JEAN AMÉRY: ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΟΧΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΙΛΕΩΣΗ 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "JEAN AMÉRY: ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΟΧΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΙΛΕΩΣΗ 1"

Transcript

1 JEAN AMÉRY: ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΟΧΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΙΛΕΩΣΗ 1 ΟΝΤΕΤ ΒΑΡΩΝ-ΒΑΣΑΡ Μνήμη Έρικας Κούνιο-Αμαρίλιο H Οντέτ Βαρών-Βασάρ διδάσκει ιστορία στο ΕΑΠ. Τελευταίο της βιβλίο είναι: Η ενηλικίωση μιας γενιάς. Νέοι και νέες στην Κατοχή και στην Αντίσταση (Εστία, Αθήνα 2009) και υπό έκδοση: Η ανάδυση μιας δύσκολης μνήμης. Κείμενα για την γενοκτονία των Εβραίων (Εστία). Διευθύνει σεμινάριο για τη στρατοπεδική λογοτεχνία στο Εβραϊκό Μουσείο της Αθήνας. 1 Ένα άκρως σημαντικό βιβλίο, από τα μείζονα της στρατοπεδικής λογοτεχνίας, είδε πρόσφατα το φως στα ελληνικά, 44 χρόνια μετά την έκδοσή του στα γερμανικά. 2 Είναι γεγονός ότι το ενδιαφέρον μας άργησε να αφυπνιστεί στην Ελλάδα γι αυτό το είδος των κειμένων, ενώ συμβάδισε με τη γενικότερη αφύπνιση του ενδιαφέροντος για τη γενοκτονία των Eλλήνων Εβραίων, η οποία χρονολογείται από τη δεκαετία του 90. Είναι, επίσης, βέβαιο ότι δεν θα είχαμε αυτό το βιβλίο σήμερα, στην εξαιρετική ελληνική του μετάφραση, αν ο Γιάννης Καλιφατίδης, ως μεταφραστής του Ζέμπαλντ, δεν έφτανε στον Αμερύ μέσω των δύο λαμπρών δοκιμίων του συγγραφέα, τα οποία και παρατίθενται στο τέλος του βιβλίου, ολοκληρώνοντας την έκδοση. Στο έργο Η φυσική ιστορία της καταστροφής υπήρχε, όμως, ήδη ένα κεφάλαιο, το οποίο ο Ζέμπαλντ αφιερώνει εξ ολοκλήρου στον Αμερύ. 3 Ετσι, ξετυλίχτηκε ο μίτος που οδήγησε στην έκδοση και του Αμερύ στα ελληνικά. Η πρωτοβουλία των εκδόσεων Αγρα είναι αξιέπαινη, γιατί πρόκειται για ένα απαιτητικό βιβλίο σε δύσκολους καιρούς. Η Αγρα, όμως, ήταν ο σωστός εκδοτικός οίκος για να το φιλοξενήσει, δίπλα στα έργα του Ζέμπαλντ, αλλά και στο ομόλογο έργο του Πρίμο Λέβι, ο οποίος επίσης του αφιερώνει ένα κεφάλαιο στο τρίτο βιβλίο της τριλογίας του. 4 Ο ορίζοντας υποδοχής είχε, λοιπόν, ανοίξει για τον επαρκή αναγνώστη. Το βιβλίο του Ζαν Αμερύ, συλλογή δοκιμίων που συναπαρτίζουν όμως ένα ενιαίο έργο, αποτελεί έργο ομόλογο των έργων του Πρίμο Λέβι και του Ρομπέρ Αντέλμ, 5 των μεγάλων δηλαδή κειμένων που άνοιξαν το δρόμο και αποτέλεσαν σταθμούς για τη στρατοπεδική λογοτεχνία. Αν, όμως, τα δύο αυτά έργα πρωτοεκδόθηκαν πολύ νωρίς, το 1947, αντίστοιχα στην Ιταλία και στη Γαλλία, ο Αμερύ δημοσίευσε το μοναδικό του έργο γύρω απ αυτή την προβληματική στη Γερμανία, το Ο τίτλος του έργου παραπέμπει στο μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι Εγκλη μα και τιμωρία. Καθώς γνώριζα το βιβλίο μόνο από τη γαλλική του μετάφραση, που διατηρεί την παραπομπή στον τίτλο του ρωσικού μυθιστορήματος (Par delà le crime et le châtiment), παραξενεύτηκα από τον ελληνικό τίτλο που δεν παρέπεμπε στην ελληνική μετάφραση του έργου του Ντοστογιέφσκι. Βρήκα, όμως, την ανάλυση του μεταφραστή, γι αυτήν του την επιλογή, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. 6 Η εβραϊκή ταυτότητα Ποιος είναι, όμως, ο συγγραφέας; Ο Hans Maier (ή Mayer σε άλλα επίσημα έγγραφα) γεννήθηκε στη Βιέννη το 1912, από πατέρα Αυστροεβραίο και μητέρα Αυστριακή καθολική, που ασπάστηκε τον ιουδαϊσμό στο γάμο της. Τα γερμανικά ήσαν, λοιπόν, η μητρική του γλώσσα, καθώς και η γλώσσα της εκπαίδευσής του: δεν θα τα εγκαταλείψει ποτέ, ούτε όταν ως Jean Améry (εκγαλλισμός και αναγραμματισμός του ονόματός του που θα τον επιλέξει στη δεκαετία του 50) θα συγγράψει το εκτενές λογοτεχνικό, φιλολογικό και δοκιμιακό έργο του (8 τόμοι τα Απαντά του, στην πρόσφατη γερμανική έκδοση, για περίπου άρθρα μιλά η βιογράφος του). Θα σκύψω, όμως, πρώτα στην παιδική του ηλικία για να εντοπίσω καίριες στιγμές που διαμόρφωσαν την ταυτότητά του. «Μια φορά κι έναν καιρό», στην καρδιά της Mitteleuropa, παντρεύτηκαν ο Χάνς Μάγερ και η Βαλερί Γκόλντσμιτ (το επώνυμο της μητέρας παραπέμπει σε εβραϊκή καταγωγή, δεν ήταν όμως Εβραία). Ο Χάνς θα πεθάνει νωρίς «για την πατρίδα», καθώς παίρνει μέρος στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο. Εννιά χρονών, ο μικρός Χάνς έχει ήδη χάσει τον πατέρα του, και τον φροντίζουν η μητέρα του και οι θείες του. Η οικονομική κατάσταση στη Γερμανία είναι ιδιαίτερα δύσκολη μετά την ήττα του Α Παγκοσμίου Πολέμου. Ζουν με πολλές στερήσεις. Είναι εύθραυστος από πλευράς υγείας, οι γιατροί συστήνουν σανατόριο, και εγκαθίσταται με τη μητέρα του και τη θεία Χέρτα στην εξοχή (Bad Ischl), όπου η μητέρα, για να κερδίζει τα προς το ζην, ανοίγει πανδοχείο με το όνομα «Πανδοχείο της πόλης της Πράγας». Σε αυτοβιογραφικό του κείμενο γι αυτά τα χρόνια, μαθαίνουμε πως ο μικρός Βιεννέζος νιώθει ήδη αφάνταστα ανώτερος από τον επαρχιακό δάσκαλο, γιατί έχει ήδη διαβάσει όλο τον Σίλλερ. 7 Η υπεροχή, λοιπόν, του διανοούμενου είναι κάτι πολύ έντονο γι αυτόν, εγκατεστημένο βαθιά μέσα του από τα παιδικά του χρόνια. Αυτό που τον κάνει δυνατό είναι τα διαβάσματά του και οι γνώσεις του. Αυτήν ακριβώς την υπεροχή, που είναι η μόνη αποσκευή από την οποία αντλεί δύναμη και αξιοπρέπεια, θα έρθει να ανατρέψει το Αουσβιτς, όπου η κουλτούρα ελέγχεται οδυνηρά ανώφελη. Αλλά σ αυτό θα επανέλθω. Ο μικρός είναι καλός μαθητής γενικά και άριστος στα θρησκευτικά, γι αυτό τον επιλέγουν για να απαγγέλλει το

2 «Πιστεύω» της καθολικής θρησκείας, καθήκον το οποίο εκτελεί αξιοπρεπής και συγκεντρωμένος. Ο Εβραίος πατέρας έχει πεθάνει, το νήμα της εβραϊκής παράδοσης έχει κοπεί, η προσηλυτισμένη μητέρα διατηρεί «επιφανειακή σχέση» με τον ιουδαϊσμό και ο παππούς Μάγερ, προύχων και μορφή της μικρής κοινότητας, αν και παίζει σημαντικό ρόλο για το παιδί, δεν μοιάζει να τον οδηγεί στον ιουδαϊσμό. Πέρα από τον παππού, το υπόλοιπο περιβάλλον είναι απόλυτα θηλυκό, και αργότερα θα γράψει: «δεν χρειαζόταν να είσαι ψυχαναλυτής για να γνωρίζεις ότι έπασχα από οιδιπόδειο σύμπλεγμα». Η μητέρα τον πνίγει στην τρυφερότητα, ζει μαζί της σε απόλυτη ταύτιση, και γύρω τους κινούνται οι θείες και οι υπηρέτριες: το περιβάλλον ενός μελλοντικού νευρωτικού διανοούμενου έχει ήδη διαμορφωθεί. Του αρέσει να πηγαίνει στην εκκλησία, βρίσκει το άρωμα του λιβανιού μεθυστικό, απολαμβάνει τη μουσική του εκκλησιαστικού οργάνου, με μια ευαισθησία ευθυγραμμισμένη με το γερμανικό ρομαντισμό. Γράφει: «λάτρευα την επίσημη λειτουργία της Κυριακής του Πάσχα, ακόμα και αν κάπου θολά μέσα μου ήξερα ότι στην πραγματικότητα ήμασταν Εβραίοι». 8 Και το να είσαι Εβραίος σήμαινε να είσαι λίγο διαφορετικός, λίγο κατώτερος, και πάντως να έχεις διαρκώς συνείδηση ότι είσαι περιθωριακός. Αυτά είναι τα πρώτα ίχνη εβραϊκής ταυτότητας, μια ταυτότητα δηλαδή μόνο με αρνητικό φορτίο. Για την εβραϊκή θρησκεία, στην ορθόδοξη εκδοχή της, η εβραϊκότητα περνά μέσα από τη μητέρα και όχι από τον πατέρα. Επιπλέον, δεν αναφέρεται στη βιογραφία του, αν πέρασε από τις τελετουργίες μύησης, την περιτομή στη γέννηση, και το μπαρ μιτσβά, τη θρησκευτική ενηλικίωση. Μάλλον, καμία από τις δύο δεν έλαβε χώρα, καθώς δεν υπήρχε φροντίδα για την ιουδαϊκή του εκπαίδευση. Θυμίζω πως, δίχως αυτές τις τελετουργίες, ο άνδρας δεν αποτελεί μέλος της εβραϊκής κοινότητας στην παράδοση του ιουδαϊσμού. Επιπλέον, από το 1933 ως το 1937 είχε αυτοβούλως προσηλυτιστεί στον καθολικισμό, τον οποίο αποκήρυξε το 1937 για να παντρευτεί την πρώτη του σύζυγο, που είναι Αυστροεβραία από το Γκρατς. Επανέρχεται, λοιπόν, τρόπον τινά σε μια εβραϊκή ταυτότητα μέσω γάμου τη χειρότερη ιστορικά στιγμή, ενώ γίνεται συνειδητά και οριστικά άθεος και άθρησκος. Ας τον φανταστούμε, λοιπόν, σ αυτή τη φάση της ζωής του οριακά Εβραίο, με μόνη αναφορά ίσως σ αυτό το malaise, αυτή την υπαρξιακή δυσφορία, στην οποία, όπως λέει ο Ζορζ Περέκ, συμπυκνώνεται η εβραϊκή ταυτότητα, όταν πια απογυμνωθεί απ οτιδήποτε άλλο: Δεν ξέρω επακριβώς τι είναι να είσαι Εβραίος τι είναι για μένα να είμαι Εβραίος. Είναι, αν θέλετε, κάτι το προφανές, αλλά και κάτι το μετρίως προφανές, που δεν με συνδέει με τίποτε δεν είναι σημείο ότι ανήκω κάπου, 2 δεν συνδέεται με μια πίστη, με μια θρησκεία, με μια πρακτική, μ ένα φολκλόρ, με μια γλώσσα μάλλον θα ήταν μια σιωπή, μια απουσία, ένα ερώτημα, μια ερώτηση, μια αιώρηση, μια ανησυχία [...]». 9 Αίσθημα απροσδιόριστο που, κατά περίεργο τρόπο, βρίσκεται στον πυρήνα της ταυτότητας του ατόμου και είναι πολύτιμο. Τα παιδικά κι εφηβικά του καλοκαίρια γνωρίζει «πραγματικούς», όπως λέει, Εβραίους. Είναι οι Βιεννέζοι πελάτες του πανδοχείου της μητέρας του που παραθερίζουν στην εξοχή. Είναι ανώτεροι κοινωνικά, φορούν καλύτερα ρούχα από τους ανθρώπους του χωριού, δεν πάνε στις ταβέρνες αλλά στα salons de thé, και προφέρουν λίγο διαφορετικά τα γερμανικά, μιλούν γίντις. Ούτε με αυτούς, όμως, ταυτίζεται το παιδί, ούτε σε αυτούς ανήκει. Η βιογράφος του μιλά για «έρπουσα σχιζοφρένεια, ιστορικοκοινωνικά προσδιορισμένη». 10 Το χειμώνα παίζει με τα παιδιά του χωριού, ξέροντας ότι δεν είναι ένας απ αυτούς. Το καλοκαίρι συναναστρέφεται τα παιδιά των πλούσιων εβραϊκών οικογενειών που παραθερίζουν στο πανδοχείο της μητέρας του, αλλά ούτε με αυτούς ταυτίζεται. Είναι ήδη λίγο «ξένος στον κόσμο». Μόνο στη φύση νιώθει καλά, και δένεται με το τοπίο της Αυστρίας, πράγμα ανώφελο κι αυτό, όπως θα πει αργότερα, όταν θα χάσει την πατρίδα του για πάντα. Η εβραϊκή του, λοιπόν, ταυτότητα κρέμεται από μια κλωστή. Ο ίδιος πιστεύει πως είναι αυτό που πάντα θεωρούσε ότι είναι, δηλαδή Αυστριακός. Ποιος θα έρθει να τον δείξει με το δάχτυλο ως «Εβραίο, καθαρά Εβραίο, μόνο Εβραίο», να του αποστερήσει τις άλλες πλευρές της ταυτότητάς του, μετατρέποντας αυτή την κλωστή σε βαριά αλυσίδα; Μα βέβαια ο ναζισμός, ο οποίος θέλει να επαναφέρει δια της βίας και της αρνητικής οδού στην εβραϊκή ταυτότητα όλους όσους βρίσκονταν σε μια διαδικασία απομάκρυνσης, όλους τους «Juifs non Juifs», της μεγάλης γερμανοεβραϊκής παράδοσης. Οσοι πρόλαβαν κι ευτυχώς ήσαν πολλοί, γύρω στους ανάμεσα στο 1933 και στο 1938, επέλεξαν την εμπειρία της εξορίας. Η έξοδος των Γερμανοεβραίων διανοουμένων προς τις ΗΠΑ κυρίως υπήρξε από τα κορυφαία γεγονότα της ιστορίας των ιδεών και των διανοουμένων στον 20ό αιώνα. 11 Αν ο Αμερύ δεν σταματούσε στο Βέλγιο και έφτανε στις ΗΠΑ ή αν δεν συλλαμβανόταν ως αντιστασιακός, θα ανήκε ίσως κι αυτός σ αυτούς τους «προνομιούχους», αλλά η δική του ιστορία γράφτηκε αλλιώς. Θα σταθώ σε μία σκηνή που έχει ιδρυτική σημασία. Ο νεαρός Χανς πίνει καφέ και διαβάζει εφημερίδα σε βιεννέζικο καφέ, νιώθοντας απόλυτα Βιεννέζος. Τι γράφει, όμως, η εφημερίδα εκείνο το πρωινό του 1938; Γράφει πως οι ρατσιστικοί νόμοι του Γ Ράιχ εφαρμόζονται πλέον και στην Αυστρία. Νιώθει ξάφνου πως αυτή η πραγματικότητα τον αφορά και τον στιγματίζει. Σ αυτό το καφέ μπαίνει «Αυστριακός» και βγαίνει «Εβραίος». Ο

3 Ισπανός συγγραφέας Αντόνιο Μουνιόθ Μολίνα, στο μυθιστόρημά του Sefarad, περιγράφει ως εξής τη σκηνή: «και αίφνης μια μέρα [ ] ενώ καθόταν σ ένα καφέ στη Βιέννη [ ] άνοιξε την εφημερίδα και διάβασε την ανακοίνωση των ρατσιστικών νόμων της Νυρεμβέργης και ανακάλυψε πως δεν ήταν αυτό που πάντα είχε πιστέψει και θελήσει να είναι, αυτό που οι γονείς του τού έμαθαν να πιστεύει ότι ήταν, Αυστριακός. Ξαφνικά ήταν αυτό που δεν είχε σκεφτεί ποτέ: Εβραίος, και επιπλέον δεν ήταν τίποτε άλλο από αυτό, όλη του η ταυτότητα περιοριζόταν σ αυτή τη μοναδική ιδιότητα. Είχε μπει στο καφέ θεωρώντας δεδομένο πως είχε πατρίδα και ζωή και όταν βγήκε ήταν άπατρις [ ]. Το πρόσωπό του ήταν το ίδιο, αλλά αυτός είχε ήδη μετατραπεί σε άλλον, και αν κοιταζόταν αργά στον καθρέφτη δε θα δυσκολευόταν να αρχίσει να διακρίνει τα σημάδια της μεταμόρφωσης [ ]». 12 Πώς μπορούμε, εδώ, να μη σκεφτούμε και τη Μεταμόρφωση του Κάφκα; Ο Αμερύ δεν αποτελούσε εξαίρεση. Οσο ανώτερο ήταν το μορφωτικό επίπεδο, όσο καλύτερα αφομοιωμένη η οικογένεια (όπως η οικογένεια του Λέβι στην Ιταλία ή του Πιερ Βιντάλ-Νακέ στη Γαλλία), τόσο περισσότερο απομακρύνονταν οι γόνοι από μια ταυτότητα που έμοιαζε καθαρά θρησκευτική και αναχρονιστική στο πλαίσιο της νεωτερικότητας. Επιστήμονες, διανοούμενοι, αγνωστικιστές δεν χρειάζονταν πια την εβραϊκή ταυτότητα. Αυτοί οι «Εβραίοι μη-εβραίοι», μεταφράζω το «Juifs non Juifs» του Τραβέρσο, αν η πορεία των πραγμάτων ήταν ομαλή, μάλλον θα αφομοιώνονταν όλο και περισσότερο απομακρυνόμενοι από τον ιουδαϊσμό, ως τέκνα του Διαφωτισμού και ως fous de la République (σε ό,τι αφορά τη Γαλλία). Ο ναζισμός, όμως, είχε προβλέψει διαφορετικά: χρειάζεται την εβραϊκή τους ταυτότητα για να τους φυλακίσει σ αυτήν, να τους στιγματίσει, να τους αποκλείσει, και αργότερα να τους εξοντώσει. Η εβραϊκή ταυτότητα, δηλαδή, στην οποία ο ναζισμός τους επαναφέρει με τη βία, είναι γι αυτούς μια απειλητική φυλακή. Εβραίοι έγιναν, λοιπόν, δεν ήσαν απλώς από τη γέννησή τους, πάρα πολλοί νεαροί Ευρωπαίοι που η νιότη τους συνέπεσε με την εποχή του πολέμου. Θέλω, έτσι, να υπογραμμίσω πόσο κατασκευασμένη ήταν στο πλαίσιο του εξολοθρευτικού αντισημιτισμού η έννοια της «φυλής» και της αναπόδραστης καταγωγής που δημιουργούσε ριζικά «άλλους», άρα εξοβελιστέους. Ο ναζισμός επινόησε τους «Εβραίους» του με χαρακτηριστικά που δήθεν τους διαχώριζαν ριζικά από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους συμπολίτες τους. Και σ αυτό μπορούμε να θυμηθούμε και τον Σαρτρ που υποστηρίζει ότι ο «Εβραίος» είναι κατασκευή του αντισημιτισμού. 13 Επιστρέφοντας στον Αμερύ, θέλω να προσθέσω ότι είχε διακόψει τις εγκύκλιες σπουδές κι ότι από έφηβος εργαζόταν σκληρά για να βγάλει το ψωμί του, ήταν μάλλον «προλετάριος» από ταξική άποψη. Παρ όλα αυτά, αργότερα εντάχθηκε σ ένα λαμπρό κύκλο διανοουμένων της Βιέννης, κι είχε αρχίσει να βρίσκει τη θέση του 3 και το δρόμο του. Η αυτοεξορία στο Βέλγιο θα ανακόψει αυτή την πορεία. Εγκατεστημένος στις Βρυξέλλες από το Δεκέμβριο του 1938, και αναμεμιγμένος με τη βελγική Αντίσταση μετά την Κατοχή του Βελγίου, συνελήφθη ως αντιστασιακός και εκτοπίστηκε στο Άουσβιτς ως Εβραίος. Παρ όλο, λοιπόν, που έχει μοιραστεί την εμπειρία του Αουσβιτς δεν μπορεί ούτε μεταπολεμικά να γίνει «Εβραίος σαν τους άλλους». Για τη δυσκολία να είναι ο ίδιος Εβραίος μετά το Αουσβιτς, μιλά το συγκλονιστικό τελευταίο κεφάλαιο: «Η αναγκαιότητα και η αδυνατότητα να είσαι Εβραίος». Στο κεφάλαιο αυτό αναδεικνύει την αντίφαση που τον βασανίζει μεταπολεμικά, η οποία βρίσκεται στο κέντρο της ύπαρξής του και δεν του επιτρέπει να νιώσει ότι «ξαναβρήκε τη θέση του στον κόσμο». Εξηγεί σ αυτό πως δεν μπορεί να αισθανθεί «απόλυτα» Εβραίος, καθώς δεν μοιράζεται την εβραϊκή πίστη ούτε την εβραϊκή κουλτούρα. Προφανώς, αυτό έχει να κάνει και με τα παιδικά χρόνια, όταν η εβραϊκή ταυτότητα ήταν τόσο αδύναμη και ιδιότυπη. Σκέφτομαι εδώ τον ψυχαναλυτή Jacques Hassoun και την έκφρασή του «Juif en quelque sorte», «κατά κάποιον τρόπο Εβραίος». Η αντίληψη αυτή, με την ευελιξία της, νομίζω ότι αποδίδει καλά μια πραγματικότητα. Ο Αμερύ, όμως, βασανίζεται από την ανάγκη μιας «ξεκάθαρης» ταυτότητας. Ο ίδιος θεωρεί πως ο συγκεκριμένος προβληματισμός δεν αφορά μόνο τους Εβραίους. Σκέφτομαι, μάλιστα, πως ίσως να μην αφορά και καθόλου τους Εβραίους εκείνους που θεώρησαν πάντοτε δεδομένη την ταυτότητά τους και ποτέ δεν την αμφισβήτησαν ή δεν αναρωτήθηκαν για το περιεχόμενο και για το νόημά της. Στο κεφάλαιο αυτό αναρωτιέται αν είναι Εβραίος και γιατί. Γράφει, με πικρό (εβραϊκό;) χιούμορ: «Έχω εβραϊκή μύτη; Αυτό θα μπορούσε να αποβεί ολέθριο, αν ξάφνου ξεσπούσε κάποιο πογκρόμ. Δεν πρόκειται, όμως, για κάποιο γνώρισμα ικανό να με συνδέσει με οποιαδήποτε άλλη εβραϊκή μύτη στον κόσμο» (σ. 178). Ο ίδιος, οπωσδήποτε, δεν είχε θρησκευτική πίστη. Υπήρξε άθεος και άθρησκος, τόσο μέσα στο στρατόπεδο όσο και μετά. Ούτε στο Αουσβιτς είχε την παρηγοριά της πίστης (όπως, λόγου χάριν, ο Ελί Βιζέλ) ούτε τη δύναμη που αντλούσαν απ αυτήν οι θρησκευόμενοι Εβραίοι που έβρισκαν το κουράγιο, και μέσα στο Αουσβιτς ακόμη, να τηρούν την ολοήμερη νηστεία του Γιομ Κιππούρ, της μεγαλύτερης γιορτής. Από την άλλη νιώθει αναγκαστικά Εβραίος, κάθε που κοιτάζει στο χέρι του το ανεξίτηλο τατουάζ. Εξαιτίας, λοιπόν, του Αουσβιτς και του αντισημιτισμού είναι και οφείλει να είναι Εβραίος, σε μια χειρονομία αλληλεγγύης προς τους άλλους Εβραίους. Κι αυτό αποτελεί τελικά τον πυρήνα του δικού του τρόπου να είναι Εβραίος. Γράφει: «Ενώπιον της απειλής, η αλληλεγγύη είναι ό,τι με συνδέει με τους Εβραίους συγκαιρινούς μου, θρήσκους και άθρησκους, όσους εμφορούνται από εθνικό φρόνημα αλλά και όσους είναι πρόθυμοι να αφομοιωθούν. Για τους ίδιους η αλληλεγγύη μου ίσως να σημαίνει λίγα ή τίποτε. Αντίθετα για μένα και για την ύπαρξή μου σημαίνει πολλά,

4 περισσότερα ίσως απ ό,τι η εκτίμησή μου για τα βιβλία του Προυστ, η αγάπη μου για τις ιστορίες του Σνίτσλερ, ή η χαρά που μου δίνει η φλαμανδική φύση. Χωρίς τον Προυστ και τον Σνίτσλερ και τις λεύκες που λυγίζουν στον άνεμο στη Βόρεια Θάλασσα θα ήμουν φτωχότερος απ ότι πράγματι είμαι, αλλά θα εξακολουθούσα να είμαι άνθρωπος. Χωρίς το αίσθημα του ανήκειν στους απειλούμενους, δεν θα ήμουν παρά ένας άβουλος φυγάς της πραγματικότητας» (σ. 180). Το να είσαι Εβραίος είναι, λοιπόν, κατ εξοχήν το να ανήκεις στους απειλούμενους και η προδοσία αυτής της appartenance, αυτoύ του αισθήματος του ανήκειν σε μια συλλογικότητα, θα ήταν έλλειψη ηθικής, πρώτιστης αρετής για ένα διανοούμενο. Η εβραϊκή, όμως, διάσταση της ταυτότητάς του δεν είναι κάτι το περίκλειστο, αντίθετα είναι κάτι που τον ανοίγει στον κόσμο. Λόγου χάριν, δεν συγκινείται μέχρι δακρύων, όταν στην Οπερα ακούει τον Επιζώντα της Βαρσοβίας του Schönberg, που περιέχει εβραϊκό άσμα. 14 Σχολιάζει: «Το Ακουε Ισραήλ δεν με αφορά. Μόνο το Ακουε Κόσμε πασχίζει να ξεχυθεί οργισμένο από μέσα μου. Ετσι το θέλει ο εξαψήφιος αριθμός στον πήχυ του χεριού μου. Ετσι απαιτεί το αίσθημα της Καταστροφής, δεσπόζουσα δύναμη της ύπαρξής μου» (σ. 183). Μ αυτή του την τοποθέτηση νοηματοδοτεί, νομίζω, και το Αουσβιτς. Η εξορία Από τις αρχές Ιανουαρίου του 1939, λίγο μετά την προσάρτηση της Αυστρίας στο Γ Ράιχ και την εφαρμογή των φυλετικών νόμων, είχε καταφύγει, όπως ήδη είπαμε, στο Βέλγιο μαζί με τη γυναίκα του. Τηλεγραφεί στα στοιχειώδη γαλλικά του, που θα γίνουν η δεύτερη γλώσσα του, «heureusement arrivés», πώς ευτυχώς έφτασαν σώοι. Για την αίσθηση του πρώτου καιρού στο Βέλγιο, μιλά στο κεφάλαιο «Πόση πατρίδα χρειάζεται ο άνθρωπος;». Γράφει: «Όταν φέρνω στη μνήμη μου τις πρώτες ημέρες της εξορίας στην Αμβέρσα, δεν θυμάμαι παρά τον εαυτό μου να τρεκλίζει πάνω στο ασταθές έδαφος [ ] Βάδιζα παραπαίοντας μέσα από έναν κόσμο, τα σύμβολα του οποίου μου φαίνονταν τόσο ακατανόητα όσο η ετρουσκική γραφή [ ] Ο άνδρας με το τετράγωνο κρανίο, ο αστυνομικός με την αγανακτισμένη φωνή, ο Εβραίος με τους γαργαριστούς φθόγγους, ήταν κύριοι και αφέντες μου. Ενώπιόν τους ένιωθα κατά καιρούς πιο τρωτός απ ό,τι άλλοτε στην πατρίδα, στη θέα ενός άνδρα των Ες-Ες, για τον οποίο γνώριζα τουλάχιστον με απόλυτη βεβαιότητα ότι ήταν ηλίθιος και μοχθηρός, και ότι επιβουλευόταν τη ζωή μου. Διατείνομαι ότι πατρίδα σημαίνει ασφάλεια». 15 Συνδέεται, λοιπόν, μ αυτή τη συνθήκη του Εβραίου διανοούμενου, που, όπως υποστηρίζει ο Εντζο Τραβέρσο, αποτελεί βασικό στοιχείο της εβραϊκότητας στους μοντέρνους καιρούς: την εξορία και την acculturation, τον εγκλιματισμό του δηλαδή σε άλλη γλώσσα, κουλτούρα και περιβάλλον. Μόνο που αν και ο Αμερύ 4 έζησε στο Βέλγιο, εξεγάλλισε το όνομά του (το 1966 και με συμβολαιογραφική πράξη), επηρεάστηκε βαθιά από τη γαλλική κουλτούρα, παρέμεινε όμως πάντοτε ένας γερμανόφωνος συγγραφέας. Ο αναστοχασμός του σ αυτό το κεφάλαιο αφορά ευρύτερα και τη συνθήκη του κάθε μετανάστη και πρόσφυγα, πράγμα που τον καθιστά ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα. Τα βασανιστήρια Στις Βρυξέλλες συνελήφθη το 1943 ως μέλος της βελγικής Αντίστασης, βασανίστηκε από την Γκεστάπο στο Φορτ Μπρέεντονκ 16 και έπειτα εκτοπίστηκε ως Εβραίος στο Αουσβιτς, όπου έμεινε ένα χρόνο. Το άλλο μείζον και δυστυχώς ακόμη επίκαιρο ζήτημα που πραγματεύεται είναι τα βασανιστήρια (κεφ. 2, «Τα βασανιστήρια», σ ). Απομονώνω τρεις φράσεις: «O βασανισμός είναι το πιο τρομακτικό βίωμα που φέρει μέσα του ένας άνθρωπος» (σ. 59) / «Όταν παύουμε να ελπίζουμε σε οποιαδήποτε βοήθεια, η παραβίαση της σωματικής μας οντότητας από τον άλλον μετατρέπεται συνολικά σε μια πράξη υπαρξιακού εκμηδενισμού» (σ. 69) / «Είναι απαραίτητο να προσθέσουμε ότι ο βασανισμός έχει character indelebilis, χαρακτήρα ανεξάλειπτο. Όποιος βασανίστηκε, παραμένει βασανισμένος» (σ. 78). 17 Συνεχίζει με την εξίσωση του ναζισμού με σαδισμό: «εν σώματι ο εθνικοσοσιαλισμός έφερε μάλλον τη σφραγίδα του σαδισμού παρά ενός ολοκληρωτισμού που δεν επιδέχεται επακριβή προσδιορισμό» (σ. 79). Για το λόγο αυτό, ο Αμερύ θεωρεί τελείως άστοχο τον περίφημο ορισμό της Χάννα Άρεντ για την κοινοτοπία του κακού, υποστηρίζοντας πως: «Όταν η εμπειρία αποκτάται κάτω από ακραίες συνθήκες, καλό είναι να μη γίνεται λόγος για κοινοτοπία, διότι στο οριακό εκείνο σημείο παύει κάθε αφαιρετική διαδικασία αλλά και κάθε προσπάθεια της φαντασίας να πλησιάσει έστω κατά προσέγγιση την πραγματικότητα» (σ. 64). Στη σχετική σημείωση του μεταφραστή (που έχει εμπλουτίσει τον τόμο με πλήθος χρήσιμων σημειώσεων), αναφέρεται: «Η Αρεντ υποστηρίζει ότι μοναδικό μέλημα του Αϊχμαν ήταν να κάνει καριέρα, και ότι ο ίδιος ακολουθούσε με γραφειοκρατική ψυχρότητα τις διαταγές χωρίς να φέρει έντονα σημάδια αντισημιτισμού» (σ. 247). Οι σχετικές θέσεις της Αρεντ προκάλεσαν, τότε, τη διεθνή αντίδραση του εβραϊσμού, αλλά αργότερα θεωρήθηκαν θέσφατο από πολλούς κοινωνικούς επιστήμονες και φιλόσοφους. Δέχτηκαν, όμως, και σκληρή κριτική. Ειδικά η έννοια της κοινοτοπίας του κακού, που επέλεξε να την βάλει και υπότιτλο στο βιβλίο της, θεωρήθηκε από πολλούς πως υποβαθμίζει όχι μόνο τις πράξεις του Αϊχμαν, αλλά ολόκληρη τη φρίκη του Ολοκαυτώματος, σε αντίθεση με την έννοια του απόλυτου κακού (mal absolu) που είχε αναδείξει στις Ρίζες του ολοκληρωτισμού. 18 Και ο Αμερύ καταλήγει, μιλώντας για τους βασανιστές της Γκεστάπο: «Μα η βαθιά ενόραση που αποκομίζουμε σε

5 κάποιο μεταγενέστερο στάδιο έρχεται να γκρεμίσει και πάλι κάθε αφαιρετική φαντασία, καθιστώντας σαφές ότι τα πρόσωπα του σωρού μετατρέπονται τελικά, όντως, σε γκεσταπίτικα πρόσωπα και ότι το Κακό επικαλύπτει την κοινοτοπία και την υπερβαίνει» (σ. 64). Δημόσιος λόγος Τον Ιανουάριο του 45 που το Αουσβιτς απελευθερώθηκε, o Αμερύ μεταφέρθηκε σε άλλα στρατόπεδα και τέλος στο Μπέργκεν-Μπέλζεν, όπου η απελευθέρωση του στρατοπέδου από τους Άγγλους τον βρήκε ακόμη ζωντανό στις 15 Απριλίου του Μετά την απελευθέρωσή του, επέστρεψε στις Βρυξέλλες, όπου όμως κανείς δεν τον περίμενε. Δεν γύρισε, δηλαδή, ποτέ να ζήσει στην Αυστρία, ούτε όταν πολύ αργότερα του προτάθηκε. Το Βέλγιο επέλεξε για να ζήσει. 20 Η επιστροφή, όμως, στις Βρυξέλλες θα είναι ιδιαίτερα τραυματική, γιατί η πρώτη του σύζυγος όχι μόνο δεν τον περιμένει, αλλά έχει εξαφανιστεί δίχως ν αφήσει ίχνη, βαθύτατο προσωπικό τραύμα. Μόνο πέντε χρόνια αργότερα, θα πληροφορηθεί το θάνατό της. Εξάλλου, τα πρώτα του αδημοσίευτα γραπτά αναφέρονται μόνο σ αυτό το προσωπικό τραύμα, αποσιωπώντας τελείως το συλλογικό, που χρειάστηκε χρόνο για την επεξεργασία του. Για είκοσι χρόνια σιωπά γύρω απ την εμπειρία του Αουσβιτς, ενώ προσπαθεί να φτιάξει μια ζωή. Δεύτερος γάμος, πραγματικός, με μια γυναίκα που θα τον συνοδεύσει ως το τέλος, σταδιοδρομία μαχόμενου αριστερού διανοούμενου στο ραδιόφωνο και στις εφημερίδες, πάντα με την πένα στο χέρι, γίνεται σιγά-σιγά περιζήτητος για τον οξύ του λόγο. Η πρώτη φορά που ο Αμερύ θα μιλήσει για την εμπειρία του λάγκερ είναι στη δίκη των εγκληματιών του Αουσβιτς στη Φραγκφούρτη, το Ο προφορικός λόγος θα αποδεσμεύσει και τον γραπτό. Το 1966, θα εκδοθεί το δοκίμιό του, αποτελώντας ένα από τα πρώτα κείμενα που θα δουν το φως, αφού η πρώτη εικοσαετία ήταν πλην εξαιρέσεων μια εποχή σιωπής, και τα ελάχιστα που είχαν βγει γνώρισαν την πραγματική τους δεξίωση αργότερα. Η αρχική του πρόθεση, όταν ξεκίνησε να γράφει ήταν, όπως δηλώνει στον πρόλογο, «να ξεκαθαρίσει μέσα του ένα συγκεκριμένο θέμα: τη θέση του διανοούμενου στο στρατόπεδο συγκέντρωσης» (σ. 19). Και πράγματι, η ανάλυση αυτή κατέχει σημαντική θέση στο δοκίμιο. Όμως, «με την ολοκλήρωση του δοκιμίου για το Αουσβιτς φαίνεται πως είχαν λυθεί τα μάγια, ξάφνου τα πάντα ήθελαν να ειπωθούν» (σ. 19). Για τον τρόπο που η γραφή απελευθερώνει τη μνήμη έχουν μιλήσει κι άλλοι συγγραφείς επιζώντες ναζιστικών στρατοπέδων, και ιδιαίτερα ο Χόρχε Σεμπρούν, πολιτικός κρατούμενος στο Μπούχενβαλντ, που αφιέρωσε σημαντικότατο έργο σ αυτήν την εμπειρία και τη μνήμη της και που τον αποχαιρετήσαμε πριν από λίγους μήνες. 21 Ποια, όμως, είναι τα πάντα; Ξεκινά από την αρχική του πρόθεση: να αναλύσει και να περιγράψει την κατάσταση του αστού, αγνωστικιστή διανοούμενου (όπως ο 5 ίδιος), που προέρχεται κατ ευθείαν από την παράδοση του Ουμανισμού και του Διαφωτισμού, άρα δεν μοιράζεται καμία θρησκευτική πίστη και δεν έχει στρατευθεί στην κομμουνιστική ιδεολογία, μέσα στο στρατοπεδικό σύμπαν. Ο διανοούμενος αυτός, οπλισμένος για τη ζωή στις δημοκρατίες της Δύσης, όπου μπορεί και να ανήκει σε κάποιες ελίτ του πνεύματος, βρίσκεται απόλυτα άοπλος στον κόσμο του Αουσβιτς. Πιο ευάλωτος από τον απαίδευτο χειρώνακτα, που είναι καλύτερα οπλισμένος απ αυτόν για να αντιμετωπίσει αυτή την πραγματικότητα, την οποία ο διανοούμενος αδυνατεί να δεχτεί, μαθημένος να κρίνει και να αμφισβητεί. Αλλά και όλη η κουλτούρα της οποίας είναι φορέας, η ποίηση, η φιλοσοφία, τα έργα της Αναγέννησης, η μουσική, αδυνατεί εκείνη τη στιγμή να του προσφέρει την όποια βοήθεια. Η νίκη του σώματος επί του πνεύματος είναι σαρωτική. Μία από τις ελάχιστες στιγμές που αναδύεται μέσα του «ένα χάος από περιεχόμενα βιβλίων, από γνώριμα αποσπάσματα μουσικής» (σ. 36) είναι η στιγμή που ένας νοσοκόμος του δίνει να φάει ένα ολόκληρο πιάτο με γλυκό σιμιγδάλι. Πώς να μη σκεφτούμε τη μικρή μαντλέν του Προυστ, το εμβληματικό γλυκό χάρη στο οποίο αναδύεται ένα ολόκληρο χωριό μαζί με την εκκλησία και το καμπαναριό της μέσα από ένα φλυτζάνι τσάι; Η συναισθηματικά φορτισμένη ανάμνηση και η γεύση ελέγχονται απόλυτα αλληλένδετες. Μήπως, όμως, μαζί με τη γλύκα του σιμιγδαλιού τον ζεσταίνει και η ανθρώπινη χειρονομία, και τότε μπορεί πάλι να λειτουργήσει ως «πνεύμα» κι όχι μόνο ως σώμα; Η σχέση αυτού του γερμανοθρεμμένου διανοούμενου με τον Προυστ είναι ρητή. Αν και το απόσπασμα στο οποίο τον αναφέρει δίνει το βάρος στην αλληλεγγύη με τους άλλους Εβραίους, χωρίς την οποία δεν θα ήταν άνθρωπος, παρ όλα αυτά, φαίνεται το ειδικό βάρος που έχει γι αυτόν το έργο του, κι επαναλαμβάνω το οικείο παράθεμα: «Αντίθετα για μένα και για την ύπαρξή μου [η εν λόγω αλληλεγγύη] σημαίνει πολλά, περισσότερα ίσως απ ό,τι η εκτίμησή μου για τα βιβλία του Προυστ, η αγάπη μου για τις ιστορίες του Σνίτσλερ, ή η χαρά που μου δίνει η φλαμανδική φύση. Χωρίς τον Προυστ και τον Σνίτσλερ και τις λεύκες που λυγίζουν στον άνεμο στη Βόρεια Θάλασσα θα ήμουν φτωχότερος απ ότι πράγματι είμαι, αλλά θα εξακολουθούσα να είμαι άνθρωπος. Χωρίς το αίσθημα του ανήκειν στους απειλούμενους, δεν θα ήμουν παρά ένας άβουλος φυγάς της πραγματικότητας» (σ. 180). Γερμανική γλώσσα και κουλτούρα Επιπλέον, με μητρική γλώσσα τα γερμανικά και βασική κουλτούρα τη γερμανική ένιωθε ότι τον είχαν αποστερήσει απ ό,τι είχε και δεν είχε, από κάθε διανοητική του αποσκευή. Γράφει σχετικά: «Στο Αουσβιτς, το απομονωμένο άτομο ήταν εξαναγκασμένο να εγκαταλείψει ολόκληρη τη γερμανική κουλτούρα, συμπεριλαμβανομένων του Dürer και του Reger, του Gryphius και του Trakl, στα χέρια και του τελευταίου άνδρα των Ες Ες» (σ.

6 34). Μπορεί ο Λέβι να έχει επισημάνει πόσο χρήσιμη ήταν η γνώση της γερμανικής για την επιβίωση στο στρατόπεδο, αφού όλες οι διαταγές δίνονταν στα γερμανικά. Εξάλλου, γι αυτό στερήθηκε τρεις μέρες το ψωμί του, πληρώνοντας μ αυτό μαθήματα γερμανικών. Αν, όμως, η στοιχειώδης γνώση της γερμανικής μπορούσε να χρησιμεύσει στην άμεση κατανόηση παραγγελμάτων, το πένθος για τη γερμανική γλώσσα ήταν ένα ιδιαίτερο τραύμα για τους γερμανοθρεμμένους Εβ ραίους. Ό,τι ως τότε στήριζε και συγκροτούσε τον γερμανόφωνο Εβραίο διανοούμενο βούλιαζε μαζί με το Άουσβιτς. Αυτή την απάνθρωπη συνθήκη, αυτό το τεράστιο πένθος αφηγείται ο Αμερύ στις σελίδες του δοκιμίου του με τον υπαινικτικό υπότιτλο: Απόπειρες ενός εκμηδενισμένου να υπερβεί το ανυπέρβλητο. Οι αυτόχειρες του Αουσβιτς Ο Αμερύ ανήκει στους αυτόχειρες του Άουσβιτς: όπως ο Λέβι, αλλά κι ο ποιητής Πάουλ Τσέλαν, αν και επιζώντες των στρατοπέδων εξόντωσης, έθεσαν τέρμα στη ζωή τους και μάλιστα σε προχωρημένη ηλικία. Το έργο του δεν μπορεί, λοιπόν, παρά να διαβαστεί στη σκιά της τελευταίας πράξης του βίου του, της «ύστατης πράξης ελευθερίας» κατά τον ίδιο. Οι επιζώντες που αυτοκτόνησαν, πολλές δεκαετίες μετά, είναι ένα ζήτημα. Κυρίως, για όσους υπήρξαν διανοούμενοι και είχαν γράψει. Η κάθαρση, λοιπόν, δεν επιτεύχθηκε με τη γραφή, δεν υπερέβη ποτέ το ανυπέβλητο; Για τον Αμερύ, όμως, τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά στην περίπτωσή του επρόκειτο σχεδόν για το χρονικό μιας προαναγγελθείσης αυτοκτονίας. Η έλξη που ασκούσε αυτή η πράξη στον Αμερύ ήταν έκδηλη. Ηδη, λίγο πριν τον πόλεμο, το 1935, ο πρώτος λογοτεχνικός του ήρωας και alter ego του, ο Eugen Althager αυτοκτονεί. Το ίδιο συμβαίνει και με τον τελευταίο ήρωά του, τον Lefeu, στο μυθιστόρημα Lefeu ή η Καταστροφή. Είναι, επίσης, συγγραφέας ενός Δοκιμίου για την αυτοκτονία. Αποπειράθηκε ήδη μια προηγούμενη φορά να αυτοκτονήσει και τον διέσωσαν. Στο λαμπρό δοκίμιό του Για τα γερατειά. Εξέγερση και καρτερία, περιγράφει την κατάντια του ανθρώπου στα γερατειά ως αποκλειστικά αρνητική και τρομερή η ιδέα των γερατειών είναι ανυπόφορη για τον Αμερύ, πράγμα που σημαίνει ότι οι δρόμοι που οδηγούν στην αυτοκτονία είναι πολλοί και σκοτεινοί κι ότι τα αίτια μιας αυτοκτονίας μπορεί να είναι πολλαπλά. Ο Λέβι, που συχνά χαρακτηρίστηκε «αισιόδοξος», που όπως ο ίδιος λέει δεν έχει πια «μνησικακίες» (παραπέμπω στο περίφημο κεφάλαιο του Αμερύ και στο κεφάλαιο του Λέβι «Ο διανοούμενος στο Αουσβιτς» στο έργο Αυτοί που βούλιαξαν κι αυτοί που σώθηκαν, που αναφέρεται στον Αμερύ), ο Λέβι, λοιπόν, που αλληλογραφεί με Γερμανούς, που μιλάει σε σχολεία και γράφει στον τύπο επί δεκαετίες, μάχεται δηλαδή διαρκώς γι αυτή τη μνήμη και για την πολιτική στάση που πρέπει να απορρέει από αυτήν, συγκλονισμένος από την 6 αυτοκτονία του Αμερύ γράφει εν θερμώ ένα κείμενο, λέγοντας ότι την κατανοεί απολύτως, σε σχέση με τον τρόπο που ο Αμερύ είχε βιώσει το τραύμα κι ότι, αν γενικώς δεν πρέπει να σπεύδουμε να ερμηνεύσουμε μια αυτοκτονία, αυτή ήταν γι αυτόν απολύτως ερμηνεύσιμη. Τη συνδέει, δηλαδή, με τη στάση του Αμερύ, τη μνησικακία, και την αποδίδει σ αυτήν. Για τον ίδιο τον Λέβι, αντίθετα, κανείς στο περιβάλλον του δεν περίμενε αυτό το τέλος. Ο Λέβι δεν άφησε καμία επιστολή, ούτε τίποτε που να δείχνει ότι ήταν προαποφασισμένο. Νομίζω, λοιπόν, ότι πρέπει να σεβαστούμε το αινιγματικό τέλος, γιατί όπως ο ίδιος ο Λέβι είχε γράψει, οι αυτοκτονίες έχουν κάτι το ακατανόητο που δεν δικαιούμαστε να σπεύδουμε να νοηματοδοτήσουμε. Από την άλλη, το όνειρο μέσα στο άλλο όνειρο, με το οποίο κλείνει η Ανακωχή, δείχνει πως μόνο το λάγκερ είναι αληθινό, και αυτό αποτελεί ίσως ένα κλειδί κατανόησης για το τέλος του. 22 Η διαφορετική, δηλαδή, στάση του απέναντι στο τραύμα, δεν τον προστάτεψε ως το τέλος. Οπως και να χει, αυτό το κοινό τέλος κάνει τους «δύο αδερφούς-εχθρούς» (frères ennemis στη γαλλική βιβλιογραφία), πιο αδερφούς ακόμη. Για τον ίδιο τον Αμερύ, η αυτοκτονία ήταν η «ύστατη πράξη ελευθερίας», ήταν η πράξη που του έδινε τη χαμένη του αξιοπρέπεια, η τελευταία μεγάλη επιλογή και τη σκηνοθέτησε επιμελώς, ώστε να επιστρέψει στη χαμένη πατρίδα και μάλιστα για πάντα. Αυτοκτόνησε παίρνοντας φάρμακα σ ένα ξενοδοχείο του Zάλτσμπουργκ τον Οκτώβριο του 1978, και η τεφροδόχος του τοποθετήθηκε στο κεντρικό νεκροταφείο της Βιέννης. Ηταν μόλις 66 ετών. Θλιβερός νόστος. Επίλογος Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποτίμηση του έργου του Αμερύ από έναν ομότεχνό του και ομόγλωσσό του, τον Ζέμπαλντ. Ο Ζέμπαλντ αναφέρεται πρώτα στην απέραντη αδιαφορία της δεκαετίας του 50 στη Γερμανία, και στο ηθικό έλλειμμα της δεκαετίας του 60, όπου αρχίζουν και γράφονται τα πρώτα γερμανόφωνα λογοτεχνήματα που καταπιάνονται με το θέμα, δίχως όμως να στέκονται στο ύψος του. Ο Ζέμπαλντ θεωρεί πως ο Αμερύ τολμά πολύ νωρίς για το γερμανικό περίγυρο να εκφράσει στη γερμανική γλώσσα, απευθυνόμενος κατά πρόσωπο στους Γερμανούς και με τρόπο ρηξικέλευθο τόσο την προσωπική του εμπειρία όσο και τους στοχασμούς του γύρω από αυτήν. Τον Ζέμπαλντ απασχολεί και η επιλογή του δοκιμιακού λόγου και η αποφυγή του αφηγηματικού λόγου, που περιορίζεται στο ελάχιστον. Ο Αμερύ αποτελεί, κατά τον Ζέμπαλντ, μαζί με τον Πέτερ Βάις, 23 τις πρώτες φωνές που αρθρώνουν έναν διαφορετικό λόγο στα γερμανικά αντιμέτωπες με τη γενοκτονία των Εβραίων. Γράφει: «Πράγματι ελάχιστοι μόνο συγγραφείς μεταξύ των οποίων και ο Πέτερ Βάις, κατάφεραν να τοποθετηθούν με τη σοβαρότητα που άρμοζε στη φύση του θέματος και να αναδείξουν τη λογοτεχνική προσέγγιση της γενοκτονίας σε κάτι

7 περισσότερο από μια αναγκαστική συγγραφική άσκηση, διάτρητη από ακούσια φραστικά ατοπήματα». 24 Και προσθέτει για το ειδικό βάρος του έργου του Αμερύ: «Απέχοντας παρασάγγας από τις αφηρημένες αναφορές στα θύματα του εθνικοσοσιαλισμού, οι οποίες αναλάμβαναν με περισσή ευκολία τη σχετική ευθύνη, τα προσωπικά βιώματα που κατέθεσε την ίδια εποχή ο Αμερύ, μιλώντας για το παρελθόν και το παρόν του, ήρθαν να ρίξουν άπλετο φως στις ανεπανόρθωτες ψυχικές βλάβες που είχαν υποστεί τα θύματα, συμβάλλοντας, με αρκετή ακρίβεια στην αποτίμηση της πραγματικής φύσης της φρίκης». 25 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 Επεξεργασμένη μορφή ομιλίας στην παρουσίαση του βιβλίου από τις εκδόσεις Αγρα (23/6/2011). 2 Jean Améry, Πέρα από την ενοχή και την εξιλέωση. Απόπειρες ενός εκμηδενισμένου να υπερβεί το ανυπέρβλητο, Επίμετρο: δύο δοκίμια του W. G. Sebald, σ , μτφρ.-σημ. Γιάννης Καλιφατίδης, Αγρα, Αθήνα 2009 (αν και αναγράφεται 2009, κυκλοφόρησε τελικά το Δεκέμβριο του 2010) βλ. επίσης, εργοβιογραφία: σ , και σημ. του μτφρ.: σ W. G. Sebald, Η φυσική ιστορία της καταστροφής, μτφρ. Γ. Καλιφατίδης, Αγρα, Αθήνα 2009, (το κεφ. «Με τα μάτια της γλαυκός», σ ). 4 Primo Levi, Αυτοί που βούλιαξαν και αυτοί που σώθηκαν, μτφρ. Χαρά Σαρλικιώτη, Αγρα, Αθήνα 2000 (το κεφ. «Ο διανοούμενος στο Άουσβιτς»). 5 Robert Antelme, Το ανθρώπινο είδος, μτφρ. Τερέζα Βεκιαρέλλη / Σάρα Μπενβενίστε, Εστία, Αθήνα 2008 Πρίμο Λέβι, Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος, μτφρ. Χ. Σαρλικιώτη, Άγρα, Αθήνα Και τα δύο έργα εστιάζουν στην ανθρώπινη υπόσταση και στο βαθύ πλήγμα που αυτή υπέστη στο Άουσβιτς. 6 Βλ. εδώ, το κείμενο του Γ. Καλιφατίδη, με εκτενή σχετική αναφορά. 7 Πρόκειται για αδημοσίευτο χειρό γρα φο στα αρχεία Αμερύ, το οποίο πα ραθέτει αποσπασματικά η μελε - τήτρια και βιογράφος του στο έργο: Irene Heidelberger-Léonard, Jean Améry, Actes Sud, Αρλ 2007, σ (γαλλ. μτφρ. του γερμ. έργου). Από τη βιογραφία αυτή (που τιμήθηκε με το μεγάλο βραβείο βιογραφίας στη Γερμανία) έχω αντλήσει τις πληροφορίες γύρω από τη ζωή του. 8 Heidelberger-Léonard, Jean Améry, ό.π. 9 Απόσπασμα ποιήματος του πολωνο εβραϊκής καταγωγής γαλλόφωνου Ζορζ Περέκ. 10 Heidelberger-Léonard, Jean Améry, ό.π., σ Enzo Traverso, La pensée dispersée. Figures de l exil judéo-allemand, Léo Scheer, Παρίσι 2004 το βιβλίο είναι αφιερωμένο σ αυτούς τους εξόριστους και σ αυτό το φαινόμενο. Ο συγγρα φέας μιλά για «εξορία βιβλικής εμβέ λειας, μια γιγαντιαία έξοδο που υπερ - 7 βαίνει την έξωση των Εβραίων από την Ισπανία το 1492» (σ. 9). 12 Από το βιβλίο Σεφαράντ, μτφρ. στα ελλ. ως Το βιβλίο της εξορίας, μτφρ. Δημήτρης Δημουλάς, Πατάκης, Αθήνα 2003, σ Ο μτφρ. αγνοεί το πρόσωπο και το μεταφράζει ως «Τζιν Αμέρυ» στη μτφρ., εξάλλου, υπάρχουν πολλές τέτοιου τύπου αβλεψίες, π.χ. οι τίτλοι των βιβλίων του Λέβι (σ. 508). 13 Jean-Paul Sartre, Στοχασμοί για το εβραϊκό ζήτημα, μτφρ. Αθανάσιος Σαμαρτζής, πρόλ. Αρλέτ Ελκάιμ- Σαρτρ, Εστία, Αθήνα 2006, σ. 87: «Δεν είναι λοιπόν υπερβολή να πούμε πως είναι οι χριστιανοί αυτοί που δημιούργησαν τον Εβραίο προκαλώντας μια βίαιη ανάσχεση στην αφομοίωσή του και απονέμοντάς του μια λειτουργία στην οποία, έκτοτε, αρίστευσε». Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο Αμερύ υπήρξε θαυμαστής της σκέψης του Σαρτρ και επηρεάστηκε πολύ απ αυτόν πριν τον αμφισβητήσει και του ασκήσει κριτική. 14 Αμερύ, Πέρα από την ενοχή, ό.π., σ Το άσμα «Σεμάχ Ισραέλ», δηλαδή «Ακουε Ισραήλ». 15 Αμερύ, Πέρα από την ενοχή, ό.π., σ Ο Αούστερλιτς του Ζέμπαλντ ξεκινά από σχολαστική περιγραφή του τόπου αυτού, με την οποία θέλει να αποτίσει φόρο τιμής στον Αμερύ (μτφρ. Ιωάννα Μεϊτάνη, Αγρα, Αθήνα 2010). 17 «Celui qui a été torturé reste un torturé» (στη γαλλ. μτφρ. μου αρέσει πε ρισ σότερο η επανάληψη της ίδιας λέξης). Αυτή η ιδιότητα γίνεται, δηλαδή, μέρος της ταυτότητάς του, μέρος του ίδιου του του εαυτού. 18 Χάννα Αρεντ, Ο Αϊχμαν στην Ιερου σα λήμ. Έκθεση για την κοινοτοπία του κακού, μτφρ. Βασίλης Τομανάς, Νη σίδες, Αθήνα Η βιογράφος του αναφέρει ότι γνώρισε τις «πορείες θανάτου», στις οποίες ο ίδιος δεν αναφέρεται, και πως μετά το Άουσβιτς μεταφέρθηκε στα στρα τόπε - δα Ντόρα Μίττελμπάουμ και Μπέρ γκεν- Μπέλζεν (σ. 78). Αντίθετα, ο ίδιος αναφέρεται στο Μπούχενβαλντ, στο οποίο είχε μεταφερθεί πριν το Άουσβιτς, ως μέλος της βελγικής Αντίστασης (σ. 25). 20 Η μεταφράστρια του έργου του στα γαλλικά, Françoise Wuilmart, είναι Βελγίδα και ο εκδοτικός οίκος Actes Sud έχει ιδρυθεί από τον Hubert Nyssen, που αν και εγκατεστημένος στη Νότια Γαλλία, είναι βελγικής καταγωγής. Στη γαλλοφωνία τον υποδέχτηκαν, λοιπόν, οι Βέλγοι συμπατριώτες του. Η πραγ ματική, όμως, αναγνώριση του Αμε ρύ δεν έγινε παρά μόνο στη Γερ μανία παραμένει, λοιπόν, κατ εξοχήν ένας γερμανόφωνος Eβραίος διανο ού - με νος. 21 Βλ. και το αφιέρωμα, «Οι πολλές ζωές του Χόρχε Σεμπρούν», στο The Books Journal 9 (Ιούλ. 2011), με κείμενα των Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Κατερίνας Σχινά, Μαρίας Τοπάλη. 22 Πρίμο Λέβι, Η ανακωχή, μτφρ. Ζακ Σαμουήλ, Σέλας, Αθήνα 1998, σ Για τον Λέβι, βλ. και Ο. Βαρών-

8 Βασάρ, «Μνή μη και λόγος για τα ναζιστικά στρα τόπεδα. Πρίμο Λέβι Χόρχε Σεμπρούν», Λόγος και Μνήμη, επιμ. Κώστας Πόταγας / Γιάννης Ευδοκιμίδης, Συνάψεις ΙΙΙ, Αθήνα 2011, σ Θυμίζω πόσο νωρίς διαβάσαμε στην Ελλάδα την Ανάκριση του Πέτερ Βάις, από τις εκδόσεις Κείμενα, μέσα στα συμφραζόμενα της δικτατορίας βλ. Π. Βάις, Η ανάκριση, μτφρ. Πέτρου Μάρ καρη, Κείμενα, Αθήνα 1970, αντί τυπα. 24 Ζέμπαλντ, Η φυσική ιστορία της καταστροφής, ό.π., σ Αυτ., σ

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία 1 4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία «Αν κρίνεις ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει στα βουνά, θα περάσεις μια ζωή πιστεύοντας πως το ψάρι είναι ηλίθιο» έλεγε Αϊνστάιν και μ έκανε να σκεφτώ, πόσοι

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2015 Ημέρα μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος. 70 χρόνια μετά Από τη Μαρτυρία στην Παιδεία

Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2015 Ημέρα μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος. 70 χρόνια μετά Από τη Μαρτυρία στην Παιδεία Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2015 Ημέρα μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος 70 χρόνια μετά Από τη Μαρτυρία στην Παιδεία Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Σας καλωσορίζω στη σημερινή εκδήλωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε ΝΕΕΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε ΝΕΕΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε ΝΕΕΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΕΣ Δ.Ε. 39: «Οι αιρέσεις του 20 ου αιώνα. Μια απειλή και μια πρόκληση» (σελίδες εγχειριδίου 198-200) Δ.Ε. 40: «Τέσσερα παραδείγματα- προκλήσεις» (σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη 16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015 Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Συγγρού Ι07 sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Όχι αθώος πια 16 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ποτάµι" της Γιώτας Γουβέλη

ποτάµι της Γιώτας Γουβέλη "Το µαγεµένο ποτάµι" της Γιώτας Γουβέλη Written by Μαρία Τσαγγάρη font size decrease font size increase font size Print Email Η Γιώτα Γουβέλη στο νέο της βιβλίο µε τίτλο "Το µαγεµένο ποτάµι" που κυκλοφορεί

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία. 02.02.2015 Εορτασμός της ημέρας μνήμης του Ολοκαυτώματος Χριστίνα Κουλούρη Καθηγήτρια Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας Πάντειο Πανεπιστήμιο Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Διαβάστε περισσότερα

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί AYTOKTONIA Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Η αυτοκτονία αγαπημένου προσώπου είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Tα παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά Πάνελ 1: Σύγχρονη μετάδοση της ιστορίας από νέους για νέους - Τι κάνει ένα μνημείο ελκυστικό για νέους? - Πως μπορεί να διαμορφωθεί η ιστορική-πολιτική παιδεία? - Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι για την ενθυμίση?

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: «Αν θέλετε τα παιδιά να είναι ευφυή, διαβάζετέ τους παραμύθια»

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: «Αν θέλετε τα παιδιά να είναι ευφυή, διαβάζετέ τους παραμύθια» Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: «Αν θέλετε τα παιδιά να είναι ευφυή, διαβάζετέ τους παραμύθια» Όταν ήμουν μικρός και μου διάβαζαν κάποιο παραμύθι, αισθανόμουν προδομένος κάθε φορά που άκουγα το «ζήσανε αυτοί καλά και εμείς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Διατσέντα Παρίση Τιμή: 12 ευρώ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χριστίνα Βέικου Ενδεικτικό παράδειγμα διδακτικής προσέγγισης ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θανάσης Βαλτινός «Η καλή μέρα απ το πρωί φαίνεται» Από το έργο Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη. Βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το υλικό:

Πληροφορίες για το υλικό: Πληροφορίες για το υλικό: Ο σκοπός της δημιουργίας του πιο κάτω ηλεκτρονικού υλικού είναι η ενίσχυση της διδασκαλίας του Ολοκαυτώματος και των Γενοκτονιών. Το υλικό αυτό περιέχει ιστοσυνδέσμους με πολλές

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

Greek Translations of Brad Yates Videos

Greek Translations of Brad Yates Videos Greek Translations of Brad Yates Videos Contents: Allowing and Receiving Feeling Betrayed Tapping with Brad Yates Allowing and Receiving http://www.youtube.com/watch?v=4iftrjbas5o Translation by Vicky

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

μια δυσκολη εφηβεια εκπαιδευτικό υλικό από τη Μαρίζα Ντεκάστρο

μια δυσκολη εφηβεια εκπαιδευτικό υλικό από τη Μαρίζα Ντεκάστρο μια δυσκολη εφηβεια εκπαιδευτικό υλικό από τη Μαρίζα Ντεκάστρο ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ Αυτό το έντυπο θα σου δώσει κλειδιά για την επεξεργασία του βιβλίου Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της της Άλκης Ζέη. ΘΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα