Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ"

Transcript

1 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης, Άρτεµις Λοΐζου, Μαρία Στυλιανού, Σταυρινή Τόφαρου Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συµπεριφορά των µαθητών στα µαθηµατικά προκύπτει από νόρµες, που δηµιουργούνται µε το χρόνο και ριζώνονται από τη δύναµη της συνήθειας. Στην παρούσα συνθετική εργασία παρουσιάζονται έρευνες σχετικές µε την επίδραση του διδακτικού συµβολαίου από την προδηµοτική µέχρι τη µέση εκπαίδευση. Η αρνητική επίδραση του διδακτικού συµβολαίου αρχίζει στο δηµοτικό σχολείο και είναι έντονη στα µη συνηθισµένα προβλήµατα, ενώ στο γυµνάσιο και λύκειο το διδακτικό συµβόλαιο επιδρά και στα προβλήµατα ρουτίνας. Ιδιαίτερα σηµαντικός είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών στη διαµόρφωση κατάλληλου µαθησιακού περιβάλλοντος µε στόχο την επιτυχή ρήξη του διδακτικού συµβολαίου, καθώς µέσω αυτής επιτυγχάνεται η µάθηση στα µαθηµατικά.. 1. Έννοιες και µέθοδοι της ιδακτικής των Μαθηµατικών Ο τοµέας της ιδακτικής των Μαθηµατικών σχετίζεται µε πολλούς επιστηµονικούς κλάδους, όπως οι Επιστήµες της Αγωγής, η Ψυχολογία, η Γλωσσολογία, η Κοινωνιολογία κ.ά., µε αποτέλεσµα να δανείζεται πολλές από τις µεθόδους που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια τους, όπως οι κλινικές παρατηρήσεις, οι συνεντεύξεις και τα ερωτηµατολόγια. Ως ξεχωριστός κλάδος όµως έχει αναπτύξει και άλλες θεωρητικές µεθόδους και έννοιες, οι οποίες αφορούν την ίδια τη φύση και ιδιαιτερότητα της ιδακτικής των Μαθηµατικών (Γαγάτσης, 1992). Κρίνεται απαραίτητο να παρουσιαστούν εν συντοµία στην παρούσα εργασία αφού το «διδακτικό συµβόλαιο» αποτελεί µια από αυτές τις µεθόδους. Η «διδακτική µεταφορά», την οποία ερεύνησε κυρίως ο Yves Chevallard, είναι µια µέθοδος της ιδακτικής των Μαθηµατικών που αφορά τη διαδικασία µετασχηµατισµού της επιστηµονικής γνώσης σε αντικείµενο διδασκαλίας. Ο Chevallard (1991) αναφέρει ότι το αντικείµενο επιστηµονικής γνώσης, για να καταστεί κατάλληλο ως αντικείµενο διδασκαλίας, υφίσταται µια σειρά από µετασχηµατισµούς προσαρµογής, οι οποίοι δεν προσδιορίζονται µόνο από τη µαθηµατική κοινότητα, αλλά επηρεάζονται από ένα πλέγµα αλληλεπιδράσεων ανάµεσα στους διδάσκοντες, τους κοινωνικούς παράγοντες, τις πολιτικές επιλογές και τους γονείς. Ο Brousseau (1981) ασχολήθηκε στο ερευνητικό του έργο µε τη «θεωρία διδακτικών καταστάσεων», η οποία εκφράζει τις συνθήκες γένεσης των µαθηµατικών γνώσεων στα πλαίσια της διδασκαλίας. Η διδακτική κατάσταση ορίζεται ως ένα σύνολο σχέσεων ανάµεσα στο διδάσκοντα και το διδασκόµενο, στο οποίο µπορούµε να διακρίνουµε ένα κοινωνικού χαρακτήρα σχέδιο, που αποσκοπεί στην εκµάθηση µιας γνώσης από το διδασκόµενο. Ο διδάσκοντας πρέπει να ακολουθήσει δύο βήµατα, όπου το πρώτο είναι η επιλογή της µαθηµατικής έννοιας και των κατάλληλων µαθηµατικών 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 39

2 Α. Γαγάτσης κ.ά. δραστηριοτήτων και η πρόβλεψη της συµπεριφοράς των µαθητών. Το δεύτερο βήµα είναι ο πειραµατισµός πάνω σε µια σειρά δραστηριοτήτων και η παρατήρηση των φαινοµένων της τάξης, ώστε να διαπιστωθεί αν οι συµπεριφορές των µαθητών είναι σύµφωνες µε τις προβλέψεις που προηγήθηκαν. Η δηµιουργία «καταστάσεων ενεργοποίησης και επικοινωνίας των µαθητών» αποτελεί µια άλλη µέθοδο της ιδακτικής των Μαθηµατικών, η οποία αναφέρεται στην ακριβή ανάλυση των απαντήσεων των µαθητών και τον προσδιορισµό των αντιλήψεών τους. Για να καταστεί αυτό δυνατό οι µαθητές εργάζονται οµαδικά στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος, ώστε να υπάρχει γραπτή ή προφορική επικοινωνία µεταξύ τους, η οποία θα αποτελέσει το αντικείµενο της ανάλυσης. Ο ρόλος της ιστορίας των µαθηµατικών στη ιδακτική των Μαθηµατικών συνετέλεσε στη γένεση της τέταρτης µεθόδου, η οποία µας επιτρέπει να προσδιορίσουµε εµπόδια που αντιτίθενται στην κατανόηση και µάθηση στα µαθηµατικά. Οι ιστορικές και επιστηµολογικές έρευνες εντοπίζουν τα εµπόδια στα µαθηµατικά κείµενα περασµένων εποχών και συµπληρώνουν τις πειραµατικές µεθόδους, οι οποίες εντοπίζουν λάθη και εµπόδια στα σηµερινά γραπτά των µαθητών. Αποδεικνύεται ότι µαθηµατικές έννοιες που δυσκόλεψαν για αιώνες µεγάλους µαθηµατικούς της αρχαιότητας, όπως οι δεκαδικοί (Brousseau, 1980), τα όρια (Cornu, 1980: Sierpinska, 1985) και οι σχετικοί αριθµοί (Glaeser, 1981), προκαλούν δυσκολίες και σήµερα στα παιδιά (Γαγάτσης, 1992, σελ. 23). Τα εµπόδια στη µάθηση των µαθηµατικών τα οποία αναφέρθηκαν πιο πάνω αποτέλεσαν αντικείµενο διαµάχης ανάµεσα σε ερευνητές της ιδακτικής των Μαθηµατικών. Ο Bachelard (1983) το πρωτοανέφερε ως «επιστηµολογικό εµπόδιο», ο Glaeser (1981) πιο απλοϊκά ως εµπόδιο, δυσκολία ή σύµπτωµα, ενώ ο Brousseau (1983) επαναφέρει τον όρο «επιστηµολογικό εµπόδιο» και του προσδίδει συγκεκριµένα χαρακτηριστικά. Πρόκειται για µια γνώση που λειτουργεί µόνο σε ένα σύνολο καταστάσεων και µόνο για ορισµένες τιµές των µεταβλητών αυτών των καταστάσεων, ενώ στην προσπάθεια των µαθητών να εφαρµόσουν αυτή τη γνώση σε άλλες καταστάσεις ή µε άλλες τιµές των µεταβλητών, προκαλούνται λάθη. Το επιστηµολογικό εµπόδιο αποτελεί µια σταθερή γνώση και η απόρριψη της στοιχίζει στους µαθητές περισσότερο από µια προσπάθεια προσαρµογής της σε καταστάσεις που ξεφεύγουν από το πεδίο εγκυρότητάς της. Τέλος, ο Brousseau (1983) αναφέρει ότι το επιστηµολογικό εµπόδιο µπορεί να ξεπεραστεί µόνο σε ειδικές καταστάσεις απόρριψης, τις διδακτικές καταστάσεις, και αυτή η απόρριψη είναι συστατικό στοιχείο της νέας γνώσης(γαγάτσης, 1992, σελ ). Στα πλαίσια της προσπάθειας ερµηνείας των λαθών και της συµπεριφοράς των παιδιών, η ιδακτική των Μαθηµατικών ανέπτυξε και την έννοια του «διδακτικού συµβολαίου», το οποίο ορίζεται ως ένα σιωπηρό και περιοριστικό είδος συµφωνίας ανάµεσα στο διδάσκοντα, το µαθητή και το γνωστικό αντικείµενο, πρόβληµα, άσκηση ή µαθηµατική έννοια, και διακανονίζει τις µεταξύ τους σχέσεις. Ο Brousseau (1984) αναφέρει: Μέσα από τις επαναλαµβανόµενες διαπραγµατεύσεις ανάµεσα στο δάσκαλο και τους µαθητές καθορίζονται οι ρόλοι του καθενός, οι υποχρεώσεις και οι σχέσεις δύναµης. Ο καθηγητής σέβεται το συµβόλαιο κάνοντας µάθηµα και δίνοντας 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 40

3 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών ασκήσεις. Προσπαθεί να κάνει τους µαθητές να µάθουν αυτό που θέλει, αυτό που πρέπει. Είναι αυτός που τα ξέρει όλα και οδηγεί τους µαθητές στο να παράγουν την απάντησή τους χρησιµοποιώντας τις γνώσεις τους. Ο µαθητής σέβεται το συµβόλαιο αν κάνει τις ασκήσεις, αν κάνει το µάθηµά του. Προσπαθεί να καταλάβει αυτό που θέλει ο καθηγητής, να δώσει τις αναµενόµενες απαντήσεις. (Γαγάτσης, 1992, σελ. 17). Πρόκειται για µια υπονοούµενη πεποίθηση που κατασκευάζεται µε το χρόνο και την επανάληψη στα πλαίσια της σχολικής πρακτικής. Αποτελεί ένα πολύ ισχυρό, σιωπηλό συµβόλαιο και εφαρµόζεται από το µαθητή ακόµα και σε καταστάσεις που η χρήση του είναι ακατάλληλη. Η γένεση του πραγµατοποιήθηκε το 1980 όταν 76 από τους 97 µαθητές σε ένα δηµοτικό σχολείο της Γαλλίας, έδωσαν απάντηση στο πρόβληµα «Πάνω σε ένα καράβι υπήρχαν 26 πρόβατα και 10 κατσίκια. Ποια είναι η ηλικία του καπετάνιου;» (Γαγάτσης 1992), συνδυάζοντας τα αριθµητικά δεδοµένα. Οι ερευνητές της ιδακτικής των Μαθηµατικών δεν αποδέχτηκαν ότι αυτός ο «παραλογισµός» οφείλεται σε έλλειψη γνώσεων ή στοιχειώδους ορθολογισµού, αλλά ακριβώς σε αυτό που αργότερα ονόµασαν «διδακτικό συµβόλαιο». Όπως αναφέρει ο Brousseau (1984) «Η µάθηση στηρίζεται όχι πάνω στη σωστή λειτουργία του συµβολαίου, αλλά στην επιτυχή ρήξη του». Στο επόµενο κεφάλαιο της εργασίας, θα γίνει λεπτοµερέστερη αναφορά στην εφαρµογή του διδακτικού συµβολαίου σε συγκεκριµένες καταστάσεις της επίλυσης µαθηµατικού προβλήµατος. 2. Επίλυση Προβλήµατος και ιδακτικό Συµβόλαιο Μελετώντας το διδακτικό συµβόλαιο που τηρούν οι µαθητές ως προς την επίλυση προβληµάτων, ο Brοusseau (1981) διαπίστωσε ότι τα σχολικά προβλήµατα µε τα οποία έρχονται αντιµέτωποι οι µαθητές, έχουν κοινά χαρακτηριστικά τόσο ως προς την παρουσίασή τους, όσο και ως προς τη διαδικασία επίλυσής τους. Όπως αναφέρουν οι D Amore, Franchini, Gabellini, Mancini, Masi, Matteucci, Pascucci, & Sandri (1996), στα τυπικά σχολικά προβλήµατα περιγράφεται το πλαίσιο και δίνονται µερικά αριθµητικά δεδοµένα και µια σαφής ερώτηση η οποία δηµιουργεί την προβληµατική κατάσταση. Επιπλέον δίνονται στους µαθητές προβλήµατα µε την αναπόφευκτη απαίτηση για λύση. Ο Brousseau (1981) προσθέτει ότι τα τυπικά σχολικά προβλήµατα επιδέχονται µια και µόνο απάντηση η οποία προκύπτει µετά από κατάλληλη χρήση και συνδυασµό όλων των προτεινόµενων δεδοµένων µε βάση τις τέσσερις αριθµητικές πράξεις ή τη µέθοδο των τριών. Η επανάληψη των πιο πάνω φαινοµένων κατά τη διδασκαλία διαµορφώνει τη συµπεριφορά των µαθητών στην επίλυση τυπικών σχολικών προβληµάτων. Με άλλα λόγια οι µαθητές τηρούν τους κανόνες του διδακτικού συµβολαίου παρουσιάζοντας κοινές συµπεριφορές στην επίλυση των προβληµάτων. Τι συµβαίνει όµως στην περίπτωση που παρουσιάζονται στους µαθητές µη συνηθισµένα προβλήµατα; Οι D Amore και Sandri (1994a) αναφέρονται σε µια κατάταξη των µη συνηθισµένων προβληµάτων η οποία θα µπορούσε να βοηθήσει στην εκτίµηση της συµπεριφοράς των µαθητών σε διάφορες ηλικίες. Πιο συγκεκριµένα, αναφέρονται σε 4 κατηγορίες προβληµάτων, οι οποίες φαίνονται στο πιο κάτω σχήµα. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 41

4 Α. Γαγάτσης κ.ά. Μη συνηθισµένα προβλήµατα Μη πραγµατικά «Μια οικοκυρά αγόρασε 1000kg µήλα για να φτιάξει µια µηλόπιτα. Κάθε kg στοίχιζε 30. Πόσα πλήρωσε;» - Μη ρεαλιστική κατάσταση - Εύκολη επίλυση - Ακριβής απάντηση Αντιφατικά «Σε ένα τετράγωνο δωµάτιο, οι 2 πλευρές είναι 4µ και 6µ. Ποια η περίµετρός του;» - Αντιφατική κατάσταση - Τα παιδιά πιθανό να «διορθώσουν» ή απλά να αγνοήσουν την αντίφαση και να το λύσουν Απροσδόκητα «Τα δύο τµήµατα της Α τάξης ενός σχολείου έχουν 45 µαθητές ενώ τα δύο τµήµατα της Β τάξης έχουν 50. Πόσα τµήµατα Α και Β τάξης έχει το σχολείο αυτό;» - Η τελική ερώτηση είναι φαινοµενικά άσχετη µε το κείµενο και τα δεδοµένα -Επαρκή δεδοµένα για επίλυση Αδύνατα 1. Αδύνατα µε τη λογική - Ελλιπή δεδοµένα - Χωρίς στρατηγικές λ 2. Άλυτα από τη φύση τους «Βρείτε 3 διαδοχικούς φυσικούς αριθµούς, των οποίων το άθροισµα δεν είναι αριθµός που µπορεί να διαιρεθεί µε το 3» 3. Αδύνατα λόγω υψηλού επιπέδου «Ποιο είναι το εµβαδό κύκλου µε ακτίνα 5cm;» (σε µαθητή Γ δηµοτικού) Οι Verschaffel, Greer, & De Corte (2000) προτείνουν µια άλλη κατηγοριοποίηση και διακρίνουν τα συνηθισµένα από τα προβληµατικά προβλήµατα. Πιο συγκεκριµένα αναφέρουν παραδείγµατα προβληµατικών προβληµάτων τα οποία ταξινοµούν σε τρεις υποκατηγορίες: (α) εκδοχές προβληµάτων της «ηλικίας του καπετάνιου», π.χ. «Ένα πλοίο ταξιδεύει στον ωκεανό. Έφυγε από τη Βοστώνη µεταφέροντας ένα φορτίο µάλλινων υφασµάτων. Ζυγίζει 200 τόνους. Υπάρχουν 12 επιβάτες πάνω στο πλοίο και η ώρα είναι τρεις και 15 το απόγευµα. Ο µήνας είναι Μάης. Ποια είναι η ηλικία του καπετάνιου;» (β) προβλήµατα διαίρεσης µε υπόλοιπο, π.χ. «Ένα στρατιωτικό λεωφορείο µεταφέρει 36 στρατιώτες. Αν κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης των στρατιωτών πρέπει να µεταφερθούν 1128 στρατιώτες, τότε πόσα λεωφορεία θα χρειαστούν;» (γ) ψευδοαναλογικά προβλήµατα, π.χ. «Αν το ύψος ενός 10χρονου αγοριού είναι 1 µέτρο και 40 εκατοστόµετρα, τότε ποιο θα είναι το ύψος του όταν θα γίνει 20 χρονών;» Στην παρούσα εργασία, όλα τα πιο πάνω είδη προβληµάτων θα αναφέρονται ως «µη συνηθισµένα προβλήµατα». 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 42

5 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών 3. Προδηµοτική Εκπαίδευση και ιδακτικό Συµβόλαιο Οι µελέτες για το διδακτικό συµβόλαιο δείχνουν ότι η συµπεριφορά των µαθητών στην τάξη προκύπτει από νόρµες, που δηµιουργούνται µε το χρόνο και ριζώνονται από τη δύναµη της συνήθειας. Πότε όµως αρχίζει η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου; Απάντηση στο ερώτηµα αυτό επιδίωξαν να δώσουν οι Baldisseri, D Amore, Fascinelli, Fiori, Gastaldelli & Golinelli (1994) µε την παρουσίαση του ακόλουθου αριθµητικού προβλήµατος σε 47 παιδιά προσχολικής ηλικίας: «Η Γκρέτα έλαβε έξι µπαλόνια. Τα δύο ξεφούσκωσαν. Πόσα µπαλόνια έχει η Γκρέτα;». Το πρόβληµα αυτό ήταν αρκετά περίπλοκο σε αριθµητικό επίπεδο, τυπικά σχολικό, αλλά αρκετά πλούσιο σε δυναµικές ανακλήσεις για να προκαλέσει συγκινησιακές αντιδράσεις. Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί αν η προσοχή των παιδιών θα επικεντρωνόταν στις µαθηµατικές έννοιες του προβλήµατος ή στις αφηγηµατικές έννοιες και αν θα ένιωθαν πίεση να βρουν οπωσδήποτε ένα αποτέλεσµα. ιαπιστώθηκε ότι τα παιδιά του δείγµατος ηλικίας 5-6 ετών ήταν ικανά να λύσουν επιτυχώς προβλήµατα µε µια αριθµητική πράξη και εντοπίστηκαν τέσσερις διαφορετικοί τρόποι απαντήσεων. Υπήρχαν παιδιά που ζωγράφισαν µόνο τα µπαλόνια (σηµειωτικές απαντήσεις), παιδιά που ζωγράφισαν την Γκρέτα και τα µπαλόνια δίνοντας έτσι περισσότερες πληροφορίες από την απάντηση (σηµειογραφικές απαντήσεις), παιδιά που έγραψαν µόνο έναν αριθµό (συµβολική απάντηση) και άλλα που έδωσαν σηµειογραφικές και συµβολικές απαντήσεις. Όπως ήταν αναµενόµενο, µόνο 6 από τα 47 παιδιά χρησιµοποίησαν ένα γραφικό σύµβολο για να εκφράσουν έναν αριθµό και από αυτά, τα µισά «συµπλήρωσαν» το σύµβολο µε ένα σχέδιο. Μάλιστα τα παιδιά που αυθόρµητα έδωσαν συµβολική απάντηση προσπαθούσαν να την επιβεβαιώσουν µέσα από τη συµπεριφορά της εκπαιδευτικού και των άλλων παιδιών. Τα συµπεράσµατα στα οποία κατέληξε η έρευνα αυτή είναι ότι στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας δεν παρουσιάζεται η τάση για αριθµητική λύση ούτε υπάρχει η πίεση για ένα αριθµητικό αποτέλεσµα «πάση θυσία». Η προσοχή των παιδιών επικεντρώνεται στη συγκινησιακή και αφηγηµατική πλευρά της κατάστασης. Η έρευνα των D Amore et al (1994) επιβεβαίωσε ότι το αρνητικό διδακτικό συµβόλαιο είναι απών στην προσχολική ηλικία και η επίδραση του αρχίζει από την είσοδο στο δηµοτικό σχολείο. Φαίνεται όµως να υπάρχει κάποιο είδος συµφωνίας µεταξύ παιδιών και εκπαιδευτικού που προβλέπει ότι ο εκπαιδευτικός ζητά πάντα µια ζωγραφισµένη απάντηση. 4. ηµοτική Εκπαίδευση και ιδακτικό Συµβόλαιο Οι συζητήσεις και οι έρευνες για το διδακτικό συµβόλαιο και την επίδρασή του στη µάθηση των µαθηµατικών άρχισαν µετά την απάντηση που έδωσαν µαθητές δηµοτικού στο µη ρεαλιστικό πρόβληµα της ηλικίας του καπετάνιου. Η δοµή του προβλήµατος αυτού είναι η ίδια µε την τυπική δοµή προβλήµατος πρόσθεσης. Η µη λογική συµπεριφορά των µαθητών εξηγείται από το συµβόλαιο που έχουν σιωπηλά «υπογράψει» µε το δάσκαλο και το οποίο προνοεί ότι οι µαθητές είναι υποχρεωµένοι να δίνουν απάντηση σε κάθε πρόβληµα που τους παρουσιάζεται, κάνοντας χρήση των αριθµητικών δεδοµένων του προβλήµατος. Αυτή η συµπεριφορά προκύπτει από την 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 43

6 Α. Γαγάτσης κ.ά. πεποίθηση ότι ένα πρόβληµα που δίνεται από τον εκπαιδευτικό, πάντα σηµαίνει κάτι και πάντα έχει λύση (Γαγάτσης & Μάρκου, 2004). Το φαινόµενο του διδακτικού συµβολαίου είναι ιδιαίτερα έκδηλο όταν τα άτοµα έχουν να αντιµετωπίσουν όχι τυπικά σχολικά προβλήµατα αλλά µη συνηθισµένα. Σειρά ερευνών που διενεργήθηκαν τα τελευταία χρόνια µελέτησαν τον τρόπο που απαντούν τα παιδιά όταν έρχονται αντιµέτωπα µε προβλήµατα αυτού του είδους. Τα πορίσµατα έδειξαν ότι οι µαθητές λύνουν τα µη συνηθισµένα προβλήµατα µε ένα στερεότυπο, µηχανικό, ασυνείδητο και µη ρεαλιστικό τρόπο, ως αποτέλεσµα της τήρησης των όρων του διδακτικού συµβολαίου (Verschaffel, Greer, & DeCorte, 2000: Greer, 1997). Η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου επιβεβαιώθηκε και σε έρευνα των D Amore, Franchini, Gabellini, Mancini, Masi, Matteucci, Pascucci, & Sandri (1996) σχετικά µε τις δυσκολίες των µαθητών στην οικοδόµηση νοητικών µοντέλων κατά την ανάγνωση ενός λεκτικού προβλήµατος. Ειδικότερα η έρευνα επικεντρώθηκε στη νοητική και γλωσσική επεξεργασία που κάνουν οι µαθητές, µεταξύ της ανάγνωσης του κειµένου και της επεξεργασίας µιας στρατηγικής επίλυσης του προβλήµατος. Το δείγµα αποτέλεσαν µαθητές 7-12 χρονών, οι οποίοι κλήθηκαν, µέσω συζήτησης, να επαναδιατυπώσουν το ακόλουθο πρόβληµα: «Σε 4 µέρες µια τετραµελής οικογένεια καταναλώνει 6 λίτρα γάλα. Πόσα λίτρα γάλα θα καταναλώσει σε 1 µήνα;». Παρόλο που δεν είχε ζητηθεί από τους µαθητές να λύσουν το πρόβληµα, οι µαθητές νιώθοντας πίεση να προτείνουν λύσεις επικεντρώθηκαν αρχικά στην εύρεση της απάντησης. Συγκεκριµένα είτε ρωτούσαν ποια είναι η απάντηση ή εισηγούνταν µια πράξη για εύρεση της απάντησης ή έδιναν οι ίδιοι µια απάντηση κάνοντας µια πράξη µε τα αριθµητικά δεδοµένα του προβλήµατος. Χαρακτηριστική είναι η ακόλουθη δήλωση ενός µαθητή: «Είναι δύσκολο να καταλάβουµε την πράξη». Η συµπεριφορά αυτή παρατηρήθηκε σε παιδιά τόσο Β όσο και τάξης. Συγκεκριµένα οι µαθητές τάξης προσπαθούσαν περισσότερο επίµονα να λύσουν το πρόβληµα και κατά τη συζήτηση τροποποίησαν τα δεδοµένα για να καταλήξουν πιο εύκολα και γρήγορα στην απάντηση. Αυτή η επιµονή των παιδιών για εύρεση της απάντησης σχετίζεται µε έναν κανόνα του διδακτικού συµβολαίου που αναφέρει ότι κάθε πρόβληµα έχει τη λύση του. Η τάση των παιδιών να δίνουν απάντηση σε κάθε πρόβληµα διαπιστώθηκε επίσης σε έρευνα του D Amore (1997) µε µαθητές Ε και Στ τάξης. Η έρευνα αυτή εξέτασε αν η παρουσία ψευδολέξης σε ένα τυπικό σχολικό πρόβληµα θα καθιστούσε αδύνατη τη δηµιουργία λεπτοµερούς νοερής εικόνας για την κατάσταση του προβλήµατος και κατ επέκταση θα µείωνε το ποσοστό των ορθών λύσεων. όθηκαν δύο όµοια τυπικά σχολικά προβλήµατα, µε τη διαφορά ότι το ένα από τα δύο προβλήµατα περιλάµβανε µια ψευδολέξη (portello αντί pencil). Κάθε τάξη είχε χωριστεί σε δυο οµάδες και κάθε οµάδα είχε ασχοληθεί µε ένα από τα δυο προβλήµατα. Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι τα ποσοστά επιτυχίας για κάθε οµάδα ήταν περίπου τα ίδια. Εποµένως η παρουσίαση ενός τυπικού σχολικού προβλήµατος το οποίο περιλάµβανε ψευδολέξη δεν αποτέλεσε εµπόδιο στην επίλυση του προβλήµατος, αφού κάθε µαθητής είχε ερµηνεύσει µε το δικό του τρόπο την ανύπαρκτη λέξη και είχε επικεντρωθεί στη γενική ιδέα του προβλήµατος. Αξιοσηµείωτο είναι ότι η συµπεριφορά αυτή παρατηρήθηκε σε µαθητές τόσο Ε όσο και Στ τάξης. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση ενός µαθητή κατά τη συνέντευξη: «εν είναι σηµαντικό να καταλαβαίνεις. Το 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 44

7 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών σηµαντικό είναι να λύσεις το πρόβληµα». Ο D Αmore (1997) καταλήγει ότι οι µαθητές υπακούουν στον εξής κανόνα του διδακτικού συµβολαίου: «Αν ο δάσκαλος δώσει ένα πρόβληµα, πρέπει να σηµαίνει κάτι και πρέπει να µπορεί να λυθεί». Με άλλα λόγια οι µαθητές, σεβόµενοι το διδακτικό συµβόλαιο, προσπαθούν να δώσουν τις αναµενόµενες απαντήσεις, επιδεικνύοντας έτσι τη συµπεριφορά που θεωρούν ότι αναµένει ο δάσκαλος. Αυτό είναι εµφανές στα σχόλια ενός µαθητή µόλις πληροφορήθηκε ότι δεν υπήρχε λύση για ένα αδύνατο πρόβληµα που του παρουσιάστηκε: «Μα δεν είναι δίκαιο. Όταν ένα πρόβληµα είναι αδύνατο, ο δάσκαλός µας µας το λέει. Έτσι έπρεπε να είχατε κάνει». Μια άλλη περίπτωση επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου που αναφέρεται στη βιβλιογραφία είναι η σχέση της εκτίµησης της απάντησης και του αποτελέσµατος. Σε έρευνα των D Amore et al. (1996) µαθητές Γ τάξης κλήθηκαν να λύσουν ένα πρόβληµα µε αντιστρόφως ανάλογα ποσά. Παρόλο που αρχικά είχαν κατανοήσει την αντιστρόφως ανάλογη σχέση κάνοντας ορθές εκτιµήσεις της απάντησης, όταν προχώρησαν στη διαδικασία επίλυσης του προβλήµατος αντιµετώπισαν το πρόβληµα ως πρόβληµα αναλογίας. Μάλιστα µετά την επίλυση του προβλήµατος δεν παρατήρησαν την ασυµφωνία µεταξύ του αναµενόµενου αποτελέσµατος και της λύσης που έδωσαν. Σύµφωνα µε τους D Amore et al. (1996) οι µαθητές δείχνουν τυφλή εµπιστοσύνη στο αποτέλεσµα που προκύπτει από υπολογισµούς. Με βάση τα αποτελέσµατα των ερευνών που έχουν αναφερθεί σχετικά µε την επίδραση του διδακτικού συµβολαίου στη ηµοτική εκπαίδευση, καταλήγουµε στο συµπέρασµα ότι «υποχρεώνει» τους µαθητές να δίνουν απάντηση σε κάθε πρόβληµα που τους παρουσιάζεται αγνοώντας το πλαίσιο του προβλήµατος. Βέβαια η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου είναι πιο έντονη όταν δε χρησιµοποιούνται προβλήµατα ρουτίνας εξαιτίας της ασυνέπειας µεταξύ των σωστών απαντήσεων και των απαντήσεων που θεωρούν οι µαθητές ότι αναµένει ο εκπαιδευτικός. 5. Μέση εκπαίδευση και ιδακτικό Συµβόλαιο Η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου, όχι µόνο δεν ελαττώνεται καθώς οι µαθητές ανεβαίνουν τις βαθµίδες της εκπαίδευσης, αλλά, σύµφωνα µε τις έρευνες που παρουσιάζονται σε αυτό το κεφάλαιο, εξακολουθεί να είναι καταλυτική. Οι απαντήσεις που έδωσαν µαθητές γυµνασίου και λυκείου επηρεάζονται σε µεγάλο βαθµό από το διδακτικό συµβόλαιο, τόσο σε προβλήµατα ρουτίνας όσο και σε µη συνηθισµένα. Οι Cassani, D Amore, Deleonardi και Girotti (1996) εξέτασαν την πιθανότητα επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου στη γεωµετρία µελετώντας τη συµπεριφορά µαθητών κατά την παρουσίαση ενός µη συνηθισµένου προβλήµατος σε αντίθεση µε ένα ανάλογο πρόβληµα ρουτίνας. Το µη συνηθισµένο πρόβληµα αφορούσε τον υπολογισµό του όγκου µιας πραγµατικής πυραµίδας και ανατέθηκε σε µαθητές ηλικίας ετών οι οποίοι είχαν διδαχθεί συστηµατικά την εύρεση όγκου της πυραµίδας στο χαρτί µε χρήση τύπων και µπορούσαν να λύσουν επιτυχώς παρόµοια προβλήµατα. Στο γραπτό πρόβληµα ρουτίνας ήταν δεδοµένη η πλευρά της βάσης και η παράπλευρη ακµή της πυραµίδας και ποσοστό 90,8% των µαθητών το έλυσαν µε επιτυχία, εφαρµόζοντας µια γνωστή διαδικασία και κάνοντας δύο φορές χρήση του πυθαγόρειου θεωρήµατος. Όταν παρουσιάστηκε στους µαθητές η ασυνήθιστη 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 45

8 Α. Γαγάτσης κ.ά. περίπτωση του προβλήµατος που αφορούσε την εύρεση του όγκου µιας κανονικής τετραγωνικής πυραµίδας µε βάση οµοίωµά της (συµπαγής πυραµίδα ή/και πυραµίδα µε µεταλλικό σκελετό), παρουσιάστηκε µεγάλη µείωση του ποσοστού των µαθητών που παρουσίασαν επιτυχία (40%). Παρόλο που οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους χάρακα και µολύβι για να λύσουν το πρόβληµα, ποσοστό 20% απέτυχε να τα χρησιµοποιήσει σωστά και ζητούσε επανειληµµένα τα «δεδοµένα». Μερικοί µαθητές απέρριψαν ως λανθασµένη τη µέτρηση του ύψους της συµπαγούς πυραµίδας µε το χάρακα, γιατί δεν ήταν δυνατό να δώσει ακριβή µέτρηση, επηρεασµένοι από το γεγονός ότι πάντα έβρισκαν µια ακριβή απάντηση βάσει των γραπτών δεδοµένων. Στην ίδια έρευνα δόθηκε σε µαθητές το µη συνηθισµένο πρόβληµα χωρίς χάρακα και µολύβι για να διερευνηθεί κατά πόσο η επαφή τους µε µια πραγµατική πυραµίδα θα τους ωθούσε να σκεφτούν εναλλακτικούς τρόπους υπολογισµού του όγκου της. Από τους µαθητές αυτούς, κανένας δεν πρότεινε στρατηγικές για την εύρεση του όγκου και µόνο ποσοστό 33% ζήτησε χάρακα για να εργαστεί. Τα αποτελέσµατα της πιο πάνω έρευνας υποδηλώνουν ότι για πολλούς µαθητές δεν υπάρχει σύνδεση ανάµεσα στο πρόβληµα ρουτίνας και την ασυνήθιστη κατάσταση της συµπαγούς πυραµίδας. Οι µαθητές επέδειξαν µεγάλο δισταγµό στην πρόκληση να εργαστούν µε την πραγµατική πυραµίδα και αυτό επειδή αυτή η κατάσταση δεν αποτελούσε µέρος της διδακτικής ρουτίνας, η οποία είναι συνδεδεµένη µε γραπτά δεδοµένα. Η δυσκολία αποµάκρυνσης από διαδικασίες ρουτίνας σε «ασυνήθιστες καταστάσεις» θέτει τους µαθητές σε ένα εχθρικό, άβολο και αβέβαιο πλαίσιο εργασίας, αφού δεν εντάσσεται στα πλαίσια του διδακτικού συµβολαίου και τους οδηγεί σε αποτυχία. Μια δεύτερη ενότητα, η οποία µελετάται διεξοδικά στη βιβλιογραφία είναι η τριγωνοµετρία. Ο Bagni (1997) µελέτησε την επίδοση µαθητών ετών στην επίλυση τριγωνοµετρικών συναρτήσεων. Τα σηµαντικότερα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι οι µαθητές, επηρεασµένοι από τον γνωστό τριγωνοµετρικό πίνακα που δίνεται στη διδασκαλία της τριγωνοµετρίας και στον οποίο αναφέρονται οι τιµές των ηµx, συνx, εφx για διάφορες τιµές του π, θεωρούν ότι δεν υπάρχει απάντηση για τιµές που δεν βρίσκονται στον πίνακα. Έτσι, όταν τους δοθεί άσκηση που δεν παρουσιάζεται στον πίνακα, όπως «Βρείτε x є R, ώστε ηµx=1/3», καταφεύγουν σε άλλους τρόπους επίλυσης των συναρτήσεων, όπως να απαντούν ότι πρόκειται για αδύνατη εξίσωση, να δίνουν απάντηση βασισµένη στην εκτίµηση σύµφωνα µε τις κοντινότερες τιµές που βρίσκονται στον πίνακα ή να συσχετίζουν λανθασµένα τις τιµές, π.χ στην άσκηση συνx=π/2, πολλοί µαθητές απαντούν ότι x=0, αντιστρέφοντας το γνωστό δεδοµένο του πίνακα συν(π/2)=0. Ένα άλλο συχνό φαινόµενο που παρατηρείται, στην προσπάθεια των µαθητών να λύσουν πάση θυσία την άσκηση, είναι η λανθασµένη επέκταση γνωστών κανόνων σε άλλες καταστάσεις, π.χ. αναφέρουν ότι αφού ηµx 1 και συνx 1, τότε και εφx 1. Σε άλλη έρευνα του Bagni (1996), δόθηκε στους µαθητές µια κάρτα Α στην οποία παρουσιαζόταν η διαδικασία επίλυσης µιας τριγωνοµετρικής εξίσωσης µε την εφαρµογή κάποιων γνωστών κανόνων. Στη συνέχεια οι µαθητές κλήθηκαν να λύσουν µια άλλη τριγωνοµετρική εξίσωση, που παρουσιαζόταν στην κάρτα Β. Παρατηρήθηκε ότι µεγάλο ποσοστό των µαθητών λανθασµένα αντέδρασαν όµοια µε τον τρόπο 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 46

9 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών επίλυσης που παρουσιάστηκε στην κάρτα Α, εφαρµόζοντας τους ίδιους κανόνες, χωρίς να ελέγξουν την εφαρµοσιµότητα τους στη δεδοµένη περίπτωση. Συγκεκριµένα 63% των µαθητών που έδωσαν λάθος απάντηση στην κάρτα Β, δήλωσαν ότι είδαν πρώτα την κάρτα Α. Κάποιοι µαθητές ανέφεραν ότι αφού τους δόθηκε η κάρτα Α και µετά η Β θα έπρεπε να υπήρχε κάποιος λόγος και αυτός ήταν ο υποτιθέµενος όµοιος τρόπος λύσης τους. Σε µια άλλη περίπτωση επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου στην τριγωνοµετρία (Bagni, 1996), οι µαθητές χωρίστηκαν σε δύο οµάδες, όπου στην A δόθηκε µια κάρτα µε δύο ασκήσεις υπολογισµού τριγωνοµετρικών εξισώσεων, οι οποίες ήταν αδύνατες, και µια άσκηση σχεδιασµού γραφικής παράστασης, ενώ στην οµάδα Β δόθηκε η ίδια κάρτα, αλλά µε υπενθύµιση κάποιων γνωστών τριγωνοµετρικών κανονισµών. Παρά την υπόθεση του ερευνητή, ότι οι επιπρόσθετες πληροφορίες θα βοηθούσαν τους µαθητές της οµάδας Β να αντεπεξέλθουν µε µεγαλύτερη επιτυχία στις αδύνατες ασκήσεις, οι µαθητές θεωρώντας τις πολύ εύκολες δεν αξιοποίησαν τις δοσµένες πληροφορίες και σε κάποιες περιπτώσεις είχαν χαµηλότερα αποτελέσµατα από την οµάδα Α. Ο Bagni (1996) εξέτασε µε ένα τεστ τη διαδικασία µάθησης των άρρητων ανισώσεων β βαθµού από µαθητές Γ λυκείου. Το τεστ περιλάµβανε 6 ασκήσεις, 3 από τις οποίες λύνονταν µε τη χρήση των σχετικών κανόνων και τύπων που γνώριζαν ήδη οι µαθητές (1 η οµάδα) και 3 που δεν απαιτούσαν τη χρήση κανόνων για να λυθούν (2 η οµάδα). Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι οι µαθητές είχαν µεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας στα έργα της πρώτης οµάδας (76% έναντι 63%). Παρά το γεγονός ότι οι ασκήσεις της δεύτερης οµάδας ήταν πολύ απλές, 58% των µαθητών χρησιµοποίησαν κανόνες για να τις λύσουν, αλλά µόνο το 36% κατέληξε σε ορθές απαντήσεις. Οι υπόλοιποι µαθητές που τις έλυσαν ορθά (27%), το έκαναν χωρίς τη χρήση των κανόνων. Συνηθισµένο λάθος των µαθητών ήταν να θεωρούν ότι η ανίσωση x 0 έχει λύσεις για όλους τους πραγµατικούς αριθµούς «ξεχνώντας», όπως ανάφεραν χαρακτηριστικά, «ότι το υπόριζο πρέπει να είναι θετικός αριθµός». Λανθασµένη επίσης ήταν η πρακτική µερικών µαθητών να προσπαθούν να βρουν λύσεις στην ανίσωση x -1, υψώνοντας και τα δύο µέλη στο τετράγωνο, αφού «γνώριζαν ότι (-1) 2 = 1». Τα αποτελέσµατα αυτά υποδεικνύουν ότι η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου στους µαθητές είναι αξιοσηµείωτη, αφού αρκετοί εφάρµοζαν πάντα ασυνείδητα τους τυπικούς κανόνες που τους έδωσε ο καθηγητής τους, χωρίς να αξιολογούν κάθε φορά το έργο που τους δίνεται. Ένα άλλο θέµα που εξετάζεται στη βιβλιογραφία, σχετικά µε την επίδραση του διδακτικού συµβολαίου στη µέση εκπαίδευση είναι οι γραµµικές συναρτήσεις και οι αλγεβρικές εξισώσεις (Bagni, 1996). Όπως αναφέρει ο Bagni (1996) οι µαθητές, κυρίως όταν έρχονται σε πρώτη επαφή µε τις συναρτήσεις, τείνουν κάθε φορά που αναφέρεται η έννοια συνάρτηση, να φέρνουν στο µυαλό τους τη γραµµική σχέση. Έτσι συναντούµε συχνά λάθη όπως: (a±b)=a 2 ±b 2, sin(a±b)=sina±sinb, (a±b) 3 =a 3 ±b 3 και log e (a±b)=log e a±log e b. Οι µαθητές γνωρίζουν φυσικά ότι σχέσεις όπως x x 2, x sinx και x log e x, δεν είναι γραµµικές, αλλά διαδικαστικά, δηλαδή κατά την εφαρµογή τους σε ασκήσεις, τις 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 47

10 Α. Γαγάτσης κ.ά. αντιµετωπίζουν ως τέτοιες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση µιας µαθήτριας 17 ετών, η οποία ενώ γνώριζε ορθά ότι e a+b =e a.e b και όχι e a+b =e a +e b, θεωρούσε ότι α = α Είναι προφανές ότι η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου, φαίνεται µόνο στην περίπτωση εφαρµογής του τύπου στην επίλυση της άσκησης και όχι στη γνώση του ίδιου του τύπου ο οποίος δεν υπόκειται στη διαδικασία της διδασκαλίας. Εποµένως παρατηρείται και πάλι το φαινόµενο της λανθασµένης επέκτασης γνωστών κανόνων όταν δεν υπάρχουν άλλοι κατάλληλοι για να λυθεί µια άσκηση. Το ίδιο φαινόµενο παρατηρείται και σε άλλα θέµατα των µαθηµατικών, όπως για παράδειγµα τα όρια, η τριγωνοµετρία και η άλγεβρα και πιθανό να οφείλεται, στην ίδια τη φύση της άλγεβρας, η οποία παρουσιάζεται ως «διαδικασία γενίκευσης». Για παράδειγµα γενικεύουµε αριθµητικές πράξεις µε κάποιες αλγεβρικές διαδικασίες και αυτή η αντικατάσταση της αριθµητικής από την άλγεβρα, είναι κάποιες φορές «πηγή εµποδίων» (Bagni, 1996). Οι Bagni και Cecchini (2001) σε µια προσπάθειά τους να εντοπίσουν εµπόδια και αντιδράσεις των µαθητών ηλικίας ετών αναφορικά µε την έννοια των πιθανοτήτων, χορήγησαν ένα δοκίµιο µε οκτώ προβλήµατα σε 30 µαθητές λυκείου, πριν και µετά από µια σύντοµη σειρά εισαγωγικών µαθηµάτων στις πιθανότητες. Οι απαντήσεις των µαθητών σε µερικά από αυτά ήταν συνεπείς µε τους όρους του διδακτικού συµβολαίου. Πιο συγκεκριµένα δύο προβλήµατα του δοκιµίου περιέγραφαν µια πιθανολογική κατάσταση, έδιναν δηλώσεις παιδιών που αναφέρονταν στην πιθανότητα του αποτελέσµατός της και στο τέλος παρουσίαζαν το πραγµατικό αποτέλεσµα της κατάστασης. Στους µαθητές δίνονταν οι επιλογές «Σωστό Λάθος» για κάθε δήλωση, αλλά παραλείφθηκε σε ορισµένες περιπτώσεις η σωστή επιλογή «δεν έχει αποδειχθεί ούτε αν η δήλωση είναι ορθή, ούτε αν είναι λάθος». Οι µαθητές επηρεασµένοι από την καθηµερινή εκπαιδευτική πρακτική, δεν αποδέχθηκαν την πιθανότητα να µην τους έχει δοθεί ως επιλογή η σωστή απάντηση στο πρόβληµα. Αν και οι απαντήσεις τους φανέρωσαν κάποια αβεβαιότητα και διστακτικότητα, η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου τους έκανε να δώσουν απάντηση, µε αποτέλεσµα να οδηγηθούν σε λάθη. Σε ένα άλλο πρόβληµα της ίδιας έρευνας, οι µαθητές καλούνταν να επιλέξουν ανάµεσα σε δύο περιπτώσεις που περιγράφονταν, για τις οποίες υπήρχε η δήλωση ότι «σύµφωνα µε την άποψη των ειδικών, οι πιθανότητες τους να συµβούν είναι ίσες». Η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου έκανε τους µαθητές να εκλάβουν διαφορετικά το πρόβληµα και να επιλέξουν µια από τις δύο περιπτώσεις, αγνοώντας το γεγονός της ίσης πιθανότητας των περιπτώσεων, αν και γινόταν σχετική αναφορά στην περιγραφή του προβλήµατος. Οι D Amore και Sandri (1994b) αναφέρουν µιαν άλλη διάσταση της αρνητικής επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου σε σχέση µε τη γλώσσα, λαµβάνοντας υπόψη ότι η καθηµερινή γλώσσα δεν ταυτίζεται µε τη γλώσσα που χρησιµοποιείται όταν κάποιος µιλά για τα µαθηµατικά. Οι µαθητές όταν µιλούν για τα µαθηµατικά χρησιµοποιούν µια πολύ ειδική γλώσσα µιµούµενοι τον εκπαιδευτικό, αφού βάσει διδακτικού συµβολαίου, η επιλογή του περιεχοµένου και της µεθοδολογίας εναπόκειται µόνο σε αυτόν. Όταν ένας µαθητής κληθεί να µιλήσει για τα µαθηµατικά, είναι δυνατό να συγκεντρώσει όλη του την προσοχή στην προσπάθεια να προσαρµόσει τη γλώσσα και τη συµπεριφορά του 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 48

11 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών στις αντιληπτές ή πραγµατικές προσδοκίες του εκπαιδευτικού, µε αποτέλεσµα να εκφράσει τελικά τις ιδέες του τροποποιηµένες. Με σκοπό να διερευνηθεί αν είναι δυνατό να δηµιουργηθούν κατάλληλες συνθήκες χρήσης της καθηµερινής γλώσσας ακόµη και για µαθηµατικά θέµατα, οι D Amore και Sandri (1994b) ζήτησαν από µαθητές ηλικίας ετών να τοποθετήσουν τον εαυτό τους στη θέση ενός ενήλικα, ώστε να αποπλαισιωθούν από τη σχολική τάξη. Χρησιµοποιήθηκαν πέντε διαφορετικά κείµενα προβληµάτων στα οποία οι µαθητές καλούνταν να «φανταστούν ότι είναι πωλητές, δάσκαλοι σε δηµοτικό σχολείο, σχεδιαστές, εργάτες σιδηροδρόµου και πατέρας ή µητέρα». Παρά το σχεδιασµό αυτό της έρευνας, πολλοί µαθητές δεν έκαναν χρήση της καθηµερινής γλώσσας και δεν απελευθέρωσαν τους εαυτούς τους από τις γλωσσολογικές συνθήκες της διδακτικής πρακτικής, προβάλλοντας την έντονη επίδραση των όρων του διδακτικού συµβολαίου. Εντούτοις, οι µαθητές που αποδέχτηκαν το ρόλο που τους ανατέθηκε, έδειξαν ότι είναι και πιθανό και νόµιµο να χρησιµοποιείται η καθηµερινή γλώσσα µε πειστικό τρόπο όταν κάποιος µιλά για µαθηµατικά. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Simona, η οποία απορρίπτοντας το σύνηθες διδακτικό συµβόλαιο έπαιξε µε επιτυχία το ρόλο της µητέρας που εξηγεί στο γιο της τι σηµαίνει ύψος τριγώνου, βρίσκοντας την κατάλληλη γλώσσα που θα ταίριαζε σε ένα νεαρό παιδί. Επίσης προσπάθησε να βρει ένα κατάλληλο µοντέλο για την κατάσταση εξηγώντας «Γιε µου, [...] όπως εσύ, ο µπαµπάς και εγώ έχουµε ύψος που µετριέται από το κεφάλι στα πόδια, έτσι και τα τρίγωνα έχουν, αλλά το δικό τους µετριέται από την κορυφή, που είναι µια µικρή κουκίδα, ως τη βάση, που είναι σαν τα πόδια µας...». Το πιο πάνω απόσπασµα δείχνει ότι η επαναπλαισίωση πραγµατοποιήθηκε επιτυχώς και ότι η ρήξη του διδακτικού συµβολαίου είναι ολική. 6. Συµπεράσµατα Μέσα από τη µελέτη των πιο πάνω ερευνών, µπορούµε να προβούµε σε µια σύνοψη των τρόπων επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου στις απαντήσεις των µαθητών από την προδηµοτική µέχρι και τη µέση εκπαίδευση, ανεξάρτητα από το διδασκόµενο θέµα.. Η αρνητική επίδραση του διδακτικού συµβολαίου αρχίζει στο δηµοτικό σχολείο και είναι έντονη στα µη συνηθισµένα προβλήµατα, ενώ στο γυµνάσιο και στο λύκειο το διδακτικό συµβόλαιο επιδρά και στα προβλήµατα ρουτίνας. Γενικά το διδακτικό συµβόλαιο δηµιουργεί στερεότυπες αντιλήψεις στους µαθητές σχετικά µε την επίλυση µαθηµατικών έργων. Πιο συγκεκριµένα οι µαθητές πιστεύουν ότι δεν υπάρχουν έργα που δεν µπορούν να λυθούν και άρα λανθασµένα δηµιουργούν νέους κανονισµούς ή επεκτείνουν και γενικεύουν τους γνωστούς, για να οδηγηθούν σε λύση. Σε περίπτωση που δεν καταλήξουν σε µια λύση, µια άλλη µέθοδος είναι να σκεφτούν τι µπορεί να αναµένει ο δάσκαλος και να λύσουν το έργο σύµφωνα µε τις προσδοκίες ή τα προαναφερθέντα παραδείγµατά του. Επικρατεί δηλαδή η τάση µηχανικής εφαρµογής κανόνων και τύπων που δίνονται από το δάσκαλο, αγνοώντας τη φύση του έργου. Έτσι δηµιουργείται µια δυσκολία µεταφοράς των διαδικασιών και γνώσεων από µια συνηθισµένη µαθηµατική κατάσταση σε µια ασυνήθιστη. Για παράδειγµα θεωρούν ότι ένα πρόβληµα χωρίς γραπτά δεδοµένα δεν µπορεί να λυθεί µε οποιοδήποτε άλλο τρόπο γιατί τότε η απάντησή του δεν θα είναι ακριβής. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 49

12 Α. Γαγάτσης κ.ά. Μερικές φορές οι µαθητές χαρακτηρίζουν ως αδύνατες τις ασκήσεις που δεν λύνονται σύµφωνα µε τους «προφανείς» κανονισµούς. Όµως αυτή η νέα πρόταση του «αδύνατου» µιας άσκησης, κάποιες φορές τείνει να αντικαταστήσει την γνωστή πρόταση του διδακτικού συµβολαίου ότι κάθε άσκηση έχει λύση, µε επικίνδυνες συνέπειες παρεκτροπής στο διαµετρικά αντίθετο άκρο. Μια άλλη αντίληψη που έχουν οι µαθητές είναι ότι µια άσκηση δεν µπορεί να είναι «πολύ απλή», γιατί τότε δεν υπάρχει νόηµα στην προσπάθεια επίλυσης της, αλλά αντίθετα πρέπει να είναι ενδιαφέρουσα και κάπως δύσκολη για να θεωρείται άσκηση. Το διδακτικό συµβόλαιο µπορεί επίσης να εξηγήσει τη µίµηση της µαθηµατικής γλώσσας του εκπαιδευτικού από τους µαθητές, φαινόµενο το οποίο εµποδίζει την εξωτερίκευση των αυθεντικών ιδεών των µαθητών. 7. Εισηγήσεις Ένας από τους «όρους» του διδακτικού συµβολαίου που καθόρισε τη συµπεριφορά των µαθητών στις έρευνες που παρουσιάστηκαν, είναι η συνεχής ενασχόληση µε τυπικά σχολικά προβλήµατα, τα οποία πάντα υπάγονταν σε µια σταθερή δοµή, απαιτούσαν µια σωστή και ολοκληρωµένη απάντηση µέσω του κατάλληλου συνδυασµού των δεδοµένων τους ή της χρήσης σταθερών κανόνων που δίνονται από το δάσκαλο και δεν περιλάµβαναν οποιουδήποτε τύπου «παγίδες». Η έλλειψη επανειληµµένης πρακτικής άσκησης µε µη συνηθισµένα προβλήµατα ή προβλήµατα που συνδέονται µε την εµπειρία, οδηγεί συχνά τους µαθητές σε µηχανική επίλυση, αφού δεν τα µελετούν µε προσοχή, δεν εκτιµούν και δεν αξιολογούν τις απαντήσεις τους, δείχνοντας τυφλή εµπιστοσύνη στην εφαρµογή τυπικών µαθηµατικών υπολογισµών. Οι µαθητές γνωρίζουν ότι χρησιµοποιώντας µια γνωστή διαδικασία µε την οποία έλυσαν παρόµοια σχολικά προβλήµατα ή υιοθετώντας τους τύπους και κανόνες που τους έδωσε ο δάσκαλός τους, µπορούν να λύσουν πολλές ασκήσεις. Για αυτό συχνά τους αποστηθίζουν και τους εφαρµόζουν ακόµη και σε περιπτώσεις που δεν είναι αναγκαία η εφαρµογή τους, πιστεύοντας ότι έτσι θα ευχαριστήσουν τον δάσκαλό τους και θα εξασφαλίσουν µια πιο θετική αξιολόγηση των γραπτών τους (Brousseau, 1987). Στις περιπτώσεις αυτές που παρατηρείται έντονη η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου στα έργα των µαθητών, ο ρόλος του εκπαιδευτικού κρίνεται καθοριστικός. Οι κανόνες και οι τύποι δίνονται για να διευκολυνθούν οι µαθητές στη λύση ασκήσεων, αλλά πολλές φορές ο ίδιος ο καθηγητής συνειδητά ή µη, ωθεί τους µαθητές, ιδιαίτερα τους αδύνατους, στη χρήση τους ως εύκολη διέξοδο για επίλυση πληθώρας σχολικών ασκήσεων, καλλιεργώντας τους έτσι τη ψευδαίσθηση ότι είναι πάντοτε αναγκαίο να ανατρέχουν σε αυτούς. Με σκοπό να µειωθεί η επίδραση των όρων αυτών του διδακτικού συµβολαίου ο δάσκαλος χρειάζεται να εισάγει στη διδασκαλία του µη συνηθισµένα προβλήµατα και να αφιερώσει χρόνο για συζήτηση σε αυτά, ώστε οι µαθητές να αντιληφθούν ότι σκοπός της µαθηµατικής διδασκαλίας δεν είναι η αποµνηµόνευση και η εκτέλεση τύπων και διαδικασιών αλλά η εφαρµογή των καινούριων γνώσεων σε νέες καταστάσεις. Αυτό θα τους βοηθήσει να ανατρέψουν την αντίληψή τους ότι δεν υπάρχουν αδύνατα προβλήµατα καθώς και να ξεφύγουν από την τάση να προσπαθούν 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 50

13 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών µε οποιοδήποτε τρόπο να τροποποιήσουν τα δεδοµένα ενός προβλήµατος ή να επεκτείνουν λανθασµένα τους δοσµένους κανόνες απλά για να δώσουν µια απάντηση. Ιδιαίτερα σηµαντικό είναι να παρουσιάζονται απροσδόκητα τα µη συνηθισµένα προβλήµατα ώστε να αντιληφθούν οι µαθητές ότι πρέπει να διαβάζουν και να κατανοούν, να επιλέγουν ανάµεσα σε πληροφορίες και όχι µόνο να ψάχνουν να βρουν κάποια λέξη-κλειδί που θα τους οδηγήσει στη λύση ή στην πράξη για να βρουν τη λύση. Η παρουσίαση προβληµάτων χωρίς γραπτά δεδοµένα και η παρακίνηση των µαθητών να εντοπίσουν τα δεδοµένα που χρειάζονται για την επίλυση µε άλλο τρόπο, έστω και χωρίς µεγάλη ακρίβεια, θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν ότι ο ακριβής υπολογισµός δεν είναι πάντοτε απαραίτητος, αλλά στα περισσότερα πρακτικά προβλήµατα ισχύει και εφαρµόζεται η µέτρηση κατά προσέγγιση. Σηµαντικός είναι επίσης ο ρόλος της παρουσίασης παραδειγµάτων και αντιπαραδειγµάτων, ώστε οι µαθητές να διαπιστώνουν τη σύγκρουση των λανθασµένων τους απαντήσεων µε τις εκτιµήσεις ή ιδέες τους. εν είναι όµως πάντα θετική η παρουσίασή τους, καθώς το διδακτικό συµβόλαιο πιθανό να παρακινήσει τους µαθητές να χαρακτηρίσουν ένα πρόβληµα «αδύνατο» σε περιπτώσεις που δεν είναι, χωρίς να προβούν στον απαραίτητο έλεγχο (Bagni, 2001). Επιπλέον, οι µαθητές πρέπει να γνωρίσουν την πιθανότητα ύπαρξης διαφορετικών επιπέδων δυσκολίας στις ασκήσεις, ώστε να αποδεχτούν και την ύπαρξη εύκολων ασκήσεων. Ιδιαίτερα σηµαντική είναι εποµένως η συνειδητοποίηση της επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου από τους εκπαιδευτικούς ώστε να διαµορφώσουν κατάλληλα τις αλληλεπιδράσεις τους µε τους µαθητές σε σχέση µε τη γνώση. Στόχος τους πρέπει να είναι η ρήξη του διδακτικού συµβολαίου, καθώς µέσω αυτής επιτυγχάνεται η µάθηση των µαθηµατικών. ΑΝΑΦΟΡΈΣ Bachelard, G. (1983). La formation de l esprit scientifique. Paris: Vrin. Bagni, G. T. (1996). Irrational inequations: Learning and didactical contract. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics and history of mathematics (p ). Thessaloniki: ERASMUS Bagni, G. T. (1997). Trigonometric functions: Learning and didactical contract. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics of mathematics Technology in education (p. 3-10). Thessaloniki: ERASMUS. Bagni, G. T. (2001). An investigation of some misconceptions in high school students mistakes. In A. Gagatsis (Ed.), Learning in mathematics and science an educational technology (p. 3-24). Nicosia: ERASMUS IP1 Bagni, G. T. (2001). Some impossible problems in High School students behaviour. In A. Gagatsis (Ed.), Learning in mathematics and science an educational technology (p ). Nicosia: ERASMUS IP1 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 51

14 Α. Γαγάτσης κ.ά. Bagni, G. T., & Cecchini, C. (2001). A first approach to elementary Probability: an experimental educational research. In A. Gagatsis (Ed.), Learning in mathematics and science an educational technology (25-44). Nicosia: ERASMUS IP1 Baldisseri, F., D Amore, B., Fascinelli, E., Fiori, M., Gastaldelli, B., & Golinelli, P. (1994). Τα µπαλόνια της Γκρέτα. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), ιδακτική των µαθηµατικών (σ ). Θεσσαλονίκη: ERASMUS Brousseau, G. (1980). Problèmes de l enseignement des dècimaux. In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 1(1), Brousseau, G. (1981). Problèmes de didactique des dècimaux. In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 2(1), Brousseau, G. (1983). Les obstacles épistémologiques et les problèmes en Mathématiques. In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 4(2), Brousseau, G. (1984). The crucial role of the didactical contract in the analysis and construction of situations in teaching and learning mathematics. In: Steiner et al., Theory of mathematics education, occasional paper 54, Bielefeld, IDM, Brousseau, G. (1987). Fondements et méthods de la didactique des mathématiques, Etudes en didactique des Mathématiques, Universite de Bordeaux I, IREM de Bordeaux. Cassani, A., D Amore, B., Deleonardi, C., & Girotti, G. (1996). Routine problems and unusual situations. The case of the volume of a pyramid. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics and history of mathematics (p ). Thessaloniki: ERASMUS Chevallard, Y. (1991). La Transposition Didactique, avec un exemple de la Transposition Didactique de Y. Chevallard et M.-A. Johsua. Editions La Pensée Sauvage, Grenoble. Cornu, B. (1980). Interférence des modèles spontanés dans l apprentissage de la notion de limite. In: Cahiers du Seminaire de Didactique des Mathématiques et de l Informatique, 8, D Amore, B., & Sandri, P.(1994a). Μια κατάταξη των προβληµάτων που θεωρούνται αδύνατα. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), ιδακτική των µαθηµατικών (σ ). Θεσσαλονίκη: ERASMUS D Amore, B., & Sandri, P. (1994b). Η καθηµερινή γλώσσα και εξωτερικά µοντέλα σε µια α-διδακτική κατάσταση. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), ιδακτική των µαθηµατικών (σ ). Θεσσαλονίκη: ERASMUS D Amore, B., Franchini, D., Gabellini, G., Mancini, M., Masi, F., Matteucci, A., Pascucci, N., & Sandri. P. (1996). The re-formulation of text of standard school problems. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics and history of mathematics (p.53-72). Thessaloniki: ERASMUS D Amore, B. (1997). Mental images, everyday language and expected behaviours in problem solving. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics of mathematics Technology in education (p.11-24). Thessaloniki: ERASMUS 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 52

15 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών Glaeser, G. (1981). Epistémologie des nombres relatifs. In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 2(3), Greer, B. (1997). Modelling reality in mathematics classrooms. The case of word problems. Learning and Instruction, 7(4), Sierpinska, A. (1985). Obstacles épistémologiques relatifs à la notion de la limite. In: In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 6(1), Verschaffel, L., Greer, B., & DeCorte, E. (2000). Making sense of word problems. The Netherlands: Sweets & Zeitlinger. Γαγάτσης, Α. (1992). Έννοιες και µέθοδοι της διδακτικής των µαθηµατικών-σχέσεις µεταξύ ιστορίας και διδακτικής των µαθηµατικών. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), Θέµατα διδακτικής των µαθηµατικών (σ.5-31). Θεσσαλονίκη: ERASMUS ICP-91-G-0027/11. Γαγάτσης, Α., & Μάρκου, Α. (2004). ιδακτικό συµβόλαιο, εικόνες και επίλυση µη ρεαλιστικών προβληµάτων: Η επίδραση των εικόνων στην επίλυση µη ρεαλιστικών προβληµάτων. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), Σύγχρονες τάσεις της διδακτικής των µαθηµατικών (σ ). Λευκωσία: Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού Πανεπιστήµιο Κύπρου. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 53

16 Α. Γαγάτσης κ.ά. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 54

ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ιδακτικό Συµβόλαιο και Παιδιά Προσχολικής Ηλικίας ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Χρύσω Γεωργίου, Ελένη Ζαννέττου, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών Αγωγής, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ έσπω Κυπριανού, Περικτιόνη Χατζηνικολάου,& Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου Παναγιώτης Σπύρου, Τµήµα Μαθηµατικών, Πανεπιστήµιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΘΕΜΑ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΠΟΝΤΙΚΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΝΤΡΟΥΛΛΑ ΠΜΠ: 11407 ΟΜΑΔΑ: ΛΕΥΑ1 ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ:

Διαβάστε περισσότερα

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4.1. Αποτελέσματα από το πρόγραμμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης δασκάλων και πειραματικής εφαρμογής των νοερών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

THE ROLE OF IMPLICIT MODELS IN SOLVING VERBAL PROBLEMS IN MULTIPLICATION AND DIVISION

THE ROLE OF IMPLICIT MODELS IN SOLVING VERBAL PROBLEMS IN MULTIPLICATION AND DIVISION THE ROLE OF IMPLICIT MODELS IN SOLVING VERBAL PROBLEMS IN MULTIPLICATION AND DIVISION E F R A I M F I S C H B E I N, T E L - A V I V U N I V E R S I T Y M A R I A D E R I, U N I V E R S I T Y O F P I S

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΣΗΜΟ ΤΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ

ΤΟ ΠΡΟΣΗΜΟ ΤΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟ του Κύπρου Κυπρίδηµου, µαθηµατικού ΤΟ ΠΡΟΣΗΜΟ ΤΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ Περίληψη Στη δραστηριότητα αυτή οι µαθητές καλούνται να διερευνήσουν το πρόσηµο του τριωνύµου φ(x) = αx 2 + βx + γ. Προτείνεται να διδαχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

6.5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

6.5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 6.5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 6.5.1. Οι γνώσεις υποψηφίων δασκάλων για την υπολογιστική εκτίμηση Σε μια έρευνα των Lemonidis

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου. Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ENIAIOΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α' Αν. Παπανδρέου 37, 15180 Μαρούσι Πληροφορίες : Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan)

Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan) On-the-fly feedback, Upper Secondary Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan) Τάξη: Β Λυκείου Διάρκεια ενότητας Μάθημα: Φυσική Θέμα: Ταλαντώσεις (αριθμός Χ διάρκεια μαθήματος): 6X90

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Διδάσκουσες:

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα

Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα Σενάριο 3. Τα µέσα των πλευρών τριγώνου Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα τριγώνων, τριγωνοµετρικοί αριθµοί περίµετρος και εµβαδόν.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «Ο ΚΥΚΛΟΣ» Νικόλαος Μπαλκίζας Ιωάννα Κοσμίδου

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «Ο ΚΥΚΛΟΣ» Νικόλαος Μπαλκίζας Ιωάννα Κοσμίδου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «Ο ΚΥΚΛΟΣ» Νικόλαος Μπαλκίζας Ιωάννα Κοσμίδου Αθήνα, Φεβρουάριος 2008 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «Ο ΚΥΚΛΟΣ» Νικόλαος Μπαλκίζας Ιωάννα Κοσμίδου 1.

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήµατα σχεδίασης και παρατήρησης (για εστίαση σε συγκεκριµένες πτυχές των αλλαγών στο σχήµα).

Ερωτήµατα σχεδίασης και παρατήρησης (για εστίαση σε συγκεκριµένες πτυχές των αλλαγών στο σχήµα). τάξης είναι ένα από τα στοιχεία που το καθιστούν σηµαντικό. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη του αυτές τις παραµέτρους και να προσαρµόσει το σενάριο ανάλογα. Ιδιαίτερα όταν εφαρµόσει το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

Η προβληματική κατάσταση Χρήστος Πανούτσος

Η προβληματική κατάσταση Χρήστος Πανούτσος Η προβληματική κατάσταση Χρήστος Πανούτσος Η Τζούλι και η μαμά της έχουν βγει για να αγοράσουν ένα τζιν για το σχολείο. Παρατηρούν έναν πάγκο με την εξής ταμπέλα πάνω: 40% έκπτωση των τιμών στις ετικέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΠΕΡΙΦ. ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΕΔΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καραγιάννης Β. Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Καραγιάννης Β. Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Επιμέλεια Καραγιάννης Β. Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολικό Έτος: 2014-2015 Μαθηματικός Περιηγητής 1 Διδακτέα ύλη και οδηγίες διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΡΟΣΗΜΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΡΟΣΗΜΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ. Στέφανος Κεΐσογλου Σχολικός σύμβουλος ΕΝΕΙΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΣΧΕΙΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΙΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΡΟΣΗΜΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ. Στο κείμενο που ακολουθεί έχει γίνει προσπάθεια να φανεί ότι ο σχεδιασμός της διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σεπτέμβριος 2013 Συγγραφική ομάδα: Συντονιστές: Επιστημονικός Συνεργάτης: Σύνδεσμος Επιθεωρητής: Eνδοτμηματική Επιτροπή Μαθηματικών: Σύμβουλοι Μαθηματικών:

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού Σύµφωνα µε την Υ.Α. 139606/Γ2/01-10-2013 Άλγεβρα Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ Ι. ιδακτέα ύλη Από το βιβλίο «Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου» (έκδοση 2013) Εισαγωγικό κεφάλαιο E.2. Σύνολα Κεφ.1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS Effandi Zakaria and Norulpaziana Musiran The Social Sciences, 2010, Vol. 5, Issue 4: 346-351 Στόχος της

Διαβάστε περισσότερα

Άθροισµα γωνιών τριγώνου, γωνίες ισοπλεύρου, ισοσκελούς τριγώνου και εξωτερική γωνία τριγώνου στην Α Γυµνασίου

Άθροισµα γωνιών τριγώνου, γωνίες ισοπλεύρου, ισοσκελούς τριγώνου και εξωτερική γωνία τριγώνου στην Α Γυµνασίου ΣΕΝΑΡΙΟ «Προσπάθησε να κάνεις ένα τρίγωνο» Άθροισµα γωνιών τριγώνου, γωνίες ισοπλεύρου, ισοσκελούς τριγώνου και εξωτερική γωνία τριγώνου στην Α Γυµνασίου Ηµεροµηνία: Φλώρινα, 6-5-2014 Γνωστική περιοχή:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ IV ΕΠΟΠΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κ. ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Μ. ΣΤΡΙΛΙΓΚΑ ΘΕΜΑ: Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Εκπαίδευσης Παιδιών-Προφύγων Τάξεις Ε+ΣΤ Δημοτικού

Πρόγραμμα Σπουδών Εκπαίδευσης Παιδιών-Προφύγων Τάξεις Ε+ΣΤ Δημοτικού Πρόγραμμα Σπουδών Εκπαίδευσης Παιδιών-Προφύγων 2016-2017 Τάξεις Ε+ΣΤ Δημοτικού Περιεχόμενα Στόχοι Πηγή Υλικού 3.1 Αριθμοί Οι μαθητές πρέπει: Σχολικά βιβλία Ε και ΣΤ Φυσικοί, Δεκαδικοί, μετρήσεις Να μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΟΝΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι τρεις τρόποι νοηµατοδότησης της ταυτότητας α 3 +β 3 +3αβ(α+β)......

Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι τρεις τρόποι νοηµατοδότησης της ταυτότητας α 3 +β 3 +3αβ(α+β)...... 4. Βασικά Στοιχεία ιδακτικής της Άλγεβρας µε τη χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών Οι ψηφιακές τεχνολογίες που έχουν µέχρι τώρα αναπτυχθεί για τη διδασκαλία και τη µάθηση εννοιών της Άλγεβρας µπορούν να χωριστούν

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη

Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη Φαινόμενα Εμπειρίες φαινομένων Οργάνωση φαινομένων Νοούμενα (πρώτες μαθηματικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί Ενδεικτικός Προγραμματισμός ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί 12 περίοδοι Δείκτες επιτυχίας: Ορίζουν την έννοια της νιοστής ρίζας ενός αριθμού α και αποδεικνύουν τις ιδιότητες ριζών, όταν ν N, ν 0, 1, α R

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικό Συµβόλαιο Στάσεις και Πεποιθήσεις των µαθητών για τα Μαθηµατικά και επίλυση ασυνήθιστων αριθµητικών λεκτικών προβληµάτων

ιδακτικό Συµβόλαιο Στάσεις και Πεποιθήσεις των µαθητών για τα Μαθηµατικά και επίλυση ασυνήθιστων αριθµητικών λεκτικών προβληµάτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ, ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΜΣ «ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ» Παραδείγματα Variation Μεταπτυχιακός Φοιτητής:

Διαβάστε περισσότερα

4. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ

4. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ 4. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ Με τις ερωτήσεις του τύπου αυτού καλείται ο εξεταζόµενος να επιλέξει την ορθή απάντηση από περιορισµένο αριθµό προτεινόµενων απαντήσεων ή να συσχετίσει µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ιαισθητικές Αντιλήψεις στην Έννοια της Πιθανότητας ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ Κώστας Κωνσταντίνου, Γεωργία Τάνου, Ιλιάδα Ηλία, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

Να υπολογίζουν αποστάσεις με τη βοήθεια ημ. και συν. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους τριγωνομετρικούς πίνακες στους υπολογισμούς τους.

Να υπολογίζουν αποστάσεις με τη βοήθεια ημ. και συν. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους τριγωνομετρικούς πίνακες στους υπολογισμούς τους. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Νίκος Γ. Τόμπρος Ενότητα : ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΑ Περιεχόμενα ενότητας Τριγωνομετρικοί οξείας γωνίας αριθμοί Διδακτικοί στόχοι Διδακτικές οδηγίες - επισημάνσεις Πρέπει οι μαθητές να γνωρίζουν:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μανώλης Πατσαδάκης Γιατί Αξιολόγηση των Μαθητών; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών εκπ/κών στόχων της

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία ως κατασκευή και όχι ως μετάδοση ως αποτέλεσμα εμπειρίας και όχι ως μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ (50 Δ. ώρες) Περιεχόμενα Στόχοι Οδηγίες - ενδεικτικές δραστηριότητες Οι μαθητές να είναι ικανοί: Μπορούμε να ΟΙ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Εκπαίδευσης Παιδιών-Προφύγων Τάξεις Α+Β Δημοτικού

Πρόγραμμα Σπουδών Εκπαίδευσης Παιδιών-Προφύγων Τάξεις Α+Β Δημοτικού Πρόγραμμα Σπουδών Εκπαίδευσης Παιδιών-Προφύγων 2016-2017 Τάξεις Α+Β Δημοτικού Περιεχόμενα Στόχοι Πηγή Υλικού 1.1 Αριθμοί 1-1000 Γραφή, Ανάγνωση, Απαγγελία, Απαρίθμηση, Σύγκριση, Συμπλήρωση (κατά αύξουσα

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος - "Ευθεία Απόδειξη"

Σχέδιο Μαθήματος - Ευθεία Απόδειξη Σχέδιο Μαθήματος - "Ευθεία Απόδειξη" ΤΑΞΗ: Α Λυκείου Μάθημα: Άλγεβρα Τίτλος Ενότητας: Μέθοδοι Απόδειξης - Ευθεία απόδειξη Ώρες Διδασκαλίας: 1. Σκοποί Να κατανοήσουν οι μαθητές την διαδικασία της ευθείας

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάλογα ποσά Γραφική παράσταση αναλογίας» ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

«Ανάλογα ποσά Γραφική παράσταση αναλογίας» ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΕΣ: 1. Ανάλογα ποσά Ιδιότητες αναλόγων ποσών 2. Γραφική παράσταση σχέσης αναλογίας ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ: Άγγελος Γιαννούλας Κωνσταντίνος Ρεκούμης

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10. Ελάχιστη Απόσταση δυο Τρένων. Γνωστική περιοχή: Άλγεβρα Α' Λυκείου. Η συνάρτηση ψ= αχ 2 +βχ+γ. Γραφική παράσταση τριωνύµου

Σενάριο 10. Ελάχιστη Απόσταση δυο Τρένων. Γνωστική περιοχή: Άλγεβρα Α' Λυκείου. Η συνάρτηση ψ= αχ 2 +βχ+γ. Γραφική παράσταση τριωνύµου Σενάριο 10. Ελάχιστη Απόσταση δυο Τρένων Γνωστική περιοχή: Άλγεβρα Α' Λυκείου. Η συνάρτηση ψ= αχ 2 +βχ+γ Γραφική παράσταση τριωνύµου Εξισώσεις κίνησης. Θέµα: To προτεινόµενο θέµα αφορά την µελέτη της µεταβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ Με τις ερωτήσεις του τύπου αυτού καλείται ο εξεταζόμενος να επιλέξει την ορθή απάντηση από περιορισμένο αριθμό προτεινόμενων απαντήσεων ή να συσχετίσει μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Γ Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Γ Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση της προϋπάρχουσας

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

των θετικών µαθηµάτων Ηµερήσιου και Εσπερινού Γυµνασίου για το σχ.

των θετικών µαθηµάτων Ηµερήσιου και Εσπερινού Γυµνασίου για το σχ. Παραγοντοποίηση του τριωνύµου αx + βx + γ (α ) ρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος πρώην Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ3 e-mail@p-theodoropoulos.gr Πρόλογος Η παραγοντοποίηση ενός πολυωνύµου είναι µία από τις πιο βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8 ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Άλγεβρα 1 ο Κεφάλαιο 1. Τι ονομάζουμε αριθμητική και τι αλγεβρική παράσταση; Να δώσετε από ένα παράδειγμα. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με αριθμούς, καλείται αριθμητική παράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) Το νέο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Κ. Τζιρώνης Θ. Τζουβάρας Μαθηματικοί

Πρόλογος. Κ. Τζιρώνης Θ. Τζουβάρας Μαθηματικοί Πρόλογος Το βιβλίο αυτό περιέχει όλη την ύλη των Μαθηματικών της Β Γυμνασίου, χωρισμένη σε ενότητες, όπως ακριβώς στο σχολικό βιβλίο. Κάθε ενότητα περιλαμβάνει: Τη θεωρία Λυμένες ασκήσεις Χρήσιμες παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κάνοντας ακριβέστερες μετρήσεις με την βοήθεια των Μαθηματικών. Ν. Παναγιωτίδης, Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Ν. Ιωαννίνων

Κάνοντας ακριβέστερες μετρήσεις με την βοήθεια των Μαθηματικών. Ν. Παναγιωτίδης, Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Ν. Ιωαννίνων Κάνοντας ακριβέστερες μετρήσεις με την βοήθεια των Μαθηματικών Ν. Παναγιωτίδης, Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Ν. Ιωαννίνων Αν κάναμε ένα τεστ νοημοσύνης στους μαθητές και θέταμε την ερώτηση: Πως μπορεί να μετρηθεί το

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία Μαθηματικά: ριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 11 ο, Τμήμα Γεωμετρία Η γεωμετρία σε σχέση με την άλγεβρα ή την αριθμητική έχει την εξής ιδιαιτερότητα: πρέπει να είμαστε πολύ ακριβείς στην περιγραφή μας (σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

. Ερωτήσεις διάταξης. να διαταχθούν από τη µικρότερη προς τη µεγαλύτερη οι τιµές: f (3), f (0), f (-1), f (5), f (-2), f ( ), f (1).

. Ερωτήσεις διάταξης. να διαταχθούν από τη µικρότερη προς τη µεγαλύτερη οι τιµές: f (3), f (0), f (-1), f (5), f (-2), f ( ), f (1). . Ερωτήσεις διάταξης. Οι συναρτήσεις f (x) = x, g (x) = x, h (x) = x, φ (x) = 3x, ρ (x) = 5x, t (x) = 7x έχουν κοινό πεδίο ορισµού το Α = [- 3, 3]. Να γράψετε τις συναρτήσεις σε µια σειρά έτσι ώστε η γραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Y404. ΔΙΜΕΠΑ: ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΜΑΘΗΤΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΑΕΜ: 3734 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηµατολόγιο PMP , +

Ερωτηµατολόγιο PMP , + Ερωτηµατολόγιο PMP Διαβάστε προσεκτικά κάθε ένα από τα παρακάτω προβλήµατα. Για κάθε πρόβληµα υπάρχουν τέσσερις εναλλακτικές απαντήσεις από τις οποίες µόνο µία είναι η σωστή. Παρακαλώ επιλέξτε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Και οι απαντήσεις τους

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Και οι απαντήσεις τους ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Και οι απαντήσεις τους Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «παλιό» και στο «σύγχρονο» μάθημα των Μαθηματικών; Στο μάθημα παλαιού τύπου η γνώση παρουσιάζεται στο μαθητή από τον διδάσκοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο ο Αλγεβρικές Παραστάσεις ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ Γυμνάσιο Αμυνταίου ΜΑΘΗΜΑ Α. Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς ΑΣΚΗΣΕΙΣ ) ) Να συμπληρώσετε τα κενά ώστε στην κατακόρυφη στήλη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΕΣΤ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΕΣΤ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ 1 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΕΣΤ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με τον όρο αξιολόγηση των µαθητών εννοούµε τη συστηµατική διαδικασία προσδιορισµού του βαθµού επίτευξης από τους µαθητές των στόχων που επιδιώκει το σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Ε Δημοτικού

Μαθηματικά Ε Δημοτικού Μαθηματικά Ε Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης 2014 Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Μονοψήφιος πολλαπλασιασμός Προβλήματα αναλογίας

ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Μονοψήφιος πολλαπλασιασμός Προβλήματα αναλογίας Μονοψήφιος πολλαπλασιασμός Προβλήματα αναλογίας ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Υπολογισμοί και εκτίμηση Αρ2.13 Αναπτύσσουν και εφαρμόζουν αλγόριθμους της πρόσθεσης, της αφαίρεσης, του πολλαπλασιασμού με τριψήφιους

Διαβάστε περισσότερα

(π.χ. Thompson, 1999, McIntosh, 1990, Reys, 1984, Wandt & Brown, 1957). Οι βασικές αιτίες για αυτήν την αλλαγή στη θεώρηση των δύο ειδών υπολογισμού

(π.χ. Thompson, 1999, McIntosh, 1990, Reys, 1984, Wandt & Brown, 1957). Οι βασικές αιτίες για αυτήν την αλλαγή στη θεώρηση των δύο ειδών υπολογισμού ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα Μαθηματικά της Φύσης και της Ζωής, που αναφέρονται στοn τίτλο του βιβλίου αυτού, αποτελούν την επωνυμία της ομάδας των επιστημόνων που εργάζονται για τον εκσυγχρονισμό της διδασκαλίας των μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ. Το πρόβλημα. Δίνεται στους μαθητές το παρακάτω πρόβλημα:

ΜΙΚΡΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ. Το πρόβλημα. Δίνεται στους μαθητές το παρακάτω πρόβλημα: Περιγραφή ΜΙΚΡΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ Περίληψη Η κάτοψη μιας κατοικίας είναι ένα σύνθετο θέμα. Οι αρχιτέκτονες πρέπει να σχεδιάσουν μια σειρά παραμέτρων όπως ο τρόπος διανομής του χώρου η θέση των δωματίων του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΑΝΩΝ ΜΕΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΑΝΩΝ ΜΕΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ ΑΛΓΕΒΡΑ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΑΠΟ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ομόσημοι Ετερόσημοι αριθμοί Αντίθετοι Αντίστροφοι αριθμοί Πρόσθεση ομόσημων και ετερόσημων ρητών αριθμών Απαλοιφή παρενθέσεων Πολλαπλασιασμός και Διαίρεση ρητών αριθμών

Διαβάστε περισσότερα

H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ

H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 495 H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ Τσιπουριάρη Βάσω Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 ΜΟΤΙΒΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ, ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΕΜΒΑΔΟΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΟΡΘΟΓΩΝΙΟΥ

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 ΜΟΤΙΒΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ, ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΕΜΒΑΔΟΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΟΡΘΟΓΩΝΙΟΥ ΜΟΤΙΒΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ, ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΕΜΒΑΔΟΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΟΡΘΟΓΩΝΙΟΥ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Διερεύνηση αριθμών Αρ2.5 Αναπαριστούν, συγκρίνουν και σειροθετούν ομώνυμα κλάσματα και δεκαδικούς αριθμούς,

Διαβάστε περισσότερα