Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ"

Transcript

1 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης, Άρτεµις Λοΐζου, Μαρία Στυλιανού, Σταυρινή Τόφαρου Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συµπεριφορά των µαθητών στα µαθηµατικά προκύπτει από νόρµες, που δηµιουργούνται µε το χρόνο και ριζώνονται από τη δύναµη της συνήθειας. Στην παρούσα συνθετική εργασία παρουσιάζονται έρευνες σχετικές µε την επίδραση του διδακτικού συµβολαίου από την προδηµοτική µέχρι τη µέση εκπαίδευση. Η αρνητική επίδραση του διδακτικού συµβολαίου αρχίζει στο δηµοτικό σχολείο και είναι έντονη στα µη συνηθισµένα προβλήµατα, ενώ στο γυµνάσιο και λύκειο το διδακτικό συµβόλαιο επιδρά και στα προβλήµατα ρουτίνας. Ιδιαίτερα σηµαντικός είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών στη διαµόρφωση κατάλληλου µαθησιακού περιβάλλοντος µε στόχο την επιτυχή ρήξη του διδακτικού συµβολαίου, καθώς µέσω αυτής επιτυγχάνεται η µάθηση στα µαθηµατικά.. 1. Έννοιες και µέθοδοι της ιδακτικής των Μαθηµατικών Ο τοµέας της ιδακτικής των Μαθηµατικών σχετίζεται µε πολλούς επιστηµονικούς κλάδους, όπως οι Επιστήµες της Αγωγής, η Ψυχολογία, η Γλωσσολογία, η Κοινωνιολογία κ.ά., µε αποτέλεσµα να δανείζεται πολλές από τις µεθόδους που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια τους, όπως οι κλινικές παρατηρήσεις, οι συνεντεύξεις και τα ερωτηµατολόγια. Ως ξεχωριστός κλάδος όµως έχει αναπτύξει και άλλες θεωρητικές µεθόδους και έννοιες, οι οποίες αφορούν την ίδια τη φύση και ιδιαιτερότητα της ιδακτικής των Μαθηµατικών (Γαγάτσης, 1992). Κρίνεται απαραίτητο να παρουσιαστούν εν συντοµία στην παρούσα εργασία αφού το «διδακτικό συµβόλαιο» αποτελεί µια από αυτές τις µεθόδους. Η «διδακτική µεταφορά», την οποία ερεύνησε κυρίως ο Yves Chevallard, είναι µια µέθοδος της ιδακτικής των Μαθηµατικών που αφορά τη διαδικασία µετασχηµατισµού της επιστηµονικής γνώσης σε αντικείµενο διδασκαλίας. Ο Chevallard (1991) αναφέρει ότι το αντικείµενο επιστηµονικής γνώσης, για να καταστεί κατάλληλο ως αντικείµενο διδασκαλίας, υφίσταται µια σειρά από µετασχηµατισµούς προσαρµογής, οι οποίοι δεν προσδιορίζονται µόνο από τη µαθηµατική κοινότητα, αλλά επηρεάζονται από ένα πλέγµα αλληλεπιδράσεων ανάµεσα στους διδάσκοντες, τους κοινωνικούς παράγοντες, τις πολιτικές επιλογές και τους γονείς. Ο Brousseau (1981) ασχολήθηκε στο ερευνητικό του έργο µε τη «θεωρία διδακτικών καταστάσεων», η οποία εκφράζει τις συνθήκες γένεσης των µαθηµατικών γνώσεων στα πλαίσια της διδασκαλίας. Η διδακτική κατάσταση ορίζεται ως ένα σύνολο σχέσεων ανάµεσα στο διδάσκοντα και το διδασκόµενο, στο οποίο µπορούµε να διακρίνουµε ένα κοινωνικού χαρακτήρα σχέδιο, που αποσκοπεί στην εκµάθηση µιας γνώσης από το διδασκόµενο. Ο διδάσκοντας πρέπει να ακολουθήσει δύο βήµατα, όπου το πρώτο είναι η επιλογή της µαθηµατικής έννοιας και των κατάλληλων µαθηµατικών 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 39

2 Α. Γαγάτσης κ.ά. δραστηριοτήτων και η πρόβλεψη της συµπεριφοράς των µαθητών. Το δεύτερο βήµα είναι ο πειραµατισµός πάνω σε µια σειρά δραστηριοτήτων και η παρατήρηση των φαινοµένων της τάξης, ώστε να διαπιστωθεί αν οι συµπεριφορές των µαθητών είναι σύµφωνες µε τις προβλέψεις που προηγήθηκαν. Η δηµιουργία «καταστάσεων ενεργοποίησης και επικοινωνίας των µαθητών» αποτελεί µια άλλη µέθοδο της ιδακτικής των Μαθηµατικών, η οποία αναφέρεται στην ακριβή ανάλυση των απαντήσεων των µαθητών και τον προσδιορισµό των αντιλήψεών τους. Για να καταστεί αυτό δυνατό οι µαθητές εργάζονται οµαδικά στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος, ώστε να υπάρχει γραπτή ή προφορική επικοινωνία µεταξύ τους, η οποία θα αποτελέσει το αντικείµενο της ανάλυσης. Ο ρόλος της ιστορίας των µαθηµατικών στη ιδακτική των Μαθηµατικών συνετέλεσε στη γένεση της τέταρτης µεθόδου, η οποία µας επιτρέπει να προσδιορίσουµε εµπόδια που αντιτίθενται στην κατανόηση και µάθηση στα µαθηµατικά. Οι ιστορικές και επιστηµολογικές έρευνες εντοπίζουν τα εµπόδια στα µαθηµατικά κείµενα περασµένων εποχών και συµπληρώνουν τις πειραµατικές µεθόδους, οι οποίες εντοπίζουν λάθη και εµπόδια στα σηµερινά γραπτά των µαθητών. Αποδεικνύεται ότι µαθηµατικές έννοιες που δυσκόλεψαν για αιώνες µεγάλους µαθηµατικούς της αρχαιότητας, όπως οι δεκαδικοί (Brousseau, 1980), τα όρια (Cornu, 1980: Sierpinska, 1985) και οι σχετικοί αριθµοί (Glaeser, 1981), προκαλούν δυσκολίες και σήµερα στα παιδιά (Γαγάτσης, 1992, σελ. 23). Τα εµπόδια στη µάθηση των µαθηµατικών τα οποία αναφέρθηκαν πιο πάνω αποτέλεσαν αντικείµενο διαµάχης ανάµεσα σε ερευνητές της ιδακτικής των Μαθηµατικών. Ο Bachelard (1983) το πρωτοανέφερε ως «επιστηµολογικό εµπόδιο», ο Glaeser (1981) πιο απλοϊκά ως εµπόδιο, δυσκολία ή σύµπτωµα, ενώ ο Brousseau (1983) επαναφέρει τον όρο «επιστηµολογικό εµπόδιο» και του προσδίδει συγκεκριµένα χαρακτηριστικά. Πρόκειται για µια γνώση που λειτουργεί µόνο σε ένα σύνολο καταστάσεων και µόνο για ορισµένες τιµές των µεταβλητών αυτών των καταστάσεων, ενώ στην προσπάθεια των µαθητών να εφαρµόσουν αυτή τη γνώση σε άλλες καταστάσεις ή µε άλλες τιµές των µεταβλητών, προκαλούνται λάθη. Το επιστηµολογικό εµπόδιο αποτελεί µια σταθερή γνώση και η απόρριψη της στοιχίζει στους µαθητές περισσότερο από µια προσπάθεια προσαρµογής της σε καταστάσεις που ξεφεύγουν από το πεδίο εγκυρότητάς της. Τέλος, ο Brousseau (1983) αναφέρει ότι το επιστηµολογικό εµπόδιο µπορεί να ξεπεραστεί µόνο σε ειδικές καταστάσεις απόρριψης, τις διδακτικές καταστάσεις, και αυτή η απόρριψη είναι συστατικό στοιχείο της νέας γνώσης(γαγάτσης, 1992, σελ ). Στα πλαίσια της προσπάθειας ερµηνείας των λαθών και της συµπεριφοράς των παιδιών, η ιδακτική των Μαθηµατικών ανέπτυξε και την έννοια του «διδακτικού συµβολαίου», το οποίο ορίζεται ως ένα σιωπηρό και περιοριστικό είδος συµφωνίας ανάµεσα στο διδάσκοντα, το µαθητή και το γνωστικό αντικείµενο, πρόβληµα, άσκηση ή µαθηµατική έννοια, και διακανονίζει τις µεταξύ τους σχέσεις. Ο Brousseau (1984) αναφέρει: Μέσα από τις επαναλαµβανόµενες διαπραγµατεύσεις ανάµεσα στο δάσκαλο και τους µαθητές καθορίζονται οι ρόλοι του καθενός, οι υποχρεώσεις και οι σχέσεις δύναµης. Ο καθηγητής σέβεται το συµβόλαιο κάνοντας µάθηµα και δίνοντας 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 40

3 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών ασκήσεις. Προσπαθεί να κάνει τους µαθητές να µάθουν αυτό που θέλει, αυτό που πρέπει. Είναι αυτός που τα ξέρει όλα και οδηγεί τους µαθητές στο να παράγουν την απάντησή τους χρησιµοποιώντας τις γνώσεις τους. Ο µαθητής σέβεται το συµβόλαιο αν κάνει τις ασκήσεις, αν κάνει το µάθηµά του. Προσπαθεί να καταλάβει αυτό που θέλει ο καθηγητής, να δώσει τις αναµενόµενες απαντήσεις. (Γαγάτσης, 1992, σελ. 17). Πρόκειται για µια υπονοούµενη πεποίθηση που κατασκευάζεται µε το χρόνο και την επανάληψη στα πλαίσια της σχολικής πρακτικής. Αποτελεί ένα πολύ ισχυρό, σιωπηλό συµβόλαιο και εφαρµόζεται από το µαθητή ακόµα και σε καταστάσεις που η χρήση του είναι ακατάλληλη. Η γένεση του πραγµατοποιήθηκε το 1980 όταν 76 από τους 97 µαθητές σε ένα δηµοτικό σχολείο της Γαλλίας, έδωσαν απάντηση στο πρόβληµα «Πάνω σε ένα καράβι υπήρχαν 26 πρόβατα και 10 κατσίκια. Ποια είναι η ηλικία του καπετάνιου;» (Γαγάτσης 1992), συνδυάζοντας τα αριθµητικά δεδοµένα. Οι ερευνητές της ιδακτικής των Μαθηµατικών δεν αποδέχτηκαν ότι αυτός ο «παραλογισµός» οφείλεται σε έλλειψη γνώσεων ή στοιχειώδους ορθολογισµού, αλλά ακριβώς σε αυτό που αργότερα ονόµασαν «διδακτικό συµβόλαιο». Όπως αναφέρει ο Brousseau (1984) «Η µάθηση στηρίζεται όχι πάνω στη σωστή λειτουργία του συµβολαίου, αλλά στην επιτυχή ρήξη του». Στο επόµενο κεφάλαιο της εργασίας, θα γίνει λεπτοµερέστερη αναφορά στην εφαρµογή του διδακτικού συµβολαίου σε συγκεκριµένες καταστάσεις της επίλυσης µαθηµατικού προβλήµατος. 2. Επίλυση Προβλήµατος και ιδακτικό Συµβόλαιο Μελετώντας το διδακτικό συµβόλαιο που τηρούν οι µαθητές ως προς την επίλυση προβληµάτων, ο Brοusseau (1981) διαπίστωσε ότι τα σχολικά προβλήµατα µε τα οποία έρχονται αντιµέτωποι οι µαθητές, έχουν κοινά χαρακτηριστικά τόσο ως προς την παρουσίασή τους, όσο και ως προς τη διαδικασία επίλυσής τους. Όπως αναφέρουν οι D Amore, Franchini, Gabellini, Mancini, Masi, Matteucci, Pascucci, & Sandri (1996), στα τυπικά σχολικά προβλήµατα περιγράφεται το πλαίσιο και δίνονται µερικά αριθµητικά δεδοµένα και µια σαφής ερώτηση η οποία δηµιουργεί την προβληµατική κατάσταση. Επιπλέον δίνονται στους µαθητές προβλήµατα µε την αναπόφευκτη απαίτηση για λύση. Ο Brousseau (1981) προσθέτει ότι τα τυπικά σχολικά προβλήµατα επιδέχονται µια και µόνο απάντηση η οποία προκύπτει µετά από κατάλληλη χρήση και συνδυασµό όλων των προτεινόµενων δεδοµένων µε βάση τις τέσσερις αριθµητικές πράξεις ή τη µέθοδο των τριών. Η επανάληψη των πιο πάνω φαινοµένων κατά τη διδασκαλία διαµορφώνει τη συµπεριφορά των µαθητών στην επίλυση τυπικών σχολικών προβληµάτων. Με άλλα λόγια οι µαθητές τηρούν τους κανόνες του διδακτικού συµβολαίου παρουσιάζοντας κοινές συµπεριφορές στην επίλυση των προβληµάτων. Τι συµβαίνει όµως στην περίπτωση που παρουσιάζονται στους µαθητές µη συνηθισµένα προβλήµατα; Οι D Amore και Sandri (1994a) αναφέρονται σε µια κατάταξη των µη συνηθισµένων προβληµάτων η οποία θα µπορούσε να βοηθήσει στην εκτίµηση της συµπεριφοράς των µαθητών σε διάφορες ηλικίες. Πιο συγκεκριµένα, αναφέρονται σε 4 κατηγορίες προβληµάτων, οι οποίες φαίνονται στο πιο κάτω σχήµα. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 41

4 Α. Γαγάτσης κ.ά. Μη συνηθισµένα προβλήµατα Μη πραγµατικά «Μια οικοκυρά αγόρασε 1000kg µήλα για να φτιάξει µια µηλόπιτα. Κάθε kg στοίχιζε 30. Πόσα πλήρωσε;» - Μη ρεαλιστική κατάσταση - Εύκολη επίλυση - Ακριβής απάντηση Αντιφατικά «Σε ένα τετράγωνο δωµάτιο, οι 2 πλευρές είναι 4µ και 6µ. Ποια η περίµετρός του;» - Αντιφατική κατάσταση - Τα παιδιά πιθανό να «διορθώσουν» ή απλά να αγνοήσουν την αντίφαση και να το λύσουν Απροσδόκητα «Τα δύο τµήµατα της Α τάξης ενός σχολείου έχουν 45 µαθητές ενώ τα δύο τµήµατα της Β τάξης έχουν 50. Πόσα τµήµατα Α και Β τάξης έχει το σχολείο αυτό;» - Η τελική ερώτηση είναι φαινοµενικά άσχετη µε το κείµενο και τα δεδοµένα -Επαρκή δεδοµένα για επίλυση Αδύνατα 1. Αδύνατα µε τη λογική - Ελλιπή δεδοµένα - Χωρίς στρατηγικές λ 2. Άλυτα από τη φύση τους «Βρείτε 3 διαδοχικούς φυσικούς αριθµούς, των οποίων το άθροισµα δεν είναι αριθµός που µπορεί να διαιρεθεί µε το 3» 3. Αδύνατα λόγω υψηλού επιπέδου «Ποιο είναι το εµβαδό κύκλου µε ακτίνα 5cm;» (σε µαθητή Γ δηµοτικού) Οι Verschaffel, Greer, & De Corte (2000) προτείνουν µια άλλη κατηγοριοποίηση και διακρίνουν τα συνηθισµένα από τα προβληµατικά προβλήµατα. Πιο συγκεκριµένα αναφέρουν παραδείγµατα προβληµατικών προβληµάτων τα οποία ταξινοµούν σε τρεις υποκατηγορίες: (α) εκδοχές προβληµάτων της «ηλικίας του καπετάνιου», π.χ. «Ένα πλοίο ταξιδεύει στον ωκεανό. Έφυγε από τη Βοστώνη µεταφέροντας ένα φορτίο µάλλινων υφασµάτων. Ζυγίζει 200 τόνους. Υπάρχουν 12 επιβάτες πάνω στο πλοίο και η ώρα είναι τρεις και 15 το απόγευµα. Ο µήνας είναι Μάης. Ποια είναι η ηλικία του καπετάνιου;» (β) προβλήµατα διαίρεσης µε υπόλοιπο, π.χ. «Ένα στρατιωτικό λεωφορείο µεταφέρει 36 στρατιώτες. Αν κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης των στρατιωτών πρέπει να µεταφερθούν 1128 στρατιώτες, τότε πόσα λεωφορεία θα χρειαστούν;» (γ) ψευδοαναλογικά προβλήµατα, π.χ. «Αν το ύψος ενός 10χρονου αγοριού είναι 1 µέτρο και 40 εκατοστόµετρα, τότε ποιο θα είναι το ύψος του όταν θα γίνει 20 χρονών;» Στην παρούσα εργασία, όλα τα πιο πάνω είδη προβληµάτων θα αναφέρονται ως «µη συνηθισµένα προβλήµατα». 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 42

5 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών 3. Προδηµοτική Εκπαίδευση και ιδακτικό Συµβόλαιο Οι µελέτες για το διδακτικό συµβόλαιο δείχνουν ότι η συµπεριφορά των µαθητών στην τάξη προκύπτει από νόρµες, που δηµιουργούνται µε το χρόνο και ριζώνονται από τη δύναµη της συνήθειας. Πότε όµως αρχίζει η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου; Απάντηση στο ερώτηµα αυτό επιδίωξαν να δώσουν οι Baldisseri, D Amore, Fascinelli, Fiori, Gastaldelli & Golinelli (1994) µε την παρουσίαση του ακόλουθου αριθµητικού προβλήµατος σε 47 παιδιά προσχολικής ηλικίας: «Η Γκρέτα έλαβε έξι µπαλόνια. Τα δύο ξεφούσκωσαν. Πόσα µπαλόνια έχει η Γκρέτα;». Το πρόβληµα αυτό ήταν αρκετά περίπλοκο σε αριθµητικό επίπεδο, τυπικά σχολικό, αλλά αρκετά πλούσιο σε δυναµικές ανακλήσεις για να προκαλέσει συγκινησιακές αντιδράσεις. Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί αν η προσοχή των παιδιών θα επικεντρωνόταν στις µαθηµατικές έννοιες του προβλήµατος ή στις αφηγηµατικές έννοιες και αν θα ένιωθαν πίεση να βρουν οπωσδήποτε ένα αποτέλεσµα. ιαπιστώθηκε ότι τα παιδιά του δείγµατος ηλικίας 5-6 ετών ήταν ικανά να λύσουν επιτυχώς προβλήµατα µε µια αριθµητική πράξη και εντοπίστηκαν τέσσερις διαφορετικοί τρόποι απαντήσεων. Υπήρχαν παιδιά που ζωγράφισαν µόνο τα µπαλόνια (σηµειωτικές απαντήσεις), παιδιά που ζωγράφισαν την Γκρέτα και τα µπαλόνια δίνοντας έτσι περισσότερες πληροφορίες από την απάντηση (σηµειογραφικές απαντήσεις), παιδιά που έγραψαν µόνο έναν αριθµό (συµβολική απάντηση) και άλλα που έδωσαν σηµειογραφικές και συµβολικές απαντήσεις. Όπως ήταν αναµενόµενο, µόνο 6 από τα 47 παιδιά χρησιµοποίησαν ένα γραφικό σύµβολο για να εκφράσουν έναν αριθµό και από αυτά, τα µισά «συµπλήρωσαν» το σύµβολο µε ένα σχέδιο. Μάλιστα τα παιδιά που αυθόρµητα έδωσαν συµβολική απάντηση προσπαθούσαν να την επιβεβαιώσουν µέσα από τη συµπεριφορά της εκπαιδευτικού και των άλλων παιδιών. Τα συµπεράσµατα στα οποία κατέληξε η έρευνα αυτή είναι ότι στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας δεν παρουσιάζεται η τάση για αριθµητική λύση ούτε υπάρχει η πίεση για ένα αριθµητικό αποτέλεσµα «πάση θυσία». Η προσοχή των παιδιών επικεντρώνεται στη συγκινησιακή και αφηγηµατική πλευρά της κατάστασης. Η έρευνα των D Amore et al (1994) επιβεβαίωσε ότι το αρνητικό διδακτικό συµβόλαιο είναι απών στην προσχολική ηλικία και η επίδραση του αρχίζει από την είσοδο στο δηµοτικό σχολείο. Φαίνεται όµως να υπάρχει κάποιο είδος συµφωνίας µεταξύ παιδιών και εκπαιδευτικού που προβλέπει ότι ο εκπαιδευτικός ζητά πάντα µια ζωγραφισµένη απάντηση. 4. ηµοτική Εκπαίδευση και ιδακτικό Συµβόλαιο Οι συζητήσεις και οι έρευνες για το διδακτικό συµβόλαιο και την επίδρασή του στη µάθηση των µαθηµατικών άρχισαν µετά την απάντηση που έδωσαν µαθητές δηµοτικού στο µη ρεαλιστικό πρόβληµα της ηλικίας του καπετάνιου. Η δοµή του προβλήµατος αυτού είναι η ίδια µε την τυπική δοµή προβλήµατος πρόσθεσης. Η µη λογική συµπεριφορά των µαθητών εξηγείται από το συµβόλαιο που έχουν σιωπηλά «υπογράψει» µε το δάσκαλο και το οποίο προνοεί ότι οι µαθητές είναι υποχρεωµένοι να δίνουν απάντηση σε κάθε πρόβληµα που τους παρουσιάζεται, κάνοντας χρήση των αριθµητικών δεδοµένων του προβλήµατος. Αυτή η συµπεριφορά προκύπτει από την 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 43

6 Α. Γαγάτσης κ.ά. πεποίθηση ότι ένα πρόβληµα που δίνεται από τον εκπαιδευτικό, πάντα σηµαίνει κάτι και πάντα έχει λύση (Γαγάτσης & Μάρκου, 2004). Το φαινόµενο του διδακτικού συµβολαίου είναι ιδιαίτερα έκδηλο όταν τα άτοµα έχουν να αντιµετωπίσουν όχι τυπικά σχολικά προβλήµατα αλλά µη συνηθισµένα. Σειρά ερευνών που διενεργήθηκαν τα τελευταία χρόνια µελέτησαν τον τρόπο που απαντούν τα παιδιά όταν έρχονται αντιµέτωπα µε προβλήµατα αυτού του είδους. Τα πορίσµατα έδειξαν ότι οι µαθητές λύνουν τα µη συνηθισµένα προβλήµατα µε ένα στερεότυπο, µηχανικό, ασυνείδητο και µη ρεαλιστικό τρόπο, ως αποτέλεσµα της τήρησης των όρων του διδακτικού συµβολαίου (Verschaffel, Greer, & DeCorte, 2000: Greer, 1997). Η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου επιβεβαιώθηκε και σε έρευνα των D Amore, Franchini, Gabellini, Mancini, Masi, Matteucci, Pascucci, & Sandri (1996) σχετικά µε τις δυσκολίες των µαθητών στην οικοδόµηση νοητικών µοντέλων κατά την ανάγνωση ενός λεκτικού προβλήµατος. Ειδικότερα η έρευνα επικεντρώθηκε στη νοητική και γλωσσική επεξεργασία που κάνουν οι µαθητές, µεταξύ της ανάγνωσης του κειµένου και της επεξεργασίας µιας στρατηγικής επίλυσης του προβλήµατος. Το δείγµα αποτέλεσαν µαθητές 7-12 χρονών, οι οποίοι κλήθηκαν, µέσω συζήτησης, να επαναδιατυπώσουν το ακόλουθο πρόβληµα: «Σε 4 µέρες µια τετραµελής οικογένεια καταναλώνει 6 λίτρα γάλα. Πόσα λίτρα γάλα θα καταναλώσει σε 1 µήνα;». Παρόλο που δεν είχε ζητηθεί από τους µαθητές να λύσουν το πρόβληµα, οι µαθητές νιώθοντας πίεση να προτείνουν λύσεις επικεντρώθηκαν αρχικά στην εύρεση της απάντησης. Συγκεκριµένα είτε ρωτούσαν ποια είναι η απάντηση ή εισηγούνταν µια πράξη για εύρεση της απάντησης ή έδιναν οι ίδιοι µια απάντηση κάνοντας µια πράξη µε τα αριθµητικά δεδοµένα του προβλήµατος. Χαρακτηριστική είναι η ακόλουθη δήλωση ενός µαθητή: «Είναι δύσκολο να καταλάβουµε την πράξη». Η συµπεριφορά αυτή παρατηρήθηκε σε παιδιά τόσο Β όσο και τάξης. Συγκεκριµένα οι µαθητές τάξης προσπαθούσαν περισσότερο επίµονα να λύσουν το πρόβληµα και κατά τη συζήτηση τροποποίησαν τα δεδοµένα για να καταλήξουν πιο εύκολα και γρήγορα στην απάντηση. Αυτή η επιµονή των παιδιών για εύρεση της απάντησης σχετίζεται µε έναν κανόνα του διδακτικού συµβολαίου που αναφέρει ότι κάθε πρόβληµα έχει τη λύση του. Η τάση των παιδιών να δίνουν απάντηση σε κάθε πρόβληµα διαπιστώθηκε επίσης σε έρευνα του D Amore (1997) µε µαθητές Ε και Στ τάξης. Η έρευνα αυτή εξέτασε αν η παρουσία ψευδολέξης σε ένα τυπικό σχολικό πρόβληµα θα καθιστούσε αδύνατη τη δηµιουργία λεπτοµερούς νοερής εικόνας για την κατάσταση του προβλήµατος και κατ επέκταση θα µείωνε το ποσοστό των ορθών λύσεων. όθηκαν δύο όµοια τυπικά σχολικά προβλήµατα, µε τη διαφορά ότι το ένα από τα δύο προβλήµατα περιλάµβανε µια ψευδολέξη (portello αντί pencil). Κάθε τάξη είχε χωριστεί σε δυο οµάδες και κάθε οµάδα είχε ασχοληθεί µε ένα από τα δυο προβλήµατα. Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι τα ποσοστά επιτυχίας για κάθε οµάδα ήταν περίπου τα ίδια. Εποµένως η παρουσίαση ενός τυπικού σχολικού προβλήµατος το οποίο περιλάµβανε ψευδολέξη δεν αποτέλεσε εµπόδιο στην επίλυση του προβλήµατος, αφού κάθε µαθητής είχε ερµηνεύσει µε το δικό του τρόπο την ανύπαρκτη λέξη και είχε επικεντρωθεί στη γενική ιδέα του προβλήµατος. Αξιοσηµείωτο είναι ότι η συµπεριφορά αυτή παρατηρήθηκε σε µαθητές τόσο Ε όσο και Στ τάξης. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση ενός µαθητή κατά τη συνέντευξη: «εν είναι σηµαντικό να καταλαβαίνεις. Το 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 44

7 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών σηµαντικό είναι να λύσεις το πρόβληµα». Ο D Αmore (1997) καταλήγει ότι οι µαθητές υπακούουν στον εξής κανόνα του διδακτικού συµβολαίου: «Αν ο δάσκαλος δώσει ένα πρόβληµα, πρέπει να σηµαίνει κάτι και πρέπει να µπορεί να λυθεί». Με άλλα λόγια οι µαθητές, σεβόµενοι το διδακτικό συµβόλαιο, προσπαθούν να δώσουν τις αναµενόµενες απαντήσεις, επιδεικνύοντας έτσι τη συµπεριφορά που θεωρούν ότι αναµένει ο δάσκαλος. Αυτό είναι εµφανές στα σχόλια ενός µαθητή µόλις πληροφορήθηκε ότι δεν υπήρχε λύση για ένα αδύνατο πρόβληµα που του παρουσιάστηκε: «Μα δεν είναι δίκαιο. Όταν ένα πρόβληµα είναι αδύνατο, ο δάσκαλός µας µας το λέει. Έτσι έπρεπε να είχατε κάνει». Μια άλλη περίπτωση επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου που αναφέρεται στη βιβλιογραφία είναι η σχέση της εκτίµησης της απάντησης και του αποτελέσµατος. Σε έρευνα των D Amore et al. (1996) µαθητές Γ τάξης κλήθηκαν να λύσουν ένα πρόβληµα µε αντιστρόφως ανάλογα ποσά. Παρόλο που αρχικά είχαν κατανοήσει την αντιστρόφως ανάλογη σχέση κάνοντας ορθές εκτιµήσεις της απάντησης, όταν προχώρησαν στη διαδικασία επίλυσης του προβλήµατος αντιµετώπισαν το πρόβληµα ως πρόβληµα αναλογίας. Μάλιστα µετά την επίλυση του προβλήµατος δεν παρατήρησαν την ασυµφωνία µεταξύ του αναµενόµενου αποτελέσµατος και της λύσης που έδωσαν. Σύµφωνα µε τους D Amore et al. (1996) οι µαθητές δείχνουν τυφλή εµπιστοσύνη στο αποτέλεσµα που προκύπτει από υπολογισµούς. Με βάση τα αποτελέσµατα των ερευνών που έχουν αναφερθεί σχετικά µε την επίδραση του διδακτικού συµβολαίου στη ηµοτική εκπαίδευση, καταλήγουµε στο συµπέρασµα ότι «υποχρεώνει» τους µαθητές να δίνουν απάντηση σε κάθε πρόβληµα που τους παρουσιάζεται αγνοώντας το πλαίσιο του προβλήµατος. Βέβαια η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου είναι πιο έντονη όταν δε χρησιµοποιούνται προβλήµατα ρουτίνας εξαιτίας της ασυνέπειας µεταξύ των σωστών απαντήσεων και των απαντήσεων που θεωρούν οι µαθητές ότι αναµένει ο εκπαιδευτικός. 5. Μέση εκπαίδευση και ιδακτικό Συµβόλαιο Η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου, όχι µόνο δεν ελαττώνεται καθώς οι µαθητές ανεβαίνουν τις βαθµίδες της εκπαίδευσης, αλλά, σύµφωνα µε τις έρευνες που παρουσιάζονται σε αυτό το κεφάλαιο, εξακολουθεί να είναι καταλυτική. Οι απαντήσεις που έδωσαν µαθητές γυµνασίου και λυκείου επηρεάζονται σε µεγάλο βαθµό από το διδακτικό συµβόλαιο, τόσο σε προβλήµατα ρουτίνας όσο και σε µη συνηθισµένα. Οι Cassani, D Amore, Deleonardi και Girotti (1996) εξέτασαν την πιθανότητα επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου στη γεωµετρία µελετώντας τη συµπεριφορά µαθητών κατά την παρουσίαση ενός µη συνηθισµένου προβλήµατος σε αντίθεση µε ένα ανάλογο πρόβληµα ρουτίνας. Το µη συνηθισµένο πρόβληµα αφορούσε τον υπολογισµό του όγκου µιας πραγµατικής πυραµίδας και ανατέθηκε σε µαθητές ηλικίας ετών οι οποίοι είχαν διδαχθεί συστηµατικά την εύρεση όγκου της πυραµίδας στο χαρτί µε χρήση τύπων και µπορούσαν να λύσουν επιτυχώς παρόµοια προβλήµατα. Στο γραπτό πρόβληµα ρουτίνας ήταν δεδοµένη η πλευρά της βάσης και η παράπλευρη ακµή της πυραµίδας και ποσοστό 90,8% των µαθητών το έλυσαν µε επιτυχία, εφαρµόζοντας µια γνωστή διαδικασία και κάνοντας δύο φορές χρήση του πυθαγόρειου θεωρήµατος. Όταν παρουσιάστηκε στους µαθητές η ασυνήθιστη 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 45

8 Α. Γαγάτσης κ.ά. περίπτωση του προβλήµατος που αφορούσε την εύρεση του όγκου µιας κανονικής τετραγωνικής πυραµίδας µε βάση οµοίωµά της (συµπαγής πυραµίδα ή/και πυραµίδα µε µεταλλικό σκελετό), παρουσιάστηκε µεγάλη µείωση του ποσοστού των µαθητών που παρουσίασαν επιτυχία (40%). Παρόλο που οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους χάρακα και µολύβι για να λύσουν το πρόβληµα, ποσοστό 20% απέτυχε να τα χρησιµοποιήσει σωστά και ζητούσε επανειληµµένα τα «δεδοµένα». Μερικοί µαθητές απέρριψαν ως λανθασµένη τη µέτρηση του ύψους της συµπαγούς πυραµίδας µε το χάρακα, γιατί δεν ήταν δυνατό να δώσει ακριβή µέτρηση, επηρεασµένοι από το γεγονός ότι πάντα έβρισκαν µια ακριβή απάντηση βάσει των γραπτών δεδοµένων. Στην ίδια έρευνα δόθηκε σε µαθητές το µη συνηθισµένο πρόβληµα χωρίς χάρακα και µολύβι για να διερευνηθεί κατά πόσο η επαφή τους µε µια πραγµατική πυραµίδα θα τους ωθούσε να σκεφτούν εναλλακτικούς τρόπους υπολογισµού του όγκου της. Από τους µαθητές αυτούς, κανένας δεν πρότεινε στρατηγικές για την εύρεση του όγκου και µόνο ποσοστό 33% ζήτησε χάρακα για να εργαστεί. Τα αποτελέσµατα της πιο πάνω έρευνας υποδηλώνουν ότι για πολλούς µαθητές δεν υπάρχει σύνδεση ανάµεσα στο πρόβληµα ρουτίνας και την ασυνήθιστη κατάσταση της συµπαγούς πυραµίδας. Οι µαθητές επέδειξαν µεγάλο δισταγµό στην πρόκληση να εργαστούν µε την πραγµατική πυραµίδα και αυτό επειδή αυτή η κατάσταση δεν αποτελούσε µέρος της διδακτικής ρουτίνας, η οποία είναι συνδεδεµένη µε γραπτά δεδοµένα. Η δυσκολία αποµάκρυνσης από διαδικασίες ρουτίνας σε «ασυνήθιστες καταστάσεις» θέτει τους µαθητές σε ένα εχθρικό, άβολο και αβέβαιο πλαίσιο εργασίας, αφού δεν εντάσσεται στα πλαίσια του διδακτικού συµβολαίου και τους οδηγεί σε αποτυχία. Μια δεύτερη ενότητα, η οποία µελετάται διεξοδικά στη βιβλιογραφία είναι η τριγωνοµετρία. Ο Bagni (1997) µελέτησε την επίδοση µαθητών ετών στην επίλυση τριγωνοµετρικών συναρτήσεων. Τα σηµαντικότερα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι οι µαθητές, επηρεασµένοι από τον γνωστό τριγωνοµετρικό πίνακα που δίνεται στη διδασκαλία της τριγωνοµετρίας και στον οποίο αναφέρονται οι τιµές των ηµx, συνx, εφx για διάφορες τιµές του π, θεωρούν ότι δεν υπάρχει απάντηση για τιµές που δεν βρίσκονται στον πίνακα. Έτσι, όταν τους δοθεί άσκηση που δεν παρουσιάζεται στον πίνακα, όπως «Βρείτε x є R, ώστε ηµx=1/3», καταφεύγουν σε άλλους τρόπους επίλυσης των συναρτήσεων, όπως να απαντούν ότι πρόκειται για αδύνατη εξίσωση, να δίνουν απάντηση βασισµένη στην εκτίµηση σύµφωνα µε τις κοντινότερες τιµές που βρίσκονται στον πίνακα ή να συσχετίζουν λανθασµένα τις τιµές, π.χ στην άσκηση συνx=π/2, πολλοί µαθητές απαντούν ότι x=0, αντιστρέφοντας το γνωστό δεδοµένο του πίνακα συν(π/2)=0. Ένα άλλο συχνό φαινόµενο που παρατηρείται, στην προσπάθεια των µαθητών να λύσουν πάση θυσία την άσκηση, είναι η λανθασµένη επέκταση γνωστών κανόνων σε άλλες καταστάσεις, π.χ. αναφέρουν ότι αφού ηµx 1 και συνx 1, τότε και εφx 1. Σε άλλη έρευνα του Bagni (1996), δόθηκε στους µαθητές µια κάρτα Α στην οποία παρουσιαζόταν η διαδικασία επίλυσης µιας τριγωνοµετρικής εξίσωσης µε την εφαρµογή κάποιων γνωστών κανόνων. Στη συνέχεια οι µαθητές κλήθηκαν να λύσουν µια άλλη τριγωνοµετρική εξίσωση, που παρουσιαζόταν στην κάρτα Β. Παρατηρήθηκε ότι µεγάλο ποσοστό των µαθητών λανθασµένα αντέδρασαν όµοια µε τον τρόπο 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 46

9 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών επίλυσης που παρουσιάστηκε στην κάρτα Α, εφαρµόζοντας τους ίδιους κανόνες, χωρίς να ελέγξουν την εφαρµοσιµότητα τους στη δεδοµένη περίπτωση. Συγκεκριµένα 63% των µαθητών που έδωσαν λάθος απάντηση στην κάρτα Β, δήλωσαν ότι είδαν πρώτα την κάρτα Α. Κάποιοι µαθητές ανέφεραν ότι αφού τους δόθηκε η κάρτα Α και µετά η Β θα έπρεπε να υπήρχε κάποιος λόγος και αυτός ήταν ο υποτιθέµενος όµοιος τρόπος λύσης τους. Σε µια άλλη περίπτωση επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου στην τριγωνοµετρία (Bagni, 1996), οι µαθητές χωρίστηκαν σε δύο οµάδες, όπου στην A δόθηκε µια κάρτα µε δύο ασκήσεις υπολογισµού τριγωνοµετρικών εξισώσεων, οι οποίες ήταν αδύνατες, και µια άσκηση σχεδιασµού γραφικής παράστασης, ενώ στην οµάδα Β δόθηκε η ίδια κάρτα, αλλά µε υπενθύµιση κάποιων γνωστών τριγωνοµετρικών κανονισµών. Παρά την υπόθεση του ερευνητή, ότι οι επιπρόσθετες πληροφορίες θα βοηθούσαν τους µαθητές της οµάδας Β να αντεπεξέλθουν µε µεγαλύτερη επιτυχία στις αδύνατες ασκήσεις, οι µαθητές θεωρώντας τις πολύ εύκολες δεν αξιοποίησαν τις δοσµένες πληροφορίες και σε κάποιες περιπτώσεις είχαν χαµηλότερα αποτελέσµατα από την οµάδα Α. Ο Bagni (1996) εξέτασε µε ένα τεστ τη διαδικασία µάθησης των άρρητων ανισώσεων β βαθµού από µαθητές Γ λυκείου. Το τεστ περιλάµβανε 6 ασκήσεις, 3 από τις οποίες λύνονταν µε τη χρήση των σχετικών κανόνων και τύπων που γνώριζαν ήδη οι µαθητές (1 η οµάδα) και 3 που δεν απαιτούσαν τη χρήση κανόνων για να λυθούν (2 η οµάδα). Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι οι µαθητές είχαν µεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας στα έργα της πρώτης οµάδας (76% έναντι 63%). Παρά το γεγονός ότι οι ασκήσεις της δεύτερης οµάδας ήταν πολύ απλές, 58% των µαθητών χρησιµοποίησαν κανόνες για να τις λύσουν, αλλά µόνο το 36% κατέληξε σε ορθές απαντήσεις. Οι υπόλοιποι µαθητές που τις έλυσαν ορθά (27%), το έκαναν χωρίς τη χρήση των κανόνων. Συνηθισµένο λάθος των µαθητών ήταν να θεωρούν ότι η ανίσωση x 0 έχει λύσεις για όλους τους πραγµατικούς αριθµούς «ξεχνώντας», όπως ανάφεραν χαρακτηριστικά, «ότι το υπόριζο πρέπει να είναι θετικός αριθµός». Λανθασµένη επίσης ήταν η πρακτική µερικών µαθητών να προσπαθούν να βρουν λύσεις στην ανίσωση x -1, υψώνοντας και τα δύο µέλη στο τετράγωνο, αφού «γνώριζαν ότι (-1) 2 = 1». Τα αποτελέσµατα αυτά υποδεικνύουν ότι η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου στους µαθητές είναι αξιοσηµείωτη, αφού αρκετοί εφάρµοζαν πάντα ασυνείδητα τους τυπικούς κανόνες που τους έδωσε ο καθηγητής τους, χωρίς να αξιολογούν κάθε φορά το έργο που τους δίνεται. Ένα άλλο θέµα που εξετάζεται στη βιβλιογραφία, σχετικά µε την επίδραση του διδακτικού συµβολαίου στη µέση εκπαίδευση είναι οι γραµµικές συναρτήσεις και οι αλγεβρικές εξισώσεις (Bagni, 1996). Όπως αναφέρει ο Bagni (1996) οι µαθητές, κυρίως όταν έρχονται σε πρώτη επαφή µε τις συναρτήσεις, τείνουν κάθε φορά που αναφέρεται η έννοια συνάρτηση, να φέρνουν στο µυαλό τους τη γραµµική σχέση. Έτσι συναντούµε συχνά λάθη όπως: (a±b)=a 2 ±b 2, sin(a±b)=sina±sinb, (a±b) 3 =a 3 ±b 3 και log e (a±b)=log e a±log e b. Οι µαθητές γνωρίζουν φυσικά ότι σχέσεις όπως x x 2, x sinx και x log e x, δεν είναι γραµµικές, αλλά διαδικαστικά, δηλαδή κατά την εφαρµογή τους σε ασκήσεις, τις 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 47

10 Α. Γαγάτσης κ.ά. αντιµετωπίζουν ως τέτοιες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση µιας µαθήτριας 17 ετών, η οποία ενώ γνώριζε ορθά ότι e a+b =e a.e b και όχι e a+b =e a +e b, θεωρούσε ότι α = α Είναι προφανές ότι η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου, φαίνεται µόνο στην περίπτωση εφαρµογής του τύπου στην επίλυση της άσκησης και όχι στη γνώση του ίδιου του τύπου ο οποίος δεν υπόκειται στη διαδικασία της διδασκαλίας. Εποµένως παρατηρείται και πάλι το φαινόµενο της λανθασµένης επέκτασης γνωστών κανόνων όταν δεν υπάρχουν άλλοι κατάλληλοι για να λυθεί µια άσκηση. Το ίδιο φαινόµενο παρατηρείται και σε άλλα θέµατα των µαθηµατικών, όπως για παράδειγµα τα όρια, η τριγωνοµετρία και η άλγεβρα και πιθανό να οφείλεται, στην ίδια τη φύση της άλγεβρας, η οποία παρουσιάζεται ως «διαδικασία γενίκευσης». Για παράδειγµα γενικεύουµε αριθµητικές πράξεις µε κάποιες αλγεβρικές διαδικασίες και αυτή η αντικατάσταση της αριθµητικής από την άλγεβρα, είναι κάποιες φορές «πηγή εµποδίων» (Bagni, 1996). Οι Bagni και Cecchini (2001) σε µια προσπάθειά τους να εντοπίσουν εµπόδια και αντιδράσεις των µαθητών ηλικίας ετών αναφορικά µε την έννοια των πιθανοτήτων, χορήγησαν ένα δοκίµιο µε οκτώ προβλήµατα σε 30 µαθητές λυκείου, πριν και µετά από µια σύντοµη σειρά εισαγωγικών µαθηµάτων στις πιθανότητες. Οι απαντήσεις των µαθητών σε µερικά από αυτά ήταν συνεπείς µε τους όρους του διδακτικού συµβολαίου. Πιο συγκεκριµένα δύο προβλήµατα του δοκιµίου περιέγραφαν µια πιθανολογική κατάσταση, έδιναν δηλώσεις παιδιών που αναφέρονταν στην πιθανότητα του αποτελέσµατός της και στο τέλος παρουσίαζαν το πραγµατικό αποτέλεσµα της κατάστασης. Στους µαθητές δίνονταν οι επιλογές «Σωστό Λάθος» για κάθε δήλωση, αλλά παραλείφθηκε σε ορισµένες περιπτώσεις η σωστή επιλογή «δεν έχει αποδειχθεί ούτε αν η δήλωση είναι ορθή, ούτε αν είναι λάθος». Οι µαθητές επηρεασµένοι από την καθηµερινή εκπαιδευτική πρακτική, δεν αποδέχθηκαν την πιθανότητα να µην τους έχει δοθεί ως επιλογή η σωστή απάντηση στο πρόβληµα. Αν και οι απαντήσεις τους φανέρωσαν κάποια αβεβαιότητα και διστακτικότητα, η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου τους έκανε να δώσουν απάντηση, µε αποτέλεσµα να οδηγηθούν σε λάθη. Σε ένα άλλο πρόβληµα της ίδιας έρευνας, οι µαθητές καλούνταν να επιλέξουν ανάµεσα σε δύο περιπτώσεις που περιγράφονταν, για τις οποίες υπήρχε η δήλωση ότι «σύµφωνα µε την άποψη των ειδικών, οι πιθανότητες τους να συµβούν είναι ίσες». Η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου έκανε τους µαθητές να εκλάβουν διαφορετικά το πρόβληµα και να επιλέξουν µια από τις δύο περιπτώσεις, αγνοώντας το γεγονός της ίσης πιθανότητας των περιπτώσεων, αν και γινόταν σχετική αναφορά στην περιγραφή του προβλήµατος. Οι D Amore και Sandri (1994b) αναφέρουν µιαν άλλη διάσταση της αρνητικής επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου σε σχέση µε τη γλώσσα, λαµβάνοντας υπόψη ότι η καθηµερινή γλώσσα δεν ταυτίζεται µε τη γλώσσα που χρησιµοποιείται όταν κάποιος µιλά για τα µαθηµατικά. Οι µαθητές όταν µιλούν για τα µαθηµατικά χρησιµοποιούν µια πολύ ειδική γλώσσα µιµούµενοι τον εκπαιδευτικό, αφού βάσει διδακτικού συµβολαίου, η επιλογή του περιεχοµένου και της µεθοδολογίας εναπόκειται µόνο σε αυτόν. Όταν ένας µαθητής κληθεί να µιλήσει για τα µαθηµατικά, είναι δυνατό να συγκεντρώσει όλη του την προσοχή στην προσπάθεια να προσαρµόσει τη γλώσσα και τη συµπεριφορά του 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 48

11 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών στις αντιληπτές ή πραγµατικές προσδοκίες του εκπαιδευτικού, µε αποτέλεσµα να εκφράσει τελικά τις ιδέες του τροποποιηµένες. Με σκοπό να διερευνηθεί αν είναι δυνατό να δηµιουργηθούν κατάλληλες συνθήκες χρήσης της καθηµερινής γλώσσας ακόµη και για µαθηµατικά θέµατα, οι D Amore και Sandri (1994b) ζήτησαν από µαθητές ηλικίας ετών να τοποθετήσουν τον εαυτό τους στη θέση ενός ενήλικα, ώστε να αποπλαισιωθούν από τη σχολική τάξη. Χρησιµοποιήθηκαν πέντε διαφορετικά κείµενα προβληµάτων στα οποία οι µαθητές καλούνταν να «φανταστούν ότι είναι πωλητές, δάσκαλοι σε δηµοτικό σχολείο, σχεδιαστές, εργάτες σιδηροδρόµου και πατέρας ή µητέρα». Παρά το σχεδιασµό αυτό της έρευνας, πολλοί µαθητές δεν έκαναν χρήση της καθηµερινής γλώσσας και δεν απελευθέρωσαν τους εαυτούς τους από τις γλωσσολογικές συνθήκες της διδακτικής πρακτικής, προβάλλοντας την έντονη επίδραση των όρων του διδακτικού συµβολαίου. Εντούτοις, οι µαθητές που αποδέχτηκαν το ρόλο που τους ανατέθηκε, έδειξαν ότι είναι και πιθανό και νόµιµο να χρησιµοποιείται η καθηµερινή γλώσσα µε πειστικό τρόπο όταν κάποιος µιλά για µαθηµατικά. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Simona, η οποία απορρίπτοντας το σύνηθες διδακτικό συµβόλαιο έπαιξε µε επιτυχία το ρόλο της µητέρας που εξηγεί στο γιο της τι σηµαίνει ύψος τριγώνου, βρίσκοντας την κατάλληλη γλώσσα που θα ταίριαζε σε ένα νεαρό παιδί. Επίσης προσπάθησε να βρει ένα κατάλληλο µοντέλο για την κατάσταση εξηγώντας «Γιε µου, [...] όπως εσύ, ο µπαµπάς και εγώ έχουµε ύψος που µετριέται από το κεφάλι στα πόδια, έτσι και τα τρίγωνα έχουν, αλλά το δικό τους µετριέται από την κορυφή, που είναι µια µικρή κουκίδα, ως τη βάση, που είναι σαν τα πόδια µας...». Το πιο πάνω απόσπασµα δείχνει ότι η επαναπλαισίωση πραγµατοποιήθηκε επιτυχώς και ότι η ρήξη του διδακτικού συµβολαίου είναι ολική. 6. Συµπεράσµατα Μέσα από τη µελέτη των πιο πάνω ερευνών, µπορούµε να προβούµε σε µια σύνοψη των τρόπων επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου στις απαντήσεις των µαθητών από την προδηµοτική µέχρι και τη µέση εκπαίδευση, ανεξάρτητα από το διδασκόµενο θέµα.. Η αρνητική επίδραση του διδακτικού συµβολαίου αρχίζει στο δηµοτικό σχολείο και είναι έντονη στα µη συνηθισµένα προβλήµατα, ενώ στο γυµνάσιο και στο λύκειο το διδακτικό συµβόλαιο επιδρά και στα προβλήµατα ρουτίνας. Γενικά το διδακτικό συµβόλαιο δηµιουργεί στερεότυπες αντιλήψεις στους µαθητές σχετικά µε την επίλυση µαθηµατικών έργων. Πιο συγκεκριµένα οι µαθητές πιστεύουν ότι δεν υπάρχουν έργα που δεν µπορούν να λυθούν και άρα λανθασµένα δηµιουργούν νέους κανονισµούς ή επεκτείνουν και γενικεύουν τους γνωστούς, για να οδηγηθούν σε λύση. Σε περίπτωση που δεν καταλήξουν σε µια λύση, µια άλλη µέθοδος είναι να σκεφτούν τι µπορεί να αναµένει ο δάσκαλος και να λύσουν το έργο σύµφωνα µε τις προσδοκίες ή τα προαναφερθέντα παραδείγµατά του. Επικρατεί δηλαδή η τάση µηχανικής εφαρµογής κανόνων και τύπων που δίνονται από το δάσκαλο, αγνοώντας τη φύση του έργου. Έτσι δηµιουργείται µια δυσκολία µεταφοράς των διαδικασιών και γνώσεων από µια συνηθισµένη µαθηµατική κατάσταση σε µια ασυνήθιστη. Για παράδειγµα θεωρούν ότι ένα πρόβληµα χωρίς γραπτά δεδοµένα δεν µπορεί να λυθεί µε οποιοδήποτε άλλο τρόπο γιατί τότε η απάντησή του δεν θα είναι ακριβής. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 49

12 Α. Γαγάτσης κ.ά. Μερικές φορές οι µαθητές χαρακτηρίζουν ως αδύνατες τις ασκήσεις που δεν λύνονται σύµφωνα µε τους «προφανείς» κανονισµούς. Όµως αυτή η νέα πρόταση του «αδύνατου» µιας άσκησης, κάποιες φορές τείνει να αντικαταστήσει την γνωστή πρόταση του διδακτικού συµβολαίου ότι κάθε άσκηση έχει λύση, µε επικίνδυνες συνέπειες παρεκτροπής στο διαµετρικά αντίθετο άκρο. Μια άλλη αντίληψη που έχουν οι µαθητές είναι ότι µια άσκηση δεν µπορεί να είναι «πολύ απλή», γιατί τότε δεν υπάρχει νόηµα στην προσπάθεια επίλυσης της, αλλά αντίθετα πρέπει να είναι ενδιαφέρουσα και κάπως δύσκολη για να θεωρείται άσκηση. Το διδακτικό συµβόλαιο µπορεί επίσης να εξηγήσει τη µίµηση της µαθηµατικής γλώσσας του εκπαιδευτικού από τους µαθητές, φαινόµενο το οποίο εµποδίζει την εξωτερίκευση των αυθεντικών ιδεών των µαθητών. 7. Εισηγήσεις Ένας από τους «όρους» του διδακτικού συµβολαίου που καθόρισε τη συµπεριφορά των µαθητών στις έρευνες που παρουσιάστηκαν, είναι η συνεχής ενασχόληση µε τυπικά σχολικά προβλήµατα, τα οποία πάντα υπάγονταν σε µια σταθερή δοµή, απαιτούσαν µια σωστή και ολοκληρωµένη απάντηση µέσω του κατάλληλου συνδυασµού των δεδοµένων τους ή της χρήσης σταθερών κανόνων που δίνονται από το δάσκαλο και δεν περιλάµβαναν οποιουδήποτε τύπου «παγίδες». Η έλλειψη επανειληµµένης πρακτικής άσκησης µε µη συνηθισµένα προβλήµατα ή προβλήµατα που συνδέονται µε την εµπειρία, οδηγεί συχνά τους µαθητές σε µηχανική επίλυση, αφού δεν τα µελετούν µε προσοχή, δεν εκτιµούν και δεν αξιολογούν τις απαντήσεις τους, δείχνοντας τυφλή εµπιστοσύνη στην εφαρµογή τυπικών µαθηµατικών υπολογισµών. Οι µαθητές γνωρίζουν ότι χρησιµοποιώντας µια γνωστή διαδικασία µε την οποία έλυσαν παρόµοια σχολικά προβλήµατα ή υιοθετώντας τους τύπους και κανόνες που τους έδωσε ο δάσκαλός τους, µπορούν να λύσουν πολλές ασκήσεις. Για αυτό συχνά τους αποστηθίζουν και τους εφαρµόζουν ακόµη και σε περιπτώσεις που δεν είναι αναγκαία η εφαρµογή τους, πιστεύοντας ότι έτσι θα ευχαριστήσουν τον δάσκαλό τους και θα εξασφαλίσουν µια πιο θετική αξιολόγηση των γραπτών τους (Brousseau, 1987). Στις περιπτώσεις αυτές που παρατηρείται έντονη η επίδραση του διδακτικού συµβολαίου στα έργα των µαθητών, ο ρόλος του εκπαιδευτικού κρίνεται καθοριστικός. Οι κανόνες και οι τύποι δίνονται για να διευκολυνθούν οι µαθητές στη λύση ασκήσεων, αλλά πολλές φορές ο ίδιος ο καθηγητής συνειδητά ή µη, ωθεί τους µαθητές, ιδιαίτερα τους αδύνατους, στη χρήση τους ως εύκολη διέξοδο για επίλυση πληθώρας σχολικών ασκήσεων, καλλιεργώντας τους έτσι τη ψευδαίσθηση ότι είναι πάντοτε αναγκαίο να ανατρέχουν σε αυτούς. Με σκοπό να µειωθεί η επίδραση των όρων αυτών του διδακτικού συµβολαίου ο δάσκαλος χρειάζεται να εισάγει στη διδασκαλία του µη συνηθισµένα προβλήµατα και να αφιερώσει χρόνο για συζήτηση σε αυτά, ώστε οι µαθητές να αντιληφθούν ότι σκοπός της µαθηµατικής διδασκαλίας δεν είναι η αποµνηµόνευση και η εκτέλεση τύπων και διαδικασιών αλλά η εφαρµογή των καινούριων γνώσεων σε νέες καταστάσεις. Αυτό θα τους βοηθήσει να ανατρέψουν την αντίληψή τους ότι δεν υπάρχουν αδύνατα προβλήµατα καθώς και να ξεφύγουν από την τάση να προσπαθούν 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 50

13 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών µε οποιοδήποτε τρόπο να τροποποιήσουν τα δεδοµένα ενός προβλήµατος ή να επεκτείνουν λανθασµένα τους δοσµένους κανόνες απλά για να δώσουν µια απάντηση. Ιδιαίτερα σηµαντικό είναι να παρουσιάζονται απροσδόκητα τα µη συνηθισµένα προβλήµατα ώστε να αντιληφθούν οι µαθητές ότι πρέπει να διαβάζουν και να κατανοούν, να επιλέγουν ανάµεσα σε πληροφορίες και όχι µόνο να ψάχνουν να βρουν κάποια λέξη-κλειδί που θα τους οδηγήσει στη λύση ή στην πράξη για να βρουν τη λύση. Η παρουσίαση προβληµάτων χωρίς γραπτά δεδοµένα και η παρακίνηση των µαθητών να εντοπίσουν τα δεδοµένα που χρειάζονται για την επίλυση µε άλλο τρόπο, έστω και χωρίς µεγάλη ακρίβεια, θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν ότι ο ακριβής υπολογισµός δεν είναι πάντοτε απαραίτητος, αλλά στα περισσότερα πρακτικά προβλήµατα ισχύει και εφαρµόζεται η µέτρηση κατά προσέγγιση. Σηµαντικός είναι επίσης ο ρόλος της παρουσίασης παραδειγµάτων και αντιπαραδειγµάτων, ώστε οι µαθητές να διαπιστώνουν τη σύγκρουση των λανθασµένων τους απαντήσεων µε τις εκτιµήσεις ή ιδέες τους. εν είναι όµως πάντα θετική η παρουσίασή τους, καθώς το διδακτικό συµβόλαιο πιθανό να παρακινήσει τους µαθητές να χαρακτηρίσουν ένα πρόβληµα «αδύνατο» σε περιπτώσεις που δεν είναι, χωρίς να προβούν στον απαραίτητο έλεγχο (Bagni, 2001). Επιπλέον, οι µαθητές πρέπει να γνωρίσουν την πιθανότητα ύπαρξης διαφορετικών επιπέδων δυσκολίας στις ασκήσεις, ώστε να αποδεχτούν και την ύπαρξη εύκολων ασκήσεων. Ιδιαίτερα σηµαντική είναι εποµένως η συνειδητοποίηση της επίδρασης του διδακτικού συµβολαίου από τους εκπαιδευτικούς ώστε να διαµορφώσουν κατάλληλα τις αλληλεπιδράσεις τους µε τους µαθητές σε σχέση µε τη γνώση. Στόχος τους πρέπει να είναι η ρήξη του διδακτικού συµβολαίου, καθώς µέσω αυτής επιτυγχάνεται η µάθηση των µαθηµατικών. ΑΝΑΦΟΡΈΣ Bachelard, G. (1983). La formation de l esprit scientifique. Paris: Vrin. Bagni, G. T. (1996). Irrational inequations: Learning and didactical contract. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics and history of mathematics (p ). Thessaloniki: ERASMUS Bagni, G. T. (1997). Trigonometric functions: Learning and didactical contract. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics of mathematics Technology in education (p. 3-10). Thessaloniki: ERASMUS. Bagni, G. T. (2001). An investigation of some misconceptions in high school students mistakes. In A. Gagatsis (Ed.), Learning in mathematics and science an educational technology (p. 3-24). Nicosia: ERASMUS IP1 Bagni, G. T. (2001). Some impossible problems in High School students behaviour. In A. Gagatsis (Ed.), Learning in mathematics and science an educational technology (p ). Nicosia: ERASMUS IP1 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 51

14 Α. Γαγάτσης κ.ά. Bagni, G. T., & Cecchini, C. (2001). A first approach to elementary Probability: an experimental educational research. In A. Gagatsis (Ed.), Learning in mathematics and science an educational technology (25-44). Nicosia: ERASMUS IP1 Baldisseri, F., D Amore, B., Fascinelli, E., Fiori, M., Gastaldelli, B., & Golinelli, P. (1994). Τα µπαλόνια της Γκρέτα. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), ιδακτική των µαθηµατικών (σ ). Θεσσαλονίκη: ERASMUS Brousseau, G. (1980). Problèmes de l enseignement des dècimaux. In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 1(1), Brousseau, G. (1981). Problèmes de didactique des dècimaux. In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 2(1), Brousseau, G. (1983). Les obstacles épistémologiques et les problèmes en Mathématiques. In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 4(2), Brousseau, G. (1984). The crucial role of the didactical contract in the analysis and construction of situations in teaching and learning mathematics. In: Steiner et al., Theory of mathematics education, occasional paper 54, Bielefeld, IDM, Brousseau, G. (1987). Fondements et méthods de la didactique des mathématiques, Etudes en didactique des Mathématiques, Universite de Bordeaux I, IREM de Bordeaux. Cassani, A., D Amore, B., Deleonardi, C., & Girotti, G. (1996). Routine problems and unusual situations. The case of the volume of a pyramid. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics and history of mathematics (p ). Thessaloniki: ERASMUS Chevallard, Y. (1991). La Transposition Didactique, avec un exemple de la Transposition Didactique de Y. Chevallard et M.-A. Johsua. Editions La Pensée Sauvage, Grenoble. Cornu, B. (1980). Interférence des modèles spontanés dans l apprentissage de la notion de limite. In: Cahiers du Seminaire de Didactique des Mathématiques et de l Informatique, 8, D Amore, B., & Sandri, P.(1994a). Μια κατάταξη των προβληµάτων που θεωρούνται αδύνατα. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), ιδακτική των µαθηµατικών (σ ). Θεσσαλονίκη: ERASMUS D Amore, B., & Sandri, P. (1994b). Η καθηµερινή γλώσσα και εξωτερικά µοντέλα σε µια α-διδακτική κατάσταση. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), ιδακτική των µαθηµατικών (σ ). Θεσσαλονίκη: ERASMUS D Amore, B., Franchini, D., Gabellini, G., Mancini, M., Masi, F., Matteucci, A., Pascucci, N., & Sandri. P. (1996). The re-formulation of text of standard school problems. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics and history of mathematics (p.53-72). Thessaloniki: ERASMUS D Amore, B. (1997). Mental images, everyday language and expected behaviours in problem solving. In A. Gagatsis (Ed.), Didactics of mathematics Technology in education (p.11-24). Thessaloniki: ERASMUS 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 52

15 ιδακτικό Συµβόλαιο και Μάθηση των Μαθηµατικών Glaeser, G. (1981). Epistémologie des nombres relatifs. In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 2(3), Greer, B. (1997). Modelling reality in mathematics classrooms. The case of word problems. Learning and Instruction, 7(4), Sierpinska, A. (1985). Obstacles épistémologiques relatifs à la notion de la limite. In: In: Recherches en Didactique des Mathématiques, 6(1), Verschaffel, L., Greer, B., & DeCorte, E. (2000). Making sense of word problems. The Netherlands: Sweets & Zeitlinger. Γαγάτσης, Α. (1992). Έννοιες και µέθοδοι της διδακτικής των µαθηµατικών-σχέσεις µεταξύ ιστορίας και διδακτικής των µαθηµατικών. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), Θέµατα διδακτικής των µαθηµατικών (σ.5-31). Θεσσαλονίκη: ERASMUS ICP-91-G-0027/11. Γαγάτσης, Α., & Μάρκου, Α. (2004). ιδακτικό συµβόλαιο, εικόνες και επίλυση µη ρεαλιστικών προβληµάτων: Η επίδραση των εικόνων στην επίλυση µη ρεαλιστικών προβληµάτων. Στον Α. Γαγάτση (Εκδ.), Σύγχρονες τάσεις της διδακτικής των µαθηµατικών (σ ). Λευκωσία: Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού Πανεπιστήµιο Κύπρου. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 53

16 Α. Γαγάτσης κ.ά. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 54

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ιδακτικό Συµβόλαιο και Παιδιά Προσχολικής Ηλικίας ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Χρύσω Γεωργίου, Ελένη Ζαννέττου, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών Αγωγής, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικό Συµβόλαιο Στάσεις και Πεποιθήσεις των µαθητών για τα Μαθηµατικά και επίλυση ασυνήθιστων αριθµητικών λεκτικών προβληµάτων

ιδακτικό Συµβόλαιο Στάσεις και Πεποιθήσεις των µαθητών για τα Μαθηµατικά και επίλυση ασυνήθιστων αριθµητικών λεκτικών προβληµάτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ, ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ιαισθητικές Αντιλήψεις στην Έννοια της Πιθανότητας ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ Κώστας Κωνσταντίνου, Γεωργία Τάνου, Ιλιάδα Ηλία, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στον Τριγωνομετρικό Κύκλο» Διδάσκοντας Μαθηματικά με Τ.Π.Ε.

«Εισαγωγή στον Τριγωνομετρικό Κύκλο» Διδάσκοντας Μαθηματικά με Τ.Π.Ε. «Εισαγωγή στον Τριγωνομετρικό Κύκλο» Διδάσκοντας Μαθηματικά με Τ.Π.Ε. Μπολοτάκης Γιώργος Μαθηματικός, Επιμορφωτής Β επιπέδου, Διευθυντής Γυμνασίου Αγ. Αθανασίου Δράμας, Τραπεζούντος 7, Άγιος Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Να υπολογίζουν αποστάσεις με τη βοήθεια ημ. και συν. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους τριγωνομετρικούς πίνακες στους υπολογισμούς τους.

Να υπολογίζουν αποστάσεις με τη βοήθεια ημ. και συν. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους τριγωνομετρικούς πίνακες στους υπολογισμούς τους. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Νίκος Γ. Τόμπρος Ενότητα : ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΑ Περιεχόμενα ενότητας Τριγωνομετρικοί οξείας γωνίας αριθμοί Διδακτικοί στόχοι Διδακτικές οδηγίες - επισημάνσεις Πρέπει οι μαθητές να γνωρίζουν:

Διαβάστε περισσότερα

2.4 ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 30 Ο 45 Ο 60 Ο

2.4 ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 30 Ο 45 Ο 60 Ο .4 ΤΡΙΩΝΟΜΕΤΡΙΚΟΙ ΡΙΘΜΟΙ 0 Ο 45 Ο 60 Ο ΘΕΩΡΙ. Τριγωνοµετρικοί αριθµοί 0 ο, 45 ο, 60 ο : ηµίτονο συνηµίτονο εφαπτοµένη 0 ο 45 ο 60 ο ΣΚΗΣΕΙΣ. Στο διπλανό πίνακα, σε κάθε πληροφορία της στήλης, να επιλέξετε

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο ο Αλγεβρικές Παραστάσεις ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ Γυμνάσιο Αμυνταίου ΜΑΘΗΜΑ Α. Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς ΑΣΚΗΣΕΙΣ ) ) Να συμπληρώσετε τα κενά ώστε στην κατακόρυφη στήλη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥΣ Αναπαραστάσεις και Κατανόηση Συνόλων Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥΣ Ειρήνη Αριστοτέλους, Χρυστάλλα Περικλέους, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών Αγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΠΕΡΙΦ. ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΕΔΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ: ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΑ

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ: ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:ΙΜΣΙΡΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ Α.Ε.Μ: 1986 ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε ΘΕΜΑ: «ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ-ΜΕΣΟΣ ΟΡΟΣ» ΣΧΟΛΕΙΟ: 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΑΞΗ: Ε ΤΜΗΜΑ: Ε 2 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Διερεύνηση αριθμών ΑΡ2.5 Αναπαριστούν, συγκρίνουν και σειροθετούν ομώνυμα κλάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

B) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Β Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ. Παπασταυρίδη, Γ. Πολύζου και Α. Σβέρκου, έκδοση Ο.Ε..Β. 2010.

B) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Β Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ. Παπασταυρίδη, Γ. Πολύζου και Α. Σβέρκου, έκδοση Ο.Ε..Β. 2010. Β Τάξη Ηµερήσιου Γενικού Λυκείου Μ α θ ή µ α τ α Γ ε ν ι κ ή ς Π α ι δ ε ί α ς Άλγεβρα Γενικής Παιδείας I. ιδακτέα ύλη A) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Α Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ.

Διαβάστε περισσότερα

εξισώσεις-ανισώσεις Μαθηματικά α λυκείου Φροντιστήρια Μ.Ε. ΠΑΙΔΕΙΑ σύνολο) στα Μαθηματικά, τη Φυσική αλλά και σε πολλές επιστήμες

εξισώσεις-ανισώσεις Μαθηματικά α λυκείου Φροντιστήρια Μ.Ε. ΠΑΙΔΕΙΑ σύνολο) στα Μαθηματικά, τη Φυσική αλλά και σε πολλές επιστήμες Με τον διεθνή όρο φράκταλ (fractal, ελλ. μορφόκλασμα ή μορφοκλασματικό σύνολο) στα Μαθηματικά, τη Φυσική αλλά και σε πολλές επιστήμες ονομάζεται ένα γεωμετρικό σχήμα που επαναλαμβάνεται αυτούσιο σε άπειρο

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων Νίκος Γ. Τόμπρος ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ενότητα : ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ (ΛΟΓΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑ) Σκοποί: Η ανάπτυξη ενδιαφέροντος για το θέμα, η εξοικείωση με τη χρήση τεχνολογίας, η παρότρυνση για αναζήτηση πληροφοριών (εδώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Διαπανεπιστημιακό Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

B Γυμνασίου. Ενότητα 9

B Γυμνασίου. Ενότητα 9 B Γυμνασίου Ενότητα 9 Γραμμικές εξισώσεις με μία μεταβλητή Διερεύνηση (1) Να λύσετε τις πιο κάτω εξισώσεις και ακολούθως να σχολιάσετε το πλήθος των λύσεων που βρήκατε σε καθεμιά. α) ( ) ( ) ( ) Διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014 Δημήτρης Μπίρμπας ΠΠΛ Αγίων Αναργύρων Σοφία Παππά ΠΠΛ Ζάννειο Πειραιά Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές ενότητες Στόχος

Διδακτικές ενότητες Στόχος Η διδασκαλία του τριγωνομετρικού κύκλου με τον παραδοσιακό τρόπο στον πίνακα, είναι μία διαδικασία όχι εύκολα κατανοητή για τους μαθητές, με αποτέλεσμα τη μηχανική παπαγαλίστικη χρήση των τύπων της τριγωνομετρίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού υπολογιστικών φύλλων

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού υπολογιστικών φύλλων 169 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών - Τεύχος 1 (Γενικό Μέρος) Ενότητα 3.6.2 Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού υπολογιστικών φύλλων 1. Εισαγωγή Στο παρόν κεφάλαιο περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : «ιδακτικό υλικό Μαθηµατικών Γ Γυµνασίου» Aγαπητοί συνάδελφοι,

ΘΕΜΑ : «ιδακτικό υλικό Μαθηµατικών Γ Γυµνασίου» Aγαπητοί συνάδελφοι, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ /ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ηµήτριος Μπουνάκης Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΟΙΝΟΥ ΚΟΡΜΟΥ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΟΙΝΟΥ ΚΟΡΜΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στασίνου 6, Γραφ. 102, Στρόβολος 200, Λευκωσία Τηλ. 57-2278101 Φαξ: 57-2279122 cms@cms.org.cy, www.cms.org.cy ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 201 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΟΙΝΟΥ ΚΟΡΜΟΥ Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ. Α' τάξης Γενικού Λυκείου

ΑΛΓΕΒΡΑ. Α' τάξης Γενικού Λυκείου ΑΛΓΕΒΡΑ Α' τάξης Γενικού Λυκείου ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ανδρεαδάκης Στυλιανός Κατσαργύρης Βασίλειος Παπασταυρίδης Σταύρος Πολύζος Γεώργιος Σβέρκος Ανδρέας ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Ανδρεαδάκης Στυλιανός Κατσαργύρης Βασίλειος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση του εαυτού μας

Γνώση του εαυτού μας Γνώση του εαυτού μας Self awareness Η αυτογνωσία αναφέρεται σε: Συναισθήματα Σκέψεις Ενδιαφέροντα Ισχυρά & αδύνατα σημεία Αξίες Ικανότητες Στόχους Δεξιότητες Προτιμητέο στιλ επικοινωνίας 1 Γνώση του εαυτού

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 13 ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΕΜΒΑΔΟΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 13 ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΕΜΒΑΔΟΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 13 ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΕΜΒΑΔΟΝ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ Εκτίμηση και μέτρηση Μ1.1 Συγκρίνουν και σειροθετούν αντικείμενα με βάση το ύψος, το μήκος,

Διαβάστε περισσότερα

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α , α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194 ΠΕΡΙΛΗΨΗ α α α α µα α 04. α α α α α α α α α α «α µα µα» µ µ α µα α α α α µ α α µ «α α µα» α µα α α µ α µ α α α α α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Μονοτονία Συνάρτησης Tζουβάλης Αθανάσιος Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Περιεχόμενα Μονοτονία συνάρτησης... Λυμένα παραδείγματα...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Δημήτρης Σπαθάρας Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών. Λαμία, 19 Απριλίου 2013 Αριθ. Πρωτ.: 317. Προς:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Δημήτρης Σπαθάρας Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών. Λαμία, 19 Απριλίου 2013 Αριθ. Πρωτ.: 317. Προς: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΝΟΜΟΥ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΣΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ. Καραβελάκη Μαρία, Παπαναγιώτου Γιώργος, Γρηγοριάδης Στάθης

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ. Καραβελάκη Μαρία, Παπαναγιώτου Γιώργος, Γρηγοριάδης Στάθης Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Καραβελάκη Μαρία, Παπαναγιώτου Γιώργος, Γρηγοριάδης Στάθης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ραγδαία και συνεχής εξέλιξη των υπολογιστών και της πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

1 η υπό-ομάδα (Wind): Ισμαήλ Σερκάν Τσουλουχόπουλος Ιωάννης Φαρμακίδης Πασχάλης Τσακίρη Άννα Αριστινίδης Παύλος. 2 η υπό-ομάδα (Cosmote):

1 η υπό-ομάδα (Wind): Ισμαήλ Σερκάν Τσουλουχόπουλος Ιωάννης Φαρμακίδης Πασχάλης Τσακίρη Άννα Αριστινίδης Παύλος. 2 η υπό-ομάδα (Cosmote): 1 η υπό-ομάδα (Wind): Ισμαήλ Σερκάν Τσουλουχόπουλος Ιωάννης Φαρμακίδης Πασχάλης Τσακίρη Άννα Αριστινίδης Παύλος 2 η υπό-ομάδα (Cosmote): Αμυγδαλούδης Κωνσταντίνος Νερατζάκης Κωνσταντίνος Μποτούρ Μεμέτ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΜΑ ο _6950 α) Να κατασκευάσετε ένα γραμμικό σύστημα δυο εξισώσεων με δυο αγνώστους με συντελεστές διάφορους του

Διαβάστε περισσότερα

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους.

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. 4ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ - ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 1 Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. Κωνσταντίνα Στούµπου Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch»

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Εργαστηριακή Εισήγηση «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Σαρημπαλίδης Ιωάννης Καθηγητής Πληροφορικής, Γενικό Λύκειο Πεντάπολης johnsaribalidis@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ To προτεινόμενο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Κωνσταντίνος Παπασταματίου Μαθηματικά Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Συνοπτική Θεωρία Μεθοδολογίες Λυμένα Παραδείγματα Επιμέλεια: Μαθηματικός Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ. Καρτάλη 8 (με

Διαβάστε περισσότερα

Α) Αν η διάμεσος δ του δείγματος Α είναι αρνητική, να βρεθεί το εύρος R του δείγματος.

Α) Αν η διάμεσος δ του δείγματος Α είναι αρνητική, να βρεθεί το εύρος R του δείγματος. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Άσκηση 1 (Προτάθηκε από Χρήστο Κανάβη) Έστω CV 0.4 όπου CV ο συντελεστής μεταβολής, και η τυπική απόκλιση s = 0. ενός δείγματος που έχει την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ Αναγνωσιµότητα και Eικόνες ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης, Ιλιάδα Ηλία, Στυλιανή Καταλάνου Μοδεστίνα Μοδέστου, Ορτάνζια Ιωάννου Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΩΣ 12 ΕΤΩΝ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΩΣ 12 ΕΤΩΝ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΩΣ 12 ΕΤΩΝ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγγελική Γριβοπούλου, ΤΕ01.13-ΠΕ20 ΣΧΟΛΕΙΟ 1 ο Ε.Κ. Μεσολογγίου Μεσολόγγι, 14/07/2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Το ιδακτικό Υλικό στο Κεφάλαιο των Πιθανοτήτων της Γ τάξης του ηµοτικού: Τρόπος Κατανόησης και ιαχείρισής του από Μαθητές και ασκάλους Χρυσάνθη Σκουµπουρδή και Φραγκίσκος Καλαβάσης Περίληψη Στην εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd 1 1) Δίνεται η εξίσωση x 2-2(λ + 2) χ + 2λ 2-17 = 0. Να βρείτε το λ ώστε η εξίσωση να έχει μία ρίζα διπλή. Υπολογίστε τη ρίζα. Aσκήσεις στις εξισώσεις Β βαθμού Για να έχει η εξίσωση μία ρίζα διπλή πρέπει:

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ Κοίταξε τις µεθόδους, τις λυµένες ασκήσεις και τις ασκήσεις προς λύση των ενοτήτων 6, 7 του βοηθήµατος Μεθοδολογία Άλγεβρας και Στοιχείων Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου των Ευσταθίου Μ. και Πρωτοπαπά Ελ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Μιχαλούδης

Απόστολος Μιχαλούδης ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΩΝ Ανάπτυξη και εφαρμογή διδακτικών προσομοιώσεων Φυσικής σε θέματα ταλαντώσεων και κυμάτων Απόστολος Μιχαλούδης υπό την επίβλεψη του αν. καθηγητή Ευριπίδη Χατζηκρανιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE Θέµα ιερεύνησης: Σχεδιασµός γραµµάτων Μπορώ να φτιάξω το δικό µου επεξεργαστή κειµένου; Στη διερεύνηση αυτή οι µαθητές καλούνται να κατασκευάσουν µια γραµµατοσειρά µε όλα τα κεφαλαία γράµµατα του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

ημερήσιων και εσπερινών ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012.

ημερήσιων και εσπερινών ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ B ----- Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός

Διαβάστε περισσότερα

Η οριοθέτηση του διδακτικού συµβολαίου στην Πληροφορική. Μια διερεύνηση στο πλαίσιο του Ενιαίου Λυκείου

Η οριοθέτηση του διδακτικού συµβολαίου στην Πληροφορική. Μια διερεύνηση στο πλαίσιο του Ενιαίου Λυκείου Η οριοθέτηση του διδακτικού συµβολαίου στην Πληροφορική. Μια διερεύνηση στο πλαίσιο του Ενιαίου Λυκείου Α. Τζιµογιάννης 1 ο Ενιαίο Λύκειο Ιωαννίνων, ΣΕΛΕΤΕ/ΠΑΤΕΣ Ιωαννίνων, ajimoyia@cc.uoi.gr Θεµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Παιδείας: Προγραµµατισµός εκπαιδευτικού έργου για τα Γυµνάσια, ΓΕ.Λ. και ΕΠΑ.Λ./ΕΠΑ.Σ. για τo 2010/11

Υπουργείο Παιδείας: Προγραµµατισµός εκπαιδευτικού έργου για τα Γυµνάσια, ΓΕ.Λ. και ΕΠΑ.Λ./ΕΠΑ.Σ. για τo 2010/11 Υπουργείο Παιδείας: Προγραµµατισµός εκπαιδευτικού έργου για τα Γυµνάσια, ΓΕ.Λ. και ΕΠΑ.Λ./ΕΠΑ.Σ. για τo 2010/11 ΘΕΜΑ: «Προγραµµατισµός εκπαιδευτικού έργου για τα Γυµνάσια, ΓΕ.Λ. και ΕΠΑ.Λ./ΕΠΑ.Σ. σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι 1.Ελλιπής ή ατελής διδασκαλία της σύγχρονης γεωμετρίας στα λύκεια. 2.Ελάχιστες ώρες μαθηματικών και έλλειψη ολοκληρωμένης διδασκαλίας της σύγχρονης γεωμετρίας στις σχολές "οικοδόμων" μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου

Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου 1 ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΕΩΝ 1.1 Προτεραιότητα Πράξεων Η προτεραιότητα των πράξεων είναι: (Από τις πράξεις που πρέπει να γίνονται πρώτες,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Για τη δραστηριότητα χρησιμοποιούνται τέσσερεις χάρακες του 1 m. Στο σχήμα φαίνεται το πρώτο δέκατο κάθε χάρακα.

Για τη δραστηριότητα χρησιμοποιούνται τέσσερεις χάρακες του 1 m. Στο σχήμα φαίνεται το πρώτο δέκατο κάθε χάρακα. Σημαντικά ψηφία Η ταχύτητα διάδοσης του φωτός είναι 2.99792458 x 10 8 m/s. Η τιμή αυτή είναι δοσμένη σε 9 σημαντικά ψηφία. Τα 9 σημαντικά ψηφία είναι 299792458. Η τιμή αυτή μπορεί να δοθεί και με 5 σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Σελίδα 1 από Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε τα βασικά θεωρήµατα του διαφορικού λογισµού καθώς και µε προβλήµατα που µπορούν να επιλυθούν χρησιµοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα