Αποφρακτική υπνική άπνοια και υπέρταση: μία αναθεωρημένη προσέγγιση της συσχέτισης και της θεραπείας*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αποφρακτική υπνική άπνοια και υπέρταση: μία αναθεωρημένη προσέγγιση της συσχέτισης και της θεραπείας*"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 2: , 2013 ανασκoπηση Αποφρακτική υπνική άπνοια και υπέρταση: μία αναθεωρημένη προσέγγιση της συσχέτισης και της θεραπείας* Α. Κασιακόγιας Κ. Τσιούφης Δ. Αραγιάννης Ι. Μπαφάκης Μ. Γιακουμής Χ. Στεφανάδης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αποφρακτική υπνική άπνοια (ΑΥΑ), η συχνότερη διαταραχή αερισμού κατά τον ύπνο, έχει συσχετισθεί με την εμφάνιση υπέρτασης και με υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Επιδημιολογικά δεδομένα έχουν αναδείξει μία δοσοεξαρτώμενη, αλλά όχι τεκμηριωμένα ανεξάρτητη, σχέση της βαρύτητας της ΑΥΑ με την επίπτωση υπέρτασης αλλά και μία προστατευτική δράση της συνεχούς θετικής πίεσης των αεραγωγών (CPAP). Εντούτοις, μία αιτιολογική σχέση δεν έχει επιβεβαιωθεί. Το πιθανό παθοφυσιολογικό υπόστρωμα που συνδέει την ΑΥΑ με την υπέρταση περιλαμβάνει οξείες μεταβολές ό- πως η διαλείπουσα υποξία, οι διακυμάνσεις της ενδοθωρακικής πίεσης και η αφύπνιση, και χρόνιες επιπτώσεις όπως η εμμένουσα ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οξειδωτικό στρες, η συστηματική φλεγμονή, και η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία. Στα συνήθη χαρακτηριστικά της αρτηριακής πίεσης στους ασθενείς με ΑΥΑ περιλαμβάνεται η αυξημένη μεταβλητότητα και η ανεπαρκής πτώση κατά τον ύπνο. Κατά τη διερεύνηση της ανθεκτικής υπέρτασης είναι απαραίτητη η εκτίμηση για ΑΥΑ. Η εφαρμογή CPAP οδηγεί σε περιορισμένη μόνο μείωση της αρτηριακής πίεσης α- κόμη και στους υπερτασικούς ασθενείς, ενώ δεν φαίνεται να υπερτερεί μία συγκεκριμένη κατηγορία αντιυπερτασικών φαρμάκων για τη ρύθμιση της υ- πέρτασης στο έδαφος της ΑΥΑ. Η εφαρμογή της χρονοθεραπείας ίσως έχει θέση στη διαχείριση αυτών των ασθενών δεδομένης της συχνά επηρεασμένης κιρκάδιας διακύμανσης της αρτηριακής πίεσης. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο, Αθήνα Η αποφρακτική υπνική άπνοια (ΑΥΑ) συνίσταται σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια πλήρους (άπνοια) ή μερικής (υπόπνοια) διακοπής της αναπνοής λόγω σύμπτωσης του ανώτερου αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου με διατήρηση της αναπνευστικής προσπάθειας, τα οποία συνοδεύονται από παροδικούς αποκορεσμούς της οξυαιμοσφαιρίνης και ηλεκτροεγκεφαλικά καταγεγραμμένες αφυπνίσεις που προδιαθέτουν σε κατακερματισμό του ύπνου 1. Όταν η ΑΥΑ συνοδεύεται από διακριτά ημερήσια συμπτώματα ορίζεται ως σύνδρομο. Άνω των 20 ετών έρευνας έχουν * Το πρωτόκολλο αυτό χρηματοδοτήθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης.

2 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, αναδείξει μία στενή σχέση της ΑΥΑ με το καρδιαγγειακό σύστημα, και ειδικά με την αρτηριακή πίεση (ΑΠ) ενώ ορισμένα επιδημιολογικά δεδομένα υποδεικνύουν την προγνωστική αξία της νόσου για καρδιαγγειακές επιπλοκές 2. Μάλιστα, ένας σημαντικός όγκος δεδομένων από πειραματικές, επιδημιολογικές και παρεμβατικές μελέτες έθεσαν την ΑΥΑ στις πρώτες θέσεις των αιτιών υπέρτασης στις Ευρωπαϊκές και στις Αμερικανικές κατευθυντήριες οδηγίες 3,4. Παρ όλα αυτά, η αιτιολογική σχέση της ΑΥΑ με την υπέρταση δεν έχει επιβεβαιωθεί, ενώ τα αποτελέσματα των μελετών της ε- πίδρασης της θεραπείας της ΑΥΑ με συνεχή θετική πίεση αεραγωγών (Continuous Positive Airway Pressure-CPAP) στην ΑΠ, ανέδειξαν περιορισμένα ωφέλη 5. Το παρόν άρθρο έχει σκοπό να ανασκοπήσει τα τρέχοντα επιδημιολογικά και παθοφυσιολογικά δεδομένα της σχέσης ΑΥΑ και υπέρτασης, τους κλινικούς χαρακτήρες της ΑΠ σε αυτούς τους ασθενείς και τη θεραπευτική τους προσέγγιση. ΕΠΙΔΗΜΙOΛOΓΙΚΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ Μεγάλη σειρά κλινικών μελετών (συγχρονικές και προοπτικές στο γενικό πληθυσμό, συγχρονικές σε ασθενείς με ΑΥΑ, μελέτες ασθενών-μαρτύρων) έχει διερευνήσει τη συσχέτιση της ΑΥΑ με την αρτηριακή υπέρταση. Βασικό θέμα αποτέλεσε η εξακρίβωση μίας σχέσης ανεξάρτητης από συνυπάρχοντες συγχυτικούς παράγοντες με προεξάρχουσα την παχυσαρκία. Παρ ότι τα περισσότερα δεδομένα έως τώρα υποστηρίζουν αυτή τη σχέση, δεν έχει καταστεί σαφές εάν η ΑΥΑ αποτελεί έ- ναν ανεξάρτητο αλλά και αιτιολογικό παράγοντα κινδύνου για εμφάνιση υπέρτασης. Στους υπερτασικούς ασθενείς υπολογίζεται πως το 20-50% πάσχει από ΑΥΑ, ενώ περίπου το 50% των απνοϊκών ασθενών εμφανίζουν υπέρταση. Παλαιότερη συγχρονική ανάλυση είχε αναδείξει πως κάθε προστιθέμενο απνοϊκό επεισόδιο α- νά ώρα ύπνου αυξάνει την πιθανότητα υπέρτασης κατά 1%, ενώ κάθε μείωση του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης κατά 10% αυξάνει τον κίνδυνο κατά 13% 6. Η μελέτη της Wisconsin Sleep Cohort, σε 709 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε πολυπνογραφία, α- ποτελεί την περισσότερο μνημονευμένη προοπτική μελέτη στην επιδημιολογική αυτή διερεύνηση 7. Μετά από 4 χρόνια παρακολούθησης, σημειώθηκε μία δοσοεξαρτώμενη σχέση μεταξύ της βαρύτητας της ΑΥΑ, μετρούμενης με το δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας, και του κινδύνου εμφάνισης υπέρτασης. Σε σχέση με την ομάδα αναφοράς των μηδέν επεισοδίων ανά ώρα, ο κίνδυνος εμφάνισης υπέρτασης ήταν διπλάσιος για την ομάδα με ΑΥΑ ήπιας βαρύτητας και σχεδόν τριπλάσιος για την ομάδα τουλάχιστον μέτριας βαρύτητας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη Sleep heart Health Study σε μία μεγάλη κοινότητα μεσήλικων ατόμων που εκτιμήθηκαν με πολυπνογραφία σπιτιού χωρίς επίβλεψη. Στα συγχρονικά δεδομένα 6132 ασθενών, σημειώθηκε 37% μεγαλύτερος κίνδυνος για υπέρταση στη βαρειά ΑΥΑ μετά από ρύθμιση για δημογραφικές και ανθρωπομετρικές μεταβλητές συμπεριλαμβανομένων δεικτών παχυσαρκίας 8. Εντούτοις, σε πιο πρόσφατα προοπτικά δεδομένα από 2470 ασθενείς, παρατηρήθηκε μεν δοσοεξαρτώμενη σχέση του κινδύνου υπέρτασης με το δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας, η οποία όμως δεν ήταν στατιστικά σημαντική μετά α- πό ρύθμιση για το δείκτη μάζας σώματος 9. Σε προοπτική μελέτη 1889 νορμοτασικών ατόμων που επισκέφθηκαν εργαστήριο ύπνου στην Ι- σπανία και παρακολουθήθηκαν για 12 έτη, αξιολογήθηκε η επίπτωση υπέρτασης σε σχέση με τη θεραπεία της ΑΥΑ μετά από ρύθμιση για τις μεταβολές του δείκτη μάζας σώματος 10. Σε σύγκριση με την ο- μάδα ελέγχου χωρίς ΑΥΑ, ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης υπέρτασης ήταν 1.33 για τους ασθενείς με ΑΥΑ χωρίς ένδειξη για θεραπεία με CPAP, 1.96 για τους ασθενείς που αρνήθηκαν τη CPAP και 1.78 για τους ασθενείς με χαμηλή συμμόρφωση στη CPAP. Αντίθετα, η ομάδα επαρκούς θεραπείας με CPAP εμφάνιζε χαμηλότερο κίνδυνο κατά 29%. Σε άλλη πολυκεντρική ισπανική προοπτική μελέτη, μελετήθηκαν 725 διαδοχικοί ασθενείς με τουλάχιστον μέτριας βαρύτητας ΑΥΑ και χωρίς ημερήσια υπνηλία οι οποίοι τέθηκαν σε δύο ομάδες βάσει της εφαρμογής ή όχι CPAP 11. Μετά από 4 έτη παρακολούθησης, δε σημειώθηκε διαφορά στην επίπτωση της υπέρτασης αλλά και των καρδιαγγειακών συμβαμάτων α- νάμεσα στις δύο ομάδες. Oι συγγραφείς συστήνουν προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων λόγω της πιθανής μειωμένης στατιστικής ισχύος. ΠΑΘOΦΥΣΙOΛOΓΙΚO ΥΠOΣΤΡΩΜΑ Η επαναλαμβανόμενη οξεία παθοφυσιολογική τριάδα της ΑΥΑ αποτελείται από την διαλείπουσα υποξία, την αυξημένη αρνητική ενδοθωρακική πίεση και την αφύπνιση. Ειδικότερα, κατά τη

3 102 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 2 διάρκεια των απνοϊκών-υποπνοϊκών επεισοδίων αναπτύσσεται υποξία, με ακόλουθη διέγερση των χημειοϋποδοχέων, ενεργοποίηση του συμπαθητικού συστήματος και αγγειοσύσπαση 12. Παράλληλα, οι εισπνευστικές προσπάθειες έναντι του κλειστού αεραγωγού οδηγούν σε υψηλές αρνητικές ενδοθωρακικές πιέσεις, που συνοδεύονται από αυξημένη διατοιχωματική τάση του μυοκαρδίου και των ενδοθωρακικών αγγείων, ελάττωση του προφόρτιου και αύξηση του μεταφόρτιου 13. Oι (μικρο- )αφυπνίσεις επαναφέρουν τον αερισμό αλλά οδηγούν τελικά σε ανεπαρκή ύπνο υπό τη μορφή του κατακερματισμού του 14. Τα παροδικά επεισόδια υποξίας-επαναοξυγόνωσης ομοιάζουν με τις βλάβες ισχαιμίας-επαναιμάτωσης. Η διαλείπουσα υποξία αυξάνει τελικά την αισθητηριακή απάντηση στην υποξαιμία και προκαλεί μακροπρόθεσμη διευκόλυνση (longterm fascilitation) η οποία σε συνδυασμό με ανάπτυξη χρόνιας τονικής διέγερσης των χημειοϋποδοχέων συντηρεί την ενεργοποίηση του συμπαθητικού κατά τη διάρκεια της ημέρας 15. Παράλληλα, πιθανολογείται πως η ενεργοποίηση των τασεοϋποδοχέων προσαρμόζεται σε ουδό υψηλότερης ΑΠ. Η διαλείπουσα υποξία είναι ακόμη ο κύριος υπεύθυνος: α) της ανάπτυξης οξειδωτικού stress με επακόλουθο τη μειωμένη βιοδιαθεσιμότητα νιτρικού οξειδίου και την ενδοθηλιακή δυσλειτουργία 16,17, β) της πυροδότησης φλεγμονωδών διεργασιών που ελέγχονται από τον πυρηνικό παράγοντα kappa-b (NF-κΒ) και ενεργοποιούνται μέσω του παράγοντα hypoxia-inducible factor-1 18, γ) της α- πελευθέρωσης αγγειοδραστικών ουσιών 19. Oι χρόνιες αυτές μεταβολές σε συνδυασμό με ενδεχόμενη ενεργοποίηση του άξονα ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης 20, διαταραχή στη διαχείριση του ύδατος αλλά και αγγειακή αναδιαμόρφωση και επίταση της αρτηριακής σκληρίας 21 συνθέτουν το παθοφυσιολογικό μωσαϊκό της εμφάνισης υ- πέρτασης στο έδαφος της ΑΥΑ (Εικ. 1). ΚΛΙΝΙΚOΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΠΙ ΑΠOΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝOΙΑΣ Σε έναν υπερτασικό ασθενή με ΑΥΑ δεν είναι δυνατό να διευκρινισθεί εάν η ΑΥΑ αποτελεί αίτιο της υπέρτασης, ή οι δύο αυτές καταστάσεις απλώς συνυπάρχουν ή εάν η ΑΥΑ τελικά συνεισφέρει ή δυσχεραίνει τη ρύθμιση της υπέρτασης. Εντούτοις, ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της διακύμανσης και της συμπεριφοράς της ΑΠ δύνανται να αναγνωρισθούν στον απνοϊκό ασθενή. ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Άπνοιες και υπόπνοιες Διαλείπουσα υποξία Υποτροπιάζουσες αφυπνίσεις Μεταβολές ενδοθωρακικής πίεσης Συστηματική φλεγμονή Οξειδωτικό stress Eνεργοποίηση συμπαθητικού συστήματος Διατοιχωματική τάση Ενδοθηλίνη Eνδοθηλιακή δυσλειτουργία Eνεργοποίηση άξονα ρενίνηςαγγειοτασίνης - αλδοστερόνης Αγγειακή αναδιαμόρφωση Αρτηριακή σκληρία ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ Εικόνα 1. Oι κεντρικοί άξονες των παθοφυσιολογικών μηχανισμών που συνδέουν την αποφρακτική υπνική άπνοια και την υπέρταση.

4 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Μεταβλητότητα και κιρκάδια διακύμανση της αρτηριακής πίεσης Η ΑΠ ελαττώνεται με την έναρξη της άπνοιας, παραμένει σχετικά σταθερή μέχρι τη μεσότητα της και αυξάνει απότομα προς το πέρας αυτής. Αυτές οι νυκτερινές αιχμές της ΑΠ (midnight surges) έχουν πιθανολογηθεί ότι μπορεί να ερμηνεύσουν την αυξημένη επίπτωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων τη νύκτα σε αυτούς τους ασθενείς. Oι μεταβολές της ΑΠ κατά τα απνοϊκά επεισόδια οδηγούν σε χαρακτηριστική αύξηση της μεταβλητότητάς της στους ασθενείς με ΑΥΑ. Η σταθερή απόκλιση της κατανομής της νυκτερινής ΑΠ είναι υψηλότερη σε άτομα με ΑΥΑ έναντι ατόμων με απλό ροχαλητό 22. Ακόμη, οι αυξήσεις της ΑΠ λόγω των απνοιών και η μεταβλητότητα της νυκτερινής ΑΠ είναι υψηλότερη στους υπερτασικούς σε σχέση με τους νορμοτασικούς απνοϊκούς 23. Φασματική ανάλυση της μεταβλητότητας της συστολικής ΑΠ ανέδειξε πως για τα ίδια επίπεδα της ΑΠ, η μεταβλητότητα της είναι υψηλότερη στους ασθενείς με τουλάχιστον μέτρια νόσο έναντι των υ- γιών 24. Η κιρκάδια διακύμανση της ΑΠ είναι χαρακτηριστικά επηρεασμένη στους ασθενείς με ΑΥΑ. Η αυξημένη νυκτερινή ΑΠ και η ανεπαρκής πτώση της ΑΠ τη νύκτα σε σχέση με την ημέρα (non-dipping) είναι μάλιστα συχνά το πρώτο εύρημα που υ- ποψιάζει τον ιατρό για τη διερεύνηση για ΑΥΑ. Η ΑΠ ενδεχομένως δεν επιστρέφει στα αναμενόμενα επίπεδα μεταξύ των απνοϊκών επεισοδίων, ενώ τα νέα επεισόδια υπερτασικών αιχμών επικάθονται στην ήδη μη φυσιολογικοποιημένη ΑΠ (φαινόμενο επικάθησης-superimposition ef fect). Στις διάφορες σειρές ασθενών, το non-dipping εμφανίζεται στο 48-84% των ασθενών, ενώ η συχνότητα του αυξάνει με τη βαρύτητα της άπνοιας 25,26. Εντούτοις δε συμβαδίζει πάντα με ημερήσια υπέρταση αφού αναφέρεται στο 50% των νορμοτασικών και στο 43% των υπερτασικών. Προοπτικά δεδομένα της μελέτης Wisconsin Sleep Cohort έδειξαν πως υπάρχει δοσοεξαρτώμενη σχέση της επίπτωσης του συστολικού non-dipping με τη βαρύτητα της ΑΥΑ 27. Συστολική και διαστολική υπέρταση Στους ασθενείς με ΑΥΑ παρατηρείται συνήθως συστολική/διαστολική ή μεμονωμένη διαστολική υπέρταση. Η διαστολική υπέρταση συχνά α- νευρίσκεται στα αρχικά στάδια της νόσου, ενδεχομένως λόγω των αυξημένων περιφερικών αντιστάσεων που προκαλεί η υπερδιέγερση του συμπαθητικού 28. Σε ανάλυση δεδομένων της Sleep Heart Health Study φάνηκε πως η ΑΥΑ σχετίζεται με τη συστολική/διαστολική υπέρταση σε άτομα κάτω των 60 ετών ενώ δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση στις μεγαλύτερες ηλικίες ή με τη μεμονωμένη συστολική υπέρταση 29. Συγκαλυμμένη υπέρταση Σε μία μελέτη 130 ασθενών με ΑΥΑ και χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο, φάνηκε πως το 32% ήταν νορμοτασικοί, το 30% είχαν συγκαλυμμένη υ- πέρταση, το 3% είχαν υπέρταση λευκής μπλούζας και το 35% παρουσίαζαν εμμένουσα υπέρταση. Μάλιστα μέτρηση ΑΠ ιατρείου >125/83 mmhg εμφάνιζε υψηλή προγνωστική αξία για την ύπαρξη συγκαλυμμένης υπέρτασης 30. Ανθεκτική υπέρταση Η ΑΥΑ είναι συχνή στους ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση, ενώ η ελλειπής θεραπεία της δύναται να περιορίσει την αποτελεσματικότητα της αντιυπερτασικής αγωγής 31. H αναγνώριση της ΑΥΑ σε αυτούς τους ασθενείς είναι απαραίτητη δεδομένου ότι η ανθεκτική υπέρταση σχετίζεται με χειρότερες βλάβες οργάνων-στόχων και δυσμενέστερη καρδιαγγειακή πρόγνωση. Σε μία από τις πρώτες αναφορές, σε ένα μικρό πληθυσμό 41 ατόμων με αληθινή ανθεκτική υπέρταση, ο επιπολασμός της ΑΥΑ ήταν 83%. Σε σύγκριση 42 ασθενών με ανθεκτική υπέρταση έναντι 22 ατόμων με ρυθμιζόμενη ΑΠ προσαρμοσμένους για ηλικία, φύλο και δείκτη μάζας σώματος, ο επιπολασμός της ΑΥΑ ήταν κατά 26% συχνότερος στους ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση, ενώ οι ρυθμιζόμενοι α- σθενείς εμφάνιζαν μεγαλύτερη ολική διάρκεια ύ- πνου και διάρκεια REM ύπνου και καλύτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ύπνου 32. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧOΥΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ Ένας μεγάλος αριθμός μελετών που περιλαμβάνει απλές μελέτες παρατήρησης, μελέτες ασθενών-μαρτύρων και τυχαιοποιημένες μελέτες, είτε τυφλές ελεγχόμενες με υποθεραπευτική CPAP (ή placebo χάπι) ή ανοικτές ελεγχόμενες με συντηρητική θεραπεία έχουν διερευνήσει την επίδραση της CPAP στα επίπεδα της ΑΠ. Oι μελέτες χαρακτηρίζονται από σημαντική ετερογένεια όσον αφορά τη

5 104 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 2 διάρκειά τους, το μέγεθος του δείγματος, τη μέθοδο μέτρησης της ΑΠ, τη βαρύτητα της ΑΥΑ, το ποσοστό των υπερτασικών ασθενών και τη χρήση α- ντιυπερτασικών φαρμάκων. Συνολικά, η επίδραση της CPAP στην ΑΠ μπορεί να αξιολογηθεί στην ο- ξεία και στη μακροπρόθεσμη φάση. Παλαιότερες κατά κύριο λόγο μελέτες έχουν διερευνήσει τις οξείες επιδράσεις της CPAP στην ΑΠ. Εφαρμογή της CPAP για λίγες μόνο νύκτες φαίνεται να μειώνει τη μεταβλητότητα της ΑΠ. Ό- σον αφορά τα απόλυτα επίπεδα της ΑΠ, η άμεση επίδραση της CPAP δε φαίνεται να είναι ξεκάθαρη. Στη βιβλιογραφία αναφέρονται μειώσεις στη συστολική ή και στη συστολική/διαστολική ΑΠ ή και καμία μεταβολή. Συνεχής καταγραφή της ΑΠ σε 8 απνοϊκούς ασθενείς κατά την εγρήγορση, κατά τον ύπνο και υπό οξυγονοθεραπεία και κατά τον ύπνο και υπό CPAP έδειξε πως η θεραπεία με CPAP δε μείωσε τα επίπεδα της μέσης ΑΠ αλλά ο- δήγησε σε άμβλυνση των μεγάλων διακυμάνσεων της 33. Καταγραφή της ΑΠ για ένα βράδυ σε 25 α- πνοϊκούς ασθενείς έδειξε πως η εφαρμογή της C- PAP οδήγησε σε σημαντική μείωση της νυκτερινής συστολικής ΑΠ κατά τον REM και non-rem ύ- πνο, όπως επίσης και σε σημαντική ελάττωση της μεταβλητότητάς της 34. Η 24ωρη καταγραφή της ΑΠ σε υπερτασικούς ασθενείς με τουλάχιστον μέτρια ΑΥΑ δεν έδειξε μεταβολή στην ημερήσια και νυκτερινή ΑΠ μετά από εφαρμογή CPAP για ένα βράδυ ενώ αντίθετα μειώθηκαν οι σταθερές αποκλίσεις αυτών. Αρκετά δεδομένα υποστηρίζουν βελτίωση της νυκτερινής ΑΠ και της κατάστασης dipping στους ασθενείς με ΑΥΑ μετά από την εφαρμογή CPAP, όφελος όμως που δε σημειώνεται σε όλους τους α- σθενείς. Ενδεικτικά, τριήμερη εφαρμογή CPAP σε 38 απνοϊκούς άνδρες οδήγησε σε μείωσε του ποσοστού των non-dippers από 58% σε 18% 35. Ενδιαφέρον είναι και το εύρημα μίας ελεγχόμενης με per os placebo μελέτης διάρκειας 3 εβδομάδων σε 13 ασθενείς, όπου με την εφαρμογή CPAP δεν παρατηρήθηκε μεταβολή της ΑΠ στο συνολικό πληθυσμό αλλά οι non-dippers εμφάνισαν βελτίωση της ημερήσιας ΑΠ 36. Μακροπρόθεσμη επίδραση Πάνω από 30 ανοικτές μελέτες και 20 τυχαιοποιημένες μελέτες έχουν διερευνήσει την επίδραση της CPAP στα επίπεδα της ΑΠ σε ασθενείς με ΑΥΑ. Τα αποτελέσματα εμφανίζουν σημαντική ε- τερογένεια και ευρέα όρια αξιοπιστίας με μειώσεις έως -36 mmhg και αυξήσεις έως 13 mmhg. Την περίοδο δημοσιεύθηκε σειρά μετααναλύσεων με σκοπό να συγκεντρώσουν τα αποτελέσματα των επιμέρους μελετών. Η μεγαλύτερη συμπεριέλαβε 818 ασθενείς από 16 ελεγχόμενες μελέτες, διάρκειας 2 έως 24 εβδομάδων όπου η ΑΠ εκτιμήθηκε στο ιατρείο ή με 24ωρη καταγραφή 37. Σημειώθηκε μείωση της συστολικής και της διαστολικής ΑΠ κατά και mmhg. Μία δεύτερη μετα-ανάλυση σε 572 ασθενείς από 12 μελέτες με 24ωρη καταγραφή της ΑΠ ανέφερε μία μικρή αλλά σημαντική μείωση κατά 1.69 mmhg στη μέση ΑΠ, με παρόμοιες μειώσεις στη συστολική και διαστολική ΑΠ 38. Ανάλυση 10 μελέτων και 587 ασθενών συνολικά ανέδειξε μία μη σημαντική μείωση της συστολικής ΑΠ (-1.38 mmhg) και της διαστολικής ΑΠ (-1.52 mmhg) μετά από εφαρμογή CPAP για 1-6 εβδομάδες 39. Oι μετα-αναλύσεις αυτές ανέδειξαν ως προγνωστικούς δείκτες για την καλύτερη ανταπόκριση της ΑΠ, τη βαρύτητα της ΑΥΑ, τη μεγαλύτερη διάρκεια της νυκτερινής εφαρμογής CPAP, το δείκτη μάζας σώματος και τα αρχικά επίπεδα της ΑΠ. Μικρή μείωση της ΑΠ και βελτίωση της ημερήσιας υπνηλίας και της ποιότητας ζωής σημειώθηκε και σε μετα-ανάλυση 36 μελετών και συνολικά 1718 ασθενών από την ομάδα συνεργασίας Cochrane 40. Τέλος σε μικρότερη εργασία από κινέζικη ομάδα, ανάλυση 471 ασθενών από 7 μελέτες με διάρκεια της θεραπείας τουλάχιστον 4 εβδομάδες ανέδειξε μία μείωση κατά mmhg στην 24ωρη διαστολική ΑΠ 41. Το κύριο κλινικό όφελος εστιάζεται βέβαια στους υπερτασικούς ασθενείς, και έτσι το ερευνητικό ενδιαφέρον μετακινήθηκε σταδιακά από τους νορμοτασικούς ή τους μεικτούς πληθυσμούς σε καθαρά υπερτασικές ομάδες (Πίν. 1). Στη μελέτη των Robinson και συν. σε έναν πληθυσμό υπερτασικών υπό και χωρίς αγωγή, με ΑΥΑ χωρίς ημερήσια υ- πνηλία, η μεταβολή στην 24ωρη ΑΠ μετά από ε- φαρμογή θεραπευτικής CPAP για ένα μήνα σε σχέση με την υποθεραπευτική CPAP ήταν μόλις 0.7 mmhg 42. Oι Campos-Rodriguez και συν. μελέτησαν ρυθμιζόμενους υπερτασικούς υπό σταθερή αγωγή και ΑΥΑ με ημερήσια υπνηλία και δε σημείωσαν σημαντική επίδραση της θεραπείας με C- PAP για ένα μήνα στην 24ωρη ΑΠ 43. Η ίδια ομάδα παρακολούθησε 55 υπερτασικούς για 2 έτη και α- νέφερε σημαντική μείωση μόνο στη διαστολική ΑΠ κατά 2.2 mmhg. Σε μία μεγάλη πολυκεντρική μελέτη 340 νεοδιαγνωσθέντων απνοϊκών ασθενών

6 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Πίνακας 1. Η επίδραση της CPAP στα επίπεδα της αρτηριακής πιέσης σε υπερτασικούς ασθενείς. Μελέτη N Χρόνος % υπό αγωγή Σταθερή αγωγή ESSQ Αποτέλεσμα Rodriguez εβδ. 100 Ναι ωρης ΜΑΠ κατά 0.8 mmhg, NS Robinson εβδ. 77 Ναι ωρης ΜΑΠ κατά 0.7 mmhg, NS Cantolla μήνες ωρης MΑΠ κατά 1.5 mmhg, P=0.01 Barbé μήνες 47 Όχι 6.4 ΔΑΠ κατά 2.19 mmhg, P=0.008 Kasiakogias έτη 59 Όχι 4.6 ΣΑΠ κατά 3 mmhg, ίδιο % ρυθμιζόμενης ΑΠ, NS ESSQ: Ερωτηματολόγιο ημερήσιας υπνηλίας Epworth, NS: μη στατιστικά σημαντικό με ήπια υπνηλία και ελαφρά υπέρταση, η θεραπεία με CPAP για 3 μήνες οδήγησε σε μείωση κατά μόνο 2mmHg της 24ωρης ΑΠ 44. Στη μεγαλύτερη σχετική μελέτη ως τώρα, οι Barbe και συν. παρακολούθησαν για ένα έτος υπερτασικούς ασθενείς, μετά από την τοποθέτησή τους στην ομάδα θεραπευτικής CPAP ή στην ομάδα συντηρητικής θεραπείας. Παρ ότι στους ασθενείς πραγματοποιήθηκε έναρξη ή τροποποίηση της αγωγής κατά την παρακολούθηση, η θεραπεία με CPAP συσχετίσθηκε με σημαντικά χαμηλότερη διαστολική ΑΠ ιατρείου (μέση μεταβολή 2.19 mmhg) μετά από ρύθμιση για βαρύτητα της ΑΥΑ, δείκτη μάζας σώματος και διάρκεια παρακολούθησης 45. Σε πρόσφατη μελέτη από το Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, παρακολούθηση για τρία χρόνια ασθενών με τουλάχιστον μέτριας βαρύτητας ΑΥΑ και χωρίς ημερήσια υπνηλία, έδειξε πως η εφαρμογή CPAP δε σχετίζεται με χαμηλότερα επίπεδα ΑΠ, υψηλότερα ποσοστά ρύθμισης της ΑΠ ή ανάγκη για λιγότερα αντιυπερτασικά φάρμακα 46. Δεδομένου του αυξημένου επιπολασμού της ΑΥΑ στους ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση, ορισμένες μελέτες εστίασαν στην επίδραση της CPAP στην ΑΠ αυτών των ασθενών. Η εφαρμογή CPAP για ένα μόνο βράδυ σε 11 ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση και μέτριας βαρύτητας ΑΥΑ συνοδεύθηκε από σημαντική μείωση της συστολικής ΑΠ του σταδίου 2 του ύπνου (-12 mmhg) και της μέσης διαστολικής ΑΠ 47. Ακολούθως, η εφαρμογή για δύο μήνες συνοδεύθηκε από μείωση της 24ωρης συστολικής ΑΠ κατά 11 mmhg, με αντίστοιχες σημαντικές μειώσεις της ημερήσιας και νυκτερινής ΑΠ. Θεραπεία με CPAP για 3 μήνες σε 33 ασθενείς με δύσκολα ρυθμιζόμενη υπέρταση οδήγησε σε σημαντική μείωση της 24ωρης συστολικής ΑΠ (κατά 5.2 mmhg) και ειδικά της νυκτερινής συστολικής ΑΠ (κατά 7.3 mmhg) ενώ το ποσοστό των dipper αυξήθηκε από 9% σε 36% 48. Σε πρόσφατη μελέτη, 40 ασθενείς με μέτρια-προς-βαριά ΑΥΑ τυχαιοποιήθηκαν σε φαρμακευτική αγωγή και C- PAP ή σε σκέτη φαρμακευτική αγωγή και παρακολουθήθηκαν για 6 μήνες. Η ομάδα της CPAP μείωσε σημαντικά μόνο την ημερήσια ΑΠ και περιέργως όχι τη νυκτερινή ΑΠ 49. Παρά τις πολλαπλές μελέτες της επίδρασης της CPAP στην ΑΠ, φαίνεται πως τελικά δεν επιβεβαιώθηκε η αρχική ίσως εκτίμηση πως η θεραπεία αυτή θα οδηγεί σε σημαντική μείωση της ΑΠ, ή και στην εξάλειψη της υπέρτασης. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει πως εάν η ΑΥΑ όντως συνεισφέρει στην ανάπτυξη υπέρτασης, η επίδρασή της δεν αίρεται με τη διόρθωσή της, ή εναλλακτικά, οι αυξήσεις της ΑΠ λόγω της ΑΥΑ δεν είναι πλήρως α- ναστρέψιμες ακόμα και με την αποτελεσματική θεραπεία. Έτσι, η CPAP ίσως είναι περισσότερο α- ποτελεσματική στην πρόληψη παρά στη θεραπεία της υπέρτασης. Με βάση πάντως τα τρέχοντα δεδομένα, στην κλινική πράξη, ο ιατρός δύναται να αναμένει τα βέλτιστα αποτελέσματα από τη CPAP στους ασθενείς οι οποίοι είναι παχύσαρκοι, έχουν βαρύτερη ΑΥΑ, παρουσιάζουν ημερήσια υπνηλία και πάσχουν από βαριά, μη θεραπευόμενη, ανθεκτική ή νυκτερινή υπέρταση. Oι ασθενείς αυτοί θα πρέπει να ενθαρρύνονται να φορούν τη μάσκα για το μεγαλύτερο διάστημα της νυκτερινής περιόδου (και για τουλάχιστον τρεις-πέντε ώρες). Εντούτοις, εάν ένας υπερτασικός ασθενής με ήπια ΑΥΑ

7 106 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 2 και χωρίς ημερήσια υπνηλία αλλά και άνευ καρδιαγγειακών συνοσηροτήτων, χρήζει θεραπείας με CPAP είναι μάλλον ασαφές. Εξάλλου, ιδιαιτερότητες, ακόμη και στο πλαίσιο γενετικού υποστρώματος, μπορεί να επηρεάζουν την ανταπόκριση της ΑΠ στη CPAP, ανεξάρτητα από τις άνω παραμέτρους. ΕΠΙΛΕΓOΝΤΑΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚO ΦΑΡΜΑΚO ΣΤOΝ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ AΠOΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝOΙΑ: ΜΙΑ ΜΗΧΑΝΙΣΤΙΚΗ ΠΡOΣΕΓΓΙΣΗ H ορθή επιλογή της αντιυπερτασικής αγωγής στους ασθενείς με ΑΥΑ αποτελεί δύσκολη υπόθεση, δεδομένων των περίπλοκων εμπλεκόμενων παθοφυσιολογικών μηχανισμών, το συχνά επηρεασμένο μεταβολικό προφίλ, την ύπαρξη συνοσηροτήτων αλλά και την πιθανή επίδραση των φαρμάκων στον ύπνο και τη βαρύτητα της ΑΥΑ. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα Η απορρύθμιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος που αναπτύσσεται στην ΑΥΑ θέτει ελκυστική τη χρήση συμπαθολυτικών φαρμάκων με σκοπό τον περιορισμό των επιδράσεων της ενεργοποίησης του συμπαθητικού συστήματος. Εντούτοις, έχει αναφερθεί μείωση της αγγειοσύσπασης μετά από διέγερση των α- και β- υποδοχέων σε α- σθενείς με ΑΥΑ, υποδηλώνοντας λειτουργική καταστολή (downregulation) των αγγειακών αδρενεργικών υποδοχέων 50. O άξονας ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης Είναι περιορισμένα τα δεδομένα της λειτουργίας του άξονα ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης στους ασθενείς με ΑΥΑ. Η ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, η υπερινσουλιναιμία και η διούρηση λόγω της έκκρισης νατριουρητικών πεπτιδίων συνθέτουν ένα πιθανό υπόστρωμα ενεργοποίησής του. Η παχυσαρκία μπορεί να μετέχει προσφέροντας αγγειοτασινογόνο που συντίθεται από τα λιποκύτταρα. Σε 24 ασθενείς με ΑΥΑ μέσης ηλικίας, ανευρέθησαν αυξημένα επίπεδα αγγειοτασίνης ΙΙ και αλδοστερόνης έναντι της ομάδας ελέγχου τα οποία όμως δε μεταβλήθηκαν με την εφαρμογή CPAP 20. Έχει βρεθεί πως η δραστηριότητα του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης είναι υψηλότερη σε ασθενείς με ΑΥΑ έναντι υγιούς ομάδας ελέγχου, ανεξάρτητα από την ύπαρξη υπέρτασης και παρά την παρόμοια κατανομή πολυμορφισμών του ενζύμου 51. Συσχέτιση της αλληλεπίδρασης πολυμορφισμών in sertion/de - letion του μετατρεπτικού ενζύμου με την ΑΥΑ και της υπέρτασης έχει επίσης αναφερθεί 52. Τα υπάρχοντα δεδομένα δεν είναι επαρκή για να διευκρινήσουν εάν η ΑΥΑ οδηγεί από μόνη της στην αύξηση των επιπέδων αλδοστερόνης. Τα επίπεδα αλδοστερόνης πλάσματος συσχετίζονται με τη βαρύτητα της ΑΥΑ μόνο στους ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση 53. Μελέτη 109 ασθενών με ανθεκτική υπέρταση έδειξε υψηλό επιπολασμό της ΑΥΑ, βαρύτερη ΑΥΑ στους ασθενείς με υπεραλδοστερονισμό και συσχέτιση της βαρύτητας της ΑΥΑ και των επιπέδων αλδοστερόνης ούρων 54. Α- ντίθετα σε άλλες μελέτες δεν έχουν διαπιστωθεί διαφορές στα επίπεδα αλδοστερόνης νορμοτασικών ατόμων με και χωρίς ΑΥΑ 55. Διαχείριση και διακίνηση ύδατος Τα αυξημένα επίπεδα αλδοστερόνης προκαλούν κατακράτηση νατρίου και ύδατος, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση της ΑΠ αλλά και ανθεκτικότητα στην αντιυπερτασική αγωγή. Εξάλλου, η κατακράτηση νατρίου φαίνεται να συνεισφέρει στην ανάπτυξη οιδήματος στο ύψος του ανώτερου αεραγωγού και επιδείνωση της ΑΥΑ 53. Η πρόσληψη άλατος έχει συσχετισθεί με τη βαρύτητα της ΑΥΑ σε ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση και υπεραλδοστερονισμό 56. Αντίθετα, οι αναπτυσσόμενες διατοιχωματικές πιέσεις κατά τις αυξήσεις της αρνητικής ενδοθωρακικής πίεσης μπορούν να οδηγήσουν σε έκκριση νατριουρητικών πεπτιδίων λόγω της κολπικής και κοιλιακής τάσης και ακόλουθη διούρηση. Έχει δειχθεί πως οι ασθενείς με ΑΥΑ έχουν αυξημένα πρωινά επίπεδα εγκεφαλικού νατριουρητικού πεπτιδίου τα οποία σχετίζονται με τη βαρύτητα της ΑΥΑ 57. Κατά τη νυκτερινή περίοδο παρατηρείται αυξημένη φλεβική επιστροφή από τα κάτω άκρα και συγκέντρωση υγρών στον τράχηλο, γεγονός που ο- δηγεί σε αύξηση της περιμέτρου του τραχήλου και κίνδυνο για σύμπτωση του ανώτερου αεραγωγού 58. Η χορήγηση διουρητικών (φουροσεμίδη και σπειρονολακτόνη) σε ασθενείς με βαριά ΑΥΑ, υ- πέρταση και διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια συνοδεύεται από σημαντική μείωση στο σωματικό βάρος, το δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας και στα ανατομικά χαρακτηριστικά της στοματοφαρυγγικής συμβολής 59.

8 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Κλινικές μελέτες Τα κλινικά δεδομένα σχετικά με τη συγκριτική αποτελεσματικότητα των αντιυπερτασικών φαρμάκων στους ασθενείς με ΑΥΑ είναι περιορισμένα και προέρχονται από ως επί τω πλείστον μικρές μελέτες. Συνολικά, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία τα οποία να υποστηρίζουν την υπεροχή συγκεκριμένης κατηγορίας αντιυπερτασικών σε αυτούς τους ασθενείς, και η επιλογή του φαρμάκου θα πρέπει να βασίζεται στις γενικές κατευθυντήριες οδηγίες. Σε μία τυχαιοποιημένη διασταυρούμενη μελέτη παχύσαρκων ασθενών με ΑΥΑ, η 24ωρη διαστολική ΑΠ μειώθηκε αποτελεσματικότερα με τη χορήγηση ατενολόλης σε σχέση με την ισραδιπίνη, τη σπιραπρίλη και την υδροχλωροθειαζίδη, ενώ καμία κατηγορία δεν επέδρασε επαρκώς στη νυκτερινή ΑΠ 60. Σε μία διασταυρούμενη μελέτη σε 40 ασθενείς με μέτρια υπέρταση ελέγχθηκε η αποτελεσματικότητα της θεραπείας για 6 εβδομάδες με ατενολόλη, αμλοδιπίνη, εναλαπρίλη, υδροχλωροθειαζίδη και λοσαρτάνη. Η ατενολόλη συνοδεύθηκε από τη μεγαλύτερη μείωση στη διαστολική ΑΠ ιατρείου. Η ατενολόλη επίσης μείωσε σημαντικά περισσότερο τη νυκτερινή συστολική και διαστολική ΑΠ σε σχέση με την αμλοδιπίνη, την ε- ναλαπρίλη και τη λοσαρτάνη 61. Σε διπλή-τυφλή μελέτη παράλληλων ομάδων όπου 31 ασθενείς με ΑΥΑ τυχαιοποιήθηκαν σε θεραπεία με νεμπιβολόλη ή βαλσαρτάνη για 6 εβδομάδες, η ελάττωση της ΑΠ ήταν παρόμοια στις δύο ομάδες 62. Η μείωση της ΑΠ με την εφαρμογή φαρμακευτικής αγωγής δε φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τους δείκτες βαρύτητας της ΑΥΑ. Εντούτοις, πρέπει να ληφθούν υπόψιν ενδεχόμενες επιδράσεις των αντιυπερτασικών φαρμάκων στον ύπνο και στη βαρύτητα της ΑΥΑ. Τα κεντρικώς δρώντα ανιυπερτασικά (μεθυλντόπα, ρεζερπίνη, κλονιδίνη) δύνανται να επηρεάσουν την κατανομή των σταδίων του ύπνου. Oι β-αναστολείς σχετίζονται με αύξηση των εφιαλτών. Παλαιότερη μελέτη ανέδειξε πως η θεραπεία με μετοπρολόλη και όχι με ισραδιπίνη οδήγησε σε αύξηση των αποφρακτικών επεισοδίων κατά τον ύπνο 63, ενώ μία άλλη μελέτη έχει ενοχοποιήσει την προπρανολόλη για την επιδείνωση της ΑΥΑ 64. Έχει πιθανολογηθεί επιδείνωση της ΑΥΑ με τη χορήγηση μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτασίνης μέσω ενίσχυσης της φλεγμονής του ανώτερου αεραγωγού στους ασθενείς που αναπτύσσουν βήχα ως ανεπιθύμητη ενέργεια 65. Μία ελεγχόμενη μελέτη σε 12 απνοϊκούς ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση έδειξε πως χορήγηση σπιρονολακτόνης για 8 εβδομάδες μειώνει τη βαρύτητα της ΑΥΑ μέσω της προκαλούμενης διούρησης, και ακολούθως του περιορισμού του φαρυγγικού οιδήματος και των αντιστάσεων στον ανώτερο αεραγωγό 66. Η κλονιδίνη επίσης μπορεί να βελτιώσει τη νυκτερινή υποξαιμία μέσω καταστολής του ύ- πνου REM και έτσι καταστολής των απνοιών σε αυτή τη φάση του ύπνου 67. Αρχές χρονοθεραπείας στην υπέρταση και αποφρακτική υπνική άπνοια Ως χρονοθεραπευτική στην υπέρταση ορίζεται η χορήγηση ειδικά σχεδιασμένων φαρμακοτεχνικών μορφών των αντιυπερτασικών φαρμάκων, ή η λήψη τους τη βέλτιστη ώρα, με αποτέλεσμα την τροποποίηση των επιπέδων τους και του αποτελέσματος τους βάσει των συνηθειών έγερσης-ύπνου και της κιρκάδιας διακύμανσης της ΑΠ και των σχετιζόμενων βιολογικών παραμέτρων, με στόχο: α) τη βέλτιστη μείωση της ημερήσιας και νυκτερινής ΑΠ, β) τη φυσιολογικοποίηση της κιρκάδιας συμπεριφοράς της ΑΠ και γ) τον περιορισμό των ανεπιθύμητων ενεργειών 68. Τα αντιυπερτασικά φάρμακα δίδονται κατά παράδοση το πρωί, λόγω ενδεχόμενης καλύτερης συμμόρφωσης του ασθενή και επειδή αυτή η τακτική έχει εφαρμοσθεί στις περισσότερες επιδημιολογικές μελέτες. Oρισμένα ερευνητικά δεδομένα υποστηρίζουν το όφελος της βραδυνής έναντι της νυκτερινής χορήγησης των α- ντιυπερτασικών φαρμάκων στη ρύθμιση της νυκτερινής αρτηριακής πίεσης και στη βελτίωση της νυκτερινής πτώσης της ΑΠ σε ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση 69, χρόνια νεφρική νόσο 70 και σακχαρώδη διαβήτη 71. Δεδομένου ότι η ΑΥΑ συχνά απορρυθμίζει πρωτογενώς τη νυκτερινή συμπεριφορά της ΑΠ και την κιρκάδια διακύμανσή της, η εφαρμογή των αρχών της χρονοθεραπείας ενδεχομένως να μπορεί να συνεισφέρει στη βελτίωση της 24ωρης διακύμανσης της ΑΠ πέραν των επιπέδων αυτής στους υπερτασικούς ασθενείς με ΑΥΑ. ΕΠΙΛOΓOΣ Διερεύνηση για ΑΥΑ πρέπει να πραγματοποιείται πάντα στον υπερτασικό ασθενή, ειδικά επί ανθεκτικής υπέρτασης ή ανεύρεσης ανεπαρκούς πτώσης της ΑΠ τη νύκτα. Αν και δεν έχει εξακριβωθεί η αιτιολογική σχέση της ΑΥΑ με την υπέρταση, τα επιδημιολογικά δεδομένα και το στέρεο παθοφυ-

9 108 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 2 σιολογικό υπόστρωμα φαίνεται να την υποστηρίζουν. Εντούτοις, η επίδραση της ΑΥΑ στα επίπεδα της ΑΠ δε φαίνεται να είναι τόσο ισχυρή όσο είχε υποπτευθεί αρχικά και η σύσταση για θεραπεία με CPAP είναι πιο βέβαιη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όπως επί ανθεκτικής υπέρτασης ή ημερήσιας υ- πνηλίας. Τα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα και η επιλογή των αντιυπερτασικών φαρμάκων βάσει των τελευταίων κατευθυντήριων οδηγιών αποτελούν τη βάση της αντιμετώπισης των υπερτασικών με ΑΥΑ. SUMMARY Kasiakogias A, Tsioufis C, Aragiannis D, Mpafakis I, Giakoumis M, Thomopoulos C, Stefanadis C. Obstructive sleep apnea and hypertension: Α redefined apprοach to the association and treatment. Arterial Hypertension 2013; 22: Obstructive sleep apnea (OSA) is the most common representative of sleep-disordered breathing and it has been associated with hypertension and a higher cardiovascular risk. Epidemiological data have revealed a dose-dependent, yet not necessarily inde - pendent, relationship of OSA severity with incident hypertension, while a protective effect of continuous positive airway pressure (CPAP) has also been noted. Nevertheless, a direct causal link has not been esta - blished. The pathophysiological background of this association includes acute changes, namely intermittent hypoxia, intrathoracic pressure swings and arousals, as well as chronic sequelae such as oxidative stress, sy - stemic inflammation, endothelial dysfunction and release of vasoactive substances. Blood pressure in patients with OSA may exhibit increased variability and insufficient nocturnal dipping. Patients with resistant hypertension need to be evaluated for OSA as well. Application of CPAP leads to only minor decreases in blood pressure, even in hypertensive patients. Current data does not support increased efficacy of a specific antihypertensive drug category for blood pressure control in this setting. Chronotherapy may prove useful for the management of these patients, considering the often impaired circadian blood pressure profile. ΒΙΒΛΙOΓΡΑΦΙΑ 1. The Report of an American Academy of Sleep Medicine Task Force. Sleep related breathing disorders in adults. Sleep 1999; 22: Bradley TD, Floras JS. Obstructive sleep apnoea and its cardiovascular consequences. Lancet 2009; 373: Mancia G, De Backer G, Dominiczak A, et al. ESH-ESC Task Force on the Management of Arterial Hyper - tension ESH-ESC Practice Guidelines for the Management of Arterial Hypertension: ESH-ESC Task Force on the Management of Arterial Hypertension. J Hypertens 2007; 25: Chobanian AV, Bakris GL, Black HR, et al. National Heart, Lung, and Blood Institute Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure; National High Blood Pressure Education Program Coordinating Committee. The seventh report of the Joint National Committee on prevention, detection, evaluation and treatment of high blood pressure: the JNC 7 report. JAMA 2003; 289: Tsioufis C, Kasiakogias A, Thomopoulos C, Manolis A, Stefanadis C. Managing hypertension in obstructive sleep apnea: the interplay of continuous positive airway pressure, medication and chronotherapy. J Hypertens 2010; 28: Lavie P, Herer P, Hoffstein V. Obstructive sleep apnea syndrome as a risk factor for hypertension: a population study. Brit Med J 2000; 320: Peppard PE, Young T, Palta M, Skatrud J. Prospective study of the association between sleep-disordered breathing and hypertension. N Engl J Med 2000; 342: Nieto FJ, Young TB, Lind BK, et al. Association of sleepdisordered breathing, sleep apnea, and hypertension in a large community-based study. Sleep Heart Health Study. JAMA 2000; 283: O'Connor GT, Caffo B, Newman AB, et al. Prospective study of sleep-disordered breathing and hypertension: the Sleep Heart Health Study. Am J Respir Crit Care Med 2009; 179: Marin JM, Agusti A, Villar I, et al. Association between treated and untreated obstructive sleep apnea and risk of hypertension. JAMA 2012; 307: Barbé F, Durán-Cantolla J, Sánchez-de-la-Torre M, et al. Spanish Sleep And Breathing Network. Effect of continuous positive airway pressure on the incidence of hypertension and cardiovascular events in nonsleepy patients with obstructive sleep apnea: a randomized controlled trial. JAMA 2012; 307: Somers VK, Dyken ME, Clary MP, et al. Sympathetic neural mechanisms in obstructive sleep apnea. J Clin Invest 1995; 96: Virolainen J, Ventila M, Turto H, Kupari M. Effect of negative intrathoracic pressure on left ventricular pressure dynamics and relaxation. J Appl Physiol. 1995; 79: Horner RL, Brooks D, Kozar LF, Tse S, Phillipson A. Immediate effects of arousal from sleep on cardiac autonomic outflow in the absence of breathing in dogs.

10 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, J Appl Physiol 1995; 79: Prabhakar NR, Peng YJ, Jacono FJ, Kumar GK, Dick TE. Cardiovascular alterations by chronic intermittent hypoxia: importance of carotid body chemoreflexes. Clin Exp Pharmacol Physiol 2005; 32: Pialoux V, Hanly PJ, Foster GE, et al. Effects of exposure to intermittent hypoxia on oxidative stress and acute hypoxic ventilatory response in humans. Am J Respir Crit Care Med 2009; 180: Thomopoulos C, Tsioufis C, Dimitriadis K, et al. Ob - structive sleep apnoea syndrome is associated with enhanced sub-clinical inflammation and asymmetric dimethyl-arginine levels in hypertensives. J Hum Hypertens 2009; 23: Ryan S, Taylor CT, McNicholas WT. Selective activation of inflammatory pathways by intermittent hypoxia in obstructive sleep apnea syndrome. Circulation 2005; 112: Gjørup PH, Sadauskiene L, Wessels J, Nyvad O, Strunge B, Pedersen EB. Abnormally increased endothelin-1 in plasma during the night in obstructive sleep apnea: relation to blood pressure and severity of disease. Am J Hypertens 2007; 20: Møller DS, Lind P, Strunge B, Pedersen EB. Abnormal vasoactive hormones and 24-hour blood pressure in obstructive sleep apnea. Am J Hypertens 2003; 16: Tsioufis C, Thomopoulos K, Dimitriadis K, et al. The in - cremental effect of obstructive sleep apnoea syn drome on arterial stiffness in newly diagnosed essential hyper - tensive subjects. J Hypertens 2007; 25: Leroy M, Van Surell C, Pilliere R, et al. Short-term varia - bility of blood pressure during sleep in snorers with or without apnea. Hypertension 1996; 28: Planès C, Leroy M, Fayet G, Aegerter P, Foucher A, Raffestin B. Exacerbation of sleep-apnoea related no - cturnal blood-pressure fluctuations in hypertensive subjects. Eur Respir J 2002; 20: Narkiewicz K, Montano N, Cogliati C, van de Borne PJ, Dyken ME, Somers VK. Altered cardiovascular varia bility in obstructive sleep apnea. Circulation 1998; 98: Pankow W, Nabe B, Lies A, et al. Influence of sleep apnea on 24-hour blood pressure. Chest 1997; 112: Loredo JS, Ancoli-Israel S, Dimsdale JE. Sleep quality and blood pressure dipping in obstructive sleep apnea. Am J Hypertens 2001; 14: Hla KM, Young T, Finn L, Peppard PE, Szklo-Coxe M, Stubbs M. Longitudinal association of sleepdisordered breathing and nondipping of nocturnal blood pressure in the Wisconsin Sleep Cohort Study. Sleep 2008; 31: Sharabi Y, Scope A, Chorney N, Grotto I, Dagan Y. Dia - stolic blood pressure is the first to rise in association with early subclinical obstructive sleep apnea: lessons from periodic examination screening. Am J Hypertens 2003; 16: Haas DC, Foster GL, Nieto FJ, et al. Age-dependent associations between sleep-disordered breathing and hypertension: importance of discriminating between systolic/diastolic hypertension and isolated systolic hypertension in the Sleep Heart Health Study. Circu - lation 2005; 111: Drager LF, Diegues-Silva L, Diniz PM, et al. Obstructive sleep apnea, masked hypertension, and arterial stiffness in men. Am J Hypertens 2010; 23: Thomopoulos C, Michalopoulou H, Kasiakogias A, Kefala A, Makris T. Resistant hypertension and obstructive sleep apnea: the sparring partners. Int J Hypertens 2011; 2011: Ruttanaumpawan P, Nopmaneejumruslers C, Logan AG, Lazarescu A, Qian I, Bradley TD. Association between refractory hypertension and obstructive sleep apnea. J Hypertens 2009; 27: Ali NJ, Davies RJ, Fleetham JA, Stradling JR. The acute effects of continuous positive airway pressure and oxygen administration on blood pressure during obstructive sleep apnea. Chest 1992; 101: Sforza E, Capecchi V, Lugaresi E. Haemodynamic effects of short-term nasal continuous positive airway pressure therapy in sleep apnoea syndrome: monitoring by a finger arterial pressure device. Eur Respir J 1992; 5: Akashiba T, Minemura H, Yamamoto H, Kosaka N, Saito O, Horie T. Nasal continuous positive airway pressure changes blood pressure "non-dippers" to "dippers" in patients with obstructive sleep apnea. Sleep 1999; 22: Engleman HM, Gough K, Martin SE, Kingshott RN, Padfield PL, Douglas NJ. Ambulatory blood pressure on and off continuous positive airway pressure therapy for the sleep apnea/hypopnea syndrome: effects in nondippers. Sleep 1996; 19: Bazzano LA, Khan Z, Reynolds K, He J. Effect of noctur - nal nasal continuous positive airway pressure on blood pressure in obstructive sleep apnea. Hypertension 2007; 50: Haentjens P, Van Meerhaeghe A, Moscariello A, et al. The impact of continuous positive airway pressure on blood pressure in patients with obstructive sleep apnea syndrome: evidence from a meta-analysis of placebocontrolled randomized trials. Arch Intern Med 2007; 167: Alajmi M, Mulgrew AT, Fox J, et al. Impact of continuous positive airway pressure therapy on blood pressure in

11 110 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 2 patients with obstructive sleep apnea hypopnea: a meta-analysis of randomized controlled trials. Lung 2007; 185: Giles TL, Lasserson TJ, Smith BH, White J, Wright J, Cates CJ. Continuous positive airways pressure for obstru - ctive sleep apnoea in adults. Cochrane Database Syst Rev 2006; 3: CD Mo L, He QY. Effect of long-term continuous positive airway pressure ventilation onblood pressure in patients with obstructive sleep apnea hypopnea syndrome: a meta-analysis of clinical trials. Zhonghua Yi Xue Za Zhi 2007; 87: Robinson GV, Smith DM, Langford SA, Davies RJO, Stradling JR. Continuous positive airway pressure does not reduce blood pressure in non sleepy hypertensive OSA patients. Eur Respir J 2006; 27: Campos-Rodriguez F, Grilo-Reina A, Perez-Ronchel J, et al. Effects of continuous positive airway pressure on am bulatory BP in patients with sleep apnea and hyper - tension. Chest 2006; 129: Durán-Cantolla J, Aizpuru F, Montserrat JM, et al. Spanish Sleep and Breathing Group. Continuous positive air - way pressure as treatment for systemic hypertension in people with obstructive sleep apnoea: randomised controlled trial. BMJ 2010; 341: c Barbé F, Durán-Cantolla J, Capote F, et al. Spanish Sleep and Breathing Group. Long-term effect of continuous positive airway pressure in hypertensive patients with sleep apnea. Am J Respir Crit Care Med 2010; 181: Kasiakogias A, Tsioufis C, Thomopoulos C, et al. Effects of continuous positive airway pressure on blood pres sure in hypertensive patients with obstructive sleep apnea: a 3- year follow-up. J Hypertens 2013; 31: Logan AG, Tkacova R, Perlikowski SM, et al. Refractory hypertension and sleep apnoea: effect of CPAP on blood pressure and baroreflex. Eur Respir J 2003; 21: Martínez-García MA, Gómez-Aldaraví R, Soler-Cataluña JJ, Martínez TG, Bernácer-Alpera B, Román-Sánchez P. Positive effect of CPAP treatment on the control of difficult-to-treat hypertension. Eur Respir J 2007; 29: Pedrosa RP, Drager LF, G de Paula LK, Amaro AC, Bortolotto LA, Lorenzi-Filho G. Effects of Obstructive Sleep Apnea Treatment on Blood Pressure in Patients with Resistant Hypertension: A Randomized Trial. Chest Apr 18. doi: /chest Grote L, Kraiczi H, Hedner J. Reduced alpha- and beta(2)- adrenergic vascular response in patients with obstru - ctive sleep apnea. Am J Respir Crit Care Med 2000; 162: Barceló A, Elorza MA, Barbé F, Santos C, Mayoralas LR, Agusti AG. Angiotensin converting enzyme in patient with sleep apnoea syndrome: plasma activity and gene polymorphisms. Eur Respir J 2001; 17: Boström KB, Hedner J, Melander O, et al. Interaction between the angiotensin-converting enzyme gene insertion/deletion polymorphism and obstructive sleep apnoea as amechanism for hypertension. J Hypertens 2007; 25: Pratt-Ubunama MN, Nishizaka MK, Boedefeld RL, Cofield SS, Harding SM, Calhoun DA. Plasma aldosterone is related to severity of obstructive sleep apnea in subjects with resistant hypertension. Chest 2007; 131: Gonzaga C, Gaddam KK, Ahmed MI, et al. Severity of obstructive sleep apnea is related to aldosterone status insubjects with resistant hypertension. J Clin Sleep Med 2010; 6: Svatikova A, Olson LJ, Wolk R, et al. Obstructive sleep apnea and aldosterone. Sleep 2009; 32: Pimenta E, Stowasser M, Gordon RD, Harding SM, et al. Increased dietary sodium is related to severity of ob - structive sleep apnea in patients with resistant hyper - tension and hyperaldosteronism. Chest 2013; 143: Ljunggren M, Lindahl B, Theorell-Haglöw J, Lindberg E. As - sociation between obstructive sleep apnea and elevated levels of type B natriuretic peptide in a community-based sample of women. Sleep 2012; 35: Chiu KL, Haight J, Ryan CM, et al. Fluid shift by lower body positive pressure increases pharyngeal resistance in healthy subjects. Am J Respir Crit Care Med 2006; 174: Bucca CB, Brussino L, Battisti A, et al. Diuretics in ob - structive sleep apnea with diastolic heart failure. Chest 2007; 132: Pelttari LH, Hietanen EK, Salo TT, Kataja MJ, Kantola IM. Little effect of ordinary antihypertensive therapy on nocturnal high blood pressure in patients with sleep disordered breathing. Am J Hypertens 1998; 11: Kraiczi H, Hedner J, Peker Y, Grote L. Comparison of atenolol, amlodipine, enalapril, hydrochlorothiazide, and losartan for antihypertensive treatment in patients with obstructive sleep apnea. Am J Respir Crit Care Med 2000; 161: Heitmann J, Greulich T, Reinke C, et al. Comparison of the effects of nebivolol and valsartan on BP reduction and sleep apnoea activity in patients with essential hyper - tension and OSA. Curr Med Res Opin 2010; 26: Kantola I, Rauhala E, Erkinjuntti M, Mansury L. Sleep disturbances in hypertension: a double-blind study between isradipine and metoprolol. J Cardiovasc Phar - macol 1991; 18: S41-S45.

12 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Boudoulas H, Schmidt H, Gelens P, Clark RW, Lewis RP. Case reports on deterioration of sleep apnea during therapy with propranolol: preliminary studies. Res Commun Chem Patol Pharmacol 1983; 39: Cicolin A, Mangiardi L, Mutani R, Bucca C. Angiotensinconverting enzyme inhibitors and obstructive sleep apnea. Mayo Clin Proc 2006; 81: Gaddam K, Pimenta E, Thomas SJ, et al. Spironolactone reduces severity of obstructive sleep apnoea in patients with resistant hypertension: a preliminary report. J Hum Hypertens 2010; 24: Issa FG. Effect of clonidine in obstructive sleep apnea. Am Rev Respir Dis 1992; 145: Δόκος Χ, Σαββόπουλος Χ, Χατζητόλιος Α. Αρχές χρονοφαρμακολογίας και χρονοθεραπείας της αρτηριακής υπέρτασης. Αρτηριακή Υπέρταση 2010; 1: Hermida RC, Ayala DE, Fernández JR, Calvo C. Chrono - therapy improves blood pressure control and reverts the nondipper pattern in patients with resistant hyper - tension. Hypertension 2008; 51: Wang C, Zhang J, Liu X, et al. Effect of valsartan with bedtime dosing on chronic kidney disease patients with nondipping blood pressure pattern. J Clin Hypertens (Greenwich) 2013; 15: Tofé Povedano S, García De La Villa B. 24-hour and nighttime blood pressures in type 2 diabetic hyper - tensive patients followingmorning or evening admi - nistration of olmesartan. J Clin Hypertens (Greenwich) 2009; 11:

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Apnea ιακοπή ροής αέρα > 10 sec. Hypopnea Μείωση ροής αέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΣ Στεργίου. Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Νοσοκοµείο Σωτηρία.

ΓΣ Στεργίου. Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Νοσοκοµείο Σωτηρία. Άπνοια στον Ύπνο και ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΓΣ Στεργίου Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Νοσοκοµείο Σωτηρία. JN7 2003 Επιπολασµός OSA στην Υπέρταση New York Sleep Heart Health Study Jichi

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της CPAP στην αρτηριακή πίεση σε ασθενείς με αποφρακτικού τύπου υπνική άπνοια και ανθεκτική υπέρταση: Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση

Επίδραση της CPAP στην αρτηριακή πίεση σε ασθενείς με αποφρακτικού τύπου υπνική άπνοια και ανθεκτική υπέρταση: Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση Αρτηριακή Υπέρταση, 23, 1-3: 9-19, 2014 ανασκoπηση Επίδραση της CPAP στην αρτηριακή πίεση σε ασθενείς με αποφρακτικού τύπου υπνική άπνοια και ανθεκτική υπέρταση: Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

TO ΣYNΔPOMO AΠNOIAΣ ΣTON YΠNO M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ

TO ΣYNΔPOMO AΠNOIAΣ ΣTON YΠNO M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Η μεγάλη μείωση ή η πλήρης διακοπή της αναπνοής κατά τον ύπνο που διαρκεί τουλάχιστον 10 δευτερ ονομάζονται υπόπνοια ή άπνοια αντίστοιχα. Αποφρακτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος ΙΩΑΝΝΙΝΑ 8/5/2015 Οι καιροί αλλάζουν..! Καταγραφικό για πλήρη μελέτη, έτος 2014.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης»

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης» SOCIETY OF STUDYING CARDIOVASCULAR DISEASES ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ www.sos-cardiovascular.org & www.sos-cvd.com «Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 7 ον ΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ 12/02/11 ΩΚΚ Μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά What is "abnormal" in pediatric sleep? Συγγραφέας : Leila Kheiradish- Gozal MD Κέντρο :Department of Pediatrics and Comer Children's Hospital, Pritzker School

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης Σπίτι Κέντρο Υπέρτασης, Γ Πανεπιστηµιακή Παθολογική Κλινική, ΝΝΘΑ Η Σωτηρία, Αθήνα Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια

καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια A.Παπαθανασίου Εντατικολόγος Καρδιολόγος ΕΑ ΜΕΘ ΠΓΝ Ιωαννίνων thanasis.papathanasiou@gmail.com DISCLOSURES None Γυναίκα 75 ετών

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου Αρτηριακή Υπέρταση V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου V Kotsis 2008 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΛΑΜΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ To ΣΑΥ αποτελεί τη σημαντικότερη νόσο του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΥΓΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΘΕΣΕΙΣ - ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

ΟΞΥΓΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΘΕΣΕΙΣ - ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΟΞΥΓΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΘΕΣΕΙΣ - ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ Π.ΠΑΝΟΥΣΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ-ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ Β! ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ, 14 ΕΚ.2009 GOLD 2008 Στάδιο ΙV κατά Gold Po2 < 55mmHg µε ή χωρίς Υπερκαπνία ( Ρco2>45)

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Ανδρέας Πιτταράς MD Καρδιολόγος Αντιπρόεδρος Ελλ.Ετ Ετ.Υπέρτασης & Καρδ/κής Προστασίας VAMC & Georgetown Univ. Washington DC USA Hypertension Specialist ESH Υπερτασικό ιατρείο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΨΗΛΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ στις αναπτυγμένες χώρες ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ Πασχάλης Στειρόπουλος Β Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Δομή Θέσεις και αντιθέσεις 1. Θρομβόλυση 2. Θεραπεία ΠΕ στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει;

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Φαρυγγικός λεμφικός ιστός: Φαρυγγική και Παρίσθμιες Αμυγδαλές Φαρυγγική A. Καδίτης Ειδική Μονάδα Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Εργαστήριο Διαταραχών Αναπνοής στον

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ 1 ο Περιστατικό Ασθενής 58 ετών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και χωρίς εμφανείς εκδηλώσεις μακρο

Διαβάστε περισσότερα

Υπνική άπνοια και καρδιακή ανεπάρκεια

Υπνική άπνοια και καρδιακή ανεπάρκεια Υπνική άπνοια και καρδιακή ανεπάρκεια B. Ματζαράκη Γ.Π.Ν.Α ΑΤΤΙΚΟΝ Πανελλήνια Σεµινάρια Οµάδων Εργασίας Θεσσαλονίκη 14-16 Φεβρουαρίου 2013 ΣYNΔPOMO AΠNOIΩΝ ΣTON YΠNO / SDB Η µεγάλη µείωση ή η πλήρης διακοπή

Διαβάστε περισσότερα

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Μελέτη ύπνου Ορισμόςαποφρακτικήςυπνικής άπνοιας RDI>5 RDI

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Χρήστος Γ. Σαββόπουλος Επίκ. Καθηγητής Παθολογίας Τµήµα Αγγειακών Παθήσεων & Υπέρτασης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

TO ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΠΟΔΙΩΝ M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ

TO ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΠΟΔΙΩΝ M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ TI EINAI Το RLS είναι μία συνηθισμένη αισθητικοκινητική διαταραχή, που συχνά υπο-διαγιγνώσκεται και η οποία χαρακτηρίζεται από ακατανίκητη επιτακτική ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης Σχέση ανάμεσα στον εμβολιασμό έναντι του πνευμονιόκοκκου και την εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβάντων: μετα-ανάλυση και συστηματική ανασκόπηση προοπτικών μελετών Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH 196 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH Σ. Αντωνόπουλος, Π. Μιστυλής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής Αύξηση του πληθυσμού ηλικίας >65 ετών JNCV, Arch Intern Med 1993 Ηλικιακή κατανομή των υπερτασικών στον πληθυσμό των ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Τα χρόνια αποτελέσματα της συστηματικής άσκησης στο διπλό γινόμενο σε υγιή άτομα Αθανάσιος Μανδηλάρης,1 Δημήτριος Σούκος2 1 Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας,

Διαβάστε περισσότερα

102 103 104 105 106 107 Περιεχόμενα Φυσιολογία του ύπνου...2 Εισαγωγή ορισμοί...3 Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο...6 - επιδημιολογικά στοιχεία...7 - προδιαθεσικοί παράγοντες...8 - κλινική εικόνα...9

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ: ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ 24 η σειρά 2013 2014 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 Ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 23 Νοεμβρίου 2013 Επιδημιολογία - Παθογένεια της ιδιοπαθούς υπέρτασης

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η θεραπεία του συνδρόμου άπνοιας στον ύπνο ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια

Η θεραπεία του συνδρόμου άπνοιας στον ύπνο ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια Ανασκόπηση Η θεραπεία του συνδρόμου άπνοιας στον ύπνο ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια Michael Arzt and T. Douglas Bradley Sleep Research Laboratories of the Toronto Rehabilitation Institute; Toronto General

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Γεώργιος Μπαλτόπουλος 1,Αλεξάνδρα Γαβαλά 1,2 1 Κλινική Εντατικής Νοσηλείας και Πνευμονικών Νόσων Τμήματος Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ, στο Γενικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Κηφισιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών

Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών Η υπέρταση αποτελεί σοβαρό πρόβληµα υγείας για τις περισσότερες χώρες καθ'ότι αφορά το 20% του ενήλικου πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α.

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση σε χρόνιες υποξυγοναιμικές πνευμονοπάθειες ορίζεται ως μέση πνευμονική πίεση

Διαβάστε περισσότερα

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Το Κάπνισμα και η σχέση του με το Διαβητικό πόδι Σκούτας Δ,Καραγιάννη Δ,Γουλή Ο,Παππά Ε,Ρογκότη Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Χ. Διαβητολογικό Κέντρο Π.Γ.Ν.ΠαπαγεωργίουΠαπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΧΑΝΙΑ 22-24/5/2015 ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΜΕ ΔΙΑΤΗΡΗΜΕΝΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ ΛΑΜΠΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ! Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας! ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Είναι µια λύση; Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων η ανάγκη ΚΑΡΠΑ-Οµάδα αναζωογόνησης επιβίωση ενδονοσοκοµειακά

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Σταματούλα Τσικρικά 1, Φωτεινή Καρακοντάκη

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα