Σύνδρομο άπνοιας του ύπνου και σακχαρώδης διαβήτης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύνδρομο άπνοιας του ύπνου και σακχαρώδης διαβήτης"

Transcript

1 : , 2013 Ανασκόπηση Σύνδρομο άπνοιας του ύπνου και σακχαρώδης διαβήτης Α. Νικοπούλου Περίληψη O Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) τύπου 2 είναι μια χρόνια νόσος που παρουσιάζει ραγδαία αύξηση τα τελευταία χρόνια. O κυριότερος παράγοντας κινδύνου είναι η παχυσαρκία. Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ) αποτελεί μια θεραπεύσιμη νοσολογική οντότητα με κύριο προδιαθεσικό παράγοντα την παχυσαρκία. Ένας ικανός αριθμός μελετών έχει δείξει ότι το ΣΑΥ σχετίζεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη, τη διαταραχή ανοχής στη γλυκόζη και τον ΣΔ τύπου 2, ανεξάρτητα από την ύπαρξη κοινών προδιαθεσικών παραγόντων. Επιπλέον φαίνεται ότι το ΣΑΥ και ο ΣΔ τύπου 2 έχουν αμφίδρομη σχέση μεταξύ τους και η παρουσία της μιας νοσολογικής οντότητας μπορεί να επηρεάσει την άλλη. Όμως, δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη αν υπάρχει σχέση αιτίου-αιτιατού μεταξύ των δύο αυτών καταστάσεων. Η απάντηση σ αυτό το ερώτημα πιθανότατα θα δοθεί μελλοντικά, από προοπτικές μελέτες μεγάλης χρονικής διάρκειας, με μεγάλο αριθμό ατόμων και καλό σχεδιασμό. Εισαγωγή O ύπνος δεν αποτελεί απλά μια διαδικασία αναζωογόνησης και αναπλήρωσης δυνάμεων. Είναι μια δυναμική διαδικασία, που παίζει σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό. Ειδικότερα, ο ρόλος του ύπνου στον μεταβολισμό της γλυκόζης θεωρείται σπουδαίος, καθώς ένα πλήθος μελετών υποστηρίζει ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ ανεπαρκούς σε ποσότητα και ποιότητα ύπνου και σακχαρώδους διαβήτη 1. Κατά τη διάρκεια του ύπνου ελαττώνεται ο μυϊκός τόνος και αυξάνεται η αντίσταση στη ροή του αέρα στον ανώτερο αεραγωγό. Η μερική ή πλήρης απόφραξη του αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου, μπορεί να οδηγήσει σε άπνοιες ή υπόπνοιες. Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο Ειδικών Παθήσεων Θεσσαλονίκη Oρισμοί Άπνοια, ορίζεται η διακοπή της ροής του αέρα για περισσότερο από 10 sec, ενώ υπόπνοια είναι η κατά 30% ελάττωση της ροής του αέρα, η οποία συνοδεύεται από μείωση του κορεσμού του οξυγόνου κατά 4% ή μικροαφύπνιση 2. O απνοϊκός-υποπνοϊκός δείκτης (ΑΗΙ) ορίζεται ως ο αριθμός των απνοιών ή υποπνοιών στη διάρκεια μιας ώρας ύπνου. Όταν τα επεισόδια άπνοιας ή υπόπνοιας στη διάρκεια μιας ώρας ύπνου είναι περισσότερα από 5 σε μια ώρα ύπνου, τότε κάνουμε λόγο για ύπαρξη αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου.

2 Το σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο (ΣΑΥ) χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια απνοιών ή υποπνοιών κατά τη διάρκεια του ύπνου. Συγκεκριμένα, ο ΑΗΙ πρέπει να είναι ίσος ή μεγαλύτερος από 15 ή να είναι μεταξύ 5-10 με την προϋπόθεση ότι υπάρχουν συμπτώματα ή συννοσηρότητα. Συμπτωματολογία ΣΑΥ Η συμπτωματολογία του ΣΑΥ υφίσταται τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας, όσο και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ειδικότερα, οι ασθενείς με ΣΑΥ αιτιώνται αδυναμία, καταβολή, ευερεθιστότητα, μειωμένη ικανότητα μνήμης και συγκέντρωσης, συμπτώματα κατάθλιψης, πρωινή κεφαλαλγία, υπνηλία, νυκτουρία, αφυπνίσεις και αϋπνία κατά τη διάρκεια της νύχτας. Oι οικείοι των ασθενών αυτών αναφέρουν καθ έξιν ροχαλητό, άπνοιες στον ύπνο και αλλαγή της προσωπικότητάς τους. Προδιαθεσικοί παράγοντες ΣΑΥ O κυριότερος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη του ΣΑΥ είναι η σπλαχνική παχυσαρκία. Επίσης, το ΣΑΥ είναι πιο συχνό στους άντρες, σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, σε άτομα με αυξημένη περίμετρο τραχήλου ή άλλες ανατομικές ανωμαλίες του προσώπου και του στοματοφάρυγγα, σε άτομα με θετικό οικογενειακό ιστορικό και σε άτομα με ενδοκρινικές διαταραχές. Το ΣΑΥ επιδεινώνεται με τη χρήση αλκοόλ και ηρεμιστικών φαρμάκων. Επιδημιολογία ΣΑΥ Στον γενικό πληθυσμό, αποφρακτική άπνοια του ύπνου παρουσιάζει το 24% των αντρών και το 9% περίπου των γυναικών 3. Σύνδρομο άπνοιας του ύπνου παρουσιάζει το 4% των αντρών και το 2% των γυναικών. Όταν όμως εξετάσουμε άτομα υψηλού κινδύνου όπως οι παχύσαρκοι, παρατηρούμε ότι ο επιπολασμός της αποφρακτικής άπνοιας είναι πολύ υψηλότερος 4. Υψηλός επιπολασμός καταγράφεται και σε ειδικές ομάδες ασθενών όπως οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο, με χρόνια κολπική μαρμαρυγή 5, οι ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου 6, οι ασθενείς με ανθεκτική στη θεραπεία αρτηριακή υπέρταση. Ειδικότερα, οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη παρουσιάζουν πολύ συχνά αποφρακτική άπνοια του ύπνου, όπως καταγράφεται σε διάφορες μελέτες O υψηλότερος επιπολασμός παρατηρήθηκε στη Sleep Ahead Study 8 από την ερευνητική ομάδα του Foster, όπου το 86,6% των παχύσαρκων διαβητικών ασθενών που μελετήθηκαν, εμφάνιζε άπνοια του ύπνου. Μάλιστα, σε ποσοστό μεγαλύτερο από 50% η άπνοια ήταν μέτριου και σοβαρού βαθμού. Ανεπαρκής ύπνος και ΣΔ O ΣΔ τύπου 2 και το ΣΑΥ έχουν έναν κοινό παράγοντα κινδύνου, τη σπλαχνική παχυσαρκία. O επιπολασμός τόσο της παχυσαρκίας όσο και του ΣΔ αυξάνεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Αυτή η ραγδαία αύξηση φαίνεται ότι οφείλεται σε περιβαλλοντολογικούς, κοινωνικοοικονομικούς, δημογραφικούς παράγοντες καθώς και στην αλλαγή του τρόπου ζωής 1. Παράλληλα, στις σύγχρονες κοινωνίες οι άνθρωποι κοιμούνται λιγότερο και οι διαταραχές του ύπνου παρουσιάζουν αύξηση. Έχει καταγραφεί ότι το 29% των ενηλίκων στις ΗΠΑ κοιμάται λιγότερο από 7 ώρες κατά τη διάρκεια της νύχτας 11. Επίσης, σε πρόσφατη μεγάλη επιδημιολογική μελέτη 12 διαπιστώθηκε ότι η πλειονότητα των συμμετεχόντων παρουσίαζε κάποια διαταραχή του ύπνου (ανεπαρκής ύπνος, δυσκολία επίτευξης ύπνου, συχνή χρήση υπναγωγών φαρμάκων, άπνοια στον ύπνο, νυκτουρία, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών). Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι οι διαταραχές του ύπνου ήταν πολλαπλές και πολύ συχνότερες στους ασθενείς με ΣΔ, παρά την ύπαρξη κοινών παραγόντων κινδύνου με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες. Η πλειονότητα των ασθενών με ΣΔ παρουσιάζει ανεπαρκή σε διάρκεια και ποιότητα ύπνο 7,13. Από την άλλη μεριά, ο μικρής διάρκειας και κακής ποιότητας ύπνος φαίνεται ότι επηρεάζει δυσμενώς τον μεταβολισμό της γλυκόζης και σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ 1. Για να διαπιστωθεί η σχέση μεταξύ ανεπαρκούς ύπνου και διαταραχών μεταβολισμού της γλυκόζης, πραγματοποιήθηκαν πειραματικές μελέτες σε μικρό αριθμό υγιών εθελοντών. Oι μελέτες αυτές έδειξαν ότι η πλήρης στέρηση ύπνου αυξάνει τα επίπεδα της γλυκόζης του αίματος 14, ενώ η μερική στέρηση ελαττώνει σε σημαντικό βαθμό την ανοχή στη γλυκόζη και αυξάνει τη δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος 15. Oι δυσμενείς αυτές επιδράσεις στον μεταβολισμό ήταν αναστρέψιμες με την αναπλήρωση των χαμένων ωρών ύπνου. Oι παραπάνω μελέτες δέχτηκαν κριτική, διότι τόσο η πλήρης στέρηση του ύπνου, όσο και η τόσο σημαντική στέρηση (4 ώρες ύπνου το 24ωρο) 106

3 που προκάλεσαν δεν είναι δυνατό να συμβούν στην πραγματική ζωή 1. Έτσι, διενεργήθηκαν μεταγενέστερες μελέτες με συνθήκες οι οποίες ανταποκρίνονταν περισσότερο στην πραγματικότητα. Η Nedeltcheva και οι συνεργάτες της 16 προκάλεσαν μερική στέρηση ύπνου σε 11 υγιείς εθελοντές (5,5 ώρες ύπνου το 24ωρο για 14 ημέρες) και διαπίστωσαν ότι αυτός ο περιορισμός της χρονικής διάρκειας του ύπνου είχε ως αποτέλεσμα να ελαττωθεί η ανοχή στη γλυκόζη. Φαίνεται ότι η ελάττωση της χρονικής διάρκειας του ύπνου διαταράσσει τον μεταβολισμό της γλυκόζης, αυξάνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και κατά συνέπεια τον κίνδυνο για ανάπτυξη ΣΔ 17. O κίνδυνος για την ανάπτυξη ΣΔ φαίνεται να αυξάνει όταν επηρεάζεται και η ποιότητα του ύπνου. Στα πλαίσια ερευνητικής μελέτης 18 9 υγιείς εθελοντές υποβλήθηκαν σε μείωση κατά 90% του ύπνου των βραδέων κυμάτων, υπό την επίδραση ακουστικών ερεθισμάτων διαφόρων εντάσεων και συχνοτήτων, χωρίς να επηρεαστεί η συνολική χρονική διάρκεια του ύπνου. O ύπνος των βραδέων κυμάτων θεωρείται ο πιο αναζωογονητικός και ελάττωσή του κατά 90% παρατηρείται στην αποφρακτική άπνοια του ύπνου που είναι μετρίου-σοβαρού βαθμού. Oι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ευαισθησία στην ινσουλίνη μειώθηκε κατά 25%, χωρίς να υπάρχει αντισταθμιστική έκκριση ινσουλίνης από τα β-κύτταρα, με αποτέλεσμα να μεταβληθεί η ανοχή στη γλυκόζη κατά 23%. Σε παρόμοια συμπεράσματα κατέληξε και άλλη μελέτη 19 η οποία αφορούσε την επίδραση του κατακερματισμού του ύπνου σε όλα του τα στάδια στον μεταβολισμό της γλυκόζης. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι ο κατακερματισμός του ύπνου για 2 νύχτες είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και να αυξηθούν τα πρωινά επίπεδα της κορτιζόλης στο αίμα. Συνεπώς, ο κατακερματισμός του ύπνου, που είναι ένα επακόλουθο της άπνοιας του ύπνου, προκαλεί αλλαγές με κλινική σημασία στον μεταβολισμό της γλυκόζης ακόμη κι αν η χρονική διάρκεια του ύπνου είναι φυσιολογική. Συνοψίζοντας, όταν διαταράσσεται η ποιότητα ή η χρονική διάρκεια του ύπνου, αλλάζει ο μεταβολισμός της γλυκόζης με αποτέλεσμα να αυξάνεται η αντίσταση στην ινσουλίνη. Επίσης, μελέτες σε πειραματόζωα έχουν δείξει ότι η στέρηση του ύπνου επηρεάζει τα επίπεδα των ορμονών της όρεξης Τα άτομα που κοιμούνται λιγότερο φαίνεται να έχουν αυξημένη όρεξη, περισσότερο χρόνο για φαγητό και συνήθως κάνουν φτωχότερες διατροφικές επιλογές (τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες), με αποτέλεσμα να αυξάνει το σωματικό τους βάρος. Επιπλέον, ο ανεπαρκής ύπνος προκαλεί ατονία, καταβολή, ελαττωμένη ενεργητικότητα και κατά συνέπεια ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα. Η αυξημένη πρόσληψη τροφής σε συνδυασμό με την έλλειψη άσκησης οδηγούν σε αύξηση του σωματικού βάρους. Έτσι, αυξάνει ο κίνδυνος για ανάπτυξη ΣΔ τύπου 2 (Σχ. 1). Εκτός όμως από τα πειραματικά δεδομένα, ένα πλήθος επιδημιολογικών μελετών υποστηρίζει ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ ανεπαρκούς ύπνου και ΣΔ. Πράγματι, έχει βρεθεί ότι συγκριτικά με τα άτομα που κοιμούνται 7 έως 8 ώρες το 24ωρο, εκείνοι που κοιμούνται λιγότερο από 5 ώρες ή περισσότερο από 9 ώρες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη και ΣΔ τύπου 2 23,24. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι Απώλεια ύπνου ιαταραχή µεταβολισµού γλυκόζης Αυξηµένη όρεξη Κακές επιλογές Καταβολή Eνεργητικότητα Αντίσταση στην ινσουλίνη Πρόσληψη βάρους Κίνδυνος εµφάνισης Σ Σχήμα 1. Συσχέτιση μεταξύ ανεπαρκούς ύπνου και σακχαρώδη διαβήτη τύπου

4 η συσχέτιση παρέμενε στατιστικώς σημαντική ακόμη και μετά τον συνυπολογισμό άλλων παραγόντων κινδύνου, όπως η ηλικία, το σωματικό βάρος, η ελαττωμένη φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα, η αρτηριακή υπέρταση, η χρήση αλκοόλης, η κατάθλιψη κ.ά. 25. Πρόσφατη μετανάλυση 26 που περιέλαβε 10 προοπτικές μελέτες απ όλο τον κόσμο με συνολικά πάνω από συμμετέχοντες από όλες τις φυλές και μέση χρονική διάρκεια παρακολούθησης τα 9,5 έτη έδειξε ότι ο ανεπαρκής, τόσο σε χρονική διάρκεια όσο και σε ποιότητα, ύπνος αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ. Αυτός ο κίνδυνος αυξανόταν, όσο αυξανόταν η χρονική διάρκεια της κάθε μελέτης. Oι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι διαταραχές του ύπνου είτε αφορούν την ποιότητα, είτε αφορούν την ποσότητα μπορεί να θεωρηθούν ως τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη ΣΔ τύπου 2. Σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο και σακχαρώδης διαβήτης Τα μέχρι τώρα δεδομένα συνηγορούν ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ ανεπαρκούς ύπνου και ΣΔ τύπου 2. Είναι όμως ενδιαφέρον να αναφερθεί ποια είναι η σχέση του ΣΔ με το σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο. Oι ασθενείς με ΣΔ πάσχουν πολύ συχνά από αποφρακτική άπνοια του ύπνου, όπως καταγράφεται σε διάφορες μελέτες Μάλιστα τα ποσοστά επιπολασμού που αναφέρονται είναι πολύ υψηλά, σημαντικά υψηλότερα από αυτά που συναντούμε στην καθ ημέρα πράξη. Πιθανότατα λοιπόν, ένας μεγάλος αριθμός ασθενών με ΣΔ να πάσχει από αδιάγνωστο ΣΑΥ. Έτσι, οι κλινικοί ιατροί που παρακολουθούν ασθενείς με ΣΔ τύπου 2, πρέπει να έχουν υψηλό δείκτη κλινικής υποψίας για τυχόν ύπαρξη ΣΑΥ, ακόμη και επί απουσίας συμπτωμάτων, ιδιαίτερα στα άτομα με αυξημένη περίμετρο μέσης και υψηλό ΒΜΙ 8. Είναι πιθανό ότι ο ΣΔ αυξάνει τον κίνδυνο για ανάπτυξη ΣΑΥ κυρίως μέσω δύο μηχανισμών και συγκεκριμένα μέσω φλεγμονής και μέσω της δυσλειτουργίας του αυτόνομου νευρικού συστήματος (ΑΝΣ). O ΣΔ σχετίζεται με αυξημένη φλεγμονή O λιπώδης ιστός των ασθενών με ΣΔ τύπου 2 είναι διηθημένος από μονοκύτταρα και βρίσκεται σε κατάσταση χρόνιας φλεγμονής. Τόσο τα λιπώδη κύτταρα όσο και τα μακροφάγα εκκρίνουν φλεγμονώδεις κυτταροκίνες όπως TNF-α, IL-6, PAI-1 κ.ά. οι οποίες προάγουν την αθηρογένεση και την αντίσταση στην ινσουλίνη 30. Η φλεγμονή οδηγεί σε αύξηση του πάχους του βλεννογόνου των ανώτερων αεροφόρων οδών, με αποτέλεσμα να αυξάνει η τάση για απόφραξη. Αναφορικά με τη δυσλειτουργία του ΑΝΣ έχει βρεθεί ότι οι διαβητικοί με νευροπάθεια του ΑΝΣ παρουσιάζουν συχνότερα άπνοια του ύπνου συγκριτικά με τους υπόλοιπους διαβητικούς ασθενείς 31. Oι διατείνοντες τον φάρυγγα μύες νευρώνονται και από το πνευμονογαστρικό. Η δυσλειτουργία του πνευμονογαστρικού στα πλαίσια της νευροπάθειας του ΑΝΣ συνεπάγεται μειονεκτική λειτουργικότητα των μυών αυτών, με αποτέλεσμα να αυξάνει η τάση για απόφραξη του ανώτερου αεραγωγού 32. Επιπλέον, η διαβητική νευροπάθεια σχετίζεται με αυξημένη ευαισθησία των προμηκικών χημειοϋποδοχέων στο CO 2, ενώ η ευαισθησία των περιφερικών χημειοϋποδοχέων ελαττώνεται 31. Έτσι αυξάνει ο κίνδυνος για επεισόδια απνοιών στον ύπνο. Το ΣΑΥ είναι πολύ συχνό στους ασθενείς με ΣΔ τύπου 2. Από την άλλη μεριά φαίνεται να ισχύει και το αντίστροφο, δηλαδή ο ΣΔ παρατηρείται συχνά στους ασθενείς με ΣΑΥ. O επιπολασμός του ΣΔ στους ασθενείς με ΣΑΥ υπολογίζεται στο 15-30%, ανάλογα με τον πληθυσμό της μελέτης, τον ορισμό της σοβαρότητας του ΣΑΥ και τη μέθοδο διάγνωσης του ΣΔ Επιπλέον αναφέρεται ότι όσο αυξάνει το στάδιο του ΣΑΥ, αυξάνει η αντίσταση στην ινσουλίνη και η διαταραχή ανοχής της γλυκόζης, δηλαδή αυξάνει ο κίνδυνος ανάπτυξης ΣΔ Δύο μεγάλης χρονικής διάρκειας προοπτικές μελέτες 40, 41 που χρησιμοποίησαν το καθ έξιν ροχαλητό ως δείκτη της αποφρακτικής άπνοιας, έδειξαν ότι το καθ έξιν ροχαλητό αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη ΣΔ. O κίνδυνος για την ανάπτυξη ΣΔ αυξάνει ακόμη περισσότερο όταν συνυπάρχει παχυσαρκία. Στη βιβλιογραφία υπάρχει ένα πλήθος μελετών που εξετάζει την επίπτωση του ΣΔ στους ασθενείς με ΣΑΥ. Στη Wisconsin Sleep Cohort 36 διαπιστώθηκε ότι ο ΣΔ είναι πιο συχνός στους ασθενείς με ΣΑΥ ανεξαρτήτως λοιπών παραγόντων. Στην προοπτική όμως φάση της μελέτης δεν αποδείχθηκε η σχέση αιτίου-αιτιατού μεταξύ των δύο αυτών καταστάσεων. Δεν αποδείχθηκε δηλαδή ότι το ΣΑΥ αποτελεί αίτιο εμφάνισης ΣΔ. Στην Busselton Health Study 42 βρέθηκε σημαντική ανεξάρτητη συσχέτιση μεταξύ ΣΑΥ και κινδύνου ανάπτυξης ΣΔ. Στη μελέτη από την ερευνητική ομάδα του Botros 43 υποστηρίχθηκε ότι το σύν- 108

5 δρομο άπνοιας αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ ανεξάρτητα από τους λοιπούς παράγοντες κινδύνου. Η συσχέτιση αυτή διαπιστώθηκε και σε μια άλλη προοπτική μελέτη από την Ιαπωνία 44, ενώ η Celen και οι συνεργάτες της 45 υποστήριξαν ότι αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ φαίνεται ότι έχουν μόνο οι γυναίκες με ΣΑΥ. Τέλος, πολύ πρόσφατη μελέτη 46 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι διαταραχές του ύπνου σχετίζονται ανεξαρτήτως λοιπών παραγόντων με την ανάπτυξη αντίστασης στην ινσουλίνη και κατά συνέπεια με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ. Η πλειονότητα των παραπάνω μελετών περιλαμβάνεται σε μια μετανάλυση 47 η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μέτρια-σοβαρή αποφρακτική άπνοια του ύπνου αυξάνει τον κίνδυνο για την ανάπτυξη ΣΔ και μάλιστα ο κίνδυνος αυτός είναι ακόμη μεγαλύτερος, όσο πιο σοβαρή είναι η αποφρακτική άπνοια. Oι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι το ΣΑΥ πιθανότατα αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη ΣΔ. Oι ασθενείς με άπνοια του ύπνου πάσχουν συχνά από ΣΔ τύπου 2. Επιπλέον, όσο σοβαρότερη είναι η άπνοια του ύπνου σε έναν ασθενή με ΣΔ, τόσο χειρότερος είναι ο έλεγχος της γλυκόζης, όπως εκφράζεται από τις υψηλότερες τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA 1 c) 7. Επομένως, σε έναν ασθενή με ΣΔ η αποφρακτική άπνοια που δεν θεραπεύεται, φαίνεται να δρα αρνητικά στη ρύθμιση της γλυκόζης, με αποτέλεσμα να χρειάζεται πιο εντατική θεραπεία ο ΣΔ. Συμπερασματικά, από τα μέχρι τώρα δεδομένα φαίνεται ότι ο ΣΔ είναι πιο συχνός στους ασθενείς με ΣΑΥ συγκριτικά με τα φυσιολογικά άτομα και το γεγονός αυτό είναι ανεξάρτητο από την ηλικία, το φύλο και τον ΒΜΙ. Σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο και αντίσταση στην ινσουλίνη Πριν αναπτυχθεί ο ΣΔ τύπου 2, υπάρχουν οι ονομαζόμενες προδιαβητικές καταστάσεις, η διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας και η διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη. Η εξέλιξη από τα αρχικά στάδια του διαταραγμένου μεταβολισμού της γλυκόζης μέχρι την εκδήλωση του ΣΔ μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια. Υπολογίζεται ότι το 70% περίπου των ατόμων με προδιαβήτη θα αναπτύξει τελικά ΣΔ τύπου Το κύριο χαρακτηριστικό του προδιαβήτη είναι η αντίσταση στην ινσουλίνη. Η αντίσταση στην ινσουλίνη φαίνεται ότι σχετίζεται με το ΣΑΥ. Έχει βρεθεί ότι τα άτομα με μέτρια-σοβαρή αποφρακτική άπνοια παρουσιάζουν μεγαλύτερη αντίσταση στην ινσουλίνη, όπως εκτιμάται από το μοντέλο ομοιόστασης ΗOΜΑ 49. Επίσης, η Sleep Heart Health Study 50 καταλήγει ότι η άπνοια του ύπνου σχετίζεται σημαντικά με τη διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας, τη διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη και τον ΣΔ. Η συσχέτιση αυτή φαίνεται ότι είναι ανεξάρτητη από λοιπούς παράγοντες κινδύνου, ακόμη και από την παχυσαρκία. Επιπλέον, όσο αυξάνει η βαρύτητα του ΣΑΥ, τόσο ελαττώνεται η ευαισθησία στην ινσουλίνη 51. Συγκριτικά με τα υγιή άτομα οι ασθενείς με ήπιο, μέτριο ή σοβαρό ΣΑΥ εμφάνισαν 26,7%, 36,5% και 43,7% ελάττωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη, αντίστοιχα. Η δε ελάττωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη αύξηση της έκκρισής της, γεγονός που υποδηλώνει δυσλειτουργία των β-κυττάρων. Πρόσφατη μελέτη 52 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι σε μη διαβητικά άτομα με αποφρακτική άπνοια του ύπνου, όσο πιο προχωρημένο είναι το στάδιο της νόσου, τόσο αυξάνει η διαταραχή του μεταβολισμού της γλυκόζης, όπως εκφράζεται από τις υψηλότερες τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA 1 c). Δηλαδή, οι ασθενείς με σοβαρότερη αποφρακτική άπνοια του ύπνου είχαν υψηλότερες τιμές HbA 1 c, συνεπώς και υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ. Πριν από λίγους μήνες δημοσιεύτηκε στο Diabetes Care μια ενδιαφέρουσα μελέτη 53 από την ερευνητική ομάδα της Pamidi, στην οποία συμμετείχαν 52 άντρες ηλικίας ετών με φυσιολογικό σωματικό βάρος. Τα άτομα αυτά υποβλήθηκαν σε πολυ-υπνογραφία και το επόμενο πρωί σε δοκιμασία ανοχής της γλυκόζης. Και βρέθηκε ότι παρόλο που τα επίπεδα γλυκόζης του αίματος ήταν παρόμοια, τόσο στα άτομα με ΣΑΥ, όσο και στα φυσιολογικά άτομα, οι ασθενείς με ΣΑΥ παρουσίαζαν κατά 27% ελαττωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη και κατά 37% αυξημένη έκκριση ινσουλίνης. Η μελέτη αυτή δείχνει ότι σε νέα άτομα χωρίς παχυσαρκία ή άλλους παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου, η παρουσία του ΣΑΥ σχετίζεται με αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη και αντανακλαστική υπερινσουλιναιμία προκειμένου να διατηρηθούν φυσιολογικά τα επίπεδα γλυκόζης του αίματος. Με βάση τα παραπάνω ευρήματα είναι πιθανό ότι το ΣΑΥ εμπλέκεται στα αρχικά στάδια της φυσικής ιστορίας του ΣΔ, ακόμη κι αν 109

6 απουσιάζει η παχυσαρκία. Oι συγγραφείς τονίζουν ότι το ΣΑΥ θα πρέπει να αναγνωρίζεται και να θεραπεύεται εγκαίρως πριν επηρεάσει αρνητικά τον μεταβολισμό της γλυκόζης. Συμπερασματικά, φαίνεται ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου και αντίστασης στην ινσουλίνη ανεξάρτητα από την ύπαρξη κοινών παραγόντων κινδύνου. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η κεντρική παχυσαρκία αποτελεί κοινό παράγοντα κινδύνου αυτών των δύο καταστάσεων. Προκειμένου να διευκρινιστεί ο παθογενετικός ρόλος του ΣΑΥ στην ανάπτυξη προδιαβητικών καταστάσεων, χρειάζεται να πραγματοποιηθούν περισσότερες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες, με μεγάλη χρονική διάρκεια και καλό σχεδιασμό. Επίδραση της θεραπείας με CPAP στον μεταβολισμό της γλυκόζης Η τρίμηνη θεραπεία με CPAP σε 25 παχύσαρκους διαβητικούς με αποφρακτική άπνοια του ύπνου οδήγησε σε σημαντική βελτίωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA 1 c) 54. Επίσης, σε 40 μη διαβητικούς ασθενείς με ΣΑΥ που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με CPAP διαπιστώθηκε ότι η ευαισθησία στην ινσουλίνη βελτιώθηκε στατιστικώς σημαντικά, ήδη από τις 2 πρώτες ημέρες θεραπείας, και η βελτίωση αυτή διατηρήθηκε καθ όλη την τρίμηνη διάρκεια της θεραπείας 55. Η αντίσταση στην ινσουλίνη εκτιμήθηκε με το υπερινσουλιναιμικό ευγλυκαιμικό clamp. Η βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη ήταν μεγαλύτερη στους ασθενείς με ΒΜΙ 30. Το γεγονός ότι οι παχύσαρκοι ασθενείς έχουν μικρότερο όφελος από τη θεραπεία με CPAP, ίσως να αντανακλά ότι στους παχύσαρκους η ευαισθησία στην ινσουλίνη επηρεάζεται κυρίως από την παχυσαρκία και σε μικρότερο βαθμό από το ΣΑΥ. Στη βιβλιογραφία ένα πλήθος μελετών υποστηρίζει ότι ο μεταβολισμός της γλυκόζης βελτιώνεται με τη χρήση της CPAP. Υπάρχει όμως και ένας σημαντικός αριθμός μελετών που υποστηρίζει το αντίθετο. Μεταξύ 9 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών που εξετάζουν την επίδραση της CPAP στον έλεγχο της γλυκόζης, οι τρεις 58,60,64 αναφέρουν θετικό αποτέλεσμα, ενώ ακόμη μία 62 καταγράφει βελτίωση της ευαισθησίας της ινσουλίνης στο μη τυχαιοποιημένο σκέλος της. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι οι μελέτες αυτές είχαν περιορισμένη χρονική διάρκεια, μικρό αριθμό ασθενών, χρησιμοποίησαν διαφορετικές μεθόδους ελέγχου της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και οι ασθενείς είχαν διαφορετική συμμόρφωση στη CPAP 65. Συμπερασματικά, υπάρχει μεγάλη αντιπαράθεση για το αν η θεραπεία με CPAP βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο βαθμός της παχυσαρκίας και η ημερήσια χρονική διάρκεια χρήσης της CPAP παίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση του μεταβολισμού της γλυκόζης στους ασθενείς με ΣΑΥ. Επιπλέον, είναι πιθανό ότι για να συμβούν αλλαγές στον μεταβολισμό της γλυκόζης να χρειάζεται μεγαλύτερη χρονική διάρκεια θεραπείας με CPAP. Παθογενετικοί μηχανισμοί που συνδέουν το ΣΑΥ με τον ΣΔ τύπου 2 Τα δύο κύρια χαρακτηριστικά του ΣΑΥ, η διαλείπουσα υποξία και ο κατακερματισμός του ύπνου, μπορούν να οδηγήσουν στην ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος (ΣΝΣ) και του άξονα υποθάλαμος υπόφυση επινεφρίδια, επηρεάζουν τον άξονα της σωματοτροπίνης και επιδρούν στα επίπεδα των φλεγμονωδών κυτταροκινών και των λιποκυτταροκινών, με αποτέλεσμα να αλλάζει ο μεταβολισμός της γλυκόζης 66 (Σχ. 2). Ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος (ΣΝΣ) Κατά τον ύπνο των ασθενών με ΣΑΥ επικρατεί ο τόνος του ΣΝΣ, το αντίθετο δηλαδή με αυτό που συμβαίνει στον ύπνο των υγιών ανθρώπων. Η υποξυγοναιμία είναι το κύριο ερέθισμα για τη διέγερση του ΣΝΣ. Μάλιστα όσο μεγαλύτερος ο αποκορεσμός, τόσο πιο μεγάλη η διέγερση του ΣΝΣ 67,68. Στη διέγερση του ΣΝΣ όμως παίζουν ρόλο και η υπερκαπνία και ο κατακερματισμός του ύπνου. Η αυξημένη δραστηριότητα του ΣΝΣ επηρεάζει το μεταβολισμό της γλυκόζης, μέσω της αύξησης της γλυκογονόλυσης και της γλυκονεογένεσης. Διέγερση του άξονα: υποθάλαμος υπόφυση επινεφρίδια O κατακερματισμός του ύπνου φαίνεται ότι διεγείρει τον άξονα υποθάλαμος υπόφυση επινεφρίδια. Πράγματι, πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι η πλήρης και η μερική στέρηση ύπνου αυξάνουν τα επίπεδα της κορτιζόλης του πλάσματος κατά 45% και 37%, αντίστοιχα 69. Τα αυξημένα επίπεδα της κορτιζόλης επηρεάζουν τα επίπεδα της ιν- 110

7 Σύνδροµο απνοιών στον ύπνο Κατακερµατισµός του ύπνου ιαλείπουσα υποξία Ενεργοποίηση του ΣΝΣ ( Κατεχολαµίνες) ιέγερση του άξονα Υποθάλαµος Υπόφυση Επινεφρίδια ( Κορτιζόλης) Oξειδωτικό stress ( ROS) Ενεργοποίηση κυτταροκινών TNF-α, IL-6 Ενεργοποίηση λιποκυτταροκινών λεπτίνη αδιπονεκτίνη βισφατίνη Αντίσταση στην Ινσουλίνη/ υσλειτουργία β-κυττάρων παγκρέατος ιαταραχή ανοχής γλυκόζης/σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 Σχήμα 2. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί που συνδέουν το σύνδρομο απνοιών στον ύπνο με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. σουλίνης και της γλυκόζης του ορού καθώς και την έκκριση ινσουλίνης. Επιπλέον, η διέγερση του ΣΝΣ αυξάνει την έκκριση της φλοιοτρόπου ορμόνης και κατ επέκταση της κορτιζόλης. Η σωματοτροπίνη Η αποφρακτική άπνοια του ύπνου επηρεάζει δυσμενώς την παραγωγή της σωματοτροπίνης. Μελέτες έχουν δείξει ότι η αυξητική ορμόνη είναι ελαττωμένη στους ασθενείς με αποφρακτική άπνοια του ύπνου 70,71, με αποτέλεσμα να μειώνεται και η ηπατική παραγωγή του ινσουλινόμορφου αυξητικού παράγοντα 1 (IGF-1). Tα χαμηλά κυκλοφορούντα επίπεδα του IGF-1 φαίνεται ότι προβλέπουν τον κίνδυνο για την ανάπτυξη διαταραχής ανοχής της γλυκόζης και ΣΔ τύπου Φλεγμονώδεις κυτταροκίνες Oι επαναλαμβανόμενοι κύκλοι υποξυγοναιμίας επανοξυγόνωσης που συμβαίνουν στην άπνοια του ύπνου προκαλούν οξειδωτικό stress και ενεργοποίηση των μονοκυττάρων και των λεμφοκυττάρων. Η οξείδωση και η γλυκοζυλίωση πρωτεϊνών και λιπιδίων προκαλεί αυξημένη δραστηριοποίηση των μακροφάγων, με αποτέλεσμα να αυξάνει η έκκριση φλεγμονωδών κυττοκίνων. Πράγματι, στους ασθενείς με ΣΑΥ έχουν βρεθεί αυξημένα επίπεδα του TNF-α και της IL-6, σε σύγκριση με τα φυσιολογικά άτομα 73,74. O TNF-α φαίνεται να εμπλέκεται στην ανάπτυξη αντίστασης στην ινσουλίνη 75. Αδιποκίνες Στους ασθενείς με ΣΑΥ έχουν διαπιστωθεί αυξημένα επίπεδα λεπτίνης και χαμηλά επίπεδα αδιπονεκτίνης, ενώ οι μεταβολές αυτές αντιστρέφονται με τη χρήση της CPAP. Η πλειονότητα των παχύσαρκων ενηλίκων φαίνεται ότι έχει αυξημένα επίπεδα λεπτίνης, γεγονός που οδήγησε στην υπόθεση ότι υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στην αντίσταση στην ινσουλίνη και στην αντίσταση στη λεπτίνη στα παχύσαρκα άτομα 76. Η λεπτίνη αυξάνει την παραγωγή των φλεγμονωδών κυτταροκινών TNFα και IL Επίσης, έχει βρεθεί ότι τα αυξημένα επίπεδα λεπτίνης αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για πρόσληψη βάρους, ανάπτυξη ΣΔ τύπου 2 και στεφανιαία νόσο Επιπλέον, έχει βρεθεί ότι σε άτομα με ανεπαρκή ύπνο και συγκεκριμένα ελάττωση του στα - δίου REM, είναι αυξημένα και τα επίπεδα ακόμη μιας αδιποκίνης, της βισφατίνης 83. Η βισφατίνη παράγεται κατά κύριο λόγο από το σπλαχνικό λίπος και πιθανολογείται ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη ΣΔ, διότι ανταγωνίζεται την ινσουλίνη για τη δέσμευση με τον υποδοχέα της 84. Επίσης, έχει βρεθεί ότι τα επίπεδα της βισφατίνης είναι αυξημένα τόσο στον ΣΔ τύπου 1 όσο και στον ΣΔ τύπου 2 85,

8 Όπως η λεπτίνη, έτσι και η βισφατίνη επάγει φλεγμονή, επάγοντας την έκφραση του TNF-α, της IL-1β και της IL-6 και ενεργοποιώντας τα μονοκύτταρα 87. Συμπεράσματα Συμπερασματικά, τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα συνηγορούν ότι υπάρχει ανεξάρτητη συσχέτιση μεταξύ της αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου και των διαταραχών μεταβολισμού της γλυκόζης. Το ΣΑΥ σχετίζεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη, τη διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη και τον ΣΔ τύπου 2. Από την άλλη μεριά ο ΣΔ τύπου 2 προδιαθέτει στην εμφάνιση διαταραχών του ύπνου. Φαίνεται ότι οι δύο αυτές καταστάσεις έχουν αμφίδρομη σχέση μεταξύ τους και η παρουσία της μιας μπορεί να επιδεινώσει την άλλη. Όμως, η σχέση αιτίου-αιτιατού μεταξύ των δύο αυτών καταστάσεων αναμένεται να διευκρινιστεί. Ένας σημαντικός αριθμός ασθενών με ΣΔ τύπου 2 πάσχει από αδιάγνωστη άπνοια του ύπνου. Από την άλλη μεριά οι ασθενείς με ΣΑΥ παρουσιάζουν συχνά διαταραχές του μεταβολισμού της γλυκόζης. Είναι λοιπόν αναγκαίο, οι κλινικοί ιατροί να αναζητούν και να θεραπεύουν τυχόν διαταραχές του ύπνου στους ασθενείς με ΣΔ και από την άλλη μεριά να ελέγχουν τους ασθενείς με ΣΑΥ για πιθανή εμφάνιση διαταραχών της γλυκόζης. Oι ενέργειες αυτές είναι απαραίτητες, ώστε οι παραπάνω νοσολογικές οντότητες να αναγνωρίζονται και να θεραπεύονται εγκαίρως. Abstract Nikopoulou A. Obstructive sleep apnea and Diabetes mellitus. Hellenic Diabetol Chron 2013; 2: Diabetes Mellitus (DM) is a chronic disease that is increasing rapidly the last decades. The most important risk factor of DM is obesity. Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) is a treatable disorder, that characterized by repetitive partial or complete closure of upper airway during sleep. Obesity is the most important risk factor for OSAS too. There is a great number of studies in the literature showing, that OSAS is associated with insulin resistance, glucose intolerance and type 2 diabetes, independently of shared risk factors. There is a bilateral relationship between OSAS and DM. Further carefully conducted clinical studies are needed to determine the extent to which OSAS plays a key role for the development of diabetes and its effect on glucose metabolism. Βιβλιογραφία 1. Touma C, Pannain S. Does lack of sleep cause diabetes? Cleve Clin J Med; 78: Shaw JE, Punjabi NM, Wilding JP, Alberti KG, Zimmet PZ. Sleep-disordered breathing and type 2 diabetes: a report from the International Diabetes Federation Taskforce on Epidemiology and Prevention. Diabetes Res Clin Pract 2008; 81: Young T, Palta M, Dempsey J, Skatrud J, Weber S, Badr S. The occurrence of sleep-disordered breathing among middle-aged adults. N Engl J Med 1993; 328: Young T, Peppard PE, Taheri S. Excess weight and sleepdisordered breathing. J Appl Physiol 2005; 99: Gami AS, Somers VK. Implications of obstructive sleep apnea for atrial fibrillation and sudden cardiac death. J Cardiovasc Electrophysiol 2008; 19: Sim JJ, Rasgon SA, Kujubu DA, et al. Sleep apnea in early and advanced chronic kidney disease: Kaiser Permanente Southern California cohort. Chest 2009; 135: Aronsohn RS, Whitmore H, Van Cauter E, Tasali E. Impact of untreated obstructive sleep apnea on glucose control in type 2 diabetes. Am J Respir Crit Care Med; 181: Foster GD, Sanders MH, Millman R, et al. Obstructive sleep apnea among obese patients with type 2 diabetes. Diabetes Care 2009; 32: Einhorn D, Stewart DA, Erman MK, Gordon N, Philis- Tsimikas A, Casal E. Prevalence of sleep apnea in a population of adults with type 2 diabetes mellitus. Endocr Pract 2007; 13: Laaban JP, Daenen S, Leger D, et al. Prevalence and predictive factors of sleep apnea syndrome in type 2 diabetic patients. Diabetes Metab 2009; 35: Perceived insufficient rest or sleep among adults United States, MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2009; 58: Plantinga L, Rao MN, Schillinger D. Prevalence of self-reported sleep problems among people with diabetes in the United States, Prev Chronic Dis; 9: E Knutson KL, Ryden AM, Mander BA, Van Cauter E. Role of sleep duration and quality in the risk and severity of type 2 diabetes mellitus. Arch Intern Med 2006; 166: Kuhn E, Brodan V, Brodanova M, Rysanek K. Metabolic reflection of sleep deprivation. Act Nerv Super (Praha) 1969; 11: Spiegel K, Leproult R, Van Cauter E. Impact of sleep debt on metabolic and endocrine function. Lancet 1999; 354: Nedeltcheva AV, Kessler L, Imperial J, Penev PD. Exposure to recurrent sleep restriction in the setting of high caloric intake and physical inactivity results in increased insulin resistance and reduced glucose tolerance. J Clin Endocrinol Metab 2009; 94: Buxton OM, Pavlova M, Reid EW, Wang W, Simonson DC, Adler GK. Sleep restriction for 1 week reduces insulin sensitivity in healthy men. Diabetes 2010; 59:

9 18. Tasali E, Leproult R, Ehrmann DA, Van Cauter E. Slowwave sleep and the risk of type 2 diabetes in humans. Proc Natl Acad Sci USA 2008; 105: Stamatakis KA, Punjabi NM. Effects of sleep fragmentation on glucose metabolism in normal subjects. Chest 137: Wu MF, John J, Maidment N, Lam HA, Siegel JM. Hypo - cretin release in normal and narcoleptic dogs after food and sleep deprivation, eating, and movement. Am J Phy - siol Regul Integr Comp Physiol 2002; 283: R Estabrooke IV, McCarthy MT, Ko E, et al. Fos expression in orexin neurons varies with behavioral state. J Neurosci 2001; 21: Zeitzer JM, Buckmaster CL, Lyons DM, Mignot E. Increasing length of wakefulness and modulation of hypocretin- 1 in the wake-consolidated squirrel monkey. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol 2007; 293: R Gottlieb DJ, Punjabi NM, Newman AB, et al. Association of sleep time with diabetes mellitus and impaired glucose tolerance. Arch Intern Med 2005; 165: Ayas NT, White DP, Al-Delaimy WK, et al. A prospective study of self-reported sleep duration and incident diabetes in women. Diabetes Care 2003; 26: Gangwisch JE, Heymsfield SB, Boden-Albala B, et al. Sleep duration as a risk factor for diabetes incidence in a large US sample. Sleep 2007; 30: Cappuccio FP, D'Elia L, Strazzullo P, Miller MA. Quantity and quality of sleep and incidence of type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Care 2010; 33: Festa A, D'Agostino Jr R, Howard G, Mykkanen L, Tracy RP, Haffner SM. Chronic subclinical inflammation as part of the insulin resistance syndrome: the Insulin Resistance Atherosclerosis Study (IRAS). Circulation 2000; 102: Dandona P, Aljada A, Bandyopadhyay A. Inflammation: the link between insulin resistance, obesity and diabetes. Trends Immunol 2004; 25: Schmidt MI, Duncan BB, Sharrett AR, et al. Markers of inflammation and prediction of diabetes mellitus in adults (Atherosclerosis Risk in Communities study): a cohort study. Lancet 1999; 353: Furler SM, Gan SK, Poynten AM, Chisholm DJ, Campbell LV, Kriketos AD. Relationship of adiponectin with insulin sensitivity in humans, independent of lipid availability. Obesity (Silver Spring) 2006; 14: Bottini P, Dottorini ML, Cristina Cordoni M, Casucci G, Tantucci C. Sleep-disordered breathing in nonobese diabetic subjects with autonomic neuropathy. Eur Respir J 2003; 22: Bottini P, Redolfi S, Dottorini ML, Tantucci C. Autonomic neuropathy increases the risk of obstructive sleep apnea in obese diabetics. Respiration 2008; 75: Mahmood K, Akhter N, Eldeirawi K, et al. Prevalence of type 2 diabetes in patients with obstructive sleep apnea in a multi-ethnic sample. J Clin Sleep Med 2009; 5: Meslier N, Gagnadoux F, Giraud P, et al. Impaired glucose-insulin metabolism in males with obstructive sleep apnea syndrome. Eur Respir J 2003; 22: Fredheim JM, Rollheim J, Omland T, et al. Type 2 diabetes and pre-diabetes are associated with obstructive sleep apnea in extremely obese subjects: a cross-sectional study. Cardiovasc Diabetol 2011; 10: Reichmuth KJ, Austin D, Skatrud JB, Young T. Association of sleep apnea and type II diabetes: a populationbased study. Am J Respir Crit Care Med 2005; 172: Ronksley PE, Hemmelgarn BR, Heitman SJ, et al. Obstructive sleep apnoea is associated with diabetes in sleepy subjects. Thorax 2009; 64: Samson P, Casey KR, Knepler J, Panos RJ. Clinical characteristics, comorbidities, and response to treatment of veterans with obstructive sleep apnea. Cincinnati Veterans Affairs Medical Center, Prev Chronic Dis; 9: E Tamura A, Kawano Y, Watanabe T, Kadota J. Relationship between the severity of obstructive sleep apnea and impaired glucose metabolism in patients with obstructive sleep apnea. Respir Med 2008; 102: Elmasry A, Janson C, Lindberg E, Gislason T, Tageldin MA, Boman G. The role of habitual snoring and obesity in the development of diabetes: a 10-year follow-up study in a male population. J Intern Med 2000; 248: Al-Delaimy WK, Manson JE, Willett WC, Stampfer MJ, Hu FB. Snoring as a risk factor for type II diabetes mellitus: a prospective study. Am J Epidemiol 2002; 155: Marshall NS, Wong KK, Phillips CL, Liu PY, Knuiman MW, Grunstein RR. Is sleep apnea an independent risk factor for prevalent and incident diabetes in the Busselton Health Study? J Clin Sleep Med 2009; 5: Botros N, Concato J, Mohsenin V, Selim B, Doctor K, Yaggi HK. Obstructive sleep apnea as a risk factor for type 2 diabetes. Am J Med 2009; 122: Muraki I, Tanigawa T, Yamagishi K, et al. Nocturnal intermittent hypoxia and the development of type 2 diabetes: the Circulatory Risk in Communities Study (CIRCS). Diabetologia 2010; 53: Celen YT, Hedner J, Carlson J, Peker Y. Impact of gender on incident diabetes mellitus in obstructive sleep apnea: a 16-year follow-up. J Clin Sleep Med 2010; 6: Lindberg E, Theorell-Haglow J, Svensson M, Gislason T, Berne C, Janson C. Sleep apnea and glucose metabolism: a long-term follow-up in a community-based sample. Chest 2012; 142: Wang X, Bi Y, Zhang Q, Pan F. Obstructive sleep apnea and the risk of type 2 diabetes: a meta-analysis of prospective cohort studies. Respirology 2013; 18: Nathan DM, Davidson MB, DeFronzo RA, et al. Impaired fasting glucose and impaired glucose tolerance: implications for care. Diabetes Care 2007; 30: Punjabi NM, Shahar E, Redline S, Gottlieb DJ, Givelber R, Resnick HE. Sleep-disordered breathing, glucose intolerance, and insulin resistance: the Sleep Heart Health Study. Am J Epidemiol 2004; 160: Seicean S, Kirchner HL, Gottlieb DJ, et al. Sleep-disordered breathing and impaired glucose metabolism in normalweight and overweight/ obese individuals: the Sleep Heart Health Study. Diabetes Care 2008; 31:

10 51. Punjabi NM, Beamer BA. Alterations in Glucose Disposal in Sleep-disordered Breathing. Am J Respir Crit Care Med 2009; 179: Priou P, Le Vaillant M, Meslier N, et al. Independent association between obstructive sleep apnea severity and glycated hemoglobin in adults without diabetes. Diabetes Care 2012; 35: Pamidi S, Wroblewski K, Broussard J, et al. Obstructive sleep apnea in young lean men: impact on insulin sensitivity and secretion. Diabetes Care 2012; 35: Babu AR, Herdegen J, Fogelfeld L, Shott S, Mazzone T. Type 2 diabetes, glycemic control, and continuous positive airway pressure in obstructive sleep apnea. Arch Intern Med 2005; 165: Harsch IA, Schahin SP, Bruckner K, et al. The effect of continuous positive airway pressure treatment on insulin sensitivity in patients with obstructive sleep apnea syndrome and type 2 diabetes. Respiration 2004; 71: Coughlin SR, Mawdsley L, Mugarza JA, Wilding JP, Cal - verley PM. Cardiovascular and metabolic effects of CPAP in obese males with OSA. Eur Respir J 2007; 29: West SD, Nicoll DJ, Wallace TM, Matthews DR, Stradling JR. Effect of CPAP on insulin resistance and HbA1c in men with obstructive sleep apnoea and type 2 diabetes. Thorax 2007; 62: Lam JC, Lam B, Yao TJ, et al. A randomised controlled trial of nasal continuous positive airway pressure on insulin sensitivity in obstructive sleep apnea. Eur Respir J 2010; 35: Nguyen PK, Katikireddy CK, McConnell MV, Kushida C, Yang PC. Nasal continuous positive airway pressure improves myocardial perfusion reserve and endothelialdependent vasodilation in patients with obstructive sleep apnea. J Cardiovasc Magn Reson 2010; 12: Sharma SK, Agrawal S, Damodaran D, et al. CPAP for the metabolic syndrome in patients with obstructive sleep apnea. N Engl J Med; 365: Kohler M, Stoewhas AC, Ayers L, et al. Effects of continuous positive airway pressure therapy withdrawal in patients with obstructive sleep apnea: a randomized controlled trial. Am J Respir Crit Care Med; 184: Hoyos CM, Killick R, Yee BJ, Phillips CL, Grunstein RR, Liu PY. Cardiometabolic changes after continuous positive airway pressure for obstructive sleep apnea: a randomised sham-controlled study. Thorax 2012; 67: Sivam S, Phillips CL, Trenell MI, et al. Effects of 8 weeks of continuous positive airway pressure on abdominal adiposity in obstructive sleep apnea. Eur Respir J 2012; 40: Weinstock TG, Wang X, Rueschman M, et al. A controlled trial of CPAP therapy on metabolic control in individuals with impaired glucose tolerance and sleep apnea. Sleep 2012; 35: B. 65. Pamidi S, Tasali E. Obstructive sleep apnea and type 2 diabetes: is there a link? Front Neurol 2012; 3: Punjabi NM, Polotsky VY. Disorders of glucose metabolism in sleep apnea. J Appl Physiol 2005; 99: Leuenberger U, Jacob E, Sweer L, Waravdekar N, Zwillich C, Sinoway L. Surges of muscle sympathetic nerve activity during obstructive apnea are linked to hypoxemia. J Appl Physiol 1995; 79: Smith ML, Niedermaier ON, Hardy SM, Decker MJ, Strohl KP. Role of hypoxemia in sleep apnea-induced sympathoexcitation. J Auton Nerv Syst 1996; 56: Leproult R, Copinschi G, Buxton O, Van Cauter E. Sleep loss results in an elevation of cortisol levels the next evening. Sleep 1997; 20: Cooper BG, White JE, Ashworth LA, Alberti KG, Gibson GJ. Hormonal and metabolic profiles in subjects with obstructive sleep apnea syndrome and the acute effects of nasal continuous positive airway pressure (CPAP) treatment. Sleep 1995; 18: Saini J, Krieger J, Brandenberger G, Wittersheim G, Simon C, Follenius M. Continuous positive airway pressure treatment. Effects on growth hormone, insulin and glucose profiles in obstructive sleep apnea patients. Horm Metab Res 1993; 25: Sandhu MS, Heald AH, Gibson JM, Cruickshank JK, Dunger DB, Wareham NJ. Circulating concentrations of insulin-like growth factor-i and development of glucose intolerance: a prospective observational study. Lancet 2002; 359: Liu H, Liu J, Xiong S, Shen G, Zhang Z, Xu Y. The change of interleukin-6 and tumor necrosis factor in patients with obstructive sleep apnea syndrome. J Tongji Med Univ 2000; 20: Vgontzas AN, Papanicolaou DA, Bixler EO, et al. Sleep apnea and daytime sleepiness and fatigue: relation to visceral obesity, insulin resistance, and hypercytokinemia. J Clin Endocrinol Metab 2000; 85: Hotamisligil GS. Mechanisms of TNF-alpha-induced insulin resistance. Exp Clin Endocrinol Diabetes 1999; 107: Ceddia RB, Koistinen HA, Zierath JR, Sweeney G. Analysis of paradoxical observations on the association between leptin and insulin resistance. FASEB J 2002; 16: Loffreda S, Yang SQ, Lin HZ, et al. Leptin regulates proinflammatory immune responses. FASEB J 1998; 12: Wallace AM, McMahon AD, Packard CJ, et al. Plasma leptin and the risk of cardiovascular disease in the west of Scotland coronary prevention study (WOSCOPS). Circulation 2001; 104: Chessler SD, Fujimoto WY, Shofer JB, Boyko EJ, Weigle DS. Increased plasma leptin levels are associated with fat accumulation in Japanese Americans. Diabetes 1998; 47: McNeely MJ, Boyko EJ, Weigle DS, et al. Association between baseline plasma leptin levels and subsequent development of diabetes in Japanese Americans. Diabetes Care 1999; 22: Soderberg S, Zimmet P, Tuomilehto J, et al. Leptin predicts the development of diabetes in Mauritian men, but not women: a population-based study. Int J Obes (Lond) 2007; 31:

11 82. van Rossum CT, Hoebee B, van Baak MA, Mars M, Saris WH, Seidell JC. Genetic variation in the leptin receptor gene, leptin, and weight gain in young Dutch adults. Obes Res 2003; 11: Hayes AL, Xu F, Babineau D, Patel SR. Sleep duration and circulating adipokine levels. Sleep 2011; 34: Xie H, Tang SY, Luo XH, et al. Insulin-like effects of visfatin on human osteoblasts. Calcif Tissue Int 2007; 80: Dogru T, Sonmez A, Tasci I, et al. Plasma visfatin levels in patients with newly diagnosed and untreated type 2 diabetes mellitus and impaired glucose tolerance. Diabetes Res Clin Pract 2007; 76: Lopez-Bermejo A, Chico-Julia B, Fernandez-Balsells M, et al. Serum visfatin increases with progressive beta-cell deterioration. Diabetes 2006; 55: Moschen AR, Kaser A, Enrich B, et al. Visfatin, an adipocytokine with proinflammatory and immunomodulating properties. J Immunol 2007; 178: Λέξεις-κλειδιά: Σύνδρομο άπνοιας του ύπνου Σακχαρώδης διαβήτης Αντίσταση στην ινσουλίνη Key-words: Obstructive sleep apnea Diabetes mellitus Insulin resistance 115

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Apnea ιακοπή ροής αέρα > 10 sec. Hypopnea Μείωση ροής αέρα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Υπνική άπνοια και σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2

Υπνική άπνοια και σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 REVIEW Υπνική άπνοια και σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά What is "abnormal" in pediatric sleep? Συγγραφέας : Leila Kheiradish- Gozal MD Κέντρο :Department of Pediatrics and Comer Children's Hospital, Pritzker School

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες;

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος Διευθυντής ΕΣΥ Διαβητολογικό Κέντρο Γ.Π.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Νέα ταξινόμηση Σακχαρώδη Διαβήτη Σακχ. Διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοκρινολογικές μεταβολές στην παχυσαρκία

Ενδοκρινολογικές μεταβολές στην παχυσαρκία Διατροφή Παρουσίαση ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ Κοκκόρης Παναγιώτης Ενδοκρινολογικές μεταβολές στην παχυσαρκία Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- Διαβητολόγος Επιμελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος ΙΩΑΝΝΙΝΑ 8/5/2015 Οι καιροί αλλάζουν..! Καταγραφικό για πλήρη μελέτη, έτος 2014.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια κατάσταση που

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας

Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας UNESCO Chair in Adolescent Medicine and Health Care Φλώρα Μπακοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει;

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Φαρυγγικός λεμφικός ιστός: Φαρυγγική και Παρίσθμιες Αμυγδαλές Φαρυγγική A. Καδίτης Ειδική Μονάδα Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Εργαστήριο Διαταραχών Αναπνοής στον

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ

ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ ΑΝΣΙΣΑΗ ΣΗΝ ΙΝΟΤΛΙΝΗ. Υπνβάιιεηαη πξνο έγθξηζε ζηνλ Τνκέα Υγείαο ηνπ Παηδηνύ ηνπ Ιαηξηθνύ

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

TO ΣYNΔPOMO AΠNOIAΣ ΣTON YΠNO M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ

TO ΣYNΔPOMO AΠNOIAΣ ΣTON YΠNO M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ M. AΛXANATHΣ ANAΠΛ KAΘHΓHTHΣ ΠNEYMONOΛOΓIAΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Η μεγάλη μείωση ή η πλήρης διακοπή της αναπνοής κατά τον ύπνο που διαρκεί τουλάχιστον 10 δευτερ ονομάζονται υπόπνοια ή άπνοια αντίστοιχα. Αποφρακτική

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Ανδρέας Πιτταράς MD Καρδιολόγος Αντιπρόεδρος Ελλ.Ετ Ετ.Υπέρτασης & Καρδ/κής Προστασίας VAMC & Georgetown Univ. Washington DC USA Hypertension Specialist ESH Υπερτασικό ιατρείο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΦΕΣΙΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΦΤΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΘΜΑΣΟ

ΤΦΕΣΙΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΦΤΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΘΜΑΣΟ ΤΦΕΣΙΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΦΤΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΘΜΑΣΟ Εργασία στα πλαίσια του μαθήματος της Προληπτικής Ιατρικής των φοιτητριών 4 ου έτους Ιατρικής: Αγγέλου Κυβέλης και Αργυρού Φρυσούλας ΑΘΗΝΑ 2012 ΓΕΝΙΚΑ και ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί

Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί 22 ο Συνέδριο ΔΕΚΕ, Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2008 Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί Γεώργιος Γιαννόγλου Καθηγητής Καρδιολογίας Ο σακχαρώδης διαβήτης θεωρείται από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Περιφέρεια μέσης. Αναλογία μέσης προς γοφούς. Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση

Περιφέρεια μέσης. Αναλογία μέσης προς γοφούς. Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση Θανάσης Τζιαμούρτας, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ Βασίλης Μούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Παράγοντες που επηρεάζουν τις ορµονικές αποκρίσεις στην άσκηση Τύπος άσκησης Οξεία Χρόνια Προσαρµογές Αντοχής/δυναµική/αερόβια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΣ Στεργίου. Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Νοσοκοµείο Σωτηρία.

ΓΣ Στεργίου. Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Νοσοκοµείο Σωτηρία. Άπνοια στον Ύπνο και ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΓΣ Στεργίου Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Νοσοκοµείο Σωτηρία. JN7 2003 Επιπολασµός OSA στην Υπέρταση New York Sleep Heart Health Study Jichi

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

O ρόλος του λιπώδους ιστού

O ρόλος του λιπώδους ιστού 16 O ρόλος του λιπώδους ιστού Γ. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ 1, Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ 2 1 Eνδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Μεταβολισμού Πανεπιστημίου Birmingham, UK, Συνεργάτης Ενδοκρινολογικής Μονάδας, Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Το Κάπνισμα και η σχέση του με το Διαβητικό πόδι Σκούτας Δ,Καραγιάννη Δ,Γουλή Ο,Παππά Ε,Ρογκότη Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Χ. Διαβητολογικό Κέντρο Π.Γ.Ν.ΠαπαγεωργίουΠαπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2 Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΣχέσηπαχυσαρκίαςκαιΣΔ2 Η παχυσαρκία είναι ο κύριος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Βασίλης Κ. Ταρλατζής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική ESHRE/ASRM PCOS Consensus

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ»

ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ» Ι ΑΣΚΟΥΣΑ:ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΠΑΡΑΣΧΟΥ ΚΛΕΟΝΙΚΗ ΛΑΡΙΣΑ 2009-06-17 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009

Διαβάστε περισσότερα

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Κυρία Α.Ν, 74 ετών, νοικοκυρά Πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ. ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ CPAP, BiPAP ΕΝΔΟΣΤΟΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ. ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ CPAP, BiPAP ΕΝΔΟΣΤΟΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ CPAP, BiPAP ΕΝΔΟΣΤΟΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Εκτίμηση βαρύτητος Εκτίμηση συνυπαρχοντων επιβαρυντικών παραγόνων, π.χ. Υπέρταση,

Διαβάστε περισσότερα