ºìéîéëÜ ÁåùòïìïçÝá ôïù Úðîïù

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ºìéîéëÜ ÁåùòïìïçÝá ôïù Úðîïù"

Transcript

1 Ελληνικη Εκδοση Volume 29, Number 4 Νοεµβριοσ 2009 Αρχισυντάκτρια Karen L. Roos, M.D. Θεµα Τευχουσ ºìéîéëÜ ÁåùòïìïçÝá ôïù Úðîïù Προσκεκληµένοσ συντάκτης Alon Y. Avidan M.D. M.P.H. ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο KEMΠA Αριθµός Άδειας 385/1989 (X+7) EΦHMEPI EΣ EK OTΩN ΠEPIO IKA ISSN EKΔOTHΣ: M. ΠITΣIΛIΔHΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102, ΓΛΥΦΑΔΑ

2

3

4

5 π ÈÔÎÙËÛ ª. π π π.. Á. ÈÎÔÏ Ô 102, Ï Ê ÙËÏ.: Fax: Î fiùë MÈ ÏË ÈÙÛÈÏ Ë. ÔÚÊ Ú 11, BÔ Ï ÂÓÈÎ È ı ÓÛË NÈÓ ÙÙ µ ÙÈÎÈÒÙË ªÂÙ ÊÚ ÛË - appleèì ÏÂÈ ÁÈ ÙËÓ ÏÏËÓÈÎ ŒÎ ÔÛË ˆÓÛÙ ÓÙ ÓÔ ÃÚ. apple ÁÁÔ, MD  ÚÔÏfiÁÔ ÈappleÏˆÌ ÙÔ Ô ÏÈÓÈÎ Â ÚÔÏÔÁ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô UCL OÈÎÔÓÔÌÈÎ È ı ÓÛË ÈÒÚÁÔ Ó ÁfiappleÔ ÏÔ Art Director ÈÎÔÏ ÙÙ apple ˆ ÓÓÔ È Ê ÌÈÛË apple ÚÔ ˆÚÙ ÓË ÀappleÔ Ô È Ê ÌÈÛË ÔÊ ÔÏÔ Ô Ú ÌÌ Ù ŸÏÁ ÔÛÛ ÎË ÔÁÈÛÙ ÚÈÔ Ù Ì ÙË ˆÓÛÙ ÓÙ ÙÔ ÈÂÎappleÂÚ ˆÛË ªÈ ÏË ÈÁÈÓ ÙË Editor in Chief Karen L. Roos, M.D. John and Nancy Nelson Professor of Neurology Indiana University School of Medicine 550 North University Blvd. Suite 1711 Indianapolis, IN Guest Editor Alon Y. Avidan, M.D., M.P.H. Associate Professor of Neurology, Department of Neurology, David Geffen School of Medicine at UCLA, 710 Westwood Blvd., Room RNRC, Los Angeles, CA Editorial Board Alon Avidan, M.D., M.P.H. Department of Neurology Sleep Disorders Center UCLA 710 Westwood Blvd. Room 1-169/RNRC Los Angeles, CA John K. Fink, M.D. Department of Neurology University of Michigan 5214 CCGCB 1500 East Medical Center Drive Ann Arbor, MI Romergryko G. Geocardin, M.D. Department of Neurology, Neurosurgery and Anesthesiology and Critical Care Medicine The Johns Hopkins Hospital 600 North Wolfe Street, Meyer Baltimore, MD John C. Kincaid, M.D. Department of Neurology Indiana University 550 University Boulevard Room 1711, Indianapolis, IN Janice M. Massey, M.D. Duke University Medical Center Box 3403, Durham, NC Robert M. Pascuzzi, M.D Chairman of Neurology Indiana University School of Medicine 545 Barnhill Drive, Suite EH 125 Indianapolis, IN Jerry W. Swanson, M.D., F.A.A.N., F.A.C.P. Department of Neurology Mayo Clinic, 200 First Street SW Rochester, MN Bradford B. Worrall, M.D., M.Sc. Department of Neurology University of Virginia HSC Charlottesville, VA Copyright 2009 of the original English lanquage edition by Thieme Medical Publishers, Inc., New York, USA. Original title: Seminars in Neurology, by Karen L. Ross, M.D. (Editor-in-Chief). The publication of an advertisement neither constitutes nor implies a guarantee of endorsement of the product or service advertised or of the claims made for the product or sevise by the Editor, Editorial Board, Copyright Owner, or Proprietor of Seminars in Neurology. Η Μ. ΠΙΤΣΙΛI ΗΣ Α.Ε. είναι ο αποκλειστικός αντιπρόσωπος της παρούσας έκδοσης µε την άδεια της Thieme Medical Publishers, Inc. M. PITSILIDIS S.A. is the distributor of this edition under licence from Thieme Medical Publishers, Inc. Seminars in Neurology is listed in Biological Abstracts, BIOSIS, Current Contents/Clinical Medicine, EMBASE, Experta Medica, Index Medicus, MEDLINE, Neuroscience Citation Index, Research Alert, and Scisearch. Thieme Medical Publisers is a member of the CrossRef initiative. 3

6 volume 29, number 4, Nοεµβριοσ 2009 ÏÈÓÈÎ NÂ ÚÔÏÔÁ ÙÔ appleóô Προσκεκληµένος συντάκτης Alon Y. Avidan M.D. M.P.H. ÂÚÈÂ fiìâó ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟ ΣΥΝΤΑΚΤΗ Roos, Karen L. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Alon Y. Avidan Κλινική Nευρολογία του Ύπνου Siegel, Jerome M: Η Νευροβιολογία του Ύπνου Baran, Alp Sinan; Chervin, Ronald D: Προσέγγιση του Ασθενούς µε Συµπτώµατα στον Ύπνο Bae, Charles J; Lee, Joyce K; Foldvary-Schaefer, Nancy: Η Χρήση της Μελέτης Ύπνου στην Νευρολογική Πράξη Goel, Namni; Rao, Hengyi; Durmer, Jeffrey S; Dinges, David F: Νευρογνωστικά Επακόλουθα της Στέρησης Ύπνου Neubauer, David N; Flaherty, Kelleen N: Χρόνια Aϋπνία Frenette, Eric; Kushida, Clete A: Πρωτοπαθείς Υπερυπνίες Κεντρικής Αιτιολογίας Guilleminault, Christian; Ramar, Kannan: Νευρολογικές Πλευρές της Άπνοιας του Ύπνου: Είναι Νευρολογική ιαταραχή η Αποφρακτική Άπνοια του Ύπνου; Avidan, Alon Y: Παραϋπνίες και ιαταραχές Κινητικότητας Κατά τον Ύπνο 4

7

8 Περιεχοµενα Volume 29, Number 4, Νοεµβριοσ 2009 Reid, Kathryn J; Zee, Phyllis C: ιαταραχές του Κιρκαδιανού Ρυθµού Brennan, K.C.; Charles, Andrew: Ύπνος και Κεφαλαλγία Foldvary-Schaefer, Nancy; Grigg-Damberger, Madeleine: Ύπνος και Επιληψία Nicolle, M.W.: Ύπνος και Νευροµυική Νοσήµατα Culebras, Antonio: Ύπνος και Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο Chokroverty, Sudhansu: Ύπνος και Νευροεκφυλιστικές Παθήσεις Ευχαριστούµε τις εταιρείες: ARRIANI PHARMACEUTICALS S.A. BAYER ΕΛΛAΣ ΑΒΕΕ BOEHRINGER-INGELHEIM HELLAS Α.Ε. GENESIS PHARMA S.A. JANSSEN-CILAG ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ Α.Ε.Β.Ε. LUNDBECK HELLAS S.A. NOVARTIS HELLAS A.E.B.E. NYCOMED HELLAS S.A. PFIZER HELLAS A.E. UCB A.E. ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ-ΛIΛΛΥ Α.Ε.Β.Ε. Η υποστήριξή τους καθιστά εφικτή την ελληνική έκδοση του Seminars in Neurology, εµπλουτίζοντας έτσι τη νευρολογική βιβλιογραφία στη γλώσσα µας. 6 Some of the product names, patents, and registered designs referred to in this publication are in fact registered trade marks or proprietary names even though specific reference to this fact is not always made in the text. Therefore, the appearance of a name without designation as proprietary is not to be construed as a representation by the Publisher that it is in the public domain. All rights, including the rights of publication, distribu tion, and sales, as well as the right to translation, are reserved. No part of this work covered by the copyrights hereon may be reproduced or copied in any form or by any means graphic, electronic, or mechanical, including photocopying, recording, taping, or information and retrieval systems without written permission of the Publisher. Important Note: No responsibility is assumed by the Publisher for any injury and/or damage to persons or property as a matter of products liability, negligence or otherwise, or from any use or operation of any methods, products, instructions, or ideas contained in the material herein. Because of rapid advances in the medical sciences, independent verification of diagnoses and drug dosages should be made. Although all advertising material is expected to conform to ethical (medical) standards, inclusion in this journal does not constitute a guarantee or endorsement of the quality or value of such product or of claims made by its manufacturer.

9

10 ÓˆÚÈÌ ÌÂ ÙÔÓ ÚÔÛÎÂÎÏËÌ ÓÔ ÓÙ ÎÙË INTRODUCTION TO GUEST EDITOR Alon Y. Avidan Προσκεκληµένος Συντάκτης αυτού του τεύχους του περιοδικού Seminars in Neurology είναι ο Alon Avidan, M.D., M.P.H. Ο ρ. Avidan είναι Αναπληρωτής Καθηγητής του Τµήµατος Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής David Geffen στο UCLA. Είναι ιευθυντής του Προγράµµατος Ειδικότητας Νευρολογίας [Neurology Residency Program] του UCLA, ιευθυντής της Νευρολογικής Κλινικής και Αναπληρωτής ιευθυντής του Κέντρου ιαταραχών Ύπνου του UCLA [UCLA Sleep Disorders Center]. Ο ρ. Avidan είναι για µία ακόµα φορά Προσκεκληµένος Συντάκτης του Seminars in Neurology. Είχε διατελέσει επίσης Προσκεκληµένος Συντάκτης του τεύχους µε θέµα την «Εισαγωγή στον Ύπνο και τις ιαταραχές του» [Introduction to Sleep and Its Disorders] που δηµοσιεύτηκε τον Σεπτέµβριο του 2004, καθώς και του τεύχους µε αντικείµενο τον «Ύπνο και τη Νευρολογική Πράξη» [Sleep and Neurological Practice] που δηµοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του Ο ρ. Avidan έλαβε το πτυχίο του στη Βιολογία από το Πανεπιστήµιο της California και στην συνέχεια φοίτησε στην Ιατρική Σχολή του Τµήµατος Ιατρικής και Επιστηµών Υγείας του Washington University στην Washington, DC. Είναι κάτοχος τίτλου Μεταπτυχιακών Σπουδών στη ηµόσια Υγεία από το George Washington School of Public Health. Ο ρ. Avidan πραγµατοποίησε την πρακτική του εξάσκηση στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστηµίου Loma Linda και την ειδίκευσή του ως Νευρολόγος στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστηµίου της Georgetown, όπου και ορίσθηκε Επικεφαλής των Ειδικευόµενων. Στην συνέχεια ακολούθησε µια Υποτροφία στην Κλινική Νευροφυσιολογία και τις ιαταραχές Ύπνου στην Cleveland Clinic, όπου µαθήτευσε δίπλα στους ρ. Dudley Dinner και ρ. Nancy Foldvary-Schaefer. Ο ρ. Avidan ξεκίνησε την ακαδηµαϊκή του καριέρα στο Τµήµα Νευρολογίας του Πανεπιστηµίου του Michigan, ενώ τώρα βρίσκεται στο UCLA. Είναι ένας εξαιρετικός διδάσκαλος. ιατέλεσε ιευθυντής του Σεµιναρίου Νευρολογίας του Ύπνου [Course on the Neurology of Sleep] το 2009, στην Ετήσια Συνάντηση της Αµερικανικής Ακαδηµίας Νευρολογίας [American Academy of Neurology] και ιευθυντής ενός Σεµιναρίου που είχε ο ίδιος σχεδιάσει αναφορικά µε Περιστατικά Ιατρικής Ύπνου για το Νευρολόγο [Sleep Medicine Cases for the Neurologist] στις ετήσιες συναντήσεις των τεσσάρων τελευταίων ετών. Είναι ιδιαιτέρως δηµοφιλής εισηγητής και δίνει συχνά το παρόν όχι µόνο στην Αµερικανική Ακαδηµία Νευρολογίας, αλλά και στις συναντήσεις του Αµερικανικού Κολεγίου Ιατρών Θώρακος [American College of Chest Physicians], καθώς και της Αµερικανικής Ακαδηµίας Ιατρικής Ύπνου [American Academy of Sleep Medicine]. Συµµετέχει επίσης στην Επιτροπή του Κύκλου Αξιολόγησης Ιατρικής Ύπνου [Sleep Medicine Board Review Course] του Αµερικανικού Κολεγίου Ιατρών Θώρακος. Είναι επίσης συγγραφέας σε συνεργασία µε τον ρ. Zee «The Handbook of Sleep Medicine», το οποίο εκδόθηκε από την Lippincott Williams & Wilkins το 2006, ενώ έχει συγγράψει µαζί µε τον ρ. Barkoukis και το βιβλίο µε τίτλο Review of Sleep Medicine που εκδόθηκε από τη Butterworth & Heinemann το Επί πλέον έχει συγγράψει πολλά άρθρα σε «ανασκοπούµενα από συναδέλφους» ιατρικά περιοδικά, κεφάλαια βιβλίων, περιλήψεις και ηλεκτρονικές δηµοσιεύσεις. Έχει δηµιουργήσει µαζί µε άλλους ένα µοναδικό εκπαιδευτικό µοντέλο, το SAFER (Εκπαίδευση αναφορικά µε τον Ύπνο, την Εγρήγορση και την Κόπωση κατά τη διάρκεια της Ειδικότητας) [Sleep, Alertness, and Fatigue Education in Residency], το οποίο σχεδιάστηκε ώστε να εκπαιδεύσει τους ειδικευόµενους και τους επικεφαλείς των ιατρικών σχολών σχετικά µε τη στέρηση ύπνου κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης για την απόκτηση ιατρικής ειδικότητας και να ενηµερώσει αναφορικά µε τη λήψη µέτρων. 8

11

12 Γνωριµια µε τον Προσκεκληµενο Συντακτη Volume 29, Number 4, Νοεµβριοσ 2009 Κατά την παρούσα περίοδο, εργάζεται πάνω στο πρώτο πρόγραµµα υποτροφιών στο αντικείµενο της Ιατρικής Ύπνου µε έδρα το UCLA και βρίσκεται στο στάδιο δηµιουργίας µιας κλινικής αρµοδίας για την Υποειδικότητα της Νευρολογίας του Ύπνου. Ο ρ. Avidan είναι ασταµάτητα αφοσιω- µένος στην εξέλιξη της γνώσης µας αναφορικά µε τον ύπνο και την φροντίδα των ασθενών µε διαταραχές του ύπνου. Όπως συχνά έχουµε οι ίδιοι βιώσει, ο ασθενής που παρουσιάζεται για αξιολόγηση παραπονούµενος για προβλήµατα στον ύπνο του, είναι συχνά πιο ενοχληµένος λόγω της δυσκολίας που αντιµετωπίζει στο να κοιµηθεί ή στο να παραµείνει ξυπνητός και είναι αυτή η διαταραχή του ύπνου που τον εµποδίζει να ανταπεξέλθει έναντι της νευρολογικής του διαταραχής. Είµαστε ιδιαιτέρως ευγνώµονες στον ρ. Avidan και σε όλους όσοι συνεισέφεραν στην έκδοση αυτού του τεύχους του περιοδικού Seminars in Neurology για την εµπειρογνωµοσύνη τους και την καθοδήγηση που µας προσέφεραν για την φροντίδα των ασθενών µας. Karen L. Roos, M.D. 1 Αρχισυντάκτρια 1 John and Nancy Nelson Professor of Neurology, Indiana University, School of Medicine, Indianapolis, Indiana. Address for correspondence and reprint requests: Karen L. Roos,M.D., Indiana University School of Medicine, 550 North University Blvd., Suite 1711, Indianapolis, IN Clinical Sleep Neurology; Guest Editor, Alon Y. Avidan, M.D., M.P.H. 10

13

14 Προλογοσ ÏÈÓÈÎ Â ÚÔÏÔÁ ÙÔ appleóô CLINICAL SLEEP NEUROLOGY Alon Y. Avidan, M.D., M.P.H. Είναι τιµή µου που διατελώ ως Προσκεκληµένος Συντάκτης για τρίτη φορά σε τεύχος του περιοδικού Seminars in Neurology µε αντικείµενο τις ιαταραχές του Ύπνου. Σκοπός αυτούς του τεύχους είναι να προσφέρει µια πιο ενηµερωµένη ανασκόπηση των βασικών διαταραχών του ύπνου που συχνά συναντούν οι νευρολόγοι. Πρωταρχικός στόχος του πρώτου τεύχους που αναφερόταν στην ιατρική του ύπνου, το οποίο δηµοσιεύτηκε το Σεπτέµβριο του 2004, ήταν να εφοδιάσει τους νευρολόγους µε τις βασικές γνώσεις για την αναγνώριση των σηµαντικότερων διαταραχών του ύπνου, όπως είναι ή άπνοια του ύπνου, η ναρκοληψία και οι παραϋπνίες. Το δεύτερο τεύχος, που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2005, εστίασε στις διαταραχές του ύπνου σε συνδυασµό µε άλλες νευρολογικές διαταραχές, συµπεριλαµβανοµένης της κεφαλαλγίας, των επιληπτικών κρίσεων, του χρόνιου άλγους, της πολλαπλής σκλήρυνσης και του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου. Σε αυτό το τρίτο τεύχος, επέλεξα να δώσω τον τίτλο «Κλινική Νευρολογία του Ύπνου» για να περιγράψω την αλληλεπίδραση µεταξύ του ύπνου και της νευρολογίας. εδοµένου ότι µεσολάβησε ένα διάστηµα 5 ετών από την τελευταία ανασκόπηση για τον ύπνο στο Seminars in Neurology, η ρ. Roos µου ζήτησε να ετοιµάσω ένα ενηµερωµένο τεύχος, καθώς οι νευρολόγοι εξακολουθούν να αντιµετωπίζουν την εξαντλητική πρόκληση της έντονα αµφίδροµης σχέσης µεταξύ των µη θεραπευόµενων διαταραχών του ύπνου και των νευρολογικών διαταραχών στους ασθενείς τους. Οι νευρολογικές διαταραχές συχνά εκδηλώνονται µε συµπτώµατα τα οποία απορρέουν από τις υποκείµενες συνοδούς διαταραχές του ύπνου. Ορισµένοι γιατροί υποτιµούν τη διάγνωση των διαταραχών του ύπνου, ενώ κάποια άλλοι αντιµετωπίζουν τις διαταραχές του ύπνου σαν ένα αίνιγµα που πρέπει να αποφεύγουν. Οι ασθενείς µε προβλήµατα ύπνου συνεχίζουν να αποτελούν πρόκληση για τους γιατρούς για πολλούς και διάφορους λόγους. εδοµένου του υψηλού επιπολασµού των διαταραχών του ύπνου σε συνθήκες νευρολογικής πράξης στο ιατρείο και της ολοένα αυξανόµενης γνώσης αναφορικά µε τις διαταραχές του ύπνου, θα περίµενε κανείς η εξέλιξη στη διδασκαλία σχετικά µε τις διαταραχές του ύπνου σε µεταπτυχιακούς φοιτητές ιατρικής να ακολουθεί παράλληλο δρόµο. υστυχώς, κάτι τέτοιο δεν ισχύει, καθώς η έλλειψη επιµόρφωσης αναφορικά µε τον ύπνο συνεχίζεται σε πολλές ιατρικές σχολές και προγράµµατα εκπαίδευσης ειδικευόµενων. Παρά την αφθονία διαταραχών του ύπνου στις νευρολογικές κλινικές, πολλοί γιατροί δεν εκπαιδεύονται επαρκώς σχετικά µε τα βασικά εργαλεία που τους είναι απαραίτητα για την αξιολόγηση και την θεραπεία των ασθενών µε προβλήµατα κατά τον ύπνο. Ο µέσος χρόνος διδασκαλίας που αφιερώνεται στις διαταραχές του ύπνου είναι περίπου 2 έως 4 ώρες καθ όλη τη διάρκεια του προγράµµατος µαθη- µάτων της ιατρικής σχολής, γεγονός που τον καθιστά ανίκανο να ανταποκριθεί στις ανάγκες ενός εν ενεργεία γιατρού. Επιπροσθέτως, οι γιατροί δεν ενηµερώνονται αναφορικά µε τη σηµασία της διαχείρισης του ύπνου και της κόπωσης στη δική τους ζωή και ασκούν την ιατρική µε µια νοοτροπία που δεν προωθεί την κατάλληλη υγιεινή η οποία θα πρέπει να σχετίζεται µε την ύπνο. Σε αυτό το τρίτο τεύχος που έχει αφιερωθεί στον ύπνο, ελπίζω να δώσω µια τονωτική ένεση στις γνώσεις των νευρολόγων αναφορικά µε τον ύπνο. Όπως και στα δύο προηγούµενα τεύχη, σκοπός µου δεν είναι να διενεργήσω µια εξαντλητική ανασκόπηση των διαταραχών του ύπνου, αλλά να προσφέρω µια «ευανάγνωστη» ενηµέρωση αναφορικά µε τις πρακτικές προσεγγίσεις που µπορεί να λάβουν χώρα στο νευρολογικό ιατρείο σχετικά µε τις διαταραχές του ύπνου. Το πρώτο από τα δύο τεύχη για τις διαταραχές του ύπνου καλύπτει βασικές πτυχές τις ιατρικής του ύπνου, ενώ το δεύτερο αποτελεί µια περισσότερο σε βάθος παρουσίαση συγκεκριµένων θεµάτων. 12

15

16 Προλογοσ Volume 29, Number 4, Νοεµβριοσ 2009 Σε αυτό το τεύχος, επέλεξα θέµατα που θα δώσουν τη δυνατότητα στον Νευρολόγο, τον Εκπαιδευόµενο και τον Ειδικευόµενο να αναπτύξει ένα νοητικό πλαίσιο για την προσέγγιση των διαταραχών του ύπνου. Στην συνέχεια, ακολουθεί µια σύντοµη περίληψη αυτού του τεύχους, χωρισµένη αναλόγως του θέµατος και του συγγραφέα: «Η Νευροβιολογία του Ύπνου» βάζει τα θεµέλια για την κατανόηση της νευροφυσιολογίας και της νευροχηµείας. Σε αυτή του την ανασκόπηση, ο ρ. Jerome M. Siegel από το UCLA περιγράφει κλασσικά πειράµατα πρόκλησης βλάβης που συσχετίζονται µε την παθολογία του ύπνου και παρουσιάζει πρόσφατα δεδοµένα τα οποία εµπλέκουν τους υποκρετινικούς νευρώνες στην ρύθµιση των φαινοµένων ύπνου-εγρήγορσης. Το άρθρο «Προσέγγιση του Ασθενούς µε Συµπτώµατα στον Ύπνο» των ρ. Baran (University of Mississippi Medical Center) και ρ. Chervin (Πανεπιστήµιο του Michigan) προσφέρει µια κοµψή προσέγγιση για τους ασθενείς που παραπονούνται σχετικά µε τον ύπνο τους, αναφέροντας ροχαλητό, υπνηλία, αϋπνία και αφύσικες συµπεριφορές κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η ανασκόπησή τους προσφέρει µια λεπτοµερή εισαγωγή στους γιατρούς οι οποίοι δεν είναι εξοικειωµένοι µε τον έλεγχο για ασθενείς µε προβλήµατα ύπνου εντός του ιατρείου. Το άρθρο «Η Χρήση της Μελέτης Ύπνου στη Νευρολογική Πράξη» µε συγγραφείς τους ρ. Bae, Lee και Foldvary-Schaefer, παραθέτει όγκους δεδοµένων αναφορικά µε τις συχνά χρησιµοποιούµενες διαγνωστικές δοκιµασίες για τον ύπνο, τις ενδείξεις τους, την ερµηνεία τους και τους περιορισµούς τους. Το άρθρο «Νευρογνωστικά Επακόλουθα της Στέρησης Ύπνου» των ρ. Goel, Rao, Dinges (Πανεπιστήµιο της Pennsylvania) και ρ. Durmer («Μεικτό Πρόγραµµα Ύπνου - Ιατρικής του Ύπνου» [Fusion Sleep Sleep Medicine Program]) υπογραµµίζει τα ισχυρά δεδοµένα τα οποία περιγράφουν τις γνωστικές λειτουργίες που επηρεάζονται µε την απώλεια του ύπνου µια επίκαιρη παρουσίαση, δεδοµένων των πρόσφατων συστάσεων του Ινστιτούτου Ιατρικής [Institute of Medicine: ΙΟΜ] περί της ανάγκης αύξησης του ύπνου των ειδικευόµενων γιατρών σε µια προσπάθεια µείωσης των ιατρικών λαθών. Το άρθρο «Χρόνια Αϋπνία» από τον ρ. Neubauer (Πανεπιστήµιο Johns Hopkins) και την κ. Flaherty (University of the Sciences ) συνοψίζει τις βασικότερες ενηµερώσεις αναφορικά µε τις πρόσφατες τροποποιήσεις του ορισµού και της διάγνωσης της χρόνιας αϋπνίας, ενώ υπογραµµίζει βασικές στρατηγικές αντιµετώπισής της. Το άρθρο «Πρωτοπαθείς Υπερυπνίες Κεντρικής Αιτιολογίας», από τους ρ. Frenette και Kushida (Πανεπιστήµιο του Stanford), αποτελεί µια περιεκτική ανασκόπηση του αισθήµατος της υπνηλίας κατά τη διάρκεια της ηµέρας, όπως στην περίπτωση της ναρκοληψίας, της οποίας η αιτία εντοπίζεται στο κεντρικό νευρικό σύστηµα. Αυτή η περιοχή της νευρολογίας του ύπνου έχει τύχει εξαιρετικών νέων ερευνητικών εξελίξεων όσον αφορά στους υποκείµενους γενετικούς µηχανισµούς της και προσφέρει εξαιρετικές µελλοντικές ευκαιρίες για σηµαντικές τροποποιητικές της νόσου παρεµβάσεις. Στην ανασκόπηση τους µε αντικείµενο τις «Νευρολογικές Πλευρές της Άπνοιας του Ύπνου: Είναι Νευρολογική ιαταραχή η Αποφρακτική Άπνοια του Ύπνου;» οι ρ. Guilleminault (Πανεπιστήµιο του Stanford) and Ramar (Mayo Clinic) προσφέρουν πειστικά στοιχεία σύµφωνα µε τα οποία η άπνοια του ύπνου ενδέχεται να αποτελεί νευρολογική διαταραχή. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι ότι η παρατηρού- µενη συµπτωσιµότητα του φαρυγγικού µυ στην άπνοια ύπνου είναι δευτεροπαθής υποκείµενων νευρολογικών βλαβών. Το άρθρο «Παραϋπνίες και ιαταραχές Κινητικότητας κατά τον Ύπνο», για τη συγγραφή του οποίου συνέβαλλα και εγώ, προβαίνει σε ανασκόπηση των βασικών πολύπλοκων νυχτερινών συµπεριφορών, παρέχοντας κλινικά παραδείγµατα από το Ιατρείο Ύπνου που λειτουργώ, ενώ αναφέρει εν περιλήψει και άλλες σχετιζόµενες µε τον ύπνο διαταραχές κινητικότητας, όπως το σύνδροµο των ανήσυχων κάτω άκρων και η διαταραχή περιοδικών κινήσεων των κάτω άκρων. Στο άρθρο τους «ιαταραχές του Κιρκαδιανού Ρυθµού» οι ρ. Reid και Zee (Πανεπιστήµιο Northwestern) ενηµερώνουν προγενέστερες ανασκοπήσεις αναφορικά µε την κλινική εκδήλωση, αξιολόγηση και αντι- µετώπιση αυτών των διαταραχών, ενώ δίνουν έµφαση στην εκ νέου κατανόηση της φυσιολογικής και γενετικής βάσης της ρύθµισης του κιρκαδιανού ρυθµού, οδηγώντας σε µια πρακτική και αποτελεσµατική αντιµετώπιση. Το «Ύπνος και Κεφαλαλγία» των ρ. Brennan και Charles (UCLA) περιγράφει κοινά στοιχεία της ανατοµίας και της φυσιολογίας µεταξύ των δύο ειδών διαταραχών, δίνοντας έµφαση στο γεγονός ότι η θεραπεία είναι αµφίδροµα αλληλοεξαρτώµενη κάτι το οποίο δεν προκαλεί έκπληξη. Το «Ύπνος και Επιληψία» των ρ. Foldvary-Schaefer (Cleveland Clinic Foundation) and Grigg-Damberger 14

17

18 Προλογοσ Volume 29, Number 4, Νοεµβριοσ 2009 (Πανεπιστήµιο του New Mexico) υπογραµµίζει τους βασικούς συνδέσµους µεταξύ ύπνου και επιληψίας, ενώ περιλαµβάνει εξαιρετικά παραδείγµατα του πώς η πολυυπνογραφική µελέτη ύπνου µπορεί να βοηθήσει στην διάγνωση των επιληπτικών κρίσεων που εµφανίζονται κατά τη διάρκεια του ύπνου. Το άρθρο «Ύπνος και Νευροµυικά Νοσήµατα» του ρ. Nicolle (Πανεπιστήµιο του Western Ontario) περιγράφει γιατί ο ύπνος παίζει τόσο σηµαντικό ρόλο στην αντιµετώπιση των ασθενών µε νευροµυικές διαταραχές, ενώ προβαίνει σε ανασκόπηση ειδικών δεδοµένων για την βελτίωση της ποιότητας ζωής και την αύξηση της επιβίωσης. Το άρθρο «Ύπνος και Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο» το οποίο συνέγραψε ο ρ. Culebras (State University of New York, Upstate Medical University) παρουσιάζει έναν ακόµα λόγο για τον οποίο πρέπει οι νευρολόγοι να ελέγχουν τους ασθενείς τους για διαταραχές του ύπνου, δείχνοντας ότι η επιτυχής βελτίωση της άπνοιας ύπνου µε άσκηση θετικής πίεσης στις αεροφόρες οδούς µειώνει τον κίνδυνο αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου. Το «Ύπνος και Νευροεκφυλιστικές Παθήσεις» του ρ. Chokroverty (Πανεπιστήµια JFK, Edison και Seton Hall) συνοψίζει κοµψά και ενηµερώνει τον κατάλογο µε τις βασικότερες διαταραχές του ύπνου, καθώς και τη θεραπεία τους, που εµφανίζονται σε ασθενείς µε νευροεκφυλιστικές νόσους. εδοµένου ότι ο πληθυσµός µεγαλώνει ηλικιακά κατά µέσο όρο, η αναγνώριση των διαταραχών του ύπνου σε αυτή την οµάδα του πληθυσµού δεν είναι µόνο χρήσιµη, αλλά και απαραίτητη. Θα ήθελα να ολοκληρώσω απευθύνοντας ένα ευχαριστώ σε όλους τους συγγραφείς για την εξαιρετική τους συνεισφορά. Είχα την ευχαρίστηση να εργαστώ µε πολλούς εξ αυτών όντας φίλοι και συνεργάτες µου σε αυτό το συνεχώς εξελισσόµενο και εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω πολλούς από τους συναδέλφους µου στο UCLA και πιο συγκεκριµένα τον ρ. John Mazziotta, Πρόεδρο του Τµήµατος Νευρολογίας για την ιδιαίτερη υποστήριξή του, καθώς και την ρ. Barbara Giesser, Αντιπρόεδρο, για την καθοδήγησή της. Εκτιµώ την βοήθεια της κας Beverly Hill, ιευθύντριας της Νευρολογικής Κλινικής του UCLA, καθώς και του προσωπικού του Νευρολογικού Γραφείου Εκπαίδευσης του UCLA. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω την Linda Hagan για την εκδοτική της υποστήριξη. Τέλος, θα ήθελα να απευθύνω ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ στην ρ. Karen Roos, Αρχισυντάκτρια του Seminars in Neurology, για τις προσπάθειές της να ενηµερώσει τους κλινικούς γιατρούς για τις διαταραχές του ύπνου, καθώς και για τον ύπνο σε σχέση µε νευρολογικές διαταραχές. Alon Y. Avidan, M.D., M.P.H. 1 Προσκεκληµένος Συντάκτης 1. UCLA Sleep Disorders Center, Department of Neurology, David Geffen School of Medicine at UCLA, Los Angeles, California. Address for correspondence and reprint requests: Alon Y. Avidan, M.D., M.P.H., Associate Professor of Neurology, Department of Neurology, David Geffen School of Medicine at UCLA, 710 Westwood Blvd., Room RNRC, Los Angeles, CA ( 16

19

20

21  ÚÔ ÈÔÏÔÁ ÙÔ appleóô THE NEUROBIOLOGY OF SLEEP Jerome M. Siegel, Ph.D. 1  Ùfi ÙÔ ÚıÚÔ appleúô ÓÔ Ì Û ÌÈ Ó ÛÎfiappleËÛË ÙÔ appleóô Î È ÙË Ó ÚÎÔÏË. appleóô Ê ÛË ÌË-REM (Ê ÛË ÂÎÙfi Ù ÙˆÓ Ù ˆÓ ÔÊı ÏÌÈÎÒÓ ÎÈÓ ÛˆÓ) appleúôî ÏÂ Ù È applefi Ó ÚÒÓ ÛÙËÓ appleúôôappleùèî appleâúèô ÙÔ appleôı Ï ÌÔ Î È ÛÙÔÓ apple Ú Î ÌÂÓÔ ÛÈÎfi ÌÂÙˆappleÈ Ô ÏÔ fi. È Ï Â Û ٠ÙÈ appleâúèô appleúôî ÏÔ Ó appleó. È ÁÂÚÛË ÙÒÓ ÙˆÓ appleâúèô ÒÓ appleúôî Ï ÌÂÛ ÙËÓ Ó Ú- ÍË appleóô. ÛÈÎ ÂÁÎÂÊ ÏÈÎ ÔÌ ÁÈ ÙËÓ apple Ú ÁˆÁ ÙÔ appleóô REM Â Ó È Ë Á Ê Ú Î È Ù apple Ú Î ÌÂÓ ÙÌ Ì Ù ÙÔ ÌÂÛÂÁÎÂÊ ÏÔ. fió Ï Ë ÛÙË Á Ê Ú Î È/ ÛÙËÓ Ô Ú ÌÔ Ú ÙÔ ÌÂÛÂÁÎ Ê ÏÔ ÌappleÔÚÂ Ó appleúôî Ï ÛÂÈ ÓˆÌ Ï Â ÛÙÔÓ appleóô Ê ÛË REM. Âapple ÌÔÓË appleóëï ÙË Ó ÚÎÔÏË Â Ó È appleôù ÏÂÛÌ ÙË appleòïâè ÙË ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÙË appleôîúâù ÓË (ÔÚÂÍ ÓË ). ÍÂÈ - ÏÂÈ È : appleóô REM, ÂÁÎÂÊ ÏÈÎfi ÛÙ Ï Ô, Á Ê Ú, ÌÂÛÂÁÎ Ê ÏÔ, ÁÏÔ Ù ÌÈÎfi ÔÍ, ÎÂ- Ù ÏÔ ÔÏ ÓË, ÓÔÚÂappleÈÓÂÊÚ ÓË, ÛÂÚÔÙÔÓ ÓË, appleôîúâù ÓË, ÔÚÂÍ ÓË [REM sleep, brainstem, pons, midbrain, glutamate, acetylcholine, norepinephrine, serotonin, hypocretin, orexin] Ούπνος εκτός της φάσης των ταχέων οφθαλµικών κινήσεων (µη-rem) προκαλείται από νευρώνες στην προοπτική περιοχή του υποθαλάµου και στον παρακείµενο βασικό µετωπιαίο λοβό [basal forebrain]. Οι βλάβες σε αυτές τις περιοχές προκαλούν έντονη αϋπνία, ενώ διέγερση αυτών των περιοχών προκαλεί µε ταχείς ρυθµούς την έναρξη ύπνου. ύο πληθυσµοί νευρώνων που δρουν µέσω του γ-αµινοβουτυρικού οξέος (GABA) ευθύνονται για αυτή τη δράση. Ένας πληθυσµός στην κοιλιακή -πλάγια προοπτική περιοχή είναι ενεργός κατά τη διάρκεια του αυθόρµητου ύπνου (Εικόνα 1). Ένας πληθυσµός νευρώνων στην κοιλιακή - πλάγια προοπτική [ventrolateral preoptic] περιοχή είναι ενεργός κατά τη διάρκεια του ύπνου ενώ παραµένει ενεργός και κατά την αφύπνιση σε πειραµατόζωα που τους έχει στερηθεί ο ύπνος, γεγονός που δείχνει ότι αυτός ο πληθυσµός κυττάρων µπορεί να έχει ρόλο στο χρέος ύπνου [sleep debt]. Η βασική εγκεφαλική δοµή για την παραγωγή του ύπνου REM είναι οι γέφυρα και τα γειτονικά προς αυτή τµήµατα του µεσεγκεφάλου. Αυτές οι περιοχές και ο υποθάλαµος περιέχουν κύτταρα που είναι κατά το µέγιστο δυνατό βαθµό ενεργά στον ύπνο φάσης REM, τα οποία καλούνται «REM-ενεργά κύτταρα» [REM-on cells], αλλά και κύτταρα τα οποία είναι στον ελάχιστο δυνατό βαθ- µό ενεργά κατά τον ύπνο φάσης REM, τα οποία καλούνται «REM-ανενεργά κύτταρα» [REM-off cells]. Οι υποοµάδες κυττάρων του τελευταίου τύπου χρησιµοποιούν τους νευροδιαβιβαστές GABA, ακετυλοχολίνη, γλουταµικό και γλυκίνη. Οι υποοµάδες των κυττάρων ενεργείας του ύπνου REM χρησι- µοποιούν τους νευροδιαβιβαστές νορεπινεφρίνη, επινεφρίνη, σεροτονίνη, ισταµίνη και GABA. Η καταστροφή µεγάλων περιοχών του µεσεγκεφάλου και της γέφυρας µπορεί να προκαλέσει ανωµαλίες σε συγκεκριµένες πτυχές του ύπνου φάσης REM. Οι νευρώνες της υποκρετίνης διαδραµατίζουν σηµαντικό ρόλο στην ρύθµιση των φαινοµένων ύπνου-εγρήγορσης. ΜH-REM ΥΠΝΟΣ Ο ύπνος µη-rem ελέγχεται από µηχανισµούς του υποθαλά- µου οι οποίοι ρυθµίζουν την δραστηριότητα στον υποθάλα- µο και στον φλοιό, αλλά και ελέγχουν τα συστήµατα διέγερσης του στελέχους. Οι µηχανισµοί του υποθαλάµου ενεπλάκησαν για πρώτη φορά στη ρύθµιση του ύπνου µε τις µελέτες του von-economo, σε ασθενείς µε ληθαργική εγκεφαλίτιδα, 1,2 ο οποίος, µετά από παθολογοανατοµικές µελέτες κατέληξε στο συµπέρασµα ότι η βλάβη στο οπίσθιο τµήµα του υποθαλάµου οδηγούσε σε παρατεταµένη υπνηλία, ενώ η βλάβη στην πρόσθιο υποθάλαµο οδηγούσε σε αϋπνία. Ακολούθως, παρόµοιες παρατηρήσεις έγιναν και κατά τη διάρκεια πει- 1. Department of Psychiatry, UCLA, North Hills, California. Address for correspondence and reprint requests: Jerome M. Siegel, Ph.D., VA GLAHS Sepulveda 151A3, Department of Psychiatry, UCLA, Plummer Street, North Hills CA ( 19

22 H Νευροβιολογία του Ύπνου Volume 29, Number 4, Νοεµβριοσ 2009 Εικόνα 1 Νευρώνας ενεργός κατά τον ύπνο που καταγράφηκε στην κοιλιακή-πλάγια προοπτική περιοχή. Στην κορυφή της εικόνας απεικονίζεται ένα ιστόγραµµα που δείχνει τον αριθµό των δυναµικών ενεργείας σε κάθε χρονική περίοδο διάρκειας ενός δευτερολέπτου. Παρατηρήστε την αυξηµένη δραστηριότητα τόσο κατά τον ύπνο µη ταχέων κινήσεων των οφθαλµών ( µη-rem), όσο και κατά τον ύπνο φάσης REM. EEG= ηλεκτροεγκεφαλογράφηµα, EMG = ηλεκτροµυογράφηµα (Από Szymusiak και συνεργάτες, 15 κατόπιν αδείας). ραµάτων µε αρουραίους 3 και γάτες. 4 Περαιτέρω στοιχεία αναφορικά µε τον ρόλο του πρόσθιο τµήµατος του υποθαλάµου και του παρακείµενου βασικού µετωπιαίου λοβού αποκτήθηκαν µέσω µελετών διέγερσης. Βρέθηκε ότι η ηλεκτρική διέγερση του οπίσθιου τµήµατος του υποθαλάµου µπορούσε ταχέως να επιφέρει ένα κατά τα φαινόµενα φυσιολογικό ύπνο. 5 Μελέτες αναφορικά µε την έκφραση της πρωτεΐνης Fos, µιας πρωτεΐνης που παράγεται από πολλούς νευρώνες κατά τη διάρκεια περιόδων µέγιστης δραστηριότητάς τους, 6 αποκάλυψαν ότι η έκφραση της Fos στους περισσότερους νευρώνες µειώνεται σηµαντικά λίγο µετά από την έναρξη του ύπνου. 7 Ωστόσο, η έκφραση της Fos στην διάµεση προοπτική και κοιλιακή-πλάγια προοπτική περιοχή αυξάνεται, δείχνοντας ότι η δραστηριότητα αυτών των κυττάρων αυξάνεται µε την έναρξη του ύπνου. Αυτοί οι «ενεργοί κατά τον ύπνο νευρώνες» είναι GABAεργικοί. 8, 9 Η καταγραφή της νευρωνικής δραστηριότητας δείχνει ότι τα κύτταρα σε αυτή την περιοχή καθίστανται ενεργά στον µέγιστο δυνατό βαθµό κατά τη διάρκεια του ύπνου και είναι ευαίσθητα στην θερµοκρασία, αυξάνοντας τις εκφορτίσεις τους µετά από θέρµανση του εγκεφάλου. Η τελευταία αυτή παρατήρηση υποδηλώνει ένα λειτουργικό µηχανισµό για τον NREM ύπνο, µε βάση τον οποίο οι αυξήσεις στη θερµοκρασία του εγκεφάλου αυξάνουν την τάση για ύπνο και το βάθος του ύπνου, πιθανόν συσχετιζόµενες µε την θερµορύθµιση του εγκεφάλου. 14, 15 Οι ενεργοί κατά τον ύπνο προοπτικοί νευρώνες ενδέχεται επίσης να απαντούν σε ουσίες που επιφέρουν ύπνο οι οποίες συσσωρεύονται κατά την εγρήγορση, όπως η αδενοσίνη, η προσταγλανδίνη D2, η ιντερλευκίνη 1β και η ορµόνη απελευθέρωσης της αυξητικής ορµόνης [growth hormone releasing hormone]. 16 Οι διάµεσοι προοπτικοί νευρώνες που παραµένουν ενεργοί κατά τον ύπνο, σύµφωνα µε την υπόθεση που έχει διατυπωθεί, ελέγχουν τη µετάβαση από την εγρήγορση στο ύπνο NREM, ενώ επίσης µπορεί να διαδραµατίζουν κάποιο ρόλο και στην υπνηλία, επειδή ενεργοποιούνται κατά την εγρήγορση στα στερηµένα ύπνου πειραµατόζωα και η δραστηριότητά τους αυξάνεται πριν από την έναρξη του ύπνου. Έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι οι κοιλιακοί-πλάγιοι προοπτικοί νευρώνες είναι ιδιαιτέρως σηµαντικοί για τη διατήρηση της συνέχειας του ύπνου και για τον οµoιοστατικό έλεγχο του ύπνου REM. Είναι ανενεργοί κατά την εγρήγορση, ακόµα και στα πειραµατόζωα που έχουν στερηθεί τον ύπνο τους, ενώ διατηρούν υψηλά επίπεδα δραστηριότητας καθ όλη τη διάρκεια του ύπνου NREM. Μια υποοµάδα διάµεσων και κοιλιακών-πλάγιων προοπτικών νευρώνων εξακολουθεί να διατηρεί τη δραστηριότητα που εµφανίζει στον NREM ύπνο και κατά τη διάρκεια του ύπνου REM, ενώ οι υπόλοιποι νευρώνες που είναι ενεργοί κατά τον ύπνο παρουσιάζουν µέγιστη δραστηριότητα στον ύπνο NREM και η δραστηριότητά τους µειώνεται σηµαντικά κατά τον ύπνο REM. 8, 16 Οι ενεργοί κατά τον ύπνο νευρώνες στη διάµεση και έξω προοπτική περιοχή και στην παρακείµενη βασική µετωπιαία περιοχή έχουν συνδέσεις µε περιοχές του στελέχους που µπο- 20

Ύπνος. Στάδια συνείδησης

Ύπνος. Στάδια συνείδησης Ύπνος Εγρήγορση Στάδια συνείδησης Ύπνος Τι συµβαίνει όταν κοιµόµαστε; (νευρώνες που αυξάνουν 5 µε 10 φορές τη συχνότητα δηµιουργίας δυναµικών ενεργείας κατά τη διάρκεια του ύπνου) Γιατί κοιµόµαστε; Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙΙ:

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙΙ: ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙΙ: Εργαστήριο Φυσιολογίας Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Λάρισα 2010 ΗΛΕΚΤΡΟΕΓΚΕΦΑΛΟΓΡΑΦΗΜΑ ΥΠΝΟΣ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΕΓΚΕΦΑΛΟΓΡΑΦΗΜΑ Ιστορικά στοιχεία Οι πρώτοι ερευνητές που διαπίστωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας εγρήγορση Στάδιο ύπνου ώρες H AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚH ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Υπνικοί κύκλοι διάρκειας 90 λεπτών Υπνοςμη-REM Στάδιο1-στάδιο4

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ. Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ. Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΟΛΥΠΝΟΓΡΑΦΙΑ Με ποιο τρόπο γίνεται η καταγραφή και η ανάλυση των δεδομένων Σ.ΓΥΦΤΟΠΟΥΛΟΣ Πολυπνογραφία Όρος που προτάθηκε από τον Holland το 1974. Ταυτόχρονη καταγραφή πολλών φυσιολογικών παραμέτρων στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί μιλάμε για συζυγείς κινήσεις των οφθαλμών? Αν τα μάτια δεν παρουσίαζαν «συζυγή», δηλ. σύγχρονη κίνηση θα κινούνταν άσκοπα προς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

WWW.Greek Trading. Club

WWW.Greek Trading. Club Trading Level (TL) Σημαντικές πληροφορίες για το Trading Το Trading εμπεριέχει μεγάλο κίνδυνο και δεν είναι για όλους. Ο συγγραφέας και ο εκδότης δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη για τις ενέργειες του αναγνώστη.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ»

ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ» Ι ΑΣΚΟΥΣΑ:ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΠΑΡΑΣΧΟΥ ΚΛΕΟΝΙΚΗ ΛΑΡΙΣΑ 2009-06-17 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΠΝΟΥ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009

Διαβάστε περισσότερα

ο αεροσολσ σλοω χλιµατιχ ωαρµινγ? Ηαλτινγ τηε σπρεαδ οφ ΑΙ Σ. Χαν παρτιχλε πηψσιχσ χοµε βαχκ?

ο αεροσολσ σλοω χλιµατιχ ωαρµινγ? Ηαλτινγ τηε σπρεαδ οφ ΑΙ Σ. Χαν παρτιχλε πηψσιχσ χοµε βαχκ? ΦΕΒΡΥΑΡΨ 1994 3.95 ο αεροσολσ σλοω χλιµατιχ ωαρµινγ? Ηαλτινγ τηε σπρεαδ οφ ΑΙ Σ. Χαν παρτιχλε πηψσιχσ χοµε βαχκ? ιγιταλ φοργερψ χαν χρεατε πηοτογραπηιχ εϖιδενχε φορ εϖεντσ τηατ νεϖερ ηαππενεδ. Φεβρυαρψ

Διαβάστε περισσότερα

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ Στόχοι Κατανόησης: -Να σας είναι ξεκάθαρες οι έννοιες πόλωση, εκπόλωση, υπερπόλωση, διεγερτικό ερέθισμα, ανασταλτικό ερέθισμα, κατώφλιο δυναμικό, υποκατώφλιες εκπολώσεις, υπερκατώφλιες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Ανατοµία του Εγκεφάλου

Ανατοµία του Εγκεφάλου Ανατοµία του Εγκεφάλου Κύριες Σχισµές & Αύλακες: 1. Η επιµήκης σχισµή 2. Η εγκάρσια σχισµή 3. Η πλάγια σχισµή (του Sylvius) πρόσθιο οριζόντιο κλαδο πρόσθιο ανιόντα κλάδο οπίσθιο κλάδο 4. Κεντρική αύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικοί Εκπαιδευτές: σύντομη περιγραφή ρόλου, κριτήρια επιλογής & πρόγραμμα εκπαίδευσης

Κλινικοί Εκπαιδευτές: σύντομη περιγραφή ρόλου, κριτήρια επιλογής & πρόγραμμα εκπαίδευσης σύντομη περιγραφή ρόλου, κριτήρια επιλογής & πρόγραμμα εκπαίδευσης 1 Σεπτέμβριος 2012 2012 4 η ΥΠΕ. Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Απαγορεύεται αναδημοσίευση της έκδοσης σε οποιαδήποτε μορφή, ολόκληρης

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «Σύγχρονες Τάσεις στη Διδακτική των Βιολογικών Μαθημάτων και Νέες Τεχνολογίες»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

KEPKYPA Â Î Û Â È KEPKYPA

KEPKYPA Â Î Û Â È KEPKYPA KEPKYPA Â Î Û Â È KEPKYPA ISBN: 978-960-9490-06-1 Copyright: Εκδόσεις ΚΕΡΚΥΡΑ Α.Ε. Economia PUBLISHING 1η έκδοση, Νοέµβριος 2010 Ελεύθερη έµµετρη απόδοση: ηµήτρης Β. Χρυσοβιτσιώτης Εικονογράφηση: Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Πνεσμαηικά Γικαιώμαηα 2006 Ίδρσμα ECDL (ECDL Foundation - www.ecdl.org)

Πνεσμαηικά Γικαιώμαηα 2006 Ίδρσμα ECDL (ECDL Foundation - www.ecdl.org) Έθδνζε 1.5 PEOPLECERT Hellas A.E - Φορέας Πιζηοποίηζης Ανθρώπινοσ Γσναμικού Κνξαή 3, 105 64 Αζήλα, Τει.: 210 372 9100, Fax: 210 372 9101, e-mail: info@peoplecert.org, www.peoplecert.org Πνεσμαηικά Γικαιώμαηα

Διαβάστε περισσότερα

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015

Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015 Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015 Περιεχόμενα: Η νικοτίνη και ο εγκέφαλος Τι είναι η ακετυλοχολίνη; Συνέπειες Η νικοτίνη και ο εγκέφαλος Ο καπνός προέρχεται από το φυτό Nicotiana tabacum. Αν και

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά What is "abnormal" in pediatric sleep? Συγγραφέας : Leila Kheiradish- Gozal MD Κέντρο :Department of Pediatrics and Comer Children's Hospital, Pritzker School

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης Παρεγκεφαλίδα Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 3 4 Γενικά Cerebellum = Little brain 10% όγκου εγκεφάλου, >50% του συνόλου των νευρώνων του εγκεφάλου Κανονικότητα στη διάταξη των νευρώνων και τις διασυνδέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ «Η ΕΘΝΙΚΗ» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1891 ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡ.Μ.Α.Ε.: 12840/05 B 86/20 Α.Φ.Μ.: 094003849 Δ.Ο.Υ.: ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΛΕΩΦ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

Performance of Charcoal Cookstoves for Haiti, Part 1: Results from the Water Boiling Test

Performance of Charcoal Cookstoves for Haiti, Part 1: Results from the Water Boiling Test LBNL 5021E Performance of Charcoal Cookstoves for Haiti, Part 1: Results from the Water Boiling Test Kayje Booker, Tae Won Han, Jessica Granderson, Jennifer Jones, Kathleen Lask, Nina Yang, Ashok Gadgil

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας Θέµατα διάλεξης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ Τρόποι µετάδοσης νευρικών σηµάτων Ρόλος και λειτουργία των νευροδιαβιβαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 5ο ΜΕΡΟΣ Α ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 5ο ΜΕΡΟΣ Α ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 5ο ΜΕΡΟΣ Α ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ Το στέλεχος του εγκεφάλου υποδιαιρείται σε τρία μέρη: 1. Τον Προμήκη Μυελό 2. Τη Γέφυρα 3. Το Μέσο Εγκέφαλο NEYPOEΠIΣTHMH KAI ΣYMΠEPIΦOPA ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) Γιάννης Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Ελένη Γεωργίλα. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Ελένη Γεωργίλα. Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Ελένη Γεωργίλα Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ύπνος είναι μια σημαντική φυσιολογική διαδικασία αναζωογόνησης του οργανισμού, απαραίτητη για την σωματική και διανοητική υγεία του

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 7ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ Η ΛΕΥΚΗ ΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η λευκή ουσία συντίθεται από εμύελες νευρικές ίνες διαφόρων διαμέτρων και νευρογλοία Οι νευρικές ίνες κατατάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

2 Προετοιμαςία & χοριγθςθ IV υγρϊν. Όροι Χρήςησ

2 Προετοιμαςία & χοριγθςθ IV υγρϊν. Όροι Χρήςησ Προετοιμασία & χορήγηση IV υγρών 4θ Υγειιονομιικι Περιιφζρειια Μακεδονίίασ Θράκθσ 2 Προετοιμαςία & χοριγθςθ IV υγρϊν Όροι Χρήςησ Το πρωτόκολλο νοςθλευτικισ πρακτικισ, που ακολουκεί, αναπτφχκθκε από κλινικοφσ

Διαβάστε περισσότερα

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008 Αγχολυτικά (ελάσσονα ηρεµιστικά) Υπνωτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Άγχος ΚΤ 2008 Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ Χρήστος Ιατρού Καθηγητής Αναισθησιολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης I. ΟΡΙΣΜΟΣ Νευροπαθητικός πόνος (ΝΠ-Πόνος) - Παθολογικός πόνος Ο πόνος που προκαλείται από βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

«Ηλεκτρικά ήματα από το ώμα»

«Ηλεκτρικά ήματα από το ώμα» «Ηλεκτρικά ήματα από το ώμα» Κωνσταντίνος Λουκάς Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ e-mail: cloukas@med.uoa.gr Περίγραμμα Παρουσίασης Νευρικός Παλμός ΗΜΓ ΗΚΓ ΗΑΓ, ΗΟΓ ΜΕΓ, Βιοανάδραση Σι είναι

Διαβάστε περισσότερα

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 EMDR Πρωτόκολλο Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 Τηλεσκοπική Επεξεργασία / Telescopic Processing Σημείο Αναστάτωσης EMD Περιορισμένη Εστίαση σε κάθε σημείο αναστάτωσης Στρατηγική EMDr

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Mayo Clinic Ιατρικές Νευροεπιστήμες

Mayo Clinic Ιατρικές Νευροεπιστήμες Mayo Clinic Ιατρικές Νευροεπιστήμες κατά Νευρολογικά Συστήματα και Επίπεδα ΠEMΠTH EKΔOΣH ΠPΩTH EKΔOΣH ΣTHN EΛΛHNIKH Mayo Clinic Medical Neurosciences Organized by Neurologic Systems and Levels FIFTH EDITION

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΚΝΣ: πολυσύνθετο σύστηµα πολλές από τις λειτουργίες του αδιευκρίνιστες Πρώτες ανατοµικές µελέτες Αριστοτέλης και Γαληνός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού. Διδάσκων : Α.Καραπέτσας Εξάμηνο Γ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού. Διδάσκων : Α.Καραπέτσας Εξάμηνο Γ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού Διδάσκων : Α.Καραπέτσας Εξάμηνο Γ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Είναι ο ύπνος απαραίτητος για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού? (Science Illustrated,Οκτώβριος, 2010)

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 3 Η φυσιολογία των γνωστικών διεργασιών Πέτρος Ρούσσος Η νευροψυχολογική βάση των γνωστικών διεργασιών Γνωστική νευροεπιστήμη: μελετάει τους τρόπους με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Τα Βασικά Γάγγλια Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της λειτουργίας

Ρύθμιση της λειτουργίας Ρύθμιση της λειτουργίας Ρύθμιση λειτουργίας ΓΕΣ Νευρική Υποβλεννογόνιο πλέγμα (πλέγμα Meissner) ΛΕ, ΠΕ Μυεντερικό πλέγμα (πλέγμα Auerbach) Από τον οισοφάγο μέχρι το ορθό Ορμονική Ρύθμιση της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ Μ. Βαγιάκης ιευθυντής. Υπεύθυνος εργαστηρίου ύπνου Noσ. Ο Ευαγγελισµός Κλινική Εντατικής Θεραπείας Πανεπιστηµίου Αθηνών. 20 Ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νοσηµάτων Θώρακος

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος Βασικές Αρχές Έλεγχος της πυραµιδικής οδού µε το Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισµό:

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Φυσιολογική κίνηση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση

Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση Επίδραση Φαρµάκων στο ΚΝΣ Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση Μετασυναπτικά: 7.σύνδεση µε τον υποδοχέα 8.µεταβολές διαπερατότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προι Χρήςησ. 2 Κατευκυντιριεσ Οδθγίεσ Μαιευτικισ Φροντίδασ

Προι Χρήςησ. 2 Κατευκυντιριεσ Οδθγίεσ Μαιευτικισ Φροντίδασ Κατευθυντόριεσ Οδηγύεσ Μαιευτικόσ Φροντύδασ 4θ Τγειιονομιικι Περιιφζρειια Μακεδονίίασ Θράκθσ 2 Κατευκυντιριεσ Οδθγίεσ Μαιευτικισ Φροντίδασ Προι Χρήςησ Οι κατευκυντιριεσ οδθγίεσ μαιευτικισ φροντίδασ που

Διαβάστε περισσότερα

2 Διενζργεια Διενζργεια υψθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ. Όροι Χρήςησ

2 Διενζργεια Διενζργεια υψθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ. Όροι Χρήςησ Διενϋργεια Υψηλού Εκκενωτικού Υποκλυςμού 4η Υγειιονομιικό Περιιφϋρειια Μακεδονύύασ Θρϊκησ 2 Διενζργεια Διενζργεια υψθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ Όροι Χρήςησ Το πρωτόκολλο νοςθλευτικισ πρακτικισ, που ακολουκεί,

Διαβάστε περισσότερα

This is an electronic reprint of the original article. This reprint may differ from the original in pagination and typographic detail.

This is an electronic reprint of the original article. This reprint may differ from the original in pagination and typographic detail. This is an electronic reprint of the original article. This reprint may differ from the original in pagination and typographic detail. Author(s): Chasandra, Mary; Tsiaousi, Louisa; Zisi, Vasiliki; Karatzaferi,

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή

Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή Bonnie S. Mohnsen, Ph.D. Consultant/C.E.O. Επιμέλεια: ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου

Διαβάστε περισσότερα

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά Ίσως πουθενά αλλού στο ανθρώπινο σώµα δεν µπορούµε να παρατηρήσουµε τόσο καθαρά και σε τέτοια έκταση, τις καταστροφικές συνέπειες των επιπλοκών που επιφέρει ο Σ, όπως τις παρατηρούµε στα πόδια των ατόµων

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Οργάνωση: Εργαστήριο Ηλεκτρομυογραφίας και Κλινικής Νευροφυσιολογίας Α Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αθήνα, 23 26 Σεπτεμβρίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Βήτα ιντερφερόνες: κίνδυνος. θρομβωτικής μικροαγγειοπάθειας. και νεφρωσικού συνδρόμου

Βήτα ιντερφερόνες: κίνδυνος. θρομβωτικής μικροαγγειοπάθειας. και νεφρωσικού συνδρόμου Σεπτέμβριος 2014 Βήτα ιντερφερόνες: κίνδυνος θρομβωτικής μικροαγγειοπάθειας και νεφρωσικού συνδρόμου Αγαπητέ επαγγελματία υγείας, Παράκληση προς Αξιότιμους Κ. Διευθυντές Νευρολογικών Κλινικών όπως κοινοποιήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες.

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες. Bιοηλεκτρισμός To νευρικό σύστημα Το νευρικό κύτταρο Ηλεκτρικά δυναμικά στον άξονα Δυναμικά δράσης Ο άξονας ως ηλεκτρικό καλώδιο Διάδοση των δυναμικών δράσης Δυναμικά δράσεις στους μύες Δυναμικά επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές ύπνου στο νοσηλευτικό προσωπικό ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευχαριστίες 5. Πρόλογος 6. Εισαγωγή 7 ΜΕΡΟΣ..8. Κεφάλαιο 1 9. 1.Φυσιολογικός ύπνος..

Διαταραχές ύπνου στο νοσηλευτικό προσωπικό ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευχαριστίες 5. Πρόλογος 6. Εισαγωγή 7 ΜΕΡΟΣ..8. Κεφάλαιο 1 9. 1.Φυσιολογικός ύπνος.. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευχαριστίες 5 Πρόλογος 6 Εισαγωγή 7 ΚΥΡΙΩΣ ΜΕΡΟΣ..8 Κεφάλαιο 1 9 1.Φυσιολογικός ύπνος..10 1.1.Στοιχεία φυσιολογίας ύπνου...12 1.2.Τύποι φυσιολογικού ύπνου 12 1.3.Αρχιτεκτονική ύπνου..13 1.4.Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ Τι είναι η Ανάλυση Βάδισης? Η εκτίμηση της βάδισης ενός ατόμου μόνο με την παρατήρηση είναι δύσκολη. Η δυσκολία αυτή είναι μεγαλύτερη όταν η βάδιση επηρεάζεται από νευρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα