Γενικό Άρθρο General Article

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γενικό Άρθρο General Article"

Transcript

1 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 20 (3), 2009 Γενικό Άρθρο General Article : Α. Μπέκα Ψυχιατρικό Τμήμα Παιδιών και Εφήβων ΓΝ «Γ. Παπανικολάου», Θεσσαλονίκη Ψυχιατρική 2009, 20: Η εκπαίδευση και εμπειρία που απαιτείται για την επιτέλεση του έργου του δικαστικού ψυχιάτρου είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες του κλινικού ψυχιάτρου. Μολονότι οι βασικές θεωρητικές γνώσεις και οι πρακτικές δεξιότητες που αποκτά ο ψυχίατρος στην κλασική εκπαίδευσή του είναι απαραίτητο κοινό υπόβαθρο και για τους δύο ρόλους, ωστόσο οι διαφορές είναι πολύ περισσότερες. Όλοι σχεδόν οι μελετητές του χώρου αυτού συμφωνούν ότι η δικαστική ψυχιατρική αποτελεί ξεχωριστό κλάδο, στον οποίο ισχύουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: ο δικαστικός ψυχίατρος παρέχει τη συνδρομή του κυρίως στο έργο του δικαστηρίου και όχι στον ασθενή, η ορολογία που χρησιμοποιεί θα πρέπει να αποδίδεται με όρους κατανοητούς στους εμπλεκομένους νομικούς, θα πρέπει να επιστρατεύσει νέες μεθόδους συνέντευξης και να αποκτήσει νέα βάση γνώσεων όπου θα στηρίξει τα συμπεράσματά του, ενώ συγχρόνως θα πρέπει να ελέγχει την αξιοπιστία και εγκυρότητα των λόγων των εξεταζομένων και συχνά να έρχεται σε αντιπαράθεση μαζί τους. Επίσης, ο δικαστικός ψυχίατρος χρειάζεται να κατανοήσει και να αποδεχθεί ότι οι απαντήσεις στα ερωτήματα που του τίθενται απαιτούν συνήθως ένα σημαντικό βαθμό βεβαιότητας, μολονότι συχνά αφορούν σε επεξήγηση ή ερμηνεία πράξεων που έγιναν στο παρελθόν ή προβλέψεις της συμπεριφοράς των εξεταζομένων στο μέλλον. Τέλος, οι περιορισμοί του ιατρικού απορρήτου δεν ισχύουν πάντοτε στις δικαστικές εκτιμήσεις και η κοινοποίηση των αποτελεσμάτων της εκτίμησης του δικαστικού ψυχιάτρου σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορεί, σε μερικές περιπτώσεις, να προκαλέσει αμφισβήτηση της επαγγελματικής του γνώμης και εμπλοκή του σε πειθαρχικές ή και ποινικές διώξεις. Τα παραπάνω απαιτούν ένα σώμα ειδικά εκπαιδευμένων ψυχιάτρων, οι οποίοι, πλην των άλλων, θα πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με τη βασική νομική γνώση που αφορά στο γνωστικό πεδίο της δικαστικής ψυχιατρικής, καθώς και με τον ιδιαίτερο δεοντολογικό και ηθικό κώδικα που αφορά στις σχετικές επαγγελματικές ενέργειες. Λέξεις ευρετηρίου: Δικαστική ψυχιατρική, Κλινική ψυχιατρική, διαφορές, ρόλος ψυχιάτρου-πραγματογνώμονα

2 PSYCHIATRIKI 20 (3), 2009 ΚΛΙΝΙΚH ΨΥΧΙΑΤΡΙΚH ΚΑΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚH ΨΥΧΙΑΤΡΙΚH 263 Ο όρος δικαστική ψυχιατρική, στην αγγλοσαξωνική εκδοχή του forensic psychiatry, έχει τις ρίζες του στη λατινική γλώσσα, στην οποία forensis (από το forum) σήμαινε τον τόπο όπου γινόταν οι δίκες κατά τη Ρωμαϊκή εποχή. Σήμερα, ο όρος αυτός αναφέρεται στη σχέση ανάμεσα στην ψυχιατρική και το νόμο και έχει προσδιορισθεί με ποικίλους τρόπους, ανάλογα με τους συγγραφείς ή τις επιστημονικές ενώσεις και άλλα όργανα που έχουν ασχοληθεί με τον τομέα αυτό. Η Αμερικανική Ακαδημία Ψυχιατρικής και Νόμου (American Academy of Psychiatry and Law) 1 ορίζει τη δικαστική ψυχιατρική ως την ιατρική υποειδικότητα που εφαρμόζει κλινικές και ερευνητικές πρακτικές, σε περιπτώσεις στις οποίες χρειάζεται να διερευνηθούν θέματα νομικής φύσεως. Τέτοια θέματα περιλαμβάνουν περιπτώσεις βίας, ποινικού καταλογισμού, αστικής και ποινικής ευθύνης, επιμέλειας ανηλίκων, σωματικών βλαβών, κ.ο.κ. Σε πρόσφατη ανασκόπηση της κατάστασης σε σχέση με τη δικαστική ψυχιατρική στις χώρες της ΕΕ, οι Gordon & Lindqvist (2007) 2 αναφέρουν ότι το στοιχείο-κλειδί (key element) στους ορισμούς της δικαστικής ψυχιατρικής στις χώρες αυτές αποτελεί η αλληλεπίδραση μεταξύ ψυχικής υγείας και νόμου, και η ανάγκη να καταθέσει ο δικαστικός ψυχίατρος την επαγγελματική του γνώμη και εξειδικευμένη γνώση, τόσο σε πολιτικά όσο και σε ποινικά δικαστήρια, ενώ το γνωστικό αντικείμενο της υποειδικότητας αυτής της ψυχιατρικής βασικά σχετίζεται με την εκτίμηση και θεραπεία ατόμων με ψυχική διαταραχή που εκδηλώνουν αντικοινωνική ή βίαιη συμπεριφορά. Ένας άλλος ορισμός 3 είναι αυτός που θεωρεί ότι η δικαστική ψυχολογία και ψυχιατρική είναι «η εφαρμογή της ψυχολογικής έρευνας, θεωρίας και πρακτικής καθώς και παραδοσιακών αλλά και εξειδικευμένων μεθόδων και τεχνικών (π.χ. συνέντευξης, ψυχολογικών δοκιμασιών, κ.λπ.) προκειμένου να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα που τίθενται από τους εκπροσώπους του νόμου στους λειτουργούς της ψυχικής υγείας». Στην ελληνική βιβλιογραφία ο Γ. Αλεβιζόπουλος στο έργο του «Δικαστική Ψυχιατρική», 4 αναφέρει ότι «η δικαστική ψυχιατρική είναι εκείνο το τμήμα της, το οποίο ασχολείται με τους ασθενείς και τα προβλήματά τους στο χώρο της αλληλεμπλοκής με το νόμο», ενώ ο Μ. Λειβαδίτης στο έργο «Ψυχιατρική και Δίκαιο», τονίζει ότι «η Νομική Ψυχιατρική μελετά ζητήματα προστασίας εννόμων συμφερόντων και εφαρμογής του νόμου σε συνθήκες ύπαρξης ψυχικών προβλημάτων ή διαταραχών». 5 Σημαντικό έργο των ψυχιάτρων (πλην του ρόλου τους στη διάγνωση και θεραπεία των ψυχικών διαταραχών) αποτελεί η μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς, με στόχο να βοηθήσουν τους ανθρώπους να την κατανοήσουν και να την αλλάξουν, εφόσον αυτή τους δημιουργεί προβλήματα. Ωστόσο ο ρόλος των ψυχιάτρων και γενικότερα των ειδικών της ψυχικής υγείας όταν αξιολογούν τη συμπεριφορά στα πλαίσια του κλινικού και θεραπευτικού τους έργου, σε σχέση με το ρόλο τους όταν ενεργούν στα πλαίσια των ορίων της δικαστικής ψυχιατρικής, εμφανίζει μεγάλες διαφοροποιήσεις. 6 8 Η κατανόηση των διαφοροποιήσεων αυτών είναι αναγκαία, τόσο για τους ίδιους όσο και για τους νομικούς, ιδιαίτερα τους δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς. ; Οι ομοιότητες των δύο αυτών δραστηριοτήτων αφορούν οπωσδήποτε στο κοινό τους όνομα, τουλάχιστον στο δεύτερο συστατικό του (ψυχιατρική), γεγονός που παραπέμπει στην άσκησή τους από πρόσωπα που καταρχήν είναι γιατροί και μάλιστα ψυχίατροι. Εξ αυτού συνάγεται ότι το γνωστικό αντικείμενο των δύο δραστηριοτήτων έχει αρκετά συναφή πεδία: γνώση της φυσιολογικής ανάπτυξης, της ψυχοπαθολογίας, των δυναμικών του ατόμου και της οικογένειας, κατανόηση των επιπτώσεων του νοητικού δυναμικού και των διαφόρων νοσολογικών οντοτήτων, όπως και των διαταραγμένων σχέσεων, στην ανθρώπινη συμπεριφορά, γνώση βασικών τεχνικών επικοινωνίας, συνέντευξης και ψυχολογικήςψυχιατρικής αξιολόγησης. Ωστόσο οι διαφορές είναι πολύ περισσότερες. Αυτές συνοψίζονται στον πίνακα 1 και αναπτύσσονται στη συνέχεια. Στην κλινική του εργασία ο ειδικός της ψυχικής υγείας ασχολείται με τη διάγνωση και τη θεραπεία του ασθενούς του. Και στις δύο περιπτώσεις ο ρόλος του είναι να βοηθήσει τον ασθενή του να απαλλαγεί

3 264 A. ΜΠΕΚΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 20 (3), 2009 Πίνακας 1. Διαφορές Κλινικής και Δικαστικής Ψυχιατρικής Οι διαφορές Κλινική Ψυχιατρική Δικαστική Ψυχιατρική 1. Ρόλος του ψυχιάτρου Ο ψυχίατρος παρέχει τη συνδρομή του στον ασθενή 2. Βαρύτητα των διαγνωστικών όρων 3. Βάση των συμπερασμάτων του ψυχιάτρου 4. Τρόπος κατανόησης/ κατηγοριοποίησης των συμπεριφορών 5. Βαθμός εμπιστοσύνης και αντιπαράθεσης Η διάγνωση είναι σημαντική για την κατανόηση του προβλήματος και τη θεραπεία Τα συμπεράσματα βασίζονται σε παραδοσιακές γνώσεις και δεξιότητες του ψυχιάτρου Ο ψυχίατρος κατανοεί την ανθρώπινη συμπεριφορά ως συνεχή Ο ψυχίατρος θεωρεί καταρχήν αληθή όσα αναφέρει ο ασθενής και σπάνια αντιπαρατίθεται μαζί του 6. Χρόνος εκτίμησης Η εκτίμηση του ψυχιάτρου αφορά συνήθως στο τι συμβαίνει στον ασθενή κατά τον παρόντα χρόνο 7. Βεβαιότητα των συμπερασμάτων 8. Κοινοποίηση και συνέπειες της ψυχιατρικής έκθεσης 9. Βασική εκπαίδευση για την άσκηση των ρόλων Στην καθημερινή ψυχιατρική πρακτική τα συμπεράσματα μπορούν να διατυπωθούν με άλλοτε άλλη βεβαιότητα Η έκθεση-γνωμάτευση του κλινικού ψυχιάτρου κοινοποιείται με τη σύμφωνη γνώμη του ασθενούς και τα πορίσματα συνήθως δεν αμφισβητούνται Ο κλινικός ψυχίατρος διαθέτει συστηματική εκπαίδευση και εξοικείωση με θεωρία και τεχνικές διάγνωσης και αντιμετώπισης των ψυχιατρικών διαταραχών 10. Ιατρικό απόρρητο Στη σχέση γιατρού-ασθενούς ισχύει το ιατρικό απόρρητο Ο ψυχίατρος-πραγματογνώμονας παρέχει τη συνδρομή του στο δικαστικό σύστημα Η διάγνωση χρειάζεται να διατυπωθεί με νομικούς όρους Tα συμπεράσματα βασίζονται σε νέες γνώσεις και δεξιότητες που χρειάζεται να έχει αποκτήσει Στη δικαστηριακή πρακτική συχνά ζητούνται διχοτομικές απαντήσεις Ο ψυχίατρος χρειάζεται να ελέγχει και να επιβεβαιώνει όσα λέγονται από τους εμπλεκόμενους Οι δικαστικές εκτιμήσεις αφορούν συχνά το παρελθόν και το μέλλον Στις δικαστικές εκτιμήσεις ζητείται εύλογος βαθμός βεβαιότητας και συχνά απόλυτη βεβαιότητα Η έκθεση πραγματογνωμοσύνης κοινοποιείται σε όλες τις αντίδικες πλευρές και συχνά η γνώμη του πραγματογνώμονα αμφισβητείται (ενώ ενδέχεται και να διωχθεί πειθαρχικά ή να οδηγηθεί προς κρίση ενώπιον του δικαστηρίου) Ο δικαστικός ψυχίατρος συχνά στερείται ειδικής εκπαίδευσης και μετεκπαίδευσης για να αξιολογήσει τους παραπεμπόμενους και να απαντήσει στα ιατρονομικά ερωτήματα Στη σχέση πραγματογνώμονα- ασθενούς δεν ισχύει το ιατρικό απόρρητο από τα συμπτώματά του και να επιτύχει την αποκατάστασή του. Στο ρόλο του πραγματογνώμονα όμως, ο στόχος του ψυχιάτρου, όπως και του ψυχολόγου είναι πολύ διαφορετικός: πρέπει να κρατά αποστάσεις, να είναι ουδέτερος 9,10 και αντικειμενικός και να χρησιμοποιήσει τα αποτελέσματα της εκτίμησής του για να υποβοηθήσει όχι τον ασθενή του, αλλά το δικαστή που τον διόρισε. 11 Τελικά τίθεται ένα ερώτημα που αφορά στο ποιος είναι ο «πελάτης» ή ο αποδέκτης των υπηρεσιών του ψυχιάτρου στις δικαστικές εκτιμήσεις. Έχει υποστηριχθεί ότι πελάτης είναι το παιδί και η οικογένειά του, οι διάδικοι, οι δικηγόροι, ο δικαστής ή ο εισαγγελέας, και τελικά όλοι όσοι θα ωφεληθούν από την επαγγελματική γνώμη του ψυχιάτρου: η κοινωνία ολόκληρη. 12 Στην κλινική του εργασία ο ψυχίατρος χρησιμοποιεί τη διάγνωση κυρίως για να καθορίσει την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση. Επίσης, ιδίως σε άλλες χώρες, η διάγνωση παίζει σημαντικό ρόλο και σε θέματα ασφαλιστικού χαρακτήρα (αν η ασφάλεια θα καταβάλει τα έξοδα της νοσηλείας ή της εξωνοσοκομειακής θεραπείας του ασθενούς). Στη δικαστική όμως εκτίμηση που καλείται να κάνει ο ψυχίατρος, η διάγνωση δεν παίζει τόσο σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, στις περιπτώσεις ανάθεσης της επιμέλειας και ρύθμισης της επικοινωνίας, η διάγνωση (μετά από κατάλληλη εκτίμηση) τόσο των γονέων όσο και των παιδιών δεν έχει πρωταρχική σημασία για την από-

4 PSYCHIATRIKI 20 (3), 2009 ΚΛΙΝΙΚH ΨΥΧΙΑΤΡΙΚH ΚΑΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚH ΨΥΧΙΑΤΡΙΚH 265 φαση που θα πάρει ο δικαστής. Αντίθετα, σε αρκετές περιπτώσεις ο ψυχίατρος καλείται να «μεταφράσει» νομικούς όρους ή χαρακτηρισμούς σε ψυχιατρικούς, τους οποίους και μπορεί στη συνέχεια να αξιολογήσει. 13 Για παράδειγμα, το άρθρο 34 του Ποινικού μας Κώδικα 14 ορίζει ότι «η πράξη δεν καταλογίζεται στο δράστη όταν τη διέπραξε λόγω νοσηρής διατάραξης των πνευματικών λειτουργιών ή διατάραξης της συνείδησης, δεν είχε τη δυνατότητα να αντιληφθεί το άδικο της πράξης του ή να ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψή του για το άδικο αυτό». Για τον ψυχίατρο οι έννοιες της νοσηρής διατάραξης των πνευματικών λειτουργιών και της διατάραξης της συνείδησης έχουν συνήθως εντελώς διαφορετικό νόημα, υπό το πρίσμα και των διαγνωστικών κριτηρίων των ψυχικών νοσημάτων, με τα οποία ασχολείται. Στη συνήθη κλινική πρακτική, τα συμπεράσματα των ψυχιάτρων βασίζονται στο ιστορικό, την κατανόηση των προβλημάτων από κάποια θεωρητική σκοπιά (π.χ. ψυχοδυναμική, συστημική κ.λπ.), τις ψυχολογικές δοκιμασίες, την κλινική εξέταση και τα διαγνωστικά κριτήρια. Οι γνωματεύσεις που συντάσσει συνήθως ένας ψυχίατρος βασίζονται στα παραπάνω και τα συμπεράσματά του έχουν άμεση σχέση με τη διάγνωση, την ψυχοδυναμική κατανόηση και το νοητικό δυναμικό του ασθενούς του. Στις εκτιμήσεις για δικαστικούς σκοπούς όμως, αυτό δεν είναι αρκετό. Εδώ πρέπει να εκτιμηθούν άλλου τύπου συμπεριφορές («ψυχονομικές» συμπεριφορές) και να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα που έχουν σχέση με αυτές: Είναι κατάλληλη η μητέρα να αναλάβει την επιμέλεια του παιδιού της, ως μόνος γονέας; Γιατί αρνείται ο 7χρονος γιος να βλέπει τον πατέρα του; Πώς επηρεάσθηκε η 4χρονη κόρη που είδε τον πατέρα της να σκοτώνει τη μητέρα της; Τι είδους επικοινωνία πρέπει να έχει η έφηβη κόρη με τον πατέρα της που ασελγούσε στον μικρότερο αδελφό της; Οι γνώσεις που απαιτούνται για να απαντηθούν τα ερωτήματα αυτά είναι γνώσεις της σύγχρονης έρευνας στα σχετικά πεδία, αλλά και γνώσεις που απαιτούν εκπαίδευση και εξοικείωση του ψυχιάτρου με τις διαδικασίες εκτίμησης και αξιολόγησης ανηλίκων και ενηλίκων με ανάλογες εμπειρίες. Οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι έχουν εκπαιδευθεί να «βλέπουν» ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά εμπίπτει σε ένα συνεχές: δεν υπάρχουν μόνον καλές και κακές συμπεριφορές, καλές και κακές προθέσεις, αλλά και ενδιάμεσες καταστάσεις, αμφιθυμία, και γενικά τα προβλήματα είναι καθορισμένα από πολλούς παράγοντες, αλλά και οι λύσεις είναι πολυπαραγοντικές. Στο δικαστήριο συχνά τα ερωτήματα που τίθενται είναι διχοτομικά: διέπραξε ή όχι την πράξη ο κατηγορούμενος, είναι ένοχος ή αθώος, είναι ψυχικά υγιής ή τρελός; Η καλύτερη λύση είναι το παιδί να ανατεθεί στην επιμέλεια της μητέρας ή του πατέρα του; Η πραγματικότητα δυστυχώς είναι ότι συχνά «καλύτερες λύσεις» δεν υπάρχουν, υπάρχει μόνον η λιγότερο βλαπτική λύση (the least detrimental alternative). 15 Οι ψυχίατροι γενικά δεν συνηθίζουν να αντιπαρατίθενται με τους ασθενείς τους σχετικά με το αληθές του περιεχομένου των λόγων των τελευταίων. Είναι μέρος της εκπαίδευσής τους να θεωρούν ότι όσα «φέρνει» ο ασθενής στη συνεδρία αποτελούν μέρος της πραγματικότητας γι' αυτόν και, είτε αυτά είναι αληθή είτε όχι, μπορεί να αξιοποιηθούν για να βοηθηθεί ο ασθενής να κατανοήσει τον εαυτό του και τις σχέσεις του με το θεραπευτή και με τους άλλους ανθρώπους. Εξάλλου, οι ανακρίβειες αποδίδονται περισσότερο σε μια έλλειψη εναισθησίας του ατόμου, παρά σε σκόπιμη προσπάθειά του να παραπλανήσει το γιατρό. Ωστόσο τα πράγματα είναι διαφορετικά όταν εξετάζονται άτομα στα πλαίσια δικαστικών εκτιμήσεων. Εδώ τα άτομα προσπαθούν να δημιουργήσουν τις καλύτερες δυνατές εντυπώσεις για το άτομό τους και σκόπιμα αποκρύπτουν πληροφορίες και διαστρέφουν γεγονότα ή παρουσιάζουν επιπλέον αναληθή στοιχεία. Ο πραγματογνώμονας δεν μπορεί να ακούσει όσα θα του πουν οι εμπλεκόμενοι αδιαμαρτύρητα: χρειάζεται να διασταυρώσει τις πληροφορίες που παίρνει και από άλλες πηγές, να αντιπαρατεθεί σε αντιφατικά στοιχεία που του εκτίθενται, δημιουργώντας συχνά μια κατάσταση εν είδει αντιδικίας ακόμη και μέσα στο γραφείο του. Η σχέση που δημιουργεί με τους εμπλεκομένους είναι συχνά

5 266 A. ΜΠΕΚΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 20 (3), 2009 άβολη, τόσο για εκείνους όσο και για τον ίδιο. Ακόμη μπορεί να χρειασθεί να χρησιμοποιήσει ψυχολογικές δοκιμασίες για να διακριβώσει το βαθμό ψευδολογίας, προσποίησης και παρουσίας ή απουσίας ψυχικής νόσου. Έχει μάλιστα υποστηριχθεί ότι οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στις δικαστικές εκτιμήσεις μπορεί να είναι βλαπτικές για τον εξεταζόμενο, καθώς πρέπει να πιεσθεί να μιλήσει για τραυματικά ή συναισθηματικά φορτισμένα γεγονότα, για τα οποία αντιλαμβάνεται ότι είναι προς το συμφέρον του να αποκρύψει την αλήθεια. 16 Όταν εξετάζεται ένας ασθενής, σχεδόν πάντα τα ερωτήματα που τίθενται στο γιατρό αφορούν στο παρόν: έχει ή δεν έχει ψυχική νόσο τώρα; Ωστόσο, στις δικαστικές εκτιμήσεις τα ερωτήματα πολύ συχνά αφορούν το παρελθόν ή το μέλλον. 17 Για παράδειγμα, ποια ήταν η ψυχική κατάσταση του δράστη όταν τέλεσε το έγκλημα, μήνες ή και χρόνια πριν; Υπάρχει κίνδυνος υποτροπής της παραβατικότητας ανηλίκου στο μέλλον; Ή, σε περιπτώσεις σωματικών βλαβών από ατύχημα, ποια ήταν η διανοητική κατάσταση του θύματος πριν το ατύχημα και ποια αναμένεται να είναι στο μέλλον; Στην επιστημονική ορολογία, για να είναι στατιστικά σημαντικά τα αποτελέσματα μιας έρευνας πρέπει ο στατιστικός συντελεστής να είναι τουλάχιστον 0,05, δηλαδή ο ερευνητής να είναι 95% βέβαιος ότι τα αποτελέσματά του συνδέονται με τις μεταβλητές που μελετά και ότι δεν οφείλονται στην τύχη. Στη δικαστηριακή πρακτική όμως τα πράγματα δεν είναι έτσι. Για διάφορες παράνομες πράξεις χρειάζεται διαφορετικός βαθμός βεβαιότητας, ώστε να προχωρήσει ο δικαστής στην επιβολή των κατάλληλων μέτρων ή ποινών. Πιθανολόγηση της τέλεσης της πράξης είναι αρκετή σε μερικές περιπτώσεις όπου επιβάλλονται προσωρινά μέτρα, ωστόσο σε άλλες περιπτώσεις ανάλογα με το νομικό θέμα και το ποιος έχει το βάρος της απόδειξης, μπορεί να απαιτείται η ύπαρξη ενδείξεων, αποχρωσών ενδείξεων ή πλήρους απόδειξης. Από τον ψυχίατρο πραγματογνώμονα ζητείται να γνωμοδοτήσει αν τα συμπεράσματά του, στηριζόμενα στα αποδεικτικά στοιχεία και τις πληροφορίες που συγκέντρωσε, όπως και στις εκτιμήσεις του, έχουν εύλογο βαθμό βεβαιότητας, ή και πλήρη βεβαιότητα, όπως και να αποφανθεί για ποιο λόγο θα έπρεπε να αποκλεισθούν άλλοι λόγοι των συμπεριφορών των εμπλεκομένων μερών (π.χ. προσποίηση). Συχνά στα ερωτήματα που του τίθενται ζητούν να απαντήσει εάν τελέσθηκε ή όχι μια άδικη πράξη, για παράδειγμα αυτή της κακοποίησης ανηλίκου, και η αδυναμία σίγουρης διχοτομικής απάντησης (ναι ή όχι), καθιστά, κατά τη γνώμη των δικαστών, την όλη διαδικασία ανάθεσης της πραγματογνωμοσύνης και την απώλεια του χρόνου που απαιτήθηκε για τη διεξαγωγή της, άχρηστη και επιβαρυντική. Όταν ένας ψυχίατρος εξετάζει έναν ασθενή και συντάσσει μια γνωμάτευση, ο τελευταίος έχει παραπεμφθεί από ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, συνήθως επαγγελματία υγείας, που έχει εμπιστοσύνη στο έργο του ψυχιάτρου. Το τι κάνει ο ψυχίατρος με τον ασθενή του σπάνια ελέγχεται, ενώ τα συμπεράσματά του κατά κανόνα θεωρούνται αυθεντικά και αξιόπιστα. Αντίθετα, στις πραγματογνωμοσύνες η έκθεση του ψυχιάτρου καταλήγει στα χέρια πολλών και αντιδικούντων μεταξύ τους παραγόντων και συχνά αυτός υποβάλλεται σε διαδικασία κατ αντιπαράθεσιν ερωτήσεων σε επακολουθούσα δίκη, ή και σε αμφισβήτηση της επαγγελματικής του γνώμης και μερικές φορές μπορεί να μηνύεται από τους διαδίκους ή και να κατατίθεται αγωγή εις βάρος του για αποζημίωση τους, λόγω ηθικής βλάβης. Επίσης, μερικές φορές ψυχίατροι μπορεί να παραπεμφθούν σε πειθαρχικά όργανα ιατρικών συλλόγων ή να κληθούν σε απολογία από τις διοικήσεις νοσηλευτικών ιδρυμάτων στα οποία εργάζονται, μετά από καταγγελίες δικηγόρων ή διαδίκων ότι τους αδίκησαν. Η κατάσταση αυτή είναι φυσικό να προκαλεί αυξημένο άγχος στους ψυχιάτρους πραγματογνώμονες, ακόμη και στους τεχνικούς συμβούλους, οι οποίοι συχνά αποποιούνται της ευθύνης να αναλάβουν τη διεκπεραίωση μιας δικαστικής πραγματογνωμοσύνης.

6 PSYCHIATRIKI 20 (3), 2009 ΚΛΙΝΙΚH ΨΥΧΙΑΤΡΙΚH ΚΑΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚH ΨΥΧΙΑΤΡΙΚH 267 Μια εξαιρετικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στην κλινική και τη δικαστική ψυχιατρική είναι ότι για μεν την πρώτη προβλέπεται συγκεκριμένη εκπαίδευση και πιστοποίηση της εκπαίδευσης, ώστε να ασκείται η ειδικότητα με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα προς όφελος των ασθενών, ενώ για τη δεύτερη δεν υπάρχει συνήθως η απαιτούμενη εκπαίδευση στη διάρκεια της ειδίκευσης των ψυχιάτρων, και παράλληλα είναι ελάχιστα τα μετεκπαιδευτικά σεμινάρια, τα οποία προσφέρουν αυτά που είναι απαραίτητο να γνωρίζει ο δικαστικός ψυχίατρος. 18 Στη σχέση γιατρού-ασθενούς, το θέμα του ιατρικού απορρήτου αποτελεί ρητή δεοντολογική και νομική δέσμευση και οι δύο πλευρές θεωρούν εκ των προτέρων δεδομένο ότι «όσα λέγονται μέσα στους τοίχους του ιατρείου παραμένουν με ασφάλεια στο χώρο αυτό». Η ιδιαίτερη και προσωπική αυτή σχέση αναπόφευκτα καταργείται από τη στιγμή που στον γιατρό και ιδιαίτερα στον ψυχίατρο-πραγματογνώμονα ανατίθεται να διενεργήσει εκτίμηση για δικαστικούς σκοπούς. 9 Στις περιπτώσεις μάλιστα αυτές η δεοντολογία επιβάλλει τη σαφή και λεπτομερή ενημέρωση του εκτιμώμενου ατόμου για το σκοπό της εξέτασής του 19 και για τα πρόσωπα, τα οποία θα λάβουν γνώση της έκθεσης που θα συνταχθεί. Εντούτοις, ο ψυχίατρος-πραγματογνώμων συνεχίζει να έχει την υποχρέωση τήρησης του ιατρικού απορρήτου έναντι τρίτων προσώπων, τα οποία δεν σχετίζονται με τη διενέργεια της πραγματογνωμοσύνης. 6 Η άρση του απορρήτου δεν ισχύει επίσης στις περιπτώσεις όπου ο ψυχίατρος καλείται να καταθέσει στο δικαστήριο την επαγγελματική του γνώμη για άτομο, το οποίο ήταν ασθενής του και του έχει αποκαλύψει εμπιστευτικές πληροφορίες, με βάση τη σχέση γιατρού-ασθενούς. Ο ψυχίατρος τότε δεν υποχρεούται να αποκαλύψει τις πληροφορίες που έμαθε στα πλαίσια άσκησης του λειτουργήματός του, αντίθετα, έχει το δικαίωμα και ενώπιον του δικαστηρίου να επικαλεσθεί το ιατρικό απόρρητο και να μην καταθέσει (άρθρο 212 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας). Μέσα από όλες αυτές τις παραμέτρους γίνεται φανερό ότι οι ψυχίατροι (όπως και οι παιδοψυχίατροι) δεν έχουν a priori τις προϋποθέσεις να ασκούν το έργο του πραγματογνώμονα, του τεχνικού συμβούλου ή και γενικά του βοηθού του δικαστηρίου, με τις διάφορες μορφές που προβλέπει η (ελληνική αλλά και η διεθνής) νομοθεσία. Ο πρόσφατος νόμος 3625/2007 (ΦΕΚ τεύχος Α, αρ. φύλλου 290, 24/12/2007) που προβλέπει παρουσία παιδοψυχολόγου ή παιδοψυχιάτρου σε κάθε περίπτωση εξέτασης ανηλίκων ενώπιον προανακριτικών, ανακριτικών ή δικαστικών αρχών αποτελεί ένα μόνον παράδειγμα της νέας, μη αποκτημένης, γνώσης που πρέπει να διαθέτουν οι ειδικοί της ψυχικής υγείας για να ανταποκριθούν στο έργο αυτό: ποιος είναι ο ρόλος τους σε μια τέτοια περίπτωση; Τι ακριβώς θα πρέπει να κάνουν; Να εξετάσουν αυτοί τον ανήλικο λαμβάνοντας γνώση των ερωτημάτων που τίθενται για την αρμόδια αρχή; Να υποδείξουν τα ερωτήματα που πρέπει να τεθούν, καθώς και τον τρόπο υποβολής τους; Να εξηγήσουν (στον ελάχιστο χρόνο που θα έχουν στη διάθεσή τους) στον ανακριτικό υπάλληλο με ποιο τρόπο θα υποβάλλει ανοιχτές και όχι κλειστές ερωτήσεις, πώς αυτές δεν θα πρέπει να είναι καθοδηγητικές και πώς θα προχωρήσει από τις γενικότερες στις ειδικότερες; Ποιος θα είναι ο ρόλος τους, εάν διαπιστώσουν ότι ο ανήλικος παραπλανάται ή κακοποιείται λεκτικά ή και σωματικά, από τη διαδικασία της εξέτασης; Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί η προσπάθεια της πολιτείας να αναθέσει σε ψυχιατρικά τμήματα γενικών νοσοκομείων την πραγματογνωμοσύνη που αφορά εκτίμηση ατόμων για εξάρτηση από ουσίες. Η εκτίμηση της παρουσίας εξάρτησης από ουσίες μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη και απαιτεί χρόνο, κατάλληλα εκπαιδευμένο και αριθμητικά επαρκές προσωπικό και εργαστηριακή υποδομή. Και στην περίπτωση αυτή, οι ψυχίατροι πλην όσων έχουν εξειδικευθεί στην αντιμετώπιση εξάρτησης χρηστών δεν έχουν την κατάλληλη εκπαίδευση να αναλάβουν το σχετικό έργο. Ειδικότερα, όσον αφορά στα περιστατικά εφήβων ατόμων με εξάρτηση, αυτά χρειάζονται ιδιάζουσα μεταχείριση και πολύ χρόνο προκειμένου να διαγνωσθεί η ενδεχόμενη εξάρτησή τους (π.χ. για να εξετασθούν οι γονείς και κηδεμόνες τους καθώς και τα ίδια, να ληφθεί πλήρες ιστορικό από αυτούς αλλά και πληροφορίες από το σχολείο ή άλλες κοινωνικές υπηρεσίες που τους παρακολουθούν και να γίνει παρατήρηση της συμπεριφοράς τους επί μακρό χρονικό διάστημα). Η εφάπαξ εξέτασή τους ή η σύ-

7 268 A. ΜΠΕΚΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 20 (3), 2009 ντομη, ολιγόωρη ή και ολιγοήμερη παραμονή τους στην κλινική δεν εξασφαλίζει τη διάγνωση. Επιπλέον, η τυχόν παραμονή και ο συγχρωτισμός εφήβων χρηστών ουσιών (π.χ. για να εκδηλωθεί το σύνδρομο στέρησης, ώστε να επιβεβαιωθεί η παρουσία τοξικομανίας), με παιδιά και εφήβους με ψυχικές δια ταραχές που νοσηλεύονται στα παιδοψυχιατρικά τμήματα γενικών νοσοκομείων, αποτελεί ουσιαστική αντένδειξη, με καταστροφικές συνέπειες και για τις δύο ομάδες, κυρίως όμως για τα παιδιά και εφήβους με ψυχική διαταραχή. Τέλος, η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού σε θέματα χρήσης ουσιών θα έθετε σε άμεσο κίνδυνο τη σωματική υγεία των χρηστών, επειδή αυτοί ενδέχεται να εμφανίσουν επικίνδυνα συμπτώματα τοξίκωσης ή στερητικού συνδρόμου, τα οποία οι παιδοψυχίατροι δεν έχουν τη γνώση και εμπειρία, ούτε και τα μέσα να αντιμετωπίσουν. Στις περιπτώσεις αυτές θα έπρεπε να ληφθεί υπόψιν ότι τα εξαρτημένα άτομα προσπαθούν να αποδείξουν ότι είναι χρήστες, ώστε να έχουν ευνοϊκή μεταχείριση από το νόμο (επιβολή μειωμένης ποινής), οπότε και μπορεί να επιδοθούν σε ποικίλες παρελκυστικές πρακτικές, ώστε να παραπλανήσουν τους ψυχιάτρους-πραγματογνώμονες. Εστιάζοντας συνοπτικά στους βασικούς κανόνες που διέπουν την εργασία του ψυχιάτρου-πραγματογνώμονα: Ο ψυχίατρος πρέπει να διαθέτει τη δέουσα εκπαίδευση και πιστοποίηση ότι είναι κατάλληλος να ασκεί την εξειδικευμένη εργασία της δικαστικής ψυχιατρικής 16 Η πραγματογνωμοσύνη συνήθως δεν μπορεί να γίνεται με τη διαδικασία του επείγοντος. Η απάντηση των εξειδικευμένων ιατρονομικών ερωτημάτων στα οποία καλείται να εκφράσει επαγγελματική γνώμη ο πραγματογνώμονας απαιτεί πολύ χρόνο, και ειδικότερα για τις παιδοψυχιατρικές πραγματογνωμοσύνες, ο χρόνος αυτός δεν μπορεί να είναι μικρότερος του τριμήνου. Έχει υποστηριχθεί με έμφαση 20 ότι οι πραγματογνώμονες δεν θα πρέπει να ασχολούνται με κλινικό έργο, ή ότι θα πρέπει να ασχολούνται στο μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους με τις δικαστικές εκτιμήσεις. Η άποψη αυτή, μολονότι ίσως ακούγεται ακραία στον ελληνικό χώρο, βασίζεται τόσο σε πρακτικές ιδιομορφίες του σχετικού έργου (απαιτεί πολύ χρόνο και αφοσίωση), όσο και στις ιδιότητες που χρειάζεται να αποκτήσει ο πραγματογνώμονας, εκείνες του σκεπτικισμού και της αναζήτησης της αλήθειας μέσω και της ανάλυσης των πιθανοτήτων να ισχύουν ή όχι όσα πληροφορείται. Ο πραγματογνώμονας δεν μπορεί να είναι συγχρόνως ο θεραπευτής ιατρός 21,22 της υπό δικαστική εκτίμηση περίπτωσης. Ο κανόνας αυτός έχει δύο βασικές συνέπειες: (1) η πραγματογνωμοσύνη δεν θα πρέπει να ανατίθεται σε κλινικές ή τμήματα, όπου συγχρόνως παραπέμπεται το άτομο για θεραπεία, αντίθετα θα πρέπει να ανατίθεται σε έναν ή περισσότερους πραγματογνώμονες από τον κατάλογο που τηρείται στα Πρωτοδικεία της χώρας. Η θεραπεία του ατόμου μετά την ολοκλήρωση της πραγματογνωμοσύνης, εάν είναι αναγκαία, δεν θα πρέπει να αναλαμβάνεται από τον πραγματογνώμονα, αλλά από τρίτο, κατάλληλο για το σκοπό αυτό, ειδικό της ψυχικής υγείας. * (2) Σε περίπτωση που το άτομο, το οποίο παραπέμπεται για ψυχιατρική εκτίμηση για δικαστικούς σκοπούς, ήταν ήδη σε ψυχιατρική θεραπεία ή σε κάποιας μορφής σχέση με τον πραγματογνώμονα, η σχέση αυτή θα πρέπει να αποτελεί κώλυμα διορισμού του τελευταίου, ή τουλάχιστον, να έχει αυτός το δικαίωμα να αρνηθεί εξ αυτού του λόγου τον διορισμό του. Ο ψυχίατρος πρέπει να αποκτήσει γνώση και εξοικείωση με τη βασική νομική γνώση που αφορά το γνωστικό πεδίο της δικαστικής ψυχιατρικής, 23 καθώς και με τον ιδιαίτερο δεοντολογικό και ηθικό κώδικα που αφορά τις σχετικές επαγγελματικές ενέργειες. * Σημειώνεται ότι ο διορισμός των πραγματογνωμόνων γίνεται από κατάλογο που τηρείται στα πρωτοδικεία των νομών, ο οποίος συντάσσεται κατ έτος, περιλαμβάνονται δε σε αυτόν όσοι ψυχίατροι κάνουν σχετική αίτηση. Η επιλογή του πραγματογνώμονα γίνεται από τον δικαστή, συνήθως κατά σειράν του καταλόγου, ενώ είναι δυνατόν να διορισθούν και πρόσωπα εκτός του καταλόγου. Η καταλληλότητα των αιτουμένων να συμπεριληφθούν στους καταλόγους πραγματογνωμόνων δεν ελέγχεται με βάση κριτήρια, π.χ. την εκπαίδευση και εμπειρία τους ή την ύπαρξη τίτλων, που να αποδεικνύουν την καταλληλότητά τους να εκτελέσουν το σχετικό έργο.

8 PSYCHIATRIKI 20 (3), 2009 ΚΛΙΝΙΚH ΨΥΧΙΑΤΡΙΚH ΚΑΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚH ΨΥΧΙΑΤΡΙΚH 269 Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι η δικαστική ψυχιατρική διαφέρει σημαντικά από την καθημερινή κλινική ψυχιατρική πράξη. Συνοψίζοντας αυτή τη, σχετικά σύντομη, αναφορά στις διαφοροποιήσεις ανάμεσα στην άσκηση της κλινικής και της δικαστικής ψυχιατρικής θα ήταν χρήσιμο να τονισθεί ότι, καθώς τα φαινόμενα βίας, κακοποίησης, διάλυσης της οικογένειας και των θεσμών γενικά, αυξάνονται, η ετυμηγορία των λειτουργών του νόμου γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διατυπωθεί με ασφαλή τρόπο χωρίς τη βοήθεια εξειδικευμένης γνώσης και εμπειρίας των ειδικών. Για τούτο καθίσταται επιτακτική η ανάγκη να προσδιορισθούν εξαρχής οι προϋποθέσεις άσκησης του λειτουργήματος του ψυχιάτρου-πραγματογνώμονα, το οποίο, ειρήσθω εν παρόδω, είναι πολύ διαφορετικό από όσα συνήθως πράττει ή αναμένεται να πράξει ένας πραγματογνώμονας άλλης (μη ιατρικής, αλλά και ιατρικής) ειδικότητας. Οι προϋποθέσεις αυτές θα πρέπει να διατυπωθούν σε νομοθετικές ρυθμίσεις και ενδεχομένως να εξειδικευθούν με νομολογιακά κείμενα ή υπουργικές αποφάσεις, σε στενή πάντα συνεργασία με τις επιστημονικές ενώσεις των ψυχιάτρων και παιδοψυχιάτρων. Tέλος, επειδή ακριβώς το νομικό μας σύστημα βασίζεται στην αντιδικία των διαδίκων πλευρών, όλοι (διάδικοι, δικηγόροι, τεχνικοί σύμβουλοι) προσπαθούν με κάθε μέσο να αποδείξουν ότι ο πελάτης τους ή ο εαυτός τους έχει το δίκιο με το μέρος του. Στα πλαίσια της προσπάθειας αυτής μπορεί να αμφισβητήσουν την αμεροληψία, την επιστημονικότητα ή τη διαδικασία που ακολούθησε ο πραγματογνώμονας και αυτό όχι πάντα καλόπιστα και με στόχο την ανεύρεση της αλήθειας. Συνέπεια των αντιξοοτήτων αυτών είναι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ψυχίατροι στο ρόλο του πραγματογνώμονα να καταφεύγουν στην άσκηση «αμυντικής» ψυχιατρικής, με ενδείξεις της αμυντικότητας αυτής αφενός τη συχνή αίτηση εξαιρέσεων, όταν διορίζονται πραγματογνώμονες 24 που και την απονομή της δικαιοσύνης καθυστερεί υπερβολικά και τους πολίτες βλάπτει και αδικεί, αφετέρου την αποφυγή καταγραφής της πραγματικής και πλήρους επιστημονικής γνώμης τους στην τελική έκθεση πραγματογνωμοσύνης, από φόβο για τις εις βάρος του ενέργειες, που προαναφέρθηκαν. Clinical Psychiatry and Forensic Psychiatry: Similarities and differences A. Beka Psychiatric Department for Children and Adolescents, G. Papanikolaou General Hospital, Thessaloniki, Greece Psychiatriki 2009, 20: Forensic and clinical psychiatry require very different expertise from mental health specialists who work in each field respectively. Despite the fact that classical psychiatric training provides theoretical knowledge and practical skills relevant to both clinical and forensic psychiatric work, the latter requires a quite different understanding of doctor-patient relationship, ethic-development and legally oriented practice to be developed. Almost all researchers or opinion leaders in forensic psychiatry agree that, in this distinguished area, specific principles and characteristics apply: the forensic psychiatrist supports mainly the legal system rather than the patient, he needs to develop new interview techniques and a new database of knowledge in order to deal with the psycho-legal questions to be answered, and he also needs to avoid psychiatric jargon and adjust his terminology to terms understandable by the legal profession. At the same time forensic psychiatrists should be ready to confront the examinees with contradictory information they may provide and contact third

9 270 A. ΜΠΕΚΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 20 (3), 2009 parties to check the validity of their impressions, keeping in mind the probability of malingering or other reasons behind observed behaviours. Moreover the conclusions presented by the forensic psychiatrist to the courts need to be, to a certain degree, safe results based on his observations, examinations and theoretical scientific knowledge, despite the fact that he is frequently asked to comment on issues concerning the past or the future. Finally confidentiality issues are irrelevant to forensic work and the inevitable distribution of reports to all involved parties may result, in some cases, to questioning of the expert witness s professional opinion and his involvement in disciplinary or penal prosecution. All the above require an appropriate training for psychiatrists involved in forensic work, as well as their familiarization with basic legal knowledge and the ethical code relevant to this exceptional field of work. Key words: Forensic psychiatry, clinical psychiatry, differences, role of expert witness B 1. American Academy of Psychiatry and the Law: What is Forensic Psychiatry? 2. Gordon H, Lindqvist P. Forensic Psychiatry in Europe. Psychiatr Bull 2007, 31: Schetky DH. History of Child and Adolescent Forensic Psychiatry. In: Schetky DH, Benedek EP (eds). Principles and practice of child and adolescent forensic psychiatry. APA Inc, Washington DC, 2002: ,, 1998: , -, 1994: Weissman HN, DeBow DM. Ethical Principles and Professional Competencies. In: Goldstein AM, Weiner IB (eds) Handbook of psychology. Forensic psychology. John Wiley & Sons, Inc, New Jersey, 2003: Greenberg SA, Schuman, DW. Irreconcilable conflict between therapeutic and forensic roles. Profession Psychol Res Pract, 28: Faulk M. Ethics and Forensic Psychiatry. In: Basic forensic Psychiatry. Blackwell Scientific Publications, Oxford, 1988: , 9: :. «.»,, 1998: Schetky DH. Forensic Ethics. In: Schetky DH, Benedek EP. (eds) Principles and Practice of Child and Adolescent Forensic Psychiatry. APA Inc, Washington DC, 2002: Monahan J (eds), Who is the client? The ethics of psychological intervention in the criminal justice system. Washington, DC, American Psychological Association 13. Grisso T. Evaluating competencies: Forensic assessments and instruments. New York, Plenum Press 14.. :, 5,,,, 2006, 34, , NB: Melton GB, Kimbrough-Melton RJ. Integrating assessment, treatment and justice: Pipe dream or possibility? In: Sparta, SN, Koocher GP (eds) Forensic mental health of children and adolescents. Oxford University Press, New York, 2006: Goldstein AM. Overview of Forensic Psychology. In: Goldstein AM, Weiner IB (eds) Handbook of psychology. Forensic psychology. John Wiley & Sons, Inc, New Jersey, 2003: Packer IK, Borum R. Forensic training and practice. In: Goldstein AM, Weiner IB (eds) Handbook of psychology. Forensic psychology. John Wiley & Sons Inc, New Jersey, 2003: :, 65,..,, 2004: Melton GB, Petrilla J, Poythress NG, Slobogin C. Psychological evaluations for the courts: A handbook for mental health professionals and lawyers (2nd ed), New York: Guilford, 1997: , 17: Caudill OB. Avoiding malpractice in child forensic assessment. In: Sparta SN, Koocher GP (eds) Forensic mental health of children and adolescents. Oxford University Press, New York, 2006: Smith S. Working with courts, judges and lawyers: What forensic mental health professional should know about being expert witnesses. In: Sparta SN, Koocher GP (eds) forensic mental health of children and adolescents. Oxford University Press, New York, 2006: , A. -. :,..,, 2008: Αλληλογραφία: A. Μπέκα, Κωφίδη 5, Πανόραμα, Θεσσαλονίκη Τηλ , ,

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Διπλωματική εργασία στο μάθημα «ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ.

Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ. Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ.) Υπό Χριστίνα-Μαρία Α. Νικολοπούλου, Δικηγόρο, Δρ.Ν. ΕΚΠΑ Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1.Πολύ συχνά άγονται ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις, κυρίως οικογενειακής υφής, στις οποίες ένα εκ των εµπλεκοµένων µερών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήµατα υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

[όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η

[όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Αστικός Κώδικας [όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Άρθρο 1666 - Ποιοί υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση "Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014 ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 29-05-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3360/29-05-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ.. ΧΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧXI II. ΞΕΝΕΣ... XXI 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Έννοια και αποστολή της Δικαστικής Ψυχιατρικής. Υπευθυνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/168-1/01-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 20/2016

Α Π Ο Φ Α Σ Η 20/2016 ΕΠΕΙΓΟΝ Αθήνα, 30-03-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1998/30-03-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 20/2016 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Δικαστική συμπαράσταση. Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση:

Δικαστική συμπαράσταση. Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση: Δικαστική συμπαράσταση (Άρθρο 1666) Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση: Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται ο ενήλικος όταν λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή λόγω σωματικής αναπηρίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. 1) της παρ.2 του άρθρου 54 του Σχεδίου Νόμου που κυρώθηκε με τον Ν. 2447/1996.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. 1) της παρ.2 του άρθρου 54 του Σχεδίου Νόμου που κυρώθηκε με τον Ν. 2447/1996. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ`ΑΡΙΘ.250/1999 (ΦΕΚ Α`/206/7.10.1999) Τρόπος άσκησης από τους ειδικούς επιστήμονες του άρθρου 54 Ν. 2447/1996, των αρμοδιοτήτων κοινωνικής υπηρεσίας που τους ανατίθενται στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: ρ. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου».

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Αθανασοπούλου Ευαγγελινή Παιδοψυχίατρος, Επιμελήτρια Ε.Σ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η εκπαιδευτική έρευνα οφείλει να εφαρμόζει τη δεοντολογία που προβλέπει τον σεβασμό της προσωπικότητας, της

Διαβάστε περισσότερα

Η Δεοντολογία διδάσκει τη σωστή, την άψογη στάση και συμπεριφορά του γιατρού απέναντι στον άρρωστο συνάνθρωπό του, απέναντι στο συνάδελφό του και

Η Δεοντολογία διδάσκει τη σωστή, την άψογη στάση και συμπεριφορά του γιατρού απέναντι στον άρρωστο συνάνθρωπό του, απέναντι στο συνάδελφό του και Η Δεοντολογία διδάσκει τη σωστή, την άψογη στάση και συμπεριφορά του γιατρού απέναντι στον άρρωστο συνάνθρωπό του, απέναντι στο συνάδελφό του και στην κοινωνία μέσα στην οποία ζει και αναπτύσσεται. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Η παρούσα εργασία αποτελεί την Πτυχιακή Εργασία και πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου

Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου Προς Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Γενική Διεύθυνση Σωφρονιστικής Πολιτικής Μεσογείων 96 115

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 4ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Η Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 70/2013

Α Π Ο Φ Α Σ Η 70/2013 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 06-06-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3726/06-06-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 70/2013 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε

Διαβάστε περισσότερα

2nd Training Workshop of scientists- practitioners in the juvenile judicial system Volos, EVALUATION REPORT

2nd Training Workshop of scientists- practitioners in the juvenile judicial system Volos, EVALUATION REPORT 2nd Training Workshop of scientists- practitioners in the juvenile judicial system Volos, 26-6-2016 Can anyone hear me? The participation of juveniles in juvenile justice. EVALUATION REPORT 80 professionals

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΜΑ: ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ: «Μέτρα Θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής» Ενημερώνουμε τα μέλη μας ότι οι παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. Πρόλογος Ο Εσωτερικός Κανονισµός Λειτουργίας της Γ' Πανεπιστηµιακής Ψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας»

Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» Υγεία είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΔΙΚΑΙΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΛΟΓΩ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ, ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ.

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΔΙΚΑΙΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΛΟΓΩ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ, ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΔΙΚΑΙΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΛΟΓΩ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ, ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ.» ----------. ---------- Άρθρο 1 Δικαιούμενοι στην άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α )

Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α ) Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α ) Με τα άρθρα 1666 έως 1688 του ΑΚ, όπως αυτά αντικαταστάθηκαν από το άρθρο 13 του ν. 2447/1996 και ισχύουν από 20.12.1996, εισάγεται ο θεσμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΙΧ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Δικαστική Ψυχολογία και Ψυχολογία... 1 1.2. Ιδιαίτερη προβληματική της Δικαστικής Ψυχολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/ Αθήνα, 17-04-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/17-04-2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ

Διαβάστε περισσότερα

National School of Judges,Thessaloniki, EVALUATION REPORT

National School of Judges,Thessaloniki, EVALUATION REPORT 3 rd Training Workshop of scientists- practitioners in the juvenile judicial system National School of Judges,Thessaloniki, 8-7-2016 Can anyone hear me? The participation of juveniles in juvenile justice

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές έρευνες-έγκαιρη παρέμβαση-γνωμοδοτικός ρόλος της ΥΕΑ 17

Κοινωνικές έρευνες-έγκαιρη παρέμβαση-γνωμοδοτικός ρόλος της ΥΕΑ 17 Κοινωνικές έρευνες-έγκαιρη παρέμβαση-γνωμοδοτικός ρόλος της ΥΕΑ Προληπτική παρέμβαση Η ποινική δικαιοσύνη ασχολείται με τον ανήλικο παραβάτη κυρίως εφόσον έχει προβεί σε παράβαση του ποινικού κώδικα ή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 62/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 62/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2165-2/17-05-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 62/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, ΑΠ: Γ/ΕΞ/5792-1/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 153/2011

Αθήνα, ΑΠ: Γ/ΕΞ/5792-1/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 153/2011 Αθήνα, 24-11-2011 ΑΠ: Γ/ΕΞ/5792-1/24-11-2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475600 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 153/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΡΑΦΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΙ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ

ΑΝΑΓΡΑΦΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΙ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΑΝΑΓΡΑΦΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΙ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ Α Ν Ν Α Τ Σ Ι Τ Ο Υ Ρ Α Δ Ι Κ Η Γ O Ρ Ο Σ D E S S Δ Ι Κ Α Ι Ο Τ Η Σ Υ Γ Ε Ι Α Σ Ν Ο Μ Ι Κ Η Σ Υ Μ Β Ο Υ Λ Ο Σ Ι. Σ. Α.

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 138/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 138/2012 Αθήνα, 24-09-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/6082/24-09-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 138/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ

Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ Ε. Συμεωνίδου Καστανίδου Καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου στο ΑΠΘ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ Συχνή η ενασχόληση των δικαστηρίων με την ποινική ευθύνη των γιατρών

Διαβάστε περισσότερα

Διαμεσολάβηση και Βιοηθική

Διαμεσολάβηση και Βιοηθική Διαμεσολάβηση και Βιοηθική Διεπιστημονικό Συνέδριο Ιατρική Ευθύνη και Βιοηθική ΙΙ, Αθήνα, 14-15/03/2014 Πανεπιστημίου Κύπρου 1 Διαφορές βιοηθικής διαμεσολάβησης από κλασική διαμεσολάβηση Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας στο φαινόμενο της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης Παιδιών

Ο ρόλος των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας στο φαινόμενο της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης Παιδιών Ο ρόλος των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας στο φαινόμενο της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης Παιδιών Χαρά Ταπανίδου Πρώτη Λειτουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας Υποχρεώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος ΠΜΣ «Η σύγχρονη εγκληματικότητα και η αντιμετώπισή της» Πάντειο Πανεπιστήμιο Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Προϋποθέσεις αντικατάστασης Δικηγόρου διορισθέντα στα πλαίσια της παροχής δωρεάν νομικής βοήθειας.

ΘΕΜΑ: Προϋποθέσεις αντικατάστασης Δικηγόρου διορισθέντα στα πλαίσια της παροχής δωρεάν νομικής βοήθειας. ΘΕΜΑ: Προϋποθέσεις αντικατάστασης Δικηγόρου διορισθέντα στα πλαίσια της παροχής δωρεάν νομικής βοήθειας. Σας γνωστοποιούμε την εισήγηση του Γενικού Γραμματέα του Δικηγορικού Συλλόγου Καβάλας, Αθανασίου

Διαβάστε περισσότερα

Στον χρόνιο αλκοολισμό, παρουσιάζονται διαταραχές ποικίλου βαθμού του νευρικού συστήματος (τρεμούλιασμα, πολυνευρίτιδα, διανοητική σύγχυση,

Στον χρόνιο αλκοολισμό, παρουσιάζονται διαταραχές ποικίλου βαθμού του νευρικού συστήματος (τρεμούλιασμα, πολυνευρίτιδα, διανοητική σύγχυση, Αλκοολισμός ΟΡΙΣΜΟΣ Ο όρος αναφέρεται για πρώτη φορά από έναν Ολλανδό γιατρό στα τέλη της δεκαετίας του 1840, ενώ αναλύθηκε σε νόσο το 1972 από το γιατρό John Coakley Lettson. Αλκοολισμός σημαίνει δηλητηρίαση

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3378-2/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 56 /2016

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3378-2/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 56 /2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 14-07-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3378-2/14-07-2016 Α Π Ο Φ Α Σ Η 56 /2016 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε στην έδρα της

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας

Νέο Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας Department: Διεύθυνση Πωλήσεων Country: Ελλάδα Νέο Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας Η Ασφάλιση Υγείας σε Επίπεδο Οικογένειας Υπάρχει οικογενειακός προϋπολογισμός. Οικονομίες κλίμακος. Ενιαίες παροχές. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή

Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή Το πρόγραμμα πραγματοποιείται με δωρεά από το www.snf.org Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή Διευθυντής - Επιστημονικός Υπεύθυνος Προγράμματος: Γ. Κολαΐτης Εκτελεστικός Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους.

Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους. Ενδυνάμωση & Συνηγορία των ατόμων που πάσχουν από Άνοια και των φροντιστών τους. Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος, M.Sc., PhDs Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών 10th Panhellenic

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 09-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/90-1/09-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

«ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ» ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ GAMIAN- EUROPE

«ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ» ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ GAMIAN- EUROPE «ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ» ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ GAMIAN- EUROPE We would like to invite you to participate in GAMIAN- Europe research project. You should only participate if you want to and choosing

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 1.9.2009 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 0586/2005, του Ιωάννη Βουτινόπουλου, ελληνικής ιθαγένειας, σχετικά με εικαζόμενες παράνομες χρηματιστηριακές συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ HELLENIC SOCIETY FOR THE ADVANCEMENT OF PSYCHIATRY AND RELATED SCIENCES ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Η επιστημονική μέθοδος (Ι) Πληροφορίες αμερόληπτες και αντικειμενικές Πέντε βήματα: Παρατήρηση Διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορεί κανείς να έχει έναν διερμηνέα κατά την επίσκεψή του στον Οικογενειακό του Γιατρό στο Ίσλινγκτον Getting an interpreter when you visit your

Πώς μπορεί κανείς να έχει έναν διερμηνέα κατά την επίσκεψή του στον Οικογενειακό του Γιατρό στο Ίσλινγκτον Getting an interpreter when you visit your Πώς μπορεί κανείς να έχει έναν διερμηνέα κατά την επίσκεψή του στον Οικογενειακό του Γιατρό στο Ίσλινγκτον Getting an interpreter when you visit your GP practice in Islington Σε όλα τα Ιατρεία Οικογενειακού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ

ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Ι. ΣΑΚΕΛΛΙΑΔΗΣ, MD, MSc, MFSSoc ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ, ΕΚΠΑ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ & ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ, ΣΧΟΛΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ

Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ «Ενίσχυση της λειτουργίας των Κινητών Μονάδων Πρώτης Υποδοχής, για τις διαδικασίες πρώτης υποδοχής, σε περιοχές υπό υψηλή πίεση μεταναστευτικών ροών» Καλές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 12/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 12/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/743/01-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 12/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2010 Τόμος 9 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2010

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2010 Τόμος 9 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2010 www.vima-asklipiou.gr Σελίδα 394 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Ανάγκες νοσηλευομένων ασθενών με στεφανιαία νόσο Κ ατά τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου της επιβίωσης των ασθενών με στεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις Κατηγορίες προσώπων ανάλογα µε την ικανότητα για δικαιοπραξία Από πλευράς

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βάλια Τσοπόκη, Φωτεινή Τολίκα Γενική ΕΞΥΠΠ Προστασία Α.Ε. Νοσηλεύτριες Επαγγελματικής υγείας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Νοσηλευτική επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

A Fairy Tale Model of Trauma Informed Treatment Μοντέλο των φάσεων του παραµυθιού για τη θεραπεία του τραύµατος Ηµερήσιο Εργαστήριο Εισηγητής: Dr. Ricky Greenwald Child Trauma Institute, New York 6 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. ζ) Ομώνυμο εργαστήριο της κλινικής που περιλαμβάνει εργαστήριο ισοτόπων

Άρθρο 1. ζ) Ομώνυμο εργαστήριο της κλινικής που περιλαμβάνει εργαστήριο ισοτόπων Εσωτερικός κανονισμός της Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής και Ειδικής Νοσολογίας της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Άρθρο 1 Γνωστικό Αντικείμενο 1. Η Β Προπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Σκοπός. 1. Η Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας έχει ως σκοπό:

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Σκοπός. 1. Η Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας έχει ως σκοπό: Άρθρο 1 Η Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε και εγκαταστάθηκε στο ΓΠΝ «Γ. Παπανικολάου» με το άρθρο 1 της υπ αριθμ Α3β/οικ 4407

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$ Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 11/2011 (Τµήµα)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ντής: Αναπλ. Καθηγητής ΓΕΡ. ΚΟΛΑΪΤΗΣ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 2011 2014 Αθήνα, Απρίλιος 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Εβδομαδιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Υποδοχή και διερεύνηση από υπηρεσίες ψυχικής υγείας και κοινωνικής πρόνοιας αιτηµάτων ανηλίκων, που δεν συνοδεύονται από τους γονείς τους

Θέµα: Υποδοχή και διερεύνηση από υπηρεσίες ψυχικής υγείας και κοινωνικής πρόνοιας αιτηµάτων ανηλίκων, που δεν συνοδεύονται από τους γονείς τους Αθήνα, 20 Ιουνίου 2013 Αριθ. Πρωτ. Φ. 1000.2/24645/2013 Πληροφορίες: Αλεξάνδρα Μοσχοπούλου Προς: Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού, Υφυπουργό κο Θ. Παπαθεοδώρου Υπουργείο Υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΘΕΜΑ: Λεπτομερείς οδηγίες για τα περιεχόμενα του Εντύπου Ενημέρωσης και Συγκατάθεσης των συμμετεχόντων σε παρεμβατική κλινική μελέτη και για τις Βεβαιώσεις Ασφαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Παράσταση «Αντιγόνη» που έγινε στο κατεχόμενο θέατρο Σαλαμίνας στις 28/9/2016

Θέμα Παράσταση «Αντιγόνη» που έγινε στο κατεχόμενο θέατρο Σαλαμίνας στις 28/9/2016 ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΜΕ ΤΟ ΤΗΛΕΟΜΟΙΟΤΥΠΟ Προς Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας 07 Οκτωβρίου 2016 Θέμα Παράσταση «Αντιγόνη» που έγινε στο κατεχόμενο θέατρο Σαλαμίνας στις 28/9/2016 Αναφέρομαι στο πιο πάνω θέμα, και

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΘΕΝΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΒΑΛΟΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: MANΩΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/5583/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 87/2016

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/5583/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 87/2016 ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 14-09-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/5583/14-09-2016 Α Π Ο Φ Α Σ Η 87/2016 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση

Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση PSYCHIATRIKI 14 (2), 2003 101 Ερευνητική εργασία Research paper Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση Α.Πολίτης, Γ. Τρίκκας, Α. Πεχλιβανίδης, Π. Μουρτζούχου, Γ.Ν. Χριστοδούλου Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μαθημάτων Ακαδ. Έτος 2014-2015 Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική Ενότητα Διδάσκων / Διδάσκουσα ΜΑΘΗΜΑ 1ο 30/09/2014 Η έννοια της Βιο-ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΡΘΡΟ 1 - Τι είναι το Ασφαλιστήριο συμβόλαιο; 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΡΘΡΟ 1 - Τι είναι το Ασφαλιστήριο συμβόλαιο; 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ {Εδώ περιγράφονται όλα όσα ισχύουν και πρέπει να έχετε υπόψη σας για την ισχύ του Ασφαλιστηρίου σας. Οι όροι αυτοί εφαρμόζονται μαζί με τους Ειδικούς Όρους των καλύψεων του Ασφαλιστηρίου σας}

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΧΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τομέας Οικονομικών της Υγείας ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΡΟΣ 2 Ο ΧΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ THEAM TRAINING HEALTHCARE MULTIDISCIPLINARY TEAMS ON CHILDREN S RIGHTS AND ON CHILD-FRIENDLY JUSTICE (THEAM) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 2 (2010) ΚΕΚ Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής 3 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας

Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας Ευελιξία Συνθέστε το δικό σας Medical Safety Εστιάστε στα σημεία που θέτει ως προτεραιότητα ο υποψήφιος ασφαλισμένος. 2 3 Βασικά Κριτήρια Επιλογής 1. Ανώτατο Όριο Ετήσιων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ THEAM TRAINING HEALTHCARE MULTIDISCIPLINARY TEAMS ON CHILDREN S RIGHTS AND ON CHILD-FRIENDLY JUSTICE (THEAM) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 1 Εισαγωγικά σχόλια και επεξηγήσεις... 3

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 1 Εισαγωγικά σχόλια και επεξηγήσεις... 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 1 Εισαγωγικά σχόλια και επεξηγήσεις... 3 Μέρος Ι Εισαγωγή 9 1. 1 Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ... 9 1.1.1 Προσδιορισμός του αντικειμενικού θεραπευτικού στόχου...11 1.1.2

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

22/11/2008. Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση. με θέματα. «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης»

22/11/2008. Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση. με θέματα. «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης» 22/11/2008 Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση με θέματα «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης» Συνδιοργάνωση του Ομίλου Νομικού Προβληματισμού ΈΔΡΑ και της

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Γνωστική Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ Η Ελληνική Εταιρεία Γνωστικής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας (ΕΕΓΣΨwww.gacbp.com) ιδρύθηκε το 1994 ως ένας επιστημονικός φορέας με σκοπό την προαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 18 / 2015

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 18 / 2015 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 10-02-2015 Αριθ. Πρωτ. Γ/ΕΞ/336-1/10-02-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 18 / 2015 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε µετά από

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3073-4/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 92 /2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3073-4/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 92 /2014 1 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 30-07-2014 2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3073-4/30-07- Α Π Ο Φ Α Σ Η 92 /2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μαθημάτων Ακαδ. Έτος 2016-2017 Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική Ενότητα Διδάσκων / Διδάσκουσα ΜΑΘΗΜΑ 1ο Τρίτη, 27/09/2016 Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα