πυραµίδας, από το γενικό προς το ειδικό. Η παρουσίαση των χωρών αρχίζει µε το προφίλ της κάθε χώρας και συνεχίζει µε την ανάλυση των θεσµικών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "πυραµίδας, από το γενικό προς το ειδικό. Η παρουσίαση των χωρών αρχίζει µε το προφίλ της κάθε χώρας και συνεχίζει µε την ανάλυση των θεσµικών"

Transcript

1 1)Εισαγωγή. Το µεταναστευτικό φαινόµενο αποτελεί µια πραγµατικότητα για την Ελλάδα της τελευταίας εικοσαετίας. Μια πραγµατικότητα ζωντανή και συνεχώς µεταλλασσόµενη, η οποία έχει επηρεάσει τις δοµές της ελληνικής κοινωνίας. Το έντονο µεταναστευτικό ρεύµα των τελευταίων χρόνων προς τη χώρα µας σηµατοδοτεί µείζονες αλλαγές την ελληνική κοινωνία, οι οποίες επηρεάζουν την σύνθεση του πληθυσµού, την αγορά εργασίας, τις κοινωνικές αντιλήψεις και το πολιτισµικό της µωσαϊκό. Οι αλλαγές αυτές στις κοινωνικές δοµές, τις οποίες βιώνει σήµερα η Ελλάδα, έχουν επηρεάσει νωρίτερα άλλες χώρες της Ευρώπης, οι οποίες λόγω της ιστορίας τους και των πολιτικών και οικονοµικών συνθηκών τους, έχουν κληθεί να διαχειριστούν το φαινόµενο της µετανάστευσης δεκαετίες πριν. Η παρούσα εργασία θα αποτολµήσει µια σύγκριση µεταξύ τριών ευρωπαϊκών χωρών, της Ελλάδας, των Κάτω Χωρών και του Ηνωµένου Βασιλείου. Η συγκριτική ανάλυση θα εστιαστεί στα θεσµικά πλαίσια των χωρών, σε σχέση µε τις πολιτικές ένταξης των µεταναστών και στα προγράµµατα εκµάθησης της γλώσσας της χώρας υποδοχής από τους µετανάστες, ως προτεραιότητα των πολιτικών ένταξης. Στο θεωρητικό υπόβαθρο, το οποίο χωρίζεται σε δύο µέρη, θα επιχειρηθεί µια επεξήγηση των ορισµών του φαινοµένου της µετανάστευσης, της ένταξης και της ενσωµάτωσης των µεταναστών, στον κοινωνικό ιστό των χωρών υποδοχής και της µεταναστευτικής πολιτικής, ως κοµµάτι της κοινωνικής πολιτικής των ευρωπαϊκών κρατών. Επίσης, θα παρουσιαστεί µια κατηγοριοποίηση των χωρών µε βάση την ιστορική τους σχέση µε τη µετανάστευση και τη στάση τους απέναντι στο φαινόµενο αυτό. Το δεύτερο µέρος της θεωρίας επικεντρώνεται στο ζήτηµα της εκπαίδευσης ενηλίκων, δεδοµένου ότι η ένταξη των νεοεισερχόµενων µεταναστών, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους είναι ενήλικες, βασίζεται στις πρακτικές της εκπαίδευσης ενηλίκων, η οποία παρουσιάζει διαφοροποιήσεις σε σχέση µε την σχολική εκπαίδευση. Ακολούθως, θα επιχειρηθεί µια εισαγωγική ανάλυση στην διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας, ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας στους µετανάστες, καθώς και η εκπαίδευση της γλώσσας της χώρας υποδοχής, ως εργαλείο για την ένταξη των µεταναστών. Στο κύριο µέρος της εργασίας παρουσιάζονται οι τρεις χώρες του δείγµατος, η Ελλάδα, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωµένο Βασίλειο. Η ανάλυση έχει την µορφή 1

2 πυραµίδας, από το γενικό προς το ειδικό. Η παρουσίαση των χωρών αρχίζει µε το προφίλ της κάθε χώρας και συνεχίζει µε την ανάλυση των θεσµικών πλαισίων των χωρών αυτών σε σχέση µε τη µετανάστευση και την ένταξη των µεταναστών. Εν συνεχεία, παρατίθεται η προτεραιότητα της εκµάθησης της γλώσσας, ως πολιτική ένταξης των µεταναστών, όπως προκύπτει από το θεσµικό πλαίσιο της κάθε χώρας. Στο τελευταίο κοµµάτι της παρουσίασης, παρατίθενται επιλεγµένα προγράµµατα εκµάθησης γλώσσας και ένταξης των µεταναστών για κάθε µια από τις τρεις χώρες του δείγµατος. Το τρίτο µέρος της παρούσας εργασίας, είναι αφιερωµένο στα ευρήµατα και στα συµπεράσµατα που προκύπτουν από την παρουσίαση των τριών χωρών. Η συγκριτική ανάλυση βασίζεται στο στόχο της συγκριτικής αποτίµησης των θεσµικών πλαισίων, των προτεραιοτήτων που σχετίζονται µε τις διαδικασίες ένταξης των µεταναστών στην κάθε χώρα του δείγµατος, και των συγκεκριµένων προγραµµάτων εκµάθησης της γλώσσας υποδοχής. Συµπερασµατικά, προκύπτει το ερώτηµα, του κατά πόσον τα θεσµικά πλαίσια των χωρών του δείγµατος και οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε επιτελικό επίπεδο, θα µπορούσαν να συντελέσουν στην δηµιουργία µιας Κοινής Ευρωπαϊκής Μεταναστευτικής Πολιτικής. Η προτεραιότητα της εκπαίδευσης, όπως προκύπτει από την συγκριτική παρουσίαση που επιχειρεί η παρούσα εργασία, πρέπει να θεωρηθεί ως βασικό στοιχείο των διαδικασιών και των πρακτικών ένταξης των µεταναστών στις κοινωνίες που τους υποδέχονται. Η µετανάστευση συνιστά κίνδυνο για τις κοινωνίες υποδοχής, µόνο όταν οι πληθυσµοί των κρατών που τους υποδέχονται δεν έχουν την κατάλληλη παιδεία και όταν οι κυβερνήσεις τους δεν έχουν φροντίσει να αναπτύξουν αποτελεσµατικές πολιτικές και δεν έχουν επενδύσει στα µακροχρόνια αποτελέσµατα που έχει η εκπαίδευση των µεταναστών στην οµαλή ένταξή τους, και τελικά στην ενσωµάτωσή τους στις καινούργιες τους πατρίδες. 2

3 2)Θεωρητικό υπόβαθρο. 1) Ά Μέρος: Το µεταναστευτικό φαινόµενο, κατηγοριοποίηση των χωρών σε σχέση µε τον τρόπο διαχείρισης του µεταναστευτικού φαινοµένου. Οι έννοιες της ένταξης, της ενσωµάτωσης, η µεταναστευτική πολιτική ως µορφή κοινωνικής πολιτικής και η Ευρωπαϊκή Ένωση. 2.1) Το φαινόµενο της µετανάστευσης. Ως µετανάστευση ορίζουµε τη µόνιµη ή προσωρινή µεταβολή του τόπου εγκατάστασης ενός ατόµου, µιας οµάδας ή ενός κοινωνικού συνόλου, από και προς µια περιοχή. Η µετανάστευση συνιστά µια µορφή δηµογραφικής διαδικασίας, η οποία συνεπάγεται την ανανέωση του πληθυσµού µιας χώρας (Μπάγκαβος & Παπαδοπούλου, 2002). Ο όρος «σύγχρονη µετανάστευση», αναφέρεται στη µεταβολή του τόπου εγκατάστασης ενός ατόµου ή ενός κοινωνικού συνόλου, που παρατηρείται στα πλαίσια της σύγχρονης βιοµηχανικής εποχής (Μουσούρου, 1991:16). Η διάκριση της σύγχρονης από την παραδοσιακή εστιάζεται κυρίως στο γεγονός ότι η παραδοσιακή αναφέρεται στην υπερπόντια µετανάστευση των τελών του 19 ου αιώνα. Ως µετανάστη ορίζουµε εκείνο το µέλος της κοινωνίας που εγκαταλείπει εκούσια τη χώρα του, µε σκοπό να εγκατασταθεί προσωρινά ή µόνιµα σε µια άλλη χώρα, περισσότερο αναπτυγµένη οικονοµικά, µε στόχο την αναζήτηση εργασίας (Μπάγκαβος &Παπαδοπούλου, 2002:12). Τα µεταναστευτικά ρεύµατα διακρίνονται σε κατηγορίες κατά κύριο λόγο µε κριτήρια γεωγραφικά. Όταν η µετακίνηση παρατηρείται στα γεωγραφικά όρια της ίδιας εθνικής επικράτειας, µιλάµε για «εσωτερική µετανάστευση». Αν η µετακίνηση πραγµατοποιείται στο διεθνή χώρο, τότε µιλάµε για «εξωτερική µετανάστευση». Σύµφωνα µε τον τόπο προορισµού διακρίνουµε τη µετανάστευση σε ενδοευρωπαική ή υπερπόντια. Επίσης, σύµφωνα µε το εάν είναι καταγεγραµµένη η µετανάστευση ή όχι από τις επίσηµες κρατικές αρχές τη διακρίνουµε σε νόµιµη ή παράνοµη. Οι χώρες που εξάγουν µετανάστες, θεωρούνται ως χώρες αποστολής και οι χώρες που τους δέχονται, ως χώρες υποδοχής. Όσον αφορά τις χώρες της Ε.Ε., οι 3

4 περισσότερες είναι πλέον χώρες υποδοχής µεταναστών, µαζί µε αυτές και η Ελλάδα 1, η οποία στο όχι πολύ µακρινό παρελθόν ήταν χώρα αποστολής. Μετά τη διεύρυνση του 2004, η Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 πλέον µελών απαρτίζεται και από χώρες οι οποίες εξακολουθούν να είναι χώρες αποστολής, λόγω οικονοµικών και διαρθρωτικών προβληµάτων. Συνέπεια αυτού του γεγονότος είναι να υπάρχουν και µεταναστευτικές ροές µέσα στα γεωγραφικά πλαίσια της ίδιας της Ένωσης, από τις Ανατολικές χώρες προς τις υτικές. Αν και κάποιες χώρες, ανάµεσα σε αυτές, η Γαλλία, η Γερµανία, η Βρετανία, αλλά και η Ελλάδα 2, έχουν προνοήσει να συνάψουν συµφωνίες χρονικής καθυστέρησης της εισόδου στην επικράτειά τους πολιτών Ανατολικών χωρών, µε σκοπό την εύρεση εργασίας και την πιθανή εγκατάσταση. 2.2) ιάκριση χωρών µε βάση την µεταναστευτική τους πολιτική. Η ταξινόµηση των χωρών που θα επιχειρήσουµε, βασίζεται στον τρόπο µε τον οποίο η κάθε χώρα αντιµετωπίζει τον εαυτό της ως χώρα υποδοχής µεταναστών, διαµορφώνοντας αναλόγως την πολιτική της ως προς αυτούς. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν χώρες µε πολιτική αφοµοίωσης των µεταναστών, όπως οι Ηνωµένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Αυστραλία 3. Οι χώρες αυτές είναι κυριολεκτικά χτισµένες από µετανάστες και το κύριο χαρακτηριστικό της πολιτικής τους είναι ότι απέβλεπαν στην απόκτηση πολιτών και όχι απλώς εργατικού δυναµικού (Μουσούρου, 2003:127). Η πολιτική απόκτησης πολιτών και η µαζική είσοδος µεταναστών δικαιολογούν τα συγκεκριµένα µέτρα που οι χώρες αυτές λαµβάνουν προκειµένου να ελέγξουν ποσοτικά και ποιοτικά τα µεταναστευτικά τους ρεύµατα. 1 Η πρόσφατη εµπειρία της Ελλάδας ως χώρας υποδοχής, αντικατοπτρίζεται και από τον ιδιόµορφο κώδικα ιθαγένειας που διαθέτει, µαζί µε τη Βραζιλία και το Ισραήλ, στον οποίο υπάρχει ρύθµιση που δεν απελευθερώνει ποτέ το άτοµο από την εθνική του ιθαγένεια, ακόµα και αν υπάρχει διπλή ιθαγένεια, φιλοδοξώντας να µην απαλείψει ποτέ τους Έλληνες της διασποράς (Schnapper, 2000:21). 2 Στην περίπτωση της Ελλάδας έχει συναφθεί συµφωνία µε τη Βουλγαρία και στην περίπτωση της Γαλλίας µε την Πολωνία. 3 Στη δεκαετία του 70 η Αυστραλία έκανε σαφή στροφή στη µεταναστευτική της πολιτική και εποµένως άλλαξε και κατηγορία. 4

5 Όσον αφορά τις Η.Π.Α ήδη από το 1882, όπου ίσχυσε ο πρώτος οµοσπονδιακός νόµος για τη µετανάστευση, υπήρχε η πολιτική του ελέγχου των µεταναστών, η οποία ήταν επιτυχής παρά το γεγονός ότι οι µετανάστες εισέρεαν κατά χιλιάδες ηµερησίως σε κάποιες περιόδους. Μετά τον Ά Παγκόσµιο Πόλεµο καταργήθηκε ο κατά κεφαλήν φόρος εισόδου που ίσχυε µέχρι τότε και εισήχθη ο περίφηµος Νόµος των ποσοστώσεων του 1921, µε σκοπό να ενισχυθούν οι εθνότητες προερχόµενες από την ευρωπαϊκή Ήπειρο. Το σύστηµα αυτό καταργείται το 1965 και αντικαθίσταται από το σύστηµα του ετήσιου µέγιστου αριθµού, αποσυνδέοντας την επιλογή από την εθνικότητα. Το 1978, εισάγεται ο θεσµός της οικογενειακής επανένωσης και των µεταναστών υψηλής εξειδίκευσης (Μουσούρου, 2003). Η µεταναστευτική πολιτική των Η.Π.Α εκφράζει την αµερικανική εθνική ιδεολογία της έλλειψης διακρίσεων και της ισονοµίας και είναι ουσιαστικά πολιτική αφοµοίωσης. Η αµερικανική κοινωνία αντιµετωπίζει τον εαυτό της ως κοινωνία ουσιαστικά µεταναστών, γι αυτό και επιζητεί την αφοµοίωση των διαφορετικών εθνικών οµάδων που µεταναστεύουν. Είναι ένα χωνευτήριο εθνοτήτων (melting pot), ανεξαρτήτως από τα ερωτηµατικά που προκύπτουν σχετικά µε το κατά πόσον είναι εφικτή η πλήρης αφοµοίωση. Ο Καναδάς από την άλλη πλευρά, επίσης έθνος µεταναστών, ακολούθησε διαφορετικό δρόµο στην προσπάθειά του να κρατήσει τις ισορροπίες ανάµεσα σε δύο επίσηµες γλώσσες και σε τρεις µειονότητες (Αγγλοσαξονική-Γαλλική-Ασιατική). Έτσι το 1988 θεσµοθετεί το δόγµα «Πολύ-πολιτισµός σε ι-γλωσσικό πλαίσιο» (Ρουµπάνης, 2008:29). Ανήκει φυσικά στην πρώτη κατηγορία χωρών, αφού είναι χώρα χτισµένη αποκλειστικά από µετανάστες, παρόλο που ακολούθησε έναν δρόµο λιγότερο φιλόδοξο από αυτόν των Ηνωµένων Πολιτειών και προτίµησε τον πιο ρεαλιστικό δρόµο της πολύ-πολιτισµικότητας. Η δεύτερη κατηγορία είναι αυτή των χωρών µε πολιτική διαµόρφωσης πολυπολιτισµικής κοινωνίας. Η Αυστραλία είναι µια τέτοια χώρα µετά τη δεκαετία του 70, όπως επίσης και η Σουηδία. Οι χώρες αυτές προτάσσουν την ένταξη και ενθαρρύνουν τον πολιτισµικό πλουραλισµό (Collins, 1988:234). Η τρίτη κατηγορία αφορά χώρες µε πολιτικές αντιµετώπισης των µεταναστών ως εργατικής δύναµης. Η µετανάστευση στις χώρες της υτικής Ευρώπης είναι µια µετανάστευση απόλυτα ελεγχόµενη από τις χώρες υποδοχής, µε µοναδικό σκοπό την εκµετάλλευση εργατικού δυναµικού. Πρόκειται για µια πολιτική που παίρνει ως 5

6 δεδοµένη την προσωρινότητα της παραµονής του αλλοδαπού (Μουσούρου, 2003:147). Τέτοιες χώρες είναι η Γερµανία και η Ελβετία. Χαρακτηριστική κατηγορία αποτελούν οι πρώην αποικιοκρατικές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ολλανδία και το Ηνωµένο Βασίλειο γιατί όλες τους ήταν πρώην αποικιοκρατικές δυνάµεις, αλλά οι µεταναστευτικές πολιτικές εξελίχθηκαν διαφορετικά σε κάθε µία από αυτές. Η Μεγάλη Βρετανία πάντα έδινε προτεραιότητα στους εισερχόµενους από χώρες της Κοινοπολιτείας, ενώ άργησε να αποδεχθεί τον όρο µετανάστης. Η Ολλανδία παροµοίως, αντιµετώπιζε ως µόνιµους κατοίκους µε πλήρη δικαιώµατα τους µετανάστες από τις πρώην αποικίες, την ίδια στιγµή που αντιµετώπιζε ως προσωρινή εργατική δύναµη τους υπόλοιπους, µέχρι που η πραγµατικότητα της µόνιµης εγκατάστασης των «προσωρινών», την έκανε να αναθεωρήσει ριζικά τις πολιτικές της. Η Γαλλία διαµόρφωσε την πολιτική της «κάτω από την διπλή επίδραση των δηµογραφικών και των οικονοµικών της αναγκών» (Μουσούρου, 2003:155), µετατρέποντας όµως σε πληθυσµό της χώρας τους µετανάστες που εγκαταστάθηκαν µε σκοπό την εργασία. Η Γαλλία είναι µια χώρα που δίνει βάρος στην έννοια του πολίτη, δίνοντας τη γαλλική ιθαγένεια σε όλους τους ξένους που γεννιούνται στη χώρα από το 1851, πολύ νωρίς για τα ευρωπαϊκά δεδοµένα. Όµως κάτω από την πίεση των κοινωνικών προβληµάτων, η Γαλλία µεταβάλει τη πολιτική της. Σε αυτό συµβάλουν και οι πολυάριθµοι πρόσφυγες από τις γαλλόφωνες πρώην αφρικανικές αποικίες. Σήµερα η Γαλλία έχει συνειδητοποιήσει ότι η πολιτική χορήγησης υπηκοότητας χωρίς να συνοδεύεται από πολιτικές ένταξης δεν µπορεί να λειτουργήσει, µε αποτέλεσµα να έχει στραφεί ολοκληρωτικά σε θεσµικές αλλαγές και σε δράσεις που προωθούν την ένταξη. Τα παραδείγµατα του Ηνωµένου Βασιλείου και των Κάτω Χωρών, θα µας απασχολήσουν εκτενέστερα στο κύριο µέρος της εργασίας, καθώς είναι οι χώρες που έχουµε επιλέξει να αναλύσουµε και να συγκρίνουµε µε την ελληνική πραγµατικότητα. Η Ελλάδα ανήκει στην κατηγορία των µεσογειακών χωρών, µαζί µε την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία. Αυτή η κατηγορία περιλαµβάνει χώρες που µετατράπηκαν από χώρες αποστολής µεταναστών σε χώρες υποδοχής, λόγω συνθηκών, χωρίς να προλάβουν να αντιµετωπίσουν άµεσα το φαινόµενο. Συµπερασµατικά, διαπιστώνουµε δύο παράγοντες σύµφωνα µε τους οποίους διαµορφώνονται οι µεταναστευτικές πολιτικές των κρατών. Ο πρώτος αφορά στο πως βλέπει τον εαυτό της η κάθε χώρα (άρα και η αντίθεση µεταξύ των κρατών της 6

7 ευρωπαϊκής και της αµερικανικής ηπείρου: έθνη-κράτη/ κράτη µεταναστών). Ο δεύτερος αφορά στις κοινωνικές και οικονοµικές αλλαγές που προκύπτουν από την εισροή µεταναστευτικών ρευµάτων, οι οποίες εξάλλου αλλάζουν τις ανάγκες και τις προτεραιότητες των κρατών ως προς το µεταναστευτικό φαινόµενο. 2.3) Η µεταναστευτική πολιτική ως µορφή κοινωνικής πολιτικής. Η µεταναστευτική πολιτική θα µπορούσε να οριστεί ως η συνισταµένη των κρατικών µέτρων, που παρουσιάζονται µε τη µορφή θεσµικών πλαισίων, και υιοθετηµένων κοινωνικών πρακτικών που αναφέρονται στη διαχείριση των µεταναστευτικών πληθυσµών (Μπάγκαβος & Παπαδοπούλου, 2002:22). Είναι µια πολιτική που χωρίζεται σε δύο σκέλη: α) Στη ρύθµιση και τον έλεγχο της εισόδου, της διαµονής και της απασχόλησης των µη πολιτών ενός κράτους, συµπεριλαµβανοµένων των µέτρων για την καταπολέµηση της παράνοµης µετανάστευσης (Schnapper, 1992). β) Στη διαχείριση της ήδη εγκατεστηµένης µετανάστευσης, µέσω της κοινωνικής πολιτικής που διακρίνεται στις επιµέρους εθνικές πολιτικές ένταξης και ενσωµάτωσης των µεταναστών (Schnapper, 1992). Συνεπώς, το δεύτερο σκέλος της µεταναστευτικής πολιτικής αναφέρεται άµεσα στην κοινωνική πολιτική και θα µπορούσε να ιδωθεί ως κοµµάτι της. Ο πρώτος άξονας έχει κατασταλτικό, αµυντικό και αστυνοµικό χαρακτήρα και είναι ζήτηµα της κεντρικής εξουσίας, καθώς αναφέρεται σε αυτό που αποκαλούµε «σκληρό πυρήνα» του Κράτους, γιατί από αυτόν εξαρτώνται η εξωτερική επιβεβαίωση της εθνικής κυριαρχίας και η εσωτερική συνοχή της κοινωνίας. Ο δεύτερος άξονας, που θα απασχολήσει και αυτή την εργασία, είναι ουσιαστικά µια θετική πολιτική, η οποία δίνει τη δυνατότητα να δηµιουργηθούν οι κατάλληλες νοµικές και τυπικές προϋποθέσεις της σύγκλισης του επιπέδου ζωής των µεταναστευτικών πληθυσµών µε τους πολίτες µιας κοινωνίας. Επίσης, επειδή ακριβώς αναφέρεται στο επίπεδο διαβίωσης, δίνει τη δυνατότητα στα ευρωπαϊκά κράτη να αποπειραθούν τη δηµιουργία ενός ενιαίου θεσµικού πλαισίου για την ένταξη των µεταναστών. Για πραγµατοποιηθεί µια ενιαία Ευρωπαϊκή µεταναστευτική πολιτική µε κοινές κατευθύνσεις πρέπει η µεταναστευτική πολιτική να αντιµετωπιστεί µε τον τρόπο που της αξίζει, δηλαδή ως σηµαντικό, ενεργό και αναπόσπαστο κοµµάτι της κοινωνικής πολιτικής των κρατών. 7

8 Ο κύριος λόγος που τα κράτη έχουν διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά µε τη διαχείριση της µετανάστευσης, είναι το γεγονός ότι η κάθε χώρα έχει διαχειριστεί µέχρι στιγµής το φαινόµενο σύµφωνα µε τις κοινωνικοπολιτικές της ανάγκες και την πορεία της µέσα στην ιστορία. Είναι δηλαδή πολύ σηµαντικός ο τρόπος που αντιλαµβάνεται η κάθε χώρα το ρόλο της και την ταυτότητά της. 2.4) Οι έννοιες της ένταξης και της ενσωµάτωσης. Η ένταξη και η ενσωµάτωση αποτελούν δύο πολύ σηµαντικούς όρους της επιστήµης της κοινωνιολογίας. Ο όρος Ένταξη (Insertion) είναι συµπληρωµατικός του όρου Αποκλεισµός (Exclusion), ενώ ο ένας προσδιορίζεται σε σχέση µε τον άλλον, µε την έννοια ότι ο ένας όρος, υφιστάµενος, αποκλείει τον άλλο, ως προς τα δοµικά χαρακτηριστικά του, που συνίστανται κυρίως στην πρόσληψη ή µη, των κοινωνικών αγαθών. Ως κοινωνικό αποκλεισµό ορίζουµε, την παρεµπόδιση απορρόφησης κοινωνικών και δηµόσιων αγαθών, όπως είναι π.χ. η εκπαίδευση, η υγειονοµική περίθαλψη κ.λ.π., η έλλειψη των οποίων οδηγεί συνήθως στην οικονοµική ανέχεια και στην περιθωριοποίηση (Κασιµάτη, Κ. 2003). Αντίθετα, ως κοινωνική ένταξη ορίζουµε τη σταδιακή εξίσωση δικαιωµάτων και υποχρεώσεων ενός ατόµου, όπως και της πρόσβασής του σε αγαθά και υπηρεσίες, µε τα δεδοµένα που ισχύουν και για τον υπόλοιπο πληθυσµό, υπό συνθήκες ίσων ευκαιριών και ίσης αντιµετώπισης (ESC, 2002:1). Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ότι µεγάλο µέρος του θετικού φορτίου της έννοιας της ένταξης, είναι η αντιδιαστολή της προς την έννοια της αφοµοίωσης (Παύλου, στους Κοντιάδη και Παπαθεοδώρου, 2007). Στην παρούσα συγκυρία, όπου κυριαρχεί η ρητορική για το σεβασµό στη διαφορετικότητα, η έννοια της αφοµοίωσης των µεταναστών, αποκτά αρνητική χροιά, καθώς αυξάνονται οι φωνές που µιλούν για µια γόνιµη συνύπαρξη πολλών διαφορετικών ταυτοτήτων µέσα στον ίδιο κοινωνικό ιστό. «Με τον όρο κοινωνική ενσωµάτωση εννοείται η πλήρης κοινωνική ένταξη υπό την έννοια της πρόσβασης στην αγορά εργασίας, στην υγεία, στην κατοικία, στην εκπαίδευση, στην επαγγελµατική κατάρτιση, στην εκµάθηση της γλώσσας, στις κοινωνικές υπηρεσίες και στην άσκηση δικαιωµάτων και υποχρεώσεων όπως και ο 8

9 γηγενής πληθυσµός» (Έµκε-Πουλοπούλου, 2007:442). Αναφέρεται επίσης στην αποφυγή συµπεριφορών που αποκλίνουν από τους συνήθεις κώδικες συµπεριφοράς µιας κοινωνίας. Η κοινωνική ενσωµάτωση µεταναστών κρίνεται επιτυχής, όταν οι τελευταίοι συµµετέχουν στην κοινωνική, οικονοµική, πολιτισµική και πολιτική ζωή της χώρας υποδοχής. Ακόµα, η ενσωµάτωση κρίνεται ως επιτυχής όταν υπάρχει ισοτιµία µεταξύ των πολιτών και ταυτόχρονα αλληλοσεβασµός µεταξύ των διαφορετικών πολιτισµικών προτύπων. Ο σεβασµός στη διαφορετικότητα οδηγεί στην κοινωνική αποδοχή των µεταναστών από τις τοπικές κοινωνίες. Επιτυχή ενσωµάτωση µεταναστών έχουµε όταν η συµµετοχή τους στην κοινωνική, οικονοµική, πολιτισµική και πολιτική ζωή της χώρας υποδοχής, είναι ισότιµη και όταν υπάρχει ταυτόχρονα αλληλοσεβασµός των διαφορετικών πολιτισµικών προτύπων. Ο σεβασµός στη διαφορετικότητα οδηγεί στην κοινωνική αποδοχή των µεταναστών από τις τοπικές κοινωνίες. Ο όρος ένταξη (Insertion) και ενσωµάτωση (Inclusion), παραπέµπουν σε διαφορετικής έντασης φαινόµενα. Οι τοµείς της καθηµερινής ζωής του ατόµου που άπτονται του δηµοσίου βίου, όπως η απασχόληση, η κατοικία, η εκπαίδευση της γλώσσας, αποτελούν τους βασικότερους παράγοντες της κοινωνικής ένταξης. Αντιθέτως, η σφαίρα του ιδιωτικού βίου, που κινείται γύρω από την οικογένεια, τη θρησκεία και τις πολιτισµικές ιδιαιτερότητες του ατόµου, παραπέµπουν σε κοινωνική ενσωµάτωση (Παπαδοπούλου, 2006:307). Η διάκριση αυτή, είναι στην ουσία η διάκριση µεταξύ ιδιωτικής και δηµόσιας σφαίρας 4, µια διάκριση που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες των κρατών της Βόρειας και υτικής Ευρώπης. Η διάκριση αυτή δεν είναι τόσο εµφανής στις Μεσογειακές χώρες, λόγω ιστορικών και κοινωνικοπολιτικών συνθηκών. Επιπλέον, η ενσωµάτωση αφορά συνήθως τις δεύτερες και τρίτες γενιές µεταναστών, ενώ η ένταξη τούς άρτι αφιχθέντες µετανάστες. Στην ελληνική περίπτωση λοιπόν, πρέπει να δοθεί βαρύτητα στα ζητήµατα της ένταξης από την ελληνική πολιτεία, προκειµένου να επιτευχθεί στο µέλλον και η ενσωµάτωση. Για να επιτευχθεί η ενσωµάτωση και πριν ξεκινήσει η διαδικασία της ένταξης, προηγείται µια άλλη διαδικασία. Οι µετανάστες εισέρχονται µέσα σε µία κοινωνία, έχοντας προηγουµένως ήδη ενσωµατωθεί και κοινωνικοποιηθεί σε µία άλλη κοινωνία, αυτή της καταγωγής τους. Έχουν ήδη υποστεί µια πρώτη κοινωνικοποίηση, σε αντίθεση µε τα µέλη της κοινωνίας των γηγενών που δεν έχουν γνωρίσει τη 4 Όπως αναφέρεται από τον Jugern Habermas, στο The Structural Transformation of the Public Sphere, (Cambridge, Polity),

10 διαδικασία της αποκοινωνικοποίησης και επανακοινωνικοποίησης (desocialisation/resocialisation). Ο µετανάστης, για να µπορέσει να συµµετάσχει στην κοινωνία υποδοχής θα πρέπει να αποβάλλει µέρος των αξιών και των συνηθειών της παλιάς του κοινωνίας και να υιοθετήσει µέρος των νέων αξίων της κοινωνίας υποδοχής. Όσο πιο πετυχηµένα πραγµατοποιηθεί αυτή η διαδικασία τόσο πιο επιτυχής είναι και η ενσωµάτωση (Παπαδοπούλου, 2006:302). Επίσης, ένας όρος που συναντάται συχνά σε σύγχρονα κείµενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αυτός της κοινωνικής συνοχής, ο οποίος χρησιµοποιείται σχεδόν ως ταυτόσηµος µε τον όρο ένταξη, µε την έννοια ότι οι κοινωνίες µε υψηλά επίπεδα κοινωνικής συνοχής, είναι αυτές στις οποίες οι µετανάστες ενσωµατώνονται µε επιτυχία (Entinger & Biezeveld, 2003:6). Η έννοια της κοινωνικής συνοχής είναι συστατική συνιστώσα της στρατηγικής της Λισσαβόνας, η οποία αντικατοπτρίζει το βαθµό ένταξης όλων στην οικονοµική και κοινωνική ζωή και βασίζεται στις πολιτικές των χωρών µελών της Ένωσης. Υπό αυτή την έννοια, η ένταξη περιγράφει τις διαδικασίες και το εύρος συµµετοχής του ατόµου σε ένα κοινωνικό σύστηµα. 2.5) Ευρωπαϊκό θεσµικό πλαίσιο σε σχέση µε τη µετανάστευση. Η Συνθήκη του Σένγκεν (1985), η οποία επεκτάθηκε σταδιακά στο σύνολο των χωρών της Ένωσης µε εξαίρεση το Ηνωµένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, αποτέλεσε το πρώτο βήµα στην προσπάθεια διαχείρισης του µεταναστευτικού φαινοµένου σε διακρατικό επίπεδο. Κατάργησε τα εσωτερικά σύνορα µεταξύ των χωρών και δηµιούργησε κοινά εξωτερικά σύνορα, µε στόχο την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών από χώρα σε χώρα. Επίσης, η Συνθήκη προέβλεψε κοινούς κανόνες αστυνόµευσης και παροχής ασύλου και κοινά µέτρα για την καταπολέµηση της εγκληµατικότητας και της τροµοκρατίας (www.europa.eu.int/scadplaus/leg/el/lvb/ htm). Η Συνθήκη του Άµστερνταµ (1997), ρύθµισε ζητήµατα που αφορούν στην πολιτική ασύλου, στην ελεύθερη κυκλοφορία, στους κανόνες που διέπουν στη διέλευση των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε, και στη µεταναστευτική πολιτική. Τα δικαιώµατα των υπηκόων τρίτων χωρών και η καταπολέµηση της παράνοµης µετανάστευσης εµφανίστηκαν ως προτεραιότητες. Ακολούθως, στις Συνόδους 10

11 κορυφής του Τάµπερε (1999) και της Σεβίλλης (2002), αποφασίστηκε η υιοθέτηση µιας κοινής πολιτικής για το άσυλο και τη µετανάστευση. Στη Σεβίλλη, παρουσιάστηκε ένα σχέδιο τεσσάρων σηµείων, σύµφωνα µε το οποίο ενοποιήθηκαν οι πολιτικές ασύλου και ενισχύθηκε η συνεργασία µεταξύ των χωρών για την εξάρθρωση των δικτύων της λαθροµετανάστευσης, ενώ εγκαινιάστηκε η συνεργασία µε τρίτες χώρες, όπως η Τουρκία, οι οποίες είναι χώρες διέλευσης αυτών των δικτύων. Στο πλαίσιο αυτό εγκαινιάστηκε η Frontex 5, ως κοινό σύστηµα ελέγχου των πυλών εισόδου των παράνοµων δικτύων (Μπάκαβος, Παπαδοπούλου, 2002). Ακολούθως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάστηκε µια στρατηγική για τη µεταναστευτική πολιτική, βάσει δύο αξόνων: α) την υιοθέτηση ενός Κοινού Νοµοθετικού Πλαισίου και β) την ανάπτυξη µιας Ανοιχτής Μεθόδου Συντονισµού. Η στρατηγική αυτή στοχεύει στη διασφάλιση της αποτελεσµατικής διαχείρισης των µεταναστευτικών ροών, αφήνοντας περιθώρια για τη χάραξη εθνικών πολιτικών από τα κράτη µέλη. Η χάραξη µιας κοινής µεταναστευτικής πολιτικής προβλέπεται και από το προσχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος, χωρίς όµως να προβλέπει την εναρµόνιση των εθνικών νοµοθεσιών σε σχέση µε την ένταξη των µεταναστών και για το οποίο δεν έχει βρεθεί ακόµα ο τρόπος να καταστεί αποδεκτό από τα κράτη µέλη. Η Οδηγία του 2003/86/ΕΚ του Συµβουλίου σχετικά µε το δικαίωµα της οικογενειακής επανένωσης και η Οδηγία 2003/109/ΕΚ, σχετικά µε το καθεστώς των επί µακρόν διαµενόντων, έχουν ως σκεπτικό την προώθηση της ένταξης των µεταναστών, δεδοµένου ότι, η οικογενειακή συνύπαρξη και το αίσθηµα της ασφάλειας που προκύπτει από τη νοµιµότητα και τη µονιµότητα της διαµονής σε µία χώρα, κρίνονται ως απαραίτητα στοιχεία της ένταξης (Σταυροπούλου, Μιγγείρου, 2008). Επιπλέον, η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής µε τίτλο «Μετανάστευση, Ένταξη και Απασχόληση», επιδιώκει να καταστεί µια ολοκληρωµένη προσέγγιση στο ζήτηµα της ένταξης. Πιο συγκεκριµένα, βασίζεται στο σκεπτικό ότι η ένταξη είναι µια διαδικασία που προϋποθέτει την ισορροπία µεταξύ δικαιωµάτων και υποχρεώσεων των µεταναστών, η οποία µε την πάροδο του χρόνου διαµορφώνεται προς όφελος τω µεταναστών αφού όσο αυξάνεται η περίοδος 5 Η Frontex δηµιουργήθηκε το 2005, µε στόχο την διαφύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε, ως κοινό σώµα επιφυλακής σε λιµάνια και αεροδρόµια µε συστήµατα παρακολούθησης υψηλής τεχνολογίας. Μελλοντικά, η δράση αυτή θα ενισχυθεί από το σύστηµα παρακολούθησης Eurosur. 11

12 διαµονής τους σε µια χώρα τόσο αυξάνονται τα δικαιώµατα και οι υποχρεώσεις τους. Τα έξι βασικά στοιχεία της στρατηγικής που περιλαµβάνει η ανακοίνωση είναι: - ένταξη στην αγορά εργασίας µε έµφαση στην κατάρτιση, στην καταπολέµηση των διακρίσεων και στην αναγνώριση των δεξιοτήτων των µεταναστών, - εκµάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής και ειδική µέριµνα για τα παιδιά των µεταναστών, - στέγαση και οικιστικά ζητήµατα, για την αποτροπή του φαινοµένου της συγκέντρωσης των µεταναστών σε υποβαθµισµένες περιοχές, - υγειονοµικές και κοινωνικές υπηρεσίες, - κοινωνικό και πολιτισµικό περιβάλλον, - και εθνικότητα, ιθαγένεια και σεβασµός στη διαφορετικότητα, για να προωθηθεί το αίσθηµα του ανήκειν στην κοινωνία υποδοχής (Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Μετανάστευση, Ένταξη και Απασχόληση, 2003:20-24). Παράλληλα µε το θεσµικό πλαίσιο, έχουν αναπτυχθεί και αξιόλογες πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προώθηση της ένταξης των µεταναστών. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η πρωτοβουλία της δηµιουργίας του δικτύου ευρωπαϊκών πόλεων CLIP από το Ευρωπαϊκό Ίδρυµα για τη Βελτίωση των Συνθηκών ιαβίωσης και Εργασίας και το ήµο της Στουτγάρδης, µε στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας. Στόχοι του δικτύου CLIP είναι: - η καταγραφή και η ανάλυση των τοπικών πολιτικών ένταξης, - η ανταλλαγή εµπειριών µεταξύ των πόλεων, - και η αξιολόγηση του ρόλου που διαδραµατίζουν σε τοπικό επίπεδο οι ΜΚΟ, η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι κοινωνικοί εταίροι στην υποστήριξη των τοπικών πολιτικών ένταξης. Το δίκτυο αποτελείται από 30 πόλεις, µεταξύ των οποίων και η Αθήνα, και ασχολείται µε θέµατα όπως: - η υποστήριξη της εκπαίδευσης και της επιχειρηµατικότητας των µεταναστών, - η πρόσβασή τους στις υπηρεσίες υγείας, - η κατάρτιση και η επιµόρφωση, 12

13 - οι πολιτικές και οι δράσεις που προωθούν την πολιτισµική τους ένταξη (γλώσσα, θρησκεία, κουλτούρα), - και η προαγωγή της συµµετοχής των ίδιων των µεταναστών σε όσα θέµατα τους αφορούν. Το δίκτυο συνεργάζεται µε οµάδες επιστηµονικής στήριξης που στελεχώνονται από ερευνητές ευρωπαϊκών πανεπιστηµίων, οι οποίοι εργάζονται µε στόχο την διερεύνηση πιθανών τρόπων βελτίωσης των πολιτικών και των πρακτικών που σχετίζονται µε την ένταξη των µεταναστών, πραγµατοποιώντας περιπτωσιολογικές µελέτες (www.eurofound.europa.eu./areas/populationandsociety/clip.htm). Τέλος, το Εγχειρίδιο για την Ένταξη (Handbook on Integration), αποτελεί ένα κοινό σηµείο αναφοράς σε σχέση µε τις ενταξιακές πρακτικές των ευρωπαϊκών κρατών. Το εγχειρίδιο αυτό απευθύνεται στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους ειδικούς επαγγελµατίες και επιστήµονες σε τοπικό επίπεδο, καθώς και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου περιλαµβάνει το ζήτηµα των εισαγωγικών µαθηµάτων που προορίζονται για τους νεοαφιχθέντες µετανάστες και αιτούντες άσυλο, τη συµµετοχή τους στα κοινά και τους δείκτες που σχετίζονται µε την ένταξη των µεταναστών (Εγχειρίδιο σχετικά µε την ένταξη, 2007). 2.6) Εθνικές µεταναστευτικές πολιτικές ή κοινή Ευρωπαϊκή µεταναστευτική πολιτική; Με τον τρόπο που έχει διαµορφωθεί στις µέρες µας η κοινωνικοπολιτική και οικονοµική παγκόσµια τάξη πραγµάτων, συνεπεία και της παγκοσµιοποίησης, καθιστά τη διαχείριση του φαινόµενου της µετανάστευσης, ως µονόδροµο για τις σύγχρονες ευρωπαϊκές κοινωνίες. Αυτό που διαφοροποιεί τη µία χώρα από την άλλη είναι τα µέσα και οι µηχανισµοί αντιµετώπισης του προβλήµατος, καθώς και ο βαθµός ωριµότητας µε τον οποίο η κάθε χώρα αντιµετωπίζει την κατάσταση. Αναφερόµαστε βεβαίως στην κοινωνική ωριµότητα, η οποία προκύπτει από την πολιτική ιστορία της κάθε χώρας, από την εµπειρία ή µη υποδοχής αλλοδαπών πληθυσµών και από το βαθµό συνειδητοποίησης και κοινωνικής υπευθυνότητας των πολιτών της κάθε χώρας. 13

14 Επειδή το φαινόµενο της µετανάστευσης αγγίζει τα όρια του λεγόµενου «σκληρού πυρήνα» του Κράτους, αφού επηρεάζει την ακεραιότητα των συνόρων µιας χώρας και αναφέρεται στην ικανότητα ενός κρατικού µηχανισµού να ελέγξει τη σύσταση του πληθυσµού του και την τήρηση της τάξης, το κάθε Κράτος µέλος της Ένωσης προτιµά να το διαχειρίζεται αυτόνοµα. Όµως τα τελευταία χρόνια παρατηρείται µια µεταστροφή στην πρακτική αυτή για δύο κυρίως λόγους. Ο πρώτος λόγος, αφορά στις αιτίες του ίδιου του µεταναστευτικού φαινοµένου, καθώς οι µετακινήσεις πληθυσµών από τη Ασία και την Αφρική λόγω πολεµικών συγκρούσεων και κακής οικονοµικής κατάστασης (στο εγγύς µέλλον και λόγω περιβαλλοντικών προβληµάτων), επηρεάζει όλες τις χώρες της Ένωσης, σε µεγαλύτερο ή µικρότερο βαθµό. Επίσης οι διαδροµές που ακολουθούν οι πρόσφυγες και οι οικονοµικοί µετανάστες, µέσω της παράνοµης διακίνησής τους, ακόµα κι αν περνάνε από αρχικά από τις µεσογειακές χώρες ως πύλες εισόδου, δεν έχουν αυτές τις χώρες ως τελικό προορισµό του ταξιδιού, αλλά τις χώρες της Βόρειας και υτικής Ευρώπης. Ο δεύτερος λόγος, αφορά στους κοινούς µηχανισµούς διάχυσης και εφαρµογής πολιτικών που ισχύουν στην Ε.Ε, όπως προκύπτουν από την λειτουργία των θεσµικών οργάνων, γεγονός που διευκολύνει τις πολιτικές τάσεις που υπάρχουν για µια απόπειρα αντιµετώπισης και διαχείρισης του φαινοµένου της µετανάστευσης µέσω µιας κοινής µεταναστευτικής πολιτικής (Μπάκαβος, Παπαδοπούλου, 2002). Υπάρχει στις µέρες µας µια κοινή τάση για προώθηση πολιτικών που ευνοούν την ασφάλεια των ευρωπαϊκών κοινωνιών και αυτό διαγράφεται ξεκάθαρα από το θεσµικό πλαίσιο των τελευταίων ετών. Η εξασφάλιση του αισθήµατος της ασφάλειας είναι πάγιο αίτηµα των καιρών µας, αλλά η όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων στις ευρωπαϊκές χώρες παράγεται από τη µη ενσωµάτωση των αλλοδαπών πληθυσµών, που ολοένα και αυξάνονται. Η ανάπτυξη αποτελεσµατικών πολιτικών ένταξης των µεταναστών, οφείλει να είναι προτεραιότητα για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική, γιατί αποτελεί µια πραγµατική και µακροπρόθεσµη λύση στο πρόβληµα των κοινωνικών ανισοτήτων και των συνεπειών που αυτές δηµιουργούν. Η ευρωπαϊκή νοµοθεσία έτσι όπως έχει διαµορφωθεί µέχρι στιγµής αποδεικνύει ότι φιλοδοξεί να ρυθµίσει και να διαχειριστεί συνολικά το µεταναστευτικό φαινόµενο, αν και προσκρούει στον σκληρό πυρήνα των εθνικών νοµοθεσιών (π.χ Κώδικες Ιθαγένειας), στον οποίο δεν µπορεί να παρέµβει. Όµως η καταπολέµηση της παράνοµης µετανάστευσης και η ενσωµάτωση των ήδη εγκατεστηµένων µεταναστών είναι προϋποθέσεις απαραίτητες για την εξασφάλιση 14

15 της κοινωνικής ασφάλειας και ειρήνης και ως εκ τούτου χρειάζονται την αποτελεσµατικότητα µιας κεντρικά σχεδιασµένης και συναινετικής, κοινής ευρωπαϊκής µεταναστευτικής πολιτικής (Μπάκαβος, Παπαδοπούλου, 2002). Β Μέρος: εκπαίδευση ενηλίκων, η διδασκαλία της ελληνικής και η εκµάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής ως εργαλείο ένταξης των µεταναστών. 2.7) Τα βασικά χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης ενηλίκων. Η εκπαίδευση ενηλίκων συνιστά ένα πλατύ πεδίο που περιλαµβάνει όλες τις δραστηριότητες µέσα από τις οποίες οι ενήλικες άνθρωποι, µαθαίνουν µε συστηµατικό και οργανωµένο τρόπο. Η εκπαίδευση ενηλίκων περιλαµβάνει όλες τις µορφές εκπαίδευσης και κατάρτισης, τυπικές ή άτυπες, στις οποίες οι εκπαιδευόµενοι είναι ενήλικες. Περιλαµβάνει λοιπόν, ως υποσυστήµατά της: - την αρχική κατάρτιση, - τη συνεχιζόµενη κατάρτιση, - την επιµόρφωση, - τη µαθητεία, - την εκπαίδευση σε χώρους εργασίας - και την εκπαίδευση κοινωνικών οµάδων (Κόκκος Α, 1999). Η εκπαίδευση ενηλίκων από κοινωνιολογική άποψη επίσης είναι: - κοινωνικός θεσµός που προσφέρει µαθησιακές ευκαιρίες σε ενήλικες, - λαϊκή επιµόρφωση, - κάθε οργανωµένη και συνεχής επικοινωνία που έχει σχεδιαστεί µε στόχο να δώσει ευκαιρίες µάθησης, - το σύνολο των οργανωµένων εκπαιδευτικών διαδικασιών, - και µια εκπαιδευτική διαδικασία που υλοποιείται µε έναν ώριµο τρόπο (Jarvis P, 2003). 15

16 Το πρόσφατο θεωρητικό πλαίσιο σε σχέση µε την εκπαίδευση ενηλίκων κινείται γύρω από την έννοια της ενεργητικής φύσης της µάθησης. Σύµφωνα µε αυτή, το άτοµο θέλοντας να εναρµονισθεί µε το διαρκώς µεταβαλλόµενο κοινωνικό πλαίσιο και περιβάλλον, αναζητεί ταυτόχρονα µεγαλύτερη αυτονοµία και αυτοεκπλήρωση και θέτει στον εαυτό του στόχους που µε τη σειρά τους οδηγούν στην ενεργοποίηση των µαθησιακών του δεξιοτήτων (Γούλας, 2008:14). Κοινός παρανοµαστής όλων των σύγχρονων απόψεων είναι ότι η µάθηση είναι µια ενεργητική διαδικασία. Το άτοµο µαθαίνει κινητοποιούµενο από ερεθίσµατα που προέρχονται από τον κοινωνικό του περίγυρο, αλλά και τις εσωτερικές του ανάγκες. Ο ενήλικας εκπαιδευόµενος έχει συνείδηση των κινήτρων του για µάθηση και έχει ρητούς µαθησιακούς στόχους. Είναι οι ενέργειές του που δηµιουργούν τη µαθησιακή κατάσταση και όχι η εσωτερικευµένη αντανάκλαση των επιδράσεων που ασκούνται επάνω του από ερεθίσµατα του εξωτερικού κόσµου (Κόκκος Α, 1999). Η ενεργητική φύση του ενήλικα εκπαιδευόµενου ευνοεί την δηµιουργική και κριτική µάθηση και την προώθηση της ανεξαρτησίας του. Στην εκπαίδευση ενηλίκων το επίκεντρο είναι ο εκπαιδευόµενος, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του οποίου πρέπει να λαµβάνονται υπόψη προκειµένου η σχεδιασµένη µαθησιακή δραστηριότητα και η ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευόµενων να στοχεύσει στην ενθάρρυνση του αυτοκαθορισµού τους (Rogers A, 1999). Τα χαρακτηριστικά της ενηλικιότητας είναι: - η ωριµότητα, - η πλήρης ατοµική ανάπτυξη, - η προσωπική ωρίµανση, - η αίσθηση προοπτικής που αναφέρεται στη δυνατότητα αξιοποίησης των εµπειριών, - η υπευθυνότητα, - η αυτονοµία, - και ο αυτοκαθορισµός (υπεύθυνη λήψη αποφάσεων, εκούσια συµπεριφορά), (Rogers A, 1999). 16

17 Οι προϋποθέσεις που απαιτούνται προκειµένου να είναι επιτυχής η µαθησιακή διαδικασία στους ενήλικες είναι: - Ο ενήλικας µαθαίνει όταν καταλαβαίνει. - Ο ενήλικας µαθαίνει όταν η εκπαίδευσή του έχει άµεση σχέση µε την καθηµερινότητά του. - Ο ενήλικας µαθαίνει όταν αντιλαµβάνεται, κατανοεί και αποδέχεται τους στόχους του προγράµµατος που παρακολουθεί. - Ο ενήλικας µαθαίνει όταν ενεργεί και εµπλέκεται. Ο τρόπος µε τον οποίο παρουσιάζονται οι δραστηριότητες του εκπαιδευτικού προγράµµατος πρέπει να αναπτύσσει την προθυµία και την ενεργητική συµµετοχή µέσω της παρουσίασης εµπειριών από τον εκπαιδευόµενο. - Ο ενήλικας µαθαίνει όταν νιώθει ενταγµένος σε µια οµάδα. - Ο ενήλικας µαθαίνει όταν ο εκπαιδευτής έχει ως στόχο την προώθηση της ενεργητικής συµµετοχής του εκπαιδευόµενου, διαθέτει µια σειρά από γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες, σέβεται και προωθεί την ενηλικιότητα και κατευθύνει τους ενήλικες µέσω πειθαρχηµένων δράσεων στην πραγµατοποίηση των στόχων τους. - Ο ενήλικας µαθαίνει µέσα σε κλίµα που ευνοεί τη συµµετοχή. Χρειάζεται να νιώθει ότι συνεισφέρει και όχι ότι τον χρησιµοποιούν, ότι τον λαµβάνουν υπόψη και όχι ότι τον κρίνουν (Courau S, 2000). Οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι δια θέτουν ένα πλήθος από εµπειρίες και γνώσεις, ενώ παράλληλα έχουν διαµορφωµένες αντιλήψεις και στάσεις για τη ζωή. Οι εµπειρίες τους χρησιµεύουν στο να προσδιορίσουν την ταυτότητά τους, γι αυτό και όταν τυχαίνει αυτές να υποτιµηθούν ή να αγνοηθούν, υποδηλώνεται απόρριψη του ίδιου προσώπου τους και όχι µόνο της εµπειρίας. Επιπλέον, πολλές φορές οι πρότερες εµπειρίες και γνώσεις των ενηλίκων, ειδικά όταν προέρχονται από διαφορετικά πολιτισµικά περιβάλλοντα, είναι ακατάλληλες για το καινούργιο κοινωνικό περιβάλλον. Σε αυτή την περίπτωση επιβάλλεται µια διεργασία «αποµάθησης» πριν προσεγγιστεί το νέο αντικείµενο. Η διεργασία αυτή είναι δύσκολη και επίπονη, γιατί ακουµπά γνώσεις και πεποιθήσεις βαθιά ριζωµένες. Συνεπώς, κάθε απόπειρα 17

18 µετασχηµατισµού τους κινδυνεύει να εκληφθεί από τους εκπαιδευόµενους ως απειλή (Rogers A, 1999:94-95,97). Στην περίπτωση της εκπαίδευσης των µεταναστών, που αφορά αυτή την εργασία, είναι χρήσιµο να τεθούν υπόψη όλα τα παραπάνω δεδοµένα, γιατί µας βοηθούν να κατανοήσουµε τις διαδικασίες που λαµβάνουν χώρα. 2.8) Η εκµάθηση της γλώσσας ως µέσον της κρατικής πολιτικής ένταξης των µεταναστών. Στην περίπτωση των µεταναστών, η ένταξη περιγράφει µια αµφίδροµη διαδικασία προσαρµογής, µεταναστών και κοινωνίας, σε διάφορους τοµείς της κοινωνικής ζωής. Έχουµε να κάνουµε µε µια διαδικασία σταδιακής εξίσωσης δικαιωµάτων και υποχρεώσεων ηµεδαπών και αλλοδαπών, έτσι ώστε να προαχθεί η αρµονική και παραγωγική συµβίωση ανθρώπων που προέρχονται από διαφορετικές πολιτισµικές συνιστώσες. Για την πραγµάτωση της συµβίωσης αυτής, απαιτείται η ανάπτυξη σχέσεων µεταξύ της κοινωνίας υποδοχής και του µεταναστευτικού πληθυσµού. Η ύπαρξη όµως οποιασδήποτε σχέσης προϋποθέτει την επικοινωνία. Με αυτό ως δεδοµένο, η εκµάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής είναι το sine qua non των µεταναστών στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στις νέες επικοινωνιακές τους ανάγκες. Η γλώσσα είναι το κυριότερο προϊόν του κάθε πολιτισµού. Άρα, η εκµάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής δεν αποτελεί απλώς ένα µέσο επικοινωνίας µε σκοπό την εξυπηρέτηση των καθηµερινών αναγκών, αλλά το όχηµα που θα φέρει τον µετανάστη σε επαφή µε τα σύµβολα έκφρασης, την «κουλτούρα» (Altouser) και τις αξίες του λαού της χώρας υποδοχής. Η γλώσσα λοιπόν, αποτελεί δοµικό στοιχείο του κοινωνικού ιστού και το µέσο της ανάπτυξης σχέσεων συναλλαγής και κοινής δραστηριοποίησης των πολιτών. Όσον αφορά τους µετανάστες, η γνώση της γλώσσας της χώρας υποδοχής συνιστά το µέσο για την οικονοµική, πολιτική, κοινωνική και πολιτισµική ένταξη και την εν γένει ενσωµάτωσή τους σε κάθε πτυχή της καθηµερινής ζωής. Με αυτά τα δεδοµένα, η απόκτηση γλωσσικών δεξιοτήτων αποτελεί θεµελιώδες δικαίωµα των µεταναστών στην προσπάθειά τους να ενταχθούν 18

19 οµαλά µέσα στο κοινωνικό σύστηµα, ως ισότιµα µέλη µιας κοινωνίας που θα τους προστατέψει από τους κινδύνους της περιθωριοποίησης και της ανέχειας, που οδηγούν σε παρεκκλίνουσες και παραβατικές συµπεριφορές. Η γλώσσα εξάλλου, είναι το εργαλείο µέσω του οποίου πραγµατοποιείται η επικοινωνία µέσω του ποµπού και του δέκτη. Η επικοινωνία αυτή πραγµατοποιείται µέσω της αποκωδικοποίησης των µηνυµάτων-συµβόλων, µέσω δηλαδή της γλωσσικής συναλλαγής (Bourdieu, 1991). Η µη γνώση των συµβόλων και των κανόνων µιας γλώσσας, αποτρέπει ή δυσχεραίνει την επικοινωνία µεταξύ ποµπού και δέκτη. Οι γλωσσικές δεξιότητες βοηθούν το µετανάστη να εξελιχθεί επαγγελµατικά και κοινωνικά στο πλαίσιο της κοινωνίας υποδοχής. Ο ρόλος της κρατικής εξουσίας σε αυτή την περίπτωση είναι να ασκήσει αποτελεσµατικό έλεγχο πάνω στον µεταναστευτικό πληθυσµό, διοχετεύοντάς τον σε µια διαδικασία άµεσης ένταξης, µέσω της εκµάθησης της γλώσσας. Το Κράτος, προκειµένου να παραχωρήσει στον νεοεισερχόµενο µετανάστη τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώµατα που του αναλογούν, προαπαιτεί µια επαρκή γνώση της εθνικής ή κρατικής επίσηµης γλώσσας. Ο µετανάστης από την πλευρά του, στην απόπειρά του να εισέλθει σε µια κοινωνία µε τα δικαιώµατα ενός ισότιµου πολίτη, θα επιδιώξει τη χορήγηση του καθεστώτος της µακροχρόνιας διαµονής, ή ακόµα και την απόκτηση της ιθαγένειας της χώρας υποδοχής. Για το µετανάστη που αποσκοπεί σε µια µόνιµη διαµονή η επιλογή της εκµάθησης της γλώσσας είναι µονόδροµος για να πραγµατοποιήσει τις επιδιώξεις αυτές. 2.9)Η διδασκαλία της γλώσσας της χώρας υποδοχής. Η έννοια της «εύτερης ή Ξένης» γλώσσας, έρχεται σε αντιδιαστολή µε αυτήν της µητρικής. Η Μητρική γλώσσα είναι ο πρώτος κώδικας επικοινωνίας ενός ατόµου, η εκµάθηση της οποίας ξεκινά από την αρχή της ζωής του ατόµου και αποτελεί εν µέρει µια ασυνείδητη διαδικασία (Μήτσης, 2004). Η κατάκτηση του «εύτερου κώδικα επικοινωνίας» (Μήτσης, 2004), που είναι η «Ξένη» γλώσσα, είναι µία µεταγενέστερη διαδικασία µε διαφορετικά χαρακτηριστικά που αφορούν στην 19

20 πρόσληψη δεδοµένων που συνιστούν έναν γλωσσικό κώδικα ενός ξένου κοινωνικού µορφώµατος. Όταν µιλάµε για διδασκαλία της γλώσσας της χώρας υποδοχής σε µετανάστες, µιλάµε ουσιαστικά για εκπαίδευση ενηλίκων. Οι νεοεισερχόµενοι µετανάστες είναι στην πλειοψηφία τους ενήλικοι, οι οποίοι εισέρχονται σε ένα νέο περιβάλλον, κουβαλώντας µαζί τους τις γνώσεις που έχουν αποκοµίσει από το εκπαιδευτικό σύστηµα της χώρας τους. Το επίπεδο γνώσεων του κάθε µετανάστη ποικίλει από αυτό της βασικής εκπαίδευσης, ή ακόµα και την έλλειψή της, µέχρι αυτό της πανεπιστηµιακής εκπαίδευσης. «Οι µετανάστες διακρίνονται σε άτοµα χωρίς εκπαίδευση και ειδίκευση, σε άτοµα εκπαιδευµένα και ειδικευµένα των οποίων η ειδίκευση δεν χρησιµοποιείται στην χώρα υποδοχής, και σε µετανάστες µε υψηλό επίπεδο ειδίκευσης, που απασχολούνται ως στελέχη επιχειρήσεων ή στον κλάδο της υψηλής τεχνολογίας» (Έµκε- Πουλοπούλου, 2007:464). Στις περισσότερες των περιπτώσεων, η εκπαίδευση που έχουν ήδη αποκτήσει στη χώρα προέλευσής τους, δεν αντανακλάται στις δουλειές που κάνουν στη χώρα υποδοχής, ούτε στις αµοιβές που λαµβάνουν. Αυτό συµβαίνει ιδιαίτερα στους υπηκόους τρίτων χωρών, οι οποίοι είτε δουλεύουν σε καθεστώς παρανοµίας, είτε δεν µπορούν να πιστοποιήσουν ή να εξισώσουν τις τυπικές τους γνώσεις µε τα ευρωπαϊκά δεδοµένα. Ένα µεγάλο ποσοστό µεταναστών είναι κάτοχοι πανεπιστηµιακών τίτλων, αλλά το ποσοστό αυτό ποικίλει ανάλογα µε την εθνικότητά τους και το εκπαιδευτικό σύστηµα της χώρας τους (Έµκε- Πουλοπούλου, 2007:464). Συνήθως η ειδίκευσή τους είναι παρωχηµένη ή ακατάλληλη για ικανοποιητική επαγγελµατική διέξοδο στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Οι ενήλικες µετανάστες έχουν ανάγκη από εκπαιδευτικά προγράµµατα προσαρµοσµένα στις ανάγκες ατόµων µε ήδη διαµορφωµένη προσωπικότητα και ένα εκπαιδευτικό υπόβαθρο. Η µεθοδολογία των προγραµµάτων εκπαίδευσης ενήλίκων έχει τα εξής βασικά χαρακτηριστικά: α) την επιδίωξη της προώθησης της προσωπικής ανάπτυξης, β) την τόνωση της υπευθυνότητας και της αυτοπεποίθησης, γ) και την ενθάρρυνση της ανάπτυξης αίσθησης προοπτικής. Τα χαρακτηριστικά αυτά αφορούν στην προσωπική ωριµότητα του ενηλίκου, στην αίσθηση υπευθυνότητάς του και στις συσσωρευµένες εµπειρίες ζωής που ήδη κατέχει ( Rogers, 1999:63). Οι ενήλικοι µετανάστες έχουν ήδη αναπτύξει έναν τρόπο µάθησης που ποικίλει ανάλογα µε τη χώρα καταγωγής τους. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελούν οι µετανάστες που προέρχονται από τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες, οι 20

21 οποίοι επιδεικνύουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις κλασσικές σπουδές, ως απόρροια του εκπαιδευτικού συστήµατος των χωρών αυτών. Η γλωσσική διδασκαλία στους µετανάστες, οφείλει να αποσκοπεί πρωτίστως στην οµαλή ένταξή τους στην κοινωνία υποδοχής και δευτερευόντως στην ανάπτυξη των γενικών γνώσεών τους, καθώς αυτοί υποκινούνται από µια αίσθηση ανάγκης και οι προσδοκίες τους σχετικά µε τη µαθησιακή διεργασία, έχουν να κάνουν µε τα αποτελέσµατα της εκπαίδευσής τους στον εργασιακό στίβο. Με αυτή την προοπτική, ο τρόπος διδασκαλίας οφείλει να είναι συγκεκριµένος και πεπερασµένος, µε την έννοια ότι χρειάζεται να έχει µια συγκεκριµένη δοµή και µεθοδολογία, ειδικά σχεδιασµένη για τις ανάγκες τους, κρατώντας αποστάσεις από την στείρα διδασκαλία των γραµµατικών φαινοµένων. 21

22 3)Στόχοι εργασίας και µεθοδολογία. Στόχος της εργασίας είναι να παρουσιαστεί και να αναλυθεί το θεσµικό πλαίσιο τριών χωρών του ευρωπαϊκού χώρου σε σχέση µε τις µεταναστευτικές πολιτικές ένταξης, καθώς και να εξεταστούν αντιπροσωπευτικά προγράµµατα εκµάθησης της γλώσσας της χώρας υποδοχής, ειδικά σχεδιασµένα για µετανάστες. Στη συνέχεια θα επιχειρηθεί µια συγκριτική αποτίµηση των θεσµικών πλαισίων και των προγραµµάτων εκµάθησης γλώσσας που απευθύνονται σε αλλοδαπούς στις χώρες του δείγµατος. Οι δύο χώρες της Ένωσης που συνιστούν ενδιαφέρουσες περιπτώσεις, είναι το Ηνωµένο Βασίλειο και οι Κάτω Χώρες. Είναι και οι δύο, χώρες µε µεγάλη παράδοση στη διαχείριση µεταναστευτικών ρευµάτων στο επίπεδο των Κεντρικών τους Κυβερνήσεων, επειδή υπήρξαν και οι δύο πρώην αποικιοκρατικές δυνάµεις. Επίσης, είναι χώρες µε οικονοµικά ανεξάρτητες και χειραφετηµένες Τοπικές Αυτοδιοικήσεις. Επιπλέον, διαθέτουν ένα εδραιωµένο µακροχρόνια δηµοκρατικό πολίτευµα, γεγονός το οποίο έχει συνηγορήσει στη διαµόρφωση µιας Κοινωνίας των πολιτών ιδιαίτερα δραστήριας και δυναµικής, ειδικά σε σύγκριση µε τα ελληνικά δεδοµένα. Η τρίτη χώρα του δείγµατός είναι η Ελλάδα. Η Ελλάδα ανήκει στην κατηγορία των χωρών που, ενώ υπήρξε χώρα αποστολής µεταναστευτικών πληθυσµών στο παρελθόν, έχει µετατραπεί σε χώρα υποδοχής µεταναστών. Έχοντας διαφορετική ιστορική πορεία από τις δύο προηγούµενες χώρες και διαφορετικές κοινωνικοπολιτικές δοµές, αποτελεί ένα διαφορετικό παράδειγµα στα πλαίσια της συγκριτικής ανάλυσης που θα επιχειρήσει η παρούσα εργασία. Οι παράγοντες, οι οποίοι διαµορφώνουν την µεταναστευτική πολιτική των χωρών και που γι αυτόν το λόγο θα απασχολήσουν την παρούσα εργασία, είναι οι εξής: - τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε χώρας, - η πορεία που επιλέγει να ακολουθήσει η κάθε χώρα σε σχέση µε τη διαχείριση του φαινοµένου της µετανάστευσης, 22

23 - η προσαρµοστικότητα των θεσµικών τους πλαισίων σε σχέση µε τις κατευθυντήριες γραµµές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, - η σηµασία της εκµάθησης της γλώσσας της χώρας υποδοχής από τους µετανάστες, για την κάθε µια από τις χώρες του δείγµατός, όπως αυτή διαφαίνεται από το θεσµικό της πλαίσιο, - και το κατά πόσον η µέχρι τώρα πορεία τους στα ζητήµατα της διαχείρισης της µετανάστευσης και της ένταξης των µεταναστών, θα µπορούσαν να καταστήσουν δυνατή µια Κοινή Ευρωπαϊκή Μεταναστευτική Πολιτική. Στο κύριο µέρος της εργασίας θα παρουσιαστεί η κάθε χώρα ξεχωριστά, ενώ η δοµή της παρουσίασης έχει την µορφή της παράθεσης των πληροφοριών από το γενικό προς το ειδικό. Πιο συγκεκριµένα, η παρουσίαση της κάθε χώρας αρχίζει µε την παράθεση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κάθε χώρας και την ταυτότητά της, σε σχέση µε το µεταναστευτικό φαινόµενο, και συνεχίζει µε την ανάλυση του προϋπάρχοντος και του ισχύοντος θεσµικού πλαισίου σε σχέση µε τη µετανάστευση. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι προτεραιότητες των πολιτικών ένταξης των µεταναστών, όπως προκύπτουν από το θεσµικό τους πλαίσιο, καθώς και η εκµάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής ως βασική προτεραιότητα των πολιτικών ένταξης. Ακολουθεί η παρουσίαση ενός συγκεκριµένου προγράµµατος εκµάθησης της γλώσσας της χώρας υποδοχής από τους µετανάστες, στην Ελλάδα, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωµένο Βασίλειο. Στο κεφάλαιο των συµπερασµάτων θα γίνει µια απόπειρα να συγκριθούν και να αποτιµηθούν οι τρεις χώρες που αποτελούν το δείγµα της εργασίας, σε σχέση µε τους στόχους που παρατέθηκαν παραπάνω. Θα συγκριθούν τα θεσµικά πλαίσια των χωρών του δείγµατος, καθώς και τα προγράµµατα εκµάθησης γλώσσας που απευθύνονται στους µετανάστες. Το απαιτούµενο πληροφοριακό υλικό συλλέχθηκε µετά από έρευνα σε πανεπιστηµιακές βιβλιοθήκες. Όµως, ο µεγαλύτερος όγκος των πληροφοριών συλλέχθηκε από την βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου Μεταναστευτικής Πολιτικής και από ηλεκτρονικές πηγές. Οι απαιτούµενες πληροφορίες αντλήθηκαν από πρωτογενείς πηγές, όπως το θεσµικό πλαίσιο των χωρών σχετικά µε τη µετανάστευση, από την σχετική βιβλιογραφία, ελληνόφωνη και αγγλόφωνη, αλλά και από περιοδικά και µελέτες, στην ελληνική και στην αγγλική γλώσσα. Στην περίπτωση των Κάτω 23

24 Χωρών, το πληροφοριακό υλικό αντλήθηκε µε έµµεσο και όχι µε άµεσο τρόπο, λόγω της µη γνώσης της γράφουσας στην ολλανδική γλώσσα. Καθώς το θεσµικό πλαίσιο που αφορά στην ολλανδική περίπτωση είναι προφανώς γραµµένο στην ολλανδική γλώσσα, οι πληροφορίες σχετικά µε αυτό αντλήθηκαν µε έµµεσο τρόπο, µέσω της βιβλιογραφίας και των µελετών που έχουν ασχοληθεί µε τη µετανάστευση στις Κάτω Χώρες, στα ελληνικά και στα αγγλικά. 24

25 ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ Σε αυτό το µέρος της εργασίας θα εξεταστεί η κάθε χώρα του δείγµατός µας ξεχωριστά, αναφορικά µε το θεσµικό της πλαίσιο σε σχέση µε τη µετανάστευση και τις προτεραιότητες των ενταξιακών της πολιτικών. Επίσης, θα παρουσιαστούν τρία επιλεγµένα προγράµµατα (ένα για κάθε χώρα) εκµάθησης γλώσσας της χώρας υποδοχής, τα οποία απευθύνονται σε ενήλικες µετανάστες. 4)Η περίπτωση της Ελλάδας. 4.1) Το προφίλ της χώρας. Μολονότι, η Ελλάδα είναι πλέον χώρα εισροής µεταναστών, όπως και οι υπόλοιπες χώρες της Ένωσης, παρουσιάζει όµως διαφορές από τις χώρες της Βόρειας και υτικής Ευρώπης. Αυτό είναι συνέπεια του γεγονότος ότι οι χώρες του Μεσογειακού Νότου, παρουσιάζουν µια χρονική υστέρηση εκδήλωσης των κοινωνικο-οικονοµικών φαινοµένων, λόγω διαφορετικών κοινωνικοπολιτικών και οικονοµικών συνθηκών. Ειδικά το µεταναστευτικό φαινόµενο παρουσιάστηκε µε ιδιαίτερη ένταση στις αρχές της δεκαετίας του 90 και οι µεταβολές που επέφερε στις κοινωνικές δοµές, το καθιστούν, ως ένα από τα βασικότερα κοινωνικο-οικονοµικά φαινόµενα διαρθρωτικού χαρακτήρα στην Ελλάδα (Μπάγκαβος- Παπαδοπούλου, 2002:60). Η κατάρρευση των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης σε συνδυασµό µε την τεράστια κρίση την οποία διέρχονται πολλές χώρες της Αφρικής και της Ασίας, έχουν δηµιουργήσει ένα κύµα µετανάστευσης, το οποίο µε σκοπό να διέλθει στο ευρωπαϊκό έδαφος, πρέπει να περάσει την πόρτα της Ελλάδας. Λόγω γεωγραφικής θέσης λοιπόν, οι µεσογειακές χώρες και ιδιαίτερα η Ελλάδα, έχουν καταστεί ως χώρες διέλευσης (transit), για τους µετανάστες. Η ελληνική πολιτεία κλήθηκε ξαφνικά να διαχειριστεί έναν µεγάλο αριθµό αλλοδαπού πληθυσµού, χωρίς να έχει εµπειρία στον σχεδιασµό σχετικών πολιτικών και έχοντας έναν κρατικό µηχανισµό που προσαρµόζεται δύσκολα στις αλλαγές. Παράλληλα η ελληνική κοινωνία, όπως ακριβώς και η ελληνική πολιτεία, 25

26 αντιµετώπισε τη µετανάστευση ως κάτι το έκτακτο και παροδικό και µόνο µετά από κάποια χρόνια, και αφού το φαινόµενο εντεινόταν ολοένα, η κοινωνία και η πολιτεία αναγκάστηκαν να συνειδητοποιήσουν ότι στην πραγµατικότητα η µετανάστευση είναι ένα φαινόµενο µόνιµο και χρήζει ενός θεσµικού πλαισίου που να το αντιµετωπίζει ως τέτοιο. Η ελληνική περίπτωση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον µελετητή, καθώς είναι µια χώρα µε επισφαλή σύνορα, που ευνοούν την παράνοµη µετανάστευση, και την καθιστούν ως χώρα διέλευσης (transit) και όχι τελικού προορισµού. 4.2) Το ελληνικό θεσµικό πλαίσιο σε σχέση µε τη µετανάστευση )Το προϋπάρχον νοµοθετικό πλαίσιο. Κατά την περίοδο µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 90, πριν την έναρξη των µαζικών µεταναστευτικών ροών, ίσχυε ο Νόµος 4310/1929. ο οποίος δεν είχε τη δυνατότητα να ρυθµίζει τη µαζική µετανάστευση. Συνεπώς, το 1991 ψηφίστηκε ο Νόµος 1975/1991, περί αστυνοµικού ελέγχου των µεθοριακών διαβάσεων, εισόδου, παραµονής, εργασίας και απελάσεως Αλλοδαπών και Προσφύγων. Ο Νόµος αυτός τροποποιήθηκε και συµπληρώθηκε από το Νόµο 2452/1996 και το Νόµο 2713/1999. Οι Νόµοι αυτοί είχαν κατεξοχήν αστυνοµικό και αποτρεπτικό χαρακτήρα, χωρίς να παρέχουν ένα σαφές θεσµικό πλαίσιο διαχείρισης της µετανάστευσης και χωρίς να διαπνέονται από µια λογική ενσωµάτωσης των αλλοδαπών που διέµεναν στην χώρα, πολλοί από τους οποίους διαβιούσαν σε «ηµιπαράνοµη» κατάσταση. «Όλοι αυτοί οι νόµοι χαρακτηρίστηκαν από µια τροµακτική, επιθετική και καταπιεστική λογική» (Ζαβός, 2006:14), µε επίκεντρο την αύξηση της αστυνόµευσης και µε σκοπό τη µείωση των παράνοµων µεταναστών, ο αριθµός των οποίων µεγάλωνε διαρκώς (Ζαβός, 2006:14). Ο Νόµος 2713 του 99, θα µπορούσε να χαρακτηρισθεί ως µια βεβιασµένη και αµήχανη αντίδραση της ελληνικής πολιτείας απέναντι στα µεγάλα κύµατα µετανάστευσης, νόµιµης και παράνοµης, που κατέκλυσαν τη χώρα, φέρνοντας εξ απροόπτου τον κρατικό µηχανισµό και την ελληνική κοινωνία. Η πρώτη αντίδραση του ελληνικού Κράτους ήταν να ρυθµίσει θεσµικά τη διαδικασία απέλασης των παράνοµων αλλοδαπών. Η πρώτη απόπειρα διαχείρισης της 26

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η πολυπολιτισµική βιβλιοθήκη - µια πύλη σε µία πολιτιστικά ποικιλόµορφη κοινωνία ανοιχτή στο διάλογο Translation in Greek: Antonia Arahova Librarian

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 Ευστράτιος Παπάνης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου και

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012)

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) Εισαγωγή Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Η καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης ως δημόσια πολιτική

Η καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης ως δημόσια πολιτική EXPOSEC 2015 5-6 Μαΐου 2015 Η καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης ως δημόσια πολιτική Δρ Ελένη-Ανδριανή Σαμπατάκου Εργαστήριο για τη Μελέτη της Μετανάστευσης και της Διασποράς Εθνικό και Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΡΗΣ Ε.Κ.Κ.Ε.

ΤΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΡΗΣ Ε.Κ.Κ.Ε. ΤΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Συνθήκη Αμστερνταμ 1997 Τάμπερε 1999 Πρόγραμμα Χάγης 2004-2010 Συνθήκη Λισσαβώνας Χάρτης Θεμελιωδών

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 1. «Η υλοποίηση αυτών των στόχων ζήτηση» (σ. 195) Ήδη σήµερα 500 περίπου Ευρωσύµβουλοι βοηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Σκοπός Αποτελείηεξοικείωσημεμιασειράεννοιών, όρωνκαιθεσμικών εργαλείων τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015 Λύκειο Λατσιών Αλέξανδρος Ταμπάκης Εκπαιδευτής Ε.Κ. Εισαγωγή 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΤΧ. «Λεμεσός: Μια πόλη, ο κόσμος όλος!» ΟΜΙΛΙΑ ΗΜΑΡΧΟΥ ΑΝ ΡΕΑ ΧΡΙΣΤΟΥ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΤΧ. «Λεμεσός: Μια πόλη, ο κόσμος όλος!» ΟΜΙΛΙΑ ΗΜΑΡΧΟΥ ΑΝ ΡΕΑ ΧΡΙΣΤΟΥ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΤΧ «Λεμεσός: Μια πόλη, ο κόσμος όλος!» ΟΜΙΛΙΑ ΗΜΑΡΧΟΥ ΑΝ ΡΕΑ ΧΡΙΣΤΟΥ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση σας παρουσιάζουμε σήμερα τους στόχους και το περιεχόμενο του πρώτου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ρόλος, αναγκαιότητα & σημασία λειτουργίας.παραδείγματα από την ευρωπαϊκή εμπειρία και την Ελλάδα

Τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ρόλος, αναγκαιότητα & σημασία λειτουργίας.παραδείγματα από την ευρωπαϊκή εμπειρία και την Ελλάδα Τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ρόλος, αναγκαιότητα & σημασία λειτουργίας.παραδείγματα από την ευρωπαϊκή εμπειρία και την Ελλάδα Ημερίδα, Ηράκλειο Κρήτης, 8/6/2011 Εισήγηση: Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Σεπτέμβριος 2007 -2- I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το έργο με τίτλο «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ξεκίνησε στις 1-3-2006 όπως προβλεπόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: ευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011 Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους;

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Με το ν.3838/2010 εισήχθησαν στην ελληνική έννοµη τάξη ρυθµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ Πειραιά. Ιούνιος 2015

ΙΕΚ Πειραιά. Ιούνιος 2015 ΙΕΚ Πειραιά Ιούνιος 2015 ιάδοση Αποτελεσµάτων Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Κινητικότητας Erasmus+ Τίτλος: Καινοτόµες Τεχνικές Μαγειρικής Μοριακή Γαστρονοµία Ροές: ΙΤΑΛΙΑ ΙΤΑΛΙΑ ΙΣΠΑΝΙΑ Οµάδα Στόχος: 45 Καταρτιζόµενοι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2003-2005 Δύο χρόνια μετά την ιδρυτική του Συνέλευση το Δίκτυο, μέσα στα πλαίσια των αξόνων που αυτή έθεσε και με βάση τη μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση της ιαφορετικότητας και Ίσων Ευκαιριών στον Εργασιακό Χώρο

ιαχείριση της ιαφορετικότητας και Ίσων Ευκαιριών στον Εργασιακό Χώρο ιαχείριση της ιαφορετικότητας και Ίσων Ευκαιριών στον Εργασιακό Χώρο ΠρόκλησηγιατηνΑγοράΕργασίας Οικονοµική Ευκαιρία για τις Επιχειρήσεις Αθήνα, 16.12.2009 Ερευνητικό πρόγραµµα πουχρηµατοδοτήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ (Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 Νοέµβριος 2011 Πρόγραµµα ιά Βίου Μάθησης Το κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης στους τομείς της Εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για τη λειτουργία των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ήμος: 1 / 16. 1.Ιδιότητα ερωτώµενου Δήµαρχος Πρόεδρος ΣΕΜ µέλος ΣΕΜ άλλο

Ερωτηματολόγιο για τη λειτουργία των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ήμος: 1 / 16. 1.Ιδιότητα ερωτώµενου Δήµαρχος Πρόεδρος ΣΕΜ µέλος ΣΕΜ άλλο 1 / 16 Ερωτηματολόγιο για τη λειτουργία των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ήμος: 1.Ιδιότητα ερωτώµενου Δήµαρχος Πρόεδρος ΣΕΜ µέλος ΣΕΜ άλλο 2.Συγκροτήθηκε στο Δήµο σας ΣΕΜ; ΝΑΙ ΟΧΙ (αν όχι συνεχίστε

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες)

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Κυρία Αντιπρόεδρε της Επιτροπής των Περιφερειών, Αγαπητή κα Γενική Διευθύντρια Le Bail, Αγαπητοί συνάδελφοι, Φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Δελτίο Τύπου ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Παγκόσμια Έρευνα του Boston Consulting Group για λογαριασμό της Ciett αποκαλύπτει πώς οι παλαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

52η ιδακτική Ενότητα ΝΕΑ ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΟΙΝΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΕΥΡΩΠΗΣ ΘΕΣΜΟΙ ΓΙΑ ΙΕΥΡΥΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΗ

52η ιδακτική Ενότητα ΝΕΑ ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΟΙΝΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΕΥΡΩΠΗΣ ΘΕΣΜΟΙ ΓΙΑ ΙΕΥΡΥΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΗ 52η ιδακτική Ενότητα ΝΕΑ ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΟΙΝΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΕΥΡΩΠΗΣ ΘΕΣΜΟΙ ΓΙΑ ΙΕΥΡΥΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΗ ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 1. «Στο πλαίσιο της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ m122 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΔΑΜ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ m122 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΔΑΜ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ m122 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΔΑΜ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ...4 3.

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (ETUC) σε συνεργασία με το Ινστιτούτο της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUI) με θέμα Μετανάστευση και κοινωνική ένταξη στις πρωτεύουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ : 8-9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΘΕΜΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Σκοπός του σεμιναρίου που διεξήχθη στο κεντρικό κτίριο του Ε.Κ.Κ.Α., στις 8-9 Ιουλίου, ώρες 17:00-20:00, ήταν η πληροφόρηση

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργαζόμαστε για μια

Συνεργαζόμαστε για μια NEWSLETTER 2 ο Ειδικό Αφιέρωμα Συνεργαζόμαστε για μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική κοινωνία ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ Με μεγάλη επιτυχία και ουσιαστικά αποτελέσματα ολοκληρώθηκε το Έργο 4.1.β/12: «Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - MMWD Εργαλεία Πολιτικής για το στρατηγικό σχεδιασμό των περιφερειών και των πόλεων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γεράσιμος

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ένας νέος θεσμός ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες

Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ένας νέος θεσμός ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ένας νέος θεσμός ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες Απόστολος Λιναρδής Ερευνητής Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Πρόγραμμα: «Διαδράσεις Πολιτισμού» Προτεραιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία"

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία Newsletter No. 3 Α ρίλιος 2007 Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Έργο: "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία" Επιµέλεια: ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Ένα ευρωπαϊκό εγχειρίδιο σχετικά µε τη λειτουργία έγκαιρης πληροφόρησης για τα νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη Συνοπτικη Παρουσιαση Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Η πρόσβαση στην πληροφορία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε μαθητή, με ή χωρίς αναπηρίες και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Σε μία κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14 Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14 (A renewed European agenda for adult learning 2012-14) Μαθαίνω για καλύτερη ζωή και καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ

5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ 5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΙΜΙΟ 5 η ΕΝΟΤΗΤΑ Στην 5η Ενότητα - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Leonardo da Vinci A EUROPEAN OBSERVATORY OF THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFELONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES & THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3: ΕΡΕΥΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 1 Εκπαίδευση ενηλίκων 2

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗ ΗΜΟΣΙΑ ΖΩΗ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ (Αθήνα, Ξενοδοχείο ΤITANIA, 31-05-2007) ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Eda GEMI

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το όραμα και οι εταιρικές αξίες του Ομίλου ΓΙΟΥΛΑ προσδιορίζουν στον μέγιστο βαθμό τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠANEΠΙΣΤΗMIO ΘEΣΣΑΛΟNIKHΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ TOMEAΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ. Κ. Ζαρίφης (208θ, ΠκΦ, τηλ: 2310997893, e mail: gzarifis@edlit.auth.gr) Π 1810

Διαβάστε περισσότερα