Ο ρόλος του ογκοκατασταλτικού γονιδίου στον καρκίνο του ανθρώπου. Βασίλειος Κ. Ζουμπουολής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ρόλος του ογκοκατασταλτικού γονιδίου στον καρκίνο του ανθρώπου. Βασίλειος Κ. Ζουμπουολής"

Transcript

1 Ο ρόλος του ογκοκατασταλτικού γονιδίου στον καρκίνο του ανθρώπου ρ53 Βασίλειος Κ. Ζουμπουολής Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών, Εργαστήριο Μοριακής Ογκολογίας και Βιοτεχνολογίας, Αθήνα Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ηράκλειο Περίληψη Η καρκινογένεση χαρακτηρίζεται από μία σειρά γενετικέ; μεταλλαγές τόσο στα επικρατούντα ογκογονίδια. όοο και ατα ογκοκατασταλτικά γονίδια. Το γονίδιο ρ53 είναι το πιο σν/να επηρεαζόμενο γονίδιο στον καρκίνο του άνθρωπου. Η μελέτη των βιολογικών ιδιοτήτων της φυσιολογικής και της μεταλλαγμένης πρωτεΐνης ρ53. αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατανόηση της καρκινογένεσης στον άνθρωπο. Η μοριακή βιολογία του γονιδίου ρ53. καθώς και οι ιδιότητες της μεταλλαγμένης πρωτεΐνης του στην εϊελΰη ενός καρκινικού φαινοτύπου στον άνθρωπο, θα είναι το αντικείμενο αυτού του θέματος. Το γονίδιο ρ53, αποτελεί ένα από τα συχνότερα επηρεαζόμενα γονίδια στην καρκινογένεση του ανθρώπου. Περισσότεροι από το 50% των καρκίνων των ενηλίκων, συμπεριλαμβανομένων του καρκίνου του πνεύμονα, του μαστού, του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του δέρματος, του εγκέφαλου και του καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου παρουσιάζουν μεταλλαγές στο γονίδο ρ53 (1,2). Το προϊόν του γονιδίου ρ53 αντιδρά με την μεγάλη πρωτείνη εξαλλαγής Τ του ογκογόνου ιού SV40, καθώς επίσης και με πρωτείνες εξαλλαγής άλλων DNA ογκογόνων ιών, την Ε1Β του αδενοιου και την Ε6 του HPV-16 και HPV-18. Η δημιουργία συμπλέγματος με το μεγάλο Τ αντίγονο του SV40, σταθεροποιεί την ρ53 αυξάνοντας τον χρόνο ημιζωης της, από 6-20 min σε αρκετές ώρες. Η σταθερότητα αυτή είναι χαρακτηριστική της μεταλλαγμένης πρωτείνης ρ53, στα κύτταρα των όγκων (2). Το γονίδιο ρ53 εντοπίζεται στον μικρό βραχίονα του χρωμοσώματος 17 και κωδικοποιεί για μια πυρηνική φωσφοπρωτεινη, 375 αμινοξέων. Αρχικά υπήρχε η άποψη οτι, το φυσιολογικό ρ53 είναι ενα επικρατούν ογκογονιδιο. όπως το ras και το myc. Η άποψη αυτή όμως έπαυσε να ισχύει, όταν cdna κλώνοι του γονιδίου ρ53 που απομονώθηκαν από κυτταρικές σειρές προερχόμενες από όγκους, οδήγησαν σε καρκινική εξαλλαγή φυσιολογικά κύτταρα, όταν χρησιμοποιήθηκαν μαζί με το γονίδο ras (3). Οι αλληλουχίες των cdna του ρ53 από τις κυτταρικές σειρές όγκων έδειξαν ότι, οι όγκοι περιείχαν μεταλλάξεις εντός των διατηρημένων κατά την εξέλιξη περιοχών της πρωτείνης. Από την παρατήρηση ότι. ορισμένες λευχαιμικές σειρές κυττάρων ποντικού, έχουν υποστεί παρεμβολές και απαλλείψεις στο γονίδο ρ53 που είχαν σαν αποτέλεσμα την πλήρη απώλεια της έκφρασης της ρ53 προέκυψε η πιθανότητα ότι το φυσιολογικό ρ53 θα μπορούσε να είναι ένα ογκοκατασταλτικο γονίδιο. Η άποψη αυτή επιβεβαιώθηκε απο πειράματα συνεπιμολυνσης του ογκογονιδίου ras με το φυσιολογικό ρ53. Επίσης, η συνεργασία ογκογονιδίων μεταξύ του EIA του αδενοιου η του c-myc και του ras αποδείχθηκε ότι καταστέλλεται απο το φυσιολογικό ρ53 (3). Η ανενεργοίίοιηση του ενός αντίγραφου του ογκοκατασταλτικου γονιδίου, έχει ως αποτέλεσμα την σύνθεση του 50% της φυσιολογικής ογκοκατασταλτικης πρωτείνης και πιθανόν διάφορες, μη σαφώς καθοριζόμενες μεταβολές είναι δυνατόν να 21

2 παρατηρηθούν σε φυσιολογικά κύτταρα. Εαν ανενεργοποιηθουν και τα δυο αντίγραφα του ογκοκατασταλτικου γονιδίου, δεν δύναται να συντεθεί ογκοκατασταλτικη πρωτείνη. Στην περίπτωση του ρ53, ορισμένες απο τις μεταλλάξεις δύνανται να είναι αρνητικά επικρατείς. Το μεταλλαγμένο προϊόν του ενός αλληλόμορφου, παρεμποδίζει την λειτουργία του φυσιολογικού ρ53 δια του σχηματισμού συμπλέγματος μεταξύ μεταλλαγμένης και φυσιολογικής πρωτείνης (2). Η ύπαρξη ορισμένων όγκων στον άνθρωπο, στους οποίους αμφότερα τα αλληλομορφα του ρ53 έχουν απαλειφθεί η που υπάρχει πλήρης απουσία της έκφρασης τους, υποδηλώνει οτι, σε ορισμένες περιπτώσεις το ρ53 συμπεριφέρεται ως υπολειπόμενο ογκογονίδιο. Απαιτείται λεπτομερής ανάλυση για να καθορισθεί το ποσοστό των μεταλλάξεων, που θα έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια της ογκοκατασταλτικης δράσης, η οποία με την σειρά της να ενισχύει την ικανότητα του να δρα ως επικρατούν ογκογονίδιο. Η συμπεριφορά διαφορετικών τύπων μεταλλάξεων, δύναται να επηρεασθεί από την παρουσία ενός φυσιολογικού γονιδίου ρ53. Δομή και οργάνωση του γονιδίου ρ53 Το γονίδιο ρ53 του ανθρώπου εντοπίζεται στον μικρό βραχίονα του χρωμοσώματος 17, στην θέση 17ρ13.1. Η παρουσία του γονιδίου ρ53, περιορίζεται στα σπονδυλωτά. Η οργάνωση των γονιδίων ρ53 διαφορετικών ειδών εμφανίζει σημαντικές ομοιότητες μεταξύ τους. Τα γονίδια περιέχουν 11 εξωνια. Σε όλες τις περιπτώσεις, το εξωνιο 1 του γονιδίου ρ53 δεν μεταφράζεται. Τα εξωνια και 8, κωδικοποιούν για 5 ομάδες αυινοξικων αλληλουχιών οι οποίες διατηρούνται κατά την εξέλιξη τους. Η έκφραση του γονίδιου ρ53 του ανθοωncu. ελέγχεται απο δυο υποκινητές. Ο πρώτος που ονομάζεται Ρ1. εντοπίζεται ζεύγη βάσεων πριν απο Ό ιοωτο εξω- /iq που δεν μεταφράζεται -αι 5εν ρεοει "Ί u ι ο απο πς αλληλουχίες "ου.παοχουν πους περισσοτέρους απο roue JHC*:/n'cç των ευκαρυωτικων κυττάρων όπως CAAT, TATA και αλληλουχίες πλούσιες σε G/C. Ενας δεύτερος υποκινητής, ο Ρ2, εντοπίζεται μέσα στο πρώτο εσωνιο. Εχει αποδειχθεί οτι μια διαφορετική ρύθμιση των δυο υποκινητών, φαίνεται οτι είναι σημαντική για την έκφραση του mrna του ρ53 κατά την διάρκεια της τελικής διαφοροποίησης. Στην προσπάθεια αναγνώρισης των κυριωτερων στοιχείων του γονιδίου ρ53 που παίζουν σημαντικό ρολό στην μεταγραφικη του ρύθμιση ευρέθηκε ότι, ο υποκινητής περιέχει μια θέση πρόσδεσης του πυρηνικού παράγοντα ι (NF1) και μια δεύτερη θέση πρόσδεσης για ενα παράγοντα, ο οποίος επάγεται απο τον ορο και σχετίζεται με τον μεταγραφικο παράγοντα ΑΡ-1. Πάντως, για την έκφραση των φυσιολογικών επίπεδων του mrna του ρ53. δεν απαιτείται μόνον η ακριβής ισορροπία μεταξύ των δύο υποκινητών του γονιδίου. Τα εσώνια του γονιδίου ρ53, είναι επίσης απαραίτητα για να υπάρχουν φυσιολογικά επίπεδα έκφρασης του γονιδίου ρ53. Πρόσφατα αποδείχθηκε οτι σε ένα τμήμα του εσωνίου 4 δεσμεύονται με μεγάλη εξειδίκευση πρωτείνες και ότι αυτή η δέσμευση φαίνεται οτι έχει λειτουργική σημασία. Η έκφραση του γονιδίου ρ53, φαίνεται ότι ρυθμίζεται στο μεταγραφικο η μεταμεταγραφικό επίπεδο. Σε μη μετασχηματισμένα κύτταρα στα οποία έχει ανασταλεί η ανάπτυξη τους, τα επίπεδα του mrna του γονιδίου ρ53 είναι αρκετά χαμηλά ενω η διέγερση τέτοιων κυττάρων ux oco. προκαλει σημαντική αύξηση του ".RNA του ρ53. Σε κύτταρα τα οποία πολλοπλασιαζονται συνεχώς, τα επίπεδα του mrna του ρ53 δεν διαφέρουν σημαντικά 'ατα την διάρκεια του κυτταρικού κύκλου, ενω σε ορισμέ να που υφίστανται διαφοροποίηση, τα επίπεδα του mrna του ρ53 υειω/οντσι Η μείωση αυτή των επίπεδων του mrna rou ρ53 δύναται τουλάχιστον εν υερει. /α οφείλεται σε μετα-μεταφραστικη ρύθμιση Η πρωτείνη του γονιδίου ρ53 ίο γονίδιο ρ53. κωδικοποιεί /ία μια πυοπ- /ικη πρωτεΐνη JOGIOKOU iîapouc 53 *D 22

3 Εχει ευρεθεί οτι, οι πρωτείνες ρ53 αρκετών σπονδυλωτών έχουν μεταξύ τους υψηλή ομολογία. Πέντε περιοχές αυτών των πρωεινων είναι εκλεκτικά συντηρητικές με ομολογία απο 90%-100%. Οι περιοχές αυτές εντοπίζονται μεταξύ των αμινοξέων 13-19, , και και θα μπορούσαν να παίζουν σημαντικό ρολό στην λειτουργία αυτής της πρωτείνης. Η πρωτείνη ρ53 έχει τα ακολούθα χαρακτηριστικά, α) μία υψηλά φορτισμένη όξινη περιοχή στο Ν-τελικό άκρο της, η οποία περιλαμβάνει τα πρώτα αμινοξέα που σχηματίζουν α-ελικα. β) Μία υδρόφοβη περιοχή πλούσια σε προλίνες μεταξύ των αμινοξέων 75 και 150 και γ) μία υψηλά φορτισμένη βασική περιοχή στο καρβοξυτελικο άκρο της μεταξύ των αμινοξέων 319 εως 393 η οποία σχηματίζει α-έλικα (3). Μία σειρά μονοκλωνικων αντισωμάτων τα οποία έχουν παραχθεί απο τον Dr Lane και τους συνεργάτες του χρησιμοποιούνται έναντι της πρωτείνης ρ53. Το αντίσωμα PAb 242, αναγνωρίζει έναν επίτοπο μεταξύ των αμινοξέων 9 και 25, το PAb 246 τον επιτοπο , το PAb 202 και PAb 248. τον επίτοπο και το PAb 241, τον επίτοπο Η πρόσδεση του αντισώματος PAb 246 στον επίτοπο του εξαρτάται απο την διαμόρφωση της πρωτείνης ρ53. Το αντίσωμα αυτό αναγνωρίζει την φυσιολογική πρωτείνη ενω δεν δύναται να προσδεθεί στις μεταλλαγμένες μορφές, που οδηγούν στον μετασχηματισμό των κυττάρων (3). Εχει ευρεθεί οτι. αε φυσιολογικά η μη μετασχηματισμένα κύτταρα η πρωτεΐνη ρ53 ευρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα εξαιτίας της πρωτεολυτικής ανακύκλωσης της. Τα περισσότερα μη μετασχηματισμένα κύτταρα σε καλλιέργεια, κωδικοποιούν για μια πρωτείνη ρ53 με χρόνο ημιζωης λεπτά. Μέχρι σήμερα ολίγο r.ivai γνωστά για τον τρόπο, μι: τον οιιοιυν ελέγχεται ο χρόνος ημιζωης αυτής της πρωτεΐνης Μερικές υποθέσεις συμφωνούν στην ιδέα οτι. εμπλέκεται ενα ΑΤΡ εξαρτώμενο πρω τεολυτικο σύστημα. Επιπλέον, εινπι γνωστό οτι. μερικές μεταλλάξεις ion γονίδιου ρ53 έχουν ως αποτέλεσμα την έκφραση μιας πρωτεΐνης με μεγαλύτερο χρόνο ημκ',ωης και με διαφορετική διαμόρφωση. Είναι πιθανόν οτι, η Ν-τελική περιοχή είναι σημαντική για τον καθορισμό του χρόνου ημιζωης της πρωτείνης. Πρέπει να σημειωθεί ότι, παράγοντες οι οποίοι προκαλούν βλάβες στο DNA (DNA - damaging agents), οδηγούν σε συσσώρευση της φυσιολογικής πρωτείνης ρ53 στον πυρήνα. Η παραπάνω συσσώρευση έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή της κυτταρικής αύξησης, παρέχοντας την δυνατότητα στα κύτταρα που έχουν υποστεί βλάβες στο DNA να τις επιδιορθώσουν. Σε περιπτώσεις σοβαρών βλαβών στο DNA η συσσωρευμένη πρωτείνη ρ53 οδηγεί τα κύτταρα σε απόπτωση. Εχει ευρεθεί οτι, οι παράγοντες που προκαλούν βλάβες στο DNA, οδηγούν σε συγκέντρωση της πρωτείνης ρ53 σε φυσιολογικά και αθανατοποιημένα κύτταρα στον άνθρωπο. Η συσσώρευση οφείλεται στην αυξημένη σταθερότητα της πρωτείνης ρ53 και εξαρτάται από την συνεχιζόμενη μετάφραση (4). Δομικές μελέτες έχουν δείξει οτι. η πρωτείνη ρ53 αποτελείται από διακριτές λειτουργικές περιοχές που παίζουν σημαντικό ρολό στην ρύθμιση της. Εχει ευρεθεί ότι. η Ν-τελική περιοχή της λειτουργεί ως ενεργοποιητης της μεταγραφής και φωσφορυλιωνεται απο ένζυμο, ανάλογο της κινασης Ι της καζεινης και της εξαρτώμενης απο το DNA πρωτεϊνικής κινασης. Η κεντρική περιοχή του μορίου απαιτείται για την δέσμευση με το Τ αντίγονο και είναι η περιοχή που μεταβάλλεται συχνότερα με σημειακές μεταλλάξεις. Στο C-τελικο της άκρο έχει ευρεθεί μια περιοχή η οποία χρησιμεύει για την δέσμευση της στο DNA. Επίσης τα 50 C-τελικα αμινοξέα, απαιτούνται για την δημιουργία τετραμερών, απαραίτητων για την λειτουργία της πρωτεΐνης (5). Αλληλεπίδραση μεταξύ του προϊόντος του γονιδίου ρ53 και των προϊόντων των DNA ογκοιων Ο τρόπος με τον οποίο ορισμένοι DNA ογκογονοι ιοι. όπως ο SV40. μερικοί αδε νοιοι η πππιλλομα ιοι. μεταλλασουν κύτταρα σε καλλιέργεια ΓΙ οδηγούν στον σχηματισμό ογκιον σε ζωα. αποτελεί αντικείμενο.'3

4 μελέτης τα τελευταία χρόνια. Ano τις μελέτες αυτές έγινε γνωστό ότι, καθένας από τους ιούς αυτούς κωδικοποιεί για δυο ή τρεις πρωτείνες, απαραίτητες γαι τον μετασχηματισμό κυττάρων ή τον σχηματισμό όγκων. Πρόσφατα έχει αποδειχθεί ότι, η πρωτείνη Eia του αδενοιού, η Ν-τελική περιοχή του μεγάλου Τ αντιγόνου του ιού SV40 και η πρωτείνη Ε7 του παπίλλομα ιου προσδένεται η κάθε μία ξεχωριστά στην πρωτείνη του γονιδίου του ρετινοβλαστώματος. Παρομοίως, το Τ αντιγόνο του SV40, η πρωτείνη του αδενοιού τύπου 5- Εlb και η πρωτείνη του παπίλλομα ιού Ε6 προσδένεται στην πρωτείνη ρ53. Η πρωτείνη ρ53 δύναται να προσδεθεί στο μεγάλο Τ αντιγόνο του ιού SV40 και να καταστείλει την ικανότητα του να αντιγράφει το DNA του ιου SV40. Επίσης, η ίδια πρωτείνη συνδεόμενη με το μεγάλο Τ αντίγονο, καταστέλλει την πρόσδεση της DNA πολυμεράσης α στο Τ αντιγόνο, προτείνοντας έναν πιθανό μηχανισμό για την παραπάνω καταστολή. Είναι πιθανόν ότι, οι παραπάνω παρατηρήσεις εξηγούν τον τρόπο, με τον οποίο η πρωτείνη ρ53 μπορεί να ρυθμίζει αρνητικά την ανάπτυξη των κυττάρων (6, 7). Ενώ οι πρωτείνες Ε6 των ιών HPV16 και 18 δεσμεύονται με την ρ53, οι πρωτείνες Ε6 των ιών HPV6 και 11, δεν έχουν αυτή την ικανότητα. Το γεγονός αυτό δεν είναι τυχαίο δεδομένου ότι οι ιοί HPV16 και 18, έχουν μεγαλύτερη ικανότητα μετασχηματισμού των κυττάρων, από τους ιούς HPV6 και 11. Έτσι οι βιολογικές ιδιότητες αυτών των ιών μπορούν να συσχετισθούν με τις ικανότητες αλληλεπίδρασης αυτών με έναν αρνητικό ρυθμιστή του κυτταρικού μετασχηματισμού, το γονίδιο ρ53 (8). Η πρωτείνη ρ53. αλληλεπιδρά και με κυτταρικές πρωτείνες. Έχει αποδειχθεί ότι, οι μεταλλαγμένες πρωτείνες ρ53 προσδένονται με την πρωτείνη της θερμικής καταπληξίας. Η πρωτείνη hsc70, έχει ενδογενή δράση ΑΤΡάσης και μπορεί να παίζει ρολό στην δημιουργία πρωτεϊνικών συμπλοκών, είτε στην μεταφορά της πρωτεΐνης ρ53 στον πυρήνα. Πρόσφατα, απομονώθηκε και χαρακτηρίσθηκε μια κυτταρική φωσφοπρωτείνη μοριακού βάρους 90 KD και βρέθηκε ότι αυτή σχηματίζει σύμπλεγμα, τόσο με την μεταλλαγμένη, οσο και με την φυσιολογική πρωτείνη ρ53. Η πρωτείνη αυτή βρέθηκε οτι είναι το προιον του γονιδίου mdm-2 (munne double minute 2 gene), κωδικοποιεί για έναν μεταγραφικο παράγοντα και η υπερέκφραση του επάγει ογκογενετικες διαδικασίες. Δέσμευση της πρωτείνης ρ53 στο DNA Εχει ευρεθεί οτι η C-τελικη περιοχή της πρωτείνης ρ53 είναι υπεύθυνη για την δέσμευση της στο DNA υπό την μορφην τεραμερούς. Η διερεύνηση της πρόσδεσης της πρωτείνης ρ53 στο DNA. έφερε στο φώς άγνωστες πτυχές της λειτουργίας της. Η ειδική πρόσδεση της πρωτείνης σε συγκεκριμένες περιοχές του DNA, καθώς επίσης και η ταυτοποίηση μιας περιοχής ενεργοποίησης στο αμινοτελικο της άκρο. έδειξαν ότι η πρωτείνη ρ53 είναι ικανή να ενεργοποιεί την έκφραση γονιδίων παρακείμενων στις περιοχές του DNA που δεσμεύεται. Πειραματικές μελέτες έδειξαν ότι, η ρ53 ενεργοποιεί άμεσα την μεταγραφή γονιδίων και όχι μέσω κάποιων άλλων παραγόντων (3). Έλεγχος της ανάπτυξης του κυττάρου απο την πρωτείνη ρ53 Το προϊόν του γονιδίου ρ53. δεσμεύεται στο DNA στις ειδικές περιοχές δέσμευσης υπό την μορφην τετραμερούς και επάγει την έκφραση γονιδίων που ρυθμίζουν αρνητικά την κυτταρική ανάπτυξη και/ή την μετάσταση. Η έκφραση των γονιδίων αυτών δύναται να αλλοιωθεί με πολλούς τρόπους. Σε μερικούς όγκους, απώλεια του ενός η και των δύο αλληλομορφων του ρ53. ελλατώνει την συγκέντρωση των τετραμερών ρ53 σε τέτοιο βαθμό, ώστε αυτά να μην επαρκούν για να επάγουν την έκφραση γονιδίων. Σε άλλους όγκους, μια μετάλλαξη χωρίς νόημα έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της περιοχής ολιγομερισμου της πρωτείνης, με συνέπεια την μη δημιουργία τετραμερών. Αρκετά συχνά, το ενα απο τα αλληλομορφα του γονιδίου ρ53. εμφανίζει μια μετάλλαξη χωρίς νόημα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία μικρού αριθμού τετραμερών, που αποτελούνται απο φυσιο- 24

5 λογικές πρωτεΐνες ρ53. Τα τετραμερή που συντίθενται απο φυσιολογικές και από μεταλλαγμένες πρωτεΐνες ρ53, δεν λειτουργούν φυσιολογικά, λόγω του ότι η μεταλλαγμένη πρωτείνη εμφανίζει αυξημένη σταθερότητα σε σχέση με την φυσιολογική (3). Μία μετάλλαξη με λάθος νόημα στο ένα αλληλόμορφο του γονιδίου ρ53, συνοδεύεται συχνά με την απώλεια και του άλλου αλληλόμορφου, που έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια τετραμερών, αποτελούμενων από φυσιολογικές ρ53. Αυτό έχει δειχθεί σε πολλούς τύπους όγκων, συμπεριλαμβανομένου του εντέρου, του εγκεφάλου, του πνεύμονα, του ήπατος και της ουροδόχου κύστης. Στον καρκίνο της μήτρας, η έκφραση της πρωτείνης Ε6 έχει ως αποτέλεσμα την λειτουργική απενεργοποίηση της ρ53, μέσω της πρόσδεσης και αποδιάταξής της. Σε σαρκώματα μαλακών μορίων, η επέκταση του γονιδίου mdm-2 και η πρόσδεση του στο προϊόν του ρ53 έχει επίσης ως αποτέλεσμα την απώλεια της λειτουργίας της πρωτείνης. Θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι, στους προαναφερόμενους τύπους όγκων, όπου υπάρχει έκφραση των πρωτεϊνών Ε6 και mdm-2. η μεταλλαγμένη μορφή της πρωτείνης ρ53 είναι σπάνια, ενώ τέτοιες μεταλλάξεις είναι σαφώς συχνότερες στον καρκίνο της μήτρας και των σαρκωμάτων, όπου δεν υπάρχει υπερέκφραση των πρωτεϊνών Ε6 και mdm-2. Αυτό συμφωνεί με την άποψη ότι κάποιος μηχανισμός απενεργοποίησης του γονιδίου ρ53 είναι επαρκής σε κάθε τύπο όγκου (3, 8). Μεταλλαγές του γονιδίου ρ53 στον καρκίνο του ανθρώπου Οπως έχει ήδη αναφερθεί η ανάλυση της αμινοξικής αλληλουχίας του γονιδίου ρ53, έχει οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν πέντε περιοχές της πρωτείνης με μεγάλο βαθμό συντηρητικότητας, οι τέσσερις απο τις οποίες ευρίσκονται μεταξύ των εξωνιων 5 και 8. Εχουν παρατηρηθεί 280 μεταλλάξεις υποκατάστασης βάσεων του γονιδίου ρ53. σε όγκους του άνθρωπου. Πιστεύεται οτι, μεταλλάξεις στο γονίδιο ρ53 δύνανται να εμφανισθούν και σε σποραδικούς τύπους όγκων, αλλά και σε εκείνους που σχετίζονται με την κληρονομικότητα. Εχει αποδειχθεί όμως, ότι η πλειοψηφία των μεταλλάξεων (>98%), είναι σωματικές. Η ομαδοποίηση των μεταλλάξεων του γονιδίου ρ53, έδειξε ότι ένας συγκεκριμένος αριθμός κωδικονίων (4%), συγκεντρώνει τις περισσότερες από τις 280 μεταλλάξεις υποκατάστασης βάσεων που προαναφέρθηκαν. Όταν η συχνότητα συγκεκριμένων μεταλλάξεων εξετάσθηκε σε σχέση με τον τύπο του καρκίνου ευρέθηκαν διάφορες εξαρτώμενες από τον τύπο του όγκου, τόσο στις θέσεις των περιοχών με τις περισσότερες μεταλλάξεις, οσο και στην συχνότητα των μεταπτώσεων (transitions) και μεταστροφών (transversions) (5). Όγκοι του εντέρου και του μαστού. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει οτι, ο καρκίνος του εντέρου και του μαστού έχουν πολλά κοινά στοιχεία (γεωγραφική κατανομή και πιθανοί αιτιολογικοί παράγοντες). Ωστόσο, τα πρότυπα μετάλλαξης του γονιδίου ρ53 σε αυτούς τους καρκίνους, είναι ανόμοια. Εχει ευρεθεί ότι, μεταπτώσεις G:C σε Α:Τ αποτελούν την πλειοψηφία των μεταλλάξεων στον καρκίνο του εντέρου (79%) και οι περισσότερες από αυτές παρατηρούνται σε δινουκλεοτίδια CpG. Οι περισσότερες από τις μεταπτώσεις αυτές που απαντούν στον καρκίνο του εντέρου, υπάρχουν στις τρεις CpG περιοχές του γονιδίου με μεγάλη συχνότητα μεταλλάξεων που εντοπίζονται στα εξώνια 5-8. Στους σποραδικούς τύπους όγκου του μαστού, ευρέθηκαν μόνο τεσσερεις όγκοι με μεταπτώσεις σε CpG περιοχή του γονιδίου ρ53 (13%) (9). Λεμφώματα και λευχαιμίες. Το πρότυπο μεταλλάξεων σε αυτούς τους τύπους καρκίνου ομοιάζει πολύ με εκείνο των όγκων του έντερου. Μεταστροφές G σε Τ. έχει ευρεθεί οτι δεν είναι σύνηθες φαινόμενο (9). Καρκίνος του πνεύμονα και του οισοφάγου, δυο τύποι καρκίνου που σχετίζονται με το κάπνισμα. Μεταλλάξεις G:C σε Τ:Α είναι οι συχνότερες υποκαταστάσεις στον μη μικροκυτταρικο καρκίνο του πνεύμονα. 25

6 Μεταστροφές στο γονίδιο, ρ53 είναι εξαιρετικά συχνές στον καρκίνο του οισοφάγου. Αυτές παρατηρούνται με την ίδια συχνότητα σε G:C και Α:Τ ζεύγη 3άσεων, ενώ σε άλλους τύπους όγκων συμπεριλαμβανομένου και του όγκου του πνεύμονα αλλαγές σε Α:Τ ζεύγη δεν είναι συχνές (9). Ηπατοκυτταρικά καρκινώματα (HCCs) σε ανθρώπους διαφορετικών γεωγραφικών περιοχών. Δεκαοκτώ μεταλλάξεις υποκαταστάσεων βάσεων, ευρέθηκαν σε HCC τριών διαφορετικών ομάδων και σε μία HCC κυτταρική σειρά. Οι οκτώ από αυτές τις μεταλλάξεις παρατηρήθηκαν σε μία σειρά δεκαέξι όγκων ατόμων από μία περιοχή υψηλής συχνότητας ηπατοκυτταρικών καρκινωμάτων στην Κίνα, όλες στην τρίτη θέση του κωδικονίου 249 και οι επτά από αυτές ήταν μεταστροφές G σε Τ. Επίσης, 4 απο τα 10 HCC ατόμων απο διαφορετικούς πληθυσμούς υψηλού κινδύνου σε καρκίνο του ήπατος (Νότια Αφρική), περιείχαν επίσης μεταστροφές G σε Τ, οι τρεις από τις οποίες ευρίσκοντο στο κωδικόνιο 249. Ωστόσο, σε 22 ηπατοκυτταρικά καρκινώματα ασθενών απο την Ιαπωνία, αναφέρθηκαν έξι διαφορετικές μεταλλάξεις, καμία από τις οποίες δεν παρατηρήθηκε στο κωδικόνιο 249. Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι. εκτός από τις μεταπτώσεις των δινουκλεοτιδίων CpG, οι μεταλλάξεις του γονιδίου ρ53 στους περισσότερους τύπους όγκων του ανθρώπου, εντοπίζονται σε όλη σχεδόν την κωδικοποιούσα περιοχή του γονιδίου (9). involvement in cancer (review). J Path , Σπαντίδος ΔΑ.. Μοριακή και κυτταρική ογκολογία. Ιατρικές Εκδόσεις Λιτσας, Zambetti GP and Levine AJ. A comparison of the biological activities of wild-type and mutant p53. FASEB , Kastan MB, Onyekwere Graig RW. Participation of p53. Participation of p53 in the cellular response to DNA damage. Cancer Res. 51, Harris CC. p53: At the crossroads of molecular carcinogenesis and risk assessment. Science Ludlow JW. Interaction between SV40 large - tumor antigen and the growth suppressor proteins prb and p53. FASEB 7, Moran E. Interaction of adenoviral proteins with pflb and p53. FASEB , Vousden K. Interactions of human papillomavirus transforming proteins with the products of tumor suppressor genes. FASEB 7, Hollstein M. Sidransky D. Vogelstein B. Harris CC. p53 mutations in human cancers. Science 253, Βιβλιογραφία ι. Spandidos DA and Andpr^nn M Onr.o genes and onco-siippf»««'" gpn<>-, Ihoir 26

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ A.A. Σπαντίδοο 1 2, Μ. Χατζηπαναγιώτου 1 2, Β. Ζουμπουρλής 1 2 1. Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ Απαντήσεις Βιολογία Κατεύθυνσης 2011 ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 δ Α3 γ Α4 β Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Σελ. 13 «Το 1928 γίνεται αυτό» Β2 Σελ 101 «βλάβες στους επιδιορθωτικά ένζυµα» (Χωρίς να απαιτείται θα θεωρηθεί σωστό να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Το γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Β. Β1. 4-2-1-6-3-5 Β2. α) DNA πολυμεράσες β) πριμόσωμα γ) DNA δεσμάσεις δ) DNA ελικάσες ε) RNA πολυμεράσες Β3. σελ 98:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Θέµα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β A4. γ A5. β Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β Β1. Η σειρά των βημάτων που οδηγούν στην κατασκευή καρυοτύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΙΣΤΟΧΗΜΙΚΕΣ ΚΑ! ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ. Β. Ζουμπουρλήςΐ

ΑΝΟΣΟΙΣΤΟΧΗΜΙΚΕΣ ΚΑ! ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ. Β. Ζουμπουρλήςΐ ΑΝΟΣΟΙΣΤΟΧΗΜΙΚΕΣ ΚΑ! ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Β. Ζουμπουρλήςΐ 1. Εργαστήριο Μοριακής Ογκολογίας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα. Η Μοριακή Βιολογία και κατ' επέκταση η Μοριακή

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: ΠΑΣΣΙΑ Α. Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Κάθε μεταφορικό RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o 1 Β 2 3 Γ 4 5 Β. ΘΕΜΑ 2 o ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως στο σχολικό, σελίδα 20: «Κάθε φυσιολογικό µεταφασικό ως προς τη θέση του κεντροµεριδίου» και σελίδα «Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β. Θέμα Α. Α.1. δ Α.2. γ Α.3. β Α.4. γ Α.5. β Θέμα Β. TETAPTH 4 OYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Β.1. 4 2 1-6 3-5 B.2. α.) ) DNA πολυμεράσες β.) ) πριμόσωμα γ.) ) DNA δεσμάση δ.) ) DNA ελικάσες ε.) ) RNA

Διαβάστε περισσότερα

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια , Φυσικός MSc 1 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια O καρκίνος είναι μια νόσος προκαλούμενη από ογκογονίδια, από ογκοκατασταλτικά γονίδια και από γονίδια micrοrna. Οι αλλαγές αυτές είναι συνήθως γεγονότα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Πυρίνας ανθρώπινου μεσοφασικού κυττάρου στον οποίο παρατηρούμε, με ανοσοφθορισμό, τη διάστικτη κατανομή της απακετυλάσης των

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α. Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β 3-2 - 5-1 - 6-4. α-dna πολυμεράση β-πριμόσημα γ- DNA δεσμάση δ- DNA ελικάση ε- RNA πολυμεράση

ΘΕΜΑ Α. Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β 3-2 - 5-1 - 6-4. α-dna πολυμεράση β-πριμόσημα γ- DNA δεσμάση δ- DNA ελικάση ε- RNA πολυμεράση ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) Τετάρτη, 4 Ιουνίου 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001 Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Α1. Από τη διασταύρωση ενός λευκού µ ένα µαύρο ποντικό όλοι οι απόγονοι είναι γκρίζοι. Τα γονίδια που καθορίζουν το χρώµα τους είναι: α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση.

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

A5. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ B B1. Μονάδες 8 B2. Μονάδες 6 B3. Μονάδες 6 B4. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ Γ Γ1. Μονάδες 18

A5. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ B B1. Μονάδες 8 B2. Μονάδες 6 B3. Μονάδες 6 B4. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ Γ Γ1. Μονάδες 18 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 Παρασκευή, 22 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2005 1 ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 2 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο A: 1-Α, 2-, 3-Γ, 4-Β, 5-Β ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) Β. 1. Σωστή, 2. Λανθασµένη,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2008 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o. ΘΕΜΑ 2 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5)

ÈÅÌÁÔÁ 2008 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o. ΘΕΜΑ 2 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β: 1- Λάθος, 2- Σωστή, 3- Λάθος, 4- Σωστή, 5- Λάθος ΘΕΜΑ 2 o ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) ΜΟΝΑ ΕΣ 10 (2Χ5) 1. Καρυότυπος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr

Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr ΜΟΡΙΑΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr Παρουσιάσεις μαθήματος http://users.auth.gr/~palexios/

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Καρκινογόνα Κυρίως τρεις τύποι: Χηµικά (µόλυνση, κάπνισµα, αµίαντος) Φυσικά (ιονίζουσα ακτινοβολία, µή- ιονίζουσα???) Βιολογικά (ιοί π.χ.. HPV) Καρκίνος παχέος εντέρου ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα γνωρίζετε, από τον Ιούνιο του 2010 ένα νέο «ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ» λειτουργεί και στη Χαλκίδα. Στο Φροντιστήριό

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orion.edu.gr ΘΕΜΑ A A1. γ A2. β A3.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

Cell growth, proliferation and cancer

Cell growth, proliferation and cancer Cell growth, proliferation and cancer US Mortality, 2006 Rank Cause of Death No. of deaths % of all deaths 1. Heart Diseases 631,636 26.0 2. Cancer 559,888 23.1 3. Cerebrovascular diseases 137,119 5.7

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ 1ο Στις ηµιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 19 Ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης σε βακτήρια και βακτηριοφάγους. Ο καταστολέας του οπερονίου lac προσδεδεμένος στο DNA.

Κεφάλαιο 19 Ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης σε βακτήρια και βακτηριοφάγους. Ο καταστολέας του οπερονίου lac προσδεδεμένος στο DNA. Κεφάλαιο 19 Ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης σε βακτήρια και βακτηριοφάγους Ο καταστολέας του οπερονίου lac προσδεδεμένος στο DNA. 1 -Ρυθμιζόμενα, ιδιοστατικά γονίδια και γονίδια κυτταρικής οικονομίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1. In vitro 2. In vivo 3. Αναστολείς μίτωσης 4. Απλοειδές κύτταρο 5. Απλοειδής οργανισμός 6. Αριθμός ή αλληλουχία βάσεων 7. Αυτοσωμικά χρωμοσώματα 8. Βήμα έλικας 9. Γονιδίωμα κυττάρου

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα.

Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα. Παρουσίαση για το πρόγραµµα ΠΕΝΕΔ: «Οίνος και υγεία». 4/7/03 Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα. Ψαχούλια Φαίη Εργαστήριο Γονιδιακής Ρύθµισης Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Εισαγωγή Σύστημα RhD : - αναγνωρίστηκε το 1939 - το πιο σημαντικό κλινικά σύστημα μετά το ΑΒΟ - προκαλεί αιμολυτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί Μεταμεταγραφικού Ελέγχου

Μηχανισμοί Μεταμεταγραφικού Ελέγχου Μηχανισμοί Μεταμεταγραφικού Ελέγχου Δημήτρης Λ. Κοντογιάννης, PhD Ερευνητής Β, Ινστιτούτο Ανοσολογίας ΕΕΠΑ Αθήνα 6-2-2010 Crowne-Plaza Μεταμεταγραφικοί Μηχανισμοί Χρήσης- Τα Βασικά... ΕΕΠΑ Αθήνα 6-2-2010

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 Τετάρτη, 22 Μαΐου 2013 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως

Διαβάστε περισσότερα

Από. Από. κατά την πορεία της μεταγραφής. την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης. Από

Από. Από. κατά την πορεία της μεταγραφής. την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης. Από Τα επίπεδα του mrna πού είναι διαθέσιμα για την μετάφραση προσδιορίζονται Από την ταχύτητα σύνθεσης του μηνύματος κατά την πορεία της μεταγραφής Από την αποδοτικότητα της Μεταμεταγραφικής ωρίμανσης Από

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα.

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2011 Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. Μιχάλης Αβέρωφ (επιστ. υπεύθυνος) Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παύλος Αντωνίου Με μια ματιά: Εισαγωγή στη Βιολογία Ευθυγράμμιση Ακολουθιών Αναζήτηση ομοίων ακολουθιών από βάσεις δεδομενων Φυλογενετική πρόβλεψη Πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή φαρμακευτικών πρωτεϊνών με βιοτεχνολογικές μεθόδους Μεταφορά γονιδίων σε ευκαρυωτικά κύτταρα (Γονιδιακή θεραπεία)

Παραγωγή φαρμακευτικών πρωτεϊνών με βιοτεχνολογικές μεθόδους Μεταφορά γονιδίων σε ευκαρυωτικά κύτταρα (Γονιδιακή θεραπεία) Παραγωγή φαρμακευτικών πρωτεϊνών με βιοτεχνολογικές μεθόδους Μεταφορά γονιδίων σε ευκαρυωτικά κύτταρα (Γονιδιακή θεραπεία) Παραγωγή ινσουλίνης από βακτήρια Παρελθόν: απομόνωση ινσουλίνης από πάνγκρεας

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 o ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Το DNA ενός ανθρώπινου κυττάρου αποτελείται από 6 10 9

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Ογκογόνα Μικρό - RNAs (oncomirs): micrornas με Ρόλο σιον Καρκίνο

Ογκογόνα Μικρό - RNAs (oncomirs): micrornas με Ρόλο σιον Καρκίνο Ογκογόνα Μικρό - RNAs (oncomirs): micrornas με Ρόλο σιον Καρκίνο Στέλλα Λογοθέτη, Αθηνά Γιαρίκα, Δημήτριος Μήκος, Σπύρος Βλαχόπουλος και Βασίλειος Ζουμπουρλής Μονάδα Βιοϊατρικών Εφαρμογών, Ινστιτούτο Βιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ÏÑÏÓÇÌÏ ÅËÁÓÓÏÍÁ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Απάντηση στο 1 ο Θέµα 1. α 2. γ 3. δ 4. β 5. β.

ÏÑÏÓÇÌÏ ÅËÁÓÓÏÍÁ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Απάντηση στο 1 ο Θέµα 1. α 2. γ 3. δ 4. β 5. β. 1 Απάντηση στο 1 ο Θέµα 1. α 2. γ 3. δ 4. β 5. β Απάντηση στο 2 ο Θέµα Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Σχολικό σελ. 17 από «Το DNA τον έλεγχο της σύνθεσης των πρωτεϊνών». 2. Α. Τα χρωµοσώµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ε Ν Δ Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ε Σ Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΕ 43. Θέματα 3 ης γραπτής εργασίας

ΦΥΕ 43. Θέματα 3 ης γραπτής εργασίας ΦΥΕ 43 Θέματα 3 ης γραπτής εργασίας Θέμα 1. Ανάμεσα στα χημικά μεταλλαξιγόνα περιλαμβάνονται οι παράγοντες αλκυλίωσης και οι παράγοντες απαμίνωσης των βάσεων του DNA. Βρείτε από το διαδίκτυο και περιγράψτε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΔΩΔΕΚΑ (12) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. ε Α2. στ Α3. ε Α4. β Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. ε Α2. στ Α3. ε Α4. β Α5. δ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. ε Α2. στ Α3. ε Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. Η απάντηση περιλαμβάνεται στις σελ. 90 91 σχολικού βιβλίου από το παράδειγμα της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας πολλές ομοιότητες με την αρχική.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΕΡΟΣ Α' ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ογκογονίδια, τα oγκοκατασταλτικά γονίδια και οι αυξητικοί παράγοντες.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ογκογονίδια, τα oγκοκατασταλτικά γονίδια και οι αυξητικοί παράγοντες. ΜΟΡΙΑΚΗ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κάθε αλλαγή ή βλάβη στο σύστημα ελέγχου του κυτταρικού πολλαπλασιασμού έχει δραματικές επιπτώσεις για τον οργανισμό και μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση καρκίνου. Ένα καρκινικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (Περιέχει 67 ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, 116 ασκήσεις ανοικτού- κλειστού τύπου µε µ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) Ι) ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Οι μαθητές θα πρέπει : Να γνωρίζουν ποιο μόριο είναι ο φορέας της γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Ασκήσεις 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Ασκήσεις 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1. Η ανάλυση δειγμάτων DNA από δύο βακτηριακές καλλιέργειες έδωσε τα εξής αποτελέσματα: στην πρώτη καλλιέργεια βρέθηκε ποσοστό αδενίνης (Α) 28% και στη δεύτερη καλλιέργεια βρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ(40 μονάδες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / 2009 ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες(βιολογία-χημεία) Όνομα μαθητή /

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις ερωτήσεις 1-3, να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Βιοενεργητική & Μεταβολισµός: Μιτοχόνδρια, Χλωροπλάστες & Υπεροξειδιοσώµατα. Μέρος A

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Βιοενεργητική & Μεταβολισµός: Μιτοχόνδρια, Χλωροπλάστες & Υπεροξειδιοσώµατα. Μέρος A ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Βιοενεργητική & Μεταβολισµός: Μιτοχόνδρια, Χλωροπλάστες & Υπεροξειδιοσώµατα Μέρος A ΠΕΡΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α. Η λειτουργία απλών µηχανών εξαρτάται από ενέργεια: - κίνηση αυτοκινήτου= βενζίνη / πετρέλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATION INSTITUTION OF WESTERN MACEDONIA ΚΟΙΛΑ ΚΟΖΑΝΗΣ-GR 50100 I KILA, GR 50101 KOZANI-GREECE http://www.teiwm.gr ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα