Νευροψυχολογικές δυσλειτουργίες σε παιδιά και εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νευροψυχολογικές δυσλειτουργίες σε παιδιά και εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι"

Transcript

1 REVIEW ARTICLE ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 33 Νευροψυχολογικές δυσλειτουργίες σε παιδιά και εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι Χρηστίδη Φωτεινή 1, Βάρβογλη Λίζα 2, Γκιάτα Αννίκα 3, Λυκούδη Ακριβή 4, Μπουγέα Αναστασία 1, Ζαλώνης Ιωάννης 1, Καραρίζου Ευαγγελία 1 1 Α Νευρολογική Κλινική, Πανεπιστημίου Αθηνών, Αιγινήτειο Νοσοκομείο 2 Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών 3 Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών 4 Παθολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών ΝΙΜΤΣ Περίληψη Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι (ΣΔ-Ι) είναι μία από τις πλέον κοινές χρόνιες νόσους σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες. Μεταξύ των πολλαπλών καταστρεπτικών συνεπειών, η διαβητική εγκεφαλοπάθεια εκδηλώνεται με ηλεκτροφυσιολογικές και δομικές αλλαγές στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ), νευροψυχολογικές-γνωστικές δυσλειτουργίες καθώς και συναισθηματικές διαταραχές. Οι γνωστικές δυσλειτουργίες αντανακλώνται στις επιδόσεις των ασθενών σε ψυχομετρικές-νευροψυχολογικές δοκιμασίες. Αν και το γενικό επίπεδο των νοητικών λειτουργιών φαίνεται να εμπίπτει στον αναμενόμενο για την ηλικία τους μέσο όρο, εντούτοις παρατηρείται εξασθένηση σε επιμέρους γνωστικές λειτουργίες ή διεργασίες αυτών. Η ηλικία έναρξης και η διάρκεια της νόσου, η παρουσία υπογλυκαιμικών επεισοδίων, η χρόνια υπεργλυκαιμία, το φύλο και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες συσχετίζονται με την εμφάνιση των παραπάνω αλλαγών και δυσλειτουργιών. Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση παρουσιάζει το νευροψυχολογικό προφίλ του ΣΔ-Ι στην παιδική και εφηβική ηλικία. Λέξεις ευρετηρίου: σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι ΣΔ-Ι, παιδιά, έφηβοι, νευροψυχολογία, γνωστικές δυσλειτουργίες Neuropsychological dysfunctions in children and adolescents with type I diabetes mellitus Christidi, F., Varvogli, L., Gkiata A., Linkudi A., Bougea A., Zalonis I., Kararizou E. Abstract Diabetes mellitus type 1 (DM1) is a common chronic disease during childhood or early adulthood. Among its multiple disruptive effects on CNS, diabetic encephalopathy, may present itself by electrophysiological and structural changes, impairment of cognitive functions and mood disorders. Lower performance on neuropsychological tests (>1 SD from the mean performance) is a significant marker of cognitive impairment. The key variables that impact on cognitive outcome are age of disease onset, duration (chronicity of effects), hypoglycemia or hyperglycemia, and, in lesser extent, demographic and psychosocial factors. In this paper, we review the literature on neuropsychological dysfunction in young patients with diabetes and summarize the extent to which diabetes-associated factors may affect cognitive functions. Key words: Type I diabetes mellitus, children, adolescents, neuropsychology, cognitive dysfunctions

2 34 Φωτεινή Χρηστίδη και συν. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σε παγκόσμιο επίπεδο, υπάρχει μεγάλος αριθμός παιδιών και εφήβων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι (ΣΔ-Ι) [1]. Ο ΣΔ-Ι είναι αποτέλεσμα προοδευτικής καταστροφής των β-κυττάρων του παγκρέατος με συνέπεια την έλλειψη της ινσουλίνης που αποτελεί τη βασική ορμόνη ρύθμισης της γλυκόζης στα κύτταρα [2]. Ο εγκέφαλος, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στις αλλαγές αυτές, καθώς χρειάζεται σταθερή και επαρκή ποσότητα γλυκόζης. Αλλαγές στο επίπεδο των δομών του εγκεφάλου, ανεξαρτήτως αιτιολογίας, επιφέρουν συνακόλουθες αλλαγές στο επίπεδο της λειτουργίας του, δηλαδή της έκφρασης της ανθρώπινης συμπεριφοράς μέσω των γνωστικών λειτουργιών. Οι αλλαγές στο ΚΝΣ είναι συχνά δευτεροπαθείς αλλαγών που εκδηλώνονται σε άλλα όργανα του σώματος. Η διαβητική εγκεφαλοπάθεια εκδηλώνεται με ηλεκτροφυσιολογικές και δομικές αλλαγές, γνωστικές δυσλειτουργίες καθώς και συναισθηματικές διαταραχές (καταθλιπτικόμορφες ή αγχώδεις εκδηλώσεις). Τα παιδιά και οι έφηβοι με ΣΔ-Ι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να παρουσιάσουν αλλαγές στις εγκεφαλικές δομές και να εμφανίσουν νευροψυχολογικές (ΝΨ) δυσλειτουργίες, οι οποίες αντανακλώνται στις βαθμολογίες των ασθενών σε ψυχομετρικές-νευροψυχολογικές δοκιμασίες. Παρά το γεγονός ότι το γενικό επίπεδο των νοητικών λειτουργιών φαίνεται να παραμένει εντός των φυσιολογικών τιμών, παρουσιάζεται όμως εξασθένηση σε επιμέρους γνωστικές λειτουργίες. Η ηλικία έναρξης, η διάρκεια της νόσου, η παρουσία υπογλυκαιμικών επεισοδίων, η χρόνια υπεργλυκαιμία, το φύλο και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση των παραπάνω αλλαγών και δυσλειτουργιών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση των συστηματικών ερευνών μετά το 1990 εως σήμερα και η διερεύνηση της επίδρασης παραγόντων που συνδέονται με τη νόσο στις γνωστικές λειτουργίες παιδιών και εφήβων ασθενών. 2. Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΑ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι 2.1. Ηλικία έναρξης, διάρκεια του ΣΔ-Ι και νευροψυχολογικά ευρήματα Πρώιμη έναρξη της νόσου (μεταξύ 5 ή 7 ετών) επιδρά στις εγκεφαλικές δομές και τις γνωστικές λειτουργίες πολύ περισσότερο από την έναρξη μετά τα 5 ή 7 έτη (καθυστερημένη έναρξη), καθώς και η διάρκεια της νόσου αποτελούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση ΝΨ δυσλειτουργιών Ταχύτητα επεξεργασίας των νεοεισερχομένων πληροφοριών Η εξασθένηση της επίδοσης σε δοκιμασίες που ελέγχουν επιμέρους γνωστικά πεδία (προσοχή, μνήμη-μάθηση, αντίληψη, οπτικοκινητικές δεξιότητες) και το γενικό νοητικό επίπεδο, μπορεί να οφείλεται σε εξασθένηση της ταχύτητας επεξεργασίας των νεοεισερχομένων πληροφοριών. Επιβράδυνση του ρυθμού επεξεργασίας πληροφοριών και παραγωγής νοητικού έργου οδηγεί σε καθυστερημένο χρόνο αντίδρασης [4]. Υψηλή ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών σε παιδιά χωρίς ΣΔ, συνδέεται με αποτελεσματικότερη ικανότητα συγκράτησης πληροφοριών, συλλογισμού και επίλυσης γνωστικών προβλημάτων [5]. Ατομα με ιστορικό μειωμένου μεταβολικού ελέγχου χρειάζονται περισσότερο χρόνο ολοκλήρωσης χρονομετρούμενων δοκιμασιών, ενώ η ταχύτητα επεξεργασίας μειώνεται κατά τη διάρκεια υπογλυκαιμικών επεισοδίων [6]. Οι Kail και συν. εξέτασαν παιδιά με ΣΔ-Ι, διακρίνοντας δύο ομάδες, την ομάδα Α με πρώιμη έναρξη (<5 ετών) και μεγαλύτερη διάρκεια της νόσου (> 7 έτη) και την ομάδα Β με καθυστερημένη έναρξη και μικρότερη διάρκεια του ΣΔ-Ι [7]. Χρησιμοποιώντας πέντε διαφορετικές δοκιμασίες για τον έλεγχο της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών, βρήκαν ότι ο μέσος όρος της ταχύτητας επεξεργασίας για την ομάδα Α δεν διαφέρει σημαντικά από τον αντίστοιχο της ομάδας Β, καθώς και της ομάδας ελέγχου. Εντούτοις, αναφορικά με το ζεύγος «ταχύτητα-ακρίβεια», ο Ryan υποστηρίζει ότι τα παιδιά με καθυστερημένη έναρξη του ΣΔ εκδηλώνουν έναν πιο προσεκτικό τρόπο αντίδρασης, με αποτέλεσμα την επιβράδυνση της ταχύτητας απάντησης και του ρυθμού λήψης αποφάσεων [6,8,9]. Νεαροί ενήλικες με έναρξη της νόσου πριν την ηλικία των 7 ετών παρουσιάζουν μειωμένη ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών σε σχέση με έναρξη μετά τα 7 έτη [10] Νοητικές μεταβλητές, σύνθετη προσοχή Σε παιδιά με πρώιμη έναρξη του ΣΔ-Ι θίγεται η επιλεκτική-εστιασμένη προσοχή ενώ η ομάδα με έναρξη πριν την ηλικία των 6 ετών παρουσιάζει σοβαρότερες δυσκολίες σε πιο σύνθετες δοκιμασίες οπτικής επιλεκτικής προσοχής [11]. Οι Northam και συν. χορηγώντας τρεις δοκιμασίες οπτικής και ακουστικής προσοχής, βρήκαν ότι τα παιδιά με ηλικία έναρξης πριν τα 4 έτη, παρουσιάζουν χαμηλότερη επίδοση στη δοκιμασία Code Transmission που ελέγχει τη διατήρηση της προσοχής σε ακουστικά ερεθίσματα [12,13] Λειτουργίες μνήμης Η πρώιμη ηλικία έναρξης φαίνεται να επηρεάζει τη βραχυπρόθεσμη λεκτική μνήμη, την ικανότητα νέας μάθησης και την ανάκληση νέας λεκτικής μάθησης [14-16]. Η εξασθένηση της ικανότητας μνήμης-μάθησης μπορεί να μην οφείλεται αποκλειστικά στην ηλικία έναρξης του ΣΔ αλλά σε συνακόλουθους παράγοντες, όπως η παρουσία επεισοδίων υπογλυκαιμίας. Η πρώιμη ηλικία έναρξης του ΣΔ και η εμφάνιση γνωστικών ελλειμμάτων, μεταξύ των οποίων στη μακροπρόθεσμη οπτικοχωρική μνήμη, συνδέονται με την πρώιμη εμφάνιση σοβαρών επεισοδίων υπογλυκαιμίας. Παι-

3 Νευροψυχολογικές δυσλειτουργίες σε παιδιά και εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι 35 διά που παρουσίασαν ΣΔ μετά τα 5 έτη εμφάνισαν σοβαρότερα ή και συχνότερα επεισόδια υπογλυκαιμίας και εξασθένηση της μνημονικής ικανότητας [17,18]. Οι Kovacs και συν, βρήκαν ότι τα παιδιά με μεγαλύτερη διάρκεια της νόσου παρουσιάζουν εξασθένηση της ικανότητας απόκτησης και χρήσης λεκτικών γνώσεων, όπως αυτή ελέγχεται με τη δοκιμασία του Λεξιλογίου (Vocabulary WISC-R) [19]. Ανάλογα είναι και τα ευρήματα των Rovet&Ehrlich, που χορήγησαν τις υποδοκιμασίες Μνήμη Αριθμών (Digit Span) και Λεξιλόγιου (Vocabulary) ότι 3 και 7 έτη μετά τη διάγνωση, τα παιδιά με ΣΔ-Ι παρουσιάζουν, κατά την εφηβεία, εξασθένηση της ενεργού μνήμης και της μακροπρόθεσμης λεκτικής μνήμης, λειτουργίες που αναμενόταν φυσιολογικά να βελτιώνονται [20] Αντιληπτικές, οπτικοκινητικές και κατασκευαστικές δεξιότητες Διαταραχή των αντιληπτικών, οπτικοκινητικών και κατασκευαστικών δεξιοτήτων έχει συνδεθεί με την ηλικία έναρξης και τη διάρκεια του ΣΔ. Οι Rovet και συν. βρήκαν διαφορές της επίδοσης σε δοκιμασίες κατασκευής και συναρμολόγησης αντικειμένων μεταξύ των παιδιών που διαγνώσθηκαν πριν και μετά την ηλικία των 4 ετών [21]. Σε περίοδο 2 ετών, παιδιά και έφηβοι με έναρξη του ΣΔ πριν τα 5 έτη, εμφανίζουν μικρότερη βελτίωση της επίδοσης στη δοκιμασία των κύβων σε σύγκριση με την ομάδα με καθυστερημένη έναρξη και την ομάδα ελέγχου [15] Ικανότητα συλλογισμού και επιτελικές λειτουργίες Η παραγωγή σύνθετου επιτελικού έργου και οι διεργασίες που υποστηρίζουν τις επιτελικές λειτουργίες φαίνεται να επηρεάζονται από την ηλικία έναρξης του ΣΔ. Τα παιδιά με πρώιμη διάγνωση παρουσιάζουν περισσότερες δυσκολίες στη δοκιμασία Trail Making Test (TMT), συγκεκριμένα στο μέρος Β (TMT B) [22,23], όπως και στη δοκιμασία Stroop Color-Word Interference, που ελέγχει την αναστολή της αυθόρμητης απάντησης σε συνθήκη με αλληλοσυγκρουόμενα ερεθίσματα [11]. Παιδιά με πρώιμη έναρξη ΣΔ, ανεξάρτητα από την παρουσία ή μη σοβαρών υπογλυκαιμικών επεισοδίων, εκδηλώνουν χαμηλότερη επίδοση στη δοκιμασία FAS λεκτικής ροής, αλλά και στις δοκιμασίες COWA (Controlled Oral Word Association test), αντιγραφής του σύνθετου σχήματος Rey, Tower of London και Making Inferences, που ελέγχουν τις επιτελικές λειτουργίες [12] Επίπεδο νοητικών λειτουργιών Το γενικό επίπεδο των νοητικών λειτουργιών των παιδιών και εφήβων με ΣΔ-Ι φαίνεται να μην αποκλίνει από το αναμενόμενο εύρος των φυσιολογικών τιμών. Εντούτοις, δύο έτη μετά τη διάγνωση του ΣΔ-Ι, τα παιδιά με έναρξη πριν την ηλικία των 5 ετών παρουσιάζουν εξασθένηση του επιπέδου των οπτικοκινητικών δεξιοτήτων [12,15,24,25]. Το χαμηλότερο επίπεδο των λεκτικών νοητικών ικανοτήτων για άτομα νεαρής ηλικίας με έναρξη του ΣΔ μεταξύ των 8 και 13 ετών, ίσως συνδέεται με μειωμένη βραχυπρόθεσμη ή ενεργό μνήμη [25]. Μακροπρόθεσμα αθροιστική είναι η επίδραση διαταραγμένης οργάνωσης και ανάκλησης των πληροφοριών στην παρακολούθηση των σχολικών μαθημάτων, απόκτηση γνώσεων που εντάσσονται στην «αποκρυσταλλωμένη νοημοσύνη» (επίπεδο λεκτικών νοητικών ικανοτήτων), «καθήλωσης» και χρήσης αυτών Σχολική επίδοση Στην έρευνα των Kovacs και συν, τα παιδιά με ΣΔ-Ι φαίνεται να έχουν προοδευτικά χαμηλότερη σχολική επίδοση [19,25] λόγω της μειωμένης ικανότηταςταχύτητας ανάγνωσης και κατανόησης γραπτού λόγου [3,26]. Για το χαμηλότερο επίπεδο λεκτικών νοητικών ικανοτήτων έχουν ενοχοποιηθεί και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες, όπως οι περισσότερες απουσίες κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους Επεισόδια υπογλυκαιμίας και νευροψυχολογικά ευρήματα Ετησίως, ένα ποσοστό 5-10% των παιδιών με ΣΔ-Ι παρουσιάζει σοβαρή υπογλυκαιμία ενώ μεγάλο ποσοστό παιδιών εκδηλώνουν ασυμπτωματική υπογλυκαιμία ή ήπια υπογλυκαιμία [27]. Ιδιαίτερα «επικίνδυνη» είναι η νυχτερινή υπογλυκαιμία [28]. Παιδιά και οι έφηβοι με ΣΔ-Ι πριν την ηλικία των 5 ετών, παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών υπογλυκαιμικών επεισοδίων Νοητικές μεταβλητές, σύνθετη προσοχή Οι Rovet και Alvarez σε ασθενείς ηλικίας 9-18 ετών, έδειξαν ότι σε σύγκριση με τα παιδιά χωρίς υπογλυκαιμικές κρίσεις, παρουσιάζουν χαμηλότερη επίδοση στις δοκιμασίες της επιλεκτικής και εστιασμένης προσοχής, με περισσότερα λάθη στη δοκιμασία συντηρούμενης προσοχής [29,11]. Ακόμα και η ήπια ή ασυμπτωματική υπογλυκαιμία συνδέονται με εξασθένηση της προσοχής [31] Λειτουργίες μνήμης Βασικό κοινό εύρημα των ερευνών είναι η εξασθένηση της βραχυπρόθεσμης λεκτικής μνήμης, της λεκτικής σημασιολογικής μνήμης-ανάκλησης [16] αλλά και της οπτικοχωρικής μνήμης [15-17,20,27]. Σημειώνεται ότι στην ομάδα που δεν εμφανίζει υπογλυκαιμικές κρίσεις, δεν παρατηρούνται διαφορές μεταξύ των παιδιών με και χωρίς σοβαρή υπογλυκαιμία, αλλά τα παιδιά με περισσότερα από 10 επεισόδια υπογλυκαιμίας μηνιαίως έχουν χαμηλότερη επίδοση από τα παιδιά με λιγότερα των 10 επεισοδίων [16]. Οι Hershey και συν, μελέτησαν 51 παιδιά με ΣΔ-Ι, διακρίνοντας τρεις ομάδες με ΣΔ-Ι ανάλογα με τον

4 36 Φωτεινή Χρηστίδη και συν. αριθμό των επεισοδίων σοβαρής υπογλυκαιμίας (κανένα, ένα-δύο, τρία ή περισσότερα), και κατέληξαν ότι ο αριθμός των υπογλυκαιμικών επεισοδίων επηρεάζει την καθυστερημένη ανάκληση στη δοκιμασία Spatial Delayed Response για την οπτικοχωρική μνήμη [32] Αντιληπτικές, οπτικοκινητικές και κατασκευαστικές δεξιότητες Tα παιδιά προσχολικής ηλικίας με συχνά επεισόδια ήπιας υπογλυκαιμίας, παρουσιάζουν χαμηλότερη της αναμενόμενης φυσιολογικής επίδοση σε δοκιμασίες αντιγραφής σχεδίου ενώ ο Frier αναφέρει ότι χρόνια επεισόδια ήπιας υπογλυκαιμίας επιδρούν με μειωμένο ρυθμό και η ταχύτητα παραγωγής οπτικοκινητικού έργου στις χρονομετρούμενες δοκιμασίες, [9] καθώς και σε εκείνες που ελέγχουν τις οπτικοχωρικές-κατασκευαστικές δεξιότητες [21] Ικανότητα συλλογισμού και επιτελικές λειτουργίες Παιδιά με ΣΔ-Ι με οξέα επεισόδια υπογλυκαιμίας παρουσιάζουν δυσκολίες σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων ενώ η πρώιμη ηλικία έναρξης και το ιστορικό επεισοδίων υπογλυκαιμίας φαίνεται να επηρεάζουν την επίδοση στη δοκιμασία Trail Making part B [23,30]. Επιπροσθέτως, συχνά επεισόδια ασυμπτωματικής υπογλυκαιμίας φαίνεται να επηρεάζουν την αφαιρετική σκέψη και την ικανότητα συλλογισμού με χρήση οπτικών πληροφοριών Επίπεδο νοητικών λειτουργιών Τα παιδιά με έναρξη του ΣΔ-Ι μετά τα 5 έτη με ιστορικό υπογλυκαιμικών κρίσεων παρουσιάζουν εξασθένηση του λεκτικού νοητικού επιπέδου [12,20,27].Οι Matyka και συν, έδειξαν ότι επεισόδια σοβαρής υπογλυκαιμίας κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν επιδρούν στις γνωστικές λειτουργίες 29 παιδιών με ΣΔ-Ι, την επόμενη ημέρα [33]. Έρευνες με πειραματικώς προκαλούμενη υπογλυκαιμία τη νύχτα έχουν υποστηρίξει επίσης ότι δεν παρατηρούνται αλλαγές στις γνωστικές λειτουργίες [34]. Όμως, η νυχτερινή υπογλυκαιμία επιδρά αρνητικά στη διάθεση των παιδιών [35,37,38] Μεταβολικός έλεγχος, υπεργλυκαιμία και νευροψυχολογικά ευρήματα Κατά την υπεργλυκαιμία, τα επίπεδα σακχάρου του αίματος αυξάνονται άνω των 14mmol/L ενώ ο φτωχός μεταβολικός έλεγχος συνδέεται με την υπεργλυκαιμία. Ο δείκτης γλυκοσυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της ποιότητας του μεταβολικού ελέγχου τους τελευταίους τρεις μήνες πριν την εξέταση. Η τιμή HbA1c είναι παθολογικά αυξημένη σε ασθενείς με χρόνια υπεργλυκαιμία και επηρεάζει τις γνωστικές λειτουργίες παιδιών και εφήβων με ΣΔ-Ι, αν και σε μικρότερο βαθμό σε σύγκριση με τα υπογλυκαιμικά επεισόδια [39] Νοητικές μεταβλητές, σύνθετη προσοχή Οι Rovet και Alvarez παρείχαν ενδείξεις για την επίδραση της υπεργλυκαιμίας στην επίδοση παιδιών και εφήβων με ΣΔ-Ι σε δοκιμασία οπτικής προσοχής, στην οποία απαιτείται η αναστολή της αυθόρμητης απάντησης [11] Λειτουργίες μνήμης Έρευνες, επίσης, έχουν καταδείξει την επίδραση της υπεργλυκαιμίας στις λειτουργίες μνήμης-μάθησης. Η τιμή του δείκτη HbA1c δύο χρόνια πριν την εξέταση, συσχετίζεται με εξασθένηση της λεκτικής μνήμης [16]. Σε διάστημα δύο ετών μετά την έναρξη του ΣΔ-Ι, παιδιά και έφηβοι με χρόνια υπεργλυκαιμία έχουν χαμηλότερη επίδοση σε δοκιμασίες που ελέγχουν την ικανότητα μάθησης οπτικού υλικού και την οπτικοχωρική μνήμη,την ανάκληση νέας λεκτικής μάθησης καθώς και την καθυστερημένη ανάκληση λεκτικού υλικού μέσω της μακροπρόθεσμης λεκτικής μνήμης [40]. Αντίθετα από την υπογλυκαιμία, η χρόνια υπεργλυκαιμία θίγει τα τελευταία στάδια της επεξεργασίας, με αποτέλεσμα να περιορίζει την ανάκληση λεκτικού και οπτικού μνημονικού υλικού από τη μακροπρόθεσμη μνήμη [40] Αντιληπτικές, οπτικοκινητικές και κατασκευαστικές δεξιότητες Οι Davis και συν βρήκαν ότι η υπεργλυκαιμία επιφέρει εξασθένηση του επιπέδου των οπτικοκινητικών δεξιοτήτων κατά 9,5 % για τα 2/3 του δείγματος [20,40-41] Επίπεδο νοητικών λειτουργιών Οι McCarthy και συν υποστήριξαν ότι τα παιδιά με φτωχό μεταβολικό έλεγχο τείνουν να έχουν χαμηλότερη σχολική επίδοση [22]. Οι McCarthy και συν, μελέτησαν τρεις ομάδες παιδιών με ΣΔ-Ι, με καλό μεταβολικό έλεγχο (HbA1c < 8%), σχετικά καλό μεταβολικό έλεγχο (HbA1c = 8-10%) και φτωχό μεταβολικό έλεγχο (HbA1c >10%). Χρησιμοποίησαν τη δοκιμασία GPA(δείκτης για τη σχολική επίδοση), τις δοκιμασίες Iowa Tests of Basic Skills και Iowa Tests of Educational Development. Η ομάδα με φτωχό μεταβολικό έλεγχο εκδηλώνει χαμηλότερη βαθμολογία GPA, την ικανότητα ανάγνωσης και τη γενική ικανότητα σε σύγκριση με την ομάδα με καλό μεταβολικό έλεγχο και παρουσιάζει χαμηλότερη σχολική επίδοση και ικανότητα ανάγνωσης [42-45]. 3. ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΜΕ ΣΑΚΧΑ- ΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΕΚΔΗΛΩΝΟΥΝ ΝΕΥ- ΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Η ανάπτυξη και η ωρίμανση του εγκεφάλου πραγματοποιείται εντατικά κατά την εμβρυϊκή περίοδο, μετά τη γέννηση, τους πρώτους 12 μήνες και μέχρι τα προσχολικά έτη, όπου συμβαίνει εντατική συναπτογένεση, οπότε ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος σε

5 Νευροψυχολογικές δυσλειτουργίες σε παιδιά και εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι 37 εξωγενείς επιδράσεις που μπορούν να επηρεάσουν μόνιμα τη δομή και λειτουργία νευρωνικών κυκλωμάτων [46]. Εγκεφαλικές βλάβες που οδηγούν σε δυσλειτουργία της μνήμης είναι ιδιαίτερα «σοβαρές» για τα παιδιά, τα οποία βρίσκονται σε ένα στάδιο απόκτησης γνωστικών πόρων για το φυσικό και κοινωνικό τους περιβάλλον. Διαταραγμένες διεργασίες της μνήμης στην παιδική ηλικία, ιδιαίτερα μετά από επίκτητη εγκεφαλική βλάβη συνδέεται με χαμηλότερη ΝΨ επίδοση σε πολλές δοκιμασίες, χαμηλό λεκτικό νοητικό επίπεδο και μη αναμενόμενη σχολική επίδοση [47]. Η πρώιμη ηλικία έναρξης του ΣΔ-Ι (πριν την ηλικία των 5 ή 7 ετών) συσχετίζεται με δυσκολίες σε δοκιμασίες που ελέγχουν την ταχύτητα επεξεργασίας, τη λειτουργία της μνήμης-μάθησης και τις επιτελικές λειτουργίες, εξασθενημένη σύνθετη προσοχή που ευθύνεται για την επιβράδυνση της ταχύτητας επεξεργασίας και παραγωγής νοητικού έργου, καθώς και για τις μνημονικές και επιτελικές δυσλειτουργίες [9]. Σύμφωνα με το Ryan, η πρώιμη ηλικία έναρξης του ΣΔ- Ι επηρεάζει τις γνωστικές λειτουργίες των παιδιών μέσω της επίδρασης των επεισοδίων σοβαρής υπογλυκαιμίας [30]. Τα παιδιά κάτω των 5 ετών είναι πιθανότερο να εκδηλώνουν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια, καθώς δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν στους γονείς τα πρώτα συμπτώματα της υπογλυκαιμίας. Εντούτοις, έχει επισημανθεί ότι οξύ επεισόδιο υπογλυκαιμίας σε ηλικία μικρότερη των 6 ετών δεν συνεπάγεται απαραιτήτως εμφάνιση σοβαρών και μόνιμων γνωστικών ελλειμμάτων [37]. Μήπως, όμως, η υπογλυκαιμία πριν την ηλικία των 5 ετών δεν επιδρά τόσο στις γνωστικές λειτουργίες αλλά είναι η χρόνια υπεργλυκαιμία που ευθύνεται; Οι Rovet και συν, υποστηρίζουν ότι η υπεργλυκαιμία είναι μάλλον εκείνο το χαρακτηριστικό των παιδιών με ΣΔ, που καθιστά την πρώιμη ηλικία έναρξης της νόσου προδιαθεσικό παράγοντα για ανάπτυξη γνωστικών δυσλειτουργιών [48]. Η χρόνια υπεργλυκαιμία επιδρά στη διαδικασία μυελίνωσης των νευραξόνων με αποτέλεσμα να θίγεται η ομαλή και φυσιολογική ανάπτυξη των εγκεφαλικών δομών-περιοχών [48]. Έρευνες σε πειραματόζωα παρέχουν ενδείξεις ότι ο ΣΔ-Ι επηρεάζει τη μυελίνωση λόγω της ελλειμματικής ενσωμάτωσης οξικού οξέος και γλυκόζης στα λιπίδια των νευρώνων. 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Μέσω της παρούσας πρώτης ανασκόπησης στην ελληνική βιβλιογραφία η ηλικία έναρξης και η διάρκεια της νόσου, η παρουσία υπογλυκαιμικών επεισοδίων, η χρόνια υπεργλυκαιμία, το φύλο και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες συνδέονται με την εμφάνιση αλλαγών των εγκεφαλικών δομών και γνωστικών δυσλειτουργιών σε παιδιά και έφηβους με ΣΔ-Ι. Ισχυρότεροι προγνωστικοί παράγοντες είναι η ηλικία έναρξης της νόσου σε συνδυασμό με την επίδραση των σοβαρών υπογλυκαιμικών επεισοδίων και της χρόνιας υπεργλυκαιμίας. Εγκαιρη ανίχνευση των γνωστικών δυσκολιών μπορεί να συμβάλλει καταλυτικά στην ουσιαστική και καθολική θεραπευτική αντιμετώπιση των παιδιών και εφήβων με σακχαρώδη διαβήτη. Βιβλιογραφία 1. Onkamo P, Vaananen S, Karvonen M, Toumelehto J., Worldwide increase in incidence of type I diabetes the analysis of the idea on published incidence trends. Diabetologia 42: , Campbell IW, Lebovitz H., Diabetes Mellitus. Health Press, Oxford, Hagen JW, Barclay CR, Anderson BJ, Feeman DJ, Segal SS, Bacon G et al., Intellective functioning and strategy use in children with insulin-dependent diabetes mellitus. Child Development 61: , Lezak MD, Howieson DB, Loring DW., Neuropsychological Assessment. 4 th ed, Oxford University Press, New York, Fry AF, Hale S., Processing speed, working memory, and fluid intelligence: Evidence for a developmental cascade. Psychological Science 7: , Ryan CM, Williams TM., Effects of insulin-dependent diabetes on learning and memory efficiency in adults. J Clin Exp Neuropsychol 15: , Kail R, Wolters CA, Yu SL, Hagen JW., Brief report: speed of information processing in children with insulin-dependent diabetes mellitus. J Pediatr Psychol 25: , Ly TT, Anderson M, McNamara KA, Davis EA, Jones TW., Neurocognitive outcomes in young adults with early-onset type 1 diabetes: a prospective follow-up study. Diabetes Care 34(10): , Desrocher M, Rovet J., Neurocognitive correlates of type 1 diabetes mellitus in childhood. Child Neuropsychology 10:36-52, Ferguson SC, Blane A, Wardlaw J, Frier BM, Perros P, McCrimmon RJ et al., Influence of an early-onset age of type 1 diabetes on cerebral structure and cognitive function. Diabetes Care 28: , Rovet JF, Alvarez M., Attentional functioning in children and adolescents with IDDM. Diabetes Care 20: , Northam EA, Anderson PJ, Jacobs R, Hughes M, Warne GL, Werther GA., Neuropsychological profiles of children with type 1 diabetes 6 years after disease onset. Diabetes Care 24: , Tolu-Kendir O, Kiriς N, Temiz F, Gürbüz F, Onenli-Mungan N, Topaloglu AK et al., Relationship between metabolic control and neurocognitive functions in childrendiagnosed with type 1 diabetus mellitus before and after 5 years of age.

6 38 Φωτεινή Χρηστίδη και συν. Turk J Pediatr 54(4): , Lynch PA, Van Schaick KB, Soutor SA, Chen RS, Holmes CS., Cross modality memory and learning in youth with insulin dependent diabetes mellitus. Diabetes 50:A394, Northam EA, Anderson PJ, Werther GA., Warne GL, Adler RG, Andrewes D., Neuropsychological complications of IDDM in children 2 years after disease onset. Diabetes Care 21: , Kaufman FR, Epport K, Engilman R, Halvorson M., Neurocognitive functioning in children diagnosed with diabetes before age 10 years. Journal of Diabetes and its Complications 13:31-38, Hershey T, Perantie DC, Warren SL, Zimmerman EC, Sadler M, White NH., Frequency and timing of severe hypoglycemia affects spatial memory in children with type 1 diabetes. Diabetes Care 28: , Blasetti A, Chiuri RM, Tocco AM, Di Giulio C, Mattei PA, Ballone E et al., The effect of recurrent severe hypoglycemia on cognitive performance in children with type 1 diabetes: a meta-analysis. J Child Neurol 26(11): ,2011; 19. Kovacs M, Goldston D, Iyengar S., Intellectual development and academic performance of children with insulin-dependent diabetes mellitus: a longitudinal study. Dev Psychol 28: , Rovet JF, Ehrlich RM., The effect of hypoglycemic seizures on cognitive function in children with diabetes: a 7-year prospective study. J Pediatr 134: , Rovet JF, Ehrlich RM, Czuchta D, Akler M., Psychoeducational characteristics of children and adolescents with insulin-dependent diabetes mellitus. Journal of Learning Disabilities 26:7-22, Osipoff JN, Dixon D, Wilson TA, Preston T., Prospective memory and glycemic control in children with type 1 diabetes mellitus: a cross-sectional study. Int J Pediatr Endocrinol 3;2012:2029, Bjorgas M, Gimse Ρ, Vik T, Sand T., Cognitive function in type 1 diabetic children with and without episodes of severe hypoglycaemia. Acta Paediatr 86: , Northam E, Anderson PJ, Werther GΑ, Adler RG, Andrewes D., Neuropsychological complications of insulin dependent diabetes mellitus in children. Child Neuropsychology 1:74-87, Kovacs M, Ryan C, Obrosky DS., Verbal intellectual and verbal memory performance of youths with childhood-onset insulin-dependent diabetes mellitus. J Pediatr Psychol 19: , McCarthy AM, Lindgren S, Mengeling MA, Tsalikian E, Engvall JC., Effects of diabetes on learning in children. Pediatrics 109:E9, Hannonen R, Tupola S, Ahonen T, Riikonen R., Neurocognitive functioning in children with type- 1 diabetes with and without episodes of severe hypoglycemia. Developmental Medicine and Child Neurology 45: , Beregszaszi M, Tubiana-Rufi N, Benali K, Noel M, Bloch J, Czernichow P., Nocturnal hypoglycemia in children and adolescents with insulindependent diabetes mellitus: prevalence and risk factors. J Pediatr 131:27-33, Gschwend, S., Ryan, C., Atchison, J., Arslanian S, Becker D., Effects of acute hypoglycemia on mental efficiency and counterregulatory hormones in adolescents with insulin-dependent diabetes mellitus. J Pediatr 126: , Ryan CM, Atchinson J, Puczynski S, Puczynski M, Arslanian S, Becker D., Mild hypoglycemia associated with deterioration of mental efficiency in children with insulin-dependent diabetes mellitus. J Pediatr 117:32-38, Topitsch D, Schober E, Wurst E, Kryspin-Exner I., Changes in attention with hypo- and hyperglycaemia in children with insulin-dependent diabetes mellitus. European Journal of Pediatrics 157: , Hershey T, Lillie R, Sadler M, White NH., Severe hypoglycemia and long-term spatial memory in children with type 1 diabetes mellitus: a retrospective study. JINS 9: , Matyka KA, Wigg L, Pramming S, Stores G, Dunger DB., Cognitive function and mood after profound nocturnal hypoglycaemia in prepubertal children with conventional insulin treatment for diabetes. Arch Dis Child 81: , Bendtson I, Gade J, Theilgaard A, Binder C. Cognitive function in type 1 (insulin-dependent) diabetic patients after nocturnal hypoglycaemia. Diabetologia 35: , Rankins, D., Wellard, R. M., Cameron, F., MCDonnell C, Northam E. The impact of acute hypoglycemia on neuropsychological and neurometabolite profiles in children with type 1 diabetes. Diabetes Care 28: , SCHOENLE EJ, SCHOENLE D, Molinari L, LARGO RH. Impaired intellectual development in children with type 1 diabetes: association with HbA 1c, age at diagnosis and sex. Diabetologia 45: , Strudwick S, Carne C, Gardiner J, Foster J, Davis E, Jones T. Cognitive functioning n children with early onset type 1 diabetes and severe hypoglycemia. J Pediatrics 147: , Wysocki T, Harris MA, Mauras M, Fox L, Taylor A, Jackson S et al. Absence of adverse effects of severe hypoglycemia on cognitive function in school-aged children with diabetes over 18 months. Diabetes Care 26: , Gonder-Frederick LA, Cox DJ, Driesen NR, Ryan CM, Clarki WL. Individual differences in neurobe-

7 Νευροψυχολογικές δυσλειτουργίες σε παιδιά και εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι 39 havioral disruption during mild and moderate hypoglycemia in adults with IDDM. Diabetes 43: , Northam E, Anderson PJ, Werther GA, Warne GL, Andrewes D. Predictors of change in the neuropsychological profiles of children with T1DM 2 years after disease onset. Diabetes Care 22: , Patino-Fernandez AM, Delamater AM, Applegate EB, Brady E, Eidson M,Nemery R, Gonzalez- Mendoza L et al..neurocognitive functioning in preschoolage children with type 1 diabetes mellitus. Pediatr Diabetes 11(6): , Ghetti S, Lee JK, Sims CE, Demaster DM, Glaser NS. Diabetic ketoacidosis and memory dysfunction in children with type 1 diabetes. J Pediatr 156(1): , Perantie DC, Lim A, Wu J, Weaver P, Warren SL, Sadler M et al. Effects of prior hypoglycemia and hyperglycemia on cognition in children with type 1 diabetes mellitus. Pediatr Diabetes 9(2):87-95, MCCarthy AM, Lindgren S, Mengeling MA, Tsalikian E, Engvall J. Factors associated with academic achievement in children with type 1 diabetes. Diabetes Care 26: , Holmes CS, Dunlap WP, Chen RS, Cornwell JM. Gender differences in the learning status of diabetic children. Journal of Consulting and Clinical Psychology 60: , Spreen O, Risser AH, Edgell D. Developmental Neuropsychology. Oxford University Press, New York, Ryan CM. Memory and metabolic control in children. Diabetes Care 22: , Rovet J, Czuchta D, Ehrlich R. Intellectual characteristics of diabetic children at diagnosis and one year later. J Pediatr Psychol 15: ,1990

Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων µε Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1

Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων µε Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων µε Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής - Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. Δ Παιδιατρική Κλινική Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd

Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd Ανεπίγνωστη υπογλυκαιμία Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd Διευθυντής Α Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο U.K. Prospective Diabetes Study investigators noted that: patients often did not achieve normoglycemia.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Φίλιππος Λουκά Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε. Σαββίδου¹, Ε. Σπηλιώτη ¹, Ε. Κάττουλας², Λ. Μαντωνάκης ², Ε. Ανυφαντή ², Ν. Σμυρνής ¹ ² 1. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΓΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ; ΝΑΙ Η ΟΧΙ; Ε. ΚΑΡΑΡΙΖΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νευρολογίας Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Η ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΓΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ; ΝΑΙ Η ΟΧΙ; Ε. ΚΑΡΑΡΙΖΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νευρολογίας Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Η ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΓΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ; ΝΑΙ Η ΟΧΙ; Ε. ΚΑΡΑΡΙΖΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νευρολογίας Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Υπάρχει αιτιακή σχέση ; Ναι Όχι Η άνοια είναι η πιο συχνή νευρολογική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΔΙΣΗ «ΣΕ ΕΥΘΕΙΑ ΓΡΑΜΜΗ» ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ

ΒΑΔΙΣΗ «ΣΕ ΕΥΘΕΙΑ ΓΡΑΜΜΗ» ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ 27 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΩΝ A096 ΒΑΔΙΣΗ «ΣΕ ΕΥΘΕΙΑ ΓΡΑΜΜΗ» ΩΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ Νίκος Ανδρονάς 1, Ίων Μπεράτης 1, Διονυσία Κονταξοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Νευροψυχολογικές Κλίμακες

Νευροψυχολογικές Κλίμακες Νευροψυχολογικές Κλίμακες Πόπτση Ελένη, Ψυχολόγος ΑΠΘ 9 t h P a n h e l l e n i c C o n f e r e n c e o n A l z h e i m e r ' s D i s e a s e a n d 1 s t M e d i t e r r a n e a n o n N e u r o d e g e

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1

Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 : 72-76, 2014 Επίκαιρο άρθρο Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Ι. Μαγγανά Ε. Ευστρατίου Περίληψη O συνεχώς αναπτυσσόμενος οργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων στον προ-διαβήτη. Έχει θέση; IFG Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής & Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Προ-διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟ-ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ: ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΥΓΙΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΗΠΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ (ΗΝΔ)

ΑΥΤΟ-ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ: ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΥΓΙΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΗΠΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ (ΗΝΔ) A095 ΑΥΤΟ-ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ: ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΥΓΙΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΗΠΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ (ΗΝΔ) Στέλλα Φραγκιαδάκη 1, Ίων Μπεράτης 1, Διονυσία Κονταξοπούλου 1, Νικόλαος Ανδρονάς 1,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA Γνωστικές λειτουργίες Γνωστική λειτουργία (cognition) είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο και δρα μέσα σε αυτόν. Είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι υπογλυκαιμίες στον ΣΔ Πραγματικός κίνδυνος;

Οι υπογλυκαιμίες στον ΣΔ Πραγματικός κίνδυνος; Οι υπογλυκαιμίες στον ΣΔ Πραγματικός κίνδυνος; Σταύρος Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Α ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Κίνδυνος Επιπτώσεις του γεγονότος Χ Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΦΙΛ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΡΟΦΙΛ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΦΙΛ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Παθολογική Κλινική ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου- Οργανική µονάδα Ψυχιατρικού Νοσοκοµείου Θεσσαλονίκης Φρυδά Χρυσόθεµις Ειδικευόµενη Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφικοί δείκτες για την ωφέλεια προγράμματος γνωστικής εκπαίδευσης

Δημογραφικοί δείκτες για την ωφέλεια προγράμματος γνωστικής εκπαίδευσης Δημογραφικοί δείκτες για την ωφέλεια προγράμματος γνωστικής εκπαίδευσης Αγωγιάτου Χριστίνα 1, Μπάμπα Γρηγορία, Κουντή Φωτεινή 1, Τσολάκη Μάγδα 2,1 1 Alzheimer Hellas 2 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ Αύξηση ηλικιωμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες;

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος Διευθυντής ΕΣΥ Διαβητολογικό Κέντρο Γ.Π.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Νέα ταξινόμηση Σακχαρώδη Διαβήτη Σακχ. Διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Μαρία Χρίστου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Νευροψυχολογία Η νευροψυχολογία είναι η επιστήμη που μελετά τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη σχέση του με τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Αποφρακτικής Άπνοιας στον Ύπνο (OSAS): γνωστικές λειτουργίες στους ηλικιωµένους

Σύνδροµο Αποφρακτικής Άπνοιας στον Ύπνο (OSAS): γνωστικές λειτουργίες στους ηλικιωµένους Σύνδροµο Αποφρακτικής Άπνοιας στον Ύπνο (OSAS): γνωστικές λειτουργίες στους ηλικιωµένους Επιδηµιολογικές ή διαχρονικές µελέτες σε ηλικιωµένους, ασθενείς µε ΣΑΑΥ ή δχες ύπνου Ηλικία και βαρύτητα ΣΑΑΥ Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Καθηγητής: Αργύρης Β. Καραπέτσας

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Καθηγητής: Αργύρης Β. Καραπέτσας ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Καθηγητής: Αργύρης Β. Καραπέτσας Πότε προστρέχω στη Νευροψυχολογική Αξιολόγηση ; Οι Νευροψυχολογικές Αξιολογήσεις γενικά προτείνονται στις ακόλουθες περιπτώσεις: 1. Περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης;

1.1. Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης; Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Γεωργιάδη Μαρία 1. Σακχαρώδης διαβήτης στην παιδική ηλικία 1.1. Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης; Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια νόσος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 σε παιδιά και εφήβους

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 σε παιδιά και εφήβους Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 σε παιδιά και εφήβους ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου Alzheimer & Συγγενών Διαταραχών και 1ο Mεσογειακό Συνέδριο Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών Τουρίκα Μαρία Επισκέπτρια Υγείας Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών 26 2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών Β. Δραγουμάνος 1, Δ. Αθανασόπουλος 2, Ε. Φουστέρης 1, Δ. Αναστασόπουλος 2, Π. Φουρλεμάδης

Διαβάστε περισσότερα

Περιγεννητικά χαρακτηριστικά και κίνδυνος ιδιοπαθούς επιληψίας

Περιγεννητικά χαρακτηριστικά και κίνδυνος ιδιοπαθούς επιληψίας 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά, 9-10 Οκτωβρίου 2015 Περιγεννητικά χαρακτηριστικά και κίνδυνος ιδιοπαθούς επιληψίας Γεωργάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ. Α. Αλαβέρας, ΝΕΕΣ

Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ. Α. Αλαβέρας, ΝΕΕΣ Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ Αναφερόμενα οφέλη αυτοελέγχου γλυκόζης αίματος Επιτρέπει εκτίμηση από τον ασθενή: της αποτελεσματικότητας θεραπείας αν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας Βασικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Μάθημα: Ψυχολογική Υποστήριξη σε Κλινικούς Πληθυσμούς Βασιλική Ζήση, PhD Φυσική δραστηριότητα: είναι οποιαδήποτε κίνηση του σώματος παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη. Εμμ. Δ. Μπελιώτης

Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη. Εμμ. Δ. Μπελιώτης Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη Εμμ. Δ. Μπελιώτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια χρόνια, εξελισσόμενη νόσος. Ακρογωνιαίοι λίθοι της θεραπευτικής της προσέγγισης είναι η αλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος <<Ασκήσεις λόγου>> σε ηλικιωμένους με Ήπια Νοητική Διαταραχή

Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος <<Ασκήσεις λόγου>> σε ηλικιωμένους με Ήπια Νοητική Διαταραχή lysitsas.kon@gmail.com 9th Panhellenic Conference on Alzheimer's Disease and 1st Mediterranean on Neurodegenerative Diseases Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος σε ηλικιωμένους με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. Α. Σωτηρόπουλος1, Χ. Ταμβάκος1, Α. Κουτσοβασίλης1, Α. Μπούσμπουλα2,

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ. Μαργαριτίδης, Ι. Κελεγκούρης, Κ. Τζιόμαλος, Τ. Διδάγγελος.

Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ. Μαργαριτίδης, Ι. Κελεγκούρης, Κ. Τζιόμαλος, Τ. Διδάγγελος. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ B12 PER OS ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΥΠΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΤΕΤΡΑΕΤΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟΝ Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και ο έφηβος με Σακχαρώδη Διαβήτη

Το παιδί και ο έφηβος με Σακχαρώδη Διαβήτη Το παιδί και ο έφηβος με Σακχαρώδη Διαβήτη Οικογένεια, σχολείο, κοινωνική ζωή Νάντια Μάλλιου, Ψυχολόγος MSc Cognitive Experimental Psychology Ο διαβήτης με απλά λόγια Χρόνια νόσος, κατά την οποία ο οργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της αποφυγής υπογλυκαιμιών στην καρδιαγγειακή ασφάλεια των ασθενών με διαβήτη τύπου 2

Η σημασία της αποφυγής υπογλυκαιμιών στην καρδιαγγειακή ασφάλεια των ασθενών με διαβήτη τύπου 2 Η σημασία της αποφυγής υπογλυκαιμιών στην καρδιαγγειακή ασφάλεια των ασθενών με διαβήτη τύπου 2 Σταύρος Λιάτης Επιμ. Α ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΓΝΑ «Λαϊκό» Κλινικός ορισμός της υπογλυκαιμίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί στόχοι της έρευνας

Βασικοί στόχοι της έρευνας Λέκκα Έλενα, MSc Βασικοί στόχοι της έρευνας Οι περισσότερες έρευνες στον τομέα των φιλοδοξιών εστιάζουν στις ακαδημαϊκές και επαγγελματικές φιλοδοξίες στην εφηβική ηλικία και στο πώς αυτές επηρεάζουν τις

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΘΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΘΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΘΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 Δανιηλίδου Αικατερίνη, Τριανταφύλλου Παναγιώτα, Χριστοφορίδης Αθανάσιος Α Παιδιατρική Κλινική, A.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ι Σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗ PREMA Σ. Ευσταθίου, Ε. Σκεύα, Ε. Ζορµπαλά, Α. Αχείµαστος, Θ. Μουντοκαλάκης Κέντρο Πρόληψης Καρδιαγγειακών Νόσων, Κλινική «Υγείας Μέλαθρον» ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Master's in Neuropsychology

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Master's in Neuropsychology Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Master's in Neuropsychology Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Οι τίτλοι σπουδών Master of

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΠΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Δ. Κιόρτσης. Ενδοκρινολόγος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων

ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΠΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Δ. Κιόρτσης. Ενδοκρινολόγος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΠΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ 1 Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων Percentage with Diabetes Number with Diabetes (Millions) Number and Percentage of

Διαβάστε περισσότερα

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Τρόπος Zωής & Xρόνια Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο στα παιδιά και τους έφηβους Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Nοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr!

«Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr! «Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr! Λέω συχνά στους διαβητικούς ασθενείς, που με επισκέπτονται στο ιατρείο μου, να μην επαναπαύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα

Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος: νεώτερα δεδομένα Κατερίνα Καραïβάζογλου, Παιδοψυχίατρος,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. JAMA. 21;285:2486-2497. 2497. Σ ή Σάκχαρο >11 >11 mg% Τριγλυκερίδια >15

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικό πρόγραμμα «Ασκήσεις Λόγου»

Θεραπευτικό πρόγραμμα «Ασκήσεις Λόγου» 9th Panhellenic Conference on Alzheimer's Disease and 1st Mediterranean on Neurodegenerative Diseases Θεραπευτικό πρόγραμμα «Ασκήσεις Λόγου» ΜΑΡΙΑ ΒΑΣΙΛΟΓΛΟΥ, ΜΑΡΚΟΥ ΝΕΦΕΛΗ Dr ΚΟΥΝΤΗ ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ζήση, PhD 1

Βασιλική Ζήση, PhD 1 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ιάλεξη 3 Μάθημα: Αθλητισμός και Τρίτη Ηλικία Φυσική δραστηριότητα και γνωστική λειτουργία Vasiliki

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 5: Φωνολογική ενημερότητα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραµµές για την Ερµηνεία της Δύναµης Ανύψωσης της Γλώσσας (P max )

Κατευθυντήριες Γραµµές για την Ερµηνεία της Δύναµης Ανύψωσης της Γλώσσας (P max ) Κανονικές Τιµές Κανονικές Τιµές Δύναµης Ανύψωσης Γλώσσας Κανονικές Τιµές Γλωσσικής Αντοχής Κανονικές Τιµές Δύναµης Χειλιών Κατευθυντήριες Γραµµές για την Ερµηνεία της Δύναµης Ανύψωσης της Γλώσσας (P max

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς

Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης ΔΕΠΥ Μονάδα Διαταραχών Προσοχής, Υπερκινητικότητας και Μάθησης Νοσ. Παίδων «Π&Α Κυριακού» Γενικά... Η ικανότητα προσοχής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Στεργίου Α.1, Βαρβαρούσης Δ.2, Μάγγου Λ.2, Παπακώστας Π.2, Παπαμιχαήλ Ν.2, Πλούμης Α.2 Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα