Διαπολιτισμικές αναγνώσεις παιδικών βιβλίων πολιτισμικής διαφορετικότητας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαπολιτισμικές αναγνώσεις παιδικών βιβλίων πολιτισμικής διαφορετικότητας"

Transcript

1 1 Διαπολιτισμικές αναγνώσεις παιδικών βιβλίων πολιτισμικής διαφορετικότητας Ανδρέας Καρακίτσιος, Καθηγητής ΤΕΠΑΕ ΑΠΘ Περίληψη Το κεντρικό θέμα του άρθρου συνδέεται με τις ιδεολογικές αναγνώσεις παιδικών βιβλίων ετερότητας που απευθύνονται κυρίως σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Προσδιορίζονται τα πέντε βασικά μοντέλα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και αναζητείται η εγγραφή και η αποτύπωσή τους στα πλέον γνωστά παιδικά εικονογραφημένα βιβλία που κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Διαπιστώνεται ότι στα περισσότερα από αυτά που απευθύνονται κυριαρχεί η συγγραφική λογική που παρατηρείται στα παιδικά βιβλία, όπου πρωταγωνιστούν ήρωες με ειδικές ανάγκες. Επίσης σε αρκετά από αυτά που είναι συνήθως παλαιότερα αναδύεται άμεσα ή έμμεσα η φιλοσοφία του αφομοιωτικού μοντέλου, στα νεότερα κυριαρχεί η φιλοσοφία των υπόλοιπων διαπολιτισμικών μοντέλων. Ελάχιστα είναι αυτά στα οποία διατυπώνεται ξεκάθαρα η φιλοσοφία που υπερασπίζεται την αλληλεγγύη και τη συνύπαρξη ατόμων με διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον, προέλευση, γλώσσα και θρησκεία. Η παιδική λογοτεχνία ή καλύτερα το παιδικό βιβλίο (λογοτεχνικό κυρίως αλλά και μη λογοτεχνικό, όπως ορισμένα βιβλία γνώσης) εκφράζει και αποτυπώνει το δικαίωμα του μικρού παιδιού στο όνειρο, στην καταφυγή στη δική του εύπλαστη πραγματικότητα. Παραμένει και είναι πάντοτε ένα ανοιχτό παράθυρο στον κόσμο. Αλλά η ερώτηση έρχεται αυτομάτως «σε ποιόν κόσμο;» Ο κόσμος που αναπαρίσταται, που καταγράφεται και αποτυπώνεται ανάγλυφα και γλαφυρά μέσα στα παιδικά βιβλία, ποιος και πώς είναι; Πώς εγγράφεται στο παιδικό βιβλίο η πολυπολιτισμικότητα και η διαφορετικότητα; Πώς γίνεται η διαχείριση της ταυτότητας του μικρού παιδιού στο βιβλίο; Πώς απαντιούνται (εάν απαντιούνται) τα κρίσιμα ερωτήματα του μικρού παιδιού; Κυρίως εκείνα που γεννιούνται μέσα του ή εκείνα που του εμφυτεύουν το οικογενειακό, το σχολικό και το κοινωνικό περιβάλλον άλλοτε συνειδητά και άλλοτε ασύνειδα; Πόσο και σε ποιό βαθμό μπορεί το βιβλίο να αποτυπώσει τις χιλιάδες ερωτήσεις των παιδιών που φτάνουν μια μέρα στο σχολείο (Νηπιαγωγείο), και νοιώθουν να βομβαρδίζονται κυριολεκτικά και μεταφορικά από μια σειρά από μηνύματα, στοχευμένα στο «πώς να είναι» και «πώς να μην είναι», στο πώς να «αισθάνονται ότι είναι» και στο «πώς να μπορούν να νοιώθουν αυτό που είναι», γιατί τα θετικά και αρνητικά μηνύματα έρχονται πανταχόθεν (Ανδρούσου Α. & Ασκούνη Ν. 2001). Είναι πασιφανές ότι η προσχολική ηλικία είναι μια κρίσιμη ηλικιακή περίοδος για τη δημιουργία του εαυτού, της ατομικής ταυτότητας και για τα αντίστοιχα στερεότυπα και προκαταλήψεις. Όπως πολύ εύστοχα έχει ειπωθεί ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος περνώντας από τρεις συμβολικές γέννες: Στην πρώτη γεννιέται από τη μητέρα του στην οποία οφείλει το σώμα του, στη δεύτερη γέννα αναπτύσσεται η ατομική του συνείδηση κα η κουλτούρα ( οι ψυχαναλυτές το ονομάζουν ο νόμος του πατέρα) και

2 2 η τρίτη όταν το άτομο συναντιέται με τους άλλους (Biarnes J., 1999). Τα νήπια μετά τα τρία χρόνια έχοντας ήδη εσωτερικεύσει τους πρώτους κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς αρχίζουν να σχηματίζουν τις πρώτες προγενικεύσεις που οδηγούν αργότερα αυτομάτως σε στερεότυπα και προκαταλήψεις, εάν δεν υπάρχουν ευκαιρίες συνάντησης και επαφής με άτομα διαφορετικής γλώσσας, διαφορετικού χρώματος, διαφορετικού φύλου και διαφορετικής κουλτούρας (Vandenbroeck M., 2010). Στην εποχή μας τέτοιου είδους γενικευτικές διαδικασίες σχηματίζουν ένα πολύπλοκο σύνθετο δίκτυο αμοιβαίων και επάλληλων ανατροφοδοτήσεων που εκφράζεται κυρίως από τα πανίσχυρα Μ.Μ.Ε. Μια πολύ σημαντική συμμετοχή στη λειτουργία αυτού του δικτύου έχουν τα λογοτεχνικά κείμενα, και εφόσον πρόκειται για μικρά παιδιά τα λογοτεχνικά βιβλία για παιδιά επειδή σε αντίθεση με τα Μ.Μ.Ε. που λειτουργούν έντονα, ακαριαία και αποτελεσματικά, αυτά μπορούν και μεταφέρουν και να αποτυπώνουν μακροπρόθεσμα τα στερεότυπα του «άλλου» κυρίως γιατί η διάρκεια του λογοτεχνικού ήρωα/χαρακτήρα στεριώνεται ασφαλέστερα και πληρέστερα και λιγότερο επιφανειακά στο μυαλό του αναγνώστη ( Οικονόμου- Αγοραστού Ι., 1992). Εννοείται ότι οι παραπάνω διαπιστώσεις αποκτούν προσθετική σημασία στην περίπτωση των εικονογραφημένων βιβλίων και εικονοβιβλίων εφόσον οι δυο αυτές κατηγορίες παιδικών βιβλίων έχουν ισχυρή υποστήριξη από εικόνες και εφόσον το νήπιο αναγνώστης παραμένει ο ευάλωτος αναγνώστης των ιδεολογικών μηνυμάτων του κειμένου και της εικόνας. Έτσι για το νήπιο αποκτά θεμελιώδη σημασία το πώς εγγράφεται ο σύγχρονος κόσμος στις σύγχρονες μορφές παιδικής αφήγησης, και κυρίως στα εικονοβιβλία και εικονογραφημένα βιβλία, τα οποία συνιστούν τυπική μορφή εκπαιδευτικού υλικού και ουσιαστική μέθοδο πολιτιστικού γραμματισμού για τα νήπια ( Αυδίκος Ε., 2005). Γιατί, ο τρόπος με τον οποίο βιώνουν τα νήπια τη διαφορετικότητα εξαρτάται και από τον τρόπο που τον αφηγούμαστε (που σαφώς επηρεάζεται από τον τρόπο που τον βιώσαμε εμείς οι ίδιοι οι ενήλικες) αλλά πολύ περισσότερο από τον τρόπο που εγγράφεται στα τρέχοντα παιδικά βιβλία, γιατί στην ουσία δάσκαλοι και γονείς εκεί θα καταφύγουμε για να μιλήσουμε για τόσο δύσκολα θέματα (Vandenbroeck M., (2010). Εδώ βεβαίως μια πρώτη παρατήρηση είναι απαραίτητη και αφορά μια ιδιαιτερότητα των λογοτεχνικών αφηγήσεων, οι οποίες δημιουργούν ειδικές αναπαραστάσεις, ξεχωριστές και διαφορετικές από ό,τι είναι για παράδειγμα οι αναπαραστάσεις των επιστημονικών εννοιών. Οι αναπαραστάσεις που προσλαμβάνει το παιδί μέσω λογοτεχνικών αφηγήσεων είναι γνώσεις ή πληροφορίες περιστασιακές και ευκαιριακές που δημιουργούνται στην πορεία ή στην προσπάθεια που καταβάλει το παιδί να ανταποκριθεί στα νοήματα που προέρχονται από τις γλωσσικές δομές του αφηγήματος. Εάν το πλαίσιο αναφοράς αλλάξει, αυτομάτως οι αναπαραστάσεις αυτές έχουν μερική εφαρμογή και εννοούνται τουλάχιστον μερικώς τροποποιημένες. Δεν έχουν τη σταθερότητα της γνώσης που προέρχονται από τις επιστημονικές έννοιες και την ανεξαρτησία εκείνης στη διαχείριση αντίστοιχων καταστάσεων και δεν αποθηκεύονται εύκολα στη μακρόχρονη μνήμη. Θα έλεγε κανείς ότι υπό την έννοια αυτή, περιορίζεται ο ρόλος και η σημασία των αναπαραστάσεων που προκύπτουν από τη λογοτεχνική αφήγηση. Δεν είναι όμως έτσι. Τη διαφορά την κάνει η συμβολική αναπαράσταση των ηρώων, που επιτρέπει ταυτίσεις και προβολές, άρα υποβάλλει στο νήπιο υποδείγματα συμπεριφορών, υποδείγματα σκέψης που έχουν δυναμική, σταθερότητα και συνεχή διατήρηση στη μνήμη των νηπίων. Στην ουσία δηλαδή οι αναπαραστάσεις των λογοτεχνικών

3 3 αφηγήσεων συνδέονται με τη δημιουργία εσωτερικών κινήτρων (για και με) το περιεχόμενο των πράξεων και συμπεριφορών των ηρώων. Έτσι οι περιπέτειες των αγαπημένων ηρώων, οι επιλογές τους, οι πράξεις τους, οι αγωνίες τους και τα άγχη είναι και απαντήσεις σε χιλιάδες αθώα παιδικά ερωτήματα και ανησυχίες (Bettelheim Β., 1976). Επιπλέον η συμβολική λειτουργία των πράξεων των ηρώων, η πολυδιάστατη χρήση της γλώσσας επιτρέπει την σταθεροποίηση και ερμηνεία των πράξεων, των κινήτρων ανθρώπινων συμπεριφορών αλλά και απλών κοινωνικών και φυσικών φαινομένων. Φαίνεται ότι η μυθοπλασία προετοιμάζει αναπαραστάσεις που παρακινούν, που ευνοούν συμπεριφορές που αφορούν γνώσεις που συνδέονται με τις κατηγορίες των επεισοδίων, των καταστάσεων και των δράσεων (Dupois D., Marcoin C., Le Manchec C. & Delahaye C., 2005). Σε πολλά λογοτεχνικά κείμενα τα ερωτήματα των ηρώων δείχνουν και ερμηνεύουν τη λειτουργία των κοινωνικών σχέσεων, την ίδια την κοινωνία, τις ανθρώπινες σχέσεις, και τα κλασικά και τυπικά προβλήματα και άγχη της παιδικής ηλικίας (Schneider R., 1999). Στο κείμενο αυτό η προσπάθεια επικεντρώνεται σε μια ειδική ανάγνωση παιδικών λογοτεχνικών βιβλίων που απευθύνονται κυρίως σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Κατά συνέπεια το ενδιαφέρον περιορίζεται σε βιβλία με λιγότερο κείμενο και περισσότερη εικονογράφηση. Επίσης η ανάγνωση που επιχειρείται φέρνει σε πρώτο επίπεδο συστήματα, μοντέλα σκέψεων και συμπεριφοράς που αναδύονται μέσα από τις επιλογές και συμπεριφορές των ηρώων και πρωταγωνιστών των ιστοριών. Αναλόγως σε κάποια βιβλία αναδύονται νοήματα και σημασίες ή υποβάλλονται συμπεριφορές που είναι λιγότερο ή περισσότερο συμβατές με ορισμένα μοντέλα διαπολιτισμικότητας που θα οριστούν παρακάτω. Βεβαίως όλα ή σχεδόν όλα τα αναφερόμενα παιδικά βιβλία διαφορετικότητας έχουν ενδιαφέρον και έχουν παιδαγωγική χρησιμότητα ξεκάθαρη, φτάνει να προσεγγίζονται κατάλληλα στην ομάδα των νηπίων, γιατί με αυτόν τον τρόπο δίνεται η ευκαιρία να μιλήσουμε στα νήπια για πολύ δύσκολα θέματα και μάλιστα για λεπτές έννοιες για τις οποίες δεν είμαστε ποτέ σίγουροι πώς και τι τα νήπια προσλαμβάνουν. Μοντέλα Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Η αντιμετώπιση του «ξένου» και του «διαφορετικού» στην παράδοση της παιδαγωγικής σκέψης βρίσκεται πάντοτε στο κέντρο των ενδιαφερόντων Πάρα πολύ σχηματικά και σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία οι διαπολιτισμικές πρακτικές που ακολουθούνται στο ιδιαίτερα ευαίσθητο χώρο της Προσχολικής Αγωγής μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τέσσερις κατηγορίες/μοντέλα ( Vedder, Bower & Pels 1996) Πρόκειται για το μοντέλο της προσαρμογής /αφομοίωσης, το μοντέλο της μετάβασης, το μοντέλο της επαφής και τέλος της πολιτισμικής μεταβολής. Η διάκριση αυτή είναι άτυπη και διόλου άτεγκτη και απόλυτη. Στην ελληνική βιβλιογραφία κατανομάζονται και άλλου τύπου κατηγοριοποιήσεις, ανάλογης νοηματοδότησης και ορολογίας αλλά και διαφορετικής όπως ένταξης, αντιρατσιστικό, πολυπολιτισμικό (Γκόβαρης Χ. (2001), (Τσιάκαλος Γ., 2012). Στοιχεία και πρακτικές του ενός και του άλλου μοντέλου διαχέονται σε περισσότερα του ενός, μάλιστα πολύ συχνά παρατηρείται συνδυασμός πρακτικών που ανήκουν σε διαφορετικά μοντέλα αλλά αυτό που προσδιορίζει και κατηγοριοποιεί τη φιλοσοφία, την ουσία και το περιεχόμενο ενός εκάστου των μοντέλων είναι η προτεραιότητα που δίνεται σε ορισμένες πρακτικές έναντι κάποιων άλλων (Τρέσσου & Μητακίδου 2006). Αναλυτικότερα το αφομοιωτικό μοντέλο ή προσαρμογής, αποτέλεσε σχεδόν μέχρι και τη δεκαετία του 70 το βασικό εργαλείο διαχείρισης της πολιτισμικής και

4 4 γλωσσικής ετερότητας. Το προσδιοριστικό χαρακτηριστικό της φιλοσοφίας του είναι η έμφαση που δίνεται στην κυρίαρχη πολιτιστική κουλτούρα σε συνδυασμό με την αδιαφορία στη διαφορετική πολιτιστική ταυτότητα και προέλευση κάποιων νηπίων με απώτερο στόχο να ενταχτούν, να «προσαρμοστούν» σε αυτή τα νήπια όσο γίνεται καλύτερα και γρηγορότερα. Στην ουσία υποβάλλεται η ανάγκη ομογενοποίησης μέσα από λογικές που υποστηρίζουν την ανάγκη απορρόφησης των επιμέρους πολιτισμών από τον κυρίαρχο πολιτισμό της χώρας υποδοχής. Το μεταβατικό μοντέλο ή ενσωμάτωσης μοιάζει πάρα πολύ με το προηγούμενο αλλά διαφέρει από αυτό στο γεγονός ότι προσπαθεί να διευκολύνει τη μετάβαση από την ξεχωριστή ατομική/οικογενειακή κουλτούρα στην κυρίαρχη. Έτσι λαμβάνεται σταθερά υπόψη και συνυπολογίζεται η γλώσσα και η κουλτούρα γενικότερα των παιδιών από πολιτιστικές, εθνικές και εθνοτικές μειονότητες. Βεβαίως η κυρίαρχη πολιτιστική κουλτούρα δεν αμφισβητείται. Στο μοντέλο επαφής ή πολυπολιτισμικό το ενδιαφέρον επικεντρώνεται λιγότερο στην προσαρμογή/αφομοίωση του νηπίων που προέρχονται από διαφορετική κουλτούρα στην κυρίαρχη κουλτούρα και πολύ περισσότερο στην επαφή και συνύπαρξή τους με τα υπόλοιπα. Να είναι δηλαδή περήφανα για τη δική τους ταυτότητα, την προέλευσή τους αλλά και να σέβονται αντίστοιχα την περηφάνια και την ταυτότητα των άλλων νηπίων. Προωθούνται μεικτές ομάδες παιδιών με δραστηριότητες και συμπεριφορές που ευνοούν τον αμοιβαίο σεβασμό. Μετά τη δεκαετία του 80 αναπτύχθηκε το αντιρατσιστικό μοντέλο που αναδεικνύει το πρόβλημα του ρατσισμού και των διακρίσεων σε όλα τα επίπεδα της ετερότητας και ασκεί κριτική στο πολυπολιτισμικό μοντέλο επειδή το τελευταίο εκφράζει πάντοτε την άποψη της κυρίαρχης ομάδας. Στο μοντέλο της πολιτισμικής αλλαγής/μεταβολής ή διαπολιτισμικό κυριαρχεί η άποψη ότι η συνύπαρξη ατόμων με διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον, προέλευση, γλώσσα και θρησκεία προωθεί τη δημιουργία ενός πολιτιστικού μείγματος, στο οποίο αναπτύσσονται στοιχεία από όλα τα πολιτιστικά περιβάλλοντα των νηπίων. Η πολυγλωσσία, οι εργαζόμενοι στο Νηπιαγωγείο που κατάγονται από την ίδια χώρα με τα νήπια, η συμμετοχή των γονιών των νηπίων συνθέτουν τη βάση αυτού του μοντέλου. Εννοείται ότι εξαιρουμένου του πρώτου μοντέλου που απορρίπτεται, τα υπόλοιπα και ιδίως τα δυο τελευταία τυγχάνουν γενικότερης αποδοχής στο χώρο της διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (Vanderbroeck M., 2005). Σήμερα έχουν αυξηθεί τα παιδικά βιβλία που έχουν ήρωες και πρωταγωνιστές εκφραστές και φορείς διαφόρων μορφών ετερότητας. Αναλόγως έχουν αυξηθεί και οι εργασίες και οι μελέτες που ενδιαφέρονται για τον τρόπο με τον οποίο εγγράφονται οι μορφές ετερότητας στα παιδικά βιβλία και έχει καθιερωθεί ο όρος διαπολιτισμική λογοτεχνία (intercultural literature). (Κανατσούλη Μ., 2000& 2002), (Γιαννικοπούλου Α., 2009), (Παπαδάτος Γ., 2014), (Τσιλιμένη Τ.,2007 ), Ματθαίου, Σ. (2006), Χοντολίδου, Ε. (2000). Παλαιότερα στα ελληνικά παιδικά βιβλία η εγγραφή της διαφορετικότητας απουσίαζε. (Τσιλιμένη T., 2007). Το ίδιο συνέβαινε περίπου και στα κλασικά κόμικς από τον Μικυ Μάους μέχρι και τον Τεν -Τεν, όπου λίγα πράγματα προσλαμβάνουμε για την εικόνα του άλλου, λες και δεν υπήρχε. Και όταν υπήρχαν αναφορές του ξένου και του άλλου, η υπερβολή στην εγγραφή στερεοτύπων ή καρικατούρας ήταν κανόνας. Η ίδια περίπου εικόνα ανιχνεύονταν μέχρι πρότινος και στα σχολικά εγχειρίδια. Κείμενα με αναπαραστάσεις ξένων, ανθρώπων με διαφορετική ταυτότητα και κουλτούρα απουσίαζαν χαρακτηριστικά. Απουσίαζαν επίσης όλες οι αποχρώσεις διαφορετικότητας. Για παράδειγμα, η οικογένεια ήταν πάντοτε τουλάχιστον πενταμελής, σπανίως τριμελής και ποτέ διασπασμένη, όλοι εκκλησιάζονταν κάθε

5 5 Κυριακή και έκαναν το σταυρό τους και όλοι είχαν περίπου τα ίδια χαρακτηριστικά στην εικονογράφηση. Έτσι κάποια παιδιά έβρισκαν τον τύπο της οικογένειάς τους, τους γονείς τους, τον εαυτό τους και κάποια ποτέ. Διαπολιτισμικές αναγνώσεις Η επίλυση προβλήματος στην υπηρεσία της λογικής της αφομοίωσης Τα τελευταία χρόνια η κατάσταση αλλάζει και ολοένα και περισσότερα βιβλία (ελληνικά και ξένα) με θέμα τη διαφορετικότητα κυκλοφορούν. Πολύ σχηματικά, γιατί ανάλογοι επίσημοι κατάλογοι της εκδοτικής παραγωγής απουσιάζουν, διαπιστώνεται ότι τα τελευταία πέντε χρόνια προστίθενται συνεχώς βιβλία ( ελληνικά και ξένα) με ανάλογο περιεχόμενο και υπάρχουν ήδη περίπου 140 βιβλία (http://www.i-red.eu/2013). Στα περισσότερα από τα βιβλία που κυκλοφορούν εφαρμόζεται η κλασική συγγραφική τεχνική «επίλυση προβλήματος», που χαρακτηρίζει κυρίως τα παιδικά βιβλία στα οποία πρωταγωνιστούν ήρωες /άνθρωποι με αναπηρίες. Σύμφωνα με την τεχνική αυτή ο πρωταγωνιστής, καθότι άνθρωπος με αναπηρία, προκαλεί συνήθως προβλήματα στο στενότερο και ευρύτερο περιβάλλον, δεν γίνεται αποδεκτός λόγω της αναπηρίας του και βιώνει αρχικά μια οδυνηρή απόρριψη. Στη συνέχεια όμως ο ήρωας χάρη σε κάποια κρυμμένη ικανότητα ή δεξιότητα αληθοφανή ή και υπερβολική π.χ. μια κλίση στη μουσική ή μια έκτη αίσθηση που αναπτύσσει ο τυφλός ή μια ασυνήθιστη δύναμη που έχει το παιδί με σύνδρομο Down, υπερβαίνει εαυτόν, παρεμβαίνει και διαπράττει μέγα κατόρθωμα με καταλυτική επιρροή στη λειτουργία του συνόλου. Στο τέλος ύστερα από αυτό καταφέρνει και γίνεται ασμένως αποδεκτός από όλους/ες. Είναι η λογική για παράδειγμα του κλασικού πλέον ήρωα Τριγωνοψαρούλη στην ομώνυμη σειρά του Β. Ηλιόπουλου που στο πρώτο βιβλίο της σειράς σώζει τα υπόλοιπα ψάρια, παρόλο που είναι διαφορετικός και με φυσικές αδυναμίες /μειονεξίες. Αυτή είναι μια τυπική τεχνική σύνθεσης, γραφής και παρουσίασης που χαρακτηρίζει τα βιβλία με ήρωες/πρωταγωνιστές ανθρώπων με ειδικές ανάγκες, όπου ο άνθρωπος με αναπηρία αναπτύσσει μια δεξιότητα που τον κάνει αποδεκτό από την υπόλοιπη κοινωνία.. Είναι κάτι που έχει ήδη επισημανθεί στην αλλοδαπή και στην Ελλάδα (Vanderbroeck M., 2010, Γιαννικοπούλου Α., 2009). Σχεδόν το ίδιο συμβαίνει και σε πολλά παιδικά βιβλία πολιτισμικής διαφορετικότητας, όπου ο κεντρικός ήρωας όταν πρωτοεμφανίζεται, απορρίπτεται από την κοινότητα αλλά στη συνέχεια κερδίζει την εμπιστοσύνη των υπόλοιπων χάρη σε ένα του κατόρθωμα ή για μια γενναία πράξη που συνδέεται με κάποια δεξιότητα και κάποιο προσόν. Στα σενάρια των βιβλίων αυτού του τύπου υπολανθάνει η λογική και διαδικασία ένταξης και αποδοχής των διαφορετικών ανθρώπων, που γίνονται αποδεκτοί από την κοινότητα, μόνον όταν και εάν καταφέρουν να πρωτεύσουν ή να επιτύχουν κάτι το εξαιρετικό και σπάνιο. Βεβαίως, κάτι τέτοιο δεν ισχύει και δεν επιζητείται από τους υπόλοιπους που ανήκουν στην ευρύτερη κυρίαρχη κοινότητα. Έτσι η ελληνική κοινωνία αποδέχτηκε εύκολα τους αλλοδαπούς αρσιβαρίστες και την ακοντίστρια Μιρέλλα Μανιάνι και πολύ δύσκολα τους υπόλοιπους ομοεθνείς μετανάστες.

6 6 Σε αυτήν την κατηγορία ιστοριών ως προς την τεχνική σύνθεσης και γραφής και ανάλογης διαπολιτισμικής ιδεολογίας κυκλοφορούν αρκετά βιβλία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το βιβλίο Ο βάτραχος και ο ξένος του Μάξ Βέλθουις. Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο με εξαιρετική μινιμαλιστική εικονογράφηση και ανάλογο κείμενο, στο οποίο ο κεντρικός ήρωας, ένας συμπαθής ποντικός φτάνει μια μέρα στο δάσος και ανησυχεί τη γειτονιά, το γουρούνι, το λαγό και τα υπόλοιπα ζώα του δάσους. Γίνεται σταδιακά αποδεκτός, αμέσως από το βάτραχο και αργότερα από τους υπόλοιπους, αφού όμως έχει σώσει από βέβαιο πνιγμό το λαγό και έχει προλάβει να σώσει και να επισκευάσει το καμένο σπίτι του γουρουνιού. Στο βιβλίο του Kester, S., Η Μιμή με τα μεγάλα αφτιά το περιεχόμενο είναι οριακό. Η ηρωίδα δείχνει ότι η διαφορά της, μεγάλα αυτιά, είναι εργαλείο που τη βοηθάει να κάνει σπουδαία πράγματα. Αυτό είναι και η αρχή της αποδοχής. Βιβλίο που λόγω του περιεχομένου εντάσσεται στην κατηγορία ιστοριών, όπου οι διαφορετικοί οφείλουν να έχουν σπάνια χαρίσματα, για να γίνουν αποδεκτοί από το σύνολο της κοινότητας. Το ίδιο συναντάται και στο βιβλίο του Α. Γκότση, Η Μονοστάλακτη. Η ηρωίδα με έντονα τα στοιχεία της διαφορετικότητας απορρίπτεται αρχικά από την κοινότητα και γίνεται αποδεκτή, όταν επιτυγχάνει να φέρει την ειρήνη ανάμεσα στις σφήκες και στα Ζουζούνια. Το ενδιαφέρον βέβαια σε αυτό το βιβλίο είναι ότι η ηρωίδα, η μικρή πασχαλίτσα που της έλειπε μια βούλα, επιχειρεί πάση θυσία να μοιάσει με τις υπόλοιπες πασχαλίτσες, και γι αυτό ζωγραφίζει μια ψεύτικη. Μόλις βρέξει όμως η βούλα σβήνει και όλοι την κοροϊδεύουν. Η συμπεριφορά της ηρωίδας ταυτίζεται με μια υπολανθάνουσα προβολή της λογικής της αφομοίωσης. Στο βιβλίο Ο Αυτιάς πρωταγωνιστεί μια φιγούρα με διαφορετικότητα που φυσιολογικά απορρίπτεται και απομονώνεται. Γίνεται αποδεκτός μόνον, όταν καταφέρνει να σώσει τα αδέλφια του που χάθηκαν στο μεγάλο δάσος. Ανάλογη λογική σύνθεσης και γραφής παρατηρείται και στο πολύ παλιό διήγημα του Α. Παπαδιαμάντη «Γατού Γουπατού», όπου ο ήρωας με αναπηρία καταφέρνει να νικήσει τον πιο δυνατό εχθρό( φόβο και τρόμο του χωριού) της παρέας της πάνω γειτονιάς και να γίνει από απορριπτέος φίλος ο απόλυτος ήρωας του χωριού. Παρόμοιες και ανάλογες καταστάσεις συμβαίνουν και στο μικρό αφήγημα της Μάρρας Ε., Ο μικρός Ντουπ, στο οποίο ένα άτομο με ορατές μειονεξίες αρχικά απορρίπτεται από τον κοινωνικό περίγυρο. Στη συνέχεια όμως ύστερα από συνεχή και επίμονη προσπάθεια γίνεται αθλητής, κερδίζει σε αγώνες και έτσι γίνεται αποδεκτός, όπως και στο βιβλίο της Δημουλίδου, Χ., Ο Πρασινοπασχαλιάς. Στο βιβλίο αυτό η αποδοχή επέρχεται όταν ο ήρωας γίνεται σωτήρας των υπόλοιπων, με αποτέλεσμα πλέον να αισθάνονται περήφανοι για αυτόν και τον ανακηρύσσουν αρχηγό. Ακόμη ένα τέτοιο βιβλίο είναι και το λαϊκότροπο αφήγημα του Φιλίππου, Μ., Των δράκων τα καμώματα. Ο ήρωας με διαφορετικότητα απορρίπτεται από τον κοινωνικό περίγυρο. Αναγκάζεται μάλιστα να φύγει από τη χώρα του, για να τη σώσει. Τελικά, όταν χάρη σε αυτόν η χώρα του σώζεται από τα φίδια και παράλληλα σώζει τη ζωή του Γατοβασιλιά, ο Δρακής γίνεται αποδεκτός από τους άλλους δράκους. Όλοι είναι περήφανοι για αυτόν και τον ανακηρύσσουν ήρωα. Στην ίδια κατηγορία βιβλίων εντάσσεται και το βιβλίο του Ν. Ανδρικόπουλου, Η χώρα με τους παράξενους ανθρώπους, όπου η διαφορετικότητα αποτελεί ταυτόχρονα αιτία μειονεξίας αλλά και υπεροχής. Σε όλα τα βιβλία που αναφέρθηκαν, κυριαρχεί η λογική της επίλυσης προβλήματος, σε συνδυασμό με τη δυσκολία αποδοχής του διαφορετικού και την υποχρεωτική του ανάδειξη σε ήρωα. Βεβαίως στο φόντο υποθάλπεται η άποψη ότι ο διαφορετικός έχει περισσότερες υποχρεώσεις από τους άλλους και πρέπει να είναι ξεχωριστός, για να

7 7 γίνει αποδεκτός. Αλλά αυτό δεν είναι τόσο το πρόβλημα, όσο το γεγονός ότι ενίοτε ο διαφορετικός γίνεται αποδεκτός, αφού χάσει τη δική του ταυτότητα και ιδιαιτερότητα για να ακολουθήσει την κυρίαρχη νόρμα. Σε μια τέτοια λογική αφομοίωσης εντάσσεται το βιβλίο της Verite, Μ., Η μικρή ροζ φώκια, στο οποίο έμμεσα υποβάλλεται η ιδέα του αφομοιωτικού μοντέλου, εφόσον η διαφορετική φώκια που έχει γεννηθεί ροζ σε αντίθεση με τις υπόλοιπες φώκιες, αντιμετωπίζει τα πειράγματα και την απόρριψη των υπόλοιπων για το ροζ χρώμα της. Η μικρή ροζ φώκια ησυχάζει και ηρεμεί, μόνον όταν χάνει το αρxικό της χρώμα και γίνεται γκρι, όπως και οι υπόλοιπες φώκιες. Είναι στην ουσία η λογική του ασχημόπαπου στο ομώνυμο κλασικό λαϊκό παραμύθι, το οποίο γίνεται αποδεκτό, όταν ομορφαίνει, δηλαδή όταν τείνει να μοιάζει τους υπόλοιπους κύκνους, κάτι που θυμίζει την ατμόσφαιρα και τη λογική του αφομοιωτικού μοντέλου. Το ίδιο μήνυμα εκπέμπεται και από το παραμύθι του Χ. Κ. Άντερσεν, «η Τοσοδούλα», όπως και στο βιβλίο που αναφέρθηκε πριν, Η Μονοστάλακτη του Α. Γκότση,. Κλασικό παράδειγμα αφομοιωτικής λογικής είναι το περίφημο βιβλίο του διάσημου αμερικανού συγγραφέα Τόμι Ungerer «Le nuage ble». Στο εξαιρετικό κατά τα άλλα βιβλίο η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από ένα σύννεφο που τριγυρίζει ανά τον κόσμο και βλέπει ανθρώπους σε όλα τα χρώματα, κίτρινοι, κόκκινοι, γαλάζιοι, πράσινοι. Βλέπει όμως να μαλώνουν και να πολεμούν μεταξύ τους. Η λύση έρχεται από το πουθενά. Το γαλάζιο σύννεφο αρχίζει να στέλνει μια γαλάζια βροχή σε όλη τη γη και όλοι οι άνθρωποι γίνονται μπλε και έτσι σταματάει ο πόλεμος και η έχθρα. Έτσι όμως εξαφανίζεται η διαφορετικότητα και είναι πολύ πιθανόν να προσλαμβάνεται από το μικρό παιδί η αντίληψη ότι όλοι οι άνθρωποι είναι και πρέπει να είναι ίδιοι και το δικαίωμα στη διαφορά εξαφανίζεται. Διαπολιτισμικές αναγνώσεις Διαφορετικοί ήρωες σε συνύπαρξη (Μοντέλο επαφής) Υπάρχουν όμως και βιβλία που είναι πιο προσεκτικά στον τρόπο με τον οποίο εγγράφεται η διαφορετικότητα και ιδίως οι κεντρικές σκηνές και τα κεντρικά επεισόδια προσανατολίζουν το μικρό αναγνώστη σε συμπεριφορές που προωθούν τη συνύπαρξη, την αλληλεγγύη και την αποδοχή, χωρίς να εμφαίνεται ως προϋπόθεση αποδοχής οι εξαιρετικές πράξεις και τα κατορθώματα του ήρωα που συμβολίζει ή σηματοδοτεί τη διαφορετικότητα. Θεωρητικά το περιεχόμενο αυτών των βιβλίων συγκλίνει χωρίς και να ταυτίζεται απόλυτα με λογικές και πρακτικές που συνάδουν με το μοντέλο επαφής. Έτσι αξίζει ιδιαίτερη προσοχή το βιβλίο της Φιλιώς Νικολούδη, Το χαρούμενο λιβάδι, στο οποίο η κόκκινη παπαρούνα το σύμβολο και ο φορέας της διαφορετικότητας δεν κάνει κάτι σημαντικό για να γίνει αποδεκτή αλλά είναι η κοινότητα των άσπρων λουλουδιών αυτή που αλλάζει σταδιακά στάση και στο τέλος αποδέχεται την παπαρούνα ως ισότιμο μέλος του χαρούμενου λιβαδιού. Κάτι ανάλογο εμφανίζεται και στο επίσης εξαιρετικό εικονογραφημένο βιβλίο Ο μαύρος κότσυφας και ο άσπρος γλάρος» της Kitty Crowther, όπου ο Ιάκωβος, ένας Μαύρος Κότσυφας αποφασίζει να ταξιδέψει και να γνωρίσει τον κόσμο. Στη διάρκεια του ταξιδιού του γνωρίζει τον Τζίμη και τον ακολουθεί στο χωριό του, στο χωριό τον γλάρων. Οι γλάροι του γυρνάνε την πλάτη, αλλά αυτό δεν επηρεάζει τη φιλία τους. Ο Ιάκωβος μαθαίνει στο Τζίμη πως τα βιβλία μπορεί να τα διαβάζει και να μη τα χρησιμοποιεί για να ανάψει φωτιά και κάθε απόγευμα του διαβάζει από μια ιστορία. Το μυστικό των δυο φίλων διαρρέει στην κοινότητα των γλάρων, τα μέλη της οποίας αντιμετωπίζουν πλέον διαφορετικά τον Κότσυφα και όχι μόνο αποζητούν την παρέα του αλλά τον κάνουν και δάσκαλο του χωριού.

8 8 Στην ίδια γραμμή πλεύσης και το βιβλίο «Ο Ρίκο Κοκορίκο» της Σοφίας Μαντουβάλου, στο οποίο ο κεντρικός ήρωας ( ένας κόκορας) υποχρεώνεται σε ειδικές προσαρμογές και όχι σε αφομοιωτικές διαδικασίες (δεν φωνάζει τη νύχτα, όπως στην πατρίδα του αλλά μόνον τα πρωινά, ως είθισται στη χώρα υποδοχής) και διασώζεται χάρη στην υποστήριξη των παιδιών/συμμαθητών. Στην ίδια λογική αποδοχής και σεβασμού του διαφορετικού κινείται και το περιεχόμενο του βιβλίου της Καραγιάννη, Μ. (2004). Ερυθρούλης, το κόκκινο αστέρι. Πρόκειται για ένα παραμύθι, όπου το διαφορετικό απορρίπτεται αρχικά, υποτιμάται και περιθωριοποιείται. Η αποδοχή του διαφορετικού γίνεται μετά από την παρέμβαση και τις συμβουλές του σοφού φεγγαριού. Και σε αυτό το βιβλίο η αποδοχή της διαφορετικότητας γίνεται ομαλά από την παρέα ύστερα από επεμβάσεις των σοφότερων μελών της κοινότητας. Ένα ποιοτικότερο βήμα προς την αποδοχή και σεβασμό της διαφορετικότητας αποτελεί το βιβλίο της Διακαινισάκη, Π. (2003). Ας βγάλουμε άλλη φωτογραφία. Η σπουδαιότητα και αυτού του βιβλίου στηρίζεται στο γεγονός ότι ο ήρωας με διαφορετικότητα (Γιώργος μπόνγκος) δεν κάνει κάτι σημαντικό για να γίνει αποδεκτός. Τα παιδιά τον κοροϊδεύουν για το κόκκινο τσουλούφι που έχει στα μαλλιά του και δεν τον θέλουν για φίλο τους. Η αποδοχή του έρχεται ομαλά και σταδιακά χάρη στην παρέμβαση κάποιου μέλους της κοινότητας, της Πελαγίας - Ζυγίας που εξηγεί απλά και κατανοητά τη σπουδαιότητα του Γιώργου. Μάλιστα, όταν τα άλλα παιδιά σκέφτηκαν αρχικά να φτιάξουν όλα μια κόκκινη τούφα στα μαλλιά, η Πελαγία εξήγησε ότι ο καθένας είναι ξεχωριστός για αυτά που έχει, και θα ήταν καλύτερα να μείνουν όπως είναι ο καθένας με το χρώμα των μαλλιών. Στην ουσία απορρίπτει την απόλυτη ομοιογένεια και ομοιομορφία ανάμεσα στους ανθρώπους κάτι που «κουβαλούν» οι περισσότερες κοινωνίες. Επίσης προς αυτήν την κατεύθυνση κινείται και το βιβλίο του McKee, D. (2010). Ο Έλμερ και το ουράνιο τόξο. Το θέμα του είναι η διαφορετική εμφάνιση. Η φιγούρα με διαφορετικότητα, η οποία είναι αποδεκτή από όλους τους υπόλοιπους παρά τη διαφορετικότητά της, θυσιάζει τον εαυτό της (τα χρώματα της) για να τα δώσει στο ουράνιο τόξο. Παρά το γεγονός ότι δίνει τα χρώματα, η ίδια η φιγούρα δεν χάνει τα δικά της, με αποτέλεσμα να διατηρήσει την μοναδικότητά της, γεγονός που χαροποιεί όλους τους υπόλοιπους. Λιγότερο ενδιαφέρον αλλά με άλλες αποχρώσεις διαφορετικότητας είναι και το άλλο βιβλίο του McKee, D. (2010). Έλμερ. H διαφορετικότητα δεν γίνεται αποδεκτή ούτε στην κοινότητα αλλά ούτε και στον διαφορετικό ήρωα που αποφασίζει να βαφτεί, ώστε να φαίνεται ίδιος με τους υπόλοιπους. Αποδέχεται τον εαυτό του, όταν κατανοεί ότι οι υπόλοιποι της παρέας δεν γελούν μαζί του λόγω του διαφορετικού του χρώματος, αλλά λόγω της καλής του διάθεσης και των αστείων καταστάσεων που δημιουργεί. Επομένως δεν μετράει η διαφορετική εξωτερική εμφάνιση αλλά ο εσωτερικός χαρακτήρας. Ξεφεύγει αρκετά από τα κλασικά βιβλία διαφορετικότητας και έχει διαφορετική λογική σχετικά με την αποδοχή της διαφορετικότητας. Σχεδόν παρόμοιο περιεχόμενο αναπτύσσεται και στο βιβλίο Η λευκή και η μαύρη σοκολάτα της Χρηστίδη, Λ. Στο παραμύθι αυτό η ηρωίδα με διαφορετικότητα, απορρίπτεται και περιθωριοποιείται. Γίνεται αποδεκτή μετά από την παρέμβαση της σοφής μαμάς, η οποία πείθει ότι η «εσωτερική» εμφάνιση και ο χαρακτήρας κάποιου έχουν περισσότερη σημασία από την εξωτερική εμφάνιση. Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχουν τα βιβλία Bernard, F. Ιησούς Μπετς. Στο βιβλίο αυτό ο ήρωας Ο άνθρωπος με διαφορετικότητα απορρίπτεται από όλους τους «φυσιολογικούς» ανθρώπους, ενώ γίνεται αποδεκτός μόνο από άλλους ανθρώπους με αναπηρία ή άλλη διαφορετικότητα, όπως και το βιβλίο Wojtowicz, J. Τα παιδιά των

9 9 λουλουδιών. Το αγόρι με διαφορετικότητα και η οικογένειά του απορρίπτονται από όλο το χωριό και είναι αναγκασμένοι να ζουν περιθωριοποιημένοι και απομονωμένοι. Μόνο το νεοαφιχθέν κορίτσι αποδέχτηκε το αγόρι με διαφορετικότητα, ίσως γιατί και η ίδια ήταν διαφορετική. Τελικά οι δύο «διαφορετικοί» καταλήγουν μαζί στο τέλος, μακριά από όλους τους άλλους. Υπάρχει όμως και ένα βιβλίο στα οποίο η διαφορετικότητα δεν εγγράφεται ως ένα πρόβλημα προς επίλυση ούτε είναι και το κεντρικό ζητούμενο γύρω στο οποίο να ξετυλίγονται σχετικά ή συναφή επεισόδια και να αναπαρίσταται σχετικοί στερεότυποι χαρακτήρες. Στην ουσία η διαφορετικότητα λειτουργεί ως ένα ντεκόρ στο οποίο αποτυπώνεται η ιστορία. Παράδειγμα συγκεκριμένο και ενδεικτικό αποτελεί το βιβλίο Ένα τριαντάφυλλο για τη δασκάλα, της Ιωάννας Μπαμπέτα, όπου το πρόβλημα της διαφορετικότητας μένει στο παρασκήνιο, δηλαδή είναι δευτερεύον και ασήμαντο, γιατί κανένα επεισόδιο της ιστορίας δεν δείχνει στο θέμα της διαφορετικότητας και στο προσκήνιο είναι η σχέση της δασκάλας με ένα παιδί διαφορετικής καταγωγής από τα άλλα παιδιά της τάξης. Συγκεκριμένα ο Σαλίμ, ορατά και ευδιάκριτα μετανάστης θέλει να κάνει στη δασκάλα του δώρο ένα τριαντάφυλλο. Γιατί όλα τα παιδιά της φέρνουν κάθε μέρα όμορφα λουλούδια κι εκείνη χαίρεται πολύ Ενώ εκείνος είναι αναγκασμένος να έρχεται με άδεια χέρια αφού στη γειτονιά του δεν υπάρχει φύση και η κοινωνία τριγύρω είναι εχθρική σε έναν ξένο, όπως είναι ο Σαλίμ. Ο μικρός ήρωας θα βρει τη λύση τελικά ανακαλύπτοντας ότι το δώρο είναι αυτό που το ετοιμάζεις με αγάπη και φροντίδα για τον παραλήπτη. Στο βιβλίο αυτό η όποια πρόσληψη της διαφορετικότητας και η διαδικασία αποδοχής από τα νήπια, θεωρητικά πάντοτε, γίνεται πολύ πιο εύκολη χωρίς πιέσεις και προσαρμογές και χωρίς να γίνεται επικέντρωση προσοχής στο πρόβλημα της διαφορετικότητας. Η διαφορετικότητα λειτουργεί ως απλό χαρακτηριστικό που δεν διαμορφώνει από μόνο του καταστάσεις. Είναι δηλαδή σαν να εξελίσσεται μια ιστορία ενός ομοφυλόφιλου ζευγαριού, αλλά δεν τίθεται θέμα αποδοχής και συζήτησης περί ομοφυλοφυλίας αλλά απλά η ιστορία να καταγράφει τις περιπέτειες του ζευγαριού σε μια παράξενη γειτονιά της Αθήνας. Από όλες τις απόψεις τέτοιου τύπου εγγραφές της διαφορετικότητας είναι ακόμη πιο αποδοτικές στη διαχείριση της διαφορετικότητας στο Νηπιαγωγείο. Διαπολιτισμικές αναγνώσεις Σεβασμός για τη διαφορετικότητα μοντέλο πολιτισμικής μεταβολής Στην ίδια κατηγορία βιβλίων αλλά πολύ πιο προχωρημένο στην αποδοχή του άλλου( εντάσσεται στο μοντέλο πολιτισμικής μεταβολής) είναι το βιβλίο της Φυλλιώς Νικολούδη «Καλημέρα φίλε» στο οποίο προβάλλεται με έναν πολύ έξυπνο τρόπο η ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων με ποικίλες διαφορές. Μπορεί να είμαστε διαφορετικοί και ο καθένας από εμάς μοναδικός. Όταν ενώσουμε τις δυνάμεις μας όμως μπορούμε μαζί να κάνουμε μικρά θαύματα. Όπως το γάλα με το κακάο ή το βούτυρο με το μέλι που μαζί είναι ακόμη πιο νόστιμα. Στην ίδια γραμμή και με την ίδια στόχευση ειρηνικής συνύπαρξης κινείται και το βιβλίο του Γιώργου Σακελλαρίδη «Ιστορίες μέσα σε μια σαλάτα», Ελληνικά Γράμματα, 2000, καθώς και το βιβλίο του Geißler, U., Όλοι είμαστε μικροί ήρωες! Ένα βιβλίο οδηγός για τη διαδικασία αποδοχής και διαφορετικότητας που δεν έχει μεταφραστεί ακόμη για την Ελλάδα, είναι το πολύ έξυπνο γαλλικό βιβλίο «Quatres petits coins de rien de tout»van Goor Ruiller J., ed. Vineuil, Billboquet, Στην αυλή του σχολείου παίζουν ανέμελα πολλά ολοστρόγγυλα παράξενα πλασματάκια και ανάμεσά τους και ένα τετράγωνο. Όλα κυλούν κανονικά μέχρι την ώρα που το

10 10 κουδούνι χτυπάει και τα παράξενα πλασματάκια κατευθύνονται στις αίθουσες. Οι πόρτες είναι έτσι φτιαγμένες που χωρούν μόνο τα στρόγγυλα πλασματάκια. Το τετράγωνο δεν χωράει παρά τις απελπισμένες προσπάθειες όλων να τον χωρέσουν. Το τραβούν από τα χέρια, το τραβούν από τα πόδια, το τεντώνουν έτσι κι αλλιώς αλλά τίποτε. Η λύση έρχεται αργότερα, καθώς όλοι καταλαβαίνουν ότι το λάθος δεν είναι ο μοναδικός τετράγωνος φίλος αλλά οι πόρτες του σχολείου. Αυτές πρέπει να αλλάξουν. Τις κόβουν κατάλληλα και ο μικρός τετράγωνος φίλος τους μπαίνει μαζί τους στην τάξη. Ενδεχομένως να κυκλοφορούν πολλά βιβλία (τα καλύτερα βιβλία είναι εκείνα που δεν διαβάσαμε ακόμη) που προπαγανδίζουν εμφανώς το σεβασμό στον άλλον, στο διαφορετικό και την ανάλογη ανοχή στις ιδιαιτερότητες και αδυναμίες του άλλου σε σχέση με την κυρίαρχη γλώσσα, συμπεριφορά, κουλτούρα, νόρμα και αξία. Το βιβλίο όμως του Van Goor Ruiller J., έχει τη μοναδικότητα να κάνει βήματα μπροστά στη ιδεολογία και στις πρακτικές της διαπολιτισμικότητας, εφόσον εξηγεί με πολύ απλό και έξυπνο τρόπο ότι πέρα από το σεβασμό που πρέπει να υπάρχει απέναντι στη διαφορετικότητα, το πρωταρχικό είναι να προσαρμόζεται και η νόρμα (συνήθως η κυρίαρχη) που δημιουργεί την απόκλιση. Διαφορετικά μιλώντας πρέπει και το σχολείο να είναι έτοιμο για αλλαγές και προσαρμογές σε συμπεριφορές και επιλογές των διαφορετικών ατόμων. Κατάλογος παιδικών εικονογραφημένων βιβλίων Ανδρικόπουλος Ν., (2006). Η χώρα με τους παράξενους ανθρώπους. Καλέντης. Άντερσεν Χ. Κ., ( 1993). Η Τοσοδούλα, Κέδρος, Αθήνα. Βέλθουις Μαξ (2010) Ο βάτραχος και ο ξένος, Πατάκης, Αθήνα. Bernard, F. (2004). Ιησούς Μπετς. ( Ε. Κορομηλά, Μτφ.), Κάστωρ, Αθήνα. Crowther K., ( 1998). «Ο μαύρος κότσυφας και ο άσπρος γλάρος», Σύγχρονοι Ορίζοντες. Γκότση, Α. (2006). Η Μονοστάλακτη, Γράμμα, Αθήνα. Δημουλίδου, Χ. (2005). Ο Πρασινοπασχαλιάς. Αθήνα: Α.Α. Λιβάνη. Διακαινισάκη, Π. (2003). Ας βγάλουμε άλλη φωτογραφία, Κέδρος, Αθήνα. Geißler, U. (2010). Όλοι είμαστε μικροί ήρωες! (Ε. Γεωργούλα, Μτφ.). Αθήνα: Goschke, J. (2009). Ο Αυτιάς. (Μ. Παπαγιάννη, Μτφ.). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα. Καραγιάννη, Μ. (2004). Ερυθρούλης, το κόκκινο αστέρι (2η εκδ.), Διάπλαση, Αθήνα Kester, S. (2000). Η Μιμή με τα μεγάλα αφτιά. (Β. Τασιόπουλος, Μτφ.). Σύγχρονοι Ορίζοντες, Αθήνα. Μαντουβάλου Σ., (2002). Ο Ρίκο Κοκορίκο, Μικρή Μίλητος, Αθήνα. McKee, D. (2010). Ο Έλμερ και το ουράνιο τόξο. (Μ. Παπαγιάννη, Μτφ.). Πατάκης. (Πρωτότυπη έκδοση 2007). Αθήνα. McKee, D. (2010). Έλμερ. (Α. Ανδρουτσοπούλου, Μτφ.). Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα. Μάρρα, Ε. (2009). Ο μικρός Ντουπ (5η εκδ.). Πατάκης, Αθήνα. Μπαμπέτα Ι., (2011).Ένα τριαντάφυλλο για τη δασκάλα. Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα Νικολούδη Φ., ( 2005). Καλημέρα φίλε. Δίπτυχο, Αθήνα. Νικολούδη Φ., (2003). Το χαρούμενο λιβάδι. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Παπαδιαμάντης Α. (2007). Γατού Γουπατού, Παπαδόπουλος, Αθήνα. Ungerer Τ., ( 2003). Le nuage ble, ed. ecole des Loisirs, Paris. Wojtowicz, J. (2007). Τα παιδιά των λουλουδιών. (Ε. Τραμαντζά, Μτφ.), Επόμενος Σταθμός. Θεσσαλονίκη.

11 11 Χρηστίδη, Λ. (2002). Η λευκή και η μαύρη σοκολάτα, Ανεμόμυλος, Αθήνα.. Verite, Μ., (2003). Η μικρή ροζ φώκια, Σμυρνιωτάκης, Αθήνα. Σακελλαρίδης Γ., (2000). Ιστορίες μέσα σε μια σαλάτα, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Φιλίππου, Μ. (2010). Των δράκων τα καμώματα, Πάργα, Λευκωσία. Van Goor Ruiller J., (2004). «Quatres petits coins de rien de tout» ed. Vineuil, Billboquet. Βιβλιογραφία Ανδρούσου, Α. - Ασκούνη, Ν. (2001). «Οι «άλλοι» μαθητές στο σχολείο: από την αφομοίωση των διαφορών στη διαπολιτισμική αναζήτηση». Στο: Ανδρούσου, Α. - Ασκούνη, Ν. - Μά-γος, K. - Χρηστίδου-Λιοναράκη, Σ., Εκπαίδευση: πολιτισμικές διαφορές και κοινωνικές ανισότητες, τ. Β Πάτρα: ΕΑΠ. Αυδίκος Ε., (2003). «Παραμύθι, αφηγηματική κοινότητα και ετερότητα» από Η Παιδαγωγική και Διδακτική Αξιοποίηση του παραμυθιού Επιμέλεια Μαλαφάντης. Κ, Κούτρας Σ. Εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα. Biarnes D., (1999). Universalité, Diversité, sujet dans l espace pédagogique, Harmattan, Paris. Γιαννικοπούλου Αγγ., ( 2009). «Άμεσα και Έμμεσα Ιδεολογικά Μηνύματα στο Διαπολιτισμικό Εικονογραφημένο Παιδικό Βιβλίο». Περιοδικό Κeimena Τεύχος 9. Γκόβαρης, Χ. (2001). Εισαγωγή στη Διαπολιτιστική Εκπαίδευση, Αθήνα, Ατραπός. Bettelheim B., (1976). Psychanalyse des contes de fées, Paris, Laffont. Dupois D. - Marcoin C., Le Manchec C., et Delahaye C., (2005). «Le paradoxe du lecteur», in Le francais aujourd hui 2005, N0 150, p.12-24). Κανατσούλη, Μ. (2000). Ιδεολογικές Διαστάσεις της Παιδικής Λογοτεχνίας, Αθήνα, Τυπωθήτω, Γ. Δαρδανός. Κανατσούλη, Μ. (2002). Αμφίσημα της Παιδικής Λογοτεχνίας: Ανάμεσα στην Ελληνικότητα και την Πολυπολιτισμικότητα, Αθήνα, Σύγχρονοι Ορίζοντες. Ματθαίου, Σ. (2006). «Η εικόνα του «άλλου» και η ιδεολογία της αποδοχής του στα λογοτεχνικά βιβλία ελλήνων συγγραφέων της περιόδου για παιδιά 4-7 και 7-10 ετών». Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία, Πάτρα, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Οικονόμου- Αγοραστού Ι., (1992). Εισαγωγή στη συγκριτική στερεοτυπολογία των εθνικών χαρακτηριστικών στη λογοτεχνία, Θεσσαλονίκη, University Studio Press. Παπαδάτος Γ., Το παιδικό βιβλίο στην εκπαίδευση και στην κοινωνία, Αθήνα, Πατάκης. Schneider R., 1999, «Pour une théorie cognitive du personnage littéraire : La dynamique de construction du modèle mental», in Théorie- Littérature, No 17, Automne 1999, P.U.V. Saint Denis, Paris.p.p

12 12 Τρέσσου Ε., & Μητακίδου Σ. (επιμ.) (2006). Οι εκπαιδευτικοί μιλούν για τις εμπειρίες τους. Εκπαίδευση γλωσσικών μειονοτήτων Θεσσαλονίκη, Επίκεντρο. Τσιλιμένη T., (2007). Εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο. Όψεις και απόψεις. Βόλος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Τσιάκαλος Γ., (2012). Οδηγός αντιρατσιστικής Εκπαίδευσης, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη. Χοντολίδου, Ε. (2000). «Ξένος ο άλλος μου εαυτός» & «Ο ξένος: Εικόνες για τον άλλο», στο Β. Αποστολίδου, Β. Καπλάνη, & Ε. Χοντολίδου (Επιμ.). Διαβάζοντας Λογοτεχνία στο Σχολείο. Μια Νέα Πρόταση Διδασκαλίας, Αθήνα, Τυπωθήτω/ Γ. Δαρδανός, σσ & σσ ). Vandenbroeck M., (2011). «Une fenêtre sur le monde» in Actes On ne lit pas tout seul! Lectures et petite enfance dir. Rayna S., & Beaudelot O., edition Εres, Paris, p.p Vandenbroeck M., (2005). Eduquer les enfants a la diversite, Toulouse, Eres. Vandenbroeck M., (2010). «Une coeducation possible en context d asymerie. Les meres migrantes et les crèches» in Actes La coeducation en question, sous la direction de S. Rayna & Rubio M.N. et Scheu, Toulouse, Eres. Pp Vedder, P., Bower E., & Pels T., (1996) Multicultural Child Care, Clevedon. Multilingual Matters Ltd.

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ «ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΦΙΛΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ «ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΦΙΛΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΦΙΛΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ» 2 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΊΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΟΥ ΑΝΈΛΑΒΕ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΉΣΕ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004 Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce %B1-%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7- %CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82-

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα.

Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα. Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έναυσμα αυτής της εργασίας αποτέλεσαν, η συνεχής επαφή με τον τρυφερό κόσμο

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 10: Μοντέλα εκπαίδευσης μειονοτήτων Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Βιβλίου. Αναστασία Οικονομίδου Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Παρουσίαση Βιβλίου. Αναστασία Οικονομίδου Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Τόμος 8 (2015) Παρουσίαση Βιβλίου Κανατσούλη Μ.,(2014) Μυστικά, ψέματα, όνειρα και άλλα: λογοτεχνία για αναγνώστες προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο

Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο Στην αρχή είχαμε κάποια ερωτήματα... έργο; Πώς διαβάζει κανείς ένα ολόκληρο λογοτεχνικό Ποιο βιβλίο θα μας δημιουργούσε την ανάγκη να το επεξεργαστούμε να στοχαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Β Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 20 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος:

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Β Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 20 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Β Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 20 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: 2014-2015 Διάρκεια υλοποίησης: 5 μήνες ΣΤΟΧΟΙ Γενικός σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια Με την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη

Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη Από τη δεκαετία του 1990 επισυνέβη μια μεταβολή στη σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας, ως συνέπεια της αθρόας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΣΤΟΡΕΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΛΙΟΥ ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΥΛΑΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗΝ ΨΥΧΟΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΑΝΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΞΙΕΣ!

ΝΕΣΤΟΡΕΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΛΙΟΥ ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΥΛΑΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗΝ ΨΥΧΟΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΑΝΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΞΙΕΣ! ΝΕΣΤΟΡΕΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΛΙΟΥ ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΥΛΑΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗΝ ΨΥΧΟΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΑΝΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΞΙΕΣ! Τα παραμύθια αξιοποιούνται τις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης!

Διαβάστε περισσότερα

Διαφέρω αλλά... σε ενδιαφέρω!

Διαφέρω αλλά... σε ενδιαφέρω! Διαφέρω αλλά... σε ενδιαφέρω! Στόχοι: Αυτογνωσία Διαχείριση συναισθημάτων Αποδοχή διαφορετικότητας Σεβασμός των δικαιωμάτων Να μάθουν να συνεργάζονται Μέθοδος Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με τη σύσταση ομάδας,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 1 ο Νηπιαγωγείο Κυπαρισσίας Διαβάσαμε το παραμύθι: «ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΛΙΒΑΔΙ» Ερώτηση: ΠΟΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΧΟΝΤΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ; - Αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Έβδομο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-15 Σημειώσεις... 16 2 Μάθημα Έβδομο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθουμε τη δύναμη της αντίληψης. Θα ανακαλύψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο «Αγαπημένο μου ημερολόγιο»: ένα πλαίσιο και στρατηγικές ενίσχυσης του κλίματος αποδοχής στην προσχολική εκπαίδευση Εύη Κομπιάδου 1. Εισαγωγή Η πρακτική που ακολουθεί

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Φτάνει να μισήσει ένας άνθρωπος έναν άλλον άνθρωπο, για ν' απλωθεί,σιγά-σιγά,το μίσος σ' ολάκερη την ανθρωπότητα. Ζαν Πωλ Σάρτρ Τα τελευταία χρόνια γινόμαστε μάρτυρες πολλών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Η Μαρίνα Γιώτη στο agrinio-life Συνέντευξη στην Ιουλία Ιωάννου

Η Μαρίνα Γιώτη στο agrinio-life Συνέντευξη στην Ιουλία Ιωάννου Ημερομηνία 28/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://agrinio-life.gr/ Ιουλία Ιωάννου http://goo.gl/kpy6j7 Η Μαρίνα Γιώτη στο agrinio-life Συνέντευξη στην Ιουλία Ιωάννου 171 Views July 28, 2015 No Comments

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΚΑΤΩ ΑΧΑΪΑΣ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

ΓΕΛ ΚΑΤΩ ΑΧΑΪΑΣ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΓΕΛ ΚΑΤΩ ΑΧΑΪΑΣ 2012-2013 Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΝΕΩΝ ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ Το ερωτηματολόγιο αυτό δημιουργήθηκε με σκοπό να μελετηθεί η αυτοεκτίμηση και ο αυτοέλεγχος που διαθέτουν οι νέοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΡΤΣΩΤΑΣ Α 1 Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΡΤΣΩΤΑΣ Α 1 Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΡΤΣΩΤΑΣ Α 1 Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Τίτλος βιβλίου: «Παπούτσια με φτερά» Συγγραφέας: Παπαγιάννη Μαρία Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.Στο βιβλίο παρουσιάζονται δύο διαφορετικοί κόσμοι.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία για την ανάγνωση και τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Εργαλεία για την ανάγνωση και τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση www.e-istories.gr Εργαλεία για την ανάγνωση και τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Βασικές αρχές Οι εφαρμογές δεν υποκαθιστούν την ανάγνωση. Στοχεύουν στο να παροτρύνουν τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Μάθημα 11 «Το εσωτερικό του ανθρώπινου σώματος» στην προσχολική ηλικία

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Μάθημα 11 «Το εσωτερικό του ανθρώπινου σώματος» στην προσχολική ηλικία ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μάθημα 11 «Το εσωτερικό του ανθρώπινου σώματος» στην προσχολική ηλικία Τα θέματά μας σήμερα Θα δούμε πώς αντιλαμβάνονται τα μικρά παιδιά το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης Ενότητα: Σκοπός: Στόχοι: Βασικές Έννοιες: Μεθοδολογικές Επιλογές: ισότητα φύλων, έμφυλες ταυτότητες ανάπτυξη αυτογνωσίας και αυτοσυνείδησης σε σχέση με τις ταυτότητες φύλου 1) κατανόηση του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για Προώθηση των Περιοδικών στην ευρύτερη Αγορά

Προτάσεις για Προώθηση των Περιοδικών στην ευρύτερη Αγορά Προτάσεις για Προώθηση στην ευρύτερη Αγορά Ειδος χαρτιού που θα χρησιμοποιηθεί Τα διαφορετικά ειδη χαρτιού που προσφέρονται για χρήση στα περιοδικά Το είδος του χαρτιού που θα χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Προαιρετικό σεμινάριο: Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη Μέση Εκπαίδευση, Π.Ι. Οκτώβριος Νοέμβριος 2015 Επιμέλεια: Σωτηρία Παπαμαργαρίτη, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: "Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη"

Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: "Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη" Στο βιβλίο χρησιμοποιείτε πολυπρόσωπες αφηγήσεις μέσα στην κεντρική πλοκή ώστε να μιλήσετε για την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΡΙΝΑ ΤΣΑΝΤΑΛΗ. ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΕΝΑΝ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΜΑΓΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΑ ΖΩΑ

ΚΑΤΡΙΝΑ ΤΣΑΝΤΑΛΗ. ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΕΝΑΝ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΜΑΓΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΑ ΖΩΑ Ημερομηνία 16/3/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.talcmag.gr Πελιώ Παπαδιά http://www.talcmag.gr/sinenteyxeis/katrina-tsantali/ ΚΑΤΡΙΝΑ ΤΣΑΝΤΑΛΗ. ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΧΟΥΝ ΕΝΑΝ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΜΑΓΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

2013, Έλενα Μονογιού monoyioue@hotmail.com

2013, Έλενα Μονογιού monoyioue@hotmail.com ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΛΙΣΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ (με αλφαβητική σειρά βάση του τίτλου των παραμυθιών) 1. Διακαινισάκη, Π. (2003). Ας βγάλουμε άλλη φωτογραφία. Αθήνα: Κέδρος. Θέμα: Διαφορετική εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ.

Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ. Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ. ) με τον κώδικα της δραματικής - θεατρικής έκφρασης Η δραματοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Εισήγηση-παρουσίαση: Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Βασίλης Τσάφος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολιάζουν: Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Gerards Papadakis Soccer Academy

Gerards Papadakis Soccer Academy Παιδί Τεχνική Στόχος Gerards Papadakis Soccer Academy ΤΙ ΕΊΝΑΙ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΕ ΤΙ ΩΦΕΛΕΙ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ Τεχνική είναι η ικανότητα του παίκτη να μπορεί να ελέγχει την μπάλα και το σώμα του κάτω από την

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος:

Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: Υπεύθυνος Εκπαιδευτικός: Κοντογιάννη Γεωργία Τάξη: Α Αριθμός παιδιών που συμμετείχαν: 23 Σχολείο: 5 ο Δημοτικό Σχολείο Αλεξάνδρειας Σχολικό έτος: 2015-2016 Διάρκεια υλοποίησης: 5 μήνες ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Να

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Μάθημα επιλογής ΣΤ Εξαμήνου Διδάσκων: Κ. Ραβάνης Το διδακτικό αντικείμενο (1/3) Τήξη: η μετάβαση ενός υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Κεφαλαίου Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Τι είναι τα κριτήρια αξιολόγησης Τα κριτήρια αξιολόγησης είναι μια σειρά από πρακτικές γνώσεις και ικανότητες που

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης

Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης 5: Ορισμοί και πολυπολιτισμική πραγματικότητα στο ελληνικό σχολείο Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρίες

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρίες Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρίες Του Θωμά Κατσιώνη ΜΑ Διευθυντή του Ιδρύματος «Θεοτόκος» Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 4.1: Ζωγραφική και Εικονογραφημένο Βιβλίο Αγγελική Γιαννικοπούλου Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Διδακτική Πρακτική

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεταναστευτικό ζήτημα στην Ελλάδα. Τμήμα Project 3 1 ο ΕΠΑ.Λ. Άνω Λιοσίων Μαθητές Α Τάξης ΕΠΑ.Λ. Εκπαιδευτικός : Στάμος Γ.

Το Μεταναστευτικό ζήτημα στην Ελλάδα. Τμήμα Project 3 1 ο ΕΠΑ.Λ. Άνω Λιοσίων Μαθητές Α Τάξης ΕΠΑ.Λ. Εκπαιδευτικός : Στάμος Γ. Το Μεταναστευτικό ζήτημα στην Ελλάδα Τμήμα Project 3 1 ο ΕΠΑ.Λ. Άνω Λιοσίων Μαθητές Α Τάξης ΕΠΑ.Λ. Εκπαιδευτικός : Στάμος Γ. ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ Καλλιέργεια στους μαθητές της ΔΕΞΙΟΤΗΤΑΣ της Διαπολιτισμικής

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 1.1: Αγγελική Γιαννικοπούλου Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Διδακτική Πρακτική Διδακτική Πρακτική: Παρασκευή-Ιλιάνα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Οι αποδέκτες της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης

Οι αποδέκτες της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης Κογκίδου, Δ. & Τσιάκαλος Γ. Οι αποδέκτες της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Η Κυριακάτικη Αυγή στις 24 Απριλίου 2005 και στο: Γ. Τσιάκαλος (2006) Απέναντι στα εργαστήρια του

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 1: Η πολυπολιτισμικότητα στην κοινωνία και στο σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Διγλωσσία και Εκπαίδευση

Διγλωσσία και Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Διγλωσσία και Ζητήματα Εκπαίδευσης Διδάσκουσα: Ρούλα Τσοκαλίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα