H «ανισότητα των φύλων» ως πρόβληµα πολιτικής: Άρρητες παραδοχές της σύγχρονης Πολιτικής Aνάλυσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "H «ανισότητα των φύλων» ως πρόβληµα πολιτικής: Άρρητες παραδοχές της σύγχρονης Πολιτικής Aνάλυσης"

Transcript

1 M. Παντελίδου Mαλούτα Kαθηγήτρια Πολιτικής Eπιστήµης Tµήµα ΠE, Πανεπιστήµιο Aθηνών H «ανισότητα των φύλων» ως πρόβληµα πολιτικής: Άρρητες παραδοχές της σύγχρονης Πολιτικής Aνάλυσης H διάρθρωση των έµφυλων σχέσεων αποτελεί σήµερα ένα από τα πιο σηµαντικά κοινωνικο-πολιτικά διακυβεύµατα. Oι αλλαγές στην κοινωνικο-οικονοµική πραγµατικότητα και οι φεµινιστικές ερµηνείες των αλλαγών αυτών κάνουν πλέον επιβεβληµένη την αντιµετώπιση του φύλου όχι ως ενδεχόµενο στις επιστηµονικές αναλύσεις, ή ως πρόσθετο παράγοντα στις κατά τα άλλα καθιερωµένες ανδροκέντρικές προσεγγίσεις, αλλά ως µεθοδολογική επιλογή, οπτική µε βάση την οποία αναλύουµε την κοινωνική πραγµατικότητα. Παράληλα, η επιστηµονική έρευνα και ερµηνεία µπόρεσαν να επηρεάσουν, µέσω της συµβολής τους στη διαµορφωση αιτηµάτων και πολιτικών, τη δηµιουργία νέων αντιλήψεων για το τι είναι κοινωνικά προβληµατικό, και συνεπώς τι πρέπει πολιτικά να αντιµετωπιστεί. Kαι ενώ µια νέα, ριζικά διαφορετική ερµηνεία της πραγµατικότητας αλλάζει τις συντεταγµένες της ίδιας της πραγµατικότητας, αφού αλλάζει τα κριτήριά µας για το τι συνιστά πραγµατικότητα -κάτι που δυνητικά είναι βαθύτατα ανατρεπτικό- στην πράξη η ανατροπή αυτή δεν είναι ορατή. Kι αυτό πρωτίστως βεβαίως διότι ο συσχετισµός των κοινωνικο-πολιτικών δυνάµεων δεν την επιτρέπει, αλλά και γιατί οι θεωρητικές προϋποθέσεις για την προώθησή της είναι εξαιρετικά ισχνές στην πολιτική ανάλυση, σε έναν τοµέα δηλαδή που εξ ορισµού ασχολείται µε τι διερεύνηση των πολιτικών, συµπεριλαµβανοµένων και αυτών του φύλου. 1 Mετά το τέλος του ψυχρού πολέµου και τις αλλαγές που σηµατοδότησε τόσο στην κοινωνικο-πολιτική πραγµατικότητα, όσο και στην ιδεολογική ενατένιση της πραγµατικότητας αυτής, εµφανίστηκαν στη σύγχρονη πολιτική θεωρία και την 1 Tο παρόν κείµενο αποτελεί δεύτερη, ελαφρώς επεξεργασµένη εκδοχή προφορικής ανακοίνωσης στο συνέδριο «Το φύλο, τόπος συνάντησης των επιστηµών: Ένας πρώτος ελληνικός απολογισµός», του ΠMΣ Γυναίκες και φύλα: Aνθρωπολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις, του τµήµατος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Iστορίας του Πανεπιστηµίου του Aιγαίου. Φέρει συνεπώς τη σφραγίδα του προφορικού λόγου. 1

2 πολιτική ανάλυση νέες προβληµατικές ως κεντρικές. Προβληµατικές που αποδίδουν ιδιαίτερη έµφαση σε θέµατα δηµοκρατίας και ιδιότητας του πολίτη, στην έννοια της διακυβέρνησης σε συνδυασµό µε αυτή της παγκοσµιοποίησης και στην προβληµατική της πολυπολιτισµικότητας. Παράλληλα, αναπτύχτηκε ιδιαίτερα ο τοµέας της ανάλυσης πολιτικών (policy studies) µε στόχο τη διερεύνση των κοινωνικών προβληµάτων ως προβληµάτων πολιτικής, και τη διαµόρφωση των θεωρητικών προϋποθέσεων για την επίλυσή τους. Tο φύλο δεν απουσιάζει από τις προσεγγίσεις αυτές. Kάθε άλλο. Θα έλεγα µάλιστα ότι είναι εντυπωσιακή η ποσοτική εξέλιξη της πολιτολογικής ενασχόλησης µε το φύλο σε σύγκριση µε δυό δεκαετίες πριν. Mέχρι τότε, αυτό που χαρακτήριζε την Πολιτική Eπιστήµη ήταν η απόλυτη απουσία της αναφοράς στο φύλο ως παράµετρο της πολιτικής διαδικασίας µέχρι τη δεκαετία του 60, και η µεταγενέστερη επιλεκτική αλλά βαθύτατα σεξιστική αναφορά στις γυναίκες, ως πολιτικώς δρώντα υποκείµενα ελλάσονος σηµασίας, που αναφέρονται µόνο για λόγους σύγκρισης προς το «αυθεντικό» πρότυπο πολιτικότητας που θεωρείται ότι είναι το ανδρικό. 2 H µειωµένη πολιτική συµµετοχή των γυναικών και η µειωµένη παρουσία γυναικών σε δοµές λήψεως αποφάσεων δεν αντιµετωπιζόταν ούτε ως κοινωνικά προβληµατική, ούτε ως θεωρητικά ενδιαφέρουσα. Tο φύλο, ως σύστηµα κοινωνικών σχέσεων, ήταν παντελώς απόν, η κατανοµή των κοινωνικών ρόλων ανάλογα µε το φύλο εθεωρείτο δεδοµένη, και οι γυναικείες πολιτικές στάσεις και συµπεριφορές προσλαµβάνονταν απλώς ως αναµενόµενα «διαφορετικές». Σήµερα τι γίνεται; Oι πολλαπλές αναφορές στο φύλο σηµαίνουν µήπως ποιοτική αλλαγή στις προσεγγίσεις; Σηµαίνουν το τέλος του ανδροκεντρισµού στην πολιτική ανάλυση; ηλαδή σ έναν χώρο των Kοινωνικών Eπιστηµών που, λόγω του ίδιου του αντικειµένου του, εγγενώς υποτιµά τις γυναίκες; Για να απαντηθεί το ερώτηµα αυτό προϋποθέτει βέβαια διευκρίνιση του πώς εννοιολογείται το φύλο σήµερα στις καθιερωµένες πολιτολογικές προσεγγίσεις. Παρότι οι γενικεύσεις είναι συχνά αυθαίρετες, και µάλιστα σε έναν τοµέα όπου οι φεµινιστικές προσεγγίσεις πληθαίνουν τα τελευταία χρόνια και ταράζουν βεβαιότητες αιώνων, µπορούµε νοµίζω να παρατηρήσουµε ότι: 2

3 Στη σύγχρονη πολιτική ανάλυση, όπως και στον καθηµερινό πολιτικό λόγο, οι αναφορές σε πολιτικές για το φύλο, ταυτίζονται κατά κανόνα µε µέτρα πολιτικής για γυναίκες. Σαν να έχουν µόνο οι γυναίκες φύλο. H εµπειρική αυτή παρατήρηση προβάλλει µερικές από τις άρρητες παραδοχές της καθιερωµένης πολιτικής ανάλυσης, στο πλαίσιο των οποίων η διάσταση του φύλου ως συστήµατος σχέσεων που κωδικογραφεί µια σχέση ιεράρχισης εξακολουθεί να είναι ουσιαστικά απούσα, ενώ παράλληλα, αυτό που εννοιολογείται ως «ανισότητα των φύλων» προσλαµβάνεται απλώς ως πρόβληµα προς επίλυση µέσω της θεσµοθέτησης φιλογυνικών µέτρων. 3 Kυρίως δε, µέσω µέτρων για τη διευκόλυνση των γυναικών στην άσκηση των πολλαπλών τους ρόλων, σε συνδυασµό µε την είσοδό τους στην αγορά εργασίας. H δε επίλυση του προβλήµατος αυτού θεωρείται από προοδευτικούς στοχαστές και πολιτικούς ως απαραίτητη και για την εύρυθµη λειτουργία της δηµοκρατίας, κάτι που επικεντρώνεται σε µια προβληµατική για την αντιπροσώπευση και τη θεσµοθέτηση θετικών διακρίσεων, όπως οι ποσοστώσεις στα ψηφοδέλτια, µε στόχο την εξάλειψη της ανισοκατανοµής της πολιτικής εξουσίας ανάλογα µε το φύλο. Σε αυτό το πλαίσιο, η θωράκιση του κράτους πρόνοιας από νεο-φιλελεύθερες απειλές και η αύξηση των προνοιακών παροχών στις γυναίκες προσλαµβάνονται, στην Eλλάδα ιδιαίτερα αλλά όχι αποκλειστικά, ως µέτρα κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά και προάσπισης της δηµοκρατίας, ενώ και η θεσµοθέτηση ποσοστώσεων στα ψηφοδέλτια προωθείται κυρίως ως µέτρο υπέρ της τελευταίας. 4 Eίναι απαραίτητο να σηµειώσουµε εδώ, όσον αφορά αυτή την αντιµετώπιση του φύλου, ότι στην ευρωπαϊκή Πολιτική Eπιστήµη είναι φανερή η καθοριστική επίδραση των προδιαγραφών για τη χρηµατοδότηση ερευνητικών προτάσεων από την Eυρωπαίκή Eπιτροπή. Προδιαγραφές που περιλαµβάνουν µια συγκεκριµένη άρρητη 2 Bλ. M. Παντελίδου Mαλούτα, 1987, όπου υπάρχει και η απαραίτητη βιβλιογραφική στήριξη. 3 H βιβλιογραφική τεκµηρίωση της παρατήρησης αυτής θα χρειαζόταν πολλές σελίδες ώστε να θεωρηθεί στοιχειωδώς πλήρης. Θα περιοριστώ συνεπώς στις εξαιρέσεις, οι οποίες, όσον αφορά την καθιερωµένη Πολιτική Eπιστήµη περιλαµβάνουν τις εργασίες της V. Randall, κυρίως 1982 και 1998, και της J. Lovenduski, κυρίως Στο χώρο της πολιτικής θεωρίας, η οποία βεβαίως εµπνέει πολιτολογικές αναλύσεις, είναι απαραίτητη µεταξύ άλλων η αναφορά στο έργο της C. Pateman, κυρίως 1988, 1989 και 1992, της A. Phillips, 1991, 1993 και 1998, της S.M. Okin, κυρίως 1979, 1989, 1990 και 1996, και της I. M. Young, 1990, 1990β και Ιδιαίτερα για την ιδιότητα του πολίτη, βλ., R. Lister, Oσον αφορά την πρόσφατη προβληµατική της ανάλυσης πολιτικών σαφώς ξεχωρίζει η µελέτη της C.L. Bacchi, Eίναι εντυπωσιακή από αυτή την άποψη η συζήτηση που έγινε στην ελληνική Bουλή ( ) για τις ποσοστώσεις στις δηµοτικές εκλογές, όπου η µεγάλη πλειονότητα των υποστηρικτών των ποσοστώσεων, συµπεριλαµβανοµένης και της εισηγήτριας Yπουργού, τόνισαν την αναγκαιότητα της θεσµοθέτησής τους ως µέτρου για τη δηµοκρατία. 3

4 και απροβληµάτιστη αντίληψη για το φύλο, και συνεπώς για τις πολιτικές που είναι δυνατό να εφαρµοστούν για την ανισότητα που ανάγεται σε αυτό. Όταν η ενσωµάτωση της διάστασης του φύλου σε όλες τις πολιτικές των χωρών-µελών της EE (mainstreaming), υποχρεωτική από το 1997, µεταφράζεται κατά κανόνα, στην Eλλάδα τουλάχιστον αλλά όχι µόνο, σε κάποιες διευκολύνσεις για κάποιες γυναίκες, και όταν ο απώτερος ευρωπαϊκός στόχος συνοψίζεται στη δηµιουργία κοινωνιών µε κοινωνική συνοχή, έννοια µε θετική φόρτιση αλλά εξαιρετικά ασαφής, χωρίς συγκεκριµένο άρα εύπλαστο περιεχόµενο, τότε είναι αναµενόµενο ότι θα υπάρξουν µέτρα υπέρ συγκεκριµένων κατηγοριών γυναικών, κάτι που είναι πάντα θετικό, αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι έτσι θα καταπολεµηθεί ουσιαστικά η εγγενής ανισότητα στο υπάρχον σύστηµα σχέσεων των φύλων. Aναµφίβολα το gender mainstreaming (µπορεί να) έχει ανατρεπτικές δυνατότητες, και επίσης αναµφίβολα στην εννοιολόγηση και την προώθησή του συνέβαλαν ως εµπειρογνώµονες πολιτικοί επιστήµονες µε φεµινιστικές ευαισθησίες. 5 Ωστόσο, «η ενσωµάτωση της οπτικής του φύλου» σε όλες τις πολιτικές, (ή η ενσωµµάτωση της οπτικής της έµφυλης ισότητας) η οποία συνιστά το mainstreaming 6 σύµφωνα µε την κυρίαρχη εννοιολόγησή του, δεν διευκρινίζει ούτε πώς γίνεται αντιληπτή η έµφυλη ισότητα, ούτε βεβαίως η θεµελιακή έννοια φύλο. Eνώ στην καθιερωµένη πολιτική ανάλυση είναι ανύπαρκτος ο σχετικός προβληµατισµός, παράλληλα, στις πολλαπλές και συχνά γόνιµες κριτικές του mainstreaming από «φεµινιστική» σκοπιά απουσιάζουν οι αναφορές στην πρωταρχική έλλειψη που χαρακτηρίζει κάθε πολιτική για το φύλο, όταν σε αυτή προσλαµβάνεται το τελευταίο ως προφανές στοιχείο της καθηµερινότητας, που δεν χρήζει θεωρητικής επεξεργασίας, ούτε συνεπώς σαφούς ορισµού. Aυτή η αντιµετώπιση του φύλου υποβιβάζει συχνά τις πολιτικές του mainstreaming σε «απλές» πολιτικές θετικών διακρίσεων, κάτι που γίνεται στην Eλλάδα, ενώ παράλληλα, δικαιολογεί απόλυτα τις κριτικές εναντίον του οι οποίες επισηµαίνουν 5 O καθιερωµένος ορισµός του mainstreaming είναι αυτός της οµάδας εµπειρογνωµόνων του Συµβουλίου της Eυρώπης: Gender mainstreaming is the (re)organisation, improvement, development and evaluation of policy processes, so that a gender equality perspective is incorporated in all policies at all levels and at all stages, by the actors normally involved in policy-making. 6 H απόδοση του όρου στα ελληνικά ως ενσωµάτωση σε όλες τις πολιτικές δεν είναι απολύτως επιτυχής αλλά είναι πλέον καθιερωµένη. Aυτό όµως που είναι δηλωτικό της κυρίαρχης άρρητης παραδοχής για το θέµα είναι η απόδοση του gender equality ως ισότητα των φύλων. O καθιερωµένος πληθυντικός καταδεικνύει και τα όρια του εγχειρήµατος. Aς σηµειωθεί ότι, η έµφυλη ανισότητα ως πρόβληµα πολιτικής στην Eλλάδα, αποτελεί αντικείµενο διερεύνησης ερευνητικής οµάδας του EKKE, στο πλαίσιο ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράµµατος µε τίτλο Policy Frames and Implementation Problems: the Case of Gender Mainstreaming (Mageeq). 4

5 τους κινδύνους να µετατραπούν και οι τελευταίες σε περιττές, χωρίς να αντικατασταθούν από άλλες, 7 ιδιαίτερα σε κοινωνίες µε µακρά παράδοση προνοιακών πολιτικών για την έµφυλη ισότητα. 8 H πολιτική υπήρξε βέβαια ιστορικά το κατ εξοχήν αποκλειστικά ανδρικό πεδίο ανθρώπινης δραστηριότητας, 9 ενώ η διάκριση ιδιωτικός-δηµόσιος χώρος λειτούργησε ως παράγοντας νοµιµοποίησης της γυναικείας κοινωνικής κατωτερότητας, και του γυναικείου πολιτικού αποκλεισµού. Παρότι όµως η φεµινιστική θεωρία και πράξη κατάφεραν να αµφισβητήσουν αιώνες πολιτικού στοχασµού, στο πλαίσιο του οποίου οι γυναίκες ή δεν υπήρχαν ή αντιµετωπίζονταν ως φύσει υποδεέστερες, 10 και ενώ πλέον σε όλες τις δηµοκρατικές χώρες οι γυναίκες έχουν πλήρη πολιτικά δικαιώµατα εδώ και καιρό, παράλληλα, σχεδόν σε όλες η τυπική πολιτική ισότητα των φύλων δεν µετουσιώθηκε ούτε καν στοιχειωδώς σε ισοκατανοµή της πολιτικής εξουσίας µεταξύ φορέων διαφορετικού φύλου. H εικόνα της πολιτικής διαδικασίας παραµένει κυριαρχικά ανδρική, γυναίκες και άνδρες αντιµετωπίζονται ως, και συχνά αισθάνονται ότι είναι πολίτες διαφορετικής κατηγορίας, ενώ ο χώρος της πολιτικής συνεχίζει σχεδόν απρόσκοπτα να ανδροκρατείται. Tα παραπάνω, που µέχρι πρόσφατα καθόλου δεν απασχολούσαν την καθιερωµένη πολιτική θεωρία ούτε την αντίστοιχη πολιτική ανάλυση ως ενδείξεις κοινωνικής ανισότητας, καταδεικνύουν πρωτίστως τον προβληµατικό χαρακτήρα της λειτουργίας της δηµοκρατίας στη σχέση της µε την έµφυλη υπόσταση των πολιτών, όπως εννοιολογείται και βιώνεται αυτή µέχρι σήµερα. H πολιτική αυτή έκφραση της έµφυλης ανισότητας, µας υποψιάζει ακόµη και προς την κατεύθυνση της υπόθεσης του απόλυτου ασύµπτωτου στη σχέση δηµοκρατίας και συστήµατος σχέσεων των φύλων. 11 Γιατί προφανώς δεν θα µπορούσε να συνυπάρξει ουσιαστική δηµοκρατία - όχι απλώς ως τυπικό σύστηµα διακυβέρνησης αλλά ως σύνολο κοινωνικών σχέσεων 12 - µε ένα σύστηµα εξουσιαστικών σχέσεων όπως είναι αυτό των φύλων. εν 7 Bλ. E. Lombardo, 2003, σ Bλ. συγκεκριµένα παραδείγµατα στο M. Verloo, Bλ. W. Brown, 1988, σ Bλ. S. M. Okin, 1979, V. Sapiro, 1992, καθώς και µια ανθολόγηση σχετικών κειµένων: F. Collin, E. Pisier, E. Varikas, Mε το θέµα αυτό ασχολούµαι στο M. Παντελίδου Mαλούτα, Bλ. V. Held, 1993, σ. 175, η οποία παραπέµπει στη σχετική, κλασική πλέον, διατύπωση του C. B. Macpherson,

6 µπορεί να συνδυαστεί δηµοκρατία µε ένα πλαίσιο αυστηρών, οριοθετηµένων και αδιαπέραστων ταυτοτήτων, οι οποίες δοµούνται αντιθετικά, διχοτοµικά και γι αυτό ιεραρχικά. 13 Kαι δεν είναι δυνατό να αναφερόµαστε στη δηµοκρατία, όταν η κυρίαρχη πρόσληψη του πολιτικού εξακολουθεί να παραπέµπει στα δεδοµένα µιας άκαµπτης ταυτότητας φύλου (της ανδρικής) και να συµβάλλει έµπρακτα, µέσω συγκεκριµένων πολιτικών, στην εκσυγχρονιστική νοµιµοποίηση µιας συλλογιστικής που υποστηρίζει ότι το ανθρώπινο είναι διττό, αρκούµενη απλώς στη µετατόπιση των ορίων στην κατά φύλα κατανοµή των κοινωνικών ρόλων. εν είναι δυνατό τελικά να υπάρξει ουσιαστική δηµοκρατία στο πολιτικό πεδίο, αν δεν υπάρχει στο ευρύτερο κοινωνικό και τις γενικότερες διϋποκειµενικές σχέσεις, αν συνεχίσουµε να µην θεµελιώνουµε την ανθρώπινη κοινότητα σε µια πραγµατικά οικουµενική αντίληψη του ανθρώπινου, στην οποία εµπεριέχεται η πολλαπλότητα και η πολυµορφία. Kαι είναι πράγµατι εντυπωσιακό το ότι αυτή η διάσταση της σχέσης δηµοκρατία και φύλο εξακολουθεί να αγνοείται, τόσο από θεωρητικούς της δηµοκρατίας που είναι ευαίσθητοι στην ταξική ανισότητα και στις προκλήσεις της πολυπολιτισµικότητας, όσο και από ειδικούς στην πολιτική ανάλυση που ασχολούνται µε τη δηµοκρατική πράξη. Kάτι που δίχνει την εγκυρότητα της υπόθεσης ότι ο τρόπος µε τον οποίο εννοιολογούµε το φύλο και την περιβόητη «διαφορά των φύλων» είναι απολύτως καθοριστικός, τόσο για το πώς αντιµετωπίζουµε θεωρητικά την ανισότητα που ανάγεται στο φύλο, όσο και για τις πολιτικές εναντίον της ανισότητας τις οποίες προκρίνουµε. Tο φύλο, στον τοµέα των πολιτικών δικαιωµάτων έχει πράγµατι παραδειγµατικό χαρακτήρα σχετικά µε το πώς µπορεί, σε συνθήκες νοµικής ισότητας που φαινοµενικά περιλαµβάνουν όλες και όλους, να λειτουργήσουν αποκλεισµοί. Eίναι προφανές ότι η πολιτική ισότητα που νοµικά προβλέπεται, δοµικά εµποδίζεται, άρα χρειάζονται µέτρα ώστε η πολιτική ισότητα να αποκτήσει ουσία και περιεχόµενο. Tο ερώτηµα όµως είναι τι είδους µέτρα, δηλαδή, ποια αντιµετώπιση του φύλου και της ανισότητας που ανάγεται σε αυτό είναι πιο αποτελεσµατική για τον εκδηµοκρατισµό της δηµοκρατίας; Για να απαντηθεί το ερώτηµα αυτό, θα πρέπει πρώτα να διευκρινίσουνε ποιος είναι ο στόχος: Θα στοχεύσουµε στη λιγότερο ασύµµετρη σχέση δηµοκρατίας και φύλου, επιδιώκοντας να αποκτήση και γυναικείο πρόσωπο η 13 Tην προβληµατική αυτή αναπτύσσω περισσότερο στο M Παντελίδου Mαλούτα,

7 δηµοκρατία, δίπλα στο καθιερωµένο ανδρικό, όπως µοιάζει να επιδιώκεται µέσω των σχετικών πολιτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Ή θα στοχεύσουµε στο να γίνει η δηµοκρατία πραγµατικά αδιάφορη προς το φύλο, συνεπής προς τις συστατικές αρχές της, αναγνωρίζοντας παράλληλα την έµφυλη υπόσταση των πολιτών ως ένα από τα πολλά χαρακτηριστικά τους που δεν αποκρυσταλλώνονται σε πρότυπα ιεράρχισης; H ασάφεια του στόχου, που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη πολιτική ανάλυση ως προς την καταπολέµηση της πολιτικής έκφρασης της έµφυλης ανισότητας, απορρέει τελικά από την έλλειψη διευκρίνισης του σε τι είδους κοινωνία προσβλέπουµε, και συγκεκριµένα, ως προς το φύλο, σε τι από τα δύο στοχεύουµε στην πράξη: Aυτό που επιδιώκουµε είναι απλώς να τοποθετηθούν περισσότερες γυναίκες σε θέσεις εξουσίας, αποδεχόµενοι/ες ότι οι γυναίκες αποτελούν «ειδική» κατηγορία µε ιδιαίτερες δεξιότητες τις οποίες αυτές µπορεί να εισφέρει στην πολιτική διαδικασία, προσβάλλοντας έτσι την ανδρική ηγεµονία; Ή στοχεύουµε στη διαµόρφωση µιας πιο δίκαιης, ισότιµης και ελεύθερης κοινωνίας για όλα τα υποκείµενα; Aν η απάντηση κλίνει προς το δεύτερο, τότε θα πρέπει να επισηµανθεί ότι το πρώτο, από µόνο του, δεν αποτελεί µέσο, ούτε βέβαια στρατηγική µε απώτερο στόχο το δεύτερο. Mάλιστα µια στρατηγική η οποία νοµιµοποιεί περαιτέρω τη διάκριση γυναίκες-άνδρες, εξαίροντας τη «γυναικεία διαφορετικότητα», σίγουρα αντιφάσκει µε τον απώτερο στόχο για τον οποίο υποτίθεται ότι επελέγη. H σαφής, πολιτικά ευαίσθητη και θεωρητικά υποψιασµένη απάντηση στο ερώτηµα σε τι είδους κοινωνία προσβλέπουµε (πέρα από τις γενικότητες περί καταπολέµησης της «ανισότητας των φύλων») είναι νοµίζω κρίσιµη για το εάν θα καταφέρουµε, υπηρετώντας την υπόθεση της ισότητας που είναι προφανώς εγγενής στην σύγχρονη θεωρία της δηµοκρατίας, να αποφύγουµε να υποθηκεύσουµε το άλλο συστατικό του δηµοκρατικού οράµατος, που συµπυκνώνεται στην επιταγή της απελευθέρωσης από όλα τα δεσµά, 14 συµπεριλαµβανοµένων βεβαίως και αυτών του φύλου. Aπελευθέρωση που είναι απαραίτητη και για την ίδια την ουσιαστική εφαρµογή της αρχής της ισότητας, και η οποία συνθέτει τη µόνη στόχευση που µπορεί να ευνοήσει την πραγµατική αδιαφορία προς το φύλο, δηλαδή την καταπολέµηση των διακρίσεων που ανάγονται σ αυτό. Mάλιστα εντυπωσιάζει το ότι η προβληµατική σχέση δηµοκρατίας και φύλου δεν απασχολεί εκείνους/ες τους/ις κοινωνικούς επιστήµονες 14 Γι αυτή την αντίληψη περί δηµοκρατίας, βλ. A.Touraine, 1994 και

8 οι οποίοι/ες, αν δεν έχουν φεµινιστικές ανησυχίες, είναι πάντως υπέρµαχοι µιας θεωρίας της δηµοκρατίας που περιλαµβάνει στις αξίες που την καθορίζουν, τόσο την ισότητα (κράτος δικαίου για όλες και όλους), όσο και την ελευθερία, µε την έννοια της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας όλων, πέρα από οποιουσδήποτε περιορισµούς. Mε αυτή την έννοια είναι προφανές ότι δεν αρκούν τα µέτρα ισότητας, διότι προβάλλουν ως αδιέξοδα, ως µη επαρκή για τον εκδηµοκρατισµό της δηµοκρατίας. Για τη διαµόρφωση πολιτικών, που στοχεύουν στην αντιµετώπιση της έµφυλης ανισότητας, εκτός από την οριοθέτηση του σε τι είδους κοινωνία προσβλέπουµε, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί και η διευκρίνιση του ποιο είναι τελικά το πρόβληµα για το οποίο µεθοδεύεται η πολιτική αντιµετώπιση. Kαι εδώ εντοπίζεται η ευθύνη των πολιτικών επιστηµόνων. Kάθε πρόταση µέτρων πολιτικής εµπεριέχει αναπόφευκτα και µια διάγνωση για τη φύση του προβλήµατος προς επίλυση, διάγνωση που καθορίζεται από µια κατά κανόνα άρρητη αναπαράσταση του σχετικού προβλήµατος. 15 H αναφορά στην «ανισότητα των φύλων» ως πρόβληµα πολιτικής έχει µάλιστα παραδειγµατικό χαρακτήρα για το πώς η επίκληση της πολιτικής αντιµετώπισής της, η θεσµοθέτηση µέτρων, δοµεί την έµφυλη ανισότητα ως κοινωνικό πρόβληµα κατά συγκεκριµένο τρόπο. Στο πλαίσιο της καθιερωµένης σχετικής προσέγγισης το τι αντιµετωπίζεται ως προβληµατικό και τι όχι, ως προς το σύστηµα σχέσεων των φύλων, δεν είναι προφανώς καθόλου τυχαίο και ανάγεται στα συγκεκριµένα, κυρίαρχα και ανεπεξέργαστα νοηµατικά πλαίσια, τα οποία περιβάλλουν τη διαµόρφωση πολιτικών σε κάθε κοινωνία. Nοηµατικά πλαίσια που βασίζονται σε προϊδεάσεις για το φύλο και την περιβόητη διαφορά των φύλων, και σε αυτονόητες διχοτοµίες που παραµένουν απρόσβλητες. H άρρητη αυτή αναπαράσταση των προς επίλυση κοινωνικών προβληµάτων, στο πλαίσιο της πολιτικής ανάλυσης και του σχεδιασµού πολιτικών, εµποδίζει τις ενδεχόµενες δοµικές αλλαγές, ακόµη και την έκφραση επιθυµίας για σχετικές αλλαγές, αφού περιορίζει το πεδίο των δυνατών παρεµβάσεων σε προκαθορισµένα πλαίσια που σέβονται προϋπάρχουσες παραδοχές. Γι αυτό και στην καθιερωµένη πολιτική ανάλυση τα ποιο σηµαντικά ερωτήµατα είναι συχνά αυτά που δεν διατυπώνονται ποτέ: 15 Bλ. C. L. Bacchi, Για την έννοια των νοηµατικών πλαισίων βλ. J. Squires,

9 Πολιτικές για το φύλο: Aλλά για ποιο φύλο πρόκειται, πώς εννοιολογούµε το φύλο; Mπορούµε να δεχτούµε ότι φιλογυνικά µέτρα, δηλαδή µέτρα που εξ ορισµού αποδέχονται τη διχοτοµία του φύλου ως δεδοµένη, συνιστούν ικανοποιητικές πολιτικές για το φύλο ως σύστηµα σχέσεων µε τον συγκεκριµένο ιεραρχικό χαρακτήρα; Aλλά πώς να διεκδικήσουµε άλλες, ή πώς να συλλάβουµε καν άλλες πολιτικές αν δεν εµβαθύνουµε στην ίδια την έννοια του φύλου; Aν δεν διευκρινήσουµε καθαρά, ποιο είναι τελικά το πρόβληµα µε την έµφυλη ανισότητα; Aπό που πηγάζει; Kαι ακόµη τι είδους κοινωνία δροµολογούν τα µέτρα πολιτικής που κρίνονται σήµερα ως απαραίτητα γι αυτό που αντιλαµβανόµαστε ως «ανισότητα των φύλων»; Πολιτικές για την ισότητα ευκαιριών: Tι σηµαίνει το φιλελεύθερο πρόταγµα περί ισότητας ευκαιριών στον τοµέα του φύλου; Πώς λειτουργεί ιδεολογικά; Eκτός από τον στιγµατισµό των αποδεκτών, που είναι εγγενές πρόβληµα των θετικών διακρίσεων, η λογική της ισότητας ευκαιριών εγγενώς ενοχοποιεί τα θύµατα της ανισότητας. Για παράδειγµα: Σας προσφέραµε στις τελευταίες δηµοτικές εκλογές το 33% των θέσεων στα ψηφοδέλτια, και εσείς καταφέρατε να εκλεγείτε κατά 12%. Ποιος φταίει; H άρρητη απάντηση είναι νοµίζω προφανής, ενώ παρακάµπτεται το ουσιώδες ερώτηµα, ποια ισότητα ευκαιριών υπήρξε πράγµατι; Πώς ορίζεται η ισότητα ευκαιριών και πώς µπορεί να εξασφαλιστεί; Kαι κυρίως, θεσµοθετώντας ένα µέτρο µε στόχο την αύξηση της ισότητας ευκαιριών ταυτίζουµε περιοριστικά την έννοια της ισότητας, που είναι εξ ορισµού ανατρεπτική στις συνδηλώσεις της, µε αυτή της φιλελεύθερης ισότητας ευκαιριών, κάτι εξαιρετικά επικίνδυνο: Γιατί αποτελεί έκπτωση των οραµάτων για ουσιαστική ανατροπή του εξουσιαστικού συστήµατος σχέσεων των φύλων, και παγίδα στην οποία εγκλωβιζόµαστε υποθηκεύοντας τις ανατρεπτικές δυνητικές προοπτικές του αιτήµατος της ισότητας. Eίναι θεµιτό να υποθέσει κανείς ότι τα προβλήµατα που εντοπίζονται στη δηµοκρατική πράξη και ανάγονται στην έµφυλη ανισότητα (όπως η πολιτική «υποαντιπροσώπευση» των γυναικών), οφείλονται στην αδυναµία να γίνουν οι γυναίκες ως γυναίκες ισότιµα µέλη της δηµοκρατικής κοινωνίας, αφού η µειονεξία που είναι σύµφυτη µε το φύλο τους είναι αδύνατο να συνυπάρξει µε την ουσιαστική κατοχή της ιδιότητας του πολίτη. είκτης, αλλά και έκφραση της κατωτερότητας στην κοινωνική τους θέση, η µειωµένη αυτή παρουσία - που αποτελεί όντως 9

10 πρόβληµα για τη δηµοκρατία και που όντως χρήζει πολιτικών παρεµβάσεων - παραπέµπει στους πολλαπλούς δοµικούς και ιδεολογικούς αποκλεισµούς των γυναικών, και στα διαφοροποιηµένα πρότυπα ζωής των φύλων, τα οποία νοµιµοποιεί η αντίληψη περί διαχωρισµού ιδιωτικού και δηµόσιου χώρου. Eίναι δε αξιοσηµείωτο και προβληµατικό για τη σύγχρονη δηµοκρατία, το ότι µια κοινωνική κατηγορία που ιστορικά αποκλείσθηκε από το δηµόσιο χώρο λόγω του φύλου της, τελικά απέκτησε ισονοµία και ισότητα πολιτικών δικαιωµάτων ως φορέας των ίδιων εκείνων ιδιοτήτων που την απέκλειαν. Σ αυτό το πλαίσιο, οι γυναίκες συστηµατικά περιθωριοποιούνται, αφού, παρά τις αλλαγές που σηµειώνονται στα πρότυπα και τους ρόλους, εξακολουθούν να κοινωνικοποιούνται έτσι ώστε να συµµετέχουν λιγότερο στην πολιτική διαδικασία από τους άνδρες: Όλες οι σχετικές εµπειρικές έρευνες στην Eλλάδα, και όχι µόνο, τεκµηριώνουν την υπόθεση ότι οι γυναίκες δηλώνουν χαµηλότερο πολιτικό ενδιαφέρον, ενηµερώνονται λιγότερο, ανταλλάσουν πολιτικές απόψεις σε µικρότερο βαθµό, έχουν πιο διαδεδοµένη αίσθηση αναποτελεσµατικότητας και µαταιότητας σχετικά µε την ενδεχόµενη παρέµβασή τους κ.ά. 16 Στοιχεία που προφανώς δεν µας εκπλήσσουν. H µειωµένη παρουσία τους στις δοµές λήψεως αποφάσεων είναι µία από τις εκφράσεις της αλλοτριωµένης σχέσης τους µε την πολιτική, και ίσως όχι η πιο σηµαντική. Eξάλλου, είναι αναµενόµενο ότι οι κοινωνικά υποτελείς, µε όποιους όρους και αν εννοιολογήσουµε την υποτέλεια, ταξικούς, εθνοτικούς, θρησκευτικούς, φυλετικούς κ.ά., θα υστερούν σε παρουσία στις εξουσιαστικές δοµές. Kαι βεβαίως, δεν εννοιολογώ τη µειωµένη αυτή παρουσία µε όρους αντιπροσώπευσης, διότι δεν θεωρώ µε τα δεδοµένα του υπάρχοντως πολιτικού συστήµατος και µε βάση τις αρχές της δηµοκρατίας, ότι οι γυναίκες που βρίσκονται σήµερα στη Bουλή εκπροσωπούν τις γυναίκες ως κοινωνική κατηγορία. ιότι εκπροσωπώ σηµαίνει αναφέροµαι και λογοδοτώ στην κατηγορία από την οποία απορρέω, προϋποθέτει την ύπαρξη δοµών και διαδικασιών επιλογής εκπροσώπων της συγκεκριµένης κατηγορίας, στοιχεία που προφανώς δεν υπάρχουν και δεν µπορούν να υπάρξουν στη σηµερινή δηµοκρατία. 17 Eπιπλέον, η φυσική παρουσία γυναικών στη Bουλή, για παράδειγµα, δεν εγγυάται ότι το φύλο θα αποτελέσει ουσιαστική παράµετρο της διαµόρφωσης πολιτικών. Γιατί βέβαια, δεν είναι οι γυναίκες, αλλά οι φεµινίστριες (και οι φεµινιστές ενδεχοµένως), αυτές και αυτοί που θα προκαλέσουν αλλαγές στην πολιτική αντιµετώπιση του φύλου. 16 Bλ. για παράδειγµα, M. Παντελίδου Mαλούτα,

11 H αντίφαση µεταξύ της υποτέλειας που επιφυλάσσεται στις γυναίκες και της οικουµενικής ισότητας των δικαιωµάτων, η οποία αφορά τους «ελεύθερους και ίσους» πολίτες, θεωρητικά ανεξαρτήτως φύλου, δείχνει καθαρά ότι προβληµατική είναι η σχέση της δηµοκρατίας µε το σύστηµα σχέσεων των φύλων, και όχι «απλώς» µε τις γυναίκες. Συνεπώς, υποδεικνύει και την κατευθυνση την οποία θα πρέπει να έχουν οι πολιτικές καταπολέµησης του πολιτικού αποκλεισµού των γυναικών, που δεν µπορεί αποσπασµατικά να απευθύνονται σε µία από τις εκφράσεις της γυναικείας κοινωνικής κατωτερότητας σαν να είναι αυτή η γεννεσιουργός αιτία. Αν, δηλαδή, ο πολιτικός αποκλεισµός των γυναικών είναι προβληµατικός για τη δηµοκρατία, αυτός δεν καταπολεµάται ουσιαστικά µε παρεµβάσεις σε µία από τις επιπτώσεις του (µικρότερος αριθµός γυναικών στις δοµές λήψεως πολιτικών αποφάσεων). Aντίθετα, η προωθούµενη λογική της γυναικείας διαφορετικότητας -που κατά ειρωνικό τρόπο αποτελεί και φεµινιστικό ιδεολόγηµα- βολεύει την καθιερωµένη πολιτική ανάλυση γιατί δεν αναταράσσει τις παραδοχές της, τής επιτρέπει να προσθέτει απλώς στο ήδη υπάρχον corpus των δεδοµένων της µια άλλη, πρόσθετη παράµετρο. Έτσι η γυναικεία «διαφορετικότητα» αποτελεί κατά κανόνα αδιαµφισβήτητο σηµείο αναφοράς, δεδοµένο που δεν εξετάζεται, µένει έξω από τη θεωρία, δεν προβληµατίζει, και κατευθύνει πολιτικές που, στο όνοµα της καταπολέµησης της ανισότητας, τελικά οδηγούν στον εκσυγχρονισµό της γυναικείας υποτέλειας και όχι στην ουσιαστική εξαλειψή της. Συνεπώς, είναι απλοϊκές και παραπλανητικές οι κυρίαρχες πολιτολογικές θεωρήσεις που επικεντρώνονται στη «διαφορά των φύλων» ως αυταπόδεικτη προϋπάρχουσα πραγµατικότητα που δηµιουργεί πρόβληµα για τη δηµοκρατία, αλλά και η οποία θα πρέπει να γίνει αποδεκτή ως βάση πολιτικών ρυθµίσεων. Kαι είναι απλοϊκές και παραπλανητικές διότι ξεχνούν ότι η «διαφορά» αυτή εκφράζεται και, κυρίως, δοµείται ως κοινωνική ιεράρχηση, ως σχέση υποτέλειας, και γι αυτό πολιτικά πρέπει να αµφισβητηθεί, και όχι να νοµιµοποιηθεί περαιτέρω. Tο ότι δεν αµφισβητείται, αντίθετα µάλιστα αποτελεί κοινό τόπο που «αξιοποιείται», στην Eλλάδα ιδιαίτερα, και στον πολιτικό λόγο γυναικών πολιτικών µε φιλογυνικές θέσεις, αποτελεί ουσιώδες πολιτικό πρόβληµα. Kι αυτό διότι ο τρόπος µε τον οποίο αντιµετωπίζουν οι 17 Bλ. την τεκµηριωµένη συµβολή στο σχετικό θεωρητικό διάλογο, της E. Bαρίκα,

12 πολιτικοί και οι ειδικοί της πολιτικής ανάλυσης την έννοια της διαφοράς των φύλων και το ίδιο το φύλο, είναι προφανώς καθοριστικός για το είδος των πολιτικών ισότητας που προκρίνουν. Aν σηµείο αναφοράς για την καταπολέµηση της έµφυλης ανισότητας είναι οι συστατικές αρχές της δηµοκρατίας, τότε βασική δηµοκρατική στόχευση στη σηµερινή συγκυρία θα έπρεπε να είναι η ενισχυση της ουσιαστικής αδιαφορίας προς το συγκεκριµένο φύλο των πολιτών και στην πράξη, ώστε η τυπική πολιτική ισότητα να µην εµποδίζεται από την κοινωνική ανισότητα των φύλων. Tο ερώτηµα είναι πώς θα επιτευχθεί αυτή, όταν το φύλο αποτελεί βασική αρχή οργάνωσης της κοινωνίας ως θεσµοθετηµένη διχοτοµική µορφή ιεράρχησης; Kαι µε ποιο τρόπο µπορεί πολιτικά να αµφισβητηθεί ως τέτοια, πράγµα απαραίτητο, στο βαθµό που αποτελεί προϋπόθεση για την ουσιαστική αποδέσµευση της ιδιότητας του πολίτη από το φύλο; Eίναι φανερό ότι η ριζική αντιµετώπιση του ζητήµατος χρειάζεται για να επιτευχθεί, όπως ήδη ελέχθη, πολιτικές για το φύλο και όχι απλώς µέτρα πολιτικής για τις γυναίκες. Γιατί, όπως ήδη υποστηρίχτηκε, είναι προβληµατική για τη δηµοκρατία η σχέση της µε το κυρίαρχο σύστηµα σχέσεων των φύλων, και όχι µε τις γυναίκες, κάτι που δείχνει ότι στόχος των όποιων πολιτικών για και την ουσιαστικοποίηση των πολιτικών δικαιωµάτων, δεν θα πρέπει να είναι η ισότητα των δύο φύλων, αλλά η ισότητα των υποκειµένων ανεξαρτήτως φύλου. Kάτι τελείως διαφορετικό. H επιταγή της ισότητας των δύο φύλων µοιάζει µάλιστα εγγενώς ανέφικτη, στο βαθµό που άνδρες και γυναίκες συγκροτούνται εξ ορισµού ως άνισοι, 18 ενώ στην όλη λογική της, το τι σηµαίνει άνδρας και το τι γυναίκα θεωρείται προφανές και δεδοµένο µια για πάντα: Oι γυναίκες είναι το κατωτερο µέλος ενός διπόλου µε συγκεκριµένα «διαφορετικά» χαρακτηριστικά τα οποία αυτά έχουν να εισφέρουν στην πολιτική διαδικασία. Oι πολιτικές που αναφέρονται στο φύλο, θα πρέπει συνεπώς να στοχεύουν όχι στο να νοµιµοποιήσουν περαιτέρω την καταπιεστική διχοτοµία µε την οποία αυτό, κατά κανόνα, εκφράζεται ως σήµερα, αλλά στο να την υποσκάψουν. 19 Aποφεύγοντας συνθήµατα και πρακτικές που αποδέχονται την ύπαρξη κοινής και οµοιογενούς 18 Bλ. M.Παντελίδου Mαλούτα, Eδώ αναφέροµαι στην προβληµατική της J. Lorber, 2000, σσ.79-95, η οποία µας προτρέπει και µε τον τίτλο του άρθρου της προς αυτήν την κατεύθυνση. 12

13 ταυτότητας της κοινωνικής κατηγορίας στην «απελευθέρωση» της οποίας στοχεύουν, και προσβλέποντας σε συµµαχίες µε άλλους φορείς και δυνάµεις µε ανατρεπτικά οράµατα. εν είναι δυνατό να εναποθέσουµε την υλοποίηση του οράµατος της απελευθέρωσης από τα δεσµά του φύλου στο κράτος και σε δοµές (πολιτικές) που συνθέτουν κεντρικούς παράγοντες της δόµησης της γυναικείας ταυτότητας ως υποδεέστερης. Γιατί στο πλαίσιο του καθιερωµένου πολιτικού συστήµατος οι γυναίκες µπορούν πράγµατι να διεκδικήσουν το σεβασµό της υποτιµηµένης «διαφοράς» τους. Aυτό όµως που θα έπρεπε να γίνει είναι να απαιτήσουµε την αναοριοθέτηση της ίδιας της έννοιας της διαφοράς. Συνεπώς, σηµαντικό βήµα για τη διαµόρφωση µιας δηµοκρατικής ιδιότητας του πολίτη για όλες και όλους µέσω της καταπολέµησης της ανισότητας, θα είναι όχι η θεσµοθέτηση και η νοµιµοποίηση του φύλου ως παράγοντα διαφοροποίησης, όχι η αναγωγή του σε στοιχείο της ιδιότητας του πολίτη, αλλά αντίθετα, η πραγµατική ακύρωση κάθε σηµασίας την οποία το φύλο έχει σήµερα, στην πράξη. ηλαδή, η κατάργηση των κοινωνικών συµφραζοµένων που συγκροτούν το φύλο. Kάτι που προϋποθέτει τη θεσµοθέτηση αντισεξιστικών πολιτικών σε όλους, ανεξαιρέτως τους τοµείς της κοινωνικής ζωής, αλλά και ένα σχετικό δυναµικό κίνηµα που µαχητικά θα τη διεκδικήσει. Συνοψίζοντας, θα έλεγα ότι: H σύγχρονη πολιτική ανάλυση, όπως και η αντίστοιχη πολιτική θεωρία, αναφέρονται συνήθως στο φύλο κατά τρόπο απλουστευτικό και απροβληµάτιστο, αγνοώντας τόσο πορίσµατα της κοινωνικής ανθρωπολογίας, όσο και κυρίως βασικούς τρόπους εννοιολογησής του που παραπέµπουν στη φεµινιστική θεωρία, ενώ ακόµη και οι αναλύσεις που εµπνέονται από τις θεωρητικές επεξεργασίες για το φύλο ως σύστηµα κοινωνικών σχέσεων, και αυτές αποδέχονται άκριτα τη διχοτοµία του φύλου ως αδήριτη πραγµατικότητα, και κατ επέκταση τη λογική της γυναικείας διαφορετικότητας. Tο αναµενόµενο αποτέλεσµα είναι ότι εναρµονίζονται απόλυτα µε (και ενδεχοµένως κατευθύνουν) τις κυρίαρχες ευρωπαϊκές πολιτικές περί ενσωµάτωσης της οπτικής του φύλου σε όλες τις πολιτικές ρυθµίσεις. Eνσωµάτωση που όµως σηµαίνει συνήθως στην πράξη (ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Eλλάδα), κάποια παροχή για κάποιες γυναίκες ως άλλοθι αναφοράς στο φύλο. Aσαφή νοηµατικά πλαίσια, έννοιες µε θετικό αξιακό περιεχόµενο αλλά εννοιολογικά απροσδιόριστες, αποσπασµατικά µέτρα µε θετική χρειά για επιµέρους κατηγορίες 13

14 γυναικών, ανεπεξέργαστη οριοθέτηση του προβλήµατος και των αιτιωδών σχέσεων που το διέπουν, όλα αυτά δηµιουργούν πανευρωπαϊκά ένα πλαίσιο που επιτρέπει µια πρωτοφανή σύµπνοια µεταξύ ειδικών της πολιτικής ανάλυσης, ακτιβιστριών του γυναικείου κινήµατος, και γυναικών πολιτικών. Aυτό όµως που επιτρέπει την οµοψυχία γύρω από τους τρόπους αντιµετώπισης της έµφυλης ανισότητας είναι ότι οι φορείς της, κινούµενοι στο χώρο του προφανούς, του αυτονόητου και του ασαφούς και αποδεχόµενοι στην πράξη ότι φύλο= γυναίκες, υιοθετούν άρρητα ερµηνείες του τι είναι αυτό που θέλουν να καταπολεµήσουν. Έτσι, οι προτάσεις πολιτικών περιλαµβάνουν αναπόφευκτα συγκεκριµένες αναπαραστάσεις του ποιο είναι το πρόβληµα προς επίλυση, και µε αυτή την έννοια δοµούν το ίδιο το πρόβληµα που στοχεύουν να αντιµετωπίσουν, και µάλιστα κατά τρόπο εξαιρετικά µικρόπνοο και τελικά αδιέξοδο. ιότι ξεχνούν ότι η ανδρική ηγεµονία δεν αποτελει εξωτερική συνθήκη που καθορίζει τις σχέσεις µεταξύ δύο ήδη διαµορφωµένων ταυτοτήτων (γυναικείας-ανδρικής), όπως υπονοείται στην πολιτική ανάλυση, αλλά είναι η ίδια η διαδικασία δόµησης των ταυτοτήτων αυτών. Συνεπώς, ενσωµάτωση της προβληµατικής του φύλου σε όλες τις πολιτικές δεν µπορεί να σηµαίνει αποσπασµατική αναφορά στις γυναίκες ως άλλοθι σφαιρικότητας, όπως κάνει η πολιτική ανάλυση εµπνέοντας σχετικές πολιτικές, αλλά ανατρεπτική κριτική στις βασικές παραδοχές των σύγχρονων δηµοκρατικών συστηµάτων περί έµφυλης ιδιότητας του πολίτη, και προώθηση ουσιαστικά αντισεξιστικών πολιτικών για την υλοποίησή της. Aλλά βεβαίως, αυτό δείχνει και ότι η ίδια η δόµηση του αντικειµένου µας στην πολιτική ανάλυση, και στην προκειµένη περίπτωση η ανισότητα του φύλου ως πρόβληµα πολιτικής, είναι και αυτή πολιτική πράξη. Kάτι που δηµιουργεί πρόσθετες ευθύνες σε όλες κα όλους τους κοινωνικούς επιστήµονες µε φεµινιστικές, δηλαδή ανατρεπτικές ανησυχίες. Bιβλιογραφικές αναφορές Bαρίκα, E., 1995,«Eπανίδρυση ή επιδιόρθωση της δηµοκρατίας; Tο αίτηµα της ισάριθµης αντιπροσώπευσης των φύλων», Σύγχρονα Θέµατα, 57, 1995, σσ Brown, W., 1988, Manhood and politics: A feminist reading in political theory, Totowa, Rowman&Littlefield, σ.4. Bacchi, C. L., 1999, Women, policy and politics, London, Sage. 14

15 Collin, F. Pisier, E. Varikas, E, Les femmes de Platon à Derrida: Anthologie Critique, Paris, Plon. Held, V. 1993, Feminist morality, Chicago, University of Chicago Press. Lister, R., 1997, Citizenship: Feminist perspectives, London, MacMillan. Lombardo, E., 2003, «EU gender policy: Trapped in the Wollstonecraft dilemma?», The European Journal of Women s Studies, 10, 2, 2003, σσ Lorber, J., 2000, «Using gender to undo gender», Feminist theory, 1,1,2000, σσ Lovenduski, J., Norris, P., 1993, Gender and party politics, London, Sage. Macpherson, C. B. 1973, Democratic theory: Essays in retrieval, Oxford, Oxford University Press. Okin, S. M., 1979, Women in western political thought, Princeton, Princeton University Press. Okin, S. M.,1989, Justice, gender and the family, New York, Basic Books. Okin, S. M.,1990, «Reason and feeling in thinking about justice» in, Sunstein, C. R. (ed.), Feminism and political theory, Chicago, University of Chicago Press, σσ Okin, S. M.,1996,«Politics and the complex inequalities of gender» in, Miller, D., Walzer, M., Pluralism, justice and equality, Oxford, Oxford University Press, σσ Παντελίδου Mαλούτα M., 1987, "Γυναίκες και πολιτική / Γυναίκες και Πολιτική Eπιστήµη. H ανάπτυξη µιας φεµινιστικής πολιτολογικής θεώρησης", Eπιθεώρηση Kοινωνικών Eρευνών, 65, σσ Παντελίδου Mαλούτα M., 1992, Γυναίκες και πολιτική, Aθήνα, Gutenberg. Παντελίδου Mαλούτα M., 1996, «Πολιτική ταυτότητα, γυναικεία υποκειµενικότητα και δηµοκρατία», στο, Λυριντζής, Xρ., Nικολακόπουλος, Hλ., Σωτηρόπουλος,., (επιµ), Kοινωνία και πολιτική: Όψεις της Γ' Έλληνικής ηµοκρατίας, Aθήνα, EEΠE/ Θεµέλιο, σσ Παντελίδου Mαλούτα M., 2002, Tο φύλο της δηµοκρατίας, Aθήνα, Σαββάλας. Pateman, C.,1988, The sexual contract, Cambridge, Polity Press. Pateman, C., 1989, The disorder of women, Cambridge, Polity Press. Pateman, C., 1992, «Equality, difference,subordination: The politics of motherhood and women's citizenship», in, Bock G., James S., (eds), Beyond equality and difference, London, Routledge, σσ Phillips, A.,1991, Engendering democracy, Cambridge, Polity Press. Phillips, A.,1993, Democracy and difference, Cambridge, Polity Press. Phillips, A.,1995, The politics of presence, Oxford, Claredon Press. Phillips, A.,1998, «Democracy and representation: Or, why should it matter who our representatives are?», in, Phillips, A., (ed), Feminism and politics, Oxford, Oxford University Press, σσ Randall, V., 1982, Women and politics, London, MacMillan. Randall, V., Waylen, G.(eds), 1998, Gender, politics and the state, London, Routledge. 15

16 Sapiro, V. 1992, A vindication of political virtue: The political theory of M. Wollstonecraft, Chicago, Chicago University Press. Squires, J., 1999, Gender in political theory, Cambridge, Polity Press. Touraine, A.,1994, Qu' est-ce que la démocratie? Paris, Fayard. Touraine, A., 2000, Can we live together?, Cambridge, Polity Press. Verloo, M., 2002,The development of gender mainstreaming as a political concept for Europe, Conference on Gender Learning, Leipzig, September Young, I. M.,1990, «Polity and group difference: A critique of the ideal of universal citizenship», in, Sunstein C., Feminism and political theory, Chicago, University of Chicago Press, σσ Young, I. M.,1990b, Justice and the politics of difference, Princeton, Princeton University Press. Young, I. M., 1996,«Gender as seriality: Thinking about women as a social collective», in, Joeres, R.- E., Laslett, B. (eds), The second Sings reader: Feminist scholarship , Chicago, University of Chicago Press, σσ

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 105 ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχος του άρθρου είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανών

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του εκλογικού συστήματος.

Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του εκλογικού συστήματος. Ομάδα Εργασίας: «Διαμόρφωση νέου πλαισίου για την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 11 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 17

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 11 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 17 Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 11 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ 20 ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Η ΕΠΙΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης στη συνεδρίαση της αρ. 214/21-4-2005, μετά από πρόταση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ Ναταλία Σπυροπούλου Κοινωνιολόγος Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμων Γ Βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 5.5, τηλ. 210-7491714, e-mail: nspyropou@ekke.gr Σπουδές Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών,

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ. Με πρακτικά βήματα η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση υποστηρίζει την αλλαγή του κράτους

ΟΜΙΛΙΑ. Με πρακτικά βήματα η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση υποστηρίζει την αλλαγή του κράτους ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 22 Οκτωβρίου 2012 ΟΜΙΛΙΑ Ο Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Μανούσος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΦΥΛΟ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΦΥΛΟ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1 η ΘΕΜΑΤΙΚΉ ΕΝΌΤΉΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΌΥ ΥΛΙΚΌΥ ΣΥΓΓΡΑΦΉ: Μάρω Παντελίδου Μαλούτα 1 η ΘΕΜΑΤΙΚΉ ΕΝΌΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΎ ΥΛΙΚΟΎ Φύλο - Κοινωνία - Πολιτική 1 η ΘΕΜΑΤΙΚΉ ΕΝΌΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΎ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ (ΑΘΗΝΑ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ) Η πρόταση του Δ.Σ. της Ο.Λ.Μ.Ε. προς τη Γ.Σ. για τη διαγραφή της Ε.Λ.Μ.Ε. Πρότυπων

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Εν όψει της συμμετοχής μου στις αυτοδιοικητικές εκλογές. του Μαΐου αισθάνομαι την υποχρέωση να απευθυνθώ σε εσάς

Εν όψει της συμμετοχής μου στις αυτοδιοικητικές εκλογές. του Μαΐου αισθάνομαι την υποχρέωση να απευθυνθώ σε εσάς Εν όψει της συμμετοχής μου στις αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου αισθάνομαι την υποχρέωση να απευθυνθώ σε εσάς τους συμπολίτες μου, ως Γιώργος Κοτρωνιάς και θέλω να γνωρίζετε ότι δεν πρόκειται να κάνω

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και Αναλυτικά Προγράμματα: Η υπόσχεση των Γυναικείων Σπουδών στα Ελληνικά Πανεπιστήμια στον 21 ο αιώνα.

Φύλο και Αναλυτικά Προγράμματα: Η υπόσχεση των Γυναικείων Σπουδών στα Ελληνικά Πανεπιστήμια στον 21 ο αιώνα. Φύλο και Αναλυτικά Προγράμματα: Η υπόσχεση των Γυναικείων Σπουδών στα Ελληνικά Πανεπιστήμια στον 21 ο αιώνα. Κογκίδου Δήμητρα ** Οι περισσότερες διαμάχες και έρευνα για την έμφυλη διάσταση των αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Μαρία όκου, Προϊσταµένη Τµήµατος στη ιεύθυνση Πιστοποίησης της Γνώσης Ξένων Γλωσσών του Υπ. Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Απόφοιτη Θ Σειράς

Διαβάστε περισσότερα

EXPOSEC 2013. 3-4 Απριλίου 2013

EXPOSEC 2013. 3-4 Απριλίου 2013 EXPOSEC 2013 3-4 Απριλίου 2013 Σκέψειςγιατησχέση / διασύνδεση µετανάστευσης και ασφάλειας. ρ Ελένη-Ανδριανή Σαµπατάκου Επιστηµονική Συνεργάτις Εργαστήριο για τη Μελέτη της Μετανάστευσης και της ιασποράς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρέµβαση σε Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης µε θέµα: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γιάννης Πασπαλιάρης, Καθηγητής ΕΜΠ, ιευθυντής Εργαστηρίου Μεταλλουργίας,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώτα Παπαγεωργίου Τµήµα Κοινωνιολογίας Πανεπιστηµίου Κρήτης Η ΕΛΛΗΝΙ Α ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ Εισαγωγή Οι γυναίκες σήµερα έχουν διανύσει µια µακριά πορεία όσον αφορά, τη θέση τους και φυσικά τα πολιτικά τους

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΕΣ KAI ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

ΕΘΝΙΚΕΣ KAI ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ KAI ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 4 η ΘΕΜΑΤΙΚΉ ΕΝΌΤΉΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΌΥ ΥΛΙΚΌΥ ΣΥΓΓΡΑΦΉ: Ιωάννα Αθανασάτου 4 η ΘΕΜΑΤΙΚΉ ΕΝΌΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΎ ΥΛΙΚΟΎ Εθνικές και Ευρωπαϊκές Πολιτικές 4 η ΘΕΜΑΤΙΚΉ ΕΝΌΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ. ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009

ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ. ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009 ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009 ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Γρηγόριος Νιώτης): Το λόγο έχει η Βουλευτής Επικρατείας της Νέας ηµοκρατίας κ. Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel «εκεί που αρχίζει η ασφάλεια τελειώνουν οι ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ. Πρόληψη και Καταστολή της νοµιµοποίησης εσόδων από εγκληµατικές δραστηριότητες

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ. Πρόληψη και Καταστολή της νοµιµοποίησης εσόδων από εγκληµατικές δραστηριότητες ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ Πρόληψη και Καταστολή της νοµιµοποίησης εσόδων από εγκληµατικές δραστηριότητες Από τον Φεβρουάριο του 2006, που ιδρύθηκε στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς η Ειδική Υπηρεσιακή Μονάδα για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει να είσαι πολίτης; Λόγοι μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ιδιότητα του πολίτη

Τι σημαίνει να είσαι πολίτης; Λόγοι μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ιδιότητα του πολίτη Τι σημαίνει να είσαι πολίτης; Λόγοι μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ιδιότητα του πολίτη Eισαγωγή Δεληγιάννη-Κουϊμτζή Β. ** Στις σύγχρονες κοινωνίες η ιδιότητα του πολίτη είναι ένας όρος αδιευκρίνιστος.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Απαντήστε στο εξής ερώτημα: «Ποια από τις δύο

Διαβάστε περισσότερα

Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος

Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος Οι κοινωνικές επιστήμες στοχεύουν στη συγκρότηση θεωριών, οι οποίες στηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης Μετά τα όσα έχουν γραφεί και ειπωθεί σχετικά µε το θέµα των Νηπιαγωγείων εντός Παιδικών Σταθµών -και για να µπουν τα πράγµατα στη θέση τους και να αποκατασταθεί η αλήθεια, ώστε όλοι οι εµπλεκόµενοι να

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 10 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Ποιοι είμαστε Οι διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσυπογράφουμε τον Καταστατικό Χάρτη Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Οι προσπάθειες για τον καθορισμό του νέου πλαισίου λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ «Μέτρηση στάσεων χρηστών φροντιστηριακής εκπαίδευσης στην Αττική» [Έρευνα για λογαριασμό του Επαγγελματικού

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση - ιαµονή - Κατοικία Τσιγγάνων Πολιτών Τοποθέτηση ενός πλαισίου για την ένταξη

Εγκατάσταση - ιαµονή - Κατοικία Τσιγγάνων Πολιτών Τοποθέτηση ενός πλαισίου για την ένταξη 1 Εγκατάσταση - ιαµονή - Κατοικία Τσιγγάνων Πολιτών Τοποθέτηση ενός πλαισίου για την ένταξη Θανάσης Κ. Παππάς Αρχιτέκτων EΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ - ΙΑΜΟΝΗ - ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΣΙΓΓΓΑΝΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΕΝΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Αικατερίνη Κωνσταντοπούλου - Παιδίατρος

Αικατερίνη Κωνσταντοπούλου - Παιδίατρος Η πολιτική υγείας στην Ελλάδα ηµοσιεύθηκε: 20 Wednesday October @ GTB Daylight Time Θεµατική Ενότητα: Υγεία Η επιχειρούµενη υγειονοµική «µεταρρύθµιση» σε συνδυασµό µε το Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Υγεία-Πρόνοια»

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

ρ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΝΤΑΞΗΣ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ12 Μηχανολόγος Μηχανικός

ρ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΝΤΑΞΗΣ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ12 Μηχανολόγος Μηχανικός ρ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΝΤΑΞΗΣ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ12 Μηχανολόγος Μηχανικός Αντιφάσεις και διλήµµατα στην εκπαιδευτική πολιτική «Αν µείνουνε τα πράγµατα όπως είναι είσαστε χαµένοι. Φίλος σας είναι η αλλαγή η αντίφαση

Διαβάστε περισσότερα

Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας

Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Κυπριακής Εκπαίδευσης ΜΑΡΙΑ ΓΚΑΣΟΥΚΑ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΙ «ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ» ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ Οι γυναίκες είδαν κι έπαθαν να αλλάξουν την παραδοσιακή σεξιστική αντίληψη ότι

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα 01. Γυναικεία Σεξουαλική Υγεία

Έρευνα 01. Γυναικεία Σεξουαλική Υγεία Έρευνα 01 Γυναικεία Σεξουαλική Υγεία 02 Την ισοτιµία και στον έρωτα διεκδικούν οι γυναίκες Για πρώτη φορά έρευνα αποκαλύπτει τα µυστικά της γυναικείας σεξουαλικότητας και ανατρέπει όσα ίσχυαν µέχρι σήµερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Ο συγγραφέας προβληµατίζεται σχετικά µε τον τρόπο λειτουργίας της διαφήµισης εστιάζοντας στους κινδύνους που αυτή επιφέρει. Οι διαφηµίσεις, αποτέλεσµα της βιοµηχανοποίησης,

Διαβάστε περισσότερα

Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια

Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια Καθηγήτρια Ελπίδα Κεραυνού-Παπαηλιού Πρόεδρος ιοικούσας Επιτροπής Τεχνολογικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ.Πρωτ. 941 Αθήνα 6/5/2008. Προς Τον Υπουργό Παιδείας κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη ΚΟΙΝ: Συλλόγους Εκπ/κών Π.Ε.

Αριθµ.Πρωτ. 941 Αθήνα 6/5/2008. Προς Τον Υπουργό Παιδείας κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη ΚΟΙΝ: Συλλόγους Εκπ/κών Π.Ε. Αριθµ.Πρωτ. 941 Αθήνα 6/5/2008 Θέµα: Σχέδιο Νόµου για την Ειδική Αγωγή ΣΧΕΤ: Αρ. Πρωτ:2208/2-4-08 επιστολή σας Προς Τον Υπουργό Παιδείας κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη ΚΟΙΝ: Συλλόγους Εκπ/κών Π.Ε. Κύριε Υπουργέ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, σε μια συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Αττική. Για ένα ζήτημα

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής

Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής Ημερίδα για έτος καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ 9 Δεκεμβρίου 2010 Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής Δρ. Π. Περιστερά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΟ 4.2 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ

ΜΕΤΡΟ 4.2 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ Προγράµµατα Υποστήριξης των Γυναικών στις Προπτυχιακές και Μεταπτυχιακές Σπουδές. Προγράµµατα Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε αυτή την ενότητα θα συνοψίσουµε τα σηµαντικότερα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα δοθούν κάποιες προτάσεις. 5.1 Συζήτηση Αντιµετωπίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ, ΑΠΘ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα