Σχόλια σε δύο ψηφιδωτές επιγραφές του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σχόλια σε δύο ψηφιδωτές επιγραφές του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης"

Transcript

1 Σχόλια σε δύο ψηφιδωτές επιγραφές του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης Γεώργιος ΒΕΛΕΝΗΣ Τόμος ΚΔ' (2003) Σελ ΑΘΗΝΑ 2003

2 Γεώργιος Βελένης ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΔΥΟ ΨΗΦΙΔΩΤΕΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ JTJ. συστηματική αποκάλυψη των ψηφιδωτών του Αγίου Δημητρίου άρχισε πριν από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης με πρωτοβουλία της τότε τουρκικής διοίκησης και ενόσω ο ναός λειτουργούσε ως μουσουλμανικό τέμενος. Έτσι, από πολύ νωρίς έγιναν γνωστές δύο πολύτιμες για την ιστορία του μνημείου ψηφιδωτές επιγραφές, εκείνη που συνοδεύει την παράσταση με τους ανακαινιστές στο νότιο πεσσό του ιερού Βήματος (Εικ. 1 και 2) και η πολύ γνωστή της βόρειας μικρής κιονοστοιχίας με τα τρία μετάλλια, όπου γίνεται αναφορά σε ανανέωση του ναοϋ τοϋ Άγιου Δημητρίου μετά από πυρκαγιά (Εικ. 3 και 4). Η πρώτη από τις δύο επιγραφές θεωρείται απλή στην ανάγνωση της και μεταγράφεται συνήθως με τον ακόλουθο τρόπο 1 : + Κτίστας θεωρείς τοϋ πανενδόξου όόμον εκείθεν ένθεν μάρτυρος Δημητρίου /τοϋ βάρβαρον κλύδωνα βαρβάρων στόλω(ν) μετατρέποντος κ(αί) πόλιν λυτρουμένου + Το κείμενο της επιγραφής, μέσα σε tabula ansata, αναπτύσσεται σε δύο σειρές και αποτελείται από τέσσερις στίχους που πειθαρχούν απόλυτα στους κανόνες του ιαμβικού τριμέτρου. Η πρώτη σειρά είναι ευκολονόητη και συνιστά ένα αυτοτελές δίστιχο. Παραπέμπει στην υπερκείμενη παράσταση, όπου εικονίζεται ο άγιος Δημήτριος ανάμεσα σε δύο ανώνυμους άρχοντες, έναν έπαρχο και έναν επίσκοπο, τους βασικούς συντελεστές 1. J.-M. Spieser, Inventaires en vue d'un recueil des inscriptions historiques de Byzance. I. Les inscriptions de Thessalonique, TM 5 (1973), σ , αριθ. 7, και ΊΜΊ (1979) σ. 334 (συμπλήρωμα) (στο εξής: Inventaires). Πα πρόσθετη βιβλιογραφία βλ. V. Djuric - Α. Tsitouridou, Namentragende Inschriften auf Fresken und Mosaiken auf der Balkanhalbinsel vom 7. bis zum 13. Jahrhundert, Glossar zur frühmittelalterlichen Geschichte im östlichen Europa, Beiheft 4, Στουτγάρδη 1986, σ. 47, αριθ P. Lemerle, Les plus anciens recueils des miracles de Saint Démétrius, II: Commentaire, Παρίσι 1981, σ Βλ. τα σχετικά λήμματα στο H.G. Liddell - R. Scott - Μ. Κωνστατης ανακαίνισης του ναού που έγινε μετά την πυρκαγιά του 620, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του P. Lemerle 2. Πρόβλημα ερμηνείας παρουσιάζει το δεύτερο σκέλος της επιγραφής, λόγω του υπερβατού σχήματος που παρατηρείται στους δύο τελευταίους ιαμβικούς στίχους και της παρουσίας λέξεων πολλαπλής σημασίας, όπως βάρβαρος, κλύδων, στόλος 3. Όλοι οι ερευνητές συσχετίζουν το περιεχόμενο αυτού του διστίχου με την αναφερόμενη στο Β' Βιβλίο των Θαυμάτων θαλάσσια επίθεση, η οποία τοποθετείται γύρω στο Διαφορετική άποψη διατύπωσε ο Χ. Μπακιρτζής σε σύντομη μελέτη του με τίτλο: «...Βάρβαρον κλύδωνα βαρβάρων στόλων...» 5. Στη λέξη στόλος αποδίδει τη δευτερεύουσα ερμηνεία (στόλος = στρατός) και θεωρεί ότι στην επιγραφή, καθώς η λέξη είναι σε γενική πληθυντικού, υπονοούνται όλα γενικώς τα βαρβαρικά στρατεύματα που έλαβαν μέρος στις πολιορκίες της Θεσσαλονίκης πριν από την πυρκαγιά του 620. Η εναλλακτική αυτή άποψη θα μπορούσε να γίνει δεκτή εάν δεν ερχόταν σε αντίθεση με τα αυθεντικά στοιχεία της επιγραφής. Επισημαίνεται ότι το τελικό Ν στη λέξη ΣΤΟΑ Ω δεν υπάρχει στο πρωτότυπο αλλά μεταγράφεται αυθαίρετα από τους ερευνητές, άλλοτε ως δεδομένο και άλλοτε ως προφανής συμπλήρωση, χωρίς κριτικό υπόμνημα 6. Για λόγους λοιπόν καθαρά μεθοδολογικούς θα έπρεπε ντινίδης, Μέγα λεξικόν της ελληνικής γλώσσης, Αθήνα χ.χρ. 4. Γύρα» από το θέμα αυτό και τη σχετική βιβλιογραφία βλ. Th. Korres, Some Remarks on the First Major Attempts of the Avaroslavs to Capture Thessaloniki (597 and 614), Βυζαντινά 19 (1998). σ Ειδικότερα βλ. Lemerle, ό.π., σ Χ. Μπακιρτζής, «...Βάρβαρον κλύδωνα βαρβάρων στόλων...», Δώρημα στον Ιωάννη Καραγιαννόπουλο, Βυζαντινά 13.2,1985, σ Το ανύπαρκτο τελικό Ν είχε προστεθεί αυθαίρετα ευθύς εξαρχής από τον G. Papageorgiou, BZ 17 (1908), σ. 380 και ακολούθησε ο Uspenskij, IRAIK14 (1909), σ , από όπου το υιοθέτησε ο Ch. 37

3 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΕΛΕΝΗΣ Εικ. 1. Βασιλική δωτό των Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης. Το ψηφι κτητόρων. η επιγραφή να είχε εξεταστεί, ευθύς εξαρχής, χωρίς το τελικό Ν στη λέξη CTOAQ και μόνο σε περίπτωση αδιε ξόδου θα μπορούσε να εκληφθεί ως γενική πληθυ ντικού. Στη συγκεκριμένη φράση δεν έχουμε τίποτε άλ λο παρά μία απλή δοτική (στόλω), η οποία ταιριάζει πολύ καλά με τα συμφραζόμενα και υπακούει σε δόκι μο συντακτικό τύπο. Επισημαίνεται ότι δίπλα στο Ω (ωμέγα) ένα μικρό προσγεγραμμένο / (ιώτα) δηλώνει την πτώση του ουσιαστικού. Επομένως ολόκληρο το Diehl, Les monuments chrétiens de Salonique, Παρίσι 1918, σ Ακολούθησε με το ίδιο σφάλμα ο Γ. Σωτηρίου, Έκθεσις περί των εργασιών των έκτελεσθεισών έν τη ήρειπωμένη έκ της πυρκαϊας βασιλική τοΰ Άγ. Δημητρίου Θεσσαλονίκης κατά τά έτη , ΑΔ 4 (1918), Παράρτημα, σ Πολύ αργότερα γίνεται αντιληπτή η απουσία του Ν ηαι τίθεται εντός παρενθέσεως: Γ. και Μ. Σουτηρίου, Ή βασιλική τον Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης, Αθήνα 1952, σ Έκτοτε εμφανίζεται στις μεταγραφές άλλοτε 38 επιγραφικό κείμενο θα πρέπει να μεταγράφεται στο εξής, όπως απαντά στο πρωτότυπο: + Κτίστας θεωρείς τον πανενδόξον δόμου εκείθεν ένθεν μάρτυρος Δημητρίου / του βάρβαρον κλύδωνα βαρβάρων στόλω μετατρέποντος κ(αί) πόλιν λυτρουμενου + Η σύνταξη του ρήματος (μετα)τρέπω με αιτιατική και δοτική είναι γνωστή από σειρά παραδειγμάτων και ση μαίνει «στρέφω κάποιον εναντίον άλλου» ή «μετατρέπω κάτι σε άλλο»7 (στην περίπτωση του Δημητρίου: «του μεταστρέφοντος την άγρια θύελλα εναντίον του στόλου των βαρβάρων»). Ο συντάκτης του επιγράμματος ζω ντανεύει το κείμενο χρησιμοποιώντας μετοχές σε ιστορι κό ενεστώτα και προτάσσει το άρθρο στην αρχή του δι στίχου για λόγους καθαρά μετρικούς. Το κείμενο λοιπόν της επιγραφής των ανακαινιστών μπορεί να αποδοθεί ως εξής: «Τους ανακαινιστές βλέπεις του πανένδοξου ναού από το ένα και το άλλο μέρος του μάρτυρα Δημη τρίου, που την άγρια θύελλα έστρεψε ενάντια στο στόλο των βαρβάρων και λύτρωσε την πόλη». Νομίζω ότι είναι σαφής η σχέση του επιγράμματος με το θαύμα που περιγράφεται από τον ανώνυμο συγγρα φέα στο Β' Βιβλίο των Θαυμάτων με τίτλο «Περί της κατασκευής των πλοίων των Δρουγουβιτών, Σαγουδατών, Βελεγεζιτών και των λοιπών» 8. Αναφέρεται δη λαδή στο γεγονός της επίθεσης των βαρβαρικών εκεί νων φύλων που με μονόξυλα πλοιάρια επιχείρησαν την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από την πλευρά της θά λασσας. Στην προσπάθεια τους να εισχωρήσουν από τα ευαίσθητα σημεία του λιμανιού φύσηξε άγριος άνεμος, ένας βάρβαρος κλύδωνας, διαλύοντας το στόλο των βαρβάρων 9. Μεγαλύτερα προβλήματα ερμηνείας παρουσιάζει η επιγραφή που συνόδευε άλλοτε τα ψηφιδωτά της μι κρής βόρειας κιονοστοιχίας, τα οποία καταστράφηκαν σχεδόν ολοσχερώς κατά την πυρκαγιά του Το ει καστικό εκείνο σύνολο μας είναι γνωστό από τις πολύ τιμες υδατογραφίες του Walter George και ανήκει σε εντός και άλλοτε εκτός παρενθέσεως. 7. Liddell - Scott - Κωνσταντινίδης, ό.π., λ. τρέπω, μετατρέπω, μετά + δοτ. 8. Lemerle, Les plus anciens recueils (υποσημ. 2), /: Le texte, Παρίσι 1979, σ Για το σχετικό καιρικό φαινόμενο και το όνομα του ανέμου βλ. Korres, ό.π. (υποσημ. 4), σ

4 ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΔΥΟ ΨΗΦΙΔΩΤΕΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Εικ. 2. Η επιγραφή τον ψηφιδωτού των κτητόρων (βλ. Εικ. Ι). προγενέστερη του 7ου αιώνα εποχή 1 0, με εξαίρεση το κεντρικό τμήμα της ζώνης, όπου εικονιζόταν ο άγιος Δημήτριος ανάμεσα σε δύο κληρικούς μέσα σε μετάλ λια 1 1 (Εικ. 3). Χαμηλότερα υπήρχε η επίμαχη επιγραφή, επίσης σε tabula ansata, η οποία ανασυντάχθηκε από σπαράγματα και φυλάσσεται στην κρύπτη του ναού. Το κείμενο της αναπτύσσεται σε δύο σειρές και συνιστά ένα σύνθετο και πυκνό νοηματικά ιαμβικό δίστιχο: + Επί χρόνων Λέοντος ήβώντα βλέπεις κανθέντα το πρίν τον ν αον Δημητρίου. Με την επιγραφή ασχολήθηκαν πολλοί ερευνητές, ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα, και έγιναν φιλότιμες προ σπάθειες για την ταύτιση του αναφερόμενου προσώ που 1 2. Αρχικά προτάθηκαν οι αυτοκράτορες Λέων Γ ο Ίσαυρος, ο συνώνυμος εγγονός του και ο Λέων ο Σοφός, προτάσεις που δεν ικανοποίησαν και τελικά πέρασαν στο περιθώριο 13. Ο Tafrali αντλώντας από έναν υπότιτ λο του βασικού κώδικα των Βιβλίων των Θαυμάτων (par. gr. 1517), έθεσε το θέμα της ταύτισης σε διαφορετι κή βάση 1 4. Η επεξηγηματική φράση «Έπί των χρόνων Λέοντος έπαρχου», καθώς βρισκόταν στην περιγραφή των γεγονότων της πυρκαγιάς, θεωρήθηκε ότι αποτε λούσε κλειδί στην επίλυση του όλου προβλήματος. Έτσι αποσυνδέθηκε ο αναφερόμενος Λέων της επιγραφής από κάθε αυτοκρατορικό πρόσωπο και συνδέθηκε με τον ανώνυμο έπαρχο που εικονίζεται στην παράσταση των ανακαινιστών. Η άποψη του Tafrali, αν και υιοθετή θηκε από πολλούς ερευνητές και επικρατεί έως τις ημέ ρες μας, δεν αντέχει σε αυστηρό κριτικό έλεγχο, με απο τέλεσμα να μην έχει γίνει γενικώς αποδεκτή 1 5. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο συγκεκριμένος κώδικας χρονολογείται στο 12ο αιώνα και προέρχεται από τη Θεσσαλονίκη 16, γεγονός που έχει ιδιαίτερη σημασία για την εκτίμηση της αξιοπιστίας του σημειώματος. Επιση μαίνεται ότι σε καμιά άλλη πηγή δεν απαντά έπαρχος με αυτό το όνομα. Εάν πράγματι ο γραφέας του υπότιτ λου ζούσε στη Θεσσαλονίκη, θα έβλεπε συχνά τόσο την επιγραφή όσο και τις παραστάσεις των ψηφιδωτών. Έχοντας μάλιστα κατά νου το περιεχόμενο του κώδικα θα γνώριζε πολύ καλά ότι η πυρκαγιά έλαβε χώρα στα χρόνια της βασιλείας του Ηρακλείου και όχι κάποιου άλλου αυτοκράτορα με το όνομα Λέων. Ενδεχομένως ο γραφέας του υποτίτλου θέλοντας να συνδέσει τον Λέο ντα της επιγραφής με την εποχή της πυρκαγιάς και της ανανέωσης του ναού και μη έχοντας επιλογή αυτοκρατο ρικού προσώπου στράφηκε στο αξίωμα του έπαρχου. Ίσως είναι ο πρώτος που επιχείρησε την ταύτιση του προ σώπου δίδοντας την προσωπική του ερμηνεία στην επι γραφή, όπως έχει ήδη υποστηριχθεί 17, χωρίς να αποκλείε ται και η μεταφορά μιας λόγιας ή λαϊκής περιρρέουσας 10. R. Cormack, The Church of Saint Demetrius: The Watercolours and Drawings ofw.s. George, κατάλογος έκθεσης, Θεσσαλονίκη 1985, σ. 45 κ.ε. 11. Σχετικά με τις χρονικές φάσεις των ψηφιδωτών της βόρειας μι κρής κιονοστοιχίας βλ. R. Cormack, The Mosaic Decoration of St. Demetrios, Thessaloniki: A Re-examination in the Light of the Draw ings ofw.s. George, BSA 64 (1969), σ (Variorum Reprints, Λον δίνο 1989, Π). Για το πρόβλημα των αντίστοιχων οικοδομικών φά σεων βλ. J.-M. Spieser, Remarques sur Saint-Démétrius de Thessalonique, Ενφρόσννον. Αφιέρωμα στον Μανόλη Χατζηδάκη, 2, Αθήνα 1992, σ , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία. Βλ. επίσης Α. Μέντζος, Ο ναός του Αγ. Δημητρίου προ και μετά την πυρκαγιά του 7ου αιώνα, Χριστιανική Θεσσαλονίκη, Θεσσαλονί κη 2001, σ Djuric - Tsitouridou, ό.π. (υποσημ. 1), σ , αριθ. 42. Βλ. επι πρόσθετα Spieser, Inventaires (1973), σ. 155, αριθ. 6 και (1979), σ. 334, αριθ. 6. Βλ. και Μέντζος, ό.π., σ. 245, όπου επαναφέρεται η παλαι ότερη άποψη περί συσχετισμού της επιγραφής με τον Λέοντα Γ τον Ίσαυρο. 13. Diehl, ό.π. (υποσημ. 6), σ Σωτηρίου, Έ κ θ ε σ ι ς περί των εργασιών, ό.π. (υποσημ. 6), σ Ο. Tafrali, Sur la date de l'église et des mosaïques de Saint-Démétrius de Salonique, RA I (1909), σ ίδιος, Sur les réparations faites au VII siècle à l'église de Saint Démétrius de Salonique, RA II (1909), σ Βλ. Cormack, Saint Demetrius (υποσημ. 10), σ Spieser, In ventaires (1973), σ Lemerle, Les plus anciens recueils (υποσημ. 2),I: Texte, o Χ. Μπακιρτζής, Αγίου Δημητρίου Θαύματα. Οι συλλογές αρ χιεπισκόπου Ιωάννου και Ανωνύμου (μτφρ. Α. Σιδέρη), Θεσσαλο νίκη 1997,σ

5 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΕΛΕΝΗΣ παράδοσης. Η σχετική λοιπόν πληροφορία του παρισι νού κώδικα δεν αποτελεί από μόνη της αποδεικτικό στοι χείο για την επίλυση του προβλήματος. Για τη διαλεύ κανση του όλου θέματος θα πρέπει να επιμείνουμε στην αναζήτηση μιας λύσης που να προκύπτει μέσα από την ίδια την επιγραφή εξαντλώντας κάθε ενδεχόμενο. Είναι αλήθεια ότι η δομή του έμμετρου κειμένου της επιγραφής δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Οι ερευνητές που υιοθετούν την άποψη του Tafrali θεωρούν ότι ο πρώτος στίχος παρουσιάζει αυτο τέλεια, συνδέουν νοηματικά τα δύο ημιστίχια και αντι λαμβάνονται το σύνολο του κειμένου ως εξής: «Το ναό του Αγίου Δημητρίου, που πριν είχε καεί, βλέπεις ανα νεωμένο στα χρόνια του Λέοντα» 18. Στη φράση δηλαδή επί χρόνων Λέοντος, ήβώντα βλέπεις, αποδέχονται μια συγχρονικότητα, η οποία όμως παρουσιάζει πρόβλημα χρονικής ακολουθίας: βλέπεις (νϋν) επί χρόνων Λέο ντος. Το κρίσιμο σημείο είναι ο προτασσόμενος χρονι κός προσδιορισμός. Η φράση επί χρόνων με την πληρέ στερη μορφή επί των χρόνων, δηλαδή με το ενδιάμεσο άρθρο, δεν απαντά σε επιγραφές αλλά χρησιμοποιείται συχνά σε μεσαιωνικά κείμενα. Κατά κανόνα, όταν συ νοδεύεται από όνομα προσώπου, εμπεριέχει παρελθοντολογική χροιά και δηλώνει ορισμένη διάρκεια χρό νου του μακρινού παρελθόντος 1 9. Σε περίπτωση λοι- πόν που ο στιχουργός ήθελε να δηλώσει την υποτιθέ μενη συγχρονικότητα θα μπορούσε να είχε χρησιμο ποιήσει τους εμπρόθετους χρονικούς προσδιορισμούς «εν τοις χρόνοις...» ή «επί χρόνοις...», οι οποίοι την εκ φράζουν απόλυτα και ανταποκρίνονται εξίσου καλά στις ανάγκες του συγκεκριμένου μέτρου. Η προσέγγιση μιας τόσο πυκνής επιγραφής απαιτεί ιδι αίτερη προσοχή εξαιτίας της ιδιάζουσας μορφής του ποιητικού λόγου που χρησιμοποιεί ο συντάκτης του ιαμβικού τριμέτρου. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα κεί μενο από το οποίο δυστυχώς δεν εξάγεται αυτονόητη φιλολογική ερμηνεία. Η κατανόηση του χρειάζεται την παράπλευρη βοήθεια των ιστορικοαρχαιολογικών δε δομένων. Είναι σαφές ότι ο δημιουργός του επιγράμ ματος αντιμετώπιζε πολλαπλές δεσμεύσεις, οι οποίες προέκυπταν από το είδος του ποιητικού λόγου, την πε ριορισμένη έκταση της επιγραφής, την ποσότητα και το είδος των πληροφοριών, την αλληλουχία των ιστορικών γεγονότων και την προσαρμογή σε έμμετρο λόγο δύο ονομάτων, του Λέοντος και του Δημητρίου. Όλα αυτά σε δύο μόλις στίχους και σε μία περιορισμένη επιφάνεια, της προϋφιστάμενης ζώνης των ψηφιδωτών, που επιλέ χθηκε εκ των υστέρων για την προσαρμογή των τριών μεταλλίων και της συνοδεύουσας επιγραφής. Η επιγραφή με το όνομα του Λέοντα, πάνω στην οποία σχεδόν εφάπτονταν τα τρία μετάλλια, βρισκόταν σε εξέχουσα θέση, ψηλά και πίσω από το εξαγωνικό κιβώριο και τους τέσσερις πρασινωπούς κίονες, στον εγκάρ σιο άξονα του κυρίως ναού (Εικ. 4). Η θέση της ένθετης παράστασης, όπως και το περιεχόμενο της επιγραφής, δεν είναι τυχαία. Το μέρος εκείνο της βασιλικής ήταν το πλέον πολυσύχναστο, ως κατεξοχήν προσκυνηματικός τόπος, ταυτόχρονα όμως και εστία υψηλού κινδύνου, όπως αποδείχθηκε και από μία προηγούμενη πυρκα γιά, κατά την οποία έπαθε μεγάλες ζημιές η επένδυση του αργυρού κιβωρίου 2 0. Ο στιχουργός με τη φράση κανθέντα το πριν ίσως ήθελε να απαθανατίσει το τε λευταίο ολοκαύτωμα εφιστώντας έμμεσα την προσοχή των προσκυνητών. 18. Α. Xyngopoulos, The Mosaics of the Church of St. Demetrius at Thessaloniki, Θεσσαλονίκη 1969, σ. 6 (αγγλική μετάφραση). Spieser, Inventaires (1979), σ. 334 (γαλλική μετάφραση) επί των χρόνων Ήσαΐου γέγονεν... (Βασίλειος Καισαρείας, PG 30,148D),... επί των χρόνων Κώνσταντος... (Γεώργιος Μονα χός, PG110,884C),... επί των χρόνων 'Αλεξίου τοϋ αύτοκράτορος... (Άννα Κομνηνή, Αλεξιάς, V, 8) και πολλά άλλα παραδείγματα. 20. Lemerle, Le plus anciens receuils (υποσημ. 2), σ και Τα δύο σχετικά θαύματα (Α.6 και Α.12) αναφέρονται σε κα ταστροφή της αργυρής επένδυσης του κιβωρίου από τοπική ανά φλεξη (Π. Χρήστου, Διηγήσεις περί των θαυμάτων τον Αγίου Δη μητρίου, Θεσσαλονίκη 1993, σ. 31). Περί του κιβωρίου βλ. Α. Μέντζος, Κιβωτίδια του αγίου Δημητρίου στο Άγιον Όρος. Μαρτυ ρίες του προσκυνήματος του αγίου, Άγιον Όρος. Φύση - λατρεία τέχνη. Β', Θεσσαλονίκη 2001, σ , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία. Εικ. 3. Βασιλική Αγίου τα τρία μετάλλια και την 40 Δημητρίου. Το ένθετο ψηφιδωτό με επιγραφή.

6 ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΔΥΟ ΨΗΦΙΔΩΤΕΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Εικ. 4. Βασιλική Αγίου Δημητρίου. Το κεντρικό τμήμα της βόρειας κιονοστοιχίας. Καθώς φαίνεται, οι πληροφορίες που αποφάσισε να συμπεριλάβει ο στιχουργός στη μικρή εκείνη επιφάνεια ήταν τέσσερις. Το όνομα του έργου, η σύνδεση του με το παρελθόν, το γεγονός της πυρκαγιάς και η πράξη της ανανέωσης. Συνέταξε λοιπόν ισάριθμα ημιστίχια, δύο με επτά συλλαβές και άλλα δύο με πέντε. τον ναον Δ ημητρίον έπί χρόνων Λέοντος κανθέντα το πριν ήβώντα βλέπεις (όνομα έργου) (ιστορική αναφορά) (γεγονός πυρκαγιάς) (πράξη ανανέωσης) Οι θέσεις των ημιστιχίων καθορίστηκαν από τον αριθμό και την αλληλουχία των μακρών και των βραχειών συλλαβών. Για να κατανοήσουμε την ποιητική δομή που εφάρμοσε ο δημιουργός στο συγκεκριμένο αυτό ποιητικό κείμενο, θα πρέπει ενδεχομένως να ανατρέξουμε στον Ευσέβιο και σε κάποιους σχολιαστές έμμετρων κειμένων, οι οποίοι επισημαίνουν το γλωσσικό φαινόμενο του «χιασμού», εφιστώντας την προσοχή του ανυποψίαστου αναγνώστη 21. Οι λεξικογράφοι Liddell και Scott ερμηνεύουν τα σχετικά λήμματα ως εξής: «Χιάζω = διατάσσω τέσσερα μέρη μιας περιόδου σταυροειδώς ή εν εϊδει Χ χιασμός = διάταξις των προτάσεων μιας περιόδου ώστε ή α νά αντιστοιχεί προς τήν δ' καί ή β' προς τήν γ'» 22. Εάν ακολουθήσουμε τα παραπάνω και διαβάσουμε τα τέσσερα ημιστίχια της επιγραφής χιαστί, προκύπτει η ακόλουθη σειρά: Έπί χρόνων Λέοντος, τον vaòv Δημητρίου, ήβώντα βλέπεις, κανθέντα το πρίν. Ωστόσο, και η χιαστί αυτή ανάγνωση δεν δίδει σαφέστερο νόημα παρά μόνο εάν θεωρήσουμε ότι υπονοείται μία ακόμη μετοχή (γεγονότα, ιδρυθέντα), η οποία παραλείπεται «ποιητική άδεια» ως αυτονόητη. Στην περίπτωση αυτή θα μεταφράζαμε: «Το ναό του Δημητρίου που ιδρύθηκε στα χρόνια του Λέοντα βλέπεις ανανεωμένο μετά από πυρκαγιά» ή (χωρίς μετοχή) «Το ναό του Δημητρίου, των χρόνων του Λέοντα, βλέπεις ανανεωμένο μετά από πυρκαγιά». Ειδικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη διαδοχή του χρόνου οι συγγραφείς 21. Χιαζομένον τον ρήματος σημειώνει ο Ευσέβιος το δε τοιούτον κεχίασται παρατηρεί ο Σχολιαστής του Σοφοκλή χιάζεται ό στίχος επισημαίνει ο Σχολιαστής του Ευριπίδη. Σχετικά βλ. Liddell - Scott - Κωνσταντινίδης, Λεξικόν, λ.χιάζω). 22. Ό.π. και λ. χιασμός. 41

7 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΕΛΕΝΗΣ της παλαιοχριστιανικής περιόδου. Χαρακτηριστική εί ναι η ερμηνεία που δίδει ο Σιμπλίκιος σε σχόλιο του στον Αριστοτέλη, όπου εξηγεί την αλληλουχία τριών διαφορετικών καταστάσεων ενός και του αυτού αντι κειμένου. Διασαφηνίζει την παρατηρούμενη σε αρχαία κείμενα συντακτική δομή ανάμεσα στο «πρότερον», το «ύστερον» και μια ενδιάμεση στιγμιαία κατάσταση, που στη δική μας περίπτωση μπορεί να θεωρηθεί η στιγμή της πυρκαγιάς. Το σχετικό απόσπασμα, που χρονολογείται γύρω στο 500, έχει ως εξής 23 : Ή δε άπόδειξις,...ώς επί των χρόνων σνμβήσεται... τοιαύτη τις εστί. Λαμβάνει το Δ αντί τον πράγματος και χρόνους όνο, πρότερον μεν το Α, ύστερον δε το Β δνηρημένους απ' αλλήλων κατά το Γ και υποτίθεται το Δ... Χαρακτηρίζοντας λοιπόν τα τέσσερα ημιστίχια του επί μαχου επιγράμματος με Α, Β, Γ και Δ, γίνεται κατανοη τός ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να είχε χρησι μοποιήσει ο στιχουργός το χρόνο στη σύνταξη του κει μένου χωρίς την ανάγκη βοηθητικού ρήματος τοποθε τώντας δηλαδή πρώτο στη σειρά το πρότερον {επί χρό νων Λέοντος), δεύτερο το ύστερον (ήβώντα βλέπεις), τρίτο την ενδιάμεση κατάσταση (κανθέντα το πριν) και τέταρτο το αντικείμενο (τον vaòv Δημητρίου), όπως ακριβώς προτείνεται από τον Σιμπλίκιο. Η απουσία συνοδευτικού τίτλου ή άλλου χαρακτηρι στικού γνωρίσματος από την επιγραφή αποτελεί ισχυ ρό στοιχείο για τη συσχέτιση του Λέοντα με κάποιο εξέ χον ιστορικό πρόσωπο που ήταν γνωστό σε όλους μόνο με το όνομα του. Εάν πράγματι ισχύει το παραπάνω ποιητικό σχήμα, με αναφορά σε τρεις διαφορετικούς χρόνους, τότε το αναφερόμενο όνομα θα μπορούσε να συνδεθεί με τον Λέοντα Α, τον αυτοκράτορα που έφε ρε σε πέρας ποικίλα οικοδομικά προγράμματα κατά τη διάρκεια της βασιλείας του στο διάστημα Δεν αποκλείεται όμως το αταύτιστο πρόσωπο να μην είναι αυτοκράτορας αλλά ένας θρησκευτικός ηγέτης, γνωστός στους χριστιανούς μόνο με το όνομα του, δη λαδή ένας ιεράρχης που δεν είχε την ανάγκη συνοδευ τικού τίτλου, όπως στην περίπτωση ενός πάπα, του κα τέχοντος την πρωτοκαθεδρία της εκκλησιαστικής ε ξουσίας. Η άποψη αυτή ενισχύεται από την παρουσία τών δύο κληρικών μέσα σε μετάλλια, δεξιά και αριστε ρά του αγίου Δημητρίου, ακριβώς πάνω από την επι γραφή. Με τον τρόπο αυτό οι δύο εικονιζόμενοι κτήτορες, ο ανώνυμος επίσκοπος και ο λευκοφορεμένος διά κονος, δήλωναν με τον καλύτερο τρόπο την ιστορική εξάρτηση του προσκυνηματικού ναού της Θεσσαλονί κης από την εκκλησία της Ρώμης 2 4. Ο μόνος πάπας που έφερε το όνομα Λέων έως την επο χή της ανακαίνισης του Αγίου Δημητρίου ήταν ο επο νομαζόμενος Μέγας Λέων ( ). Σε περίπτωση λοιπόν που ο αναφερόμενος Λέων της επιγραφής είναι ο ομώνυμος πάπας, τότε η πρώτη φάση της πεντάκλιτης βασιλικής θα μπορούσε να χρονολογηθεί γύρω στα μέσα του 5ου αιώνα. Λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας, το όλο θέμα της ανίδρυσης θα μπορούσε να συνδεθεί με τον ανταγωνισμό που άρ χισε αμέσως μετά τη Σύνοδο (451), ανάμεσα στην Εκ κλησία της Ρώμης και την Εκκλησία της Κωνσταντι νούπολης. Ωστόσο, εάν θέλουμε να ορίσουμε μια συνε πέστερη με τα παραπάνω χρονική περίοδο, είμαστε υποχρεωμένοι να επεκταθούμε στα τριάντα πέντε πε ρίπου χρόνια που μεσολάβησαν ανάμεσα στην ανάρρη ση του πάπα Λέοντα, το 440, και στο θάνατο του ομώ νυμου αυτοκράτορα, το έτος 474, καλύπτοντας έτσι τις δύο εναλλακτικές προτάσεις ταύτισης. Η θέση και το περιεχόμενο της παράστασης με τα τρία μετάλλια θα πρέπει να καθορίστηκαν από τους δύο ει κονιζόμενους κληρικούς, τον ανώνυμο επίσκοπο που πρωτοεμφανίζεται στην παράσταση των ανακαινιστών και ένα διάκονο, ο οποίος ταυτίζεται με το λευκοφορεμένο άνδρα που παριστάνεται ως προστατευόμενος του αγίου Δημητρίου στην πίσω πλευρά του ίδιου πεσσού με την επιγραφή 2 5 : +Πανόλβιαι Χρίστου μάρτυς φιλόπολις, φροντίδα τίθη κ (ai) πολιτών κ(αι) ξένων+ μια μεγαλόθυμη ευχή που εκφωνείται διά στόματος διακόνου, ο οποίος δεν αποκλείεται να είναι και συντάκτης του «ποιητικού» αυτού κειμένου, καθώς και των δύο έμμε τρων επιγραφών που μας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα 26. Πρό κειται, όπως έχει ήδη υποστηριχθεί, περί του αξίου εκεί νου ανδρός... που, σύμφωνα με τον ανώνυμο συγγραφέα των Θαυμάτων, έλαβε προσωπικό μήνυμα από τον άγιο 23. Commentarìa in Aristotelem Graeca 10 (έκδ. H. Diels), Βερολίνο 1895,σ Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στο λίγο μεταγενέστερο ψηφιδωτό με τους τέσσερις κληρικούς: G. Velenis, Ταυτίσεις προσώπων σε ψη φιδωτά του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης, XXe CIEB, Pré-Actes, III. Communications libres, Παρίσι 2001, σ Φωτογραφίες του ψηφιδω του βλ. Σωτηρίου, Βασιλική Αγ. Δημητρίου (υποσημ. 6), πίν. 69, Για τη σχέση του εικονιζόμενου με τους ανακαινιστές της πα ράπλευρης επιφάνειας, βλ. Θ. Παπαζώτος,Τό ψηφιδωτό των κτητόρων του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης, 'Αφιέρωμα στη μνή μη Στυλιανού Πελεκανίόη, Θεσσαλονίκη 1983, σ Μπακιρτζής, Θαύματα (υποσημ. 17), όπου προτείνεται εύστο- 42

8 ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΔΥΟ ΨΗΦΙΔΩΤΕΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δημήτριο να μην ανησυχεί για την καταστροφή του να ού και ότι με τη βοήθεια του Θεού θα τον ξανάβλεπε, σε σύντομο χρονικό διάστημα,...ώσπερ και το πρότερον φαιόρον...και της προτέρας ήξιωμένον ευωχίας27. Η παρουσία των δύο κληρικών στην ένθετη παράστα ση των μεταλλίων προβλημάτισε τους ερευνητές, επει δή τα ίδια πρόσωπα εμφανίζονται και σε άλλους ψηφι δωτούς πίνακες του ίδιου κτιρίου 28. Ειδικά ο διάκονος παριστάνεται και τρίτη φορά, αλλά με την ιδιότητα του πρεσβυτέρου, στην παράσταση των τεσσάρων κληρι κών, δυτικά του κιβωρίου, στο βόρειο τμήμα του τοίχου που χωρίζει το νάρθηκα από τον κυρίως ναό. Το γεγο νός της επανάληψης έχει ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία του μνημείου και δεν μπορεί να νοηθεί παρά μόνο μέσα από το θεσμό της συμμετοχής του κάθε εικο νιζόμενου σε ισάριθμες χορηγίες. Η πρώτη συμμετοχή στο έργο της ανακαίνισης δηλώνε ται στην περιοχή του ιερού Βήματος και σχετίζεται προ φανώς με τις οικοδομικές εργασίες της βασιλικής, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της αντίστοιχης επιγρα φής (κτίστας... οόμον...). Η τρίτη χορηγία, στην οποία ο άλλοτε διάκονος συμμετείχε ως ιερέας, μπορεί να συνδε θεί με το εξαγωνικό κιβώριο. Η άποψη αυτή ενισχύεται από την ιδιάζουσα θέση που κατέλαβε το ένθετο ψηφι δωτό των τεσσάρων κληρικών με θέα προς τον «τάφο» του μάρτυρα. Πρόκειται για μία κατ' οικονομίαν χωροθέτηση της παράστασης, χάριν της οποίας αλλοιώθηκε η συμμετρία της ορθομαρμάρωσης και η συνθετική καθα ρότητα του διακόσμου. Καθώς φαίνεται, η θέση εκείνη θεωρήθηκε ως προσφορότερη έναντι άλλων δυνατών περιπτώσεων. Θα μπορούσε για παράδειγμα να είχε επι λεγεί ο πλησιέστερος προς το κιβώριο πεσσός της βόρει ας κιονοστοιχίας ή κάποιο τμήμα της ορθομαρμάρωσης ψηλότερα από τα τόξα. Ωστόσο, οι εναλλακτικές αυτές λύσεις αποκλείστηκαν, συνειδητά κατά τη γνώμη μου, και επιλέχθηκε η πλέον ανώδυνη και διακριτική θέση, εντός του κυρίως ναού, όπως έγινε πολύ αργότερα με την ένταξη του τάφου του Λουκά Σπαντούνη 2 9. Πολύ πιο πετυχημένη αισθητικά ήταν η θέση που απο φασίστηκε για τη δήλωση της ενδιάμεσης χορηγίας, πίσω από το κιβώριο και πάνω ακριβώς στον άξονα του κυ ρίως ναού. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι και η παράσταση αυτή έχει κάποια σχέση με τον «τάφο» του μάρτυρα, δια φορετικά δεν θα μπορούσε να ερμηνευθεί η παρουσία της σε τόσο κοντινή απόσταση από το κιβώριο, καθώς και η ένθεση της σε μια προϋπάρχουσα ζώνη ψηφιδω τών μέσα σε ένα ήδη ολοκληρωμένο εικονογραφικό σύ νολο. Η συνοπτική αυτή παράσταση θα μπορούσε να συνδεθεί με την ανανέωση του κιβωρίου, ενώ εκείνη των τεσσάρων κληρικών με την ολοκλήρωση του διακόσμου, τον εξοπλισμό ή, ακόμη, με το περιεχόμενο του ταφικού μνημείου. Το ενδιαφέρον στις δύο χορηγίες του κιβωρίου είναι ότι τα εικονιζόμενα πρόσωπα απαρτίζουν ομάδες αποκλειστικά κληρικών, γεγονός που οδηγεί στη σκέψη μήπως τυχόν η φροντίδα της κατοικίας του μάρτυρα αφορούσε, τιμής ένεκεν, τους κληρικούς που είχαν άμε ση σχέση με την εκκλησιαστική ιεραρχία επί του ναού και ειδικότερα με τον κατεξοχήν χώρο του μάρτυρα. Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί εύλογα ότι στην επι γραφή με τα τρία μετάλλια δεν γίνεται αναφορά σε κι βώριο αλλά σε ναό του Αγίου Δημητρίου και να αναζη τήσει διαφορετικού είδους χορηγία, σχετική με μια οι κοδομική φάση στα υπερώα, έναν εξωραϊσμό στο βό ρειο τμήμα της βασιλικής ή κάποιο άλλο έργο εκεί κο ντά, ενόσω ζούσε ο εικονιζόμενος επίσκοπος. Οι πιθα νότητες όμως προς την κατεύθυνση αυτή είναι ελάχι στες και οι ενδείξεις σχεδόν ανύπαρκτες. Προφανώς μέσα σε ένα συνολικό πρόγραμμα ανανέωσης της βασι λικής θα πρέπει να είχαν γίνει οι σχετικές προβλέψεις για την ολοκλήρωση της. Εκείνο που θα μπορούσε να αποτελέσει αυτοτελές έργο διακριτών κτητόρων ήταν το κιβώριο, ο οίκος του μάρτυρα, ο οποίος συνιστούσε ένα μικρό ναό μέσα σε έναν μεγαλύτερο, όπως συμβαί νει δύο ακόμη φορές στην ίδια βασιλική με τους δύο ναΐσκους που εγγράφονται στα πτερύγια του εγκάρσι ου κλίτους και έναν τρίτο στην κρύπτη 3 0. Εξάλλου, το χα η σχετική ταύτιση. Οι δύο έμμετρες επιγραφές είναι γραμμένες σε ιαμβικό τρίμετρο και όχι σε (απλό) δωδεκασύλλαβο στίχο, όπως συμπληρώνει στη δεύτερη δημοσίευση του ο Spieser, Inven taires (1979), σ. 334, αριθ. 6 και 7. Για τη σχέση των δύο ποιητικών σχημάτων, την οποία οφείλουμε να επισημαίνουμε για λόγους μεθοδολογικής προσέγγισης, βλ. Α. Κομίνης, Τό βυζαντινόν Ιερόν επίγραμμα και οι έπιγραμματοποιοί, Αθήνα 1966, σ Ο στι χουργός της επιγραφής των τριών μεταλλίων εκλαμβάνει το δί χρονο άλφα της λέξης ναός ως βραχύ. Το ίδιο συμβαίνει και στη λέξη πανενόόξον του άλλου επιγράμματος. 27. Spieser, Inventaires (1973), σ ,227. Η ταύτιση του εικονιζό μενου διακόνου με τον αναφερόμενο στο σχετικό θαύμα οφείλεται στον Ο. Tafrali, άποψη που δέχθηκαν οι Γ. και Μ. Σωτηρίου, Βασιλική Αγ. Δημητρίου (υποσημ. 6), σ. 197 και έχει γίνει γενικώς αποδεκτή. 28. J.-M. Spieser, Thessalonique et ses monuments du IVe au Vie siècle, Παρίσι 1984, σ Χ. Μπούρας,Τό επιτύμβιο τοΰ Λουκά Σπαντούνη στη βασιλική του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης, ΕΕΠΣΑΠΘ ΣΤ' (1973), σ Σωτηρίου, Βασιλική Αγ. Δημητρίου (υποσημ. 6), σ Μέντζος, Ο ναός του Αγ. Δημητρίου, ό.π. (υποσημ. 11), σ

9 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΕΛΕΝΗΣ ίδιο το κιβώριο, τόσο από άποψη τύπου όσο και ως προς το περιεχόμενο του, δεν είναι παρά ένας μικρός περίκεντρος ναός: ο οίκος του μάρτυρα μέσα στον οίκο του Θεού 31. Ένα είδος συνύπαρξης του μέρους και του όλου, που έρχεται σε παράλληλη συμφωνία με τις χρι- στιανικές αντιλήψεις περί ναού, όπως αυτές εκφράστηκαν στους λόγους των Πατέρων της Εκκλησίας: ναός δε εστίν ό μεν μέγας, ώς ή εκκλησία, ό δε μικρός, ώς ό άνθρωπος, και έκαστος ημών ναός εστί, καϊ κοινή πάντες και ώς εν σώματι Χρίστου οικεί.., 32. Georgios Velenis THOUGHTS ON TWO MOSAIC INSCRIPTIONS IN ST DEMETRIOS AT THESSALONIKI Α wo metrical inscriptions from the group of seventh-century mosaics are re-examined. These are the four-line inscription (A) that accompanies the representation of the donors on the south pier of the sanctuary (Figs 1-2), and the problematical inscription (B) of the small north colonnade (Fig. 3), in which mention is made of a renovation made after a fire. Inscription A. The presence of the dative case in the last word of the third line (CTOAQ) is noted and the following transcription is proposed: + Κτίστας θεωρείς τοϋ πανενδόξου δόμου εκείθεν ένθεν μάρτυρος Δημητρίου / τοϋ βάρβαρον κλύδωνα βαρβάρων στόλω μετατρέποντος κ(αί) πόλιν λυτρουμένου + (= You see the renovators of the most glorious church from one part and the other of the martyr Demetrios who turned the wild storm against the fleet of the barbarians and liberated the city.) From this new reading it emerges that the specific text is linked exclusively with that miracle which is described in the Second Book of Miracles and concerns the siege of Thessaloniki from the seaward side, which took place circa 614. Inscription B. The generally accepted transcription is adopted: + Έπί χρόνων Λέοντος ήβώντα βλέπεις / καυθέντα το πρίν τον ναόν Δημητρίου. The lack of synchronism between the prepositional definition of time επί χρόνων (= in the time of), which is usually used with the nuance of past time, and the present tense of the verb βλέπεις (you see), is discussed. Because of this difficulty, it is suggested that perhaps this is a peculiar epigram which is read as a chiasmus, taking into account however an implied participle which is omitted by poetic licence. Furthermore, a succession of three different times (past - momentary situation - present) could be assumed, that is in the way that Simplicius perceives the phenomenon of change an object undergoes in passing from one state to another. On the basis of this approach, the following interpretation is given: "The church of Demetrios which was built in the time of Leon you see now renovated after a fire". In this case, we propose the identification of the person mentioned as the Emperor Leon I or as Pope Leo the Great, which is considered more likely. The article concludes with some thoughts on the word ναός, which could mean both the basilica and the church-shaped ciborium (church within a church). In this way an answer is given to the question associated with the repetition of the portraits of the bishop and the deacon in two different places in the same building. Thus, the representation on the south pier of the bema denotes the first sponsorship and concerns the renovation of the basilica as a whole, while that on the small north colonnade attests the next sponsorship, the renovation of the church-shaped ciborium, which was made with the care of the same two clerics. 31. Σχετικά με το διαφορετικό περιεχόμενο που έδιδαν οι συγγραφείς, κυρίως της παλαιοχριστιανικής περιόδου στη λέξη ναός βλ. Lampe,y4 Patristic Greek Lexicon, Οξφόρδη 2000, σ. 897, λ. ναός (νεώς). 32. Για τα δύο αυτά αποσπάσματα, καθώς και για άλλα παράλληλα, όπου με τη λέξη ναός νοείται τόσο το μέρος όσο και το όλο στο οποίο ανήκει, βλ. Lampe, ό.π., IIB. Για τη χρήση της λέξης σε ομοιώματα ναών βλ. Μέγα ΛεξικόνΔημητράκου Θ', 1964, σ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ Εικ. 1 και 2: Ch. Diehl, Histoire de l'empire byzantine, Παρίσι 1919 (φωτ. M. le Tourneau). Εικ. 3: A. Xyngopoulos, The Mosaics of the Church of St. Demetrius at Thessaloniki, Θεσσαλονίκη πίν. 31. Εικ. 4: Υ. Constantinidis, Thessaloniki Θεσσαλονίκη σ. 129, πίν. 27 (φωτ. Fr. Boissonnas). 44

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΠΛΟΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που υποβλήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

2012-2013 ΡΟ ΟΣ 20 ΜΑΪΟΥ. έχεις. κενών ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ! τονίσεις όπου. χρειάζεται. ρόλους. 1994 βραβεύτηκε. 2. Προσπάθησε ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

2012-2013 ΡΟ ΟΣ 20 ΜΑΪΟΥ. έχεις. κενών ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ! τονίσεις όπου. χρειάζεται. ρόλους. 1994 βραβεύτηκε. 2. Προσπάθησε ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ 01-013 Ι ΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟ ΙΩΝ ΠΑΙ ΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 01-013 ΒΑΘΜΙ Α: ΗΜΟΤΙΚΟΟ ΤΑΞΗ: Ε ΡΟ ΟΣ 0 ΜΑΪΟΥ 01 ιάβασε προσεκτικά τις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV. 4 February 2014

LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV. 4 February 2014 LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV 4 February 2014 Somewhere κάπου (kapoo) Nowhere πουθενά (poothena) Elsewhere αλλού (aloo) Drawer το συρτάρι (sirtari) Page η σελίδα (selida) News τα νέα (nea)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY 21 ος ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δεύτερος Γύρος - 30 Μαρτίου 2011

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY 21 ος ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δεύτερος Γύρος - 30 Μαρτίου 2011 Διάρκεια Διαγωνισμού: 3 ώρες Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις Μέγιστο Βάρος (20 Μονάδες) Δίνεται ένα σύνολο από N σφαιρίδια τα οποία δεν έχουν όλα το ίδιο βάρος μεταξύ τους και ένα κουτί που αντέχει μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.»

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΣΡΙΚΗ ΣΕΚΜΗΡΙΩΗ ΣΟΤ ΙΕΡΟΤ ΝΑΟΤ ΣΟΤ ΣΙΜΙΟΤ ΣΑΤΡΟΤ ΣΟ ΠΕΛΕΝΔΡΙ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΤΣΟΜΑΣΟΠΟΙΗΜΕΝΟΤ ΤΣΗΜΑΣΟ ΨΗΦΙΑΚΗ ΦΩΣΟΓΡΑΜΜΕΣΡΙΑ

ΓΕΩΜΕΣΡΙΚΗ ΣΕΚΜΗΡΙΩΗ ΣΟΤ ΙΕΡΟΤ ΝΑΟΤ ΣΟΤ ΣΙΜΙΟΤ ΣΑΤΡΟΤ ΣΟ ΠΕΛΕΝΔΡΙ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΤΣΟΜΑΣΟΠΟΙΗΜΕΝΟΤ ΤΣΗΜΑΣΟ ΨΗΦΙΑΚΗ ΦΩΣΟΓΡΑΜΜΕΣΡΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΣΟΒΙΟ ΠΟΛΤΣΕΧΝΕΙΟ ΣΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ-ΣΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΟΜΕΑ ΣΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΦΩΣΟΓΡΑΜΜΕΣΡΙΑ ΓΕΩΜΕΣΡΙΚΗ ΣΕΚΜΗΡΙΩΗ ΣΟΤ ΙΕΡΟΤ ΝΑΟΤ ΣΟΤ ΣΙΜΙΟΤ ΣΑΤΡΟΤ ΣΟ ΠΕΛΕΝΔΡΙ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΤΣΟΜΑΣΟΠΟΙΗΜΕΝΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014 LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG 4 March 2014 Family η οικογένεια a/one(fem.) μία a/one(masc.) ένας father ο πατέρας mother η μητέρα man/male/husband ο άντρας letter το γράμμα brother ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author.

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. 2012, Γεράσιμος Χρ. Σιάσος / Gerasimos Siasos, All rights reserved. Στοιχεία επικοινωνίας συγγραφέα / Author

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Π.Μ.Σ: «Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη γλώσσα και στα κείμενα» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Το φωνηεντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Βασικέ Οδηγίε : ίνεται ιδιαίτερη σηµασία στην εισαγωγή στα ρητορικά κείµενα (Βιβλίο Ρητορικών Κειµένων Μαθητή, Βιβλίο εκπαιδευτικού). Σε κάθε περίοδο διδασκαλία θα πρέπει να γίνεται ανάγνωση ολόκληρη τη

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ» ΣΤΡΑΤΗ ΣΤΑΜΑΤΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΚΑΡΛΟΒΑΣΙ, ΜΑΪΟΣ 2012 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΩ ΔΕΙΚΤΩΝ Επιβλέπων: Αθ.Δελαπάσχος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Εκκλησία τελειότητα μακραίωνο Ναός

Εισαγωγή Εκκλησία τελειότητα  μακραίωνο  Ναός Εισαγωγή Η Εκκλησία κατά την Ορθόδοξη Χριστιανική θεώρηση είναι «Σώμα Χριστού» (Α Κορ. Κεφ.12), η εν Αγίω Πνεύματι ένωση και ενότητα των πιστών στη θεωμένη ανθρωπότητα του Χριστού. Κατά τον Άγιο Ιωάννη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ. Η εργασία υποβάλλεται για τη μερική κάλυψη των απαιτήσεων με στόχο. την απόκτηση του διπλώματος

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ. Η εργασία υποβάλλεται για τη μερική κάλυψη των απαιτήσεων με στόχο. την απόκτηση του διπλώματος ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΑΝΟΜΗΣ Η εργασία υποβάλλεται για τη μερική κάλυψη των απαιτήσεων με στόχο την απόκτηση του διπλώματος «Οργάνωση και Διοίκηση Βιομηχανικών Συστημάτων με εξειδίκευση στα Συστήματα Εφοδιασμού

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ, Ν.Π.Δ.Δ. ΚΑΙ O.Τ.Α. Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ Ε ΛΗ ΦΘΗ ΣΑΝ Υ ΠO ΨΗ 1. H 15/1981

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις, φράσεις και προτάσεις

Λέξεις, φράσεις και προτάσεις 1 Λέξεις, φράσεις και προτάσεις (Words, phrases and clauses) The Greek language, like all human languages, has a Lexicon and a Grammar that are used to create sentences. The Lexicon consists of the words

Διαβάστε περισσότερα

Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού)

Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού) Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΓΙΑ ΤΑΞΙ ΙΩΤΕΣ ΣΥΝΤΟΜΗΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΑΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΓΙΑ ΤΑΞΙ ΙΩΤΕΣ ΣΥΝΤΟΜΗΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΑΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ, ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΓΙΑ ΤΑΞΙ ΙΩΤΕΣ ΣΥΝΤΟΜΗΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΑΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΛΕΞΙΑ ΤΣΕΡΛΙΓΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Γ. Α. ΦΡΑΓΚΙΑ ΑΚΗΣ. 2012 σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΑΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΑΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 183 / 198 Ταιρια σματα (Matchings) Ταίριασμα: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV. 18 February 2014

LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV. 18 February 2014 LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV 18 February 2014 Slowly/quietly Clear/clearly Clean Quickly/quick/fast Hurry (in a hurry) Driver Attention/caution/notice/care Dance Σιγά Καθαρά Καθαρός/η/ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων

Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων Πτυχιακή Εργασία: Τοπογραφικό διάγραμμα σε ηλεκτρονική μορφή κεντρικού λιμένα Κέρκυρας και κτιρίου νέου επιβατικού σταθμού σε τρισδιάστατη μορφή και σχεδίαση με AutoCAD

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Στρατηγική έρευνας κάποιος να λύσει ένα πρόβλημα, να κάνει μια εργασία για την εκπλήρωση κάποιου μαθήματος, να συγγράψει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. Γ. Οικονόμου Μάρτιος 2001 - I -

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. Γ. Οικονόμου Μάρτιος 2001 - I - ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχάριστο χρέος αποτελεί για μένα η μνεία των προσώπων που συνέβαλαν, τους τελευταίους εννέα μήνες, στην ολοκλήρωση αυτής της μελέτης. Θα ήθελα λοιπόν στο σημείο αυτό να ευχαριστήσω τον κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Homework 3 Solutions

Homework 3 Solutions Homework 3 Solutions Igor Yanovsky (Math 151A TA) Problem 1: Compute the absolute error and relative error in approximations of p by p. (Use calculator!) a) p π, p 22/7; b) p π, p 3.141. Solution: For

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΑΤΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΣΥΝΔΕΣΜΩΝ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα

ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα Ζητήματα υποδοχής και πρόσληψης του Franz Kafka στην Ελλάδα Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Aspects of Kafka s reception in Modern Greek Literature: The

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α )

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Τάξη Γ Γυμνασίου Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Διδακτική Ενότητα προς ανάπτυξη: Κεφάλαιο Α - Διδακτική Ενότητα 5: «Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών» (σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

Code Breaker. TEACHER s NOTES

Code Breaker. TEACHER s NOTES TEACHER s NOTES Time: 50 minutes Learning Outcomes: To relate the genetic code to the assembly of proteins To summarize factors that lead to different types of mutations To distinguish among positive,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 14 17

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 14 17 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 14 17 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Λέων κατεμέμφετο Προμηθέα πολλάκις, τι μέγαν α τ ν πλασεν κα καλ ν κα τ ν λλων θηρίων δυνατώτερον. «τοιο τος δ ν», φασκε, «τ ν λεκτρυόνα φοβο μαι».

Διαβάστε περισσότερα