Παραδοσιακά διακρίνονται τρεις βασικές ψυχικές λειτουργίες: σκέψεις συναισθήµατα κίνητρα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παραδοσιακά διακρίνονται τρεις βασικές ψυχικές λειτουργίες: σκέψεις συναισθήµατα κίνητρα"

Transcript

1 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ Γιώργος Ευσταθίου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς Παραδοσιακά διακρίνονται τρεις βασικές ψυχικές λειτουργίες: σκέψεις συναισθήµατα κίνητρα Σύµφωνα µε την κοινή λογική, το συναίσθηµα θεωρείται ως το αντίθετο της καλά δοµηµένης, λογικής σκέψης. Κατά τη συναισθηµατική διέγερση δρούµε παρορµητικά, χωρίς να υπολογίζουµε την καλύτερη στρατηγική δράσης. Κατά πόσο αυτή η διάκριση µεταξύ σκέψης και συναισθήµατος είναι απόλυτη έγκυρη. Πολύ ενδιαφέρουσες έρευνες. Μερικές θεωρούνται κλασσικές. Συστατικά του συναισθήµατος: Το συναίσθηµα µπορεί να θεωρηθεί ως ένα εκτυλισσόµενο πρότυπο αλληλεπιδράσεων αυτών των στοιχείων. 1. Υποκειµενικό αίσθηµα / εµπειρία. 2. Σωµατικές αλλαγές. (υπάρχει λόγος που δεν αναφέρονται ως φυσιολογική διέγερση) 3. Συµπεριφορά (τάσεις προς δράση, έκφραση του προσώπου, στάση του σώµατος κ.ά.) 4. Γνωστικές λειτουργίες ύο βασικά ερωτήµατα στη σύγχρονη µελέτη του συναισθήµατος: 1. Πώς το κάθε ένα από τα παραπάνω συστατικά συµβάλλει στην ένταση του συναισθήµατος; 2. Πώς το κάθε ένα από τα παραπάνω συστατικά συµβάλλει στη διαφοροποίηση του συναισθήµατος; 1

2 Α. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ James ( ) & Lange ( ) (αρχικά εντελώς ανεξάρτητα) James: Αµερικάνος ψυχολόγος, ΣΝΣ Lange: ανός γιατρός, ΑΝΣ H αντίληψη ενός διεγερτικού γεγονότος ακολουθείται άµεσα από σωµατικές αλλαγές. Η αντίληψη αυτών των σωµατικών αλλαγών καθώς συµβαίνουν ΕΙΝΑΙ το συναίσθηµα. Η ένταση και η διαφοροποίηση των συναισθηµάτων βασίζεται σε επανατροφοδότηση από το σωµατικό και το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα. Αν γλιστρήσουµε καταβαίνοντας µία σκάλα, πρώτα θα αρπαχθούµε από τα κάγκελα και µετά θα συνειδητοποιήσουµε ότι φοβηθήκαµε. Cannon (1929): 1. Όλα τα διεγερτικά συναισθήµατα συνοδεύονται από γενικευµένη και αδιαφοροποίητη διέγερση του ΑΝΣ που προετοιµάζει το σώµα για ανάληψη έντονης δράσης. (εισήγαγε τον όρο φυγή ή µάχη) 2. Οι σπλαγχνικές αλλαγές λαµβάνουν χώρα µε πολύ αργό ρυθµό για να ευθύνονται για την εµφάνιση του συναισθήµατος. 3. H τεχνητή πρόκληση σωµατικών αλλαγών που συνδέονται µε συναισθήµατα δεν προκαλούσε τη βίωση πραγµατικών συναισθηµάτων. (Το να ανεβοκατεβαίνεις µία σκάλα δεν είναι συναισθηµατική εµπειρία.) 2

3 Cannon & Bard (φυσιολόγοι) Τα διεγερτικά γεγονότα ενεργοποιούν το θάλαµο, ο οποίος έχει δύο ξεχωριστά συστήµατα εξόδου. Ένα προς το σύστηµα της διέγερσης και ένα προς τον εγκεφαλικό φλοιό, όπου καταχωρείται η συνειδητή εµπειρία του συναισθήµατος. Η σωµατική διέγερση και το υποκειµενικό αίσθηµα είναι δύο διαδικασίες που εκκινούν παράλληλα κατά την έκλυση του συναισθήµατος, αλλά η µία δεν επηρεάζει την άλλη. Είναι εντελώς ανεξάρτητες. (1) ιαφορετικά συναισθήµατα φαίνεται να σχετίζονται µε διαφορετικά πρότυπα σωµατικής διέγερσης. Ax (1953): Ο θυµός και ο φόβος σχετίζονται µε διαφορετικά πρότυπα διέγερσης. Η πίεση του αίµατος και η θερµοκρασία του προσώπου ήταν υψηλότερη για το θυµό, ενώ η θερµοκρασία του δέρµατος χαµηλότερη. (Θυµός-επινεφρίνη, φόβοςνορεπινεφρίνη.) Μέσα σε ένα εργαστήριο µε εντυπωσιακά επιστηµονικά όργανα, τοποθετήθηκαν ηλεκτρόδια ηλεκτρόδια στα χέρια, στο κεφάλι, στην καρδιά κλπ. των συµµετεχόντων ώστε να λαµβάνεται µία ποικιλία ψυχοφυσιολογικών µετρήσεων. Οι συµµετέχοντες πληροφορούνταν ότι η έρευνα αποσκοπούσε στον εντοπισµό διαφορών µεταξύ υγιών ατόµων και πασχόντων από υπέρταση. ύο συνθήκες διαρκείας πέντε λεπτών. Στην πρώτη (συνθήκη φόβου) τα υποκείµενα δέχονταν στο µικρό δάκτυλο του χεριού ήπια ηλεκτροσόκ που προοδευτικά αύξαναν σε ένταση. Όταν το ανέφεραν, ο ερευνητής προσποιείτο τον έκπληκτο, ήλεγχε την καλωδίωση και κατόπιν πατούσε ένα κουµπί που έκανε ένα µηχάνηµα κοντά στο συµµετέχοντα να πετάει σπίθες. Ο ερευνητής εξηγούσε ότι υπάρχει ένα επικίνδυνο κύκλωµα υψηλής τάσης στη συσκευή αυτή. Στη δεύτερη (συνθήκη θυµού) οι συµµετέχοντες πληροφορούνταν από τον ερευνητή ότι ο τεχνικός επί των µετρήσεων είχε απολυθεί το πρωί λόγω ανικανότητας, αλλά αναγκάστηκαν να τον ξαναπροσλάβουν επειδή ο κανονικός χειριστής ήταν άρρωστος. Όταν ο ερευνητής έφευγε από το δωµάτιο, ο τεχνικός σάρκαζε και προσέβαλε τη νοσοκόµα και το συµµετέχοντα, ενώ προσποιείτο ότι ήλεγχε τις καλωδιώσεις. 3

4 Hohmann (1966): Η ένταση της συναισθηµατικής αντίδρασης εξαρτάται από την φυσιολογική διέγερση. Άτοµα µε βλάβη στο νωτιαίο µυελό µπορούν να αντιδράσουν συναισθηµατικά, αλλά δε βιώνουν το υποκειµενικό αίσθηµα που συνοδεύει το συναίσθηµα (διανοητικός τύπος συναισθήµατος). Όσο πιο ψηλά η τοµή, τόσο ασθενέστερη η υποκειµενική βίωση. Ζητήθηκε από υποκείµενα να ανακαλέσουν ένα γεγονός που τους προκάλεσε συναισθηµατική διέγερση πριν την βλάβη και ένα παρόµοιο συµβάν µετά τη βλάβη και να συγκρίνουν την ένταση της συναισθηµατικής αντίδρασης. Jasmos & Hakmiller (1975): Παρόµοια συµπεράσµατα χωρίς µεθοδολογικά προβλήµατα. Σε όλα τους συµµετέχοντες παρουσιάστηκαν εικόνες ντυµένων και γυµνών γυναικών και τους ζητήθηκε να φανταστούν ότι µόνοι µένουν µαζί τους. Οι συναισθηµατικές αντιδράσεις των συµµετεχόντων αξιολογήθηκαν από ανεξάρτητους κριτές. Strongman (1987): Τα συναισθήµατα δεν είναι µία οµοιογενής κατηγορία. Ο φόβος και ο θυµός σχετίζονται µε αισθήµατα µεγάλης έντασης και περιφερική διέγερση. Συναισθήµατα, όπως η λύπη, είναι χαµηλής έντασης, που δε συνοδεύεται από περιφερική διέγερση. (2) Πράγµατι απαιτούνται 1 µε 2 s για να καταγραφεί η διέγερση στα συστήµατα συνειδητότητας. (3) Μaranon (1924): Έγχυση αδρεναλίνης σε 210 συµµετέχοντες. Το 71% ανέφερε µόνο φυσικές αλλαγές, π.χ. «νιώθω την καρδιά µου να κτυπάει». Το υπόλοιπο 29% ανέφερε εµπειρίες που δεν αποτελούσαν γνήσια συναισθήµατα, π.χ. «νιώθω ΣΑΝ να είµαι θυµωµένος». 4

5 B. ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Schachter & Singer (1962) Η επανατροφοδότηση από τη περιφερειακή διέγερση καθορίζει την ένταση του συναισθήµατος, αλλά η διαφοροποίηση του συναισθήµατος εξαρτάται από τον τρόπο που ερµηνεύεται αυτή η διέγερση βάσει των επικρατουσών συνθηκών. Η διαφοροποίηση της διέγερσης βασίζεται στον αιτιοπροσδιορισµό της διέγερσης σε ένα σχετικό περιβαλλοντικό αίτιο. Αν θεωρούµε ότι η διέγερση µας οφείλεται σε µία αρκούδα που µας κυνηγάει, νιώθουµε φόβο. Αν αυτό ισχύει είναι δυνατόν να αλλάξουµε το συναίσθηµα που βιώνει ένας άνθρωπος, αλλάζοντας απλώς τον τρόπο που ερµηνεύει τη διέγερσή του. (Salkovskis: Γνωστική θεωρία του πανικού) 5

6 Οι συµµετέχοντες στην έρευνα του Maranon είχαν µία προφανή εξήγηση για τη διέγερση που ένιωθαν. Προσπάθησαν να αποδείξουν αυτή τη θέση τους µε µία από τις κλασικές πλέον ψυχολογικές έρευνες: Τρεις οµάδες συµµετεχόντων. Στην πρώτη και στη δεύτερη οµάδα εγχύθηκε επινεφρίνη µε το πρόσχηµα ότι επρόκειτο για ένα βιταµινούχο σκεύασµα ονόµατι «suproxin», στην τρίτη οµάδα εγχύθηκε ένα αλατούχο διάλυµα. Τα µέλη µίας από τις δύο οµάδες που έλαβαν επινεφρίνη πληροφορήθηκαν από τους ερευνητές για τις αναµενόµενες σωµατικές αλλαγές (ως παρενέργειες του βιταµινούχου σκευάσµατος), ενώ τα µέλη της άλλης οµάδας πληροφορήθηκαν ότι δεν υπάρχουν παρενέργειες. ύο συνθήκες καθώς οι συµµετέχοντες υποτίθεται ότι περίµεναν σε ένα δωµάτιο να απορροφηθεί το σκεύασµα, παρουσία ενός συνεργάτη των ερευνητών που έπαιζε το ρόλο του συµµετέχοντος. Στην πρώτη (συνθήκη ευφορίας) γινόταν από το συνεργάτη προσπάθεια να δηµιουργηθεί ένα θετικό γενικό κλίµα. Επινοούσε ένα παιχνίδι µπάσκετ πετώντας µπάλες από χαρτί στο καλάθι των αχρήστων, έφτιαχνε σαΐτες κλπ. Στη δεύτερη (συνθήκη θυµού) ζητήθηκε από τους δύο «συµµετέχοντες» να συµπληρώσουν ένα ερωτηµατολόγιο. Οι αρχικές ερωτήσεις ήταν εύκολες (ηλικία, φύλο κλπ.), αλλά οι επόµενες ερωτήσεις γίνονταν προοδευτικά πιο προσωπικές και προσβλητικές. Π.χ., «Με πόσους άντρες -εξαιρουµένου του πατέρα σου- είχε η µητέρα σου εξωσυζυγικές σχέσεις;», µε µόνες εναλλακτικές απαντήσεις: «4 και κάτω», «5 µε 9», «10 και πάνω». Ο συνεργάτης άρχιζε να διαµαρτύρεται για το ερωτηµατολόγιο του και η αντίδρασή του κορυφωνόταν σχίζοντας το ερωτηµατολόγιο και πετώντας το στο πάτωµα, λέγοντας, «ε χάνω άλλο χρόνο, παίρνω τα βιβλία µου και φεύγω!» Το κατά πόσο οι συµµετέχοντες συµπαρασύρθηκαν στη γενική συναισθηµατική ατµόσφαιρα αξιολογήθηκε από ανεξάρτητους παρατηρητές µε χρήση µονόδροµου καθρέφτη. Ελήφθησαν και αυτοαναφορές της συναισθηµατικής κατάστασης των συµµετεχόντων. 6

7 1. Σύµφωνα µε την θεωρία, οι µόνοι συµµετέχοντες που θα έπρεπε να διεγερθούν συναισθηµατικά από τη συµπεριφορά του συνεργάτη, ήταν αυτοί που είχαν λάβει επινεφρίνη χωρίς γνώση των παρενεργειών. 2. Όµως τα ευρήµατα δεν ήταν τόσο ξεκάθαρα. Όντως οι συµµετέχοντες που γνώριζαν τις συνέπειες έδειξαν µικρότερη συναισθηµατική διέγερση, αλλά αυτοί που είχαν παραπληροφορηθεί και αυτοί που δεν έλαβαν επινεφρίνη δεν έδειξαν σηµαντική διαφορά. Μάλιστα τα ευρήµατα αυτά αφορούσαν µόνο στην αξιολόγηση των παρατηρητών για τη συνθήκη θυµού. 3. Όταν απέκλεισαν από τη στατιστική ανάλυση ορισµένους συµµετέχοντες που θεωρήθηκε ότι είχαν ανακαλύψει µόνοι τους την επίδραση της ένεσης, προέκυψαν στατιστικώς σηµαντικές διαφορές στην αξιολόγηση των παρατηρητών και για τη συνθήκη της ευφορίας. 4. Επόµενες προσπάθειες επανάληψης της έρευνας δεν κατέληξαν σε σταθερά συµπεράσµατα. 5. Ωστόσο, η έρευνα αυτή ήταν πολύ σηµαντική γιατί κατέδειξε τη σηµασία των γνωστικών διεργασιών στη γέννηση του συναισθήµατος. Εις το εξής οι περισσότεροι ερευνητές θεώρησαν ότι οι σωµατικές αλλαγές δεν είναι αρκετές από µόνες τους για την έκλυση συναισθήµατος. Dutton & Aron (1974): Μεταφορά της διέγερσης. Η φυσιολογική διέγερση είναι µία µη ειδική αντίδραση µε κάποια διάρκεια. Υπολείµµατα διέγερσης από µία προηγούµενη κατάσταση µπορεί να µεταφερθούν σε µία νέα και να κάνουν εντονότερη τη σωµατική διέγερση. Μία ελκυστική γυναίκα πήρε συνεντεύξεις από άνδρες καθώς διέσχιζαν είτε µία κρεµαστή γέφυρα από σκοινιά, είτε µία σταθερή ξύλινη γέφυρα. Από κάθε συµµετέχοντα ζητήθηκε να διηγηθεί µία ιστορία για µία εσκεµµένα ασαφή εικόνα µίας νέας γυναίκας. Όπως είχαν προβλέψει οι ερευνητές, οι ιστορίες των συµµετεχόντων που διέσχισαν την κρεµαστή γέφυρα -και προφανώς παρουσίαζαν µεγαλύτερη φυσιολογική διέγερση- περιείχαν περισσότερες σεξουαλικές αναφορές. Επίσης, ήταν πιο πιθανό να τηλεφωνήσουν στην ερευνήτρια µετά τη λήξη της έρευνας. 7

8 Lazarus (1991) Τα συναισθήµατα σπάνια είναι άµεσες αντιδράσεις στις ιδιότητες ενός ερεθίσµατος. Αυτό που δίνει σε ένα ερέθισµα συναισθηµατικό τόνο είναι η προσωπική σηµασία που του αποδίδεται από το άτοµο. Η διαδικασία µέσω της οποίας κάθε ερέθισµα αξιολογείται ως προς την σηµασία του για την προσωπική ευηµερία του ατόµου, ονοµάζεται πρωτογενής εκτίµηση. Αφ ης στιγµής ένα ερέθισµα κριθεί ως σηµαντικό, ακολουθεί η δευτερογενής εκτίµηση, κατά την οποία αξιολογείται το δυναµικό αντιµετώπισης. Προφανώς διαφορετικά συναισθήµατα σχετίζονται µε διαφορετικές εκτιµήσεις της κατάστασης. Η αρχική διαφοροποίηση σε αρνητικά και θετικά γίνεται κατά την πρωτογενή εκτίµηση. Περαιτέρω διαφοροποίηση λαµβάνει χώρα κατά τη δευτερογενή εκτίµηση. Οι γνωστικές εκτιµήσεις παρουσιάζουν απεριόριστη ποικιλία ώστε να είναι σε θέση να διαφοροποιούν όλες τις συναισθηµατικές εκφάνσεις. Η γνωστική εκτίµηση είναι υπεύθυνη και για την ένταση της συναισθηµατικής αντίδρασης. Η εκτίµηση οδηγεί σε αντιµετώπιση, η οποία µε τη σειρά της αλλάζει τη σχέση ατόµου περιβάλλοντος, η οποία µε τη σειρά της οδηγεί σε διαφορετικά συναισθήµατα. Η απόδοση προσωπικού νοήµατος σε ένα ερέθισµα θεωρείται γνωστική λειτουργία, χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι εκλαµβάνεται υποχρεωτικά ως συνειδητή, λεκτικοποιηµένη, εκούσια ή λογική. H γνωστική εκτίµηση θεωρείται ο πρώτος και ο πιο κεντρικός παράγοντας για την έκλυση του συναισθήµατος. Είναι ικανή και αναγκαία συνθήκη για τη βίωση συναισθήµατος. 8

9 Speisman, Lazarus, Mordkoff & Davison, 1964: Ο τρόπος που ερµηνεύουµε ένα ερέθισµα επηρεάζει το επίπεδο διέγερσης που βιώνουµε. Οι συµµετέχοντες παρακολούθησαν ένα ντοκιµαντέρ για το πως πραγµατοποιούνται περιτοµές σε εφήβους σε κάποια περιοχή της Αφρικής, µε τη χρήση ενός οδοντωτού πέτρινου µαχαιριού. Τέσσερις συνθήκες, ανάλογα µε τη ηχητική υπόκρουση που συνόδευε την προβολή. Στην πρώτη συνθήκη η ηχητική υπόκρουση έδινε έµφαση στον πόνο που ένιωθαν οι έφηβοι και στην ανώµαλη επιφάνεια του µαχαιριού, στη δεύτερη στην προσδοκία των εφήβων να ενηλικιωθούν µέσω της συµµετοχής τους στην τελετή και στην τρίτη στις παραδόσεις της φυλής. Στην τέταρτη συνθήκη η προβολή δε συνοδευόταν από κάποια ηχητική υπόκρουση. Ως δείκτες διέγερσης χρησιµοποιήθηκαν µετρήσεις του καρδιακού ρυθµού και της γαλβανικής αντίδρασης του δέρµατος. Υψηλότερη διέγερση παρατηρήθηκε στην πρώτη συνθήκη, ακολουθούµενη από την τέταρτη, την τρίτη και τη δεύτερη. 9

10 Άλλες γνωστικές θεωρίες του συναισθήµατος Friske: Εκλυόµενο από τα σχήµατα συναίσθηµα. Τα σχήµατα που βασίζονται σε προηγούµενες εµπειρίες µπορεί να φέρουν και συναισθηµατικές συνιστώσες. Όταν µία νέα εµπειρία εµπίπτει σε ένα σχήµα (το ενεργοποιεί) δεν αναδύεται µόνο προηγούµενη γνώση, αλλά και προηγούµενες συναισθηµατικές αντιδράσεις. Γνωσιακή ερµηνεία της µεταβίβασης. Wilson: Συχνά το συναίσθηµα που νιώθουµε σε µία κατάσταση διαµορφώνεται από τις προσδοκίες που έχουµε για το πως θα νιώσουµε (προσδοκητικό άγχος) Weiner: Συγκεκριµένα συναισθήµατα ακολουθούν συγκεκριµένους αιτιοπροσδιορισµούς. Π.χ. περηφάνεια=θετικό αποτέλεσµα που αποδίδεται στην προσωπική ικανότητα. Ποικίλες άλλες θεωρίες µε κύριο κοινό χαρακτηριστικό τον τρόπο που το άτοµο ερµηνεύει το περιβάλλον του. Σε αυτές τις απόπειρες ταξινόµησης των διαστάσεων της γνωστικής εκτίµησης, που οδηγούν στη διαφοροποίηση του συναισθήµατος, παρατηρείται σηµαντική αλληλοεπικάλυψη. Οι θεωρίες αυτές είναι σηµαντικό να διαχωρίζονται από αυτές που βασίζονται στην έννοια της αυτοπαρατήρησης που εισήγαγε ο Βem το Οι θεωρίες αυτές αναφέρονται στην ερµηνεία των χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος και όχι των σωµατικών αλλαγών, όπως η θεωρία των Schachter & Singer. Τα πειράµατα σχετικά µε τη µεταφορά της διέγερσης αναφέρουν περιπτώσεις, όπου η σωµατική διέγερση επηρεάζει τη συναισθηµατική αντίδραση, χωρίς προηγούµενη αναγνώρισή της από το άτοµο. Σηµαντική πηγή επανατροφοδότησης που βασίζεται στην αυτοπαρατήρηση αποτελεί και η συµπεριφορά. Οι θεωρίες της γνωστικής εκτίµησης και της επανατροφοδότησης δεν είναι υποχρεωτικά αµοιβαίως αποκλειόµενες. Οι σωµατικές αντιδράσεις συχνά προκαλούνται από εκτιµήσεις της κατάστασης, και οι αντιδράσεις αυτές, µέσω των επιδράσεών τους στο συναίσθηµα επηρεάζουν τη διαδικασία της εκτίµησης. 10

11 Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ιάφορες συµπεριφορές, όπως οι χειρονοµίες, ο τόνος της φωνής και η στάση του σώµατος υποδεικνύουν την ύπαρξη συναισθήµατος. Η πιο σηµαντική από αυτές τις συµπεριφορές είναι η έκφραση του προσώπου. Το πρόσωπο έχει δυνατότητα µεγάλης ποικιλίας λεπτών προτύπων κινήσεων. Darwin (1872) «Τhe Expression of the Emotions in Man and Animals»: τουλάχιστον ορισµένες εκφράσεις του προσώπου είναι γενετικώς προκαθορισµένες στον άνθρωπο. Οι εκφράσεις αυτές αναγνωρίζονται και από άτοµα προερχόµενα από τελείως διαφορετικούς πολιτισµούς. Πολλοί από τους τρόπους που εκφράζουµε τα συναισθήµατά µας αποτελούν κληρονοµηµένα πρότυπα που κάποτε είχαν επιβιωµατική αξία. Π.χ. Η έκφραση της αηδίας βασίζεται στην προσπάθεια του οργανισµού να αποβάλλει κάτι που έχει καταπιεί (χειρονοµίες να σπρώξουµε µακριά ή να προφυλαχθούµε). Σε πολύ έντονη µορφή παρατηρούνται κινήσεις γύρω από το στόµα που µοιάζουν µε την προετοιµασία για εµετό. Το φτύσιµο είναι ένα παγκόσµιο σύµβολο της αηδίας, και προφανώς αντιπροσωπεύει την απόρριψη οτιδήποτε δυσάρεστου βρέθηκε στο στόµα µας. Ekmen & Friesen (1971): Έξι πρωτογενή συναισθήµατα που βασίζονται στη γενετική κληρονοµιά του ανθρώπινου είδους: θυµός, φόβος, χαρά, λύπη, έκπληξη και αηδία. Τα δευτερογενή θεωρούνται προσµίξεις αυτών των 6 βασικών. Κάποιες άλλες εκφράσεις καθορίζονται πολιτιστικά: Κινέζοι, χειροκρότησε=ήταν ανήσυχος ή απογοητευµένος. Κraut & Johnson: Οι παίκτες του bowling χαµογελάνε µόνο αφού στραφούνε στο κοινό µετά από κάποια επιτυχία. Επικοινωνιακή διάσταση.1 H άποψη αυτή υποστηρίζεται και από δεδοµένα από την αναπτυξιακή ψυχολογία. Τα νεογέννητα ήδη παρουσιάζουν εκφράσεις του προσώπου για τη χαρά και τη λύπη. Γύρω στους 3 µε 4 µήνες διακρίνονται οι συναισθηµατικές εκφράσεις του θυµού, και της έκπληξης, ενώ η έκφραση του φόβου ακολουθεί λίγο αργότερα. Μόνο κατά το δεύτερο χρόνο της ζωής, το παιδί εµφανίζει τα λεγόµενα κοινωνικά συναισθήµατα. 11

12 Οι συναισθηµατικές εκφράσεις του προσώπου ρυθµίζονται από υποφλοιώδεις περιοχές. Σε περίπτωση βλάβης του κινητικού φλοιού, παρατηρείται αδυναµία εκούσιας κίνησης των µυών του προσώπου, αλλά κανονική κίνηση κατά τη συναισθηµατική διέγερση. Προσωποαγνωσία: Μπορεί να σου πει ότι ένα άτοµο είναι ευτυχισµένο, αλλά όχι ότι είναι η γυναίκα του. Το ίδιο ισχύει και για το συναίσθηµα γενικώς (αφαίρεση φλοιού). Darwin: Η ελεύθερη εξωτερική έκφραση του συναισθήµατος το επιτείνει, ενώ η καταστολή όσο το δυνατόν περισσότερων από τις εξωτερικές ενδείξεις του συναισθήµατος το αµβλύνει. Ωστόσο η επίδραση δεν είναι πολύ σηµαντική και έχει καταδειχθεί µόνο για περιορισµένη γκάµα αισθηµάτων, όπως η διασκέδαση και ο πόνος. Strack, Martin, Stepper (1988): H έκφραση του προσώπου συµβάλλει στη διαµόρφωση του συναισθήµατος. [Στην κλασική έρευνα του Laird (1974) υποτέθηκε ότι οι συµµετέχοντες αναγνώρισαν τις εκφράσεις που τους ζητείτο να λάβουν και έτσι τα ευρήµατα ερµηνεύθηκαν βάσει της θεωρίας της αυτοπαρατήρησης.] Οι συµµετέχοντες πληροφορήθηκαν ότι η έρευνα αφορούσε στο πώς άτοµα µε ειδικές ανάγκες, κατάφερναν διάφορα πράγµατα, χρησιµοποιώντας µέρη του σώµατος που συνήθως δε χρησιµοποιούνται για αυτά. Μεταξύ άλλων τους ζητήθηκε να αξιολογήσουν πόσο αστεία ήταν µία σειρά κινουµένων σχεδίων. ύο οµάδες. Τα µέλη της πρώτης οµάδας παρακολούθησαν τη σειρά κρατώντας ένα στυλό ανάµεσα στα δόντια τους, διατηρώντας έτσι µία έκφραση που µοιάζει µε χαµόγελο. Τα µέλη της δεύτερης οµάδας έπρεπε να συγκρατούν το στυλό χρησιµοποιώντας µόνο τα χείλη τους, διατηρώντας έτσι µία συνοφρυωµένη έκφραση που απέτρέπε το χαµόγελο. Το πρόσωπο αποτελεί αξιόπιστο δείκτη του είδους του βιούµενου συναισθήµατος, ακόµα και όταν δεν εµφανίζονται ορατές αντιδράσεις. ΗΜΓ καταγραφές είναι αντίστοιχες µε τις ορατές εκφράσεις. Levenson, Elkman & Friesen (1990) Η έκφραση του προσώπου συνδέεται µε τις φυσιολογικές αντιδράσεις. 10s =έκλυση φυσιολογικού προτύπου διέγερσης, διαπολιτιστική σταθερότητα. Η φυσιολογική διέγερση που προκαλείται µε αυτόν τον τρόπο είναι µεγαλύτερη από αυτή που παρατηρείται όταν ζητείται από τους συµµετέχοντες να ξαναζήσουν νοητικά το συναίσθηµα. Οι άνθρωποι µιµούνται την έκφραση του άλλου όταν θέλουν να δείξουν ενσυναίσθηση. Οµοιότητες στην έκφραση των συζύγων. 12

13 Ζajonc: Η συστολή ορισµένων µυών του προσώπου επηρεάζει την αιµατική ροή στα γειτονικά αγγεία, τα οποία επηρεάζουν τη αιµατική ροή του εγκεφάλου, η οποία επηρεάζει τη θερµοκρασία του εγκεφάλου, η οποία µπορεί να ευοδώνει ή να αναστέλλει την απελευθέρωση ορισµένων νευροδιαβιβαστών, που µπορεί να συµµετέχουν στην δραστηριότητα του φλοιού που είναι το υπόβαθρο του συναισθήµατος. H προφορά του γερµανικού ϋ απαιτεί την έκταση ενός µυός που συστέλλεται όταν γελάµε (αρνητικό συναίσθηµα). Ιστορίες µε πολλά ϋ χειρότερη αξιολόγηση από υποκείµενα και αυξηµένη θερµοκρασία στο µέτωπο. ΤΑΣΗ ΓΙΑ ΡΑΣΗ ηλαδή, τάση για εµφάνιση συµπεριφοράς ανάλογης προς το συναίσθηµα. Οι εξελικτικές λειτουργίες διαφόρων συµπεριφορών εξυπηρετούν συγκεκριµένους σχετικούς µε την επιβίωση στόχους και βάζουν τον οργανισµό σε κατάσταση ετοιµότητας για την αντιµετώπιση συγκεκριµένων καταστάσεων. Π.χ. φόβος=γρήγορη διαφυγή. ύσκολη η εξεύρεση εξελικτικής λειτουργίας σε συναισθήµατα όπως η ντροπή, λύπη κλπ. Τα διεγερτικά ερεθίσµατα (φόβος) χαρακτηρίζονται από την αίσθηση ετοιµότητας για δράση, ενώ τα πιο παθητικά (λίπη, απελπισία) χαρακτηρίζονται από απώλεια ενδιαφέροντος και απροθυµία για δράση. Fridja: Η εµπειρία της ετοιµότητας για δράση κατά τη συναισθηµατική διέγερση γίνεται αισθητή ως ακούσια και παρορµητική (εξελικτικό κατάλοιπο). 13

14 Σκέψη και συναίσθηµα Όπως αναφέρθηκε ο Lazarus θεωρεί ότι το συναίσθηµα είναι δευτερογενές ως προς τη γνωσιακή δραστηριότητα. Την ακριβώς αντίθετη άποψη υιοθετεί ο Zajonc. O Zajonc υποστηρίζει ότι οι συναισθηµατικές αντιδράσεις µπορούν να εκδηλωθούν χωρίς προηγούµενη γνωστική εκτίµηση και γενικότερα ότι οι συναισθηµατικές λειτουργίες είναι θεµελιωδώς διαφορετικές από τις γνωσιακές. Παρ ότι όλοι µας γνωρίζουµε ότι κάποιες φορές εκλύονται συναισθηµατικές αντιδράσεις χωρίς συνειδητή αξιολόγηση ή ερµηνεία, αυτό δε σηµαίνει ότι κανενός είδος επεξεργασία πληροφοριών δε λαµβάνει χώρα. Θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εξηγήσουµε το γεγονός ότι έχουµε διαφορετικές συναισθηµατικές αντιδράσεις σε διαφορετικές καταστάσεις, αν δεν προϋποθέσουµε κάποια διαδικασία αναγνώρισης. Ο Zajonc θεωρεί ότι αυτή η αναγνώριση είναι συναισθηµατική και όχι γνωσιακή, ενώ ο Lazarus θεωρεί ότι κάθε αναγνώριση αποτελεί γνωστική εκτίµηση εξ ορισµού, παρ ότι µπορεί να είναι ασυνείδητη και αυτόµατη. Συνεπώς, η µόνη πραγµατική διαφωνία είναι ο ορισµός των διαδικασιών που προηγούνται του συναισθήµατος και σύµφωνα µε κάποιους ερευνητές η αναγνώριση δε θα πρέπει να θεωρείται αποκλειστικώς γνωστική, καθώς σαφώς εµπεριέχει εξελικτικά στοιχεία. Αrnold (1945). H πρώτη που χρησιµοποίησε τον όρο «γνωστική εκτίµηση». Είναι θεµελιώδες χαρακτηριστικό της αντίληψης να εκτιµούµε άµεσα και αυτόµατα οποιοδήποτε ερέθισµα συναντάµε. Πολύ σηµαντικό θεµέλιο για την γνωστική εκτίµηση είναι η µνήµη παρόµοιων προηγούµενων εµπειριών, συνοδευόµενων από το σχετιζόµενο συναίσθηµα. Η γνωστική εκτίµηση συνήθως είναι γρήγορη, διαισθητική και έµφυτη. ιατυπώθηκε εκτός του γνωστικού κινήµατος. Οι γνωστικές λειτουργίες µπορεί να είναι ταχείες, ασυνείδητες, αυτόµατες, όπως θεωρείται ότι είναι το συναίσθηµα. Επιπλέον, οι γνωστικές λειτουργίες µπορεί να είναι παράλογες. Η µνήµη βασίζεται σε καλά εξασκηµένες γνωστικές δραστηριότητες που εκτελούνται όλο και ταχύτερα, µε κάθε νέα επανάληψη. Το συναίσθηµα µπορεί να προκύπτει είτε από ασυνείδητες συνδέσεις µεταξύ ερεθισµάτων και συναισθηµατικών διαδικασιών, είτε από συνειδητή σκέψη. 14

15 ύο ορισµοί της γνωστικής λειτουργίας: Το συναίσθηµα διαφοροποιείται µόνο από τον πρώτο. Η ανατοµική διαφοροποίηση δε σηµαίνει, λειτουργική διαφοροποίηση δοθέντων των περίπλοκων συνδέσεων στον εγκέφαλο. 1. ιανοητική πρόσκτηση γνώσης. 2. Κάθε νοητική δραστηριότητα, σε αντιδιαστολή προς τη συµπεριφορά. Προγνωστικά συναισθήµατα Αν µας χτυπήσει κάποιος ξαφνικά στο πρόσωπο µπορεί να βιώσουµε συναίσθηµα προτού ερµηνεύσουµε το γεγονός. Συνδέσεις από τις αισθήσεις στο αµυγδαλοειδές σώµα που δεν περνάνε από τον φλοιό. Το αµυγδαλοειδές σώµα είναι σε θέση να αντιδράσει σε επείγουσες καταστάσεις ταχύτερα από το φλοιό. Οι εµπειρίες αυτές περιορίζονται σε απλά αρνητικά ή θετικά αισθήµατα. ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ 1. διεγερση+γνωστική εκτίµηση=ένταση 2. γνωστική εκτίµηση+εν µέρει διέγερση=διαφοροποίηση 3. διέγερση=επανατροφοδότηση+αυτοπαρατήρηση 4. Η διέγερση και η γνωστική εκτίµηση αλληλοεπηρεάζονται καθώς εκτείνονται στο χρόνο. 15

16 Ορισµός του συναισθήµατος Μόνο στον άνθρωπο τα πρότυπα φυσιολογικής διέγερσης και ειδοειδικών συµπεριφορών που χαρακτηρίζουν το συναίσθηµα συνοδεύονται από υποκειµενικά αισθήµατα (π.χ. σεξ. συµπ. ζώων). Οι περισσότεροι άνθρωποι όταν χρησιµοποιούν τη λέξη συναίσθηµα αναφέρονται σε αυτά ακριβώς τα αισθήµατα, που καθορίζουν το βιωµατικό τόνο της εµπειρίας µας. Αλλά το σηµαντικό συστατικό για την επιβίωση είναι η συµπεριφορά. Οι χρήσιµες λειτουργίες που επιτελούν οι συναισθηµατικές συµπεριφορές είναι το στοιχείο που καθοδήγησε την εξέλιξη του εγκεφάλου. Τα αισθήµατα που συνοδεύουν αυτές τις συµπεριφορές είναι πολύ πιο πρόσφατα από εξελικτικής απόψεως. 16

17 Σε τι χρησιµεύει το συναίσθηµα; H απλή διατήρηση στη ζωή είναι ζήτηµα παρατήρησης του εσωτερικού περιβάλλοντος και πραγµατοποίησης οµοιοστατικών αλλαγών, δηλ. είναι θέµα εσωτερικών αντιδράσεων σε εσωτερικά ερεθίσµατα. Αλλά η επιβίωση γίνεται εξαιρετικά πιθανότερη άµα υπάρχει κάποιος µηχανισµός παρατήρησης του εξωτερικού περιβάλλοντος και αντίδρασης στα εξωτερικά ερεθίσµατα. Η εξέλιξη του εγκεφάλου ακολούθησε αυτή ακριβώς την πορεία, εξασφαλίζοντας όλο και πιο λεπτοµερή ανάλυση των εξωτερικών ερεθισµάτων και όλο και πιο σύνθετη επεξεργασία των προτύπων αντίδρασης στα ερεθίσµατα αυτά. Η εξέλιξη του εγκεφάλου κατά κύριο λόγο ακολούθησε προσθετική πορεία. Οι απλούστερες δοµές δεν αντικαταστάθηκαν από τις εξελικτικά πιο πρόσφατες, αλλά συνέχισαν να επιτελούν τις λειτουργίες τους, ελεγχόµενες και συνεπικουρούµενες από τις ανώτερες. Σε τελική ανάλυση θα ήταν παράλογο να εξελιχθούν νέες δοµές µε πρόβλεψη για την ανάληψη των ίδιων λειτουργιών που επιτελούσαν πάρα πολύ αποτελεσµατικά οι παλαιότερες δοµές. Το 1970 o MacLean πρότεινε τη θεωρία του τριπλού εγκεφάλου των ανώτερων θηλαστικών. Μπορεί να θεωρηθεί ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται από τρία στρώµατα, κάθε ένα από τα οποία σηµασιοδοτεί ένα σηµαντικό εξελικτικό στάδιο. Το παλαιότερο στρώµα, ο ερπετικός εγκέφαλος διεκπεραιώνει αυτοµατικές λειτουργίες, όπως η αναπνοή. Το επόµενο στρώµα, ο παλαιοθηλαστικός εγκέφαλος επιτελεί λειτουργίες που αφορούν στην επιβίωση και περιλαµβάνει τις δοµές που είναι υπεύθυνες για το συναίσθηµα (αποφυγή πόνου, αναζήτηση ηδονής). Το τρίτο επίπεδο, ο νεοθηλαστικός εγκέφαλος είναι υπεύθυνος για τη λογική σκέψη. Η ανάπτυξη του συναισθήµατος αποτελεί µία ενδιάµεση κατάσταση µεταξύ της άκαµπτης συµπεριφορικής στερεοτυπίας των κατώτερων οργανισµών, και της σχεδόν ανεξάντλητης πλαστικότητας της ανθρώπινης συµπεριφοράς. 17

18 Σε τι χρησιµεύει το συναίσθηµα στον άνθρωπο και γιατί αναπτύχθηκαν τα υποκειµενικά συναισθήµατα; Η βιολογική βάση του συναισθήµατος στον άνθρωπο εντοπίζεται στο µεταιχµιακό σύστηµα και στο διάµεσο εγκέφαλο, µία σειρά από υποφλοιώδεις δοµές. Η µόνη διαφορά στις υποφλοιώδεις δοµές των ανώτερων και των κατώτερων ζώων είναι ότι στα πρώτα οι δοµές αυτές αναµένεται να λαµβάνουν περισσότερες πληροφορίες από τα υψηλότερα κέντρα (spinal shock). Πράγµατι, σε γενικές γραµµές το συναίσθηµα επιτελεί την ίδια λειτουργία στον άνθρωπο και στα κατώτερα ζώα. Πρόκειται για βραχύχρονες καταστάσεις αξιολόγησης που εστιάζονται σε ένα ερέθισµα και χαρακτηρίζονται από τάση για ανάληψη δράσης, φυσιολογικές αλλαγές που προετοιµάζουν το σώµα για την δράση αυτή καθώς και εκφράσεις του προσώπου και στάσεις του σώµατος που εξυπηρετούν την επικοινωνία της συναισθηµατικής διέγερσης προς τα έξω. Ένα σύστηµα «λήψης αποφάσεων». οθέντος ότι οι άνθρωποι θέτουν πολλούς στόχους, το συναίσθηµα φαίνεται να παίζει ένα ρόλο διαχείρισης προτεραιοτήτων. Λειτουργεί ως ένα σήµα συναγερµού (απόσπαση και διέγερση) που αποσύρει τα άτοµα από την προσπάθεια επίτευξης ενός στόχου, κατευθύνοντάς τα παράλληλα προς κάποιον άλλο στόχο, η σηµασία του οποίου έχει εν τω µεταξύ αυξηθεί. Τα συνοδευτικά αισθήµατα αναπτύχθηκαν ως µία µορφή εσωτερικής επικοινωνίας για τις αλλαγές στη σχετική προτεραιότητα µεταξύ των στόχων (έχουµε τα συνοδευτικά αισθήµατα, επειδή έχουµε ανεπτυγµένο φλοιό). Η εξαιρετικά σηµαντική λειτουργία που επιτελούν τα συναισθήµατα στην ψυχική ζωή του ατόµου φαίνεται και από το γεγονός ότι εξαιρετικά έντονα συναισθήµατα είναι σε θέσει να αναστείλουν οργανωµένες γνωστικές δραστηριότητες (επιβίωση). Η συµβολή των συναισθηµάτων στην επιβίωση είναι ιδιαίτερα σηµαντική στη διαµόρφωση κατάλληλων αντιδράσεων σε επείγουσες περιβαλλοντικές καταστάσεις και στην επικοινωνία της πρόθεσης του ατόµου. 18

19 Βέβαια ο άνθρωπος διαθέτει περιπλοκότερα συστήµατα αξιολόγησης της εξωτερικής εµπειρίας, και το συναίσθηµα δεν αποτελεί το µοναδικό µηχανισµό παραγωγής αντιδράσεων προς τα εξωτερικά ερεθίσµατα. Θα ήταν παράλογο οι ιεραρχικά ανώτερες δοµές του ανθρώπινου εγκεφάλου να µη µετέχουν στην ιεράρχηση των προτεραιοτήτων του οργανισµού. Πράγµατα η κύρια πηγή διαµόρφωσης του συναισθήµατος στον άνθρωπο, αλλά όχι η µόνη, φαίνεται να είναι οι γνωστικές λειτουργίες. Το συναίσθηµα µπορεί να οργανώνεται σε υποφλοιώδεις δοµές, αλλά η παραγωγή του κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες ελέγχεται από µία περιοχή του κροταφικού λοβού. Επίσης, ενώ τα απλούστερα ερεθίσµατα (που έχουν επιβιωτική αξία για µεγάλο µέρος της εξελικτικής ιστορίας του είδους) αναγνωρίζονται από υποφλοιώδεις δοµές (πρωτογενή συναισθήµατα), ενώ περιπλοκότερα κοινωνικά ερεθίσµατα αναγνωρίζονται από µία περιοχή του πρόσθιου φλοιού (κοινωνικά συναισθήµατα). Ως αποτέλεσµα συτής της ιεραρχικής δόµησης του εγκεφάλου, τα αισθητικά δεδοµένα που είναι διαθέσιµα στα ανώτερα κέντρα δεν προέρχονται µόνο από τις ειδικές αισθήσεις που αφορούν στον εξωτερικό κόσµο, αλλά και από τις ιδιοδεκτικές αισθήσεις που αφορούν στην κατάσταση του σώµατος. Συνήθως τα δεδοµένα αυτών των «χαµηλών» αισθήσεων δεν διαβαίνουν τον ουδό της συνειδητότητάς µας. 19

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Νοημοσύνη; Ικανότητα διεκπεραίωσης γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, μάθηση, αφαιρετική σκέψη, ομιλία, κλπ.) Αξιολογείται

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό. Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ

Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό. Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ Μέθοδοι χαλάρωσης Οι διαδικασίες χαλάρωσης μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά την ένταση και το άγχος που συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

MD, PhD, FEBU. Βασίλnς Πουλάκnς. Χειρουργός Ουρολόγος- Ανδρολόγος Διδάκτωρ Παν/μίου Giessen, Γερμανίας. Αν Kαθnynrnς Παν/μίου Φpονκφσύρrπς.

MD, PhD, FEBU. Βασίλnς Πουλάκnς. Χειρουργός Ουρολόγος- Ανδρολόγος Διδάκτωρ Παν/μίου Giessen, Γερμανίας. Αν Kαθnynrnς Παν/μίου Φpονκφσύρrπς. MD, PhD, FEBU Βασίλnς Πουλάκnς Χειρουργός Ουρολόγος- Ανδρολόγος Διδάκτωρ Παν/μίου Giessen, Γερμανίας Αν Kαθnynrnς Παν/μίου Φpονκφσύρrπς. Γερμανίας ' Η στυτική δυσλειτουργία είναι η συνεχής αδυναμία επίτευξης

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Νόηση και Συναίσθηµα

Κοινωνική Νόηση και Συναίσθηµα 84 Κοινωνική Νόηση και Συναίσθηµα Βασικές Πηγές: Fiske, S.T., & Taylor, S.E. (1991). Social Cognition (2 nd edition). New York: McGraw-Hill. Fiske, S.T., & Taylor, S.E. (2010). Social Cognition: From Brains

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων.

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων. ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ H ανάγκη για λήψη τροφής, που ικανοποιείται µόνο µε σιτισµό, και προέρχεται από διέγερση του κέντρου θρέψης, αποτελεί το αίσθηµα της πείνας (hunger), ενώ η επιθυµία για λήψη ειδικής τροφής,

Διαβάστε περισσότερα

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος.

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Προσοχή Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Ηπροσοχήεµπλέκεται στην επιλογή των στοιχείων του περιβάλλοντος που επιθυµούµε να επεξεργαστούµε, και παράλληλα στην αγνόηση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΜΥΡΤΩ ΓΡΙΒΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ

ΟΡΓΑΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΜΥΡΤΩ ΓΡΙΒΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΡΓΑΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΜΥΡΤΩ ΓΡΙΒΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Σεξ- Οργασµός και Οµοφυλοφιλία Ο οργασµός δεν µετράει ήµητρα, 32 ετών Είχα ελάχιστες σεξουαλικές επαφές µε άντρες εν βίωσα ποτέ οργασµό µε άτοµο του

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Α. ΝΙΚΑ, Γ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 29/11/2014 Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Επιδημιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Σύμφωνα με το DSM-IV ο τραυλισμός ορίζεται ως διαταραχή της φυσιολογικής ροής και της ρυθμικής διαμόρφωσης της ομιλίας, η οποία είναι δυσανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 5 Απόδοση Αιτιών & Αυτοαποτελεσµατικότητα στον Αθλητισµό και στη Φυσική Αγωγή Μάριος Γούδας

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ρ. Έλλη Ιωαννίδη Καπόλου Κοινωνιολόγος Ερευνήτρια Τοµέας Κοινωνιολογίας, ΕΣ Υ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Σχεδόν ένας στους δέκα κατοίκους της χώρας είναι ξένος υπήκοος (10%)

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Χαρτάλου, Ι. Μαλογιάννης

Σ. Χαρτάλου, Ι. Μαλογιάννης Περιγραφή Ατοµικής Περίπτωσης Μεσήλικης Γυναίκας µε Στοιχεία Οριακής και Παρανοειδούς ιαταραχής Προσωπικότητας και Υπερφαγική Συµπτω πτωµατολογία 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14-17 Μαΐου

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα είναι ένα πολύ προσωπικό ζήτηµα για όλους µας. Η σεξουαλική συµπεριφορά και η στάση απέναντι σε αυτή διαφέρει σηµαντικά από άτοµο σε άτοµο και διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Cross sectional Panel Omnibus

Cross sectional Panel Omnibus είδη ερευνών Ποσοτικές έρευνες Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Πρόσωπο µε πρόσωπο Τηλεφωνική Ταχυδροµική Μέσω ιαδικτύου 1 Ποσοτικές έρευνες (συνέχεια) Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Cross sectional

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 9 ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίµα που προωθείται στο σώµα περιέχει λιγότερη από την φυσιολογική ποσότητα οξυγόνου. Αυτό προκαλεί ένα µπλέ χρωµατισµό του δέρµατος που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής. Άγχος, Στρες, Διέγερση

Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής. Άγχος, Στρες, Διέγερση ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ208, Διάλεξη 6η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Συγχρηματοδότηση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (Ε.Κ.Τ.) Ευρωπαϊκό Ταμείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Το Πανελλήνιο Ινστιστούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (P.I.N.Dis) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νόσου

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας WWP Work with Perpetrators of Domestic Violence in Europe Daphne II Project 2006-2008 1 Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Πανικός και Αγοραφοβία

Πανικός και Αγοραφοβία Πανικός και Αγοραφοβία Τι είναι το Άγχος Όλοι οι άνθρωποι λέµε πολλές φορές ότι νιώθουµε άγχος, stress, πίεση, ένταση κ.λ.π., και πολύ συχνά φορτώνουµε στο άγχος µας τις καθηµερινές δυσκολίες που µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2009 ΕΝΟΤΗΤΑ :

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2009 ΕΝΟΤΗΤΑ : ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2009 ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΟ Ο ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» Ο ΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟΓΡΑΦΕΙΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ενότητα σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int

Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int 2011-03-15 12:25:14 Σκοπός Η μελέτη αξιολογεί τα θεραπευτικά αποτελέσματα της χρήσης του συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα