ŸÏ ÔÈ apple ÓÙ ÛÂÈ ÁÈ ÙÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ. & À Δ ƒ ø. π π ñ 19-20/9/2009. ª ƒδàƒπ «ÏÂÈ Û ÛÌfi Ù Ë ÚÚÒÛÙÈ» ƒ æ. π Δƒ º Δ Î ÛÈÌ ÙÔ ÂÁÎÂÊ ÏÔ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ŸÏ ÔÈ apple ÓÙ ÛÂÈ ÁÈ ÙÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ. & À Δ ƒ ø. π π ñ 19-20/9/2009. ª ƒδàƒπ «ÏÂÈ Û ÛÌfi Ù Ë ÚÚÒÛÙÈ» ƒ æ. π Δƒ º Δ Î ÛÈÌ ÙÔ ÂÁÎÂÊ ÏÔ"

Transcript

1 ñ3h H IKIA_E øº TELiko :47 ÂÏ 1 3 ËÏÈÎ & À Δ ƒ ø π π ñ 19-20/9/2009 ª ƒδàƒπ «ÏÂÈ Û ÛÌfi Ù Ë ÚÚÒÛÙÈ» ƒ æ applefi ÓˆÚ ÚÂÈ ÂÙ È appleúôûô π Δƒ º Δ Î ÛÈÌ ÙÔ ÂÁÎÂÊ ÏÔ ŸÏ ÔÈ apple ÓÙ ÛÂÈ ÁÈ ÙÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ 1 1

2 002_002 R_ :48 ÂÏ 72

3 003_003_MONH R_ :49 ÂÏ 7

4 ñ004_005_ EDITORIAL :35 ÂÏ 4 appleâúèâ fiìâó ªÂ ÙË Û ÓÂÚÁ Û ÙË Ù ÈÚ fiûô Alzheimer Î È Ó ÊÒÓ È Ù Ú ÒÓ ıëóòó 21 ÂappleÙÂÌ Ú Ô ÁÎfiÛÌÈ HÌ Ú ÏÙÛ ÈÌÂÚ ƒ º À Ú ÛΠÎÎ ÎÔ Î ÚÌ ŸÏÁ ÌappleÂÚÔappleÔ ÏÔ ÓıÈ ÔÓ ÏË ÒÛÙ ÈÎÔÏ Ô ÚÂÙ ı Ì Ô È ÓÓË apple ÙÚÈ ÓÙ Ê ÏÏÔ ËÌ ÙÚË. ªappleÂÚÙ ÂÏ ÙÔ 06 ÏÙÛ ÈÌÂÚ: ÌÈ ÔÈÎÔÁÂÓÂÈ Î ÓfiÛÔ 08 «ÏÂÈ Á appleë Î È Û ÛÌfi Ù Ë ÚÚÒÛÙÈ» 10 ŸÏ ÔÈ apple ÓÙ ÛÂÈ ÁÈ ÙËÓ ÓfiÛÔ 28 È ÙÚÔÊ : Ù Î ÛÈÌ ÙÔ ÂÁÎÂÊ ÏÔ À Y À π π ø E ø : ª μπ Δπ Ã π ª π π ø E ø : MAƒπ Δ 3Ú ÙË π π À Y À E : ƒ À Δ À πª π À : Δø ƒ π, ƒ ƒδ : πøƒ ƒ À π π : ƒ π ª π À À À À π º ªπ : μπ À ƒ, ÙËÏ: , ºøΔ ƒ ºπ øºà À: VISUALPHOTOS.com Με τη συνεργασία στην εμπορική εκμετάλλευση της Exagon Α.Ε., Υπεύθυνες διαφήμισης: Τζένη Αναστασιάδου, Έφη Αναστασιάδου 04 } 3Ú ÙË π π

5 005_005_MONH R_ :50 ÂÏ 7

6 ñ006_007_ BA IKE APXE _ :51 ÂÏ 6 ÏÙÛ ÈÌÂÚ ªÈ ÔÈÎÔÁÂÓÂÈ Î ÓfiÛÔ ÓfiÛÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ Â Ó È Ûı ÓÂÈ ÙÔ ÂÁÎÂÊ ÏÔ Î È Ó ÎÂÈ ÛÙËÓ Â Ú ÙÂÚË ÔÌ ÙˆÓ ÓÔ ÎÒÓ Û Ó ÚfïÓ. Ï ÍË «ÓÔÈ» Â Ó È Û ÓıÂÙË ( applefi ÙÔ ÛÙÂÚËÙÈÎfi Î È ÙË Ï ÍË «ÓÔ») Î È appleô ËÏÒÓÂÈ appleòïâè ÙÔ ÓÔ ÏÏÈÒ appleúôô  ÙÈÎ Ì ˆÛË ÙˆÓ ÓÔËÙÈÎÒÓ ÏÂÈÙÔ ÚÁÈÒÓ ÙÔ ÙfiÌÔ ΔÔ ÎÔ Î ÚÌ Ó appleïëúˆù Î ıëáëù  ÚÔÏÔÁ ÛÙÔ ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ Columbia, ÛÙË ÀfiÚÎË άνοια αποτελεί την κλινική εκδήλωση της απώλειας των πνευματικών ικανοτήτων που προϋπήρχαν μιας απώλειας που είναι το επακόλουθο της δυσλειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η δυσλειτουργία αυτή μπορεί να οφείλεται σε μια σειρά από νευρολογικές νόσους, εκ των οποίων συχνότερη είναι η νόσος Αλτσχάιμερ που ευθύνεται για το περίπου 70% των ανοιών της τρίτης ηλικίας. Άλλες νοσολογικές οντότητες που χαρακτηρίζονται από προοδευτική εκφύλιση των νοητικών λειτουργιών είναι η αγγειακή άνοια που οφείλεται σε εγκεφαλικά επεισόδια, η παρκινσονική άνοια που είναι επακόλουθο της νόσου του Πάρκινσον, η άνοια με σωμάτια Lewy, η μετωποκροταφική άνοια κ.λπ. Είναι επίσης δυνατόν η άνοια να προκαλείται από τη συνύπαρξη διαφόρων νευρολογικών ασθενειών μπορεί λ.χ. ένας ασθενής να πάσχει από την επονομαζόμενη μεικτή άνοια, λόγω ταυτόχρονης ύπαρξης νόσου Αλτσχάιμερ και αγγειακών βλαβών. Μία συχνή παρανόηση είναι ότι η απώλεια των νοητικών ικανοτήτων αποτελεί τμήμα της φυσιολογικής διαδικασίας της γήρανσης. Είναι σήμερα γνωστό ότι αυτό δεν είναι σωστό: όσο μεγαλώνουν οι άνθρωποι, άλλοι θα παρουσιάσουν άνοια και άλλοι όχι. Ωστόσο ο κίνδυνος να εκδηλωθεί άνοια αυξάνεται με τη γήρανση και η νόσος είναι εξαιρετικά συχνή στις μεγάλες ηλικίες: υπολογίζεται ότι 2% των ατόμων ηλικίας ετών έχουν άνοια, ποσοστό που φθάνει στο 19% για τις ηλικίες ετών και στο 42% για τους μεγαλύτερους των 85 ετών. ªÂÁ ÏË ÍËÛË Όπως προαναφέρθηκε, η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελεί τη συνηθέστερη αιτία άνοιας. Η συχνότητα εμφάνισής της αυξάνεται διαρκώς. Αυτή τη στιγμή, μόνο στις ΗΠΑ πάσχουν περισσότερα από 5 εκατομμύρια άνθρωποι, αριθμός που αναμένεται να ανέλθει σε 11 έως 16 εκατομμύρια έως το Το συνολικό ετήσιο κόστος για τη φροντίδα των ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ στις ΗΠΑ είναι πάνω από 150 δισ. δολάρια (δηλαδή της τάξης μεγέθους του κόστους του πολέμου στο Ιράκ), με τις προβολές για τις επόμενες δεκαετίες να ξεπερνούν τα 100 τρισ. δολάρια ετησίως! Σε παγκόσμια κλίμακα, υπολογίζεται πως ο αριθμός των ασθενών ξεπερνά τα 26 εκατομμύρια. Η νόσος Αλτσχάιμερ χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση στον εγκέφαλο δύο ουσιών: της β-αμυλοειδούς και της πρωτεΐνης «τ». Η εναπόθεση αυτή οδηγεί σε δυσλειτουργία και εν συνεχεία θάνατο των νευρικών κυττάρων, γεγονός το 06} 3Ú ÙË π π

7 ñ006_007_ BA IKE APXE _ :51 ÂÏ 7 οποίο με τη σειρά του εκδηλώνεται ως μια σειρά συμπτωμάτων, τα οποία επιγραμματικά είναι: Διαταραχές της μνήμης, ιδιαίτερα της πρόσφατης μνήμης (π.χ. επανάληψη της ίδιας ερώτησης πολλές φορές) Διαταραχές της ικανότητας κατανόησης και έκφρασης του λόγου Διαταραχές των οπτικοχωρικών δυνατοτήτων (π.χ. απώλεια προσανατολισμού, δυσκολία χρήσης μέσων μεταφοράς, ατυχήματα κατά την οδήγηση) Διαταραχές της κρίσης (π.χ. μειωμένη αντίληψη και αποδοχή της απώλειας μνήμης και των άλλων νοητικών συμπτωμάτων, αδυναμία λήψης αποφάσεων) æ È ÙÚÈÎ Û ÌappleÙÒÌ Ù Εκτός από τα νοητικά προβλήματα, η νόσος προκαλεί και μια σειρά από συμπτώματα ψυχιατρικού χαρακτήρα. Τα προβλήματα αυτά οφείλονται κυρίως σε χημικές αλλαγές που συμβαίνουν στον εγκέφαλο ως αποτέλεσμα της νόσου, είναι εξαιρετικά συχνά και αποτελούν αιτία σοβαρών δυσλειτουργιών για τις οικογένειες που φροντίζουν τους πάσχοντες. Συνηθισμένα τέτοια προβλήματα είναι: Oι αλλαγές στην ψυχική διάθεση (π.χ. κατάθλιψη) Η επιθετικότητα, η οξυθυμία, ο αρνητισμός, το πείσμα κ.λπ. Τα παραληρήματα (π.χ. καχυποψία έναντι είτε ξένων, είτε οικείων προσώπων) και οι ψευδαισθήσεις (κυρίως οπτικές, όπως π.χ. να «βλέπει» ο πάσχων οικεία πρόσωπα από το παρελθόν, τα οποία πιθανώς δεν βρίσκονται καν εν ζωή) Η έναρξη της ασθένειας είναι αργή και προοδευτική, με τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν να εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε ασθενή και να επιδεινώνονται με την πρόοδο της νόσου. Συνήθως, αλλά όχι απαραίτητα, οι διαταραχές της μνήμης είναι το πιο πρώιμο σύμπτωμα και ακολουθούνται από τα υπόλοιπα. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, οδηγεί στην προοδευτική αλλά τελικά πλήρη αποδιοργάνωση της προσωπικότητας του ασθενούς. È ÎÔÈÓˆÓÈÎ ÂappleÈappleÙÒÛÂÈ Η νόσος Αλτσχάιμεραποτελεί μια επιδημία με δυσβάστακτες συνέπειες για τους ασθενείς, τις οικογένειές τους, αλλά και για όλη την κοινωνία. Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιείται μεγάλη ερευνητική προσπάθεια με στόχο την ανεύρεση νέων θεραπειών και υπάρχει μεγάλη αισιοδοξία στον επιστημονικό χώρο πως στο όχι απώτερο μέλλον θα έχουμε φαρμακευτικές παρεμβάσεις πολύ αποτελεσματικότερες. Μέχρι τότε, η αυξημένη εγρήγορση και η ενημέρωση της κοινωνίας για όλες τις διαστάσεις της νόσου είναι εξαιρετικά σημαντική. ΔÔ 2% ÙˆÓ ÙfiÌˆÓ ËÏÈÎ ÂÙÒÓ Ô Ó ÓÔÈ, appleôûôûùfi appleô Êı ÓÂÈ ÛÙÔ 19% ÁÈ ÙÈ ËÏÈÎ Â ÂÙÒÓ Î È ÛÙÔ 42% ÁÈ ÙÔ ÌÂÁ Ï ÙÂÚÔ ÙˆÓ 85 ÂÙÒÓ. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι και τα άλλα ανοϊκά σύνδρομα μπορεί να εκδηλώνονται με παραπλήσια συμπτώματα, εμφανίζοντας ίδια ή παρόμοια εικόνα. Έτσι, είναι απαραίτητο οι αλλαγές συμπεριφοράς σε ηλικιωμένους να εκτιμώνται από ειδικούς προτού χαρακτηρισθούν ως νόσος Αλτσχάιμερ. ÔÏ ÂÙ ÂÍ ÏÈÍË Από την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι τα τελικά στάδια της νόσου μεσολαβούν κατά μέσον όρο 6 έως 8 χρόνια. Ωστόσο, η ταχύτητα της εξέλιξής της ποικίλλει από ασθενή σε ασθενή (σε άλλους μπορεί, λ.χ., να είναι ταχύτερη από 6 χρόνια και σε άλλους να διαρκέσει 15 ή ακόμα και 20 χρόνια). Αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι η έγκαιρη διάγνωση της άνοιας, διότι: * Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ριζική θεραπεία, έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νοητικής έκπτωσης (παροδικά). * Υπάρχουν φάρμακα που μπορεί να ελέγξουν σε σημαντικό βαθμό τα ψυχιατρικά συμπτώματα της νόσου. * Η ασθένεια δεν επηρεάζει μόνο τον ασθενή, αλλά και το ευρύτερο οικογενειακό του περιβάλλον. O ασθενής συχνά δημιουργεί με τη συμπεριφορά του σε όσους τον φροντίζουν (ονομάζονται φροντιστές και συνήθως είναι άτομα της οικογένειάς του) συναισθήματα θυμού, ντροπής, ενοχών και πένθους, φέρνοντάς τους στα ψυχικά και σωματικά όριά τους. Επιπλέον, τίθεται μια σειρά από ηθικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου εκείνου της διατήρησης της αξιοπρέπειας του ασθενούς. Η πρώιμη διάγνωση δίνει τα χρονικά περιθώρια ενημέρωσης, αποδοχής της κατάστασης, διατήρησης της ποιότητας ζωής και προγραμματισμού για το μέλλον όλων αυτών των ανθρώπων. Μαζί για έναν υγιέστερο κόσμο

8 ñ008_009_maptypia_ :36 ÂÏ 8 Ì ÚÙ Ú Î Ú Ï ÓË ı Ó ÛÔappleÔ ÏÔ ÌÈÏ ÂÈ ÁÈ ÙËÓ Ûı ÓÂÈ ÙÔ Û ÁÔ ÏÂÈ Á appleë Î È Û ÛÌfi Ù Ë ÚÚÒÛÙÈ Ô Ú appleúô Ï Ì Ù ÓÙÈÌÂÙˆapple Ô Ó Ù ÙÔÌ ÙÔ ÔÈÎÔÁÂÓÂÈ ÎÔ appleâúè ÏÏÔÓÙÔ appleô ÂappleˆÌ ÔÓÙ È ÙË ÊÚÔÓÙ ÙÔ ÛıÂÓÔ Ó ÓÙ ÍË: ÈÒÚÁÔ Ú appleôáïô όσο δύσκολο είναι να αντέξει μια οικογένεια μια απότομη μεταβολή συναισθημάτων, όταν τη γαλήνη και την ηρεμία της διακόπτει από τη μια στιγμή στην άλλη βίαια η αρρώστια; Πόσο αλλάζει η καθημερινότητα, όταν τη θέση ενός υγιούς ατόμου παίρνει κάποιος που δεν μπορεί να σταθεί χωρίς την παρουσία του άλλου δίπλα του; Πώς διαφοροποιείται η ψυχολογία μέσα σε ένα σπίτι, όταν ο επί σχεδόν μισόν αιώνα σύντροφός σου, ξαφνικά, δεν μπορεί να σε αναγνωρίσει; Είναι γεγονός πως πέρα από τον ίδιο τον ασθενή που νοσεί από το Αλτσχάιμερ, σοβαρά προβλήματα αντιμετωπίζουν και τα άτομα του οικογενειακού περιβάλλοντος που επωμίζονται τη φροντίδα του. Η αγωνία για τον άνθρωπο που, ενώ δείχνει καλά, δεν είναι, η απότομη μεταβολή από έναν δραστήριο πατέρα ή σύζυγο που ξαφνικά γίνεται απαθής και δεν θυμάται ούτε το όνομα των παιδιών του, αλλά και το ψυχολογικό βάρος του να βλέπεις τον άνθρωπό σου σε αυτή την κατάσταση, δεν είναι καταστάσεις που μπορεί εύκολα να αντέξει ο καθένας. Oι φροντιστές περνούν τον δικό τους γολγοθά, που, όπως αναφέρουν, δύσκολα μπορεί κανείς να κατανοήσει αν δεν το ζει ο ίδιος. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι να το αποδεχθείς», εξηγεί η κ. Ελένη Αθανασοπούλου, ξετυλίγοντας την προσωπική της ιστορία από τότε που ο 75χρονος σήμερα σύζυγός της Νίκος άρχισε πριν από τέσσερα χρόνια να αλλάζει συμπεριφορά. «Ήταν ένας ήρεμος άνθρωπος. Γλεντζές, χορευτής, πάντα μέσα στην παρέα, τραγουδούσε συχνά. Άνθρωπος με φωτογραφική μνήμη, αγαπούσε πολύ το διάβασμα. Στο σπίτι έχουμε πάρα πολλά βιβλία. Το ίδιο και στο μαγαζί που διατηρούσε πολλά χρόνια, όπου είχε εγκαταστήσει μια μικρή βιβλιοθήκη. Αγαπούσε πάρα πολύ τη 8 } 3Ú ÙË π π μάθηση και αυτό το πέρασε και στα παιδιά και αργότερα στα εγγόνια μας. Άκουγε κάθε είδους μουσικής. Αγόραζε συνέχεια δίσκους και μελετούσε ακόμα και τα εξώφυλλα. Όταν πήρε τη σύνταξη, είπε να κλείσουμε το μαγαζί και να χαρούμε πια τη ζωή μας, τα παιδιά και τα εγγόνια μας, να ταξιδέψουμε. Εγώ είχα ενδοιασμούς γιατί δεν είχα βγάλει ακόμα τη σύνταξη, αλλά εκείνος έλεγε: Την περιουσία την κουβαλάμε πάνω μας. Με το τίποτα είμαστε ευτυχισμένοι». Η αλλαγή στη συμπεριφορά του κ. Νίκου ήρθε σιγά σιγά και δεν ανησύχησε αρχικά την οικογένειά του. «Είχα δει ότι τον έπιανε ξαφνικά μια πολυλογία και μια τάση για προβολή των γνώσεών του, ενώ πολύ συχνά επαναλάμβανε τα ίδια θέματα, αλλά νόμιζα ότι ήταν επειδή είχε αρχίσει να γερνάει. Δεν είχε άλλα συμπτώματα, όμως το καλοκαίρι του 2005, είπε κρυφά στην κόρη μου, για να μην ανησυχήσει και τους υπόλοιπους, ότι αρχίζει να ξεχνάει. Πήγαμε αμέσως σε νευρολόγο και μας έδωσε μια ελαφρά αγωγή. Μέσα στον επόμενο χρόνο η κατάσταση άρχισε να δυσκολεύει. Έχανε συνέχεια πράγματα, ρωτούσε διαρκώς τα ίδια και τα ίδια. Του κάναμε μια αξονική του εγκεφάλου και διαπιστώθηκε πως είχε ένα κυκλοφορικό πρόβλημα γι αυτό αποφασίσαμε να τον παρακολουθούμε. Πήγαινε καλά και δεν φαινόταν πως ήταν κάτι το ανησυχητικό». È ÙÔÓ Î ı Ó, ÙÔ appleúfi ÏËÌ ÂÓ Â Ó È ÌfiÓÔ Ô ÓıÚˆapplefi ÙÔ appleô appleôê ÚÂÈ, ÏÏ Î È ÙÔ appleò ı ÓÙ ÍÂÈ Ô ÈÔÂ Ó ÂÈ ÛÂ Ù Ó ÙËÓ Î Ù ÛÙ ÛË. ÓıÚÒappleÈÓË Ó Ì Ó ÓÙÈÌÂÙˆapple ÛÂÈ ÙÔ appleúfi ÏËÌ ÙÔ Â Ó È Ó ÂappleÈappleÏ ÔÓ ÔÏÔÁÈÎfi ÚÔ appleô appleôïï ÊÔÚ Î ÓÂÈ ÙÔÓ Û ÓÙÚÔÊÔ Ó Ï Á ÛÂÈ

9 ñ008_009_maptypia_ :36 ÂÏ 9 ÙË Î È ÙËÓ ÓÙÈÌÂÙÒappleÈÛ ÙË appleè  ӈÛË Τα πράγματα, ωστόσο, δεν εξελίχθησαν καλά. Ένα νέο ξαφνικό πρόβλημα υγείας επιδείνωσε την κατάσταση και, έτσι, η αντίστροφη μέτρηση για την εκδήλωση της νόσου άρχισε. «Τον Oκτώβριο έπαθε γαστρορραγία και με την ευκαιρία που τον πήγαμε σε κλινική κάναμε και ένα τεστ με νευρολόγο, για να ελέγξουμε την κατάστασή του. Ήταν καλά. Λίγους μήνες αργότερα κάναμε εγκεφαλογράφημα και είδαμε ότι η κατάσταση είχε αρχίσει να δυσκολεύει. Αναγκάστηκε να παίρνει πιο βαριά φάρμακα, ωστόσο, προσπαθήσαμε να συνεχίσουμε όσο ήταν δυνατό κανονικά τη ζωή μας. Το 2007 είχε έναν πόνο στο στομάχι. Τρέξαμε στο νοσοκομείο που εφημέρευε, αλλά του έκαναν λάθος διάγνωση στη γαστροσκόπηση. Πήραμε τον οικογενειακό γιατρό και μας είπε ότι πεθαίνει, αφού πήρε ένα μικρόβιο στη χολή του και έπρεπε να μπει άμεσα σε νοσοκομείο. Έμεινε 27 μέρες στο Σωτηρία, όπου τον είδαν πολλοί γιατροί και έκανε πολλές εξετάσεις. Από τότε άρχισε να πέφτει», λέει η κ. Αθανασοπούλου, η οποία συνειδητοποίησε πλέον πως στο εξής έτσι θα είναι η ζωή του συζύγου της και πως θα πρέπει εκείνη να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. O πρώτος καιρός, ωστόσο, δεν ήταν εύκολος. Τόσο η σταδιακή επιδείνωση της υγείας του όσο «Ú appleâè Ó ÂÈ ÌÂÁ ÏË Î Ú È, ÌÂÁ ÏÔ ÛÙÔÌ È Î È Ó Ôı applefiï Ù. È apple Óˆ applefi fiï ËÚÂÌ. ŸÛÔ Â Û È ÂÛ Â Ó È Î È Ô ÛıÂÓ» και η απειρία σε τέτοιες καταστάσεις δημιουργούσαν καθημερινά πολλά προβλήματα. «Στην αρχή έφευγε από το σπίτι χωρίς και ο ίδιος να ξέρει πού πάει. Δεν ήθελε με τίποτα να μείνει μέσα στο σπίτι. Για μήνες ήταν σα μωρό. Τον τάιζα με το κουταλάκι. Ήταν πια ένας άνθρωπος χωρίς πρωτοβουλία. Δεν ήξερε τίποτα, δε μπορούσε να αναγνωρίσει ούτε εμένα, ούτε τους χώρους του σπιτιού, τίποτα. Κινείται χωρίς να ξέρει τι του συμβαίνει. Περπατά και μπερδεύεται, λέει πράγματα που δεν ευσταθούν, ενώ όπου πάει... αγοράζει σπίτια και οικόπεδα. Σαν να ζει σε άλλο κόσμο. Σαν να του μιλάει κάποιος στ αυτί». Óˆ apple fiï, Ó ÌË Ú fiï Ù, Ë Î. Ï ÓË ÂÓ ÂÁÎ Ù ÏÂÈ Â ÙËÓ appleúôûapple ıâè ÙË, ÏÏ ÓÙÏËÛ applefi Ì Û ÙË fiûë Ó ÌË ÌappleÔÚÔ Û ÁÈ Ó ÛÙ ıâ ÛÙÔ appleï È ÙÔ. «apple Ì Û ÌÔ fiùè ı ÙÔÓ Î Óˆ Î Ï. ΔÔÓ apple Á Û appleôïïô ÁÈ ÙÚÔ, ÙÔ apple Ú Î È Ú ÈÔÊˆÓ ÎÈ Ó ÎÔ ÂÈ Û Ó ÂÈ ÙÚ ÁÔ È, ÂÓ apple ˆ appleô ıâó ˆÚ ÙfiÓ. ÎÔ ÛÂÈ ÁÈ ÙËÓ Ù ÈÚ fiûô ÏÙÛ ÈÌÂÚ Î È, fiù Ó, Ù, Î Ù ÊÂÚ Ó ÙË Úˆ, apple Á Ó Ì ÔËı ÛÔ Ó. ÌÂÁ ÏË È ÊÔÚ. ŒÎ ÓÂ Û Ó ÂÈ Á ÌÓ ÛÙÈÎ, apple ÈÚÓÂ Ì ÚÔ ÛÂ Û ËÙ ÛÂÈ, ˆÁÚ ÊÈ Â. ΔÔ ÚÂÛ ÙÔ appleâúè ÏÏÔÓ. Ù Ó ÌÈ Î Ï Ú». OÈ ÛÙÈÁÌ ÈÛÈÔ ÔÍ, ˆÛÙfiÛÔ, ÂÓ ÎÚ ÙËÛ Ó appleôï. «Á Ì apple ÏÈ ÛÙÔ ˆÚÈfi ÁÈ Ó ÍÂÎÔ Ú ÛÙÂ. Ú ÛÂ Î Ï Î È ÂÈ ÓÂ Â È ıâùô. appleôè ÛÙÈÁÌ, fiìˆ, ÌÔ Â appleâ fiùè ÓȈıÂ Ó Ó applefióô ÛÙÔ ÛÙ ıô. Á ÛÂ Î Ú ÈÔÏfiÁÔ, ÂÓ Ú Î ٠appleôù. ÛÙÂÚ Ó ÛÂ Î È apple ÚÂÙfi, ÔÈ ÁÈ ÙÚÔ, ˆÛÙfiÛÔ, ÂÓ ıâï Ó Ó ÙÔÓ ÂÈÚÔ ÚÁ ÛÔ Ó ÁÈ Ù ÊÔ Ô ÓÙ Ó ÌËÓ appleèûˆá Ú ÛÂÈ Î È Ì ÓÂÈ Ê Ùfi. ÂÓ ÙÔ Ú Î Ó Ù appleôù ÛÔ Úfi. applefi ÙfiÙÂ, fiìˆ, Ú ÈÛÂ Ó apple ÊÙÂÈ Î Ù ÎfiÚ Ê Î È appleè ı ÏÂÈ fiïë Ì Ú Ó Â Û È ÎÔÓÙ ÙÔ. ÎfiÌ Î È ÙÔ Ú, ÂÓ ÌappleÔÚÂ Ó ÎÔÈÌËıÂ Ó ÂÓ ÙÔ ÎÚ Ù Ûˆ ÙÔ ÚÈ». È ÙÔÓ Î ı Ó ÙÔ appleúfi ÏËÌ ÂÓ Â Ó È ÌfiÓÔ Ô ÓıÚˆapplefi ÙÔ appleô appleôê ÚÂÈ, ÏÏ Î È ÙÔ appleò ı ÓÙ ÍÂÈ Ô ÈÔ Ó ÂÈ ÛÂ Ù Ó ÙËÓ Î Ù ÛÙ ÛË. ÓıÚÒappleÈÓË Ó Ì Ó ÓÙÈÌÂÙˆapple ÛÂÈ ÙÔ appleúfi ÏËÌ ÙÔ Â Ó È Ó ÂappleÈappleÏ ÔÓ ÔÏÔÁÈÎfi ÚÔ appleô appleôïï ÊÔÚ Î ÓÂÈ ÙÔÓ Û ÓÙÚÔÊÔ Ó Ï Á ÛÂÈ. «Œ Û 11 ÎÈÏ ÛÂ Ó Ì Ó. ŒÎÏ ÈÁ Û ÓÂ Ò Î È ÏÂÁ appleˆ ÂÓ ÓÙ ˆ ÏÏÔ. ÙËÓ Ú ÓÙÚ appleâû È Î È Ó ÙÔÓ apple ÚÔ ÛÈ ÛÂÈ ÁÈ Ù ÂÓ ı ÏÂÈ ÔÈ ÏÏÔÈ Ó ÛÂ Ï appleô Ó Î È Ó ÛÂ Ï appleô ÓÙ È. ªÂÙ ÙÔ appleô ıëî. apple appleˆ ÙËÓ Î ıâ ÛÙÈÁÌ appleô ı Î Ù Ï ÓÂÈ Î È ı  ÚÈÛÙÈ Ù È ı ÙË ˆ Ì ÙÔ ÎÈ ÂÁÒ». «ˆ Ó Ó ÁÔÏÁÔı» Á appleë fiûô Ó Ù ÎÈ Ó Â Ó È appleôïï ÊÔÚ ÂÓ ÊÙ ÓÂÈ ÁÈ Ó appleâúóèî ÛÂÈ ÙËÓ ÚÚÒÛÙÈ. «ˆ Ó Ó ÁÔÏÁÔı, ÊÔ ÂÓ ı ψ Ó ÂappleÈ Ú Óˆ Ù apple È È ÌÔ. ÈÒıˆ Ì Û ÌÔ ÂÍÔ ıâóˆì ÓË, ÏÏ ÂÓ ÙÔ Â Óˆ. ÔÏÏ ÊÔÚ ı ÏÂÈ Ó ÂÎÙÔÓˆıÂ, ÏÏ Â Á ÓÂÈ Ù appleôù. Œ ˆ Û Ó ÂÈ Ó Ó ÂÊÈ ÏÙË, ÌËÓ ÎÚ ÒÛÂÈ, ÌËÓ ÎÔ Ú ÛÙÂ. È ÎfiÌ, ÊÔ Ì È ÌËÓ apple ıˆ ÂÁÒ Î ÙÈ Î È ÙfiÙ ÙÈ ı ÙÔ Û Ì Â...». È ÙÔÓ ÊÚÔÓÙÈÛÙ ÌÈ ÂappleÈappleÏ ÔÓ ÛÙÂÓÔ ÒÚÈ Â Ó È fiùè Î È Ô ÈÔ Ô ÛıÂÓ ÌappleÔÚÂ Ó ÓÙÈÏËÊı ÙÔ appleúfi ÏËÌ ÙÔ ˆÚ Ó ÌappleÔÚÂ Ó ÙÔ ÓÙÈÌÂÙˆapple ÛÂÈ. «ÚÂÈ Ì Πıâ ÏÂappleÙÔÌ ÚÂÈ ÙÈ ÂÈ. ÔÏÏ ÊÔÚ ÌÔ ÙÔ Ï ÂÈ ÎÈ Ô ÈÔ fiùè ÍÂ Ó ÂÈ, ÏÏ ÛÙÂÚ applefi Ï Á  ÙÂÚfiÏÂappleÙ ÂÓ ÙÔ ı Ì Ù È. ªÂ ÙÔ Í ÓÔ Â Ó È appleâúèûûfiùâúô ÂÎ ËψÙÈÎfi, ÏÏ Ì ÙÔ ÈÎÔ ÙÔ ÓıÚÒappleÔ Â Ó È appleèô ÎÏÂÈÛÙfi ÁÈ Ù ÓÙÚ appleâù È ÁÈ ÙËÓ Î Ù ÛÙ Û ÙÔ. O ÈÔ Í ÚÂÈ ÙÈ ÈÛı ÓÂÙ È Î È ÓÈÒıÂÈ Â Ù ÈÛÌ ÓÔ Ì Û ÛÙÔÓ ÈÎfi ÙÔ ÎfiÛÌÔ». Á appleë ÁÈ ÙÔÓ ÓıÚˆappleÔ Ì ÙÔÓ ÔappleÔ Ô ÂÈ appleâú ÛÂÈ fiïë ÛÔ ÙË ˆ Â Ó È Ó ÎËÙË, Î È ÁÈ Ùfi Ë Î. Ï ÓË Â Ó È Ô Î Ù ÏÏËÏfiÙÂÚÔ ÓıÚˆappleÔ ÁÈ Ó Û Ì Ô Ï ÛÂÈ fiûô ÓÙÈÌÂÙˆapple Ô Ó ÙÔ ÈÔ appleúfi ÏËÌ. «Ì È ÙÔÎfiÏÏËÙË ÛÙÔÓ Ó Ú ÌÔ. ÂÓ ÌappleÔÚÒ Î È ÂÓ ı ψ Ó apple ˆ appleô ıâó Ó ÂÓ Â Ó È Ì ÌÔ. ÂÓ ÙÔÓ ÎÏ ӈ ÛÙÔ Ûapple ÙÈ fiìˆ. ÙÔÓ appleëá Óˆ apple ÓÙÔ. ÂÓ Ô ÌÂ Ì ıâè Ó ÙÛ ÎˆÓfiÌ ÛÙÂ, ÙÔ ÌÈÏÒ apple ÓÙ ÚÂÌ Î È Û ÓÂÓÓÔÔ Ì ÛÙÂ. ŸÙ Ó ÂÓ Î Ù Ï ÓÂÈ, ÂÓ ÙÔ apple Ì ÎfiÓÙÚ, ÏÏ Ô ÌÂ Û ÓÂ Ò ı Ì Ì ÚÈ Ó ÙÔ Í ÛÂÈ. Â Ï ÁÔ Î ÈÚfi ı ÙÔ apple Úˆ Î È Á ÌÓ ÛÙÚÈ ÁÈ Ó ÌËÓ Î Ù apple ÛÂÈ ÂÓÙÂÏÒ», Ï ÂÈ Ë Î. ı Ó ÛÔappleÔ ÏÔ. Δ Ì ÙÈ ÙË Ô ÚÎÒÓÔ Ó fiûô appleâúèáú ÊÂÈ ÙËÓ ÈÛÙÔÚ ÙË, ÏÏ ÙÔ Ì ÛÙÈÎfi, Ì Ï ÂÈ, Â Ó È Ó : «ÔÏÏ Á appleë, appleôìôó Î È Û ÛÌfi ÛÙËÓ ÚÚÒÛÙÈ. ÂÈ ÌÂÁ ÏË Î Ú È, ÌÂÁ ÏÔ ÛÙÔÌ È Î È Ó Ôı applefiï Ù. È apple Óˆ applefi fiï ËÚÂÌ. ŸÛÔ Â Û È ÂÛ Â Ó È Î È Ô ÛıÂÓ».

10 ñ010_013_ EPøTH EI _ :52 ÂÏ 10 ÙÈ appleú appleâè Ó Í ÚÂÙ ŸÏ ÔÈ apple ÓÙ ÛÂÈ ÁÈ ÙÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ ÙÈ Ì ÚÂ Ì apple Ú ÙËÚÂ Ù È ÌÈ ˆÚ appleúôëáô ÌÂÓÔ ÍËÛË ÙÔ ÚÈıÌÔ ÙˆÓ ÓıÚÒappleˆÓ ÙÚ ÙË ËÏÈÎ. ÙÈ Ó appleù ÁÌ Ó ÒÚÂ, Ë ÍËÛË ÙÔ appleúôû fiîèìô ÂappleÈ ˆÛË ÊÂÚ ÛÙÔ appleúôûî ÓÈÔ ÙËÓ ÓÔÈ Ì appleèô Û Ó ÌÔÚÊ ÙË ÓfiÛÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ ˆ Ó Ì ÔÓ È ÙÚÈÎfi, ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Î È ÔÈÎÔÓÔÌÔÙ ÓÈÎfi appleúfi ÏËÌ. ΔˆÓ Ú ÛΠÎÎ Â ÚÔÏfiÁÔ - È ÙÚÔ, appleúô ÚÔ ÙË Ù ÈÚ fiûô Alzheimer & Ó ÊÒÓ È Ù Ú ÒÓ ıëóòó, appleâ ı ÓË π ÙÚÂ Ô ªÓ ÌË ÔÛÔÎÔÌÂ Ô «ÀÁ» Î È ŸÏÁ ÌappleÂÚÔappleÔ ÏÔ Â ÚÔ ÔÏfiÁÔ Oαριθμός των ασθενών αυξάνεται αλματωδώς. Υπολογίζεται πως στην Ελλάδα υπάρχουν έως ασθενείς, ενώ στην Ευρώπη οι πάσχοντες από νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας υπολογίζονται σε 6 έως 7,3 εκατομμύρια, με τον αριθμό τους να εκτιμάται ότι θα διπλασιαστεί τα επόμενα 20 έτη. Παγκοσμίως οι ανοϊκοί ασθενείς ανέρχονται σε 26 έως 28 εκατομμύρια και αναμένεται να ξεπεράσουν τα 100 εκατομμύρια μέχρι το Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η νόσος Αλτσχάιμερ απορροφά αυτή τη στιγμή το 25% του συνόλου των δαπανών για την υγεία. Το 2005 το συνολικό κόστος της άμεσης και άτυπης περίθαλψης ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας στην Ευρώπη υπολογιζόταν σε 130 δισ. ευρώ ( ευρώ ανά ασθενή), ενώ το 56% των δαπανών αυτών αναλογεί στην άτυπη περίθαλψη, εφόσον η πλειονότητα των ασθενών λαμβάνει φροντίδα στο σπίτι. Η παθολογική διεργασία που συμβαίνει στον εγκέφαλο των ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ, αρχίζει δεκαετίες πριν από την εμφάνιση των κλινικών συμπτωμάτων και η αιτιοπαθογένειά της είναι προφανώς πολυπαραγοντική. Η νόσος συνήθως εκδηλώνεται σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, ενώ είναι σχετικά σπάνια σε μικρότερες ηλικίες. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, η νόσος Αλτσχάιμερ είναι σποραδική δηλαδή δεν έχει κληρονομική συνιστώσα. Σαφής κληρονομική προδιάθεση αναγνωρίζεται σε ποσοστό περίπου 5% των ατόμων που πάσχουν. Στις περιπτώσεις αυτές η ηλικία έναρξης της νόσου είναι σχετικά μικρή, μεταξύ 40 και 60 ετών. Έχουν αναγνωριστεί τρία γονίδια υπεύθυνα για προγεροντικές μορφές της νόσου. Σε ανθρώπους χαμηλότερου μορφωτικού επιπέδου η συχνότητα της άνοιας είναι μεγαλύτερη. Ειδικά σχεδιασμένες μελέτες έχουν δείξει ότι η συνεχιζόμενη εκπαίδευση στην ενήλικη ζωή αυξάνει 10} 3Ú ÙË π π? fiûô Û Ó Â Ó È; Η συχνότητα της νόσου Αλτσχάιμερ αυξάνεται με την ηλικία. Εμφανίζεται κατά μέσον όρο στο 5% έως 10% των ανθρώπων ηλικίας άνω των 65 ετών. Ειδικά όμως μετά την ηλικία των 85 κάθε ηλικιωμένος έχει 1 στις 3 πιθανότητες να νοσήσει από αυτήν. Επομένως, η συχνότητα στον γενικό πληθυσμό είναι αρκετά μεγάλη ώστε δεν είναι σπάνιο να πάσχουν δύο ή περισσότερα μέλη της ίδιας οικογένειας. Η μεγάλη αύξηση του αριθμού των ανοϊκών ασθενών αποτελεί αναπόφευκτο επακόλουθο της γήρανσης του γενικού πληθυσμού, λόγω της αύξησης του μέσου όρου ζωής. τις νοητικές εφεδρείες και πιθανώς προστατεύει από την άνοια με τη δημιουργία νέων νευρωνικών δικτύων, αλλά και νέων εγκεφαλικών κυττάρων.? ÂÛË, Û Î ÚÔ Î È ÔÏËÛÙÂÚ ÓË Σήμερα αυξάνονται αλματωδώς οι επιστημονικές ενδείξεις που συνδέουν τους γνωστούς αγγειακούς παράγοντες κινδύνου (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, υπερχοληστερολαιμία, υπερομοκυστεϊναιμία, παχυσαρκία, κάπνισμα) με τη νόσο Αλτσχάιμερ, γεγονός που επιτρέπει την πρόληψή της. Προσφάτως ανακοινώθηκαν στο Παγκόσμιο Συνέδριο για τη νόσο Αλτσχάιμερ πολλές μεγάλες μελέτες που επιβεβαιώνουν ότι ο

11 ñ010_013_ EPøTH EI _ :52 ÂÏ 11 έλεγχος των αγγειακών παραγόντων κινδύνου, η συστηματική σωματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή με φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς και Ω3 λιπαρά οξέα συντελούν σημαντικά στην πρόληψη της άνοιας. Oι τακτικές αυτές όμως πρέπει να εφαρμόζονται από τη μέση ηλικία, προτού αρχίσει η νευροεκφυλιστική διαδικασία στον εγκέφαλο. Η διάγνωση σε πρώιμα κλινικά στάδια είναι εφικτή. Ένας έμπειρος γιατρός μπορεί να διαγνώσει τη νόσο Αλτσχάιμερ με βεβαιότητα έως και 90%, συνδυάζοντας τα διαγνωστικά μέσα που έχει στη διάθεσή του (νευροαπεικονιστικές μέθοδοι, βιολογικοί δείκτες, νευροψυχολογικές δοκιμασίες). Συνήθως οι ανοϊκοί ασθενείς εξετάζονται από ειδικό γιατρό τρία χρόνια αφού εμφανίσουν τα πρώτα συμπτώματα της νόσου. Η καθυστέρηση αυτή στη διάγνωση και στη θεραπεία έχει αρνητικές επιπτώσεις στην πορεία της νόσου. ÕÏÏÔ ÓÔÈ ÎÈ ÏÏÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ O όρος «άνοια» αναφέρεται σε μια σειρά συμπτωμάτων τα οποία παρουσιάζουν άνθρωποι με νοσήματα τα οποία καταστρέφουν τα εγκεφαλικά κύτταρά τους. Τα συμπτώματα αυτά είναι καταρχήν απώλεια της μνήμης και ακολούθως διαταραχή των υπολοίπων νοητικών λειτουργιών: του λόγου, της προσοχής, της συγκέντρωσης, της κρίσης. Αποτέλεσμα αυτής της παθολογικής διεργασίας είναι η σταδιακή και αργή επιδείνωση της ικανότητας του ανθρώπου να λειτουργεί ικανοποιητικά στην καθημερινή ζωή και τελικά η πλήρης αποδιοργάνωση της προσωπικότητάς του. Πολύ συχνά ο όρος «άνοια» χρησιμοποιείται λανθασμένα από το ευρύ κοινό και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ως συνώνυμος της νόσου Αλτσχάιμερ. Η άνοια είναι ένας περιγραφικός, γενικός όρος, ενώ η νόσος Αλτσχάιμερ είναι συγκεκριμένη ασθένεια, η οποία ευθύνεται για περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις άνοιας. Η αμέσως επόμενη σε συχνότητα άνοια είναι η αγγειακή άνοια, η οποία προκαλείται από πολλαπλά εγκεφαλικά επεισόδια, μικρά ή μεγάλα. Άλλες μορφές άνοιας οφείλονται σε σπανιότερα αίτια, όπως π.χ. η νόσος με σωμάτια Lewy, η άνοια της νόσου Πάρκινσον, οι μετωποκροταφικές άνοιες κ.λπ. ÙËÓ ÏÏ apple Û Ô Ó applefi ÓfiÛÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ appleâúèûûfiùâúôè applefi ÛıÂÓÂ, ÂÓÒ ÛÙËÓ ÚÒappleË appleôïôá ÔÓÙ È Û 6 ˆ 7,3 ÂÎ ÙÔÌÌ ÚÈ? Εάν αντιμετωπίζετε κάποιες από τις δυσκολίες που παρατίθενται στη συνέχεια και ανησυχείτε για την εξέλιξή τους, απευθυνθείτε αμέσως σε κάποιον ειδικό. Ξεχνάτε ονόματα και φυσιογνωμίες ανθρώπων; Συναντάτε δυσκολία στο να εκφραστείτε; Ψάχνετε να βρείτε τις κατάλληλες λέξεις; Χάνετε τα προσωπικά σας αντικείμενα (γυαλιά, χάπια, κλειδιά); Αντιμετωπίζετε δυσκολία στο να κάνετε πράγματα που παλαιότερα ª appleˆ ÂÙÂ Ú ÛÂÈ Ó ÍÂ Ó ÙÂ;? σας φαίνονταν πολύ εύκολα, π.χ. να μαγειρέψετε, να οδηγήσετε, να διαχειριστείτε τα οικονομικά σας; Ξεχνάτε τα πρόσφατα γεγονότα, παρ όλο που θυμάστε πολύ καλά τα παλαιότερα; Δυσκολεύεστε να προσανατολιστείτε στον χώρο; Χάνετε τον δρόμο σας σε περιοχές που γνωρίζετε καλά; Ξεχνάτε τα ραντεβού και τις υποχρεώσεις σας; Ξεχνάτε γενικά πολύ περισσότερο απ ό,τι στο παρελθόν; Àapple Ú Ô Ó Ó ÛÙÚ ÈÌ ÓÔÈ ; Σε λίγες περιπτώσεις η άνοια εμφανίζεται ως επακόλουθο υποκείμενου σωματικού νοσήματος λ.χ. μιας σοβαρής ενδοκρινολογικής ασθένειας (υποθυρεοειδισμός) ή της έλλειψης από τον οργανισμό συγκεκριμένων βιταμινών (Β12) και ιχνοστοιχείων. Η άνοια μπορεί επίσης να αποτελεί σύμπτωμα όγκων του εγκεφάλου ή να είναι αποτέλεσμα τοξικής δράσης στον εγκέφαλο ουσιών όπως το αλκοόλ ή διαφόρων φαρμάκων (ηρεμιστικά και παλαιά αντικαταθλιπτικά, φάρμακα για τη νόσο Πάρκινσον, ορισμένα αντιυπερτασικά φάρμακα). Τέλος, ορισμένες ψυχικές παθήσεις, όπως η κατάθλιψη και η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, επίσης μπορεί να προκαλέσουν μνημονικές δυσκολίες. Η ανίχνευση τέτοιων περιπτώσεων «δευτερογενούς ανοϊκής συνδρομής», όπως αποκαλείται, έχει σημασία διότι αντιμετωπίζοντας το υποκείμενο πρόβλημα θεραπεύουμε εν μέρει ή ολικά και την άνοια. ÔÈÔÈ Â Ó È ÔÈ Î ÚÈfiÙÂÚÔÈ apple Ú ÁÔÓÙÂ? appleô appleúô È ı ÙÔ Ó ÁÈ ÙË ÓfiÛÔ; O κυριότερος παράγοντας κινδύνου είναι η αύξηση της ηλικίας. Τελευταία όμως πολλαπλασιάζονται όπως προαναφέρθηκε αλματωδώς οι επιστημονικές ενδείξεις που συνδέουν τους γνωστούς παράγοντες κινδύνου για την καρδιαγγειακή νόσο (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, υπερχοληστερολαιμία, παχυσαρκία, κάπνισμα) και με τη νόσο Αλτσχάιμερ, κάτι που επιτρέπει μερικώς την πρόληψή της. Ó È ı Ó ÙËÊfiÚÔ ;? Η φυσική πορεία της νόσου Αλτσχάιμερ οδηγεί τελικά τους ασθενείς στον θάνατο. Η εκφύλιση του εγκεφάλου αρχικά περιορίζεται σε δομές που σχετίζονται με τη μνήμη και τις νοητικές λειτουργίες γενικότερα, αλλά στη συνέχεια επε ŒÏÏËÓÂ Ô Ó ÏÙÛ ÈÌÂÚ À ƒ æδ ª ƒ Δ π ƒøδ μ À π ƒ π Δ Δ Ã ª ƒ Î È ÛÙÈ ÈÛÙÔÛÂÏ Â : ñ ÛÙ ÙËÏ ÊˆÓ : ñ appleèûîâêùâ Ù ÙÔ appleâú appleùâúfi Ì ÛÙÔ MÂÙÚfi ÓÙ ÁÌ ÙÔ applefi 14/9-20/9

12 ñ010_013_ EPøTH EI _ :39 ÂÏ 12 ÙÈ appleú appleâè Ó Í ÚÂÙÂ κτείνεται σταθερά σε ευρύτερες περιοχές του εγκεφάλου, επηρεάζοντας σταδιακά όλες τις λειτουργίες και τα συστήματα του σώματος. Η πιο συχνή αιτία θανάτου των ανοϊκών ασθενών είναι οι λοιμώξεις, γεγονός που οφείλεται στο ότι καθώς εξελίσσεται η νόσος, το ανοσολογικό σύστημα και συνολικά ο οργανισμός τους αποδυναμώνονται. O φροντιστής βοηθά τον γιατρό: * Να διαγνώσει το ανοϊκό σύνδρομο * Να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των φαρμακευτικών θεραπειών * Να αναγνωρίσει και να θεραπεύσει προβληματικές συμπεριφορές O γιατρός βοηθά τον φροντιστή: * Να δεχτεί τον ρόλο του, χωρίς θυμό και ενοχές?àapple Ú ÂÈ Î appleôè ÂÍ Ù ÛË appleô Ó appleúô Ï appleâè Â Ó ı ÓÔÛ Ûˆ; Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο εξέταση που να μπορεί να προβλέψει εάν κάποιος θα προσβληθεί στο μέλλον από τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ειδικά στην περίπτωση των ανθρώπων που νοσούν πριν από τα 50, συστήνεται προληπτικά γενετικός έλεγχος σ εκείνους και στα μέλη της οικογένειάς τους ώστε να διαπιστωθεί εάν φέρουν κάποιο από τα γνωστά γονίδια που ευθύνονται για τις προγεροντικές μορφές της νόσου. Εντούτοις, ούτε καν αυτή η εξέταση δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα εάν κάποιος θα νοσήσει. Επιτρέπει μόνο να γνωρίζουμε εάν ένας άνθρωπος έχει περισσότερες πιθανότητες από τους υπολοίπους να νοσήσει. Για τον λόγο αυτό, αλλά και εξαιτίας του μεγάλου οικονομικού κόστους, ο γενετικός έλεγχος δεν συγκαταλέγεται στις εξετάσεις ρουτίνας που προτείνονται στους ασθενείς.? Ó È Ó Ù Ë ÎÚÈ È ÁÓˆÛË; Ένας έμπειρος κλινικός γιατρός μπορεί να διαγνώσει τη νόσο Αλτσχάιμερ με βεβαιότητα έως και 90%, συνδυάζοντας τα διαγνωστικά μέσα που έχει στη διάθεσή του. Την κλινική, νευρολογική και ψυχιατρική εκτίμηση συμπληρώνουν ο παρακλινικός έλεγχος (μικροβιολογικές εξετάσεις, απεικόνιση του εγκεφάλου, προσδιορισμός δεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, γενετικός έλεγχος) και οι εξειδικευμένες νευροψυχολογικές δοκιμασίες (τεστ μνήμης και των άλλων νοητικών λειτουργιών). Oι νευροψυχολογικές δοκιμασίες επιτρέπουν, εκτός από τη διάγνωση, και την παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου, καθώς και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των φαρμακευτικών ή άλλου είδους παρεμβάσεων.? È Ù Â Ó È ÛËÌ ÓÙÈÎ Ë ÁÎ ÈÚË È ÁÓˆÛË; Η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση βοηθά τον ασθενή και τον φροντιστή να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι ώστε να περάσουν ομαλά τα διάφορα στάδια της νόσου. Η σωστή διάγνωση είναι επίσης προϋπόθεση μιας αποτελεσματικής θεραπείας. Πρώτα τα μέλη της οικογένειας αξιολογούν τα προβλήματα που παρουσιάζει ο δικός τους άνθρωπος. Αν διαπιστώνουν συμπτώματα σαν κι αυτά που έχουν προαναφερθεί θα πρέπει να απευθυνθούν σε γιατρό, ο οποίος θα κάνει την επίσημη διάγνωση. * Να αντιμετωπίσει τον ασθενή με τρόπο ρεαλιστικό και αποτελεσματικό * Να χειριστεί τα συμπτώματα της νόσου? Àapple Ú Ô Ó ÌË Ê ÚÌ ÎÂ ÙÈÎ ıâú appleâ Â ; Τα τελευταία χρόνια παγκοσμίως χρησιμοποιούνται και μη φαρμακευτικές θεραπείες, οι οποίες απευθύνονται κατά κύριο λόγο στους ασθενείς που βρίσκονται στο αρχικό ή στο μέσο στάδιο της νόσου και εφαρμόζονται σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή. Κοινός στόχος των μη φαρμακευτικών θεραπειών είναι η κινητοποίηση του ασθενούς, η ενίσχυση της αυτονομίας και της καθημερινής λειτουργικότητάς του, και η βελτίωση της ποιότητας ζωής του καθώς και της οικογένειάς του. Ανάλογα με τις ιδιαίτερες ικανότητες και ανάγκες του κάθε ασθενούς προτείνεται η συμμετοχή του σε προγράμματα: * Νοητικής ενδυνάμωσης * Λογοθεραπείας * Εργοθεραπείας * Θεραπείας τέχνης * Σωματικής άσκησης Τα προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης είναι μία από τις αποτελεσματικότερες, μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Στοχεύουν στη σταθεροποίηση ή ακόμα και στη βελτίωση της γνωστικής κατάστασης του ασθενούς μέσω της αξιοποίησης των γνωστικών του λειτουργιών που παραμένουν σε ικανοποιητικό επίπεδο. 12} 3Ú ÙË π π

13 ñ010_013_ EPøTH EI _ :39 ÂÏ 13 Τα προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης αποτελούν μια εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση και περιλαμβάνουν: α) ασκήσεις μνήμης, προσοχής, λόγου κ.λπ. β) προσανατολισμό στον χώρο, τον χρόνο και την επικαιρότητα γ) επανεκμάθηση υλικού (ονόματα οικείων, αντικειμένων κ.λπ.) δ) εκπαίδευση στην εφαρμογή μνημονικών τεχνικών και στη χρήση εξωτερικών μνημονικών βοηθημάτων κ.ά. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις μη φαρμακευτικές θεραπείες και τη δυνατότητα συμμετοχής των ασθενών σε αντίστοιχα προγράμματα μπορεί να πάρει κανείς από τις Εταιρείες Αλτσχάιμερ που υπάρχουν σε όλη τη χώρα.? ªappleÔÚÂ Ó appleúôïëêıâ Ë ÓfiÛÔ Î È ÁÂÓÈÎfiÙÂÚ Ë ÓÔÈ ; Θα πρέπει και πάλι να τονίσουμε ότι ο έλεγχος των αγγειακών παραγόντων κινδύνου συντελεί σημαντικά στην πρόληψη της άνοιας. Πρόσφατες σχετικές μελέτες δείχνουν ότι η υγιεινή διατροφή και ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, του σωματικού βάρους, των επιπέδων σακχάρου και χοληστερόλης στο αίμα ωφελούν τον εγκέφαλο όσο και το καρδιαγγειακό σύστημα. Επιπλέον, η συστηματική σωματική αλλά και πνευματική άσκηση, φαίνεται ότι προστατεύουν από την άνοια. Άνθρωποι υψηλού μορφωτικού επιπέδου που ασκούν συστηματικά το μυαλό τους παρουσιάζουν νόσο Αλτσχάιμερ σε μεγαλύτερη ηλικία και σε ηπιότερη μορφή σε σχέση με εκείνους που κρατούν το μυαλό τους σε αδράνεια. Δραστηριότητες όπως το διάβασμα, τα πνευματικά παιχνίδια (χαρτιά, σκάκι) ή ακόμη και πιο απλές δραστηριότητες, όπως η λύση σταυρολέξων, μπορούν να κρατήσουν ζωντανές τις νοητικές λειτουργίες των ηλικιωμένων και να βοηθήσουν στη διατήρηση της μνήμης τους.? Ó Ë ÌÓ ÌË ÌÔ ÂÈÚÔÙÂÚÂ ÂÈ, Â Ó È ÈÔ fiùè ı ÓÔÛ Ûˆ; Η έκπτωση της μνήμης είναι αναμενόμενη στους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας και δεν εξελίσσεται απαραίτητα σε νόσο Αλτσχάιμερ. Πολλοί ηλικιωμένοι βιώνουν δυσκολίες στο να ανακαλέσουν συγκεκριμένες πληροφορίες, όταν όμως τους δοθεί αρκετός χρόνος τελικά τα καταφέρνουν. Το να ανησυχεί κανείς για τη μνήμη του συχνά επιδεινώνει την κατάσταση. Σήμερα, έχουμε στη διάθεσή μας νέες και αποτελεσματικές μεθόδους που αυξάνουν σημαντικά τις δυνατότητες έρευνας και ακριβούς διάγνωσης των διαταραχών μνήμης. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι μια πραγματικότητα. Πολλοί άνθρωποι ήδη πάσχουν και πολλοί περισσότεροι θα νοσήσουν στο μέλλον από αυτή. Αν αντιμετωπίζετε προβλήματα μνήμης που δυσκολεύουν την καθημερινή σας ζωή, απευθυνθείτε σ έναν ειδικό. Όσο πιο νωρίς αντιμετωπίσετε το πρόβλημα, τόσο καλύτερο θα είναι το μέλλον σας. ÁÁÂÈ Î ÓÔÈ? ÔÈÂ ıâú appleâ Â apple Ú Ô Ó ÁÈ ÙË ÓfiÛÔ ; Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ριζική θεραπεία. Ωστόσο έχουμε στη διάθεσή μας φάρμακα που αναστέλλουν και καθυστερούν σημαντικά την εξέλιξή της, ιδίως αν χορηγηθούν στα αρχικά στάδια. Μελέτες έχουν δείξει πως η κατάσταση ασθενών που υποβάλλονται σε θεραπεία επιδεινώνεται πολύ βραδύτερα από ό,τι εκείνων που δεν λαμβάνουν θεραπεία. Επιπλέον, η ποιότητα ζωής τους είναι σαφώς καλύτερη, ενώ γίνεται ευκολότερη η φροντίδα τους και έτσι γίνεται μικρότερο το βάρος για τις οικογένειές τους. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι όσο πιο γρήγορα αρχίσει η θεραπεία τόσο μεγαλύτερο θα είναι και το θεραπευτικό όφελος για τους ασθενείς. Η σημαντικότερη κατηγορία φαρμάκων για τη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ είναι οι αναστολείς της ακετυλοχολινεστεράσης, στους οποίους ανήκουν η δονεπεζίλη που είναι κατάλληλη για όλα τα στάδια της νόσου, η ριβαστιγμίνη, η γκαλανταμίνη και η μεμαντίνη. Επιπλέον, υπάρχουν φάρμακα και στρατηγικές που μπορούν να αμβλύνουν την κατάθλιψη, την επιθετικότητα, τον αρνητισμό και τις λοιπές προβληματικές συμπεριφορές των ανοϊκών ασθενών. Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευθείτε τον γιατρό σας ή άλλους επαγγελματίες υγείας. Η αγγειακή άνοια είναι η δεύτερη σε συχνότητα άνοια. Προκαλείται από ανεπαρκή παροχή αίματος σε περιοχές του εγκεφάλου, που οδηγεί σταδιακά στη νέκρωσή τους. Είναι αποτέλεσμα αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, μεγάλων ή μικρών, μεμονωμένων ή πολλαπλών. Η πρόληψη της αγγειακής άνοιας είναι δυνατή γιατί οι αγγειακοί παράγοντες κινδύνου παίζουν μεγαλύτερο ρόλο απ ό,τι στη νόσο Αλτσχάιμερ. Τα συμπτώματα της αγγειακής άνοιας είναι κατάθλιψη, απάθεια, επιβράδυνση των νοητικών λειτουργιών, αδυναμία οργάνωσης και εκτέλεσης σύνθετων πράξεων (εκτελεστική δυσλειτουργία). Η απώλεια μνήμης είναι ήπια και δεν είναι κύρια εκδήλωση αυτής της κατάστασης. Η βάδιση είναι αργή και ασταθής με συχνές πτώσεις και συχνά εμφανίζεται ακράτεια ούρων. Στα πλέον προχωρημένα στάδια, οι ασθενείς δεν μπορούν να εκτελέσουν απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως η ατομική υγιεινή, το ντύσιμο, το μαγείρεμα και τα ψώνια ή πιο σύνθετες εργασίες, όπως η χρήση του τηλεφώνου, οι τραπεζικές συναλλαγές ή η φυσικοθεραπεία για την αποκατάσταση των κινητικών τους προβλημάτων. Φάρμακα όπως οι αναστολείς της ακετυλοχολινεστεράσης, που χρησιμοποιούνται με καλά αποτελέσματα στη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ, βοηθούν και τους ασθενείς με αγγειακή άνοια. 3Ú ÙË π π { 13

14 ñ014_014_ YM TøMATA_ :40 ÂÏ 14 ÙÈ appleú appleâè Ó Í ÚÂÙÂ appleè ÓfiÛÔ Η ήπια νόσος είναι το στάδιο του Αλτσχάιμερ που συχνά παραβλέπεται, με τα συμπτώματά του να εκλαμβάνονται λανθασμένα από τους επαγγελματίες υγείας, τους συγγενείς και τους φίλους των ασθενών ως ενδείξεις της ηλικίας. Επειδή η εξέλιξη της νόσου είναι σταδιακή, είναι δύσκολο να αναγνωριστεί ο ακριβής χρόνος έναρξης. O ασθενής με ήπια νόσο μπορεί: Να εμφανίζει απώλεια πρόσφατης μνήμης Να δυσκολεύεται να κατονομάσει πρόσωπα και αντικείμενα Να εμφανίζει δυσκολία στη λήψη αποφάσεων Να μην αναπτύσσει πρωτοβουλίες και να μην έχει ενδιαφέρον για τις μέχρι τότε ασχολίες του Να εμφανίζει συμπτώματα κατάθλιψης, καθώς και εκνευρισμό 14} 3Ú ÙË π π Δ Û ÌappleÙÒÌ Ù... Η νόσος Αλτσχάιμερ εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πώς ήταν ο ασθενής πριν από τη νόσο (προσωπικότητα, φυσική κατάσταση και τρόπος ζωής). Τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν καλύτερα κατανοητά στο πλαίσιο των τριών σταδίων εξέλιξης της ασθένειας: ήπια, μέτρια και σοβαρή νόσος. Τα στάδια χρησιμεύουν ως οδηγός για το μέλλον και βοηθούν όσους φροντίζουν ανθρώπους με Αλτσχάιμερ να γνωρίζουν εκ των προτέρων τα πιθανά προβλήματα και να προγραμματίζουν τις ανάγκες στην φροντίδα τους. Όμως, σε κανέναν η εξέλιξη της νόσου δεν θα είναι πανομοιότυπη με αυτήν των υπολοίπων ασθενών. Oρισμένα από τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε στάδιο της νόσου, ενώ σε όλα τα στάδια μπορεί να εμφανιστούν σύντομες περίοδοι πνευματικής διαύγειας του ασθενούς. ª ÛË Ú ÙËÙ ÓfiÛÔ Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα προβλήματα γίνονται πιο εμφανή και πιεστικά. O ασθενής με μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ δεν είναι πλέον αυτόνομος διότι: Ξεχνάει συστηματικά πλέον, ιδίως τα πρόσφατα γεγονότα και τα ονόματα των προσώπων Δυσκολεύεται να εκφραστεί, ψάχνει τις λέξεις, χρησιμοποιεί λάθος λέξεις Χάνεται μέσα στο σπίτι ή στη γειτονιά του Δεν είναι σε θέση να μαγειρέψει, να καθαρίσει ή να κάνει ψώνια Χρειάζεται βοήθεια με την προσωπική του υγιεινή (π.χ. τουαλέτα, πλύσιμο, ντύσιμο) Εμφανίζει «ακατάλληλες» ή απρόβλεπτες συμπεριφορές Ακούει, βλέπει ή «ζει» καταστάσεις που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα (παραλήρημα, ψευδαισθήσεις) ÚÔ ˆÚËÌ ÓË ÓfiÛÔ Στο στάδιο αυτό ο ασθενής είναι απολύτως εξαρτημένος και αδρανής. Oι διαταραχές της μνήμης είναι πολύ σοβαρές, ενώ οι σωματικές συνέπειες της νόσου είναι πλέον εμφανείς. O ασθενής με σοβαρή νόσο: Δεν αναγνωρίζει τους συγγενείς, τους φίλους ή οικεία αντικείμενα Δυσκολεύεται να κατανοήσει ή να ερμηνεύσει τα γεγονότα Αδυνατεί να αυτοεξυπηρετηθεί Δεν είναι σε θέση να βρει τον δρόμο του μέσα στο σπίτι Δυσκολεύεται να περπατήσει Έχει ακράτεια ούρων και κοπράνων Μπορεί να είναι καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι ή στο κρεβάτι... Î È ÔÈ Ó ÁÎÂ ÙˆÓ ÛıÂÓÒÓ appleè ÓfiÛÔ Φυσιολογική ζωή Oργάνωση της καθημερινότητας - ρουτίνα Ενημέρωση και υποστήριξη της οικογένειας Προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης ª ÛË Ú ÙËÙ ÓfiÛÔ Απλούστευση του τρόπου ζωής Υποστήριξη στις καθημερινές δραστηριότητες Ανοχή των ιδιαιτεροτήτων Ασκήσεις νοητικής ενδυνάμωσης, εργοθεραπεία, θεραπείες τέχνης ÚÔ ˆÚËÌ ÓË ÓfiÛÔ Αναγνώριση, κάλυψη συναισθηματικών αναγκών Διασφάλιση της αξιοπρέπειας και της σωματικής άνεσης Πρόληψη κατακλίσεων και δυσκαμψίας Î ËÏÒÛÂÈ ÁÈ ÙËÓ ÁÎfiÛÌÈ Ì Ú ÏÙÛ ÈÌÂÚ Oι εταιρείες που ασχολούνται με την αντιμετώπιση της Νόσου του Αλτσχάιμερ στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο κινητοποιούνται και καλούν τους πολίτες να βοηθήσουν, με τη συλλογή υπογραφών. Στη χώρα μας, η Ελληνική Πρωτοβουλία Δράσης για τη Νόσο Αλτσχάιμερ έχει ως στόχο να αρχίσει η εκπόνηση Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την Άνοια. Μπορεί κανείς να υπογράψει την πρωτοβουλία στην ιστοσελίδα: www. alzheimerathens.gr. Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Αλτσχάιμερ, που έχει οριστεί ως η 21η Σεπτεμβρίου κάθε έτους, διοργανώνονται στην Αθήνα εκδηλώσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού. * Έως αύριο θα υπάρχει περίπτερο στον σταθμό του Μετρό στην Πλατεία Συντάγματος, το οποίο θα λειτουργεί Το περίπτερο επανδρώνεται με ειδικευμένο προσωπικό της Εταιρείας Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών και εκπαιδευμένους εθελοντές, οι οποίοι θα ενημερώνουν το κοινό για την Ελληνική Πρωτοβουλία Δράσης για τη Νόσο Αλτσχάιμερ και θα συλλέγουν υπογραφές. Θα δίνουν επίσης πληροφορίες και κατευθύνσεις στους ενδιαφερόμενους για και θα μοιράζουν έντυπο ενημερωτικό υλικό. * Αύριο Κυριακή θα πραγματοποιηθεί συμβολική πορεία με κεντρικό σύνθημα «Νόσος Αλτσχάιμερ: την αντιμετωπίζουμε βήμα βήμα», για δεύτερη συνεχή χρονιά. Η πορεία θα αρχίσει από το Σύνταγμα στις το πρωί και θα τερματιστεί στο Ζάππειο με τη συμμετοχή ασθενών, φροντιστών, εθελοντών και φίλων, με τη συνοδεία της μπάντας του Δήμου Αθηναίων. Στον προαύλιο χώρο του Ζαππείου θα γίνουν ομιλίες και αντιπροσωπεία ασθενών θα παραδώσει συμβολικά τις υπογραφές υποστήριξης της Ελληνικής Πρωτοβουλίας Δράσης για τη Νόσο Αλτσχάιμερ στον υπουργό Υγείας.

15 015_015_MONH R_ :53 ÂÏ 7

16 ñ016_020_ PO HæH_ :56 ÂÏ 16 appleúfiïë Ë ÀÁÈÂÈÓ È ÙÚÔÊ, Á ÌÓ ÛÙÈÎ Î È ÛÙ ÚfiÏÂÍ ÚÔÛÔ applefi ÓˆÚ ΔÈ ÂÓ ÏÏ ÂÈ... Η ηλικία είναι ο σημαντικότερος γνωστός παράγοντας κινδύνου για τη νόσο Aλτσχάιμερ. O κίνδυνος εμφάνισης της νόσου διπλασιάζεται κάθε 5 χρόνια πάνω από την ηλικία των 65 ετών. Από διάφορες μελέτες έχει υπολογισθεί ότι περίπου οι μισοί άνθρωποι άνω των 85 ετών πάσχουν από Aλτσχάιμερ. Αυτά τα στοιχεία είναι σημαντικά λόγω της αύξησης του πληθυσμού ηλικίας άνω των 65 ετών, ιδιαίτερα στις αναπτυγμένες χώρες όπως είναι η Ελλάδα. Η γενετική προδιάθεση είναι ένας άλλος γνωστός παράγοντας κινδύνου που δεν μπορούμε να ελέγξουμε, αλλά αφορά ένα πολύ μικρό ποσοστό, λιγότερο από 5% του συνολικού αριθμού των ασθενών. Η νόσος Aλτσχάιμερ μπορεί να χωριστεί στην πρώιμης έναρξης και στην όψιμης έναρξης. Η πρώιμης έναρξης είναι αυτή που οφείλεται σε μεταλλάξεις σε ορισμένα γονίδια, αλλά αποτελεί μια σπανιότατη μορφή της νόσου που πλήττει ανθρώπους ηλικίας ετών. Ένας άνθρωπος έχει 50% πιθανότητες να αναπτύξει τη νόσο εάν ένας από τους γονείς του φέρει κάποια από αυτές τις μεταλλάξεις. Η όψιμης έναρξης νόσος Aλτσχάιμερ είναι η συνηθέστερη μορφή και αναπτύσσεται μετά την ηλικία των 65 ετών. Oι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι συγκεκριμένες μορφές του γονιδίου μιας πρωτεΐνης που λέγεται απολιποπρωτεΐνη Ε (ΑpoE) μπορεί να επηρεάσουν θετικά ή αρνητικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου: Η ApoEε2, η σπανιότερη μορφή της πρωτεΐνης αυτής, μπορεί να προσφέρει κάποια προστασία Η ApoEε3, η συχνότερη μορφή, παίζει ουδέτερο ρόλο Η ApoEε4, που ανευρίσκεται σε περίπου 40% των ασθενών με νόσο Aλτσχάιμερ, φαίνεται ότι αυξάνει τον κίνδυνο. Ωστόσο, θα πρέπει εδώ να ξεκαθαριστεί ότι η ύπαρξη αυτού του γονιδίου σε έναν άνθρωπο δεν σημαίνει ότι οπωσδήποτε θα εμφανίσει νόσο Aλτσχάιμερ, αλλά ότι έχει αυξημένες πιθανότητες να την εμφανίσει. Επιπλέον, πολλοί άνθρωποι που αναπτύσσουν τη νόσο δεν είναι φορείς του συγκεκριμένου γονιδίου. Πριν από μερικούς μήνες ανακοινώθηκαν δύο μεγάλες γενετικές έρευνες, οι οποίες αναγνωρίζουν τη συμβολή τριών νέων γονιδίων στην εμφάνιση της όψιμης έναρξης νόσου Αλτσχάιμερ. 16} 3Ú ÙË π π νόσος Aλτσχάιμερ είναι μία πολυπαραγοντική ασθένεια. O σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξή της είναι η ηλικία, ενώ ρόλο φαίνεται ότι παίζουν πλήθος ασθενειών που προκαλούν βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και στον εγκέφαλο, το πόσο δραστήριο κρατά κανείς το μυαλό του και, σε μερικές περιπτώσεις, η κληρονομικότητα. Αν και δεν μπορεί να ελεγχθούν όλοι οι παράγοντες κινδύνου, μπορούμε να τροποποιήσουμε μερικούς από αυτούς, ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες εκδηλώσεως Αλτσχάιμερ αργότερα στη ζωή. Ωστόσο, για να είναι αποδοτική η πρόληψη πρέπει να αρχίζει νωρίς, στη μέση ηλικία. ΔË ÓıÈ ÔÓ ÏË Â ÚÔÏfiÁÔ, π ÙÚÂ Ô ªÓ ÌË ÔÛÔÎÔÌÂ Ô «ÀÁ»... Î È ÙÈ ÏÏ ÂÈ Πρόσφατες έρευνες υποδηλώνουν ότι η διατήρηση ενός συνολικά υγιεινού τρόπου ζωής μπορεί να μειώνει τις πιθανότητες ανάπτυξης σοβαρών νοσημάτων, συμπεριλαμβανομένης και της νόσου Aλτσχάιμερ. Oι επιστήμονες μελετούν έναν αριθμό παραγόντων που αφορούν τη συνολική υγεία, τον τρόπο ζωής και το περιβάλλον και οι οποίοι θα μπορούσαν να «κάνουν τη διαφορά». Oι παράγοντες αυτοί είναι: Χοληστερίνη και ομοκυστεΐνη. Μελέτες σε πειραματόζωα αλλά και σε ανθρώπους έχουν συσχετίσει τον κίνδυνο για εμφάνιση νόσου Aλτσχάιμερ με υψηλές τιμές χοληστερίνης στο αίμα. Αυτή η ανακάλυψη οδήγησε τους επιστήμονες να αναρωτηθούν αν τα φάρμακα που μειώνουν τα επίπεδα χοληστερίνης θα μπορούσαν να μειώσουν επίσης τον κίνδυνο για Aλτσχάιμερ και άνοια γενικότερα, μέχρι στιγμής όμως οι μελέτες δεν έχουν επιβεβαιώσει αυτήν την υπόθεση. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι υψηλά επίπεδα του αμινοξέος ομοκυστεΐνη στο αίμα συσχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης είναι γνωστό ότι αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακής νόσου και μελέτες σε ποντίκια έχουν δείξει ότι υψηλά επίπεδα αυτού του αμινοξέος προκαλούν θάνατο των κυττάρων του εγκεφάλου. Η συσχέτιση μεταξύ ομοκυστεΐνης και κινδύνου για Aλτσχάιμερ είναι σημαντική, διότι τα επίπεδα του αμινοξέος αυτού στο αίμα μπορούν να μειωθούν με την αύξηση της κατανάλωσης ορισμένων βιταμινών (φυλλικό οξύ, Β6 και Β12).

17 ñ016_020_ PO HæH_ :56 ÂÏ 17 «ÈÒ ÓÔ Ó» ÙÔ ÏÙÛ ÈÌÂÚ Υπέρταση. Είναι γνωστό ότι ακόμη και σε σχετικά υγιή ηλικιωμένα άτομα η υψηλή αρτηριακή πίεση και άλλοι αγγειακοί παράγοντες κινδύνου, όπως ο διαβήτης και η καρδιαγγειακή νόσος, μπορεί να βλάψουν τα αγγεία του εγκεφάλου και να μειώσουν την παροχή οξυγόνου σε αυτόν, με αποτέλεσμα έκπτωση μνήμης και άλλων νοητικών λειτουργιών. Διαβήτης και αντίσταση στην ινσουλίνη. Μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι ο σακχαρώδης διαβήτης σχετίζεται με διάφορους τύπους άνοιας, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Aλτσχάιμερ και της αγγειακής άνοιας (μια μορφή άνοιας που σχετίζεται με εγκεφαλικά επεισόδια, μεγάλα ή μικρά). Η νόσος Aλτσχάιμερ και ο τύπου 2 διαβήτης μοιράζονται ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, όπως η αύξηση της συχνότητάς τους με την ηλικία, η γενετική προδιάθεση και η εναπόθεση δύο διαφορετικών βλαπτικών πρωτεϊνών (στον εγκέφαλο στην περίπτωση της Aλτσχάιμερ και στο πάγκρεας στην περίπτωση του διαβήτη). Η μη φυσιολογική ρύθμιση του σακχάρου (γλυκόζης) που αποτελεί στοιχείο-κλειδί για τον διαβήτη, μπορεί επίσης να εμπλέκεται στην παθογένεια της νόσου Aλτσχάιμερ. Oι επιστήμονες μαθαίνουν συνεχώς περισσότερα για την πιθανή σχέση μεταξύ νόσου Aλτσχάιμερ και διαβήτη. Τα διαβητικά άτομα εμφανίζουν 65% αύξηση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου σε σχέση με τα μη διαβητικά άτομα. Μένει να ερευνηθεί εάν τα φάρμακα που δίνονται για τη θεραπεία του διαβήτη είναι αποτελεσματικά και στη νόσο Aλτσχάιμερ. Νοητική ενδυνάμωση. Μεγάλες μελέτες έχουν δείξει ότι η διατήρηση του εγκεφάλου σε εγρήγορση σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ. Σε μια μελέτη, οι ερευνητές ζητούσαν περιοδικά σε περισσότερους από 700 εθελοντές να καταγράψουν τον χρόνο που αφιέρωναν σε δραστηριότητες που περιελάμβαναν: ακρόαση ραδιοφώνου, ανάγνωση εφημερίδας, σταυρόλεξα και επίσκεψη σε μουσεία. Παρακολουθώντας τους συμμετέχοντες για 4 χρόνια, οι ερευνητές βρήκαν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου Aλτσχάι- Μαζί για έναν υγιέστερο κόσμο

18 ñ016_020_ PO HæH_ :56 ÂÏ 18 appleúfiïë Ë ÛÎËÛË ÙË ÌÓ ÌË Î È ÙˆÓ ÏÏˆÓ ÓÔËÙÈÎÒÓ ÏÂÈÙÔ ÚÁÈÒÓ ÂÏÙÈÒÓÂÈ appleú ÁÌ ÙÈÎ ÙÈ ÁÓˆÛÙÈÎ ÈÎ ÓfiÙËÙÂ ÙˆÓ ÁÈÒÓ ÓıÚÒappleˆÓ μερ ήταν κατά μέσο όρο 47% χαμηλότερος στους ανθρώπους που ασχολούνταν συχνά με τέτοιου είδους δραστηριότητες σε σχέση με εκείνους που ασχολούνταν λιγότερο συχνά. Πολλές άλλες μελέτες επίσης έχουν επιβεβαιώσει αυτά τα αποτελέσματα. Επιπρόσθετα, ένας αυξανόμενος όγκος μελετών υποστηρίζει ότι όσο υψηλότερο είναι το προηγούμενο μορφωτικό επίπεδο του ασθενούς τόσο καλύτερα διατηρείται η μνήμη και η ικανότητα για μάθηση. Σε μια άλλη μελέτη υποστηρίζεται η αξία της διά βίου μάθησης και των δραστηριοτήτων που διεγείρουν τις νοητικές ικανότητες. Σε αυτή τη μελέτη όπου συμμετείχαν υγιείς ηλικιωμένοι καθώς και άνθρωποι με πιθανή νόσο Aλτσχάιμερ, οι επιστήμονες βρήκαν ότι κατά τη διάρκεια της πρώιμης και μέσης ενήλικης ζωής τους οι υγιείς ηλικιωμένοι ασχολούνταν με περισσότερες νοητικές δραστηριότητες και για περισσότερο χρόνο σε σχέση με αυτούς που τελικά ανέπτυξαν νόσο Aλτσχάιμερ. Πολλές έρευνες υποστηρίζουν ακόμη ότι η άσκηση της μνήμης και των άλλων νοητικών λειτουργιών βελτιώνει πραγματικά τις γνωστικές ικανότητες των υγιών ηλικιωμένων αλλά και των πασχόντων από ήπια νόσο Aλτσχάιμερ. Σε μια μελέτη υγιών ανθρώπων ηλικίας άνω των 65 ετών, 10 συνεδρίες άσκησης της μνήμης, του λόγου και της συνδυαστικής ικανότητας είχαν ως αποτέλεσμα τη βελτίωση των λειτουργιών αυτών και το πιο σημαντικό, αυτή η βελτίωση διήρκεσε για 2 έτη μετά την ολοκλήρωση της άσκησης. Oι ασκήσεις νοητικής ενδυνάμωσης βοηθούν ακόμα και ασθενείς που βρίσκονται στο ήπιο ή μέτριο στάδιο της άνοιας. Φυσική δραστηριότητα. Υπάρχουν σοβαρά στοιχεία που υποστηρίζουν ότι η σωματική άσκηση μάς προστατεύει από την άνοια. Σε δύο πρόσφατες μελέτες σε ηλικιωμένους υποστηρίζεται η αξία της άσκησης. Στην πρώτη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου για να μετρηθεί η νοητική δραστηριότητα υγιών ενηλίκων ετών, πριν και μετά από ένα εξάμηνο πρόγραμμα έντονης πεζοπορίας. Oι ερευνητές βρήκαν ότι εκτός από τη βελτίωση της καρδιαγγειακής κατάστασης των συμμετεχόντων βελτιώθηκε και η λειτουργία ορισμένων περιοχών του εγκεφάλου. Σε σχέση με μια ομάδα που έκανε καθιστική ζωή, οι συμμετέχοντες, μετά το εξάμηνο της πεζοπορίας, ήταν σε θέση να συγκεντρώνονται καλύτερα και να θυμούνται περισσότερες πληροφορίες. Σε μια δεύτερη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν τη συσχέτιση της φυσικής δραστηριότητας και της νοητικής λειτουργίας σε υγιείς γυναίκες ηλικίας άνω των 65 ετών για μία περίοδο 8 ετών και βρήκαν ότι οι γυναίκες που ασκούνταν είχαν λιγότερες πιθανότητες να πάθουν άνοια από εκείνες οι οποίες δεν γυμνάζονταν. Oι επιστήμονες κάνουν υποθέσεις για να εξηγήσουν γιατί η φυσική δραστηριότητα βοηθά και το μυαλό μας, εκτός από το σώμα μας. Μία από τις υποθέσεις είναι ότι μπορεί να βελτιώνει τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα αυτός να ανταποκρίνεται καλύτερα στις κάθε είδους δοκιμασίες και μία άλλη ότι ενεργοποιούνται κυτταρικοί μηχανισμοί που βελτιώνουν την εγκεφαλική λειτουργία. O ÚfiÏÔ ÙË ÎÔÈÓˆÓÈÎ Âapple Ê Υπάρχουν στοιχεία από μελέτες σε πειραματόζωα, σε ανθρώπους που νοσηλεύονται στο σπίτι τους και σε κοινωνικοποιημένους ηλικιωμένους, που δείχνουν συσχέτιση μεταξύ της κοινωνικής δραστηριότητας και της νοητικής επίδοσης. Oι μελέτες δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι με πλούσια κοινωνική ζωή και συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες τείνουν να εμφανίζουν λιγότερα γνωστικά ελλείμματα και μειωμένο κίνδυνο για άνοια. Περισσότερη έρευνα θα απαιτηθεί προκειμένου να κατανοήσουμε γιατί οι κοινωνικοί δεσμοί παίζουν προστατευτικό ρόλο. Oφείλεται άραγε απλώς στο ότι ένας τρόπος ζωής με έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση προσφέρει γνωστικά ερεθίσματα; Ή μήπως αυτός ο τρόπος ζωής συμβάλλει με κάποιον άλλον τρόπο στις «γνωστικές εφεδρείες» του εγκεφάλου; 18} 3Ú ÙË π π

19 ñ016_020_ PO HæH_ :56 ÂÏ 19 14/9-20/9/09

20 ñ016_020_ PO HæH_ :56 ÂÏ 20 appleúfiïë Ë ΔÈ ÌappleÔÚÔ ÌÂ Ó Î ÓÔ Ì Oι γνώσεις μας πάνω στις αιτίες της νόσου Aλτσχάιμερ αυξάνονται αλματωδώς. Μέχρι στιγμής καμία θεραπεία δεν έχει αποδείξει ότι προλαμβάνει την εμφάνισή της, μπορούμε όμως να πάρουμε μέτρα προκειμένου να ελέγξουμε τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου. Τα μέτρα αυτά συμπεριλαμβάνουν: Μείωση των επιπέδων χοληστερόλης και ομοκυστεΐνης Έλεγχο του διαβήτη Τακτική σωματική άσκηση Κοινωνικοποίηση Υγιεινή διατροφή Δραστηριότητες που διεγείρουν τις νοητικές λειτουργίες Όλες οι παραπάνω στρατηγικές είναι καλό να ακολουθούνται, καθώς συμβάλλουν στη διατήρηση και βελτίωση της καλής υγείας γενικότερα. Ωστόσο είναι καλό να θυμάται κανείς ότι η τήρηση αυτών των κανόνων δεν προφυλάσσει οπωσδήποτε όλα τα άτομα από τη νόσο Aλτσχάιμερ. Ακόμη και αν αποδεικνυόταν ότι αυτές οι στρατηγικές είναι όλες αποτελεσματικές, υπάρχει πάντα η κληρονομικότητα, έστω και σε μικρό ποσοστό, και άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες που δεν έχουν επαρκώς μέχρι σήμερα μελετηθεί. Μια άλλη σημαντική πράξη που μπορεί να κάνει κάποιος ενδιαφερόμενος είναι να συμμετέχει στις έρευνες που γίνονται για την άνοια. Oι άνθρωποι που συμμετέχουν σε τέτοιες έρευνες αναφέρουν ως σημαντικό όφελος την τακτική επαφή με ειδικούς γιατρούς, που έχουν μεγάλη εμπειρία και γνώσεις. Επίσης αισθάνονται ότι συμβάλλουν στην πρόοδο της επιστήμης που θα βοηθήσει στο μέλλον ανθρώπους που πάσχουν από τη νόσο Aλτσχάιμερ. ªÈ ÙÂÏÂ Ù Ï ÍË: appleúôûô Επειδή η νόσος Aλτσχάιμερ είναι μια ασθένεια με μεγάλο ειδικό βάρος που προκαλεί σημαντική επιβάρυνση στην οικογένεια, οι ασθενείς και όσοι τους φροντίζουν μπορεί να δελεάζονται από μη δοκιμασμένες, μη αποδεδειγμένες και μη επιστημονικές θεραπείες, φάρμακα ή στρατηγικές. Πριν δοκιμάσουν οτιδήποτε υπόσχεται πρόληψη της νόσου Aλτσχάιμερ (είτε είναι χάπια και συμπληρώματα διατροφής, είτε μηχανήματα ή εγχειρήσεις), οι άνθρωποι πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί και να επικοινωνήσουν με τον γιατρό τους. Αυτές οι θεραπείες μπορεί να είναι απλώς ανόητες ή σπατάλη χρημάτων ή ακόμη περισσότερο επικίνδυνες ή τέλος να αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα που τυχόν παίρνει κανείς. ŒÚ Ó Ì appleôïïô ÛÙfi Ô Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Η φλεγμονή των ιστών στον εγκέφαλο είναι ένα σύνηθες χαρακτηριστικό της νόσου Aλτσχάιμερ, αλλά δεν είναι σαφές αν αποτελεί αιτία ή επακόλουθο της νόσου. Oρισμένες πληθυσμιακές μελέτες δείχνουν συσχέτιση μεταξύ μειωμένου κινδύνου για νόσο Aλτσχάιμερ και χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών, όπως η ιβουπροφαίνη, η ναπροξένη, η ινδομεθακίνη και οι νεώτεροι αναστολείς κυκλοοξυγενάσης. Oι επιστήμονες προσπαθούν να τροποποιήσουν τις φλεγμονώδεις διεργασίες στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη νόσο Aλτσχάιμερ και εξακολουθούν να ψάχνουν αν συγκεκριμένα αντιφλεγμονώδη φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν την ανάπτυξη ή την εξέλιξη της νόσου. Αντιοξειδωτικές ουσίες. Η φλεγμονή των ιστών του εγκεφάλου, όπως και το οξειδωτικό στρες, αποτελούν πιθανά αίτια της νόσου Aλτσχάιμερ. Αυτή τη στιγμή γίνονται μεγάλες μελέτες για να διευκρινισθεί εάν οι αντιοξειδωτικές ουσίες που προσλαμβάνονται από τα τρόφιμα και οι βιταμίνες C και E μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της άνοιας. Μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, όπως είναι η μεσογειακή δίαιτα, μπορεί να συμβάλλει και στην πρόληψη της νόσου Aλτσχάιμερ. Gingo biloba. Αυτό το φυσικό προϊόν έχει προταθεί ως πιθανή θεραπεία ή προφυλακτική αγωγή για τη νόσο Aλτσχάιμερ. Στις ΗΠΑ διεξάγεται μεγάλη κλινική μελέτη για να διερευνηθεί εάν το gingo biloba συμβάλλει στην πρόληψη ή στην επιβράδυνση της άνοιας σε ηλικιωμένα άτομα. Εμβόλια. Μπορεί στο μέλλον ένα εμβόλιο να προστατεύει από τη νόσο Aλτσχάιμερ; Η χορήγηση εμβολίων σε ποντίκια ήταν τόσο αποτελεσματική στη μείωση εναποθέσεων β-αμυλοειδούς (είναι μια πρωτεΐνη που αποτελεί κύριο συστατικό των πλακών που αναπτύσσονται στον εγκέφαλο πασχόντων από νόσο Aλτσχάιμερ) και στη βελτίωση των επιδόσεων σε δοκιμασίες μνήμης, ώστε οι επιστήμονες διεξήγαγαν κλινικές μελέτες σε ασθενείς με Aλτσχάιμερ. Αυτές οι μελέτες διεκόπησαν λόγω παρενεργειών που εμφάνισαν μερικοί από τους συμμετέχοντες. Παρ όλα αυτά, συνεχίζονται τόσο σε ζώα όσο και σε ανθρώπους έρευνες πάνω στα εμβόλια και τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά. 20} 3Ú ÙË π π

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple ÓÂ ÛÙË μã Ù ÍË

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË μã Ù ÍË ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË μã Ù ÍË Δ Àƒ π ø ø º π π π ª Δ ƒàªª π μàƒπ π ø π π π ª Δ Δƒ À π ƒ Àà ƒ ªÀ π π ª ª Δπ ø, π Δ Ã π, ø ƒ ºπ, ƒ Δ ƒ Δπ Δ Δ, ƒπ π ª ª ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ Με το πέρασμα του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ!

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! > της Νεκταρίας Καρακώστα ΟΛΓΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! 16 Άνοια/Alzheimer: Γιατί λαμβάνουν επιδημικές διαστάσεις; Η άνοια και το Alzheimer είναι δύο όροι αλληλένδετοι, αλλά όχι ταυτόσημοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωθείτε! Η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να αντιμετωπιστεί. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ενημερωθείτε! Η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να αντιμετωπιστεί. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να αντιμετωπιστεί. Ενημερωθείτε! ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ «Η ΕΘΝΙΚΗ» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1891 ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡ.Μ.Α.Ε.: 12840/05 B 86/20 Α.Φ.Μ.: 094003849 Δ.Ο.Υ.: ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΛΕΩΦ.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωθείτε! Η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να αντιμετωπιστεί. Μήπως έχετε αρχίσει να ξεχνάτε; Ξεχνάτε ονόματα και φυσιογνωμίες ανθρώπων;

Ενημερωθείτε! Η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να αντιμετωπιστεί. Μήπως έχετε αρχίσει να ξεχνάτε; Ξεχνάτε ονόματα και φυσιογνωμίες ανθρώπων; Μήπως έχετε αρχίσει να ξεχνάτε; Ξεχνάτε ονόματα και φυσιογνωμίες ανθρώπων; Συναντάτε δυσκολία στο να εκφραστείτε; Ψάχνετε να βρείτε τις κατάλληλες λέξεις; Χάνετε τα προσωπικά σας αντικείμενα (γυαλιά, χάπια,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

6. Aπόκριες 7. Πάσχα

6. Aπόκριες 7. Πάσχα TÈ Ù ÍË Â Ó È ÌÔ Ô appleôïèùèûìfi ; 1. O πολιτισµός του τόπου µας 2. Mια επίσκεψη στο µουσείο 3. Tι συµβαίνει στην περιοχή µας; 4. Kάθε τόπος τα έθιµά του και ο χρόνος τα δικά του... 5. Tο βιβλίο των παροιµιών

Διαβάστε περισσότερα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Ώριμη Ηλικία Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Οστεοπόρωση Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι η προοδευτική απώλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΣΟ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΣΟ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΣΟ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Τι είναι άνοια; Ο όρος «άνοια» αναφέρεται σε μια σειρά συμπτωμάτων που παρουσιάζουν άτομα με νοσήματα που

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Eυθυμιόπουλος Σπύρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ /

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ / Επαγγελµατικό προφίλ: ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΟΡΟΦΩΝ (ΟΡΟΦΟΚΟΜΟΣ) Επίπεδο: 2 εξιότητες Θέµατα Συνδεδεµένες δεξιότητες C1 ΗΓΕΙΤΑΙ, ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet. www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.gr www.ebusinessforum.gr www.sch.gr www.ika.gr www.ekt.gr www.ktpae.gr

Διαβάστε περισσότερα

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Περιφερικό Τμήμα Κρήτης 11ο Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΟΡΓΑΝΩTIKH KAI EΠIΣTHMONIKH EΠITPOΠH Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 Copyright 1989, 1993,. ËÌËÙÚÔappleÔ ÏÔ - æˆìôappleô ÏÔ ISBN 960-431-204-9 Φωτοστοιχειοθεσία-Eκτ πωση: Bι λιοπωλείο: Π. ZHTH

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ µ Àª È Ó Í applefiï ÙÔ Á Ú ˆ, ÌË ÌÂ Ï appleâè Î È ÁÂÏ Ì È Ï ÁÔ Ï ÓÈ ÚË, Û Ó Ú Î È Û Ó ÚÎ ÚË... I ÓÔ ÚÈÔ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 8 8 kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 9 1. È Ù Î È appleò ÌÂÏÂÙÔ ÌÂ ÙËÓ πûùôú ÙÔ Ì ıëì Ùfi ı appleïëúôêôúëıô ÌÂ: τι είναι η Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ Πώς να προλάβετε και πώς να αντιμετωπίσετε τη συχνότερη αιτία τύφλωσης στα άτομα άνω των 50 ετών ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην Ελλάδα σε περισσότερα από 50.000 άτομα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Ν Ο Σ Ο Υ A L Z H E I M E R & Σ Υ Ν Α Φ Ω Ν Δ Ι Α Τ Α Ρ Α Χ Ω Ν Α Θ Η Ν Ω Ν ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Δρ Παρασκευή Σακκά,

Διαβάστε περισσότερα

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36 ƒπ ÃOª ƒo O π O ª πøª 9 º πo ƒøδo: Δ À ƒª Δ π ÀΔπ π π π 1.1 ÓÓÔÈ ÙÔ appleâúì ÛÔ 16 1.2 ÀappleÂÚÌ Û, ÎÔÈÓˆÓ Î È ÂÎapple  ÛË 18 1.3 ÂˆÚ Â Ì ıëûë Î È appleâúì Û 27 1.4 ÚfiÙ apple Ú ÛË appleôïôáèûùòó Î È

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τμήματος Νευροεκφυλιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας!

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας! ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Γιατί Πλαίσιο; 1. Ασυναγώνιστη υποστήριξη. Service Η/Υ μέσα σε 4 ώρες σε 20 σημεία στην Ελλάδα. 12ωρη δωρεάν τηλεφωνική υποστήριξη. Συναρμολόγηση Η/Υ στα μέτρα σας. ιαρκής αναβάθμιση Η/Υ 4ωρη

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple ÓÂ ÛÙË ã Ù ÍË

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË ã Ù ÍË ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË ã Ù ÍË Δ Àƒ π ø ø º π π π ª Δ ƒàªª π μàƒπ π øπ π π ª Δ Δƒ À π ƒ Àà ƒ ªÀ π π ª ª Δπ ø, π Δ Ã π, ø ƒ ºπ, ƒ Δ ƒ Δπ Δ Δ, ƒπ π ª ª ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ Το καλοκαίρι έχει έρθει

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ Επαγγελµατικό Προφίλ: ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΙΚΡΟΥ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟΥ Επίπεδο: 3 Ικανότητες Θέµατα C1 ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ M2 Συνδεδεµένες δεδιότητες M1 ιοίκηση ξενοδοχείου C1 Βασικές εφαρµογές ηλεκτρονικών υπολογιστών C2 ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2010/2084(INI) 30.9.2010

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2010/2084(INI) 30.9.2010 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 30.9.2010 2010/2084(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την Νόσο του Αλτσχάιμερ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ÎÔÏÔ ıòóù ÙËÓ ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô

ÎÔÏÔ ıòóù ÙËÓ ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô Á appleëùô ÁÔÓÂ Ô È Ï Ô Ùfi ÂÈ ÛÎÔapplefi Ó Ê ÚÂÈ ÙÔ Ì ıëù ÙË µã ËÌÔÙÈÎÔ Û Âapple Ê ÌÂ È ÊÔÚ Â Ë ÎÂÈÌ ÓˆÓ Î È Ù Ùfi ÚÔÓ Ó ÙÔ ÔËı ÛÂÈ Ó Ó appleù ÍÔ Ó ÙËÓ ÈÎ ÓfiÙËÙ ÙÔ Ó apple Ú ÁÔ Ó Î È ÔÈ ÈÔÈ Ó ÏÔÁ ÎÂ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ) 10ο Περιφερικό Τμήμα Κρήτης Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 23 24 Οκτωβρίου 2010 12 Aquila Rithymna Beach ***** Ρέθυμνο Θα δοθούν Μόρια Συνεχιζόμενης

Διαβάστε περισσότερα

ø Ó ÒÛÂÙÂ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE

ø Ó ÒÛÂÙ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE ø Ó ÒÛÂÙ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE Àªμ À π ƒ Ã π Δƒø Δ ƒ Δπ À ªπ π Δ ƒ ø π Δ À ƒπ ƒ π π Δ ª ƒ ƒ ª πδàãπ Δ Δ πƒ π Ως διευθυντής, η επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙÂ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME GR Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô BRAND NAME C 145-01 apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Aries Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π Ï ËÙ ARIES DUAL LINE ÛÙËÓ Î ÔÛË CTFS Ó ÎÂÈ ÛÙËÓ Î ÙËÁÔÚ ÙÚÈÒÓ ÛÙÂÚÈÒÓ ( ) Ë ÔappleÔ

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ :

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : Í ÙË appleôùâïâûì ÙÈÎ È Â ÚÈÛË ÎÚ ÛÂˆÓ ÛÙÈ ÂappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Τι θα έκανες αν αύριο υπέβαλλε την παραίτησή του ο καλύτερος συνεργάτης σου; Αν το κτίριο των γραφείων όπου εργάζεσαι έπιανε

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Yπεύθυνη και συνεπής

Yπεύθυνη και συνεπής Π ε λ ά τ η ς, Π ο ι ό τ η τ α, Έ ρ ε υ ν α, Α ν ά π τ υ ξ η Yπεύθυνη και συνεπής Καινοτομία Yψηλή προστιθέμενη αξία Aνάπτυξη ανθρωπίνου δυναμικού Ο σεβασμός στο περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ

ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ Ï ÛÛÈÓfi Û ÔÏÂ Ô ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ ı Ï ÛÛÈÓfi ıfi ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÌÔ! Ù appleô Î Ù Ï applefiùâ apple Ú Û ÎÈ Ùfi ÙÔ Î ÏÔÎ ÚÈ. Ú - Û Ì ÎÈfiÏ ÛÙÔ Û ÔÏ Ô. ΔÔ Ì Ïfi ÌÔ fiìˆ Â Ó È ÛÙË ı Ï ÛÛ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ÁÎfiÛÌÈ ËÌ Ú Î Ù ÙÔ È ÙË

ÁÎfiÛÌÈ ËÌ Ú Î Ù ÙÔ È ÙË 1 4 Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Υ ÁÎfiÛÌÈ ËÌ Ú Î Ù ÙÔ È ÙË ñ È Â Ó È Ô È ÙË ñ ÁÎfiÛÌÈ ÂÍ ÏˆÛË ÙÔ È ÙË ñ Ó ÙÔÈ ÔÊÂÈÏfiÌÂÓÔÈ ÛÙÔÓ È ÙË ÁÎÔÛÌ ˆ ñ È ÙË ÛÙËÓ ÏÏ - ˆÏ ÛÂÈ Ê ÚÌ ÎˆÓ - Û ÁÎÚÈÙÈÎ ÛÙÔÈ Â ñ ŒÚÂ Ó - Ó ÚÔ fiÓÙ 2 5

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ÓfiÙËÙ 1 ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô

ÓfiÙËÙ 1 ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ÓfiÙËÙ ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô Ì Ì È: ÀappleÂÓı ÌÈÛË ã T ÍË È Ó ÂappleÈÏ ÛÔ ÌÂ Ó appleúfi ÏËÌ, ÙÔ È Ô ÌÂ appleúôûâîùèî ÒÛÙÂ Ó Î Ù ÓÔ ÛÔ - ÌÂ ÙÈ appleïëúôêôú

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα