Copyright: Παπαργύρης Αθανάσιος, Παπαργύρης Δημήτριος, Eκδόσεις Zήτη, Νοέμβριος 2010, Θεσσαλονίκη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Copyright: Παπαργύρης Αθανάσιος, Παπαργύρης Δημήτριος, Eκδόσεις Zήτη, Νοέμβριος 2010, Θεσσαλονίκη"

Transcript

1

2 Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN Copyright: Παπαργύρης Αθανάσιος, Παπαργύρης Δημήτριος, Eκδόσεις Zήτη, Νοέμβριος 2010, Θεσσαλονίκη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Eλληνικού νόμου (N.2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Aπαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη και συγγραφέα κατά οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. Φωτοστοιχειοθεσία Eκτύπωση Βιβλιοδεσία Π. ZHTH & Σια OE 18 ο χλμ Θεσσαλονίκης - Περαίας T.Θ Περαία Θεσσαλονίκης T.K Tηλ.: Fax: BIBΛIOΠΩΛEIO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ - KENTPIKH ΔIAΘEΣH: Aρμενοπούλου Θεσσαλονίκη Tηλ.: Fax BIBΛIOΠΩΛEIO AΘHNΩN - ENΩΣH EKΔOTΩN BIBΛIOY ΘEΣΣAΛONIKHΣ: Στοά του Bιβλίου (Πεσμαζόγλου 5) AΘHNA Tηλ.-Fax: AΠOΘHKH AΘHNΩN - ΠΩΛHΣH XONΔPIKH: Aσκληπιού 60 - Eξάρχεια , Aθήνα Tηλ.-Fax: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ:

3 Πρόλογος Η αίσθηση της ποιότητας και ο ποιοτικός έλεγχος υπήρχαν σε λανθάνουσα κατάσταση ακόμη και στον αρχέγονο άνθρωπο. Ιστορικά ευρήματα ποιοτικού ελέγχου βρέθηκαν το δεύτερο μισό της 1 ης χιλιετίας. Η ανακάλυψη της επιγραφής της Ελευσίνας (4 ος αιώνας π.χ., βλέπε εικόνα παρακάτω) απέδειξε την ύπαρξη του αρχαιότερου ευρωπαϊκού προτύπου που είναι χαραγμένο σε μαρμάρινη πλάκα και δίνει τεχνικές και χημικές προδιαγραφές για τη σύνθεση των ορειχάλκινων συνδέσμων πόλων και εμπολίων των κιόνων της Φιλώνειας Στοάς, ενός κτίσματος που θα αναγειρόταν μπροστά στο Τελεστήριο της Ελευσίνας. Ίσως είναι το αρχαιότερο κείμενο σε θέματα ποιοτικού ελέγχου. Επιγραφή Ελευσίνας Το αρχαιότερο ευρωπαϊκό πρότυπο (Εφημερίδα Καθημερινή 04/01/2008)

4 6 Ποιοτικός Έλεγχος Παραγωγής Στην σημερινή εποχή μέσα σε βιομηχανικό περιβάλλον σκληρού ανταγωνισμού, όπου το σύνολο σχεδόν της δραστηριότητας έχει αναληφθεί από την ιδιωτική πρωτοβουλία, ο ποιοτικός έλεγχος έγινε το πλέον απαραίτητο εργαλείο για την επιβίωση μιας επιχείρησης. Ως ποιοτικός έλεγχος (Π.Ε) μπορεί να ορισθεί το σύνολο των τεχνικών, αναλυτικών και διοικητικών αρχών που εφαρμόζονται για την διαπίστωση, βελτίωση και διατήρηση της ποιότητας ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας. Η εξέλιξη του ποιοτικού ελέγχου κυρίως μετά τη δεκαετία του 50 οδήγησε στην διατύπωση αρχών, μεθόδων και τεχνικών Π.Ε. Στην εποχή μας ο Π.Ε είναι πιο συστηματικός και οργανωμένος και έχει εξελιχθεί σε έναν αυτόνομο επιστημονικό κλάδο, με διαφαινόμενη συνεχιζόμενη εξέλιξη σε συνάρτηση με τον αυξανόμενο ανταγωνισμό. Γενικά μπορούν να διακριθούν τρεις βασικοί άξονες πάνω στους οποίους θεμελιώνεται η υψηλή ποιότητα. Αυτοί είναι η κατάλληλη διοίκηση, η χρήση κατάλληλων εργαλείων ελέγχου ποιότητας (π.χ. Στατιστική ανάλυση, ανάπτυξη τεχνικών ελέγχου, δειγματοληψία κλπ) και τέλος η εφαρμογή συστημάτων Διασφάλισης. Η εκπαίδευση των επιστημόνων και μηχανικών ΑΕΙ σε θέματα Ποιοτικού Ελέγχου όπως έχει καταγραφεί από την επιστημονική κοινότητα είναι αναγκαία και επιθυμητή διότι συμβάλλει στην παραγωγή καλλίτερων και φθηνότερων προϊόντων. Το παρόν βιβλίο γράφτηκε και να καλύψει τα σημαντικότερα αντικείμενα της θεματικής ενότητας του Ποιοτικού Ελέγχου Παραγωγής και είναι προϊόν σχετικής πολύχρονης βιομηχανικής εμπειρίας, ερευνητικής δραστηριότητας καθώς και διδασκαλίας σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο ανώτατης εκπαίδευσης. Σκοπός των συγγραφέων είναι ο μελετητής φοιτητής ή στέλεχος της βιομηχανίας να βρει σε ένα βιβλίο όλα όσα είναι απαραίτητα για να καταλάβει και εφαρμόσει τις διαδικασίες ελέγχου της ποιότητας των βιομηχανικών προϊόντων. Οι κύριοι στόχοι του παρόντος βιβλίου είναι να δώσει βασικές γνώσεις σχετικά με την Διοίκηση Ολικής Ποιότητας, τη θεωρία των συνόλων και των πιθανοτήτων, τα περιγραφικά μέτρα ποσοτικών χαρακτηριστικών, τις κατανομές πιθανοτήτων και τις δειγματοληπτικές κατανομές, την αξιοπιστία, την εκτιμητική και τους ελέγχους των υποθέσεων, την παλινδρόμηση και συσχέτιση, τα διαγράμματα ελέγχου παραγωγής, τη δειγματοληψία, τα εργαλεία βελτίωσης της ποιότητας και τα πρότυπα διασφάλισης της ποιότητας. Στο παρόν βιβλίο οι συντομογραφίες των όρων ποιότητας διατηρήθηκαν όπως χρησιμοποιούνται και διεθνώς για να είναι εύκολη η αναφορά και συσχέτιση με την διεθνή βιβλιογραφία. Επίσης στις περισσότερες περιπτώσεις οι όροι της ποιότητας δίδονται και με την αγγλική ονομασία τους ώστε να παρέχεται στον αναγνώστη η ευχέρεια αναζήτησης του όρου σε ξενόγλωσσα βιβλία.

5 Πρόλογος 7 Οι συγγραφείς επιθυμούν να ευχαριστήσουν την κ. Πηνελόπη Χατζηλία- Παπαργύρη για την φιλολογική διόρθωση του κειμένου και την Δρ. Σοφία Παπαργύρη-Μπένη για τις εύστοχες παρατηρήσεις της. Ελπίζουμε ότι το βιβλίο αυτό θα αποτελέσει σημαντικό βοήθημα για τους φοιτητές και πτυχιούχους θετικών επιστημών και μηχανικούς/τεχνολόγους που ασχολούνται με την ποιότητα υλικών και διεργασιών. Δρ. Αθανάσιος Δ. Παπαργύρης, Καθηγητής ΑΤΕΙ Λάρισας, Μέλος ΣΕΠ Μεταπτυχ. Προγράμματος Διασφάλισης Ποιότητας Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου Οι συγγραφείς Δρ. Δημήτριος Α. Παπαργύρης Χημικός Ποιοτικού Ελέγχου Βιομηχανίας

6 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ 1.1 Εισαγωγή Ορισμός ποιότητας κατά Deming Ορισμοί όρων ποιότητας Οι τάσεις της ποιότητας Το κόστος της ποιότητας Στοιχεία προγραμμάτων βελτίωσης της ποιότητας Οι παράμετροι και οι παράγοντες που χαρακτηρίζουν και επηρεάζουν την ποιότητα ενός προϊόντος στη βιομηχανία Τα κριτήρια της ποιότητας ενός προϊόντος Μέτρηση της ποιότητας Η θέση της Ολικής Ποιότητας στη διοίκηση μιας επιχείρησης Τα κύρια σημεία μιας καλής Διοίκησης Ο κύκλος της ποιότητας Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 2: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 2.1 Εισαγωγή Στόχοι του Π.Ε Η πολυπλοκότητα των προβλημάτων Π.Ε Οι Δραστηριότητες του Π.Ε Ο Ρόλος της Στατιστικής στον Π.Ε Ανάλυση ποιότητας προϊόντος Το οργανόγραμμα του Π.Ε Έλεγχος προϊόντος (product control) Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 3: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ 3.1 Εισαγωγή Βασικές έννοιες Ιδιότητες (Θεωρήματα) των Συνόλων... 48

7 10 Ποιοτικός Έλεγχος Παραγωγής 3.4 Θεωρήματα των πιθανοτήτων Συνδυαστική Ανάλυση (στοιχεία διατάξεων, μεταθέσεων και συνδυασμών) Αξιοπιστία Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 4: ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ 4.1 Εισαγωγή Συλλογή δεδομένων (Data Collection) Παρουσίαση δεδομένων Κατανομή συχνοτήτων ομάδων δεδομένων (grouped data) Μέτρα θέσης Μέτρα μεταβλητότητας Μέτρα ασυμμετρίας και κύρτωσης Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 5: ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ 5.1 Γενικά περί κατανομών Διωνυμική Κατανομή Χ ~ Β(n, p) Μορφή της διωνυμικής κατανομής Κατανομή Poisson X ~ P(λ) Poisson προσέγγιση της διωνυμικής κατανομής [p 0.1, λ 5] Κανονική προσέγγιση της Poisson κατανομής Υπεργεωμετρική κατανομή X ~ HG(N, n, p) Η Ομοιόμορφη Κατανομή U(a, b) Εκθετική κατανομή Χ ~ Ε(λ) Αρνητική διωνυμική κατανομή Χ ~ ΝΒ(r, p) Γεωμετρική κατανομή X ~ G(x, p) Κανονική Κατανομή Χ ~ Ν(μ, σ) Κανονική προσέγγιση διωνυμικής κατανομής Η κατανομή Weibull WEI(α, β, γ) Ιδιότητες της κατανομής Weibull Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 6: ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ 6.1 Βασικές έννοιες Δειγματοληψία από πληθυσμό με κανονική κατανομή

8 Περιεχόμενα Κατανομή χ Κατανομή t (Κατανομή Student) Κατανομή F Δειγματοληψία από πληθυσμό Bernoulli Κανονική προσέγγιση της διωνυμικής Δειγματοληψία από πληθυσμό Poisson Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 7: ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ 7.1 Εισαγωγή Υπολογισμός αξιοπιστίας Παράγοντες που επηρεάζουν την αξιοπιστία Στατιστικές εκφράσεις αξιοπιστίας Τύποι δοκιμών ζωής και αξιοπιστίας Προδιαγραφή ποιοτικού ελέγχου και αξιοπιστίας Η Χαρακτηρίζουσα καμπύλη δειγματοληψίας - χρόνου ζωής Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 8: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ 8.1 Εκτιμήτρια Διάστημα εμπιστοσύνης Εκτίμηση της μέσης τιμής ενός πληθυσμού Εκτίμηση της διασποράς και της τυπικής απόκλισης ενός κανονικού πληθυσμού Εκτίμηση της διαφοράς δύο μέσων τιμών, όταν οι διασπορές του πληθυσμού είναι γνωστές Εκτίμηση της διαφοράς δύο μέσων τιμών, όταν οι διασπορές του πληθυσμού είναι άγνωστες Εκτίμηση του λόγου των διασπορών (σ 2/σ 1), δύο πληθυσμών με ανεξάρτητα δείγματα Εκτίμηση διωνυμικών παραμέτρων Εκτίμηση διαστήματος ανοχών (δ.α) Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 9: ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ 9.1 Μηδενική και εναλλακτική υπόθεση

9 12 Ποιοτικός Έλεγχος Παραγωγής 9.2 Έλεγχοι υποθέσεων για μέσες τιμές Έλεγχοι της διαφοράς μέσων τιμών 2 πληθυσμών με ανεξάρτητα δείγματα Έλεγχοι για αναλογίες με μεγάλα δείγματα (πληθυσμός Bernoulli) Έλεγχοι με χρήση των διασπορών Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 10: ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ 10.1 Εισαγωγή Παλινδρόμηση Εκτίμηση μέσης τιμής και πρόβλεψη ιδιαίτερης τιμής της Υ Διερεύνηση της ακρίβειας προσαρμογής Έλεγχος σημαντικότητας της παλινδρόμησης Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 11: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 11.1 Εισαγωγή Διαγράμματα Ελέγχου για συνεχείς μεταβλητές (Control Charts for variables) Τεχνικές λήψης διαγραμμάτων ελέγχου Διαγράμματα Ελέγχου για Ιδιότητες (χαρακτηριστικά) (Control Charts for Attributes) Κατασκευή διαγραμμάτων p όταν είναι σταθερό το μέγεθος της υποομάδος Κατασκευή διαγράμματος για μεταβαλλόμενο μέγεθος υποομάδος Διάγραμμα αριθμού μη συμφωνούντων-np Διαγράμματα ελέγχου ελαττωμάτων (c) Διαγράμματα ελέγχου ελαττωμάτων u Κριτήρια ελέγχου διαδικασίας Διάγραμμα Ροής (Run Chart) Διάγραμμα Ικανότητας διαδικασίας (Process Capability) Διαγράμματα Ελέγχου για τη Μέτρηση των Ασυμφωνιών (non-conformities Charts) Διαγράμματα για μέτρηση ασυμφωνιών ανά μονάδα (διάγραμμα-u) Σύστημα αξιολόγησης της ποιότητας Ικανότητα διεργασίας Βιβλιογραφία

10 Περιεχόμενα 13 Κεφάλαιο 12: Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ 12.1 Εισαγωγή Επιλογή των δειγμάτων Χαρακτηριστικά των παρτίδων Στατιστική Επεξεργασία Σχέση καταναλωτή παραγωγού Σχεδιασμός Πλάνου (Σχεδίου) Δειγματοληψίας Σχέδια Δειγματοληψίας Αποδοχής Παρτίδων Με Βάση τα Χαρακτηριστικά των Προϊόντων ( MIL-STD-105E και ANSI/ASQC Z ) Εισαγωγή Τύποι και αυστηρότητα ελέγχων Ανάλυση της MIL-STD Πίνακες Dodge - Romig ANSI/ASQC S Σχέδια Δειγματοληψίας Αποδοχής για Συνεχή Παραγωγή MIL-STD-1235B Σχέδια Δειγματοληψίας Αποδοχής για μεταβλητές Δειγματοληψία αποδοχής μεταβλητών (MIL-STD-414 ANSI/ASQC Z ) Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 13: ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 13.1 Εισαγωγή Τα εργαλεία ελέγχου ποιότητας Το φύλλο ελέγχου (Checksheet) Το διάγραμμα PARETO Διάγραμμα αιτίου - αποτελέσματος (Cause-Effect diagram) CE ή διαγράμματα ψαροκόκαλου (Fish-bone diagram) Διάγραμμα ροής (Flow chart) Ιστόγραμμα (Histogram) Διάγραμμα διασκόρπισης (Scatter diagram) Διάγραμμα ελέγχου παραγωγής (Control chart) Διάγραμμα διαδοχικών τιμών (Run charts) Γραφική Απεικόνιση (Graph) Καταιγισμός ιδεών (Brainstorming) Διάγραμμα συνάφειας (Affinity diagram) Βιβλιογραφία

11 14 Ποιοτικός Έλεγχος Παραγωγής Κεφάλαιο 14: ΠΡΟΤΥΠΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 14.1 Εισαγωγή Ιστορική αναδρομή ΙSO 9000 Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας ISO Σύστημα Διοίκηση Ποιότητας ISO Συστήματα Περιβαλλοντολογικής Διαχείρισης ISO Σύστημα Διαχείρισης για Εργαστήρια Δοκιμών και Διακριβώσεων Επιλογή του ορθού προτύπου και διαδικασίες πιστοποίησης Βιβλιογραφία Βιβλιογραφία όλων των κεφαλαίων ΠΙΝΑΚΕΣ 1. Εντολές Excel που χρησιμοποιούνται στον ποιοτικό έλεγχο Πίνακας τυχαίων αριθμών Κανονική κατανομή Poisson κατανομή (με χρήση του Excel) Συντελεστές διαγραμμάτων ελέγχου Κατανομή t. Συμπληρωματικά α-ποσοστιαία σημεία Κατανομή χ 2. Συμπληρωματικά α-ποσοστιαία σημεία Κατανομή F. Συμπληρωματικά α-ποσοστιαία σημεία Προϋποθέσεις και Εφαρμογές των Πιθανοτικών κατανομών Πίνακας συντελεστών ανοχών για δίπλευρο έλεγχο (κανονική κατανομή) Ευρετήριο όρων

12 1 ο Kεφάλαιο ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ 1.1 Εισαγωγή Ποιοτικός έλεγχος είναι ένα ολοκληρωμένο αποτελεσματικό σύστημα το οποίο περιλαμβάνει την εγκαθίδρυση, διατήρηση και βελτίωση της ποιότητας σε κάθε παραγωγικό ή άλλο τομέα μιας βιομηχανίας ή επιχείρησης ώστε τα τελικά προϊόντα και οι υπηρεσίες να δίνουν την μέγιστη δυνατή ικανοποίηση στον αγοραστή στην πλέον οικονομική τιμή. Αυτό μπορεί να γίνει με ολοκληρωμένη εφαρμογή τεχνικών και δράσεων, όπως ο καθορισμός προδιαγραφών, η σχεδίαση ώστε να υπάρχει κάλυψη των προδιαγραφών, η παραγωγή σύμφωνα με τις προδιαγραφές, η εκτίμηση του βαθμού συμμόρφωσης με τις προδιαγραφές, η επέμβαση προς αποκατάσταση ατελειών, η αναθεώρηση προδιαγραφών αν είναι αυτό απαραίτητο, κλπ. Η ιστορία του ποιοτικού ελέγχου είναι σίγουρα τόσο παλιά όσο και η ιστορία της ανθρωπότητας. Η κατασκευή της πρώτης καλύβας από τον Homo Sapiens και η κατάρρευση της ήταν ίσως ένα από τα πρώτα δείγματα ποιοτικού ελέγχου και αστοχίας υλικού. Κατά τον μεσαίωνα η επίτευξη καλής ποιότητας ήταν αποτέλεσμα πολύχρονης εκπαίδευσης και δεξιοτεχνίας. Με την βιομηχανική επανάσταση η εξειδίκευση στην παραγωγή και η αναγκαιότητα ύπαρξης ανταλλακτικών που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τα φθαρμένα εξαρτήματα οποιασδήποτε ομοειδούς συσκευής-μηχανής ανέτρεψε την μέχρι τότε επικρατούσα τάση της κατασκευής από έναν τεχνίτη ενός ολόκληρου προϊόντος και επέβαλε την εξειδίκευση και την ανάπτυξη των μεθόδων ποιοτικού ελέγχου, επιβάλλοντας την επιθεώρηση των προϊόντων μετά την τελική συναρμολόγηση τους. Πριν από το 1920, ποιοτικός έλεγχος σήμαινε 100% έλεγχο και συχνά ήταν τόσο υποκειμενικός ώστε να εξαρτάται η συμφωνία ή ασυμφωνία από τον ελεγκτή. Το 1924 ο Shewhart εργαζόμενος στην εταιρεία Bell Telephone Laboratories χρησιμοποίησε στατιστικά στοιχεία ελέγχου των προϊόντων της και αυτό θεωρείται ως

13 16 Κεφάλαιο 1 η πρώτη εφαρμογή σύγχρονου στατιστικού ποιοτικού ελέγχου στη βιομηχανία. Ο Shewhart ανέπτυξε τη χρήση διαγραμμάτων ελέγχου (control charts) για την αξιολόγηση διαφόρων διαδικασιών. Αργότερα, στα τέλη του 1920, δύο επίσης μεγάλοι του Π.Ε. οι Η.F. Dodge και H.G. Romig, επίσης εργαζόμενοι στην Bell Telephone Laboratories ανέπτυξαν τους πίνακες δειγματοληπτικού ελέγχου αποδοχής ως εναλλακτική λύση έναντι του 100% ελέγχου. Αργότερα το 1939 ο Romig εκπόνησε την διδακτορική διατριβή του με θέμα Επιτρεπόμενοι μέσοι όροι στον δειγματοληπτικό έλεγχο. Η πραγματική όμως καθιέρωση του Π.Ε. άρχισε κατά τον Βʹ Παγκόσμιο πόλεμο όταν η ανάγκη αυξημένης παραγωγής και υψηλής ποιότητας στρατιωτικού υλικού, ήταν επιβεβλημένη λόγω του πολέμου. Το 1940 γράφτηκαν μια σειρά από εγχειρίδια ποιοτικού ελέγχου με σπουδαιότερο το MIL-STD-105 που χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα στην πολιτική εκδοχή του. Το 1946 δημιουργήθηκε η Αμερικανική Εταιρεία Ποιοτικού Ελέγχου (ASQC-American Society for Quality Control) που είχε σκοπό την εξάπλωση και εφαρμογή του Ποιοτικού Ελέγχου σε όλους τους τύπους της παραγωγής και των υπηρεσιών. Δύο είναι παγκοσμίως οι άνθρωποι που ανέπτυξαν τις φιλοσοφίες της διοίκησης (managment) σχετικά με την ποιότητα: ο Joseph Juran και ο W. Edwards Deming και δίκαια θεωρούνται ως οι γκουρού του ποιοτικού ελέγχου. O W. Edwards Deming είναι ο πατέρας των σύγχρονων απόψεων για την ποιότητα και αναγνωρίζεται διεθνώς ως ο άνθρωπος που οδήγησε την ιαπωνική επανάσταση ποιότητας. Σύμφωνα με τον Deming η ποιότητα είναι παγκόσμια έννοια και στηρίζεται στον ανταγωνισμό. Αν και ο Deming ανέπτυξε την φιλοσοφία του στις ΗΠΑ από την δεκαετία του 1950, άρχισε να γίνεται αποδεκτός αρκετά χρόνια αργότερα. Ο Deming άρχισε να εκδίδει βιβλία, να διδάσκει στα πανεπιστήμια N.York και Columbia, να δίδει σεμινάρια και να είναι σύμβουλος των μεγαλύτερων αμερικανικών και ιαπωνικών εταιρειών (π.χ. Ford, Nashua, Florida Light & Electric). 1.2 Ορισμός ποιότητας κατά Deming Το 1950 ο Δρ. Deming, κατόπιν πρόσκλησης Ιαπώνων βιομηχάνων, έδωσε σειρά διαλέξεων στην Ιαπωνία σχετικά με τις στατιστικές μεθόδους και την υπευθυνότητα των γενικών διευθυντών για την ποιότητα. Ήταν τόσο μεγάλη η αποδοχή των θεωριών του Deming, ώστε η μέγιστη διάκριση για την ποιότητα στην Ιαπωνία να

14 Εισαγωγή στην ποιότητα 17 φέρει το όνομα βραβείο Deming. Αντίστοιχα ο Juran, το 1954 επηρέασε τους Ιάπωνες σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της ποιότητας και θεωρείται δεύτερος μόνον ως προς τον Deming. Οι Ιάπωνες με βάση τις θεωρήσεις αυτές έθεσαν τα ποιοτικά πρότυπα και αργότερα τους ακολούθησε και ο υπόλοιπος βιομηχανικός κόσμος. Το Ιαπωνικό θαύμα του 1960 στηρίχθηκε στην εφαρμογή των θεωριών των παραπάνω επιστημόνων οι οποίοι, όχι ασυνήθιστο, είχαν αγνοηθεί προηγουμένως στην πατρίδα τους (ΗΠΑ). Όπως και σε πολλά άλλα επιστημονικά πεδία οι Ιάπωνες δεν υπήρξαν συνήθως πρωτοπόροι αλλά ήξεραν να εφαρμόζουν με πειθαρχία, σχολαστικότητα και εργατικότητα αυτά που άλλοι, μετά από έρευνα είχαν βρει. Το ειρωνικό στην όλη υπόθεση είναι ότι στη συνέχεια στις δεκαετίες του 1970 και 1980 οι Αμερικανοί μάνατζερ επισκέπτονταν την Ιαπωνία για να διδαχθούν το Ιαπωνικό θαύμα, που βέβαια δεν θα ήταν καθόλου απαραίτητο αν κάποιες δεκαετίες πριν είχαν διαβάσει τα γραπτά των Deming και Juran. Η έμφαση στην ποιότητα συνεχίσθηκε στην αυτοκινητοβιομηχανία το Η ποιοτική διαφορά μεταξύ των παραγομένων αμερικανικών και ιαπωνικών αυτοκινήτων μειώθηκε και ουσιαστικά εξαφανίσθηκε όταν αμερικανικά αυτοκίνητα (π.χ. Saturn) κατετάγησαν αμέσως μετά από πολύ ακριβότερα ιαπωνικά αυτοκίνητα. Επιπλέον τα αμερικανικά αυτοκίνητα, καθώς και πολλά ευρωπαϊκά π.χ. Audi - Volkswagen, υπερτέρησαν των ιαπωνικών σε οικονομία καυσίμων, παθητική α- σφάλεια, τιμή και νέα τεχνολογία. Παρόλα αυτά τα ιαπωνικά-κορεάτικα αυτοκίνητα, εξακολουθούν μέχρι και σήμερα, να είναι περισσότερο αξιόπιστα από τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα. Την τελευταία δεκαετία του 20 ου αιώνα, τα πρότυπα της σειράς ISO-9000 (ΕΝ για την Ευρωπαϊκή Ένωση και Q-90 για τις ΗΠΑ) έχουν γίνει το παγκόσμιο μοντέλο συστήματος ποιότητας. Ο στόχος κάθε βιομηχανίας σχετικά με την ποιότητα θα πρέπει να είναι η παραγωγή ενός προϊόντος με την καλλίτερη σχεδίαση, κατασκευή και εμφάνιση ώστε να ικανοποιεί πλήρως τον πελάτη, αλλά και με το μικρότερο δυνατό κόστος. Η ανταγωνιστικότητα δηλαδή μιας βιομηχανίας καθορίζεται από τους δύο παράγοντες ποιότητας-κόστους που επιπλέον αλληλοεπηρεάζονται. 1.3 Ορισμοί όρων ποιότητας Οι ορισμοί των σημαντικότερων εννοιών του ποιοτικού ελέγχου είναι απαραίτητοι από την αρχή. α) Ποιότητα δεν είναι όπως θεωρείται στην καθημερινή ζωή (η απόλυτη έννοια

15 18 Κεφάλαιο 1 του καλλίτερου) αλλά η παραγωγή του καλλίτερου προϊόντος ή υπηρεσίας υπό καθορισμένες συνθήκες αγοράς ή η καταλληλότητα για χρήση (Fitness for use). Οι καθορισμένες συνθήκες περιλαμβάνουν την τελική χρήση και την τιμή πώλησης. Αυτό σημαίνει ότι ένα προϊόν ή μια υπηρεσία πρέπει να εξυπηρετεί τις ανάγκες ή τις επιθυμίες του καταναλωτή. Σύμφωνα με το πρότυπο ANSI/ASQC A ποιότητα είναι το σύνολο των χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας που έχουν σκοπό την ικανοποίηση συγκεκριμένων ή προκυπτουσών αναγκών. Ο Deming θεωρεί ότι παρόλο που η ποιότητα περιλαμβάνει προσαρμογή των χαρακτηριστικών του προϊόντος στις απαιτήσεις του καταναλωτή πρέπει να προχωρά και παραπέρα. Ο ορισμός της ποιότητας κατά Deming, παρά το ότι ο ίδιος είναι θετικός επιστήμων (μηχανικός -στατιστικός) είναι μη ποσοτικός και σχετικά αόριστος. Σύμφωνα με αυτόν, ένα προϊόν ή μια υπηρεσία έχει υψηλή ποιότητα όταν και αν οι αγοραστές λαμβάνουν μεγάλη απόδοση των χρημάτων τους, παραμένουν πιστοί στις αγορές τους, διαφημίζουν σε άλλους το προϊόν ή την υπηρεσία που αγόρασαν και τέλος αγοράζουν άλλα προϊόντα του ιδίου κατασκευαστή. Είναι φανερό ότι οι πολλές εναλλακτικές προσεγγίσεις της ποιότητας οδηγούν σε ένα σύνθετο ορισμό κατά τον οποίο ποιότητα σημαίνει παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών που θα δημιουργήσουν πιστούς καταναλωτές και κέρδη για τους κατασκευαστές και τους παρέχοντες τις υπηρεσίες. Αυτό επιτυγχάνεται όταν καλυφθούν και οι 8 παράμετροι ποιότητας του Garvin (βλέπε παρακάτω). β) Διασφάλιση ποιότητας (quality assurance), είναι όλες οι διαδικασίες που ε- φαρμόζονται στην παραγωγή ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας ώστε να εξασφαλίζεται ότι το προϊόν ή η υπηρεσία καλύπτουν ορισμένες προδιαγραφές. γ) Έλεγχος ποιότητας (quality control) είναι όλες οι διαδικασίες που μετρούν τα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας με βάσει καθορισμένες προδιαγραφές. Ουσιαστικά είναι η μέτρηση του, πόσο καλά εφαρμόσθηκε η διασφάλιση ποιότητας. Υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ διασφάλισης και ελέγχου ποιότητας: Με τη διασφάλιση της ποιότητας εξασφαλίζεται ότι ο σχεδιασμός, η παραγωγή, η επιθεώρηση και ο έλεγχος έχουν γίνει σύμφωνα με ορισμένα πρότυπα ενώ ο έλεγχος ποιότητας αναφέρεται στις πραγματικές φυσικές ενέργειες που έχουν γίνει πχ. επιθεωρήσεις, μετρήσεις και δοκιμές. δ) Διαχείριση ποιότητας (quality management) είναι το τμήμα της ευρύτερης Διοικητικής λειτουργίας που καθορίζει και εφαρμόζει την πολιτική της ποιότητας. Για να υπάρχει ορθή Διοικητική Λειτουργία θα πρέπει να υπάρχει οργανόγραμμα με σαφείς οργανωτικές αρμοδιότητες.

16 Εισαγωγή στην ποιότητα Οι τάσεις της ποιότητας Μετά το τέλος του δεύτερου παγκόσμιου πόλεμου οι ΗΠΑ ήταν η μόνη βιομηχανική χώρα με υψηλή παραγωγική ικανότητα. Η χώρα αυτή ανέπτυξε μεθόδους μαζικής παραγωγής σε τέτοια έκταση ώστε να υπερκαλύψει τις εγχώριες απαιτήσεις και επιπλέον να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις όλων των άλλων κρατών. Η επικρατούσα τότε τάση της αγοράς ήταν ότι: τα παραγόμενα προϊόντα σε λογικές τιμές, ανεξάρτητα ποιότητας θα μπορούσαν να πουληθούν χωρίς προβλήματα. Πράγματι, η ανάπτυξη της αμερικάνικης βιομηχανίας ήταν ραγδαία, χωρίς όμως την αίσθηση του κινδύνου που έκρυβε η μη προσοχή στην ποιότητα. Με το πέρασμα όμως των ετών, πολλά κράτη με την οικονομική βοήθεια της Αμερικής π.χ. σχέδιο Marschall άρχισαν να αναπτύσσουν την οικονομία τους, και να εφαρμόζουν μεθόδους ανταγωνισμού για την αντιμετώπιση της φαινομενικής υπεροχής της αμερικανικής βιομηχανίας. Κάποιες από τις χώρες αυτές διάλεξαν να συναγωνισθούν την Αμερική ως προς τις τιμές των παραγόμενων προϊόντων πχ. οι βιομηχανίες μετάλλου της Νότιας Αμερικής και οι βιομηχανίες του Χονγκ Κόνγκ, ενώ κάποιες άλλες (κυρίως της Ευρώπης και της Ασίας) ακολούθησαν προστατευτική πολιτική, έκλεισαν την αγορά τους για κάποια αμερικανικά προϊόντα και προσπάθησαν να κάνουν εξαγωγές σε άλλες χώρες. Σήμερα οι τάσεις σχετικά με την ποιότητα είναι: α) Οι απαιτήσεις ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων είναι υψηλές και γίνονται συνεχώς υψηλότερες λόγω του υψηλού ανταγωνισμού. Η εισαγωγή νέας τεχνολογίας έχει κάνει δυνατή την παραγωγή πολύπλοκων προϊόντων υψηλών προδιαγραφών γεγονός όμως που αυξάνει την πιθανότητα αστοχιών και κάνει ακόμη μεγαλύτερη την ανάγκη αξιόπιστων μεθόδων ποιοτικού ελέγχου. β) Οι αυξημένες απαιτήσεις για προϊόντα υψηλής ποιότητας, καθιστούν σε πολύ σύντομο διάστημα ξεπερασμένες. τις τρέχουσες τακτικές και τεχνολογίες παραγωγής. Για παράδειγμα το εξάρτημα που κάποτε θα μπορούσε να ελεγχθεί με ένα παχύμετρο ή ένα μικρόμετρο, τώρα απαιτεί όργανα ελέγχου μεγαλύτερης ακρίβειας διότι η ζητούμενη ακρίβεια είναι μεγαλύτερη από εκείνη των οργάνων αυτών. Υλικό που κάποτε θα γίνονταν αποδεκτό μόνο επειδή είχε κίτρινο ή ε- ρυθρό χρώμα, τώρα απαιτεί χημικό έλεγχο για να διαπιστωθεί η χημική ποιοτική και ποσοτική του σύσταση και να εξακριβωθεί αν είναι φωσφορούχος ορείχαλκος ή ορείχαλκος βηρυλλίου. Η παραγωγικότητα ενός παλαιού χυτηρίου ή ενός απλού τόρνου είναι πλέον ξεπερασμένες όταν έχουν αναπτυχθεί οι τεχνολογίες χύτευσης και οι τόρνοι CNC. Υπολογίζεται ότι ενώ στη δεκαετία του 1960 η ε-

17 20 Κεφάλαιο 1 πένδυση του εξοπλισμού ΠΕ ήταν 10-20%, τώρα είναι της τάξης του 30-40% και πιθανόν να αυξηθεί ακόμη περισσότερο στις αρχές του 21 αιώνα. γ) Τα κόστη ποιοτικού ελέγχου είναι πολύ υψηλά και θα γίνονται συνεχώς υψηλότερα αν μια επιχείρηση επιθυμεί να παραμείνει ανταγωνιστική και να βελτιώσει τη θέση της στην αγορά. Τα κόστη αυτά φθάνουν σε πολλές περιπτώσεις το 10% του κόστους του προϊόντος και πιθανόν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο. 1.5 Το κόστος της ποιότητας Σε αντίθεση με την κλασική άποψη, ότι δηλαδή η ποιότητα αυξάνει το κόστος, οι μεγάλες βιομηχανίες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η βελτίωση της ποιότητας οδηγεί σε μείωση του κόστους και βελτίωση της παραγωγικότητας. Κλασικά θεωρούνται τα παραδείγματα της XEROX (βρέθηκε ότι το κόστος τής μη συμμόρφωσης με τις προδιαγραφές ποιότητας κόστιζε 20% του τζίρου) και της MOTOROLA (η υψηλή ποιότητα και το χαμηλό κόστος συμβαδίζουν και είναι παγίδα να πιστεύεται ότι η υψηλή ποιότητα έχει υψηλό κόστος). Έρευνα από παγκοσμίως γνωστούς ερευνητές στον τομέα βελτίωσης της ποιότητας όπως ο Joseph Juran έδειξε ότι περίπου το 1/3 της οικονομίας των ΗΠΑ καταναλώνεται σε επισκευές λόγω χαμηλής ποιότητας. Ο A.V. Feigenbaum, διακεκριμένος ερευνητής ποιότητας προσδιόρισε ότι το 15-40% του κόστους κατασκευής όλων των αμερικανικών προϊόντων αποδίδεται στην παραγωγή άχρηστων προϊόντων. Το κόστος της χαμηλής ποιότητας συνήθως, οφείλεται σε: επιδιορθώσεις προϊόντων, ανίχνευση ποιότητας (έλεγχος και παρακολούθηση), παραγωγή άχρηστων προϊόντων (scrap), εγγυήσεις και επισκευές. Τα προβλήματα της ποιότητας μπορεί να μην οφείλονται στην παραγωγική διαδικασία. Έρευνα στην Motorola έδειξε ότι το 90% των λαθών που γίνονταν από το προσωπικό της εταιρείας δεν οφείλονταν στην παραγωγική διαδικασία αλλά σε άλλους παράγοντες όπως στην μη-σωστή συμπλήρωση εντύπων, στις γρήγορες (αλλά όχι σωστές ενέργειες) και στην μηπρόβλεψη συντήρησης (service). Ακόμη και στην παραγωγική διαδικασία μόνο το 20% των ελαττωμάτων αποδίδονται στην παραγωγή ενώ το 80% οφείλεται στην σχεδίαση και στην πολιτική προμηθειών της εταιρείας. Ο Juran εισήγαγε την έννοια του κόστους χαμηλής ποιότητας (COPQ-Cost Of Poor Quality) Το κόστος αυτό είναι εκείνο που μπορεί να εξαφανισθεί αν δεν υ- πάρχουν προβλήματα ποιότητας και περιλαμβάνει τα κόστη εύρεσης, επισκευής ή

18 Εισαγωγή στην ποιότητα 21 αποφυγής των ελαττωμάτων που οδηγούν στην χαμηλή ποιότητα. Το συνολικό κόστος χαμηλής ποιότητας, COPQ ενός προϊόντος αποτελείται από: α) Κόστος από ελαττωματικά προϊόντα που ανακαλύπτονται πριν από την αποστολή. β) Κόστος από ελαττωματικά προϊόντα που ανακαλύπτονται μετά την αποστολή τους στην κατανάλωση. γ) Κόστος εκτίμησης-ελέγχου εισερχομένων πρώτων υλών και ενδιάμεσων προϊόντων. δ) Κόστος πρόληψης παραγωγής ελαττωματικών προϊόντων. Σύμφωνα με τον Juran το 50 μέχρι 80% του συνολικού κόστους COPQ αντιστοιχεί στα εσωτερικά και εξωτερικά κόστη και τα υπόλοιπα στην εκτίμηση και την πρόληψη. Βέβαια η αναζήτηση επίτευξης μηδενικών ελαττωμάτων δεν είναι ένας πρακτικός στόχος διότι τότε το COPQ δεν θα είναι το ελάχιστο δυνατό αφού τα κόστη εκτίμησης πρώτων υλών και πρόληψης ελαττωμάτων θα ήταν πολύ υψηλά. 1.6 Στοιχεία προγραμμάτων βελτίωσης της ποιότητας Ο Juran συνιστά κατά την εφαρμογή ενός προγράμματος βελτίωσης ποιότητας την εφαρμογή μιας προσέγγισης με τρεις στόχους: α) Στο αρχικό στάδιο την εφαρμογή ενός ριζοσπαστικού προγράμματος (breakthrough project). Ένα τέτοιο πρόγραμμα αντιμετωπίζει ριζικά ένα χρόνιο πρόβλημα (αλλαγή τεχνικής, μέσων, προδιαγραφών κλπ). β) Μετά την επιτυχία της φάσης (α), σταθεροποίηση και επαναπληροφόρηση (feedback) για διατήρηση της επιτυχίας. γ) Διατήρηση του ενδιαφέροντος της γενικής διεύθυνσης σε θέματα οργάνωσης στόχων ποιοτικού ελέγχου. Γενικά, η βελτίωση της ποιότητας μπορεί να επιτευχθεί με την πραγματοποίηση των παρακάτω εννέα βημάτων: 1. Κατανόηση της έννοιας της ποιότητας. 2. Αναγνώριση της σφαίρας επιρροής και καταγραφή των περιορισμών. 3. Επιλογή της κατάλληλης μεθοδολογίας για βελτίωση της ποιότητας. 4. Επιλογή του κατάλληλου προσωπικού, τεχνικών μέσων (εργαλεία, συσκευές), μεθοδολογιών (techniques) και γνώσεων για εκτέλεση του προγράμματος βελ-

19 22 Κεφάλαιο 1 τίωσης της ποιότητας. 5. Εκτέλεση του πλάνου και καταγραφή της διαδικασίας και των αποτελεσμάτων (καταγραφή προόδου). 6. Σταθεροποίηση των βελτιώσεων από την εφαρμογή του προγράμματος βελτίωσης ποιότητας και καθιέρωση των νέων διαδικασιών. 7. Επανάληψη των βημάτων (3-6) με νέα projects βελτίωσης ποιότητας, αυξάνοντας σταδιακά τις περιοχές των σφαιρών επιρροής, δημοσιοποιώντας τις επιτυχίες των προγραμμάτων βελτίωσης ποιότητας. 8. Δημιουργία βιβλιοθήκης αναφοράς με βιβλία, άρθρα, περιγραφές διαδικασιών, έντυπα περιγραφής των επιτυχιών, βιβλιογραφία για εκπαίδευση και ενημέρωση και κάθε άλλο υλικό υποστήριξης, για κάθε νέο project και κάθε ένα από τα προηγούμενα βήματα. 9. Δημιουργία περιβάλλοντος ευνοϊκού για βελτίωση της ποιότητας (μέσα από τις δυνατότητες που έχει ο μάνατζερ για την βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού). 1.7 Οι παράμετροι και οι παράγοντες που χαρακτηρίζουν και επηρεάζουν την ποιότητα ενός προϊόντος στη βιομηχανία Οι πέντε παράμετροι που χαρακτηρίζουν την ποιότητα ενός προϊόντος σύμφωνα με τον Juran είναι: 1. Η σχεδίαση προδιαγράφει τι είναι και τι μπορεί να επιτελέσει ένα προϊόν ή μια υπηρεσία π.χ. διακρίνει ένα φορτηγό από ένα επιβατικό αυτοκίνητο. 2. H συμφωνία δείχνει την σχέση συμφωνίας μεταξύ τελικού προϊόντος και αρχικής σχεδίασης. 3. Η διαθεσιμότητα που εμπεριέχει παράγοντες όπως η αξιοπιστία, η δυνατότητα συντήρησης και η διάρκεια ζωής του προϊόντος. 4. Η ασφάλεια αναφέρεται στους κινδύνους που πιθανόν εκτίθεται ο καταναλωτής από τη χρήση που προϊόντος. 5. Η τελική χρήση εμπεριέχει τους προηγούμενους τέσσερις παράγοντες με έμφαση στη χρήση στα χέρια του καταναλωτή. Αυτή επηρεάζεται από τη συσκευασία, μεταφορά, αποθήκευση και αξιοπιστία στην τελική χρήση. Οι μάνατζερ μπορούν να επηρεάσουν κυρίως τους παράγοντες υπ. αριθ, 2 και 5 και γενικά τις δραστηριότητες εκείνες που εμπίπτουν στη δικαιοδοσίας τους.

20 Εισαγωγή στην ποιότητα 23 Οι παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα (λέγονται και παράγοντες των 7 M διότι όλες οι αγγλόφωνες λέξεις αρχίζουν από το γράμμα Μ) είναι: Η αγορά (Market) Οι άνθρωποι (Men) Τα χρήματα (Money) Η διοίκηση (Management) Τα υλικά (Materials) Οι μηχανές και οι μέθοδοι (Machines and Methods) Διάφορα (Miscelaneous). 1.8 Τα κριτήρια της ποιότητας ενός προϊόντος Σύμφωνα με τον Garvin κάθε προϊόν κρίνεται σύμφωνα με τα παρακάτω κριτήρια: 1. Συμπεριφορά κατά τη χρήση Απόδοση και συμπεριφορά κατά τη χρήση με βάση τα τεχνικά χαρακτηριστικά του. 2. Ειδικά χαρακτηριστικά Επιπλέον χαρακτηριστικά που κάνουν ένα προϊόν να ξεχωρίζει από άλλα παρόμοια. 3. Αξιοπιστία κατά την χρήση Μικρή πιθανότητα κακής λειτουργίας στο ενεργό διάστημα (διάρκεια ζωής) χρήσης ενός προϊόντος. 4. Συμμόρφωση με τις προδιαγραφές Κάλυψη προδιαγραφών και χαρακτηριστικών ανταγωνιστικών προϊόντων. 5. Αντοχή - διάρκεια ζωής προϊόντων Η αντοχή ενός προϊόντος έχει τεχνική και οικονομική διάσταση. Η τεχνική και οικονομική ζωή ενός προϊόντος μπορεί να συμπίπτουν (πχ. λαμπτήρας) ή όχι όταν ένα προϊόν μπορεί να επισκευασθεί μετά από κάποιο διάστημα χρήσης (πχ. τηλεόραση). Η αξιοπιστία και η διάρκεια ζωής συμβαδίζουν. 6. Στήριξη συντήρησης - επισκευής (serviceability) Περιλαμβάνει την ταχύτητα εξυπηρέτησης, την πολιτική της εταιρείας σε θέματα συντήρησης, την απόδοση συντήρησης επισκευής, τον απαιτούμενο χρόνο επισκευής κ.ά.

21 24 Κεφάλαιο 1 7. Αισθητική - σχεδίαση Αν και η αισθητική και σχεδίαση είναι υποκειμενική, η έρευνα αγοράς έχει δείξει ότι υπάρχουν βασικοί κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται. 8. Αντιληπτή ποιότητα (perceived quality) Τις περισσότερες φορές οι καταναλωτές έχουν περιορισμένη ή και καθόλου πληροφόρηση για ένα προϊόν. Οι κατασκευαστές αναπτύσσουν ένα πρόγραμμα πληροφόρησης (π.χ. διαφήμιση) και επίσης φροντίζουν να αναπτύσσουν καλή φήμη (γεγονός εξαιρετικά δύσκολο διότι απαιτείται πολύς χρόνος). Στην περίπτωση της παροχής υπηρεσιών εκτός των ανωτέρω παραγόντων ποιότητας εξαιρετικά υψηλή είναι και η σπουδαιότητα της πληροφόρησης σαν μια διάσταση της ποιότητας. Παροχή λανθασμένης ή ατελούς πληροφόρησης μπορεί να οδηγήσει σε κακή παροχή υπηρεσιών και φυσικά αυτό θα έχει δυσμενή επίδραση και στα υπόλοιπα χαρακτηριστικά ποιότητας. Κατανόηση των παραμέτρων ποιότητας και της επίδρασης πληροφόρησης θα βοηθήσει τον μάνατζερ να βρει τις διαδικασίες βελτίωσης της ποιότητας μέσα στη σφαίρα της δικής του σφαίρας επιρροής. 1.9 Μέτρηση της ποιότητας Ο Μάνατζερ που θα εφαρμόσει τα προηγούμενα θα πρέπει να μπορεί να μετρήσει την ποιότητα και την βελτίωση της. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται μια πιό επιχειρησιακή θεώρηση του θέματος. Ο επιχειρησιακός ορισμός της ποιότητας προκύπτει από την θεώρηση της επιχειρηματικής διαδικασίας ως ένα σύστημα. Τα επιχειρησιακά συστήματα περιλαμβάνουν όλη την επιχειρησιακή διαδικασία καθώς και τις επιμέρους δραστηριότητες μέσα σε μια μεγάλη επιχείρηση. Για παράδειγμα ένα επιχειρησιακό σύστημα μιας επιχείρησης πιθανόν να περιλαμβάνει: τα εισαγόμενα στο σύστημα (π.χ. κεφάλαια, κανονισμοί, δάνεια, επιτόκια, εργαζόμενοι, ακίνητα, δημόσιες σχέσεις, διαφήμιση κλπ.). τη διαδικασία μετατροπής και αποφάσεις χρήσης (π.χ. κεφαλαίων, απολύσεις προσωπικού, ασφάλεια επενδύσεων κλπ). τα εξαγόμενα (π.χ. ασφάλεια, ευκαιρίες επενδύσεων, πηγές χρηματοδότησης απαιτήσεις γης και κτηρίων κλπ). Μέσα στην επιχείρηση κάθε τμήμα ή γραφείο θα πρέπει να έχει ένα δικό του επιχειρησιακό σύστημα. Όπως είναι φανερό μπορεί να υπάρχει και κυκλική επίδραση των φάσεων του συστήματος μιας βιομηχανίας/επιχείρησης π.χ. (Σχήμα 1.1).

22 Εισαγωγή στην ποιότητα 25 Εισαγόμενα υλικά/πρώτες ύλες Παραπροϊόντα Μόλυνση Εξαγόμενα προϊόντα Τεχνικές/Διαδικασίες μετατροπής Σχήμα 1.1: Κυκλική επίδραση φάσεων 1.10 Η θέση της Ολικής Ποιότητας στη διοίκηση μιας επιχείρησης Το βασικό αξίωμα για την επιβίωση μιας επιχείρησης είναι ότι το κέρδος εξαρτάται από: την ικανότητα πώλησης προϊόντων, την παραγωγικότητα και την ικανότητα παραγωγής προϊόντων. Και οι τρεις παράγοντες επηρεάζονται θετικά από την ολική ποιότητα (Σχήμα 1.2). Ικανότητα πώλησης προϊόντος Παραγωγικότητα Κέρδος Ικανότητα παραγωγής προϊόντος Σχήμα 1.2: Διάγραμμα αιτίου-αποτελέσματος των παραγόντων που επηρεάζουν το κέρδος μιας επιχείρησης

23 26 Κεφάλαιο Τα κύρια σημεία μιας καλής διοίκησης Ο Deming διατύπωσε τα παρακάτω 14 σημεία στα οποία πρέπει να δίνει προσοχή η διοίκηση μιας παραγωγικής μονάδας ώστε να λαμβάνονται τα επιθυμητά αποτελέσματα: 1. Ανταγωνιστικότητα προϊόντων (δημιουργία σταθερών συνθηκών βελτίωσης) 2. Αποδοχή των δεδομένων κάθε οικονομικής εποχής. 3. Μείωση της εξάρτησης από τον έλεγχο για την επίτευξη ποιότητας. Εισαγωγή της ποιότητας στο προϊόν από το πρώτο βήμα παραγωγής του. 4. Ελαχιστοποίηση του ολικού κόστους μέσω της ύπαρξης ενός αξιόπιστου προμηθευτή για κάθε εξάρτημα του τελικού προϊόντος και οικοδόμηση μιας μακρόχρονης σχέσης εμπιστοσύνης. 5. Μείωση του κόστους μέσω της συνεχούς βελτίωση της παραγωγής και της συντήρησης του προϊόντος (βελτίωση ποιότητας και παραγωγικότητας). 6. Εκπαίδευση στο χώρο της παραγωγής. 7. Βελτίωση της διοίκησης (η επιθεώρηση να έχει στόχο την παροχή βοήθειας για βελτίωσης της ποιότητας). 8. Εργασιακή ειρήνη ώστε ο εργαζόμενος να έχει μέγιστη απόδοση. 9. Ομαδική δουλειά από όλα τα τμήματα για εξάλειψη προβλημάτων. 10. Αποφυγή σχέσεων ανταγωνισμού και αλληλοϋπόβλεψης (η χαμηλή ποιότητα) τις περισσότερες φορές οφείλεται στο ακατάλληλο σύστημα παραγωγής και όχι στην ανεπάρκεια του εργατικού δυναμικού. 11. Μεγιστοποίηση της υπευθυνότητας. 12. Εμψύχωση εργαζομένων. 13. Εισαγωγή διαδικασιών εκπαίδευσης και αυτοβελτίωσης. 14. Στήριξη της αλλαγής νοοτροπίας από την ανώτερη διεύθυνση Ο κύκλος της ποιότητας Ο Kaoru Ishikawa ήταν αυτός που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στο ιαπωνικό θαύμα και εισήγαγε στη δεκαετία του 1960 τον κύκλο ποιότητας που είναι γνωστός ως κύκλος PDCA (Σχήμα 1.3) από τα αρχικά των λέξεων: Σχεδίασε (Plan) Εφάρμοσε (Do) Έλεγξε (Check) Δράσε (Act).

24 Εισαγωγή στην ποιότητα 27 ΔΡΑΣΗ- ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ (ACT) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ (PLAN) ΕΛΕΓΧΟΣ - ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (CHECK) ΕΦΑΡΜΟΓΗ (DO) Σχήμα 1.3: Ο κύκλος της ποιότητας Σύμφωνα με τον κύκλο αυτό αρχικά σχεδιάζεται πως μπορεί να βελτιωθεί η ποιότητα, εφαρμόζονται τα σχέδια και κατασκευάζεται το προϊόν, ελέγχονται τα αποτελέσματα της προσπάθειας και ακολουθεί δράση ανάλογα αν τα αποτελέσματα είναι θετικά και ικανοποιητικά. Αν χρειάζεται, ο κύκλος ποιότητας επαναλαμβάνεται μέχρι το τελικό αποτέλεσμα δηλαδή η ποιότητα του προϊόντος να είναι η επιθυμητή. Κάθε κύκλος βελτίωσης της ποιότητας αρχίζει με το πρώτο στάδιο της σχεδίασης που περιλαμβάνει την μελέτη του προβλήματος και την ανάλυση των αιτιών που το προκαλούν. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται διάφορα εργαλεία π.χ. διαγράμματα Pareto. Καταγράφονται τα προβλήματα που εμφανίζονται στο υπό εξέταση προϊόν και ταξινομούνται ώστε στον αρχικό κύκλο ποιότητας να αντιμετωπισθούν τα πλέον σημαντικά. Στη συνέχεια καταβάλλεται προσπάθεια εύρεσης των αιτίων που προκαλούν τα προβλήματα με την βοήθεια κάποιου εργαλείου ποιότητας π.χ. αιτίου-αιτιατού. Ακολουθεί η διαμόρφωση των ενεργειών που πρέπει να γίνουν ώστε να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα ποιότητας. Στο δεύτερο στάδιο της πράξης, εφαρμόζονται-υλοποιούνται κατά τον καλλίτερο δυνατό τρόπο, όσα συμφωνήθηκαν στο πρώτο στάδιο και παράγονται τα νέα προϊόντα. Στο τρίτο στάδιο γίνεται έλεγχος του αποτελέσματος και στο τελευταίο

25 28 Κεφάλαιο 1 στάδιο γίνεται εφαρμογή των αποτελεσμάτων στην παραγωγή αν βέβαια, έχουν επιτευχθεί σε υψηλό βαθμό οι στόχοι. Αν ο βαθμός επίτευξης είναι μη ικανοποιητικός τότε ο κύκλος επαναλαμβάνεται με τροποποίηση ή συμπλήρωση των ενεργειών που προηγούμενου κύκλου. Στα ιαπωνικά η λέξη kaizen αποδίδει πλήρως την έννοια της συνεχούς βελτίωσης (Σχήμα 1.4). ΙΔΑΝΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ D C A P D P D C A P A P D C Σχήμα 1.4: Συνεχής βελτίωση της ποιότητας

26 Εισαγωγή στην ποιότητα 29 Βιβλιογραφία - ΕΛΛΗΝΙΚΗ - ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ - ΕΝΘΕΤΟ- ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ - ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ellas2.wordpress.com/2009/10/13/ - ASQ Quality Management Division, The Quality Improvement Handbook, 2nd Ed., 2006 Αquayo R., Dr. Deming, The American Who Taught the Japanese About Quality, Carol Pub. Corp, 1991 Crosby P., Philip Crosby s Reflections on Quality, McGraw-Hill, 1995 Feigenbaum A.V., Total Quality Control, McGraw-Hill ed., Ishikawa K., Guide to Quality Control (Industrial Engineering & Technology), Asian Productivity Organization, 1986 Juran J. & Godfrey A.B., Juran s Quality Handbook, McGraw-Hill Pub., 1998 Taguchi G, Subir Chowdhury S. & Wu Y., Taguchi s Quality Engineering Handbook, 2004 Walton M. & W. Deming E.W., The Deming Management Method, Perigee Trade Α. Σπανός Α., Ολική Ποιότητα, 2η εκδ., 1995 Λογοθέτης Ν., Management Ολικής Ποιότητας, 1992 Τσιότρας Γ., Βελτίωση Ποιότητας, Εκδ. Μπένου, 2002 Στεφανάτος Σ., Ολική Ποιότητα, ΕΑΠ, 2000

27 2 ο Kεφάλαιο ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 2.1 Εισαγωγή Στόχοι του Π.Ε. Η διεύθυνση ποιοτικού ελέγχου ενός εργοστασίου ελέγχει την ποιότητα: Των πρώτων υλών Των ενδιάμεσων προϊόντων που παράγονται στο εργοστάσιο Των ενδιάμεσων προϊόντων που κατασκευάζονται από υπο-κατασκευαστές Των τελικών προϊόντων Των υπηρεσιών. Η παραγωγή προϊόντων με ελαττώματα μπορεί να οφείλεται σε ακατάλληλα υλικά, στο μη εκπαιδευμένο προσωπικό, στα ακατάλληλα εργαλεία που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ή στο ακατάλληλο εργασιακό περιβάλλον. Παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας επιτυγχάνεται όταν βελτιστοποιηθούν οι παραπάνω παράγοντες και επιπλέον όταν υπάρχει ικανή διοίκηση, επαρκής και ανεξάρτητος ποιοτικός έλεγχος και ακριβής εφαρμογή των συστημάτων διασφάλισης ποιότητας. Η επίτευξη υψηλής ποιότητας πρέπει να είναι ένας στόχος με βάθος σχεδίασης. Ένας επαρκής ποιοτικός έλεγχος θα πρέπει να στοχεύει, κυρίως στους παρακάτω στόχους στη: βελτίωση ποιότητας βελτίωση του σχεδιασμού προϊόντος βελτίωση της γραμμής παραγωγής μείωση του κόστους παραγωγής μείωση λειτουργικών απωλειών βελτίωση των συνθηκών εργασίας.

28 32 Κεφάλαιο Η πολυπλοκότητα των προβλημάτων Π.Ε. Τα προβλήματα ΠΕ δεν είναι συνήθως απλά. Η πολυπλοκότητα ενός προϊόντος κάνει συχνά πολύ δύσκολο τον εντοπισμό προβλημάτων ποιότητας. Επιπλέον είναι πιθανόν τα προβλήματα ποιότητας να μην περιορίζονται σε μια μόνο αιτία. Η αιτία αποτυχίας ενός προϊόντος μπορεί να οφείλεται σε λάθος επιλογή της πρώτης ύλης, ή σε κακή μηχανουργική ή θερμική κατεργασία, ή σε λάθος συναρμολόγηση, η σε πληθώρα άλλων παραγόντων που μεταβάλλονται από το ένα προϊόν στο άλλο. Ακόμη και στην περίπτωση που το λάθος εντοπίζεται και εξουδετερώνεται, είναι πολύ δύσκολο να αποφευχθεί το ανθρώπινο λάθος. Είναι δυνατόν η κακή μηχανουργική κατεργασία να οφείλεται όχι σε λάθος τεχνολογία, αλλά σε απροσεξία του τεχνίτη, σε λάθος οδηγίες από τον αρχιτεχνίτη ή τον εργοδηγό, σε κακές οδηγίες από τον μηχανικό αναλυτή εργασιών ή στην κακή σχεδίαση από τον μηχανικό σχεδιαστή. Η πολυπλοκότητα των προβλημάτων Π.Ε. φαίνεται π.χ. στην κατασκευή ενός μαγνήτη με τη τεχνική της κονιομεταλλουργίας. Η κατασκευή περιλαμβάνει συνήθως τα παρακάτω στάδια: α) Μίξη πρώτων υλών π.χ. αργίλιο, νικέλιο, κοβάλτιο, κλπ. σε καθορισμένες αναλογίες β) Συμπίεση του μίγματος σε καθορισμένες μήτρες (καλούπια) γ) Θερμική κατεργασία υπό ελεγχόμενη ατμόσφαιρα μέχρι την τήξη του συμπιεσμένου μίγματος δ) Μηχανουργική κατεργασία στις προδιαγεγραμμένες διαστάσεις ε) Έλεγχο και δοκιμή που περιλαμβάνει 100% έλεγχο διαστάσεων και 100% έλεγχο ηλεκτρικών χαρακτηριστικών. Στην παραγωγή του μαγνήτη συμμετέχει το παρακάτω προσωπικό: α) Μηχανικοί σχεδιασμού β) Χημικοί ή Μηχανικοί υλικών (για καθορισμό προδιαγραφών υλικών - θερμικών κατεργασιών γ) Διοικητικό προσωπικό παραγγελίας πρώτων υλών δ) Τεχνίτες εργαλειομηχανών ε) Τεχνίτες ανάμιξης πρώτων υλών-συμπίεσης ζ) Τεχνίτες θερμικών κατεργασιών η) Τεχνικοί ελέγχου διαστάσεων-ηλεκτρικών ιδιοτήτων. Είναι φανερό ότι οποιοδήποτε σφάλμα σε κάποιο από τα στάδια παραγωγής ή σε κάποια επιλογή του προσωπικού, μπορεί να οδηγήσει σε ελαττωματικό τελικό προϊόν.

29 Ποιοτικός Έλεγχος Οι δραστηριότητες του Π.Ε. Οι δραστηριότητες του ΠΕ όπως αυτές εκδηλώνονται σε ένα εργοστάσιο κατά τη διάρκεια ενός κύκλου παραγωγής δίδονται σχηματικά στο παρακάτω διάγραμμα (Σχήμα 2.1). Επιλογή χαρακτηριστικών νέου προϊόντος Καθορισμός σχεδίασης νέου προϊόντος Έλεγχος νέας σχεδίασης Αγορά πρώτης ύλης Μελέτη ειδικών διαδικασιών Έλεγχος Εισερχόμενου Υλικού Υποδοχή και έλεγχος πρώτης ύλης Κατασκευή προϊόντος Έλεγχος και δοκιμασίες προϊόντος Συσκευασία προϊόντος Έλεγχος προϊόντος Εγκατάσταση και συντήρηση προϊόντος Σχήμα 2.1: Δραστηριότητες ΠΕ κατά την διάρκεια ενός κύκλου παραγωγής

30 34 Κεφάλαιο 2 Ο έλεγχος της νέας σχεδίασης περιλαμβάνει την εγκατάσταση και τον καθορισμό επιθυμητών σχέσεων κόστους-ποιότητας, συμπεριφοράς-ποιότητας, αξιοπιστίας-ποιοτικών προδιαγραφών ενός προϊόντος, περιλαμβάνοντας την εξουδετέρωση ή απάλειψη των πιθανών πηγών ποιοτικών λαθών πριν από την επίσημη παραγωγή του προϊόντος. Το στάδιο λοιπόν αυτό είναι ένα οδηγός παραγωγής (pilot plant). O έλεγχος εισαγόμενης πρώτης ύλης περιλαμβάνει την υποδοχή και αποθήκευση πρώτων υλών στην πλέον οικονομική τιμή και εφ όσον συμφωνούν με τα κριτήρια και της απαιτήσεις ποιότητας με βάση σχετικές προδιαγραφές. O έλεγχος προϊόντος περιλαμβάνει τον έλεγχο στην πηγή παραγωγής ώστε να παράγονται προϊόντα ποιότητας. Ο έλεγχος αυτός περιλαμβάνει έλεγχο της μηχανουργικής και γενικά παραγωγικής διαδικασίας και τον έλεγχο των συναρμολογήσεων και συσκευασίας των παραγομένων παρτίδων προϊόντων. Οι μελέτες ειδικών διαδικασιών περιλαμβάνουν τις μελέτες παραγωγικής διαδικασίας και έχουν σκοπό τον εντοπισμό ελαττωματικών προϊόντων και τον προσδιορισμό των πιθανοτήτων βελτίωσης των χαρακτηριστικών ποιότητας του προϊόντος. Οι συνθήκες παραγωγής καθορίζουν ποιες και σε ποια έκταση από τις παραπάνω τέσσερεις διαδικασίες, θα εφαρμοσθούν σε μια συγκεκριμένη επιχείρηση ή βιομηχανία. Π.χ. ο κατασκευαστής κοχλιών και περικοχλίων που ο μόνος του εξοπλισμός είναι μηχανές κατασκευής κοχλιών ή βιδών, πιθανότατα θα χρειάζεται μόνο τον ποιοτικό έλεγχο προϊόντος και τον έλεγχο ειδικών διαδικασιών των κοπτικών μηχανών. 2.4 Ο Ρόλος της Στατιστικής στον Π.Ε. Η στατιστική είναι ένα από τα μέσα που χρησιμοποιούνται στην διαδικασία ποιοτικού ελέγχου (όχι βέβαια το μοναδικό). Ο Στατιστικός Ποιοτικός Έλεγχος (SQC- Statistical Quality Control) είναι τμήμα του ποιοτικού ελέγχου και περιλαμβάνει την συλλογή, ανάλυση και ερμηνεία δεδομένων προς χρήση σε δραστηριότητες ποιοτικού ελέγχου. Τα δύο κύρια τμήματα του SQC είναι: ο στατιστικός έλεγχος της διαδικασίας παραγωγής (SPC-statistical process control) και η δειγματοληψία αποδοχής (AS-Αcceptance Sampling). Ειδικότερα τα στατιστικά εργαλεία περιλαμβάνουν (μεταξύ των άλλων): α) Την περιγραφική στατιστική που μπορεί να δείξει με μια ματιά την ποιότητα ενός προϊόντος.

31 Ποιοτικός Έλεγχος 35 β) Τα διαγράμματα ελέγχου (Control Charts) που είναι μια χρονολογική γραφική συγκριτική παρουσίαση των πραγματικών χαρακτηριστικών ποιότηταςπροϊόντων. γ) Τον δειγματοληπτικό έλεγχο που επιτρέπει τον καθορισμό της ποιότητας μιας παρτίδας μέσα από τον έλεγχο ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος. δ) Τις ειδικές μεθόδους που περιλαμβάνουν τεχνικές όπως την ανάλυση ανοχών, συσχέτιση και ανάλυση μεταβλητότητας (analysis of tolerances, correlation, analysis of variance). Κάθε ένα από τα παραπάνω εργαλεία χρησιμοποιείται για τη συλλογή διαφορετικών πληροφοριών ποιότητας. Η περιγραφική στατιστική χρησιμοποιείται για την έκφραση της κεντρικής τάσης και της μεταβλητότητας των δεδομένων, χωρίς όμως να φαίνεται αν υπάρχει πραγματικά πρόβλημα ποιότητας. Η δειγματοληψία αποδοχής βοηθάει στην αποδοχή ή απόρριψη παρτίδων με βάση ορισμένες παραδοχές, ώστε να πιστοποιείται ότι υπάρχει η επιθυμητή ποιότητα. Είναι φανερό ότι η δειγματοληψία αφορά την ποιότητα των προϊόντων μετά την παραγωγή τους. Αντίθετα τα διαγράμματα ελέγχου ελέγχουν την ποιότητα των προϊόντων κατά τη διάρκεια παραγωγής τους. 2.5 Ανάλυση ποιότητας προϊόντος Δύο κυρίως παράγοντες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ένας καταναλωτής αντιμετωπίζει το θέμα της ποιότητας: το προϊόν-στόχος και η παρέκκλιση από την στόχο. Το προϊόν στόχος είναι το ιδανικό προϊόν που συνδυάζει βέβαια το καλλίτερο προϊόν για μια προσιτή τιμή πώλησης. Από τη μεριά του καταναλωτή ένα σημαντικό στοιχείο ποιότητας είναι η απόκλιση του παραχθέντος προϊόντος από αυτό που θεωρείται ιδανικό. Για παράδειγμα η κατασκευή ενός αυτοκινήτου έχει ορισμένες προδιαγραφές που αφορούν την ιπποδύναμη, το βάρος, την κατανάλωση καυσίμου, την αντοχή του σε διάβρωση, την δυνατότητα συντήρησης κλπ. Αν οι προδιαγραφές του κατασκευαστή είναι χαμηλότερες από αυτό που περιμένει ή απαιτεί ο καταναλωτής τότε το προϊόν χαρακτηρίζεται ως χαμηλής ποιότητας και δεν πουλιέται εύκολα. Όταν ένα προϊόν καλύπτει τον επιθυμητό στόχο και ανταποκρίνεται στις ανάγκες του καταναλωτή τότε το επόμενο θέμα ποιότητας είναι η διακύμανση του προϊόντος (μεταβλητότητα) δηλαδή το ποσοστό απόκλισης του πραγματικά παραγόμενου προϊόντος από το προϊόν-στόχο που κάλυπτε τις απαιτήσεις της κατανάλωσης.

32 36 Κεφάλαιο 2 Η γνωστή παρακάτω κωδωνοειδής καμπύλη (bell curve) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την μελέτη της απόκλισης (Σχήμα 2.2) f(x) z Σχήμα 2.2: Κωδωνοειδής καμπύλη κανονικής κατανομής Η έννοια της καμπύλης αυτής είναι ότι όσο το εύρος του κώδωνα είναι μικρότερο τόσο λιγότερες είναι οι αποκλίσεις από το προϊόν-στόχο που αποτελεί επιθυμία του κατασκευαστή και του καταναλωτή. Όσο υψηλότερη είναι η καμπύλη τόσο υψηλότερη είναι η πιθανότητα παραγωγής προϊόντων με υψηλή ποιότητα. Το συνολικό πρόβλημα μπορεί να αναλυθεί με την βοήθεια δύο καμπύλων. Η πρώτη (διακεκομμένη μη έντονη γραμμή) θα παριστάνει την κατανομή των προϊόντων όπως παράγονται (συχνότητα-χαρακτηριστικά) και η δεύτερη (έντονη γραμμή) θα παριστάνει τις ανάγκες-απαιτήσεις του καταναλωτή. Η περιοχή αλληλοκάλυψης των καμπύλων αυτών θα δείχνει την πιθανότητα πωλήσεων. Με βάση την στατιστική αυτή ανάλυση οι διακυμάνσεις ποιότητας μπορούν να εκφρασθούν περισσότερο ποσοτικά με τους παρακάτω τρόπους (Σχήμα 2.3). 2.6 Το οργανόγραμμα του Π.Ε. Η οργάνωση του Τμήματος Ποιοτικού Ελέγχου ακολουθεί συνήθως την παρακάτω δομή (Σχήμα 2.4) Ο Διευθυντής ΠΕ (Manager -Quality Control) έχει διευθυντικές και λειτουργικές αρμοδιότητες. Στις διευθυντικές αρμοδιότητες ανήκουν:

33 Ποιοτικός Έλεγχος 37 Καλή ποιότητα = πλήρης ή υψηλή αλληλοκάλυψη των καμπύλων Κακή ποιότητα Α = Ελάχιστη αλληλοκάλυψη των καμπύλων λόγω διαφορετικών «στόχων» Κακή ποιότητα Β = Ελάχιστη αλληλοκάλυψη των καμπύλων λόγω μεγάλης απόκλισης των παραγομένων προϊόντων Ασαφής ποιότητα = Υπάρχει αλληλοκάλυψη αλλά υπάρχει μεγάλη διακύμανση στις απαιτήσεις - ανάγκες των καταναλωτών. Οι απαιτήσεις των καταναλωτών θα πρέπει μάλλον να διαχωριστούν σε υποομάδες προς κάλυψη τους Σχήμα 2.3: Διακυμάνσεις ποιότητας με τη βοήθεια της κανονικής κατανομής

34 38 Κεφάλαιο 2 Διευθυντής ΠΕ Τμήμα Σχεδιασμού Ποιότητας Τμήμα Σχεδιασμού Εξοπλισμού ΠΕ Τμήμα Ελέγχου & Δοκιμών Τμήμα Ελέγχου Εφαρμογής του συστήματος ΠΕ Σχήμα 2.4: Οργανόγραμμα Ποιοτικού Ελέγχου Ο σχεδιασμός ΠΕ Η οργάνωση ΠΕ Η ολοκλήρωση στόχων και Η μέτρηση της προόδου. Στις λειτουργικές αρμοδιότητες ανήκουν: Η κωδικοποίηση προγραμμάτων-προδιαγραφών-τεχνικών Ο εφοδιασμός με τον κατάλληλο εξοπλισμό Η ενημέρωση προσωπικού για στόχους Η σύνδεση με το Τμήμα Ερευν. Αγοράς για ενημέρωση αναγκών αγοραστών H σύνδεση με το Κατασκευαστικό Τμήμα Η σύνδεση με υποκατασκευαστές για επιβεβαίωση ποιότητας προϊόντων τους και Η συνεργασία με κοστολογητές ποιότητας. Παρατηρήσεις Σύστημα ποιότητας είναι το πλέγμα των διευθυντικών και τεχνικών διαδικασιών που απαιτούνται για την παραγωγή και παράδοση ενός προϊόντος καθορισμένης ποιότητας, Το βάρος σχεδιασμού του συστήματος ποιότητας φέρει ο διευθυντής ΠΕ, φυσικά μετά από σχετική εξουσιοδότηση του γενικού διευθυντή ή του προέδρου της επιχείρησης. Η τεχνολογία ΠΕ περιλαμβάνει το σύνολο της τεχνικής γνώσης για τη διαμόρφωση και τον σχεδιασμό της ποιότητας των προϊόντων ώστε με το μικρότερο κόστος να εξασφαλισθεί πλήρης ικανοποίηση του αγοραστή. Η τεχνολογία ανάλυσης και ελέγχου της διαδικασίας ποιοτικού ελέγχου περιλαμβάνει το σύνολο των τεχνικών γνώσεων για τον άμεσο έλεγχο της ποιότητας των υλικών, των εξαρτημάτων και της συναρμολόγησης σε όλο τον κύκλο παραγωγής.

ISBN 978-960-456-191-9

ISBN 978-960-456-191-9 Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 978-960-456-191-9 Copyright, Ιανουάριος 2010, Σέμος Αναστάσιος, Eκδόσεις Zήτη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: Βοβός Α. Νικόλαος, Eκδόσεις Zήτη, Ιανουάριος 2011

Copyright: Βοβός Α. Νικόλαος, Eκδόσεις Zήτη, Ιανουάριος 2011 Βοβός - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ISBN 978-96-46-28-9 Copyright: Βοβός Α. Νικόλαος, Eκδόσεις Zήτη, Ιανουάριος 211 Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Eλληνικού νόμου (N.2121/1993

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας

Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας ειγµατοληψία αποδοχής, µε τη λήψη αντιπροσωπευτικών δειγµάτων σύµφωνα µε την στατιστική θεωρία της δειγµατοληψίας. ιαγράµµατα ελέγχου, όπου τα αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς Πρόλογος Ο μηχανικός πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνει την ποιότητα της δουλειάς του εάν επιθυμεί να είναι ανταγωνιστικός στην αγορά της χώρας του και γενικότερα της Ευρώπης. Μία σημαντική αναλογία σε αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Διοίκηση Ολικής Ποιότητας και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών Ακαδημαϊκό Έτος 2006-07 2η ΟΣΣ Ευτύχιος Σαρτζετάκης, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 75 Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ 1.1. Τυχαία γεγονότα ή ενδεχόμενα 17 1.2. Πειράματα τύχης - Δειγματικός χώρος 18 1.3. Πράξεις με ενδεχόμενα 20 1.3.1. Ενδεχόμενα ασυμβίβαστα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων... 17. Πρόλογος στην 1η έκδοση... 19. Πρόλογος στη 2η έκδοση... 23. Εισαγωγή στη 2η έκδοση...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων... 17. Πρόλογος στην 1η έκδοση... 19. Πρόλογος στη 2η έκδοση... 23. Εισαγωγή στη 2η έκδοση... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων.......................... 17 Πρόλογος στην 1η έκδοση................................ 19 Πρόλογος στη 2η έκδοση................................. 23 Εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΙΚΗΣΗΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Βιβλίο: «Βελτίωση Ποιότητας» Γ. Τσιότρα Σηµειώσεις κ. Καθ. Ν. Μπλέσιου

ΙΟΙΚΗΣΗΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Βιβλίο: «Βελτίωση Ποιότητας» Γ. Τσιότρα Σηµειώσεις κ. Καθ. Ν. Μπλέσιου ΙΟΙΚΗΣΗΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Βιβλίο: «Βελτίωση Ποιότητας» Γ. Τσιότρα Σηµειώσεις κ. Καθ. Ν. Μπλέσιου ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Τα τελευταία χρόνια η ποιότητα καθιερώνεται ως βασικό κριτήριο καταναλωτικής και επιχειρηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

[ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ]

[ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ] [ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ] ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων... Πρόλογος... Εισαγωγή στη 2η έκδοση... Κυριότερες συντομογραφίες... ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Εισαγωγή... 1.2

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: Καρυπίδης Φίλιππος, Eκδόσεις Zήτη, Σεπτέμβριος 2008

Copyright: Καρυπίδης Φίλιππος, Eκδόσεις Zήτη, Σεπτέμβριος 2008 Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 978-960-456-???? Copyright: Καρυπίδης Φίλιππος, Eκδόσεις Zήτη, Σεπτέμβριος 2008 Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Θ. Ξένος: Άλγεβρα Α' Λυκείου (2η έκδοση) Απαντήσεις και λύσεις των ερωτήσεων & ασκήσεων

Θ. Ξένος: Άλγεβρα Α' Λυκείου (2η έκδοση) Απαντήσεις και λύσεις των ερωτήσεων & ασκήσεων Σχολικό βιβλίο Άλγεβρα Α' Λυκείου Απαντήσεις και λύσεις των ερωτήσεων & ασκήσεων Θ. Ξένος: Άλγεβρα Α' Λυκείου (η έκδοση) Απαντήσεις και λύσεις των ερωτήσεων & ασκήσεων Μπορείτε να αντιγράψετε το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΕΕ ΤΠΔΠ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Θέμα εισήγησης: «ΕΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης :

Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης : Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης : Οφέλη από την εφαρμογή τους Εκδήλωση ΤΕΕ / ΤΚΜ : 7 Νοεμβρίου 2008 αμφιθέατρο Τοπογράφων «Αλ. Τσιούμης» Πολυτεχνική Σχολή ΑΠΘ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ν. ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ - Μηχανικός Μεταλλείων

Διαβάστε περισσότερα

Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα

Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 978-960-456-353-1 Copyright: Π. Δ. Τσαχαγέας, Eκδόσεις ZHTH, Θεσσαλονίκη, 2012 Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργίου xgr@otenet.gr 3 η εβδομάδα μαθημάτων 1 Το περιεχόμενο της σημερινής ημέρας Συστήµατα προγραµµατισµού, ελέγχου και διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Επιχειρησιακή Έρευνα Τυπικό Εξάμηνο: Δ Αλέξιος Πρελορέντζος Εισαγωγή Ορισμός 1 Η συστηματική εφαρμογή ποσοτικών μεθόδων, τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ι - ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ....................................17 1.1 Προβλέψεις - Τεχνικές προβλέψεων και διοίκηση................................17 1.2 Τεχνικές προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Kruskal-Wallis H... 176

Kruskal-Wallis H... 176 Περιεχόμενα KΕΦΑΛΑΙΟ 1: Περιγραφή, παρουσίαση και σύνοψη δεδομένων................. 15 1.1 Τύποι μεταβλητών..................................................... 16 1.2 Κλίμακες μέτρησης....................................................

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας.

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. 7 ο ΜΑΘΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη

Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 978-960-456-314-2 Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008 ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Eνισχύει άμεσα την εμπιστοσύνη των πελατών στην εταιρεία Αναβαθμίζει το κύρος της επιχείρησης προς αρχές, δανειστές, επενδυτές Αποτελεί αναγνωρίσιμο

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΜΟΣ ΙΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΜΟΣ ΙΙ Ι. ΠΑΝΑΡΕΤΟΥ & Ε. ΞΕΚΑΛΑΚΗ Καθηγητών του Τμήματος Στατιστικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΜΟΣ ΙΙ (Εισαγωγή στις Πιθανότητες και την Στατιστική Συμπερασματολογία)

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία του Έργου. Διαχείριση Έργου Κύκλος Ζωής. Μαρίνα Α.Τσιρώνη Πολιτικός Μηχανικός, MSc ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Θεωρία του Έργου. Διαχείριση Έργου Κύκλος Ζωής. Μαρίνα Α.Τσιρώνη Πολιτικός Μηχανικός, MSc ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Θεωρία του Έργου Διαχείριση Έργου Κύκλος Ζωής Μαρίνα Α.Τσιρώνη Πολιτικός Μηχανικός, MSc ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Οκτώβριος 2009 Διαχείριση του Έργου (Project Management) Ορισμοί Κάθε μιά όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργίου xgr@otenet.gr 2 η εβδομάδαμαθημάτων 1 Το περιεχόμενο της σημερινής ημέρας ιοίκηση και ιαχείριση ποιότητας. Έλεγχος Ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας

Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας Θεωρητικές Κατανομές Πιθανότητας Α. ΔΙΑΚΡΙΤΕΣ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ α) Διακριτή Ομοιόμορφη κατανομή β) Διωνυμική κατανομή γ) Υπεργεωμετρική κατανομή δ) κατανομή Poisson Β. ΣΥΝΕΧΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδόσεις 4. Δεν υφίστανται απαιτήσεις. Ελληνική/Αγγλική

Παραδόσεις 4. Δεν υφίστανται απαιτήσεις. Ελληνική/Αγγλική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ DF8201 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Έκτο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Διοίκηση Ποιότητας στον Τουρισμό ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΔΙΠ του Αλεξάνδρειου ΤΕΙ Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διασφάλιση της ποιότητας στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα:

ΜΟΔΙΠ του Αλεξάνδρειου ΤΕΙ Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διασφάλιση της ποιότητας στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: ΜΟΔΙΠ του Αλεξάνδρειου ΤΕΙ Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διασφάλιση της ποιότητας στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Μοχλός ανάπτυξης Κοινωνική λειτουργία, στοιχείο της κουλτούρας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Η Μέτρηση Εργασίας (Work Measurement ή Time Study) έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό του χρόνου που απαιτείται από ένα ειδικευμένο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 2.

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 2. Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 2 Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών

ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Η φιλοσοφία Just-in-Time Γιώργος Ιωάννου, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σύνοψη διάλεξης Ορισµός Προέλευση JIT Το παράδειγµα τηςtoyota Βασικές αρχές JIT Στόχοι JIT Τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ 1 ο Τα δεδομένα της στήλης Grade (Αρχείο Excel, Φύλλο Ask1) αναφέρονται στη βαθμολογία 63 φοιτητών που έλαβαν μέρος σε

Διαβάστε περισσότερα

2.4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ

2.4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ .4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ Η μέθοδος για τον προσδιορισμό ενός διαστήματος εμπιστοσύνης για την άγνωστη πιθανότητα =P(A) ενός ενδεχομένου A συνδέεται στενά με τον διωνυμικό έλεγχο. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση........................................... 13 Πρόλογος στην πρώτη έκδοση............................................ 17 Εισαγωγή................................................................

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Έρευνα αγοράς (Ι) Ανάγκη στην αγορά (κάτι που η αγορά θέλει αλλά δεν το έχει) Σύλληψη και

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ...1 1.1 ΠΕΡΙΟ ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ...1 1.2 ΑΙΤΙΑ ΓΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ...5 1.3 ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ...

1 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ...1 1.1 ΠΕΡΙΟ ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ...1 1.2 ΑΙΤΙΑ ΓΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ...5 1.3 ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ... 1 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ...1 1.1 ΠΕΡΙΟ ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ...1 1.2 ΑΙΤΙΑ ΓΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ...5 1.3 ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ...6 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Στο σχ.1.1 φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Χειμερινό Εξάμηνο Ακαδ. Έτος 2015-2016 Ντίνα Λύκα lika@biology.uoc.gr 1. Εισαγωγή Εισαγωγικές έννοιες Μεταβλητότητα : ύπαρξη διαφορών μεταξύ ομοειδών μετρήσεων Μεταβλητή: ένα χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος Στο μάθημα μας θα ασχοληθούμε, με τις πιο κάτω τεχνολογικές έρευνες. Έρευνες που διερευνούν: 1. Τις στάσεις των ανθρώπων έναντι τεχνολογικών έργων, συσκευών

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας Περιεχόμενα Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19 Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας 1.1. Η Εμφάνιση της Ψυχομετρίας 21 1.1.1. Κατά τη Νεολιθική Περίοδο 21 1.1.2. Κατά την Αιγυπτιακή και Σουμερική

Διαβάστε περισσότερα

Συνάντηση Εργασίας. Αθήνα. Παρασκευή 6 Απριλίου, 2012

Συνάντηση Εργασίας. Αθήνα. Παρασκευή 6 Απριλίου, 2012 Συνάντηση Εργασίας Αθήνα Παρασκευή 6 Απριλίου, 2012 Σύστημα Διαχείρισης Κοινωνικής Ευθύνης Δημοσίων Οργανισμών (ΚΕΔΟ) Δομή μοντέλου ΚΕΔΟ Μοντέλο ΚΕΔΟ Διαφάνεια Act Plan Αναφορά αποτελεσμάτων Αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορικό υπόβαθρο ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΤΥΠΑ ISO. Οµιλητής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΚΙΖΓΚΗΣ Χηµικός, MSc, Σύµβουλος Συστηµάτων ιαχείρισης

Ιστορικό υπόβαθρο ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΤΥΠΑ ISO. Οµιλητής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΚΙΖΓΚΗΣ Χηµικός, MSc, Σύµβουλος Συστηµάτων ιαχείρισης ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΤΥΠΑ ISO Οµιλητής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΚΙΖΓΚΗΣ Χηµικός, MSc, Σύµβουλος Συστηµάτων ιαχείρισης Ιστορικό υπόβαθρο Το παλαιότερο παράδειγµα πιστοποίησης ήταν πρότυπα µέτρα και σταθµά

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία του Deming

Η φιλοσοφία του Deming Η φιλοσοφία του Deming Η βαθιά εδραιωμένη γνώση 1. Εκτίμηση του συστήματος 2. Κατανόηση της απόκλισης 3. Θεωρία της γνώσης 4. Ψυχολογία Λ. Τσιρώνης Αναδιοργάνωση Συστημάτων και Βελτίωση Ποιότητας Επιχειρησιακών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή..σελ.2 Θέμα 1 ο σελ.3 Θέμα 2 ο σελ.5 Θέμα 3 ο σελ.7 Θέμα 4 ο σελ.8 Επίλογος...σελ.9 Βιβλιογραφία..σελ.10

Περιεχόμενα. Εισαγωγή..σελ.2 Θέμα 1 ο σελ.3 Θέμα 2 ο σελ.5 Θέμα 3 ο σελ.7 Θέμα 4 ο σελ.8 Επίλογος...σελ.9 Βιβλιογραφία..σελ.10 Περιεχόμενα Εισαγωγή..σελ.2 Θέμα 1 ο σελ.3 Θέμα 2 ο σελ.5 Θέμα 3 ο σελ.7 Θέμα 4 ο σελ.8 Επίλογος...σελ.9 Βιβλιογραφία..σελ.10 1 Εισαγωγή Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις στρέφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Ι Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ Οι συναρτήσεις πιθανότητας ή πυκνότητας πιθανότητας των διαφόρων τυχαίων μεταβλητών χαρακτηρίζονται από κάποιες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ13(ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΛΙΟΥ )

ΔΕΟ13(ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΛΙΟΥ ) ΔΕΟ13(ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΛΙΟΥ ) ΑΣΚΗΣΗ 1 Μια εταιρεία ταχυμεταφορών διατηρεί μια αποθήκη εισερχομένων. Τα δέματα φθάνουν με βάση τη διαδικασία Poion με μέσο ρυθμό 40 δέματα ανά ώρα. Ένας υπάλληλος

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Ποιότητα Βασικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας στην βιοµηχανία επίπλου ρ. Ιωάννης Μπαρµπούτης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων

ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων α) Σημειοεκτιμητική β) Εκτιμήσεις Διαστήματος ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

ἁλωτά γίγνετ ἐπιμελείᾳ και πόνῳ ἄπαντα

ἁλωτά γίγνετ ἐπιμελείᾳ και πόνῳ ἄπαντα ἁλωτά γίγνετ ἐπιμελείᾳ και πόνῳ ἄπαντα ISBN 978-960-456-205-3 Copyright, Μάρτιος 2010, Ε. Λάμπρου, Γ. Πανταζής, Eκδόσεις Zήτη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ» ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

«ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ» ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ» ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης Ποιότητας στις υπηρεσίες Υγείας: Προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. (ISO 9001 ISO 22000 ISO 14001 ISO 27001 ISO 50001 OHSAS 18001) Σχετικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 3 ΗΣ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 3 ΗΣ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών : Θεματική Ενότητα : Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών ΔΕΟ 11 Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων & Οργανισμών Ακαδ. Έτος: 2007-08 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Εκτιμητική

Εισαγωγή στην Εκτιμητική Εισαγωγή στην Εκτιμητική Πληθυσμός Εκτίμηση παραμέτρου πληθυσμού μ, σ 2, σ, p Δείγμα Υπολογισμός στατιστικού Ερώτηματα: Πόσο κοντά στην πραγματική τιμή της παραμέτρου του πληθυσμού βρίσκεται η εκτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων

Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων Ενότητα 4: Η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Αθανασιάδης Αναστάσιος Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στη Διοίκηση και Οικονομία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διαχείρισης Πληροφοριών Θέμα πτυχιακής εργασίας: Διοίκηση Ολικής Ποιότητας και η εφαρμογή της στις επιχειρήσεις του ν. Λάρισας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΔΕΟ 11-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 3 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ ΑΜ.

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΔΕΟ 11-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 3 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ ΑΜ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΔΕΟ 11-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 3 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ ΑΜ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή..σελ. 2 Μέτρηση εργασίας σελ. 2 Συστήματα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1. Κεφάλαιο 2. Κεφάλαιο 3

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1. Κεφάλαιο 2. Κεφάλαιο 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΓΕΝΙΚΑ... 19 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ... 19 ΕΙΔΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ... 21 ΕΙΔΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ... 22 ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΣΕ ΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Συμπερασματολογία

Στατιστική Συμπερασματολογία 4. Εκτιμητική Στατιστική Συμπερασματολογία εκτιμήσεις των αγνώστων παραμέτρων μιας γνωστής από άποψη είδους κατανομής έλεγχο των υποθέσεων που γίνονται σε σχέση με τις παραμέτρους μιας κατανομής και σε

Διαβάστε περισσότερα

1. Μετρήσεις και τεστ... 21

1. Μετρήσεις και τεστ... 21 Περιεχόμενα Πρόλογος........................................................ 13 Πρόλογος στη νεότερη έκδοση.................................... 17 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΕΣΤ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΘΕΩΡΙΕΣ, ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS A Υ 3 3 4 6 Διδάσκουσα Μ. Αλεξίου Χατζάκη, Επίκ. Καθηγήτρια Γεν. Βιολογίας. Aντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΜΥΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Σεμινάριο ΔΙΑΚΛΑΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ -ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑΣ Θέμα: «Τεχνικές Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Τι ορίζεται ως απόθεμα;

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 2: Κλασική τακτική στη διοίκηση

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 2: Κλασική τακτική στη διοίκηση Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 2: Κλασική τακτική στη διοίκηση Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοπιστία Εξοπλισμού και Εγκαταστάσεων. Λύσεις για την Βιομηχανική Συντήρηση

Αξιοπιστία Εξοπλισμού και Εγκαταστάσεων. Λύσεις για την Βιομηχανική Συντήρηση Αξιοπιστία Εξοπλισμού και Εγκαταστάσεων Λύσεις για την Βιομηχανική Συντήρηση Doug Martin; E. l. du Pont de Nemours and Company Η Αξιοπιστία Ξεκινάει από Εδώ Το πρώτο βήμα προς την αξιοπιστία του εξοπλισμού

Διαβάστε περισσότερα

ISO 9001 σε εργοληπτικές και άλλες επιχειρήσεις μηχανικών

ISO 9001 σε εργοληπτικές και άλλες επιχειρήσεις μηχανικών Συστήματα Πoιότητας ISO 9001 σε εργοληπτικές και άλλες επιχειρήσεις μηχανικών Γιώργος Σταμπουλής Χημικός Μηχανικός Σύμβουλος Επιχειρήσεων ΣΤΟΧΟΣ ΜΑΣ Η ενημέρωση για τη φύση, το περιεχόμενο, τον τρόπο εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratified Random Sampling)

3. ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratified Random Sampling) 3 ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratfed Radom Samplg) Είναι προφανές από τα τυπικά σφάλματα των εκτιμητριών των προηγούμενων παραγράφων, ότι ένας τρόπος να αυξηθεί η ακρίβεια τους είναι να αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. Μηχανική όραση Cognex... για μέγιστη αξιοπιστία στην παραγωγή. Τρόφιμα & Ποτά

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. Μηχανική όραση Cognex... για μέγιστη αξιοπιστία στην παραγωγή. Τρόφιμα & Ποτά ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Μηχανική όραση Cognex... για μέγιστη αξιοπιστία στην παραγωγή. Τρόφιμα & Ποτά Ένα ευρύ φάσμα λύσεων Οι αισθητήρες μηχανικής όρασης της Cognex παρέχουν στη βιομηχανία τροφίμων & ποτών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 5

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 5 Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 5 Διαπιστευμένα Εργαστήρια Ιανουάριος 2012 5.1 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα κύρια ισχύοντα πρότυπα και οι σειρές προτύπων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Παράδοση την Στιγμή που Χρειάζεται (Just-in-Time) και Ευέλικτη Αλυσίδα Εφοδιασμού

Κεφάλαιο 7 Παράδοση την Στιγμή που Χρειάζεται (Just-in-Time) και Ευέλικτη Αλυσίδα Εφοδιασμού Κεφάλαιο 7 Παράδοση την Στιγμή που Χρειάζεται (Just-in-Time) και Ευέλικτη Αλυσίδα Εφοδιασμού ΣΤΟΧΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ανάπτυξη τρόπου χρησιμοποίησης φιλοσοφίας του Just-in-time εισαγωγή έννοιας της ευέλικτης αλυσίδας

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Τούρλος, ΠΕ 17 Ηλεκτρολόγος, Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Τεχνολογίας (ΠΕΚΑΤΕ)

Γιάννης Τούρλος, ΠΕ 17 Ηλεκτρολόγος, Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Τεχνολογίας (ΠΕΚΑΤΕ) Γιάννης Τούρλος, ΠΕ 17 Ηλεκτρολόγος, Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Τεχνολογίας (ΠΕΚΑΤΕ) 1 Να μπορεί ο μαθητής να εφαρμόζει τον επιστημονικό τρόπο έρευνας. Να κατακτήσει αυτή την ικανότητα συμμετέχοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Ν. ΓΑΒΡΙΛΑΚΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΣΥΝΤΙΧΑΚΗ ΧΡΥΣΗ, ΑΜ 4873 ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2010 Η Διοίκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2006-07 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα