i. Τα νέα Προγράμματα Σπουδών : Δέσμευση ή πρόκληση για τον εκπαιδευτικό;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "i. Τα νέα Προγράμματα Σπουδών : Δέσμευση ή πρόκληση για τον εκπαιδευτικό;"

Transcript

1 Βασίλης Τσάφος: Τα Προγράμματα Σπουδών και η Δυνατότητα Αναμόρφωσής τους από τον Εκπαιδευτικό της Πράξης. Η Συμβολή του Μοντέλου Διαδικασίας. (Το παράδειγμα των φιλολογικών μαθημάτων)», Νέα Παιδεία, 111, Αθήνα 2004, σελίδες Η για χρόνια κυρίαρχη πρακτική στην ανάπτυξη των ΑΠ ήταν η ακόλουθη: Μια ομάδα τεχνοκρατών με ειδικές ακαδημαϊκές γνώσεις, που ωστόσο βρισκόταν μακριά από την πραγματικότητα της τάξης, σχεδίαζε το ΑΠ καθορίζοντας και τα κριτήρια εγκυρότητάς του. Το ΑΠ αυτό δινόταν στους εκπαιδευτικούς έτοιμο για να το εφαρμόσουν. Πρόκειται για μια προσέγγιση με φορά από την κορυφή της ιεραρχίας (θεωρητικοί ακαδημαϊκοί) προς τα κάτω (εκπαιδευτικοί) και απηχεί μια στατική θεώρηση για την εκπαίδευση, τη γνώση και τους τρόπους κατάκτησής της (Κατσαρού & Τσάφος, 2001, σελ. 76). Ουσιαστικά απεδείκνυε τον συγκεντρωτικό και γραφειοκρατικό χαρακτήρα των εκπαιδευτικών συστημάτων που την υιοθετούσαν και τον κανονιστικό ρυθμιστικό ρόλο της κεντρικής εξουσίας σε ζητήματα λειτουργίας και στόχων. Μια τέτοια λογική σχεδιασμού και ανάπτυξης του ΑΠ προδιέγραφε για τον εκπαιδευτικό το ρόλο του εκτελεστή προδιαγεγραμμένων διαδικασιών ρουτίνας, αποξενωμένο ουσιαστικά από το έργο του, που απευθυνόταν σ ένα αδιαφοροποίητο σύνολο μαθητών με συγκεκριμένο επίπεδο, με σαφείς δυνατότητες και εκφρασμένες κοινές προσδοκίες. Αυτή η πρακτική απηχούσε το θετικιστικό πνεύμα, που κοντά στις άλλες επιστήμες συνείχε και την Παιδαγωγική, σύμφωνα με το οποίο το σχολείο στόχευε στη μετάδοση συγκεκριμένης παγιωμένης και εργαλειακής γνώσης, που θα καθιστούσε τους μαθητές αποτελεσματικούς στους ρόλους που θα αναλάβουν στο ορθολογιστικό-τεχνοκρατούμενο σύστημα ανάπτυξης (Κουτσελίνη 1997, σελ. 37). i. Τα νέα Προγράμματα Σπουδών : Δέσμευση ή πρόκληση για τον εκπαιδευτικό; Η πρόσφατη αναμόρφωση των Προγραμμάτων Σπουδών θα μπορούσε να αποτελέσει ένα αποφασιστικό βήμα για την πορεία του μαθήματος στη Μέση Εκπαίδευση. Θα ήταν βέβαια κάπως βεβιασμένο να ασκήσει κάποιος κριτική στα προτεινόμενα ΠΣ, πριν ακόμη αυτά αναπτυχθούν από τους άμεσους αποδέκτες τους, τους διδάσκοντες και τους μαθητές. Αυτό όμως που θα έπρεπε να μας απασχολεί είναι με ποιον τρόπο θα αντιμετωπίσει ο διδάσκων τα συγκεκριμένα ΠΣ. Αν δηλαδή θα πάρουν γι αυτόν δεσμευτικό και 1

2 καθοδηγητικό χαρακτήρα ή αν θα τα θεωρήσει ως ένα πλαίσιο δράσης που αφήνουν στον ίδιο τον εκπαιδευτικό περιθώρια αναμόρφωσης τους. Σκοπός έτσι της συγκεκριμένης εισήγησης είναι να διερευνήσει το ρόλο που προδιαγράφουν τα ΠΣ στον διδάσκοντα, αλλά και να παρουσιάσουμε έναν τρόπο αντιμετώπισης των ΠΣ των φιλολογικών μαθημάτων, που ίσως να μπορεί να αναδείξει μια πιο σύγχρονη προσέγγιση των συγκεκριμένων μαθημάτων. Είναι κι αυτή μια πρόταση που εντάσσεται σε μια πορεία αναζήτησης τρόπων, για να προσεγγίσουμε διδάσκοντες και μαθητές την αρχαία ελληνική γραμματεία 1, ώστε τη μορφωτική δύναμη της γραμματείας αυτής να αναδεικνύουμε και να αξιοποιούμε 2 και παράλληλα να διαμορφώνουμε εκείνο το επικοινωνιακό κλίμα που κινεί το ενδιαφέρον και συγκινεί τους ίδιους τους μαθητές. ii. Ορίζοντας συγκεκριμένους στόχους διδασκαλίας Σε μια τέτοια προοπτική το ΑΠ των Αρχαίων Ελληνικών δεν μπορεί να είναι ένα κλειστό Αναλυτικό Πρόγραμμα 3, ένα και μοναδικό για όλα τα σχολεία 4, το οποίο θα προδιαγράφει με αυστηρό τρόπο το στοχοθετικό πλαίσιο, την πορεία και τη διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης. Η διάθεση για περισσότερη βοήθεια στον εκπαιδευτικό, που αναμφισβήτητα μαρτυρεί καλές προθέσεις, δεν οδηγεί απαραιτήτως στο σχεδιασμό και στην ανάπτυξη του ΑΠ με βάση τις αρχές του στοχοθετικού μοντέλου 5. Η μετάφραση των σκοπών και των στόχων σε μορφές αναμενόμενης συμπεριφοράς και ο αυστηρός προσδιορισμός περιεχομένων και μεθόδου που μπορεί να οδηγήσει στην εκδήλωση της 1 Το άρθρο αυτό αποτελεί απόρροια των ανησυχιών αλλά και ενός προβληματισμού που γεννήθηκε στην προσπάθειά μου να διερευνήσω τις δυνατότητες αναμόρφωσης του ΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας με τρόπο που αυτό να ανταποκρίνεται στις ανησυχίες των μαθητών μου και ταυτόχρονα να τις επεκτείνει. Ο προβληματισμός αυτός οδήγησε στη συγκρότηση ερευνητικής ομάδας από εκπαιδευτικούς βλ. σχετικά διδακτορική διατριβή Β. Τσάφος, Ο Εκπαιδευτικός Ερευνητής και η Διδασκαλία της Δραματικής Ποίησης από Μετάφραση στο Γυμνάσιο, Διδακτορική διατριβή, Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Τμήμα Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας, Τομέας Παιδαγωγικής, Αθήνα Παρά την εμφανή εύνοια του νομοθέτη και παρά την ενίσχυση του μαθήματος από το σχολικό πρόγραμμα γενική είναι η παραδοχή ότι η ΑΕΓΓ ούτε παλαιότερα μπόρεσε να προσφέρει στο Νεότερο Ελληνισμό τη μορφωτική δύναμή της ούτε και σήμερα κατορθώνει να πραγματοποιοήσει τους σκοπούς που της αναθέτουν ο νομοθέτης και το αναλυτικό πρόγραμμα, Ν.Δ.Βαρμάζης, Διδακτική των Αρχαίων Ελληνικών. Από την Παράδοση στην Ανανέωση της Διδακτικής Μεθόδου, Πατάκης, Αθήνα, 1999, σελ Δες σχετικά Γ.Ε.Βρεττός & Α.Γ.Καψάλης, Αναλυτικό Πρόγραμμα. Σχεδιασμός-Αξιολόγηση-Αναμόρφωση, Αθήνα, 1999, σσ Όταν αυτό είναι μοναδικό και υποχρεωτικό για όλα τα σχολεία της επικράτειας λειτουργεί ισοπεδωτικά και δεν επιτρέπει παρεκκλίσεις και διαφοροποιήσεις από σχολείο σε σχολείο, Βαρμάζης, Διδακτική, ό.π., σελ.55. 2

3 συγκεκριμένης συμπεριφοράς εκ μέρους των μαθητών δεν θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες για μια πιο σύγχρονη αντιμετώπιση του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στη Μέση Εκπαίδευση, που θα συνεκτιμούσε τις σύγχρονες ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών. Οι λόγοι μιας τέτοιας θεώρησης σχετίζονται όχι μόνο με τη θεωρία ανάπτυξης των ΑΠ που, συνειδητά ή ασυνείδητα, υιοθετεί κάποιος αλλά και με τις απόψεις του σχετικά με τη θέση και το ρόλο του συγκεκριμένου μαθήματος στο σύγχρονο σχολείο. Πιο συγκεκριμένα, είναι δύσκολο να θεωρήσουμε το ΑΠ ως προϊόν που παράγεται πριν από τη διαδικασία της διδασκαλίας και η αξιολόγησή του να συνίσταται στον έλεγχο επιτυχίας των προκαθορισμένων στόχων 6. Σε μια τέτοια περίπτωση η διδασκαλία φαίνεται να αντιμετωπίζεται ως εφαρμογή προσχεδιασμένων οδηγιών και όχι ως πράξη επικοινωνίας. Με αυτόν άλλωστε τον τρόπο παύει η διδακτική πρακτική να έχει από μόνη της αξία. Αποκτά αντίθετα αξία επειδή υπηρετεί κάποιο στόχο 7. Ο αυστηρός επίσης αυτός καθορισμός μπορεί να δημιουργεί την αντίληψη ότι η γνώση συνίσταται σε σειρές από νόμους, διαδικασίες και αναμφισβήτητες αλήθειες, στοιχείο που δύσκολα θα αποδεχόμαστε σήμερα που η ραγδαία εξέλιξη ανατρέπει επιστημονικά πορίσματα και αποδεικνύει ότι ακόμη και η επιστημονική γνώση δεν μπορεί να είναι οριστική. Οι μαθητές πάλι μπορούν να προσλάβουν το μήνυμα ότι ότι το διδακτικό περιεχόμενο είναι ένα προϊόν προς κατανάλωση, που πρέπει να το καταναλώσουν με μια συγκεκριμένη σειρά, που ορίζει ελλείψεις στους μαθητές και εξάρτηση aπό το δάσκαλό τους για να τις καλύψουν 8. Μια τέτοια αντιμετώπιση των μαθητών, εκτός από το γεγονός ότι φαίνεται αυθαίρετη και εξουσιαστική 9, περιορίζει ως ένα βαθμό τις ικανότητες της σκέψης και της αντίληψης τους. Έτσι δεν δημιουργούνται οι συνθήκες εκείνες που θα επιτρέψουν στο διδάσκοντα να αναζητά διδακτικούς τρόπους, που θα τον βοηθήσουν να είναι περισσότερο ερευνητής, αν όχι συνερευνητής μαζί με τους μαθητές του, ενός σύνθετου τομέα γνώσης. Είναι περισσότετρο πιθανό να θεωρήσει ότι πρέπει να αναλάβει το ρόλο του διαχειριστή και ελεγκτή μιας συγκεκριμένης γνώσης, που είτε το σχολείο είτε και ο ίδιος θεωρεί εγκεκριμένη στο συγκεκριμένο τομέα. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται τα περιθώρια αυτενέργειάς του, 5 Δες σχετικά Η.Γ.Ματσαγγούρας, Η Εξέλιξη της Διδακτικής. Επιστημολογική Θεώρηση, Gutenberg, Αθήνα, 1995, σσ και Γ.Φλουρής, Αναλυτικά Προγράμματα για μια Νέα Εποχή στην Εκπαίδευση, Γρηγόρης, Αθήνα, 1983, σσ Grundy,, Curriculum : Product or Praxis? The Falmer Press, London - New York & Philadelphia 1987, σσ. 29, 31, Stenhouse, An Introduction to Curriculum Research and Development, Heineman, London, 1975, σελ Elliott: What Is a Good Action Research - Some Criteria, Action Researcher, 2, 1995, σελ Stenhouse, An Introduction, ό.π., σελ

4 καθώς ο εκπαιδευτικός που λειτουργεί με βάση τους στόχους ίσως να διστάσει να εκμεταλλευτεί μιαν απρόσμενη συνθήκη, που θα δημιουργηθεί ή μια παρέκκλιση από την προσδοκώμενη πορεία, έστω κι αν αυτή αποτελεί μορφωτική εμπειρία 10. Η διαρκής λοιπόν και μόνιμη, χωρίς και άλλες εναλλακτικές επιλογές, υιοθέτηση του στοχοθετικού μοντέλου από τον εκπαιδευτικό, δεν του αφήνει παρά λίγα περιθώρια να λειτουργήσει και ως ερευνητής και ουσιαστικός αναμορφωτής του ΑΠ. Με αυτή μάλιστα τη διαδικασία το ΑΠ αποκτά μια δική του υπόσταση αποκομμένη από τους διδάσκοντες 11, οπότε ασκεί και μια κυριαρχία πάνω σε διδάσκοντες και μαθητές. Εφαρμόζουμε ένα ΑΠ, που δεν μας παρέχει τη δυνατότητα να το διαφοροποιήσουμε μέσω της πρακτικής μας, και στη συνέχεια να το αξιολογήσουμε. iii. Η ανάγκη για ένα διευρυμένο σκοποθετικό πλαίσιο στα ανθρωπιστικά μαθήματα. Αν όλα αυτά ισχύουν για τα ΑΠ ευρύτερα, φαίνεται να αφορούν σε μεγαλύτερο βαθμό τα ΑΠ των ανθρωπιστικών μαθημάτων, καθώς δεν μπορούν παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις να στοχεύουν στην καλλιέργεια δεξιοτήτων και την πρόσκτηση συγκεκριμένων γνώσεων, όπου ίσως αποκτούσε κάποιο νόημα ο αυστηρός καθορισμός συγκεκριμένων στόχων. Αντίθετα αυτό που διαφοροποιεί τα μαθήματα αυτά είναι ότι προάγουν κυρίως τη διαδικασία της κατανόησης, και στοχεύουν στην πραγμάτωση των φυσικών δυνάμεων των μαθητών 12. Η κατανόηση άλλωστε είναι ένας σκοπός, που όχι μόνο ποτέ δεν επιτυγχάνεται πλήρως, αλλά παράλληλα εγείρει και προβληματισμό σχετικά με το τι συνιστά μια έγκυρη κατανόηση 13. Ετσι η ίδια η διαδικασία αποκτά μεγαλύτερη σημασία από το αποτέλεσμα, καθώς δίνει στους μαθητές δυνατότητες για εμβάθυνση και κατανόηση. Διευρύνει τις αντιληπτικές τους ικανότητες και τους βοηθάει να αναπτύξουν γνωστικές στρατηγικές διερευνητικού κυρίως χαρακτήρα. Και η ποιότητα αυτής της διαδικασίας δεν κρίνεται από τα μαθησιακά αποτελέσματα, τα οποία αποτελούν απλώς μια επιπρόσθετη ένδειξη 14. Αξιολογούμε κυρίως τις δυνατότητες που παρέχει η διαδικασία για απελευθέρωση και 10 Ε.Δημητρόπουλος: Οι Παιδαγωγικοί Σκοποί στο Διδακτικό Έργο, Φιλόλογος, 25, 1981, σελ McKormick & James, Curriculum Evaluation, ό.π., σελ. 33, πρβλ. Μαίρη Ιωαννίδου-Κουτσελίνη, Το Αναλυτικό Πρόγραμμα ως Προϊόν, ό.π., σελ Elliott, Action Research for Educational Change, Open University Press, Milton Keynes - Philadelphia, 1991, σελ Stenhouse, An Introduction,ό.π., σελ Elliott, Action Research for,ό.π., σελ

5 κρίση 15. Μια τέτοια θεώρηση δεν αποκλείει σκοπούς, στόχους και προθέσεις, αλλά δεν μας επιτρέπει να τους θεωρήσουμε εξωγενείς σε σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία 16 ούτε να ακολουθήσουμε μια και μοναδική προκαθορισμένη πορεία προς την επίτευξη συγκεκριμένων προδιατυπωμένων στόχων 17. Εκείνο που επίσης πρέπει να κινεί το διδάσκοντα σε αυτά τα μαθήματα, στα οποία ο μαθητής καλείται να προσεγγίσει συστήματα αξιών, να τα κρίνει και μαζί αναγνωρίζοντας το πνευματικό του περιβάλλον να προσπαθήσει αντιληφθεί και το δικό του κόσμο, είναι η αίσθηση της πολυπλοκότητας της αλήθειας. Ο Stenhouse, περιγράφοντας ίσως μια εξιδανικευμένη μορφή δασκάλου, υποστηρίζει ότι με δεδομένη τη διαφωνία σε μια κοινωνία σχετικά με την αλήθεια ενός θέματος, ο εκπαιδευτικός στο υποχρεωτικό δημόσιο σχολείο θα επιθυμούσε να διδάξει την ίδια τη διαφωνία παρά την αλήθεια, όπως αυτός την κατέχει 18. Επικεντρώνοντας μάλιστα στο μάθημα της ΑΕΓ μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι τόσο η διερεύνηση των αντιλήψεων, των αξιών και των στάσεων και όσο και η προσπάθεια να ερμηνεύσουμε τις διαφοροποιήσεις, που συντελούνται με το πέρασμα του χρόνου, αποτελούν στοιχεία, που δεν επιδέχονται καθορισμένη απάντηση. Το μόνο δεδομένο είναι το πληροφοριακό υλικό που μας παρέχει η επιστημονική έρευνα, για το γραμματειακό είδος, τα πολιτισμικά συμφραζόμενα, το μυθολογικό του κόσμο. Δεν είναι όμως υλικό πρός αναπαραγωγή. Οι μαθητές χρησιμοποιώντας αυτές τις πληροφορίες πρέπει να επικοινωνήσουν δημιουργικά με το κείμενο, μια δημιουργικότητα βέβαια που ίσως ορίζεται διαφορετικά από τον καθένα και αποτελεί ζητούμενο για την ίδια την πράξη της διδασκαλίας. Οι όποιες μελέτες προσεγγίζουν το έργο και τον κόσμο του μπορούν να δοθούν ως στοιχεία προς διερεύνηση. Κι είναι σημαντικό να παρατίθενται αντικρουόμενες απόψεις, όχι μόνο γιατί αποτελούν εναύσματα προβληματισμού για τους μαθητές, αλλά και τους αποκαλύπτουν τη δυνατότητα πολλαπλών ερμηνειών, ώστε να μη διστάσουν να επιχειρήσουν και οι ίδιοι μια προσωπική ανάγνωση. Αυτό μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μια κριτική προσέγγιση της παράδοσης. Αν μάλιστα μπορέσουμε σε μια πιο δυναμική θεώρηση να προσλάβουμε ως κοινωνικά και πολιτισμικά προσδιορισμένη όχι μόνο την παράδοση αλλά και την αντιμετώπισή της 19, τότε 15 Grundy, Curriculum : Product, ό.π., σελ Ηλίας Χαραλάμπους: Οι Έννοιες του Αναλυτικού Προγράμματος και της Ανάπτυξης Αναλυτικών Προγραμμάτων, Νέα Παιδεία, 74, 1995, σελ A.V.Kelly, The Curriculum Theory and Practice, στο Μαρμαρινός, Το Σχολικό Πρόγραμμα, Αθήνα 1992, σελ Stenhouse, An Introduction, ό.π., σελ Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός (έργο ανθρώπινο) αναμφισβήτητα είναι τροφή αναντικατάστατη για το σύγχρονο Έλληνα όμως ως ιστορική πραγματικότητα υπόκειται στις αυξομειώσεις της αποτίμησής του, ανάλογα 5

6 πραγματικά παρέχουμε στο μαθητή τη δυνατότητα να σταθεί κριτικά απέναντί της. Κάθε εποχή άλλωστε δημιουργεί και τη δική της εικόνα για την αρχαιότητα, με βάση και τις δικές της ανάγκες 20. Αυτή λοιπόν η συνειδητοποίηση μας βοηθά να αναγνωρίσουμε και στους μαθητές τη δυνατότητα αλλά και το δικαίωμα να επιχειρήσουν μια προσωπική ανάγνωση της αρχαιότητας μέσα από το κείμενο που προσεγγίζουμε. Συμμεριζόμαστε με αυτόν τον τρόπο την άποψη του Finley ότι οποιαδήποτε μελέτη και οποιαδήποτε μορφή παιδείας είναι πρωταρχικά ένας διάλογος. Αυτό που προσφέρει κανείς είναι εξίσου σημαντικό μ εκείνο που δέχεται 21. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να δώσουμε κι έναν διαφορετικό προσανατολισμό στη διδακτική πρακτική, καθώς αναζητούμε διδακτικούς τρόπους που δεν θα οδηγήσουν στην πρόσκτηση μιας σχηματοποιημένης και αποκρυσταλλωμένης γνώσης, αλλά στις διαδικασίες συλλογής, οργάνωσης και κριτικής επεξεργασίας των δεδομένων, που οδηγούν στη γνώση 22. iv. Η αξιοποίηση του μοντέλου διαδικασίας στην αναμόρφωση του ΑΠ Το μοντέλο διαδικασίας 23, που εισηγήθηκε ο Stenhouse ως μοντέλο ανάπτυξης και αναμόρφωσης ΑΠ και δοκιμάστηκε στην πράξη με το Humanities Curriculum Project (Πρόγραμμα Σπουδών για τα Ανθρωπιστικά Μαθήματα) 24, αποτελεί μια εναλλακτική πρόταση. Ο Stenhouse ασκώντας έντονη κριτική στο μοντέλο των στόχων, το οποίο κατά τη γνώμη του μετατρέπει το διδάσκοντα σε κυρίαρχο της σχολικής πραγματικότητας εισηγείται μια στρατηγική σχεδιασμού ΑΠ που επιχειρεί να φθάσει σε ένα χρήσιμο προσδιορισμό, χωρίς με τις συνθήκες, που σε κάθε εποχή διαμορφώνονται για ένα συγκεκριμένο κοινωνικό σύνολο, Σπυρόπουλος, Αρχαιοελληνικός Λόγος και Σύγχρονη Εκπαίδευση, Θητεία στον Ανθρωπισμό, Γκοβόστης, Αθήνα, χ.χ., σελ Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι στοίχειωσαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό σε όλες τις καίριες στιγμές της ιστορίας του. Η συνεχής αυτή παρουσία δεν είναι η παρουσία των παλιών φαντασμάτων, που μένουν ίδια και απαράλλαχτα, ούτε η παρουσία μιας πραγματικότητας που έχει δοθεί μια για πάντα ως παιδική ηλικία, ως πρότυπο ή ως ιδεώδες. Η Ευρώπη από αναγέννηση σε αναγέννηση επινόησε Αρχαιότητες όλων των ειδών. Επεξεργάστηκε ποικίλες εικόνες του παρελθόντος και της ταυτότητάς της, αφηγούμενη στον εαυτό της την ιστορία της καταγωγής της και το νόημα του πεπρωμένου της. Αρκετά πρόσφατα, ορισμένοι ερευνητές βάλθηκαν να μελετήσουν την εξέλιξη και τη σημασία αυτής της περίπλοκης ιστορίας που αφορά παραστάσεις της Αρχαιότητας. Αν τους πιστέψουμε, το παρελθόν αυτό φαντάζει περισσότερο σαν μια φανταστική κινούμενη πραγματικότητα παρά σαν ένα τελειωμένο ιστορικό δεδομένο, Roger-Pol Droit: Όπου διακρίνουμε το Σωκράτη να κάνει τα ψώνια του, στο Roger-Pol Droit (επ.), Οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι και Εμείς. Η Επικαιρότητα του αρχαίου Κόσμου, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1992, σελ Finley: Κρίση στα Κλασσικά Γράμματα, μετ. Ν.Χ.Χουρμουζιάδης, Φιλόλογος, 4, 1965, σελ Ματσαγγούρας, Θεωρία της Διδασκαλίας, Η Προσωπική Θεωρία ως Πλαίσιο Στοχαστικο-Κριτικής Ανάλυσης, Gutenberg, Αθήνα, 1998, σσ Ελένη Κατσαρού: Το Μοντέλο Διαδικασίας, Μια μη-στοχοθετική Πρόταση, Ακροκόρινθος, 3, 1997, σσ Ελένη Χειμαριού, Αναλυτικά Προγράμματα : Σύγχρονες τάσεις σχεδιασμού στην Αγγλία, Αφοι Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1987, σσ

7 προηγουμένως να προκαθορίζει τα αναμενόμενα αποτελέσματα 25. Σημαντικό δεν είναι τόσο το αποτέλεσμα όσο η ίδια η δράση και η αλληλόδραση στην τάξη. Συνοπτικά σύμφωνα με το μοντέλο αυτό η πορεία ανάπτυξης ή αναμόρφωσης του ΑΠ είναι η ακόλουθη: Ορίζουμε αρχικά γενικούς σκοπούς που δεν μεταφράζονται σε συγκεκριμένες συμπεριφορές αλλά αναφέρονται περισσότερο στη διαδικασία εμβάθυνσης και κριτικής σκέψης 26. Για την οργάνωση και τη διεξαγωγή της εκπαιδευτικής διαδικασίας ορίζουμε στη συνέχεια τις αρχές διαδικασίας, αρχές δηλαδή που προσδιορίζουν το ρόλο του διδάσκοντος και του μαθητή και όσους τομείς γνώσης θεωρούμε σχετικούς με το συγκεκριμένο επιστημονικό κλάδο. Πρόκειται για αρχές, που προκύπτουν από την ανάλυση των εκπαιδευτικών μας αξιών και μας δίνουν κριτήρια για ό,τι μετρά ως αξιόλογη εκπαιδευτική διαδικασία 27. Οι αρχές αυτές δε συνταγογραφούν συμπαγείς μορφές συμπεριφοράς, αλλά ποιότητες, τις οποίες κάθε μορφή συμπεριφοράς πρέπει να επιδείξει 28. O καθορισμός του πλαισίου αυτού, που τελεί υπό συνεχή δοκιμασία και κρίση καθ όλη τη διαδικασία 29, δίνει στο διδάσκοντα δυνατότητες να κινηθεί περισσότερο ελεύθερα. Δεν καθορίζει συγκεκριμένο συγκεκριμένο διδακτικό υλικό, αλλά του παρέχει τη δυνατότητα να το επιλέξει συγκεκριμενοποιώντας ο ίδιος τα κριτήρια και λαμβάνοντας υπόψη ότι μπορεί να το επιλέξει με κριτήριο τομείς γνώσεις, που έχουν εσωτερική αξία 30. Το πλαίσιο αυτό επιτρέπει τόσο στους διδάσκοντες όσο και στους μαθητές να αντιμετωπίσουν το διδακτικό υλικό, ως έναυσμα προβληματισμού και όχι ως γνωστικό αντικείμενο, που πρέπει οι μαθητές να το αναπαράγουν 31. Γι αυτό άλλωστε και οι διδάσκοντες είναι ελεύθεροι να αναζητήσουν τις μεθόδους που θεωρούν κατάλληλες για τις συγκεκριμένες συνθήκες. Το ΑΠ μπορεί να προτείνει ενδεικτικά κάποιες διδακτικές πορείες ή ένα διδακτικό ρεπερτόριο, πάντα βέβαια στο πνεύμα της δοκιμής και της αναμόρφωσης. Αλλά και οι τομείς της γνώσης, στους οποίους αναφέρεται ένα Αναλυτικό Πρόγραμμα, αποτελούν ένα πλαίσιο, εφόσον μας απασχολεί κυρίως η διαδικασία, μέσω της οποίας δίνουμε τη δυνατότητα στους μαθητές να αναπτύξουν τις νοητικές και γνωστικές τους 25 Stenhouse, An Introduction,ό.π., σελ Ο ανάλογος προτεινόμενος σκοπός στο H.C.P. ήταν: Να αναπτύσσουν οι μαθητές κατανόηση των κοινωνικών καταστάσεων, των ανθρώπινων δράσεων και της αντιφατικότητας των ζητημάτων, που αυτές προκαλούν, και σχετίζονται με τις αξίες μας, Stenhouse, An Introduction, ό.π., σελ John Elliott: Are Performance Indicators Educational Quality Indicators? στο Elliott (ed.), Reconstructing Teacher Education, Teacher Development, The Falmer Press, London 1993, σσ. 56, 59, σσ ό.π., σελ Τα ΑΠ είναι κατά την γνώμη του Stenhouse υποθετικές διαδικασίες που μπορούν να ελεγχθούν μόνο στην τάξη. Δες σχετικά Lawrence Stenhouse: What is a Curriculum, στο Rudduck & Ηοpkins, Research as a Basis for Teaching : Readings from the Work of Lawrence Stenhouse, Heinemann, Oxford, 1985,όπου σελ. 68: Όλες οι εκπαιδευτικές ιδέες πρέπει να βρούν την έκφρασή τους στα ΑΠ για να μπορούμε να πούμε αν αποτελούν ουτοπικές προτάσεις ή συμβάλλουν στην πρακτική. 30 Stenhouse, An Introduction, ό.π., σελ

8 ικανότητες, και όχι η πρόσκτηση συγκεκριμένων γνώσεων. Μέσω του μοντέλου διαδικασίας επιδιώκουμε να διαμορφώσουμε εκείνες τις συνθήκες, που δίνουν δυνατότητα για κατανόηση και σκέψη, υποστηρίζει ο Elliott 32, καθώς περισσότερο μας ενδιαφέρει ο τρόπος με τον οποίο οι μαθητές σκέπτονται παρά το αποτέλεσμα της σκέψης τους. Γι αυτό και ο Stenhouse θεωρεί απαραίτητο βήμα τον καθορισμό εννοιών-κλειδιών, που είναι βασικές για έναν τομέα γνώσης και μπορούν να αποτελέσουν τους κεντρικούς άξονες για την οργάνωση και το συσχετισμό των διαδικασιών. Τέτοιες έννοιες-κλειδιά, όπως η αιτιότητα, το πείραμα, η δομή, η τραγωδία είναι σημαντικές γιατί είναι οι ίδιες προβληματικές και αποτελούν περισσότερο την εστία του προβληματισμού και όχι την πλήρη γνώση ενός γνωστικού αντικειμένου 33. Αποτελούν άξονες διδασκαλίας για τους διδάσκοντες, εφόσον σε αυτές βασίζονται για να φωτίσουν γνωστικά πεδία ή να εγείρουν άλλες γνωστικές διαδικασίες. Είναι όμως και κίνητρα μάθησης για τους μαθητές, με την έννοια ότι δίνουν νόημα στη διαδικασία της μάθησης. Οι έννοιες αυτές μπορεί να μην αφορούν ένα μόνο γνωστικό τομέα 34, οπότε δεν αντιμετωπίζονται ως συγκεκριμένα προκωδικοποιημένα γνωστικά αντικείμενα. Είναι λοιπόν εύλογο ότι οι έννοιες αυτές δεν αποτελούν ένα μόνο εργαλείο για την εκδίπλωση προσεγγίσεων και την ενοποίηση των διαδικασιών, αλλά δίνουν και μια τέτοια μορφή στη διαδικασία, που ευνοεί την κριτική σκέψη. Ο εκπαιδευτικός στη συνέχεια αναπτύσσει στρατηγικές δράσης, που σέβονται το πλαίσιο των αρχών και τις οποίες οργανώνει με βάση τις έννοιες-κλειδιά. Οι αρχές και οι έννοιες κατευθύνουν τη διδασκαλία, αλλά δεν περιγράφουν εκ των προτέρων στρατηγικές με τη μορφή νόμων. Ο Stenhouse πίστευε ότι τέτοιες στρατηγικές εξαρτώνται από το περιβάλλον 35. Μπορούμε λοιπόν να γενικεύσουμε στρατηγικές από προηγούμενη εμπειρία, αλλά η εφαρμογή τους σε οποιαδήποτε τάξη πρέπει να επανεξεταστεί στο συγκεκριμένο περιβάλλον. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ο εκπαιδευτικός αντιλαμβάνεται διαφορετικά απ ότι συνήθως το ρόλο του. Δεν είναι μόνο ο ειδικός, που κατέχει τη γνώση, ούτε ο προπονητής που βοηθάει τους μαθητές να αποκτήσουν δεξιότητες για την ανακάλυψή της. Ο εκπαιδευτικός γίνεται συν-ερευνητής με τους μαθητές του, όχι μόνο στα πλαίσια της διερευνητικής ή της αποκαλυπτικής μάθησης. Αποσκοπεί σε ένα συνεχές ραφινάρισμα, σε μια φιλοσοφική 31 Μαρμαρινός, Το Σχολικό Πρόγραμμα, ό.π., σελ Elliott, Action Research for, ό.π., σελ Stenhouse, An Introduction, ό.π., σελ Για παράδειγμα η έννοια της αιτιότητας. 35 L. Stenhouse, G. Verma, R. D. Wild & J. Nixon, Teaching about Race Relations : Problems and Effects, Routledge and Kegan Paul, London 1982, σελ

9 κατανόηση τόσο του θέματος που διδάσκει και ταυτόχρονα μαθαίνει,όσο και των βαθύτερων δομών αυτού του θέματος και της λογικής, που το διέπει 36. Γίνεται όμως ταυτόχρονα και ερευνητής, καθώς καλείται να κάνει διαγνωστικές υποθέσεις, σχετικά με το ποια στοιχεία της δράσης ευθυγραμμίζονται ή όχι με τις αρχές διαδικασίας 37 Το μοντέλο διαδικασίας, βέβαια, προϋποθέτει έναν αναπτυγμένο εκπαιδευτικό και παράλληλα αποσκοπεί στη διεύρυνση αυτής του της ανάπτυξης 38. Το μοντέλο διαδικασίας, επίσης, αναγνωρίζει έναν διαφορετικό ρόλο για το μαθητή στη διαδικασία της μάθησης. Καθώς δεν έχουμε προβλέψει γι αυτόν συγκεκριμένες και μετρήσιμες προσδοκώμενες συμπεριφορές, αισθάνεται την ελευθερία να προσεγγίσει τη γνώση, με τρόπο που να έχει προσωπικό νόημα για τον ίδιο 39. Και καθώς ο ίδιος αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, ευθύνη και δράση, αναπτύσσει τις φυσικές του δυνάμεις για κατανόηση 40 και παράλληλα αρχίζει να κατανοεί τις σύνθετες σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους και το περιβάλλον τους μέσω έρευνας, που είναι ταυτόχρονα και μάθηση. Πρέπει βέβαια να επισημάνουμε ότι μια τέτοια θεώρηση δεν αντιμετωπίζει το ΑΠ ως σωστό ή λανθασμένο αλλά ως μέσο και για την επέκταση της γνώσης μας με τη διατύπωση και τον έλεγχο των υποθέσεων. Αποδεχόμαστε έτσι έμπρακτα την άποψη ότι κάθε πρόταση για την ανάπτυξη ΑΠ έχει τη μορφή υπόθεσης, που πρέπει να ελεγχθεί στην τάξη 41. Και τελικός μας στόχος δεν είναι ο καθορισμός ενός ιδιαίτερου ΑΠ ή η διαμόρφωση της κατάλληλης προσέγγισης αλλά η γνώση και η κατανόηση της διαδικασίας και της δράσης μας μέσα σε αυτή. Αποδεχόμαστε έτσι ότι οι ίδιοι οι διδάσκοντες έχουν την ευθύνη για την αναμόρφωση του ΑΠ. v. Η Αρχαία Ελληνική Γραμματεία και το μοντέλο διαδικασίας: Τα σημεία συνάντησης. Με αυτά τα δεδομένα λοιπόν μπορούμε να καταλάβουμε γιατί θα είχε ενδιαφέρον να διερευνήσουμε τρόπους που θα μπορούσαν να μας επιτρέψουν να δοκιμάσουμε την 36 ί.μ. 37 Elliott: Are Performance Indicators Educational Quality Indicators? στο Elliott J., (ed.), Reconstructing Teacher Education. Teacher Development, The Falmer Press, London 1993, σελ Stenhouse, An Introduction, ό.π., σελ Ιωαννίδου-Κουτσελίνη, Το Αναλυτικό Πρόγραμμα ως Προϊόν και ως Πράξη. Ανάπτυξη Προγραμμάτων σε Μακροεπίπεδο, σε Μικροεπίπεδο, χ.ε., Λευκωσία, 1997, σελ Elliott, Action Research for, ό.π., σελ. 143, πρβλ. A.V.Kelly, The Curriculum Theory and Practice, ό.π., σελ McKormick & James, Curriculum Evaluation in Schools, Routledge, London & New York, 1990, σελ

10 ανάπτυξη ή την αναμόρφωση του Προγράμματος Σπουδών της ΑΕΓ, με βάση το μοντέλο διαδικασίας. Συνοψίζοντας τους λόγους μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι: Καθώς το μοντέλο διαδικασίας δεν κατευθύνει σε μετάδοση παγιωμένης γνώσης, αλλά κινεί τους μαθητές περισσότερο σε διερεύνηση και αναζήτηση, φαίνεται να συστοιχεί στην προσέγγιση του αρχαίου κόσμου μέσω των κειμένων, που αφενός προϋποθέτει εμβάθυνση και κατανόηση και αφετέρου δεν οδηγεί σε αναπαραγωγή της γνώσης αλλά επιτρέπει πολλαπλές αναγνώσεις και ερμηνείες. Καθώς μάλιστα δίνει έμφαση στη διαδικασία και όχι στο προϊόν, δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες κυρίως για ανάπτυξη μεταγνωστικών στρατηγικών. Συνειδητοποιούν για παράδειγμα οι μαθητές ότι στην ανίχνευση του αρχαίου κόσμου συμβάλλει η αντιπαραβολή του με το σύγχρονο, όχι όμως απαραιτήτως και μόνο μέσω της αναζήτησης των διαχρονικών στοιχείων. Κι η σύγκριση αυτή αποκτά ένα νόημα ως διαδικασία, καθώς δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να οριοθετήσουν όχι μόνο το αξιακό σύστημα του αρχαίου κόσμου στην εξέλιξή του αλλά και το δικό τους. Ή ακόμη συνειδητοποιούν οι μαθητές ότι η προσέγγιση του κειμένου είναι μια απαιτητική διαδικασία και η οποιαδήποτε ανάγνωση, που συνήθως δεν ερμηνεύει πλήρως το κείμενο, σχετίζεται με τα κριτήρια και την οπτική προσέγγισης. Το μοντέλο διαδικασίας δεν προκωδικοποιεί τη συμπεριφορά των μαθητών μέσω καθορισμού συγκεκριμένων στόχων, αλλά δίνει ιδιαίτερη σημασία στη διαδικασία με τον καθορισμό ενός πλαισίου σκοπών και αρχών. Προσεγγίζοντας αρχαιοελληνικά κείμενα και κρίνοντας την ανθρώπινη δράση σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο δεν ενδιαφερόμαστε τόσο για το προϊόν αυτής της προσέγγισης, όσο για το βαθμό στον οποίο η επικοινωνία αυτή αποκτά για τον ίδιο το μαθητή κάποιο νόημα. Σε μια λοιπόν δυναμική θεώρηση των αρχαιοελληνικών κειμένων ίσως μπορούμε κι εμείς κι οι μαθητές μας να αντιληφθούμε ότι και ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός δεν αποτελεί στατική κατασκευή, αλλά ζωντανό οργανισμό, που συνεχώς εξελίσσεται από κάποια αρχή προς κάποιο τέλος 42. Η ΑΕΓ άλλωστε δεν είναι ούτε χρονικά ούτε από άποψη περιεχομένου στατική, καθώς στο πέρασμα των αιώνων ο κόσμος της παρουσιάζει πλούσια πολυμορφία, με αποτέλεσμα η κοσμοαντίληψη που προβάλλει να μην είναι μία και μοναδική 43. Μια τέτοια διαπίστωση μας επιτρέπει παράλληλα να σταθούμε κριτικά απέναντι σε αυτά, διερευνώντας τα με βάση 42 Φάνης Ι.Κακριδής: Η Διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών από το Πρωτότυπο, Φιλόλογος, 75, 1994, σελ Νίκος Βαρμάζης: Η Μεταφρασμένη Αρχαία Ελληνική Γραμματεία. Προβλήματα και Πλάνες, Φιλόλογος, 34, 1983, σσ

11 τα πολιτισμικά τους συμφραζόμενα 44 και να μην τα εντάξουμε σε ένα πλαίσιο ηθικολογίας και διδακτισμού 45. Η επικέντρωση βέβαια στην κατανόηση και στην κριτική στάση δεν σημαίνει την υποβάθμιση του αρχαίου κόσμου και την αποφυγή των αξιολογικών κρίσεων απέναντι στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, μέσα στα πλαίσια των ίσων αποστάσεων που σε ακραίες της μορφές επιβάλλει η πολυπολιτισμική ανάγνωση της αρχαιότητας 46. Περισσότερο όμως πρόσφορος για μια δυναμική προσέγγιση του αρχαίου κόσμου ίσως είναι ο ιστορικός τύπος προβολής και υποδοχής της ΑΕΓ 47. Με αυτόν τον τρόπο ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός, καθώς θεωρείται ως ένα ιστορικό γίγνεσθαι σχετικό, δημιουργημένο σε συγκεκριμένες ιστορικές συγκυρίες, δεν μπορεί να αποτελέσει πρότυπο και αξεπέραστο υπόδειγμα, αλλά σχετικό παράδειγμα 48. Αναδεικνύουμε έτσι την πολυπλοκότητά του και ανιχνεύουμε ταυτόχρονα τις συγκλίσεις και τις ιδιαιτερότητές του, που συνθέτουν την πολιτισμική του ταυτότητα 49, όχι όμως θεωρούμενη υπερχρονικά. Και μια τέτοια στάση μας επιτρέπει τη συνολική θεώρηση και ανασύνθεση του αρχαίου κόσμου 50, στο βαθμό βέβαια που μας την επιτρέπουν τόσο η εσκεμμένη επιλογή των κειμένων που τελικά διασώθηκαν 51, όσο και η παραγωγή της συγκεκριμένης κάθε φορά θέασης της πραγματικότητας από την εκάστοτε πνευματική πρωτοπορία 52. Η ευρύτητα άλλωστε των σκοπών που το μοντέλο διαδικασίας υπαγορεύει φαίνεται να συστοιχεί σε μεγάλο βαθμό στην ανθρωπιστική υφή του μαθήματος της ΑΕΓ. Μας επιτρέπει έτσι να πλησιάσουμε τον αρχαίο κόσμο με την επίγνωση ότι το μορφωτικό ιδανικό δεν καθορίζεται μια για πάντα Το μορφωτικό αγαθό δεν είναι τέλος ενός αγώνα 44 Γληνός, Εισαγωγή στο Πλάτωνα, Σοφιστής, εκδ. Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα, 1976, σσ. 25 κεξ. 45 Στέφος: Η Διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στο Γυμνάσιο από Μετάφραση: Διδακτική Προσέγγιση της Αρχαίας Τραγωδίας - Έξοδος της Ταυρικής Ιφιγένειας, στο Νέα Εκπαιδευτήρια Γ.Μαλλιάρα, Η Διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στο Γυμνάσιο. Ημερίδα Εκπαιδευτικού Προβληματισμού. Δευτέρα, 20 Μαρτίου 1995, Αθήνα 1995, σελ Τάσος Χρηστίδης: Η Πολυπολιτισμική Ανάγνωση της Αρχαιότητας, Σύγχρονα Θέματα, 64, Αθήνα, 1997, σσ Μαρωνίτης: Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία: Προβολή και Υποδοχή της στην Εκπαίδευση, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Κέντρο Εκπαιδευτικών Μελετών και Επιμορφώσεως, Εισηγήσεις, Η Αρχαία Ελληνική Γραμματεία από Μετάφραση. Η Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία, ΟΕΒΔ, Αθήνα, , σσ Γληνός, Εισαγωγή, ό.π., σελ Γιώργος Μαλάμης: Αρχαιο-λογήματα, Σύγχρονα Θέματα, 64, Αθήνα, 1997, σελ Γληνός, Εισαγωγή, ό.π., σελ Βλ. Remi Brague: Οι Αθέατοι Μεσάζοντες. Ανάμεσα στους Έλληνες και Εμάς οι Ρωμαίοι και οι Άραβες, στο Droit (επ), Οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι και Εμείς, Η Επικαιρότητα του Αρχαίου Κόσμου, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1992, σσ Γληνός, Εισαγωγή, ό.π., σελ

12 είναι η αρχή του 53. Τότε μπορούμε να ανιχνεύσουμε τα προβλήματα και τις κατακτήσεις του ανθρώπου, τον τρόπο σκέψης και ζωής του, τα κίνητρα και τους σκοπούς των ενεργειών του 54, όπως παρουσιάζονται στα αρχαιοελληνικά κείμενα. Θα ζήσουμε ίσως μαζί με τον άνθρωπο της αρχαιότητας τον αγώνα να κατακτήσει από τη μια τον κόσμο, που τον κυκλώνει σα φύση, από την άλλη τον κόσμο, που τον κυκλώνει σαν κληρονομιά των πατέρων του, αυτό που λέμε πνευματική παράδοση 55. Κι όλη αυτή η διαδικασία, όταν γίνεται με σωστό παιδαγωγικά τρόπο, όταν δεν επιβάλλεται 56, όταν δηλαδή επιτρέπει στο μαθητή να ψάξει και να βρεί, να διαπιστώσει και να κρίνει, να μετατεθεί και να συγκρίνει, λειτουργεί ανθρωπιστικά 57. Γίνεται πραγματικά επικοινωνία με φωνές από άλλες κουλτούρες και από άλλες εποχές και ταυτόχρονα επικοινωνία με τους διδάσκοντες και τους συμμαθητές τους 58. Καθώς μάλιστα, σύμφωνα με το μοντέλο διαδικασίας, το πλαίσιο σκοπών και αρχών είναι υπό συνεχή αναμόρφωση μέσω της δράσης, την όλη προσέγγιση συνέχει ένα ερευνητικό κλίμα. Κάτι τέτοιο όχι μόνο επιτρέπει στους διδάσκοντες να είναι δεκτικοί σε ποικίλες δραστηριότητες και προσεγγίσεις, που διασφαλίζουν και την πληρέστερη προσέγγιση του διδασκόμενου έργου, αλλά αναγνωρίζει και στους ίδιους τους μαθητές έναν πιο ενεργητικό και παρεμβατικό ρόλο και μια πιο κριτική αντιμετώπιση και της διαδικασίας προσέγγισης και της ίδιας της προσέγγισης. Άλλωτε το μάθημα της ΑΕΓ βασίζεται στην προσέγγιση και στην ερμηνεία κειμένων, και μάλιστα λογοτεχνικών, για την οποία όλο και περισσότερο πλέον αποδεχόμαστε ότι δεν υπάρχει μια δεδομένη αλήθεια 59. Ίσως βέβαια να πρέπει να μάθουμε τον τρόπο να οργανώνουμε την προσέγγιση 53 Ιωάννης Θ.Κακριδής, Ανθρωπιστικά. Ι.Ελληνική Κλασσική Παιδεία. ΙΙ. Φιλολογική Ερμηνεία, Η Βιβλιοθήκη του Φιλολόγου, Αθήνα, , σελ Μ. Σαμαρά : Ερμηνευτική Προσέγγιση Αρχαίου Ελληνικού Κειμένου από Μετάφραση, Νέα Παιδεία, 41, Αθήνα, 1987, σελ Κακριδής, Ανθρωπιστικά, ό.π., σελ Ο στείρος φρονηματισμός, η αναζήτηση διδαγμάτων, νοημάτων και μηνυμάτων, ακόμη κι εκεί που δεν υπάρχουν, καθώς και η τάση για εκλογίκευση, φαινόμενα που παρατηρούνται στη διδασκαλία της λογοτεχνίας, αναιρούν την ομορφιά και τη γοητεία του κειμένου, Γ.Δ.Παγανός: Λογοτεχνία και Σχολείο, Το Δέντρο, 48-49, 1989, σελ Σαμαρά: Ερμηνευτική Προσέγγιση, ό.π., σελ Βενετία Αποστολίδου /Γρηγόρης Πασχαλίδης & Ελένη Χοντολίδου: Η Λογοτεχνία στην Εκπαίδευση: Προϋποθέσεις για ένα Νέο Πρόγραμμα Διδασκαλίας, Σύγχρονα Θέματα, 57, 1995, σελ Το κείμενο δεν αποτελεί μια κλειστή ενότητα σημαινόντων που παραπέμπουν μονοσήμαντα σε αυστηρά καθοριμένα σημαινόμενα δε νοείται ως ταμείο μιας και μοναδικής αλήθειας, την οποία ο ειδικός κάτοχος των κανόνων μιας ιδανικής ανάγνωσης, καλείται να αποκαλύψει και να μεταδώσει στους άλλους. Είναι ένα δυναμικό πεδίο ανάπτυξης σημασιακών σχέσεων, μια σημαίνουσα πρακτική, που έχει ασφαλώς τους κοινωνικούς προσδιορισμούς της και τις κοινές προσλήψιμες αξίες της (κι εδώ μπαίνει ο ρόλος του ερευνητή και του δασκάλου), αλλά που διατηρεί παρ όλα αυτά ένα πυρήνα αυστηρά υποκειμενικού βιώματος, μη επικοινωνήσιμου, το οποίο ανοίγει αντίστοιχα προς την πλευρά 12

13 ή να κατακτούμε διάφορα κλειδιά ερμηνείας και να συνειδητοποιήσουμε τις στρατηγικές με τις οποίες παράγουμε τις πληροφορίες που χρειαζόμαστε. Ίσως ακόμη μας δίνεται η ευκαιρία, προσεγγίζοντας τα γραμματειακά γένη που αναπτύχθηκαν κατά την ελληνική αρχαιότητα, να διευρύνουμε τη λογοτεχνική παιδεία των μαθητών μας, καθώς τους φέρουμε σε επαφή με βασικούς αρχέτυπους, όσον αφορά στη μεταγενέστερη ανάπτυξη και εξέλιξη της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας 60. Η τελική ανάγνωση όμως είναι και προσωπική του κάθε μαθητή υπόθεση 61. Και όταν απαιτείται έμφαση στις απαντήσεις και στις κρίσεις των μαθητών, εκεί απαιτείται διερευνητική μάθηση. 62 Κι η ερευνητική διάθεση που έτσι καλλιεργείται βοηθά και τους διδάσκοντες όχι μόνο να διερευνήσουν το νόημα της ανθρωπιστικής και λογοτεχνικής ανάγνωσης των αρχαιοελληνικών κειμένων αλλά και να σταθούν δίπλα στους μαθητές τους στην αναζήτηση μιας σύγχρονης ανάγνωσης της αρχαιότητας, που να επηρεάζεται όσο το δυνατόν λιγότερο από στερεότυπες αντιλήψεις. Παρόλο που το μοντέλο διαδικασίας δεν είναι καθοδηγητικό, ούτε δεσμευτικό της δράσης διδάσκοντος και μαθητή, παρέχει τη δυνατότητα διδακτικής οργάνωσης μέσω κυρίως των εννοιών-κλειδιών. Οι έννοιες-κλειδιά, που για το μάθημα της ΑΕΓ θα μπορούσαν ενδεικτικά να είναι πολιτισμός, κείμενο, μύθος, άνθρωπος ή διάφορες υποέννοιες ανάλογα με το γραμματειακό είδος (αφήγηση για το έπος, όψη για την τραγωδία, αιτιότητα για τα ιστορικά κείμενα, δομή και ύφος για τα ρητορικά ), αποτελούν τους κεντρικούς άξονες για την οργάνωση και το συσχετισμό των διαδικασιών, χωρίς να κατευθύνουν σε συγκεκριμένες δραστηριότητες. Επιτρέπουν έτσι τον καθορισμό ενός ερμηνευτικού πλαισίου, μέσα στο οποίο θα κινηθεί η προσέγγιση του διδακτικού αντικειμένου, χωρίς ταυτόχρονα να προϋποθέτουν συγκεκριμένη ερμηνεία και στάση απέναντι σε αυτό. Τέλος το μοντέλο διαδικασίας δεν αποσκοπεί ούτε προσανατολίζει στη διαμόρφωση μιας πρότασης που θα μπορούσε να υιοθετηθεί αλλά αλλά στη διερεύνηση και στον έλεγχο κάποιων υποθέσεων ως προς τη διαδικασία της διδασκαλίας και τη φιλοσοφία για το μάθημα του αναγνώστη ένα ευρύτατο πεδίο συνειρμών και σημασιοδοτικών λειτουργιών, Ερατοσθένης Γ.Καψωμένος: Λογοτεχνία και Εκπαίδευση, Θαλλώ, 2, 1990, σελ Α.Ε.Πεπονή (επ.), Η Διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας από Μετάφραση στη Μέση Εκπαίδευση, ΥΠΕΠΘ, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσ/νίκη, 1998, σελ δεν είσαι μόνος σου με τα παιδιά και με το κείμενο που θα διδάξεις Κι εσύ και τα παιδιά προϋπάρχετε του χώρου επικοινωνίας που είναι η τάξη, του χώρου της σελίδας που είναι το κείμενο. Προϋπάρχετε ως υποκείμενα ενός διαλόγου με το περιβάλλον της οικογένειας, των φίλων, του χωριού, της πόλης, της γλωσσικής κοινότητας, της ιστορίας, του πολιτισμικού χωροχρόνου, Ι.Ν.Βασιλαράκης: Πριν και Γύρω από το Κείμενο. Όροι Προσδιοριστικοί κάποιων Σύγχρονων Προσεγγίσεων της Λογοτεχνίας μέσα στην Τάξη, Νέα Παιδεία, 82, 1997, σελ Stenhouse, Αν Ιntroduction, ό.π., σελ

14 που σε αυτή τη διαδικασία ανακλάται. Προτείνει έτσι αρχές για την αναμόρφωσή του ΑΠ χρησιμοποιώντας το συγκεκριμένο διδακτικό αντικείμενο περισσότερο ως παράδειγμα εφαρμογής των αρχών αυτών στην πράξη. Αυτός ο προσανατολισμός προσδίδει ένα διερευνητικό κλίμα στη διαδικασία. Κι ίσως αυτό το κλίμα να αποτελεί ζητούμενο για την εκπαιδευτική διαδικασία ευρύτερα κι όχι μόνο για τη διδασκαλία της ΑΕΓ. 14

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Δρ. Γεώργιος Ζάχος Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Εμμανουήλ Νίνος Εκπαιδευτικός, Υπεύθυνος στη Σ. Β. στο 9ο Γυμνάσιο Περιστερίου,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ. 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε.

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ. 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. Συνοδευτικό Θέματος 2: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Βασικές θέσεις για αναλυτικά προγράμματα και σχολικά βιβλία με βάση τα πορίσματα και

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Ποια μαθήματα διδάσκονται οι μαθητές της Α Λυκείου; Ποια από τα μαθήματα ανήκουν στους ίδιους κλάδους μαθημάτων; Ο παρακάτω πίνακας περιέχει όλους τους κλάδους των μαθημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός Ο Ελ Γκρέκο μάς ταξιδεύει από την Ελλάδα στην Κύπρο: «Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα». El Greco travels us from Greece to Cyprus: You have the brushes, you have

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

PATHWAY. D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching. A short review for the Greek teachers. Author: Christos Ragiadakos

PATHWAY. D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching. A short review for the Greek teachers. Author: Christos Ragiadakos PATHWAY D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching A short review for the Greek teachers Author: Christos Ragiadakos [It will be distributed to the Greek teachers during the Training

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Κ. Ραβάνης Νέες τεχνολογίες και εκπαίδευση Η μεγάλη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και οι υψηλές ταχύτητες πρόσβασης στις πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 13 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 13 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 13 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να ορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Εφαρμοσμένη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) για φοιτητές του ΤΕΠΑΕΣ ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ Λέκτορας στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης)

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης) ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ακαδημαϊκή Μονάδα: Τομέας: Εργαστήριο/Σπουδαστήριο/Κλινική: Τίτλος Μαθήματος / Θέμα Εργασίας: Κωδικός Μαθήματος: Τύπος Μαθήματος: ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διοίκηση Ανθρώπινων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Παρανοήσεις σχετικά με τη διαφοροποίηση της διδασκαλίας και της μάθησης. Κωνσταντίνος Μιχαήλ Διευθυντής ΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ Μάιος 2012

Παρανοήσεις σχετικά με τη διαφοροποίηση της διδασκαλίας και της μάθησης. Κωνσταντίνος Μιχαήλ Διευθυντής ΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ Μάιος 2012 Παρανοήσεις σχετικά με τη διαφοροποίηση της διδασκαλίας και της μάθησης Κωνσταντίνος Μιχαήλ Διευθυντής ΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ Μάιος 2012 Πώς μοιάζει μια αίθουσα διαφοροποίησης της διδασκαλίας και

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS)

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) «Κάθε συνηθισμένο παιδί είναι ικανό για ασυνήθιστα κατορθώματα» (Τζ. Ρόουλινγκ) «Όλοι οι μαθητές πρέπει να βιώνουν μια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Ιωάννινα, 5/6/2008 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων προκηρύσσει Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Επιστήμες της Αγωγής για το ακαδημαϊκό έτος

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη»

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» Κεφάλαιο: Μινωϊκός πολιτισµός (Ιστορία Γ ηµοτικού) Ενότητες: Το ανάκτορο της Κνωσού Καθηµερινή ζωή των Μινωϊτών Η τέχνη των Μινωϊτών 2. Εµπλεκόµενες

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads Το Υπουργείο Το Eκπαιδευτικό Σύστημα Πρόσβαση στη Γνώση Θρησκεύματα Μηχανή Αvαζήτησης Επικοινωνία Συχνές Ερωτήσεις Χάρτης Ιστοσελίδας Προκηρύξεις/ Νέα Διαγωνισμοί Συνέδρια/ Ημερίδες Εποπτευόμενοι Φορείς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ : ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ : ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ Ο ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ : ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Εκπαιδευτική Ημερίδα Κυπριακού

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Αγιώτης Πέτρος pagioti@sch.gr Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η έννοια των σταθερών και της καταχώρησης στη Visual Basic Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου

Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου Γρ. Δαβράζος 1, Β. Γαλάνης 2 1 Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ19, Μεταπτυχιακός Φοιτητής Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η. Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία.

Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία. Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία. Κουργιαντάκης Χαράλαμπος, Δρ., Μsc, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης Αφορμή για την εισήγηση αποτέλεσαν, από τη μια, οι πρόσφατες

Διαβάστε περισσότερα