Δράση Δ.2: Εκτός τόπου (ex situ) διατήρηση Action D.2: Ex situ conservation

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δράση Δ.2: Εκτός τόπου (ex situ) διατήρηση Action D.2: Ex situ conservation"

Transcript

1 CRETAPLANT A Pilot Network of Plant Micro-Reserves in Western Crete Πιλοτικό Δίκτυο Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών στη Δυτική Κρήτη (LIFE04NAT_GR_000104) Δράση Δ.2: Εκτός τόπου (ex situ) διατήρηση Action D.2: Ex situ conservation Πρωτόκολλα αποθήκευσης και φύτρωσης σπερμάτων καθώς και ανάπτυξης και μεταφύτευσης αρτιβλάστων Seed storage, germination, growth and outplanting protocols ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ ΑΓΡΟΝΟΜΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΝΙΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2007

2 CRETAPLANT A Pilot Network of Plant Micro-Reserves in Western Crete Πιλοτικό Δίκτυο Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών στη Δυτική Κρήτη (LIFE04NAT_GR_000104) ΔΡΑΣΗ Δ.2 Εκτός τόπου (ex situ) διατήρηση Περιεχόμενα σελ. Εισαγωγή Μεθοδολογία ) Συλλογές φυτικού υλικού 2 2) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης. 2 3) Μελέτη της συμπεριφοράς αποθήκευσης στην Τράπεζα Σπερμάτων Αποτελέσματα Androcymbium rechingeri Greuter. 6 1) Συλλογή ) Περιγραφή καρπού και σπέρματος ) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης.. 7 4) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Anthemis glaberrima (Rech.f.) Greuter ) Συλλογή ) Περιγραφή καρπού και σπέρματος ) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης ) Συμπεριφορά αποθήκευσης ) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Bupleurum kakiskalae Greuter 15 1) Συλλογή ) Περιγραφή καρπού και σπέρματος ) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης ) Συμπεριφορά αποθήκευσης ) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Cephalanthera cucullata Boiss.& Heldr. ex Reichenb. fil ) Συλλογή ) Περιγραφή καρπού και σπέρματος ) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης ) Συμπεριφορά αποθήκευσης Hypericum aciferum (Greuter) N.K.B. Robson ) Συλλογή ) Περιγραφή καρπού και σπέρματος ) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης ) Συμπεριφορά αποθήκευσης ) Ανάπτυξη αρτιβλάστων i

3 Περιεχόμενα σελ. 2.6 Nepeta sphaciotica P.H. Davis. 25 1) Συλλογή ) Περιγραφή καρπού και σπέρματος ) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης ) Συμπεριφορά αποθήκευσης. 27 5) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Phoenix theophrasti Greuter 28 1) Συλλογή ) Περιγραφή καρπού και σπέρματος ) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης. 29 4) Συμπεριφορά αποθήκευσης ) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Πρωτόκολλα φύτρωσης άλλων σημαντικών ειδών των Μικρο αποθεμάτων 33 Βιβλιογραφία.. 35 Ερευνητική ομάδα Φουρναράκη Χριστίνη Γώτσιου Παναγιώτα Γαλάνη Πολυξένη Ρεμούνδου Ηλέκτρα Μαρκάκη Ελένη Κουτσοβούλου Κατερίνα Βιολόγος (MSc), ΜΑΙΧ (συντονισμός μελέτης) Βιολόγος (MSc), ΜΑΙΧ Βιολόγος, ΜΑΙΧ Τεχν. Γεωπόνος, ΜΑΙΧ Τεχν. Γεωπόνος, ΜΑΙΧ Βιολόγος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Επιστημονικοί σύμβουλοι Θάνος Κωνσταντίνος Γεωργίου Κυριάκος Αν. Καθ., Πανεπιστήμιο Αθηνών Επ. Καθ., Πανεπιστήμιο Αθηνών ii

4 Εισαγωγή Η εκτός τόπου (ex situ) διατήρηση φυτικού γενετικού υλικού αναγνωρίζεται από τη Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα (Convention on Biological Diversity - CBD) και από διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), ως μία από τις σημαντικότερες μεθόδους διατήρησης αυτοφυών φυτών, η οποία συμπληρώνει την στρατηγική της επιτόπου (in situ) διατήρησης. Με τον όρο εκτός τόπου διατήρηση εννοείται -η διατήρηση στοιχείων βιολογικής ποικιλότητας εκτός των φυσικών τους οικοτόπων. Ωστόσο, η εκτός τόπου διατήρηση είναι εξίσου απαραίτητη για την διασφάλιση του γενετικού υλικού σε περίπτωση καταστροφικών γεγονότων και για τη διευκόλυνση πιθανής μελλοντικής επανεισαγωγής του όταν αποκατασταθεί ο οικότοπός του. Η Τράπεζα Σπερμάτων του ΜΑΙΧ, σε συνεργασία με τον Βοτανικό Κήπο, έχει σκοπό να υποστηρίξει και να ενισχύσει την εκτός τόπου διατήρηση ενδημικών και απειλούμενων φυτών της Κρήτης μέσω της αποθήκευσης και διατήρησης ενός αντιπροσωπευτικού τμήματος της γενετικής τους ποικιλότητας. Στα πλαίσια του Προγράμματος CRETAPLANT, μία ή περισσότερες σπορομερίδες από κάθε ένα από τα 7 είδη-στόχους καθώς και σπορομερίδες από έναν πρόσθετο αριθμό άλλων σημαντικών φυτών από τις περιοχές των μικρο-αποθεμάτων, αποθηκεύτηκαν στην Τράπεζα Σπερμάτων του ΜΑΙΧ. Μελετήθηκε η φύτρωση των σπερμάτων, η συμπεριφορά αποθήκευσής τους καθώς και άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με τη συλλογή, όπως μορφολογικά χαρακτηριστικά, ποιότητα σπορομερίδων, κατάλληλη περίοδος συλλογής. Τέλος καταγράφηκαν πληροφορίες σχετικές με την ανάπτυξη των αρτιβλάστων και την εγκατάστασή τους στο πεδίο. Στην παρούσα αναφορά παρουσιάζονται τα πρωτόκολλα αποθήκευσης και φύτρωσης σπερμάτων, καθώς και πρωτόκολλα ανάπτυξης και μεταφύτευσης αρτιβλάστων στον Βοτανικό Κήπο του ΜΑΙΧ και τους Βοτανικούς Κήπους του Δασαρχείου Χανίων στο Ξυλόσκαλο και στα Ποριά Λευκών Ορέων για τα είδη στόχους. Τέλος παρουσιάζονται τα πρωτόκολλα φύτρωσης για ένα σημαντικό αριθμό άλλων ειδών (ενδημικών και απειλουμένων) που απαντούν στις περιοχές των μικρο-αποθεμάτων. 1

5 1. Μεθοδολογία 1) Συλλογές Φυτικού Υλικού Στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται αναλυτικά οι συλλογές σπερμάτων από σπάνια και απειλούμενα είδη που πραγματοποιήθηκαν κατά την καλοκαιρινή και φθινοπωρινή περίοδο.. Οι συλλογές έγιναν με ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μην επηρεαστεί η επιβίωση των φυσικών πληθυσμών τους. Μετά τη συλλογή, πραγματοποιήθηκε καθαρισμός των σπερμάτων και φύλαξη στο ξηραντήριο (θερμοκρασία o C και σχετική υγρασία (RH) 15%). Μετά την ξήρανση τα σπέρματα ζυγίστηκαν, συσκευάστηκαν και αποθηκεύτηκαν σε θάλαμο κατάψυξης (-20 o C). Τμήμα των σπορομερίδων χρησιμοποιήθηκε για τον εργαστηριακό έλεγχο της φύτρωσης. Σε ορισμένες σπορομερίδες ο αριθμός των σπερμάτων δεν ήταν επαρκής για την πλήρη διερεύνηση των προβλημάτων που τέθηκαν στην παρούσα μελέτη. Κυρίως οι σπορομερίδες σπάνιων ειδών ήταν πολύ μικρές (ελάχιστος αριθμός σπερμάτων) ή προέρχονταν από 1-2 άτομα του πληθυσμού, με αποτέλεσμα να μην είναι αντιπροσωπευτικές της γενετικής ποικιλότητας του συνόλου του πληθυσμού. Κάποιες από αυτές τις σπορομερίδες ανανεώθηκαν από την καλλιέργεια των φυτών στους Βοτανικούς Κήπους του ΜΑΙΧ και της Διεύθυνσης Δασών Χανίων. 2) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης Ο εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης περιελάμβανε κυρίως τη διερεύνηση της ληθαργικής κατάστασης των σπερμάτων, τη συμπεριφορά αποθήκευσης (μέσω της μελέτης της βιωσιμότητας των σπερμάτων) και τη διερεύνηση του ρόλου της θερμοκρασίας και του φωτός στη φύτρωση. Για τα πειράματα φύτρωσης χρησιμοποιήθηκαν 3 τυχαία δείγματα με 30 ή 50 σπέρματα. Τα σπέρματα τοποθετούνταν ομοιόμορφα για διάβρεξη σε υπόστρωμα από άγαρ (2%) μέσα σε τρυβλία Petri τα οποία στη συνέχεια μεταφέρονταν σε θαλάμους ανάπτυξης φυτών. Χρησιμοποιήθηκαν έξι (6) θάλαμοι με ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας και φωτισμού, τύπου AGP 600 του οίκου TECNOLAB Ισπανίας και τύπου Economic Delux του οίκου SNIJDERS SCIENTIFIC B.V. Για τη μελέτη της επίδρασης της θερμοκρασίας στη φύτρωση, η θερμοκρασία κάθε θαλάμου είχε προγραμματιστεί να είναι σταθερή όλο το εικοσιτετράωρο. Οι θερμοκρασίες που μελετήθηκαν ήταν: 5, 10, 15, 20, 25 και 30 ο C. 2

6 Η επίδραση του λευκού φωτός στη φύτρωση μελετήθηκε σε όλες τις θερμοκρασίες. Η φωτοπερίοδος (φως/σκοτάδι) είχε προγραμματιστεί 12h/12h ανά ημέρα σε κάθε θάλαμο. Για τα πειράματα στο συνεχές σκοτάδι, τα τρυβλία με τα σπέρματα τοποθετούνταν μέσα σε μεταλλικά κουτιά αδιαπέραστα από το φως και οι μετρήσεις των φυτρωμένων σπερμάτων γίνονταν σε ειδικό σκοτεινό δωμάτιο με πράσινο φως ασφαλείας (που δεν επηρεάζει τη φύτρωση). Σαν κριτήριο της φύτρωσης θεωρείται η ορατή έξοδος του ριζιδίου από το σπερματικό περίβλημα. Τα φυτρωμένα σπέρματα απομακρύνονταν από τα τρυβλία μετά από κάθε μέτρηση. Για τη δημιουργία των διαγραμμάτων φύτρωσης υπολογίστηκαν οι μέσες τιμές των 3 δειγμάτων και το τυπικό σφάλμα (± SE). Οι τιμές αυτές είναι διορθωμένες ως προς τον αριθμό των κενών σπερμάτων που καταμετρούνταν μετά το τέλος κάθε πειράματος φύτρωσης. 3) Μελέτη της συμπεριφοράς αποθήκευσης στην Τράπεζα Σπερμάτων Για τη μελέτη της συμπεριφοράς αποθήκευσης εφαρμόστηκε το πρωτόκολλο που προτείνεται από τους Hong και Ellis (1996). Τα σπέρματα μετά τη συλλογή τοποθετούνταν πρώτα στο ξηραντήριο και όταν η περιεκτικότητα τους σε υγρασία υπολογιζόταν γύρω στο 5-7% συσκευάζονταν σε γυάλινα δοχεία τα οποία κλείνουν ερμητικά και αποθηκεύονταν στο θάλαμο κατάψυξης στους -20 ο C για 3-4 μήνες. Μετά από αυτό το χρονικό διάστημα τα δοχεία μεταφέρονταν από το χώρο του θαλάμου κατάψυξης στο χώρο του εργαστηρίου χωρίς να ανοιχτούν και παρέμεναν 1-2 ημέρες για να αποψυχθούν τα σπέρματα. Κατόπιν πραγματοποιούνταν πειράματα φύτρωσης σύμφωνα με τις ιδανικές, για κάθε είδος, συνθήκες για τη διερεύνηση της βιωσιμότητας των σπερμάτων. Εάν τα σπέρματα διατηρούν τη βιωσιμότητα τους, χαρακτηρίζονται ορθόδοξα. Για τον προσδιορισμό της συμπεριφοράς αποθήκευσης, εκτός από τον έλεγχο βιωσιμότητας, συγκρίνονται και οι καμπύλες φύτρωσης πριν και μετά την αποθήκευση. 3

7 Πίνακας 1. Συλλογές σπερμάτων στα πλαίσια του Προγράμματος CRETAPLANT. ΕΙΔΟΣ Ημερομηνία συλλογής Τοποθεσία Nepeta sphaciotica P.H. Davis Χανιά, Λευκά όρη, Σβουριχτή Nepeta sphaciotica P.H. Davis Χανιά, Λευκά όρη, Σβουριχτή Androcymbium rechingeri Greuter Χανία, μικρο-απόθεμα Ελαφονήσι Bupleurum kakiskalae Greuter Χανιά, Βοτανικός Κήπος Ομαλού Nepeta sphaciotica P.H. Davis Χανιά, Βοτανικός Κήπος Ομαλού Bupleurum kakiskalae Greuter Χανιά, Λευκά όρη, Λινοσέλι Hypericum aciferum (Greuter) Robson Χανιά, μικρο-απόθεμα Φουρνωτής Androcymbium rechingeri Greuter Χανιά, Ήμερη Γραμβούσα Androcymbium rechingeri Greuter Χανία, μικρο-απόθεμα Ελαφονήσι Androcymbium rechingeri Greuter Χανιά, Ελαφονήσι, Απέναντι παραλία Androcymbium rechingeri Greuter Χανιά, Φαλάσσαρνα Anthemis glaberrima (Rech. Fil.) Greuter Anthemis glaberrima (Rech. Fil.) Greuter Cephalanthera cucullata Boiss. & Heldr. Ex.Reichenb.fil. Cephalanthera cucullata Boiss. & Heldr. Ex.Reichenb.fil Χανιά, Ήμερη Γραμβούσα Χανιά, Άγρια Γραμβούσα Χανιά, μικρο-απόθεμα Κουστογέρακο Ηράκλειο, περιοχή Ρούβα Bupleurum kakiskalae Greuter Χανιά, Βοτανικός Κήπος Ομαλού Alyssum fragillimum (Bald.) Rech. Fil. Alyssum sphacioticum Boiss. & Heldr Χανιά, Λευκά όρη, Σβουριχτή Χανιά, Λευκά όρη, Σβουριχτή Nepeta sphaciotica P.H. Davis Χανιά, Λευκά όρη, Σβουριχτή Verbascum spinosum L Χανιά, Λευκά όρη, Λινοσέλι 4

8 Πίνακας 1 (συνέχεια) ΕΙΔΟΣ Ημερομηνία συλλογής Τοποθεσία Bupleurum kakiskalae Greuter Χανιά, Βοτανικός Κήπος Ομαλού Bupleurum kakiskalae Greuter Χανιά, Βοτανικός Κήπος Ομαλού Hypericum aciferum (Greuter) Robson Hypericum aciferum (Greuter) Robson Bellevalia brevipedicelata Turrill Viola scorpiuroides Coss Χανιά, μικρο-απόθεμα Φουρνωτής Χανιά, Τρυπητή Χανιά, μικρο-απόθεμα Χρυσοσκαλίτισσα Χανιά, μικρο-απόθεμα Χρυσοσκαλίτισσα Androcymbium rechingeri Greuter Χανία, μικρο-απόθεμα Ελαφονήσι Centaurea pumilio L Χανία, μικρο-απόθεμα Ελαφονήσι Silene succulenta Forssk. subsp. succulenta Cerastium scaposum Boiss. & Heldr. Cephalanthera cucullata Boiss. & Heldr. ex.reichenb.fil Χανία, μικρο-απόθεμα Ελαφονήσι Χανιά, μικρο-απόθεμα Κουστογέρακο Χανιά, μικρο-απόθεμα Κουστογέρακο 5

9 2. Αποτελέσματα 2.1 Androcymbium rechingeri Greuter 1) Συλλογή Η καταλληλότερη περίοδος για τη συλλογή σπερμάτων του Androcymbium rechingeri είναι κατά τους μήνες Μάιο έως Ιούνιο. Την περίοδο αυτή το υπέργειο τμήμα του φυτού είναι ξηρό και οι κάψες, που αποτελούν τη μονάδα διασποράς, συνήθως περικλείονται από τα ξηρά τμήματα του περιανθίου και των φύλλων και σπάνια εμφανίζονται απομονωμένες (Εικ. 1). Την περίοδο αυτή, οι κάψες παραμένουν κλειστές. Εικόνα 1. Το Α. rechingeri κατά την περίοδο συλλογής σπερμάτων. Διακρίνονται οι μονάδες διασποράς του φυτού. Περίοδος ανθοφορίας καρποφορίας Ανθ Καρπ Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοεμ Δεκ 2) Περιγραφή καρπού και σπέρματος Καρπός: κάψα 6-12 mm, με σχήμα ανεστραμμένο απιοειδές χωρίς αδενώδη στίγματα, που σπανιότερα μπορεί να υπάρχουν στην κορυφή (Εικ. 2) Κάθε κάψα περιέχει ~30 σπέρματα. Σπέρματα: σχεδόν σφαιρικά, με ανάγλυφη επιφάνεια, μήκους 1,5-1,8(-2) mm. (Εικ. 2). Βάρος σπέρματος: 1,9+0,06 mg. 6

10 Γ A Β Δ Ε Εικόνα 2. Καρποί και σπέρματα του Α. rechingeri: Καρποί-κάψες (Α, Β), σπέρματα (Γ), εγκάρσια τομή σπέρματος όπου διακρίνεται το έμβρυο (Δ, Ε). 3) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης Στα σπέρματα του A. rechingeri φαίνεται ότι το σπερματικό περίβλημα εμποδίζει και καθυστερεί την έξοδο του ριζιδίου, σε πειραματικές συνθήκες στο εργαστήριο. Τα τελικό ποσοστό και το τάχος φύτρωσης καταγράφηκε μεγαλύτερο στα σπέρματα στα οποία προηγουμένως το σπερματικό περίβλημα είχε τραυματιστεί μηχανικά (τρίψιμο με γυαλόχαρτο) (Εικ. 3). Τα σπέρματα δεν παρουσιάζουν κάποιας μορφής μορφολογικό λήθαργο (μικρό, υπανάπτυκτο έμβρυο). Η αναλογία μήκος εμβρύου/μήκος σπέρματος είναι ~ 0,5 (Εικ. 2). Τα σπέρματα του είδους Androcymbium rechingeri φυτρώνουν σε χαμηλές θερμοκρασίες (10-15 ο C). Το τάχος της φύτρωσης είναι μεγαλύτερο στους 15 ο C. Στο απόλυτο σκοτάδι η φύτρωση αναστέλλεται και το ποσοστό της τελικής φύτρωσης είναι μικρότερο του 20% (Εικ. 4). 7

11 Androcymbium rechingeri 80 Φύτρωση, % C Φ/Σ A 15 C Φ/Σ Ξ Χρόνος, ημέρες Εικόνα 3. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων του Androcymbium rechingeri στους 15 o C, σε εναλλασσόμενες συνθήκες φωτισμού (λευκό φως/σκοτάδι, Φ/Σ, 12h/12h). Ξ: Σπέρματα που είχαν προηγουμένως υποστεί τραυματισμό του περιβλήματος, Α: ακατέργαστα (ακέραια) σπέρματα. Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. Φύτρωση, % Androcymbium rechingeri 10 C Φ/Σ 15 C Φ/Σ 20 C Φ/Σ 10 C Σ 15 C Σ 20 C Σ Χρόνος, ημέρες Εικόνα 4. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων του Androcymbium rechingeri στους 10, 15 και 20 o C, σε συνεχές σκοτάδι (Σ) και σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ 12h/12h. Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. 4) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Στην Εικόνα 5 παρουσιάζονται τα διάφορα στάδια ανάπτυξης των αρτιβλάστων αμέσως μετά τη φύτρωση. Από τις πειραματικές συνθήκες φύτρωσης συμπεραίνουμε ότι η φύτρωση στο πεδίο λαμβάνει χώρα το φθινόπωρο ή το χειμώνα, αμέσως μετά τη διασπορά. Για δύο τουλάχιστον έτη, από τη φύτρωση και 8

12 μέχρι την ανάπτυξη του βολβού, τα φυτά βρίσκονται σε μη αναπαραγωγική φάση, δηλαδή δεν ανθοφορούν. Στα πλαίσια του παρόντος Προγράμματος, φυτά που καλλιεργήθηκαν στο Βοτανικό Κήπο του ΜΑΙΧ, για δύο τουλάχιστον έτη δεν ανθοφόρησαν. A Β Γ Δ Ε Εικόνα 5. Ανάπτυξη αρτιβλάστων του Androcymbium rechingeri: αρχικά στάδια φύτρωσης (Α, Β, Γ), αρτίβλαστα 4 μήνες μετά τη φύτρωση (Δ) και ώριμος βολβός (Ε). 9

13 2.2 Anthemis glaberrima (Rech. fil.) Greuter 1) Συλλογή Τα σπέρματα της Anthemis glaberrima ωριμάζουν Ιούνιο με Ιούλιο (Εικ. 6). Η ωρίμανση των σπερμάτων είναι σταδιακή, τόσο στις ταξικαρπίες σε διαφορετικά μέρη του φυτού αλλά και μέσα στην ίδια ταξικαρπία. Οι «υπερώριμες» ταξικαρπίες έχουν ήδη χάσει ένα μεγάλο μέρος των σπερμάτων, ενώ οι «ανώριμες» έχουν ελάχιστα ώριμα σπέρματα. Μια καλή μέθοδος είναι η προσεκτική συλλογή φαινομενικά ώριμων ταξικαρπιών και η παραμονή τους για κάποιο διάστημα σε συνθήκες δωματίου ώστε να ωριμάσουν περαιτέρω, πριν οποιοδήποτε άλλο χειρισμό. Περίοδος ανθοφορίας καρποφορίας Ανθ Καρπ Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοεμ Δεκ Εικόνα 6. Η Anthemis glaberrima κατά την περίοδο της καρποφορίας. 2) Περιγραφή καρπού και σπέρματος Καρποί: αχαίνια mm (χωρίς τη στεφάνη - κορώνα), με αυλάκια (ή ελαφρώς αυλακωτά), κυλινδρικά-αντικωνικά, κορώνα έως 0.5 mm η οποία είναι κοντύτερη ή σχεδόν εκλείπει στην μία πλευρά, η οποία εύκολα χαράζει-σχίζεται, υαλώδης (Εικ. 7). Σπέρμα: με τοιχώματα που συμφύονται με τα τοιχώματα του περικαρπίου. Έμβρυο με καλά ανεπτυγμένες κοτυληδόνες, σπαθιδοειδές, δεν παρατηρείται ενδοσπέρμιο (Εικ. 7). Βάρος καρπού: 0,53 +0,01 mg. 10

14 A Β Γ Δ Εικόνα 7. Μονόσπερμοι καρποί (αχαίνια) της Anthemis glaberrima (Α, Β), έμβρυο που καλύπτεται από τμήμα του περικαρπίου (Γ, Δ). 3) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης Στα πειράματα που έγιναν στο εργαστήριο για τη μελέτη της φύτρωσης των σπερμάτων της Anthemis glaberrima, χρησιμοποιήθηκε κατά αρχάς η μονάδα διασποράς που είναι ο καρπός (αχαίνιο). Διαπιστώθηκε ότι σε όλες τις θερμοκρασίες και συνθήκες φωτισμού που μελετήθηκαν, τα τελικά ποσοστά φύτρωσης ήταν πολύ μικρά, κάτω από 10%. Ο παράγοντας που εμποδίζει την φύτρωση πιθανόν εντοπίζεται στο περικάρπιο, διότι μετά την απομάκρυνσή του τα σπέρματα δεν παρουσιάζουν κάποιο είδους λήθαργου. Διερευνήθηκε η πιθανότητα ο παράγοντας που αναστέλλει τη φύτρωση να εντοπίζεται στο αιθέριο έλαιο που βρίσκεται άφθονο στους αδένες του περικαρπίου (αυτοπάθεια). Τα αχαίνια ξεπλύθηκαν με κρύο ή και χλιαρό νερό για την απομάκρυνση των δευτερογενών μεταβολιτών αλλά και αυτός ο χειρισμός δεν είχε κανένα αποτέλεσμα στη φύτρωση των σπερμάτων. 11

15 Anthemis glaberrima 80 Φύτρωση, % C Φ/Σ χωρίς περικάρπιο 10 C Φ/Σ Χρόνος, ημέρες Εικόνα 8. Σύγκριση της χρονικής πορείας της φύτρωσης ακέραιων σπερμάτων και σπερμάτων μετά την απομάκρυνση του περικαρπίου (χωρίς περικάρπιο) της Anthemis glaberrima στους 10 o C, σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ) (12h/12h). Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. Για την πειραματική μελέτη της φύτρωσης των σπερμάτων της A. glaberrima, τμήμα του περικάρπιου απομακρύνθηκε με μηχανικό μέσο. Τα αχαίνια πιέστηκαν σε μεταλλικό πλέγμα ελαφρά με ένα κομμάτι καουτσούκ. Με την πίεση, τα αχαίνια ανοίγουν κατά μήκος, χωρίς να συνθλίβονται, και έτσι απελευθερώνεται το εσωτερικό, που είναι το έμβρυο καλυπτόμενο από μία λεπτή μεμβράνη η οποία αποτελεί τμήμα του περικαρπίου. Η παραπάνω μέθοδος, όταν γίνεται με προσοχή, είναι γρήγορη και εύκολη και δεν καταστρέφεται το έμβρυο. Μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των σπερμάτων καταστρέφονται, κυρίως διότι η εύθραυστη μεμβράνη που τα περιβάλει διαρρηγνύεται. Διερευνήθηκε η επίδραση τριών σταθερών θερμοκρασιών (5, 10 και 15 o C) σε σπέρματα από τα οποία είχε αφαιρεθεί το περικάρπιο. Τα τελικά ποσοστά φύτρωσης είναι υψηλά, πάνω από 96%, στις τρεις θερμοκρασίες που εξετάστηκαν (Εικ. 9). Η φύτρωση ξεκίνησε την τρίτη ημέρα μετά τη διάβρεξη και ολοκληρώθηκε τη δεκάτη ενάτη με εικοστή ημέρα (Εικ. 9). Σε προ-πειράματα που έγιναν στους 20 o C παρατηρήθηκε καθυστέρηση της φύτρωσης και επιπλέον, τα σπέρματα προσβλήθηκαν από μύκητες. 12

16 Το λευκό φως δεν φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τη φύτρωση της Anthemis glaberrima στις χαμηλές θερμοκρασίες 5 και 10 o C, ενώ παρατηρείται προώθηση της φύτρωσης στους 15 o C (Εικ. 9). Anthemis glaberrima 80 Φύτρωση, % C Φ/Σ 5 C Σ 10 C Φ/Σ 10 C Σ 15 C Φ/Σ 15 C Σ Χρόνος, ημέρες Εικόνα 9. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων της Anthemis glaberrima στους 5, 10 και 15 o C, σε συνεχές σκοτάδι (Σ) και σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ) (12h/12h). Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. 4) Συμπεριφορά αποθήκευσης Τα σπέρματα διατήρησαν την βιωσιμότητα τους μετά την αποθήκευση στους -20 o C (Εικ. 10). Πρέπει να σημειωθεί ότι αποθηκεύτηκαν καρποί (αχαίνια) και κατόπιν για να μελετηθεί η βιωσιμότητά τους (πειράματα φύτρωσης) απομακρύνθηκε το περικάρπιο. Τα σπέρματα χαρακτηρίζονται από ορθόδοξη συμπεριφορά αποθήκευσης. 5) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Τα αρτίβλαστα αναπτύσσονται σχετικά γρήγορα κατά το μήνα Νοέμβριο στο φυσικό τους περιβάλλον ώστε τα φυτά να έχουν τη δυνατότητα να εγκατασταθούν και να ανθίσουν την άνοιξη. Στο Βοτανικό Κήπο του ΜΑΙΧ τα αρτίβλαστα που παράχθηκαν στο εργαστήριο (Εικ. 11) αναπτύχθηκαν φυσιολογικά. Παρατηρήθηκε αναγέννηση του πληθυσμού στο Βοτανικό Κήπο από σπέρματα του προηγούμενου έτους. 13

17 Anthemis glaberrima 80 Φύτρωση, % C Φ/Σ - Ξ 10 C Φ/Σ - Τ Χρόνος, ημέρες Εικόνα 10. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων της Anthemis glaberrima στους 10 o C, σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ), 12h/12h. Ξ: Σπέρματα που παρέμειναν στο ξηραντήριο περισσότερο από 4 μήνες, Τ: Σπέρματα που αποθηκεύτηκαν στην Τράπεζα (-20 o C) περισσότερο από 3 μήνες. Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. A Β Γ Δ Εικόνα 11. Ανάπτυξη αρτιβλάστων της Anthemis glaberrima: αρχικά στάδια φύτρωσης (Α, Β, Γ), νεαρά φυτά ένα μήνα περίπου μετά τη φύτρωση (Δ). 14

18 2.3 Bupleurum kakiskalae Greuter 1) Συλλογή Η κατάλληλη περίοδος για τη συλλογή ώριμων σπερμάτων του B. kakiskalae είναι τέλος Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου. Παλαιότερες σπορομερίδες (έτη συλλογής 2000 και 2001) που ήταν αποθηκευμένες στην Τράπεζα Σπερμάτων του ΜΑΙΧ, βρέθηκε ότι είχαν προσβληθεί από έντομα. Τα σπέρματα φαίνονταν εξωτερικά ακέραια αλλά εσωτερικά είχαν αναπτυχθεί προνύμφες εντόμου. Τα έντομα δεν αναπτύχθηκαν κατά την παραμονή των σπερμάτων στο εργαστήριο επειδή οι συνθήκες δεν ήταν ευνοϊκές (χαμηλή θερμοκρασία) αλλά η προσβολή είχε γίνει ήδη στο φυσικό πληθυσμό πριν από τη συλλογή. Είναι απαραίτητο επομένως οι συλλογές να αποθηκεύονται το γρηγορότερο δυνατό στην Τράπεζα Σπερμάτων ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε προσβολή των υγιών σπερμάτων από τυχόν προσβεβλημένα σπέρματα. Περίοδος άνθισης καρποφορίας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοεμ Δεκ Ανθ Καρπ 2) Περιγραφή καρπού και σπέρματος Οι καρποί είναι ξηρά σχιζοκάρπια τα οποία διαχωρίζονται όταν ωριμάσουν κατά μήκος της επιφανείας του διαφράγματος σε δύο μονόσπερμους ανεξάρτητους καρπούς ή μερικάρπια. Τα μερικάρπια, που είναι και η μονάδα διασποράς του φυτού, είναι ελλειπτικά επιμήκη, (3) 4 5 (6) mm, επίπεδα ή κοίλα στην εσωτερική πλευρά. Το ενδοσπέρμιο είναι ελαιώδες και το έμβρυο που έχει σχήμα γραμμικό δεν είναι καλά ανεπτυγμένο. (Εικ. 12). Βάρος σπέρματος: 5,8 + 0,25 mg. 15

19 A Β Γ Δ Ε Εικόνα 12. Σχιζοκάρπιο και καρποί του Bupleurum kakiskalae: Σχιζοκάρπιο (Α), μέγεθος μερικαρπίων (σπερμάτων) (Β, Γ), εγκάρσια τομή σπέρματος μία μέρα μετά τη διάβρεξη (Δ), εγκάρσια τομή σπέρματος 25 ημέρες μετά τη διάβρεξη (Ε). Με τον κόκκινο κύκλο υποδεικνύεται το έμβρυο. 3) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης Τα σπέρματα του Bupleurum kakiskalae φυτρώνουν σε χαμηλές θερμοκρασίες 5 και 10 o C (Εικ. 13), ενώ η φύτρωση αναστέλλεται στους 15 και 20 o C. Η φύτρωση στους 5 o C ξεκινά 20 περίπου ημέρες μετά τη διάβρεξη των σπερμάτων και ολοκληρώνεται σε 40 περίπου ημέρες ενώ στους 10 o C η φύτρωση καθυστερεί και ολοκληρώνεται μετά από 3 μήνες με την προώθηση του λευκού φωτός ενώ καθυστερεί περισσότερο σε συνεχές σκοτάδι. Το έμβρυο είναι μικρό και υπανάπτυκτο (Εικ. 12) οπότε απαιτείται η ανάπτυξη του εμβρύου πριν τη φύτρωση. Η αναλογία μήκους εμβρύου/μήκος σπέρματος είναι αρχικά περίπου 0,3 για να φτάσει λίγο πριν τη φύτρωση στο 0,8 (Εικ. 12). Στο φυσικό πληθυσμό οι καιρικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη του εμβρύου τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου, αμέσως μετά τη διασπορά. Την περίοδο αυτή το υγρό υπόστρωμα και οι σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες είναι κατάλληλες για την ανάπτυξή του. Περίπου το 20% των σπερμάτων (120) τα οποία συλλέχτηκαν από το έδαφος την 1 η Δεκεμβρίου (20-30 μέρες μετά τη διασπορά των σπερμάτων) είχαν ήδη φυτρώσει και η φύτρωση των υπολοίπων σπερμάτων συνεχίστηκε αμέσως στο εργαστήριο αφού τοποθετήθηκαν σε θαλάμους ανάπτυξης με σταθερή θερμοκρασία 5 και 10 o C. 16

20 Bupleurum kakiskalae 80 Φύτρωση, % C Φ/Σ 10 C Φ/Σ 5 C Σ 10 C Σ Χρόνος, ημέρες Εικόνα 13. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων του Bupleurum kakiskalae στους 5 και 10 o C, σε συνεχές σκοτάδι (Σ) και σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ), 12h/12h. Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. 4) Συμπεριφορά αποθήκευσης Τα σπέρματα παρουσιάζουν ορθόδοξη συμπεριφορά αποθήκευσης και διατηρούν τη βιωσιμότητα τους στις συνθήκες της Τράπεζας Σπερμάτων του ΜΑΙΧ. 5) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Η ανάπτυξη του ριζιδίου γίνεται πολύ γρήγορα και μετά από περίπου 15 ημέρες φτάνει σε μήκος τα 9 cm (Εικ. 14). Αυτό πιθανόν είναι μία προσαρμογή του φυτού για την εγκατάσταση των αρτιβλάστων στις δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή (εύκολα διασπώμενα ασβεστολιθικά βράχια και κοιλότητες με μεγάλη ποσότητα νεκρού φυτικού υλικού (φύλλα, κλαδιά, κλπ)). Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, το φυτό είναι μονοκαρπικό, δηλαδή ανθίζει μία φορά στο τέλος της ζωής του, και η άνθιση λαμβάνει χώρα έως και 12 έτη μετά τη φύτρωση. Φυτά που καλλιεργήθηκαν στον Βοτανικό Κήπο της Διεύθυνσης Δασών Χανίων άνθισαν σχεδόν όλα (15 φυτά) κατά το τρίτο έτος της ζωής τους και συνεπώς φαίνεται ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι εκείνοι που κυρίως καθορίζουν το κύκλο ζωής του φυτού. Τα αρτίβλαστα στο Βοτανικό Κήπο του ΜΑΙΧ δεν άνθισαν ποτέ και το φυτό δεν φαίνεται να αντέχει σε χαμηλό υψόμετρο. Πολλά φυτά δεν επιβίωσαν αφού προσβλήθηκαν πιθανόν από μύκητες. 17

21 A Β Γ Δ Εικόνα 14. Η ανάπτυξη του ριζιδίου (Α) και του αρτιβλάστου 15 ημέρες (Β) και 25 ημέρες μετά τη φύτρωση (Γ) και νεαρά φυτά του Bupleurum kakiskalae μετά από περίπου 3-4 μήνες (Δ). Αντίθετα, τα 75 φυτά που παραδόθηκαν συνολικά από το φυτώριο του ΜΑΙΧ στη Διεύθυνση Δασών Χανίων, στα πλαίσια του Προγράμματος, καλλιεργούνται στους δύο αλπικούς Βοτανικούς Κήπους με επιτυχία. 18

22 2.4 Cephalanthera cucullata Boiss. & Heldr. ex.reichenb. fil. 1) Συλλογή Τα σπέρματα της Cephalanthera cucullata ωριμάζουν το μήνα Αύγουστο που είναι και η καλύτερη περίοδος για τη συλλογή τους. Αν οι κάψες είναι κλειστές, είναι προτιμότερο να μην ανοιχθούν για να αποφευχθεί μόλυνση των σπερμάτων από μικρόβια που θα αναπτυχθούν αργότερα στο θρεπτικό υπόστρωμα. Περίοδος άνθισης καρποφορίας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοεμ Δεκ Ανθ Καρπ 2) Περιγραφή καρπού Κάψα μήκους cm και πλάτους περίπου cm η οποία διανοίγεται από 3 κατά μήκος ραφές. Σπέρματα πολυάριθμα, πολύ μικρά με λεπτό περικάρπιο και ατελές αδιαφοροποίητο έμβρυο, χωρίς ενδοσπέρμιο (Εικ. 15, 16). Β A Γ Εικόνα 15. Καρποί και σπέρματα της Cephalanthera cucullata: ταξικαρπία (Α) καρποί-κάψες (Β) και σπέρματα (Γ). 19

23 3) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης Η φύτρωση και η ανάπτυξη των σπερμάτων των ορχεοειδών συνδέεται άμεσα με τη παρουσία ορισμένων μυκήτων με τους οποίους σχηματίζουν χαρακτηριστικές συμβιωτικές ενώσεις, τις ενδοτροφικές μυκόρριζες. Τα σπέρματά τους δεν έχουν σχεδόν καθόλου αποθησαυριστικές ουσίες και το έμβρυο τους είναι ατελές και αδιαφοροποίητο, γι αυτό και δεν φυτρώνουν αν στο υπόστρωμα που βρίσκονται δεν υπάρχουν υφές του συμβιωτικού τους μυκορριζικού μύκητα. Για τους λόγους αυτούς παρά το τεράστιο αριθμό σπερμάτων που παράγονται, ελάχιστα τελικά φυτρώνουν στη φύση. Για τη φύτρωση των σπερμάτων των ορχεοειδών στο εργαστήριο, χρησιμοποιούνται διάφορα υποστρώματα τα οποία περιέχουν θρεπτικές ουσίες που υποβοηθούν την ανάπτυξη των σπερμάτων. Τα εμπορικά σκευάσματα είναι αποτελεσματικά αλλά μόνο για ορισμένα είδη. Απαιτείται λοιπόν η χρήση διάφορων σκευασμάτων μέχρις ότου επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος, χρησιμοποιήθηκε ως υπόστρωμα PHYTAMAX Orchid medium της SIGMA με ξυλάνθρακα και σκόνη μπανάνας (charcoal and banana powder). Η προετοιμασία των δειγμάτων έγινε σύμφωνα με τις διεθνείς υποδείξεις για την φύτρωση ορχεοειδών. Τα δείγματα τοποθετήθηκαν σε δύο θαλάμους με σταθερή θερμοκρασία, 15 και 20 C αντίστοιχα και σε δύο συνθήκες φωτισμού (απόλυτο σκοτάδι και εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι 12h/12h). Τα σπέρματα παρέμειναν ζωντανά για 6 περίπου μήνες αλλά δεν φύτρωσαν (Εικ. 16). Οι προσπάθειες συνεχίζονται με διαφορετικό υπόστρωμα. Εικόνα 16. Σπέρματα σε θρεπτικό υπόστρωμα. 20

24 Το φυτό δεν καλλιεργείται στους Βοτανικούς Κήπους διότι θεωρήθηκε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια εκρίζωσης και μεταφοράς των φυτών θα ήταν επισφαλής και επιπλέον πιθανόν να επηρέαζε αρνητικά τους φυσικούς πληθυσμούς του φυτού. 4) Συμπεριφορά αποθήκευσης Είναι γνωστό ότι τα ευαίσθητα σπέρματα των ορχεοειδών δεν διατηρούν για μεγάλο χρονικό διάστημα τη βιωσιμότητά τους όπως άλλα είδη με ορθόδοξη συμπεριφορά αποθήκευσης. 21

25 2.5 Hypericum aciferum (Greuter) N.K.B. Robson 1) Συλλογή Το φυτό αυτό έχει παρατεταμένη περίοδο άνθισης, από Ιούνιο έως Νοέμβριο. Ένας μεγάλος αριθμός ανθέων αποβάλλονται κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η καταλληλότερη περίοδος για τη συλλογή σπερμάτων είναι το μήνα Δεκέμβριο. Περίπου 17% των σπερμάτων των σπορομερίδων ήταν άγονα (κενά). Περίοδος άνθισης καρποφορίας Ανθ Καρπ Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοεμ Δεκ 2) Περιγραφή καρπού και σπέρματος Ο καρπός είναι τρίχωρη κάψα, 4-5 x 2-3 mm (δεν περιλαμβάνονται οι στύλοι) επιμήκης λογχοειδής σε πλάγια όψη, σχεδόν ίση με τον κάλυκα. Οι ώριμες κάψες ανοίγουν κατά μήκος όταν βρίσκονται σε ξηρό περιβάλλον και ξανακλείνουν όταν βρεθούν σε υγρό περιβάλλον (φαινόμενο ξηροχασίας) (Εικ. 17). Τα σπέρματα είναι επιμήκη, μήκους 1,5-1,7 mm, υποκυλινδρικά, ελαφρώς κυρτά και φέρουν σαρκώδες φυμάτιο, το γνωστό ελαιόσωμα (Εικ. 18). Το έμβρυο είναι γραμμικό και καταλαμβάνει το εσωτερικό του σπέρματος. Ενδοσπέρμιο δεν υπάρχει, χαρακτηριστικό γνώρισμα των σπερμάτων της οικογένειας Guttiferae (Εικ. 18). Μέσο βάρος σπέρματος: mg. Εικόνα 17. Ο καρπός-κάψα του Hypericum aciferum. 22

26 Εικόνα 18. Σπέρματα του Hypericum aciferum, δεξιά διακρίνεται το έμβρυο σε σπέρμα που έχει διαβραχεί. 3) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης Διερευνήθηκε η επίδραση τριών σταθερών θερμοκρασιών (10, 15, 20 o C) στη φύτρωση των σπερμάτων του H. aciferum. Η ιδανικότερη θερμοκρασία ήταν οι 15 o C και η φύτρωση δεν φαίνεται να επηρεάζεται από το φως (Εικ. 19). Τα σπέρματα δεν παρουσιάζουν καμίας μορφής λήθαργο. Τα τελικά ποσοστά φύτρωσης σε σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες (10 και15 o C) είναι υψηλά (%), ενώ στις υψηλές θερμοκρασίες (20 o C) η φύτρωση αναστέλλεται, με τελικό ποσοστό φύτρωσης 60% μετά από 35 ημέρες διάβρεξης. Το μεγαλύτερο τάχος φύτρωσης παρατηρήθηκε στους 15 ο C, η οποία είναι και η ευνοϊκότερη θερμοκρασία για την φύτρωση των σπερμάτων του είδους. Η φύτρωση στους 15 ο C ξεκίνησε την 5 η ημέρα μετά τη διάβρεξη και ολοκληρώθηκε μετά από περίπου 23 ημέρες. Στις χαμηλές θερμοκρασίες (10 ο C) παρατηρήθηκε καθυστέρηση στην έναρξη της φύτρωσης, έναρξη που καταγράφεται την 14 η ημέρα μετά τη διάβρεξη (Εικ. 19). Το λευκό φως δεν επηρεάζει τη φύτρωση του H. aciferum και ανεξάρτητα από τις θερμοκρασιακές συνθήκες, η χρονική πορεία καθώς και τα τελικά ποσοστά φύτρωσης δεν παρουσιάζουν διαφορές, είτε τα σπέρματα βρίσκονται σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ) (12h/12h), είτε σε συνεχές σκοτάδι (Σ) (Εικ. 19). 23

27 Hypericum aciferum 80 Φύτρωση,% Χρόνος, ημέρες 10 C Φ/Σ 20 C Φ/Σ 10 C Σ 20 C Σ 15 C Φ/Σ 15 C Σ Εικόνα 19. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων του Hypericum aciferum στους 10, 15, και 20 o C, σε συνεχές σκοτάδι (Σ) και σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ) (12h/12h). Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. 4) Συμπεριφορά αποθήκευσης Τα σπέρματα που αποθηκεύτηκαν στην Τράπεζα Σπερμάτων για 4 περίπου μήνες, διατήρησαν τη βιωσιμότητα τους, συνεπώς εμφανίζουν ορθόδοξη συμπεριφορά αποθήκευσης. Επιπλέον, δεν παρατηρήθηκε μεταβολή της χρονικής πορείας της φύτρωσης μετά την αποθήκευση στους -20 ο C. 5) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Τα αρτίβλαστα του Hypericum aciferum αναπτύσσονται σχετικά αργά (Εικ. 20) και μετά από 6 περίπου μήνες είναι έτοιμα να μεταφυτευθούν στον Βοτανικό Κήπο. Τα φυτά έχουν εύρωστο βλαστό, είναι ανθεκτικά στις συνθήκες καλλιέργειας και δεν παρουσιάζουν προβλήματα προσαρμογής. Εικόνα 20. Αρτίβλαστα του Hypericum aciferum. 24

28 2.6 Nepeta sphaciotica P.H. Davis 1) Συλλογή Η καταλληλότερη περίοδος για τη συλλογή σπερμάτων της N. sphaciotica είναι στα μέσα του μηνός Σεπτεμβρίου. Περίπου % των σπερμάτων των σπορομερίδων είναι άγονα (κενά). Λόγω της υπερβόσκησης τα ανθοφόρα (καρποφόρα) στελέχη είναι ελάχιστα ανά άτομο. Περίοδος άνθισης καρποφορίας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοεμ Δεκ Ανθ Καρπ 2) Περιγραφή καρπού και σπέρματος Καρπός θραυστόκαρπος που διασπάται σε 4 μονόσπερμα μικρά κάρυα 2,0-2,3 x 1,0-1,2 mm (Εικ. 21, 22), σκούρου καφέ χρώματος, φυματιώδη. Κάρυα 2,0-2,3 x 1,0-1,2 mm. Ο καρπός περικλείεται από κάλυκα(εικ. 21). Βάρος σπέρματος: 0,9 + 0,03 mg. A Β Γ Εικόνα 21. Ώριμες ταξικαρπίες της N. sphaciotica (Α) και κάλυκας που περιέχει τον καρπό (Β, Γ). 25

29 A Β Εικόνα 22. Σπέρματα (κάρυα) της N.sphaciotica (Α, Β). 3) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης Η φύτρωση των σπερμάτων της N. sphaciotica παρατηρείται σε σχετικά υψηλές θερμοκρασίες (15-20 C) και αναστέλλεται σε χαμηλές θερμοκρασίες (10 C). Η φύτρωση αρχίζει 4-5 ημέρες μετά τη διάβρεξη στις θερμοκρασίες 15 και 20 C, ενώ το τάχος φύτρωσης είναι μεγαλύτερο στους 15 C. Το φως προωθεί τη φύτρωση των σπερμάτων ενώ στο απόλυτο σκοτάδι η φύτρωση αναστέλλεται. Όταν τα δείγματα, μετά την παραμονή τους στο σκοτάδι για περίπου 20 μέρες, μεταφέρθηκαν στο φως (12h/12h) στην ίδια θερμοκρασία, η φύτρωση άρχισε μετά από 2-4 ημέρες και το τάχος ήταν αρκετά μεγάλο (Εικόνα 23). Nepeta sphaciotica 80 Φύτρωση,% L/D Χρόνος, ημέρες 20 C Φ/Σ 20 C Σ 15 C Φ/Σ 15 C Σ 10 oc L/D 10 oc D Εικόνα 23. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων της Nepeta sphaciotica στους 5, 10, 15 και 20 o C, σε συνεχές σκοτάδι (Σ) και σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ) (12h/12h). Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. 26

30 4) Συμπεριφορά αποθήκευσης Τα σπέρματα της Nepeta sphaciotica παρουσιάζουν ορθόδοξη συμπεριφορά αποθήκευσης και διατηρούν τη βιωσιμότητά τους στις συνθήκες της Τράπεζας Σπερμάτων. 5) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Τα αρτίβλαστα αναπτύσσονται σχετικά αργά (Εικ. 24). Μεταφυτεύτηκαν σε γλάστρες και παρέμειναν στο φυτώριο του ΜΑΙΧ για 1 περίπου έτος. Κατόπιν, συνολικά 36 φυτά παραδόθηκαν στη Διεύθυνση Δασών Χανίων και καλλιεργούνται στους δύο αλπικούς Βοτανικούς Κήπους. Τα φυτά που καλλιεργούνται στο Βοτανικό Κήπο του ΜΑΙΧ δεν άνθισαν ποτέ και πιθανότατα δεν αντέχουν σε χαμηλό υψόμετρο. Πολλά φυτά δεν επιβίωσαν αφού προσβλήθηκαν πιθανόν από μύκητες σε αντίθεση με τα φυτά στους αλπικούς Βοτανικούς Κήπους όπου καλλιεργούνται με επιτυχία. Α Β Εικόνα 24. Αρτίβλαστα της Nepeta sphaciotica: Φυτρωμένο σπέρμα (Α) και αρτίβλαστα 1 μήνα περίπου μετά τη φύτρωση (Β). 27

31 2.7 Phoenix theophrasti Greuter 1) Συλλογή Δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθούν συλλογές σπερμάτων από τον πληθυσμό του μικρο-αποθέματος, καθώς τα ελάχιστα θηλυκά άτομα του πληθυσμού δεν καρποφόρησαν κατά τη διάρκεια υλοποίησης του Προγράμματος, αλλά ούτε και άλλα δένδρα του είδους κοντά στη περιοχή. Οι επανειλημμένες προσπάθειες τεχνητής επικονίασης που εφαρμόστηκαν δεν έφεραν αποτέλεσμα. Για τα πειράματα φύτρωσης χρησιμοποιήθηκαν σπέρματα που συλλέχθηκαν στις περιοχές Πρέβελη και Βάι. Οι καρποί του Phoenix theophrasti ωριμάζουν από τον Οκτώβριο έως και τον Ιανουάριο (Φεβρουάριο). Και στις δύο περιοχές που έγιναν οι συλλογές παρατηρούνται πολλά θηλυκά δένδρα. Περίοδος άνθισης καρποφορίας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοεμ Δεκ Ανθ Καρπ 2) Περιγραφή του καρπού και του σπέρματος Ταξικαρπία φόβη, πλατιά, με πολυάριθμες μονόσπερμες ράγες, ελλειπτικές, (12-) x 7-11 mm, κιτρινοκαφέ και ινώδεις όταν ωριμάσουν (Εικ. 25). Σπέρμα ωοειδές, με στρογγυλεμένα άκρα, x 6-7 mm, με μία βαθιά αυλακώδη ραφή κατά μήκος, σχεδόν κυκλικό σε κάθετη διατομή, με ομοιογενές ενδοσπέρμιο στο οποίο παρεισδύει ο φλοιός στο σημείο της ραφής. Η θέση του εμβρύου είναι πλάγια, αντιδιαμετρικά της ραφής και ένα μικρό κοίλωμα στο φλοιό υποδεικνύει την ακριβή του θέση (Εικ. 26). Βάρος σπέρματος: 362,2 + 6,28 mg. 28

32 Εικόνα 25. Ταξικαρπία και καρποί του P. theophrasti. ΠΡΕΒΕΛΗ ΒΑΙ Εικόνα 26. Σπέρματα του P. theophrasti από τις περιοχές Πρέβελη και Βάι (πάνω σειρά), κάτω υποδεικνύεται η θέση του εμβρύου και το σημείο εξόδου του ριζιδίου. 3) Εργαστηριακός έλεγχος της φύτρωσης Η φύτρωση των σπερμάτων του Phoenix theophrasti επιτυγχάνεται σε υψηλές θερμοκρασίες (15-30 C) και στους 30 C ολοκληρώνεται σε 20 περίπου ημέρες (Εικ πρώτος έλεγχος από τον πληθυσμό στο Βάι). Δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στη φύτρωση των σπερμάτων από τους δύο πληθυσμούς που μελετήθηκαν (Εικ.28 δεύτερος έλεγχος από τον πληθυσμό στο Βάι και Εικ

33 έλεγχος από τον πληθυσμό στην Πρέβελη). Το λευκό φως φαίνεται να αναστέλλει τη φύτρωση στις χαμηλές θερμοκρασίες (Εικ. 28, 29). Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι το συγγενές είδος Phoenix dactylifera πιθανόν χαρακτηρίζεται από μορφολογικό λήθαργο, δηλαδή απαιτείται η ανάπτυξη του εμβρύου πριν τη φύτρωση. Ωστόσο, μετρήσεις του εμβρύου του Phoenix theophrasti που έγιναν από την ημέρα της διάβρεξης έως και την ημέρα της φύτρωσης, έδειξαν ότι το έμβρυο δεν αναπτύσσεται σημαντικά μέσα σε αυτό το διάστημα και επομένως δεν παρουσιάζει μορφολογικό λήθαργο. Επίσης, σπέρματα αμέσως μετά τη συλλογή φυτρώνουν ταχύτερα από αφυδατωμένα σπέρματα. Phoenix theophrasti - Βάι Φύτρωση, % Χρόνος, ημέρες 15 C Φ/Σ 15 C Σ 20 C Φ/Σ 20 C Σ 25 oc Φ/Σ 25 C Σ 30 C Φ/Σ 30 C Σ Εικόνα 27. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων του Phoenix theophrasti (πρώτος έλεγχος από τον πληθυσμό στο Βάι) στους 15, 20, 25και 30 o C, σε συνεχές σκοτάδι (Σ) και σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ) (12h/12h). Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. 4) Συμπεριφορά αποθήκευσης Τα σπέρματα του Phoenix theophrasti παρουσιάζουν ορθόδοξη συμπεριφορά αποθήκευσης και διατηρούν τη βιωσιμότητά τους στις συνθήκες της Τράπεζας Σπερμάτων. 30

34 Phoenix theophrasti - Βάι Φύτρωση, % C Φ/Σ 15 C Φ/D 20 C Φ/Σ 10 C Σ 15 C Σ 20 C Σ Χρόνος, ημέρες Εικόνα 28. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων του Phoenix theophrasti (δεύτερος έλεγχος από τον πληθυσμό στο Βάι) στους 10, 15και 20 o C, σε συνεχές σκοτάδι (Σ) και σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ) (12h/12h). Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. Phoenix theophrasti - Πρέβελη Φύτρωση, % C Φ/Σ 15 C Φ/Σ 20 C Φ/Σ 10 C Σ 15 C Σ 20 C Σ Χρόνος, ημέρες Εικόνα 29. Χρονική πορεία της φύτρωσης των σπερμάτων του Phoenix theophrasti (πληθυσμός Πρέβελης) στους 10, 15 και 20 o C, σε συνεχές σκοτάδι (Σ) και σε εναλλασσόμενες συνθήκες λευκό φως/σκοτάδι (Φ/Σ) (12h/12h). Οι κατακόρυφες γραμμές αντιστοιχούν στο ± τυπικό σφάλμα. 31

35 5) Ανάπτυξη αρτιβλάστων Τα αρτίβλαστα μεγαλώνουν σχετικά αργά (Εικ. 30) και απαιτούνται αρκετά έτη για την ανάπτυξη ενός αναπαραγωγικά ώριμου ατόμου. Στο Βοτανικό Κήπο του ΜΑΙΧ καλλιεργούνται δέντρα που προέρχονται από τον πληθυσμό στο Βάι. A B Γ Εικόνα 30. Διάφορα στάδια ανάπτυξης των αρτιβλάστων του Phoenix theophrasti. Αρχικά στάδια της φύτρωσης (Α, Β). Αρτίβλαστο μετά από 3 μήνες περίπου (Γ). 32

36 Πρωτόκολλα φύτρωσης άλλων σημαντικών ειδών Στον Πίνακα 2 δίδονται πληροφορίες για τη συμπεριφορά αποθήκευσης και τα βέλτιστα πρωτόκολλα φύτρωσης άλλων σημαντικών ειδών τα οποία απαντούν εντός των ορίων των μικρο-αποθεμάτων. Συλλογές από τα παραπάνω είδη είναι αποθηκευμένες στην Τράπεζα Σπερμάτων του ΜΑΙΧ. Πίνακας 2. Η συμπεριφορά αποθήκευσης, το βέλτιστο πρωτόκολλο φύτρωσης και το τελικό ποσοστό φύτρωσης άλλων σημαντικών ειδών που απαντούν στα μικρο αποθέματα (Φ/Σ: Φως/Σκοτάδι). ΟΝΟΜΑ Allium bourgeaui Rech.f. subsp. creticum Bothmer Alyssum fragillimum (Bald.) Rech. fil. Alyssum sphacioticum Boiss. & Heldr. Arabis cretica Boiss. & Heldr. Asperula pubescens (Willd.) Ehrend. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟ- ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ Asperula rigida Sm. Bellevalia brevipedicelata Turrill Campanula cretica (A.DC) D.Dietr. Campanula jacquinii (Sieber) A.DC. Campanula saxatilis L. subsp. saxatilis Centaurea pumilio L Cerastium scaposum Boiss. & Heldr Cirsium morinifolium Boiss. & Heldr Crepis auriculifolia Sieber ex Spreng Crepis sibthorpiana Boiss. & Heldr ΒΕΛΤΙΣΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΦΥΤΡΩΣΗΣ 10 o C σε συνεχές σκοτάδι 20 o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ* 12h/12h 15 o C σε συνεχές σκοτάδι o C σε Φ/Σ 12h/12h 15 o C σε Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι 10 o C σε συνεχές σκοτάδι 15 o C σε Φ/Σ 12h/12h o C σε Φ/Σ 12h/12h 15 o C σε Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h o C σε Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h ΤΕΛΙΚΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΦΥΤΡΩΣΗΣ (%)

37 Πίνακας 2. (συνέχεια) ΟΝΟΜΑ Draba cretica Boiss. & Heldr. Erysimum mutabile Boiss. & Heldr Galium fruticosum Willd Hypericum trichocaulon Boiss & Heldr ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟ- ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ Origanum dictamnus L. Origanum microphyllum (Benth.) Vogel Petromarula pinnata (L.) A. DC Phlomis lanata Willd. Satureja cretica (L.) Briq. Scutellaria sieberi Benth Senecio fruticulosus Sm Sideritis syriaca L. subsp. syriaca Silene succulenta Forssk. subsp. succulenta Staechelina petiolata (L.) Hilliard & B.L. Burtt Teucrium cuneifolium Sm. Tulipa cretica Boiss. & Heldr Verbascum spinosum L Viola scorpiuroides Coss. ΒΕΛΤΙΣΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΦΥΤΡΩΣΗΣ o C σε Φ/Σ 12h/12h 10 o C σε συνεχές σκοτάδι o C σε συνεχές σκοτάδι o C σε Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h 15 o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h o C σε Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h 20 o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h 15 o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h o C σε Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι 10 o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h o C σε Φ/Σ 12h/12h 10 o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h o C σε συνεχές σκοτάδι ή Φ/Σ 12h/12h 10 o C σε συνεχές σκοτάδι ΤΕΛΙΚΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΦΥΤΡΩΣΗΣ (%)

38 Βιβλιογραφία Amaral Franco, J Phoenix L. In: Tutin, T.G. et al. (eds) Flora Europea 5: 268, Cambridge University Press Baden, C Chromosome numbers in the Nepeta sibthorpii group (Lamiaceae). Willd.13: Baden, C Biosystematic studies in the Nepeta sibthorpii group (Lamiaceae) in Greece. Opera Bot.93: 1-54 Baden, C. 1991: Nepeta L. In: Strid, A., and Kit Tan (eds): Mountain flora of Greece 2: Edinburgh University Press. Barrow, C. S A Revision of Phoenix. Reprinted from the Kew Bulletin : A Monograph of Phoenix L. (Palmae: Coryphoideae) vol. 53 Pt. 3. Royal Botanic Garden Kew Bergmeier, E Zur bedeutung der beweidung für die griechische phrygana. Ber.d. Reinh.-Tüxen-Ges. 8: Fernandes, R.B. 1976: Anthemis L. In: Tutin, T.G. et al. (eds): Flora Europaea 4: Cambridge University Press Gealy, D.R., Υoung, F.L. & Morrow, L.A Germination of mayweed (Anthemis cotula) achenes and seed. Weed Science. 33: 1, Greuter, W Beitraege zur Flora der Suedaegaeis 1-7. Candollea 20: Greuter, W Additions to the flora of Crete, Ann. Musei Goulandris 1: Greuter, W Phoenix theophrastii Greuter. Nepeta sphaciotica P.H. Davis. Bupleurum kakiskalae Greuter. IUCN. (Red Data Book of Greece in print version) Greuter, W Bupleurum kakiskalae Greuter In: Phitos, D. et al. (eds): The Red Data Book of rare and threatened plants of Greece. K. Michalas S. A. Athens. pp Greuter, W Nepeta sphaciotica P.H. Davis In: Phitos, D. et al. (eds): The Red Data Book of rare and threatened plants of Greece. K. Michalas S. A. Athens. pp Greuter, W Phoenix theophrasti Greuter In: Phitos, D. et al. (eds): The Red Data Book of rare and threatened plants of Greece. K. Michalas S. A. Athens. pp Heywood, H.V Androcymbium Willd. In: Tutin, T.G. et al. (eds) Flora Europea 5: 21. Cambridge University Press Jahn, R. & Schonfelder, P Exkursionsflora fur Kreta. Eugen Ulmer GmbH & Co. Germany. 446 pp Kypriotakis, Z Hypericum aciferum (Greuter) N.K.B. Robson In: Phitos, D. et al. (eds): The Red Data Book of rare and threatened plants of Greece. K. Michalas S. A. Athens. pp Montmollin, De P Contribution à l étude cytotaxonomique de la flore crétoise et en particulier de ses endémiques. Thèse présentée à la Faculté des Sciences de l Université de Neuchatel, pp.194 Phitos, D. & Kypriotakis, Z Anthemis glaberrima (Rech. fil.) Greuter. In: Phitos, D. et al. (eds): The Red Data Book of rare and threatened plants of Greece. K. Michalas S. A. Athens. pp Phitos, D. & Kypriotakis,Z Androcymbium rechingeri Greuter. In: Phitos, D. et al. (eds): The Red Data Book of rare and threatened plants of Greece. K. Michalas S. A. Athens. pp

39 Rechinger, K. H Neue Beitrage zur Flora von Kreta. Denkschr. Akad. Wiss. Wien 105 (2,2) [p.142 as Ammanthus glaberrimus p.145] Robson, N.K.B Hypericum L. In: Tutin, T.G. et al. (eds) Flora Europea 2: , Cambridge University Press Robson, N.K.B Studies in Hypericum: validation of new names. Bull. Brit. Mus. (Nat.Hist.) Bot. 23(2): Turland, N.J Floristic notes from Crete. Botanical Journal of the Linnean Society. 108: Turner, C Nepeta L. In: Tutin, T.G. et al. (eds) Flora Europea 3: Cambridge University Press Tzanoudakis, D. & Kypriotakis, Z Chromosome studies in the Greek flora III. Karyotypes of eight Aegean species. Bot. Helv. 97(2): Κυπριωτάκης, Ζ Συμβολή στη μελέτη της χασμοφυτικής χλωρίδας της Κρήτης και προτάσεις για τη διαχείριση της ως φυσικού πόρου (φυσιολατρικός τουρισμός, ανθοκομία, εθνοβοτανική κλπ.). Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Πατρών. 230 σελ 36

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Βλάστηση των σπερμάτων. Μελέτη των εξωγενών περιβαλλοντικών παραγόντων επηρεάζουν τη βλάστηση των σπερμάτων ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Βλάστηση των

Διαβάστε περισσότερα

Εκλαϊκευμένη Αναφορά

Εκλαϊκευμένη Αναφορά PLANT-NET CY www.plantnet.org.cy Δημιουργία Δικτύου Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών στην Κύπρο για τη Διατήρηση Ειδών και Οικοτόπων Προτεραιότητας LIFE08 NAT/CY/000453 Εκλαϊκευμένη Αναφορά Ιούνιος 2013 Το Έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ A - D Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος Φοίτος, Θεοφάνης Κωνσταντινίδης & Γεωργία Καμάρη Επιμέλεια κειμένων: Πέπη Μπαρέκα ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 NAT/CY/000453

LIFE08 NAT/CY/000453 LIFE8 NAT/CY/453 Δράση Γ.7: Συλλογή και αποθήκευση σπερμάτων των υπό μελέτη ειδών στην τράπεζα σπερμάτων του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών για την εκτός-τόπου διατήρησή τους Παραδοτέο: Πρωτόκολλα για την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΡΥΘΡΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ & ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ A - D Επιτροπή Έκδοσης: Δημήτριος Φοίτος, Θεοφάνης Κωνσταντινίδης & Γεωργία Καμάρη Επιμέλεια κειμένων: Πέπη Μπαρέκα ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΑΝΙΑ, ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ TAXA

ΣΠΑΝΙΑ, ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ TAXA ΣΠΑΝΙΑ, ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ TAXA ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Ιωάννης Μπαζός Εργαστήριο Συστηματικής Βοτανικής, Τομέας Οικολογίας και Ταξινομικής, Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών, 157 84 Αθήνα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ Η επιτυχία μιας ανθοκομικής καλλιέργειας στην ύπαιθρο εξασφαλίζεται όταν οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες για ένα συγκεκριμένο είδος.

Διαβάστε περισσότερα

Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος

Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος Ο κόκκινος ρυγχωτός κάνθαρος (σκαθάρι) το έντοµο δηλαδή Rhynchophorus ferrugineus, είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων Mediterranean Agronomic Institute of Chania

Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων Mediterranean Agronomic Institute of Chania 2015 Η Μ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ι Ο C A L E N D A R Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων Mediterranean Agronomic Institute of Chania Ελληνική Δημοκρατία - Περιφέρεια Κρήτης Hellenic Republic - Region Of Crete

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L.) Moench ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ BIOSIS Πρόγραμμα ΚοινοτικήςΠρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΛΕΧΑΙΝΩΝ 19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.)

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δρ Ελένη Μαλούπα, Τακτική Ερευνήτρια ΕΘΙΑΓΕ Fritilaria pontica Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις για την προστασία των παράκτιων αμμοθινών με είδη Juniperus στην Κρήτη και στο Νότιο Αιγαίο JUNICOAST

Δράσεις για την προστασία των παράκτιων αμμοθινών με είδη Juniperus στην Κρήτη και στο Νότιο Αιγαίο JUNICOAST LIFE07NAT/GR/000296 Δράσεις για την προστασία των παράκτιων αμμοθινών με είδη Juniperus στην Κρήτη και στο Νότιο Αιγαίο JUNICOAST Δράση C.8: Εκτός τόπου διατήρηση Παραδοτέο C.8.1: Εκτός τόπου διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Χωρολογία των φυτών Εξελικτική ή ιστορική φυτογεωγραφία Φυτοκοινωνιολογία Οικολογική φυτογεωγραφία Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ 1) Η ερμηνεία της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμα, 25-10-2011 O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Βιολογικός κύκλος

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικής Έρευνας Βόρειας Ελλάδας, Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας, 57001, Τ.Θ. 60125, Θέρµη, Θεσσαλονίκη, Ε-mail: bbgk@bbgk.gr

Γεωργικής Έρευνας Βόρειας Ελλάδας, Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας, 57001, Τ.Θ. 60125, Θέρµη, Θεσσαλονίκη, Ε-mail: bbgk@bbgk.gr EX SITU ΙΑΤΗΡΗΣΗ ΑΥΤΟΦΥΩΝ ΕΙ ΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΛΩΡΙ ΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΥΤΟΦΥΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΕΙ ΩΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ Ι ΡΥΜΑΤΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μαλούπα Ε. 1, Κρίγκας Ν. 2, Καρύδας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 26 27 Φεβρουαρίου 2014, Athens Ledra Hotel, Αθήνα Η ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ Καθ. Ζαχαράτος Γεράσιμος Δρ. Μαρκάκη Μαρία Πανούση Σοφία Δρ. Σώκλης Γιώργος Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το γένος Hypericum L. στην Ελλάδα

Το γένος Hypericum L. στην Ελλάδα Το γένος Hypericum L. στην Ελλάδα Αδαμαντία Πυλαρά 1, Ελευθερία Καρατζά 1 & Γρηγόρης Ιατρού 1 1 Τμήμα Βιολογίας, Τομέας Βιολογίας Φυτών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26500 Πάτρα Περιεχόμενα Α. Περίληψη 2 B. Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ - ΕΚΒΥ 1997-1998

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ - ΕΚΒΥ 1997-1998 \ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ - ΕΚΒΥ 1997-1998 ΤΟΜΕΑΣ 5: ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα,

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, GREEK RED SAFFRON Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ - Η ΦΥΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΩ

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ - Η ΦΥΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΩ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ - Η ΦΥΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΩ Ειρήνη Βαλλιανάτου Δρ. Βιολογίας, Συστηματικός Βοτανικός-Φυτοκοινωνιολόγος Πανεπιστήμιο Αθηνών, Βοτανικός Κήπος Ι. & Α. Ν. Διομήδους Σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά προϊόντα κήπου. του γκαζόν

Βιολογικά προϊόντα κήπου. του γκαζόν Δωρεάν Δωρεάν συμβουλές συμβουλές Βιολογικά προϊόντα κήπου Το σύστημα περιποίησης του γκαζόν Ο χλοοτάπητας το "πράσινο σαλόνι"! Το μυστικό......κρύβεται σε ένα σύστημα περιποίησης γκαζόν που καλύπτει τις

Διαβάστε περισσότερα

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp.

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΡΥΓΧΩΤΟΥ ΚΑΝΘΑΡΟΥ RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΡΥΓΧΩΤΟΣ ΚΑΝΘΑΡΟΣ ( Red Palm Weevil ) πρόκειται για κολεόπτερο έντοµο της οικογένειας Curculionidae το οποίο προσβάλλει τα

Διαβάστε περισσότερα

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Κωνσταντίνος Καζαντζής 1 και Πασχάλης Αποστόλου 2 1 ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων, Τ.Θ. 122, 592 00 Νάουσα 2 «Φυτώρια Αποστόλου», 592 00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΚΕ ΜΠΑΝΙΟΥ ΒΕΛΑΝΙΔΙΑΣ hüma ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ

ΠΑΡΚΕ ΜΠΑΝΙΟΥ ΒΕΛΑΝΙΔΙΑΣ hüma ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΠΑΡΚΕ ΜΠΑΝΙΟΥ ΒΕΛΑΝΙΔΙΑΣ hüma ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ www.huema.de Περιεχομενα ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΒΕΛΑΝΙΔΙΑΣ hüma ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΓΕΝΙΚΗ ΟΔΗΓΙΑ... 3 ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ... 5 ΕΓΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΣ... 5 ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΙΑ ΑΣΤΟΧΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος, Υποψήφια διδάκτωρ. Πανεπιστηµίου Αθηνών

ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος, Υποψήφια διδάκτωρ. Πανεπιστηµίου Αθηνών Μορφολογικά γνωρίσµατα χρησιµοποιούµενα στην ταξινόµηση των φυτών. Ταξινοµική αξία των διαφόρων µορφολογικών χαρακτήρων: ρίζα, βλαστός, φύλλα, άνθος, ταξιανθίες, καρποί. ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, Βιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS)

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) econteplusproject Organic.Edunet ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη του τμήματος Πυρηνοκάρπων - Μηλοειδών Διεύθυνση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΥΠΑΑΤ ΛΑΡΙΣΑ 22-02-2013 ΜΥΡΤΙΛΟ 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ Υψηλό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Χ.Κ. ΚΙΤΣΑΚΗ 2008 1 Αντικείμενα της ενότητας Ορισμοί και έννοιες Σκοπός των διεργασιών της ανάπτυξης Πού και πώς πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της του Δρ. Σπύρου Λιονάκη, Γεωπόνου Καθηγητή Δενδροκομίας Τροπικά, Υποτροπικά & Μεσογειακά Καρποφόρα Δένδρα Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΤΕΙ Κρήτης (πρώην Ερευνητή στο Ινστιτούτο Ελιάς

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το σχολικό κήπο Πετρίδου Βαρβάρα,

Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το σχολικό κήπο Πετρίδου Βαρβάρα, «Ο σχολικός κήπος μέσα από ένα πρόγραμμα Π.Ε.: Κομποστοποίηση-Κατασκευή βραχόκηπου» Παρασκευή 2 Μαΐου 2014,Π.Ε. & Δ.Ε. Β Αθήνας Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλαβή έντομα και ωφέλιμα αρθρόποδα στους ελαιώνες της Τριφυλίας την περίοδο 2012-2013

Επιβλαβή έντομα και ωφέλιμα αρθρόποδα στους ελαιώνες της Τριφυλίας την περίοδο 2012-2013 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χρήσης. Έγχρωμη Κάμερα για Εντοιχιζόμενη Μπουτονιέρα 1265..

Οδηγίες χρήσης. Έγχρωμη Κάμερα για Εντοιχιζόμενη Μπουτονιέρα 1265.. Οδηγίες χρήσης Έγχρωμη Κάμερα για Εντοιχιζόμενη Μπουτονιέρα 1265.. Περιγραφή συσκευής Η έγχρωμη κάμερα ανήκει στο σύστημα επικοινωνίας εισόδου Gira και εξυπηρετεί στην επέκταση της εντοιχιζόμενης μπουτονιέρας.

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη

Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη Η παρακολούθηση της άγριας ζωής στον Εθνικό Δρυμό Σαμαριάς Λευκά Όρη Ε. Περουλάκη, Μηχανικός Περιβάλλοντος MSc Α. Μπαρνιάς, Δασολόγος MSc Δρ. Π. Λυμπεράκης, Πρόεδρος ΔΣ ΦΔΕΔΣ Λευκά Όρη Τα Λευκά Όρη καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

Φ.. ΧΕΛΜΟΥ-ΒΟΥΡΑΪΚΟΥ Dr. ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΙΑΤΡΟΥ Καθηγητής ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Πρόεδρος Σ Φ Χελµού-Βουραϊκού Σύντοµο ιστορικό 1992 Πρόταση Ορειβατικού Συλλόγου Καλαβρύτων

Διαβάστε περισσότερα

Ίνες υάλου για δομητικές συνδέσεις και αγκυρώσεις των ινωπλισμένων πολυμερών (ΙΩΠ)

Ίνες υάλου για δομητικές συνδέσεις και αγκυρώσεις των ινωπλισμένων πολυμερών (ΙΩΠ) Φύλλο Ιδιοτήτων Προϊόντος Έκδοση 16/02/2012 Κωδικός: 2012.08.03.020 SikaWrap Anchor G SikaWrap Anchor G Ίνες υάλου για δομητικές συνδέσεις και αγκυρώσεις των ινωπλισμένων πολυμερών (ΙΩΠ) Περιγραφή Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

1.0 Πρόλογος. 1.1 Ενδημικά φυτά

1.0 Πρόλογος. 1.1 Ενδημικά φυτά ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : 1.0 Πρόλογος...1 1.1 Ενδημικά φυτά...1 1.2 Αυτοφυή και ενδημικά φυτά στο χώρο...2 1.3 Τρόποι προστασίας των φυτών...2 1.4 Η έρευνα...3 2.0 Ενδημικά και αυτοφυή φυτά...4 2.1 Αυτοφυή φυτά...4

Διαβάστε περισσότερα

Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος;

Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος; Βότανα της Κρήτης, ένας ανεκμετάλλευτος πλούτος; Δρ. Κώστας Δ. Οικονομάκης Γεωπόνος, τέως Τακτικός Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ c.economakis@yahoo.gr Α) ΠΑΡΟΎΣΑ ΚΑΤΆΣΤΑΣΗ Η αρωματική-φαρμακευτική χλωρίδα της Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Συγκριτική μελέτη της αποτελεσματικότητας δικτύου της παγίδας «ΔΑΚΟ-ΦΑΚΑ» κατά του δάκου της ελιάς (Βactrocera oleae, Diptera: Tephritidae) σε ελιές ποικιλίας Κορωνέικη. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο δάκος της ελιάς (Bactrocera

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης

ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΔΡΑΣΗ 2: Παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων Παραδοτέο: Έκθεση των αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΜΙΝΟ-16 ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΜΙΝΟ-16 ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ ARTIS AgriFood Research & Technological Innovation Specialists ΜΕΛΕΤΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΜΙΝΟ-16 ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ Δρ. ΗΛΙΑΣ ΚΑΛΦΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Σελ. 0 «Εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να

Διαβάστε περισσότερα

Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Φυτών της Κύπρου

Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Φυτών της Κύπρου Πρακτικά 10 ου Συνεδρίου Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας, 2005 635 Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Φυτών της Κύπρου 1 Τσιντίδης Τ., 1 Χριστοδούλου Χ., 1 Κυριάκου Θ., 1 Παπαχριστοφόρου Τ., 1 Κυριάκου Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ. Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!!

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ. Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!! ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!! ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ADURO Asgård ΜΟΝΤΕΛΟ Σελίδα Asgård 1 3 Asgård

Διαβάστε περισσότερα

200 κ.εκ. ATONIK SL K-22853/31007 - GREECE

200 κ.εκ. ATONIK SL K-22853/31007 - GREECE 071047 K-22853 (12 pages) 20/07/10 10:52 Page 1 K-22853/31007 - GREECE - (COVER) PAGE 1 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΧΡΗΣΤΕΣ ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΑΡ. ΕΓΚΡ. ΥΠ. ΑΓΡ. ΑΝΑΠΤ. & ΤΡΟΦΙΜΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΤΕΙ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΕΥΧΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ «Βελτίωση της Πατατοκαλλιέργειας με Χρήση Εξειδικευμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας

Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας Φοιτητές: Ηλιάνα Γκοβίνα Κατερίνα Κάμπα Δημήτρης Φραγκούλης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 Ιουλίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Απρίλιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ

ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ ΑΝΟΙΞΗ οθξξ ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΓΛΥΚΟ ΑΡΧΙΖΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΠΕΦΤΟΥΝ ΤΑ ΦΥΛΛΑΡΑΚΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΜΟΡΦΑ ΚΛΑΔΙΑΚΙΑ ΠΑΜΕ ΘΑΛΑΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1

071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1 071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1 071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page2 K-31951/31307 - GREECE - (BASE) - PAGE 2 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ιωαννίδης Κων/νος (2),

Διαβάστε περισσότερα

Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς

Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς ρ. Παυλίνα ρογούδη, Αναπληρώτρια Ερευνήτρια ιεύθυνση Αγροτικής Έρευνας Ελληνικός Γεωργικός Οργανισµός ΗΜΗΤΡΑ, Νάουσα Νάουσα, Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα επεξεργασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Ποσότητα γόνου & ακμαίων μελισσών Μεταχείριση του μελισσιού κατά τη διάρκεια του έτους Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Πληθυσμός Παραγωγική φάση Παράλληλη ανάπτυξη γόνος Μείωση γόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΙΔΑΚΗΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΙΔΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΙΔΑΚΗΣ Ειδικό Τεχνικό Προσωπικό Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Ελλάδα Διεύθυνση 1ο χλμ. Δράμας -

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Εγκατάσταση και αποτελέσματα παρακολούθησης της φυσικής και τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα, προοπτικές έρευνας και τεκμηρίωσης Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ; Βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία των ζώντων οργανισμών στη Γη. Περιλαμβάνει όλους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ) Δυτικής Θεσσαλίας

Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ) Δυτικής Θεσσαλίας Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ) Δυτικής Θεσσαλίας Απολογιστικά στοιχεία έτους 2006 Το 2006 έγινε επέκταση του προγράμματος ανακύκλωσης στους Δήμους Παλαμά, Μουζακίου, Σοφάδων, Πύλης, Φαρκαδώνας

Διαβάστε περισσότερα