Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο. Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή *

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο. Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή * delis@mfa."

Transcript

1 Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή * Πεπίλητη Τα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) πξνζέιθπζαλ ην ελδηαθέξνλ θνξέσλ (θξαηηθψλ θαη ηδησηηθψλ) κεηά ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ Έσο ηφηε ηα άηνκα απηά βξίζθνληαλ ππφ ηελ πξνζηαζία ηεο νηθνγέλεηάο ηνπο ή ζε ηδξχκαηα/άζπια (Σηαζηλφο 1991). Γπλακηθή αιιαγή ζηελ εθπαίδεπζε ησλ αηφκσλ κε ςπρηθέο θαη δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο πξαγκαηνπνηήζεθε κεηά ηε ζεζκνζέηεζε ηνπ λφκνπ 2817/2000 γηα ηελ «Δθπαίδεπζε αηόκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο». Με ην λφκν απηφ ην ΥΠΔΠΘ εηζάγεη ηελ πνιηηηθή ηνπ «ελόο ζρνιείνπ γηα όινπο» πξνσζψληαο έηζη ηε ζπλεθπαίδεπζε θαη θνηλσληθή έληαμε 1 αηφκσλ κε θαη ρσξίο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ο λόκνο 3699/2008 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηόκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» ζπλερίδεη θαη εληζρχεη ηελ εθπαηδεπηηθή θαη θνηλσληθή έληαμε ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ελψ αλαγλσξίδεη ην δηθαίσκα ζπκκεηνρήο ησλ αηφκσλ κε απηηζκφ ή άιιεο ΓΑΓ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία. Ζ εξγαζία εμεηάδεη επηρεηξήκαηα ππεξ θαη θαηά ηεο έληαμεο παηδηψλ κε ΓΑΓ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία, ηε ζπλεθπαίδεπζή ηνπο κε θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά θαζψο θαη πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο ηα νπνία εθαξκφδνληαη ζηηο ΖΠΑ. Σθνπφο ηεο εξγαζίαο είλαη λα εηζάγεη ηνλ πξνβιεκαηηζκφ ζρεηηθά κε ην πιαίζην εθπαίδεπζεο ησλ αηφκσλ κε ΓΑΓ. Λέξειρ κλειδιά: δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο, εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή, πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο Abstract People with pervasive developmental disorders (PDD) attracted the attention of state and private sector after mid-1950s. Until then these people were under the protection of their families or in institutions/ asylums (Stasinos1991). Dynamic change in education of people with psychological and pervasive developmental disorders was realized after the institution of law 2817/2000 for Education of people with special educational needs. Ministry of Education and Religious Affairs introduced policy of one school for all by this law, promoting, in this way policy of educational and social integration of people with and without special educational needs. Law 3699/2008 on Special Education and Education of handicapped people or people with special educational needs continious the educational and social integration of people with special educational needs while it recognizes the right of people with autism or other pervasive developmental disorders to participate in education process. This paper investigates advantages and disanvantages of integration of children with PDD in the education process, their education together with normally developping children as well as programs of educational integration implemented in USA. Aim of of this paper is to introduce the argument on the educational frame and conditions for children with PDD. Key words: pervasive developmental disorders, educational policy, educational integration programs * Ζ Φξηζηίλα Σπξηνπνχινπ Γειιή είλαη δηδάζθνπζα ζην Τκήκα Δθπαηδεπηηθήο θαη Κνηλσληθήο Πνιηηηθήο ζην Παλεπηζηήκην Μαθεδνλίαο 1 Οη φξνη ζπλεθπαίδεπζε, ζρνιηθή ελζσκάησζε θαη έληαμε ρξεζηκνπνηνχληαη ελαιιαθηηθά ζε απηή ηελ εξγαζία 1

2 Διζαγυγή Ο απηηζκφο ζεσξήζεθε θαηά ηε δεθαεηία ηνπ 1940 ςπρνγελέο θαηλφκελν, θαηά ηε δεθαεηία ηνπ 1960 ζπκπεξηθνξηθφ ζχλδξνκν, ελψ ζηε ζχγρξνλε ζεψξεζή ηνπ δελ απνθιείνληαη λεπξνινγηθνί ή γελεηηθνί παξάγνληεο ρσξίο αθφκα λα έρνπλ πξνζδηνξηζηεί νη αθξηβείο αηηίεο (Schreibman, 2005). Ζ θξαηηθή κέξηκλα γηα ηα άηνκα κε ςπρηθέο αζζέλεηεο μεθηλά κεηά ην Β Παγθφζκην Πφιεκν, φηαλ νη θνηλσληθέο θαη παξαγσγηθέο ζπλζήθεο ζηελ Διιάδα άιιαμαλ δπλακηθά. Καηαξρήλ (ηε δεθαεηία ηνπ 1950) ε κέξηκλα απηή δελ απνζθνπνχζε ζε εθπαηδεπηηθή θαη επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε θαη έληαμε. Δίρε θπξίσο ηαηξηθφ πεξηερφκελν θαη παξερφηαλ ζε ηδξχκαηα. Τε δεθαεηία ηνπ 1980 άιιαμε ε ζπλνιηθή ζεψξεζε ηεο εηδηθήο αγσγήο ζηελ Διιάδα (Πνιπρξνλνπνχινπ 1995), ελψ ην εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα θαη ε θνηλσληθή ηδενινγία επεξεάζηεθαλ απφ ηελ ηερλνινγηθή εμέιημε, ηηο νηθνλνκηθέο αιιαγέο, ηηο αιιαγέο ζηελ αγνξά εξγαζίαο, ηε κνξθή ηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ θαη άιινπο παξάγνληεο (Lyotard 1979). Έηζη θπξηάξρεζε ε εθπαηδεπηηθή πξνζέγγηζε γηα ηα άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο, εγθαηαιήθζεθε ην θηιαλζξσπηθφ πξφηππν, ην θξάηνο φξηζε ην λνκηθφ πιαίζην ιεηηνπξγίαο ηεο εηδηθήο αγσγήο θαη ζπκπεξηέιαβε ηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κέζα ζην κεραληζκφ. Σηε δεθαεηία ηνπ 1980 θαη ηνπ 1990 θπξηαξρνχζε ε πνιηηηθή ηεο εθπαίδεπζεο ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο αλάγθεο ζε εηδηθά ζρνιεία, ελψ απφ ην 2000 πξνσζείηαη ε πνιηηηθή ηεο εθπαηδεπηηθήο ελζσκάησζεο θαη ηνπ «ελόο ζρνιείνπ γηα όινπο» ελαξκνληζκέλα κε ηα πξφηππα ησλ ρσξψλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο θαη ησλ ΖΠΑ. Οη αιιαγέο ζηελ εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή αληαλαθινχλ ηφζν ηηο επηζηεκνληθέο φζν θαη ηηο θνηλσληθέο πεπνηζήζεηο θάζε επνρήο. Σην ηέινο ηνπ 1980 θαη ζηηο αξρέο ηνπ 1990 έγηλαλ, ζηηο ΖΠΑ, θηλήζεηο γηα ηελ ελζσκάησζε καζεηψλ κε ζνβαξέο αλαπεξίεο ζε έλα ιηγφηεξν πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ θαηάιιειν γηα ηηο εθπαηδεπηηθέο ηνπο αλάγθεο. Ζ θίλεζε απηή ππνζηήξημε ηνλ πεξηνξηζκφ ηνπ αξηζκνχ ησλ καζεηψλ ζηα εηδηθά ζρνιεία ηεο γεηηνληάο θαη ηνλ πεξηνξηζκφ ηνπ αξηζκνχ ησλ παηδηψλ κε εηδηθέο κέηξηεο ή ζνβαξέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο πνπ ηνπνζεηήζεθαλ ζε εηδηθέο ηάμεηο. Σην ηέινο ηνπ 1980 ε ελζσκάησζε είρε πξνζειθχζεη ζεκαληηθφ αξηζκφ γνλέσλ παηδηψλ κε ζνβαξέο αλαπεξίεο θαη ηα ζρνιεία άξρηζαλ λα πξνζθέξνπλ επθαηξίεο ζε ηέηνηνπο καζεηέο ψζηε λα ελζσκαησζνχλ ζην θαλνληθφ ζρνιείν (Krantz & McClannahan 1999). Πνηνη παξάγνληεο ζπλέβαιιαλ ζηελ πνιηηηθή ηεο ζπλεθπαίδεπζεο; πνηεο δπζθνιίεο παξνπζηάδνληαη; πνηα πξνγξάκκαηα έρνπλ εθαξκνζηεί; είλαη εξσηήκαηα πνπ εμεηάδνληαη ζηε ζπλέρεηα. Σύγσπονη εκπαιδεςηική πολιηική με πποοπηική ηη ζςνεκπαίδεςζη Ο απηηζκφο 2 είλαη κηα ζνβαξή δηάρπηε αλαπηπμηαθή δηαηαξαρή ηεο νπνίαο πνιιέο παξάκεηξνη παξακέλνπλ αθφκα άγλσζηεο. Καηαξρήλ κε ηηο εξγαζίεο ηνπ Kanner (1943) ν απηηζκφο είρε πξνζδηνξηζηεί σο απνηέιεζκα γνλετθήο παζνινγίαο θαη ην θαηλφκελν ηνπ απηηζκνχ σο ςπρνπαζνινγηθφ θαηλφκελν. Ο Bleuler (1919, 1950) είρε λσξίηεξα ρξεζηκνπνηήζεη ηνλ φξν απηηζκφ γηα λα πεξηγξάςεη ηελ ηδηνζπγθξαζηαθή, επηθεληξσκέλε ζηνλ εαπηφ απφζπξζε ζε κηα θαληαζηηθή δσή πνπ εθδεισλφηαλ απφ ζρηδνθξελείο. Μεξηθέο δεθαεηίεο πξηλ ζπγρεφηαλ ε ζπκπησκαηνινγία ηνπ απηηζκνχ κε απηή ηεο ζρηδνθξέλεηαο ή άιισλ ςπρσζηθψλ δηαηαξαρψλ. Σηε ζπλέρεηα ζεσξήζεθε σο έλα είδνο ζπλαηζζεκαηηθήο δηαηαξαρήο, ελψ αξγφηεξα πεξηιήθζεθε ζηα «ινηπά πξνβιήκαηα πγείαο» (ΥΠΔΠΘ Ν.1143/81), πξνθεηκέλνπ λα θαηεγνξηνπνηεζεί σο είδνο αλαπεξίαο. Μφιηο ηε δεθαεηία ηνπ 1990 αλαγλσξίζηεθε σο απηφλνκε θαη αλεμάξηεηε δηαγλσζηηθή θαηεγνξία. Σηα ιίγα ρξφληα πνπ έρνπλ κεζνιαβήζεη, νη έξεπλεο ηεο παγθφζκηαο επηζηεκνληθήο θνηλφηεηαο αθφκα πξνζπαζνχλ λα θσηίζνπλ ζεκαληηθέο πηπρέο ηνπ ζπλδξφκνπ (Rutter κεη. Καξαληάλνο 1987). Σηελ Διιάδα, ηελ άλνημε ηνπ 2000 ςεθίζηεθε ν λφκνο 2817/2000. Με ην λφκν απηφ ην Διιεληθφ θξάηνο ππφ ηελ πίεζε ησλ θνξέσλ πξνζηαζίαο αηφκσλ κε απηηζκφ θαη ησλ 2 Οη άιιεο ΓΑΓ είλαη α) ην ζχλδξνκν Asperger (πςειήο ιεηηνπξγηθφηεηαο απηηζκφο), β) ην ζχλδξνκν Rett, γ) ε παηδηθή απνδηνξγαλσηηθή δηαηαξαρή δ) ΓΑΓ κε πξνζδηνξηδφκελε αιιηψο 2

3 ζπιιφγσλ γνλέσλ - αλαγλσξίδεη ζηα παηδηά κε απηηζκφ ην δηθαίσκα ζπκκεηνρήο ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία. Με απηφλ θαζηεξψλεηαη πιένλ λνκνζεηηθά ε απνδνρή ηνπ δηθαηψκαηνο ζηε δηαθνξά. Ζ νξνινγία αιιάδεη απφ «άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο» ζε «άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο». Σχκθσλα κε ην λφκν απηφ: «άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζεσξνύληαη ηα άηνκα ηα νπνία έρνπλ ζεκαληηθή δπζθνιία κάζεζεο θαη πξνζαξκνγήο εμαηηίαο ζσκαηηθώλ, δηαλνεηηθώλ, ςπρνινγηθώλ, ζπλαηζζεκαηηθώλ θαη θνηλσληθώλ ηδηαηηεξνηήησλ. Σηα άηνκα απηά πεξηιακβάλνληαη όζνη έρνπλ λνεηηθή αλεπάξθεηα ή αλσξηκόηεηα, όζνη έρνπλ ηδηαίηεξα ζνβαξά πξνβιήκαηα όξαζεο ή αθνήο, όζνη έρνπλ ζνβαξά λεπξνινγηθά ή νξζνπεδηθά ειαηηώκαηα ή πξνβιήκαηα πγείαο, όζνη έρνπλ δπζιεμία, δπζαξηζκηζία, δπζαλαγλσζία, όζνη έρνπλ ζύλζεηεο γλσζηηθέο, ζπλαηζζεκαηηθέο θαη θνηλσληθέο δπζθνιίεο θαη όζνη παξνπζηάδνπλ απηηζκό θαη άιιεο δηαηαξαρέο αλάπηπμεο» (άξζξν 1). Οη ζθνπνί ηνπ ζχγρξνλνπ εθπαηδεπηηθνχ ζπζηήκαηνο ηεο Δηδηθήο Αγσγήο - φπσο αλαθέξνληαη ζην λφκν 2817/2000 είλαη «ε αλάπηπμε ηεο πξνζσπηθόηεηαο ησλ παηδηώλ, ε βειηίσζε ησλ ηθαλνηήησλ θαη δεμηνηήησλ, ώζηε λα θαηαζηεί δπλαηή ε έληαμε ή ε επαλέληαμή ηνπο ζην θνηλό εθπαηδεπηηθό ζύζηεκα θαη ε ζπκβίσζε κε ην θνηλσληθό ζύλνιν. Η επαγγεικαηηθή ηνπο θαηάξηηζε θαη ε ζπκκεηνρή ηνπο ζηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία, ε αιιειναπνδνρή ηνπο κε ην θνηλσληθό ζύλνιν θαη ε ηζόηηκε θνηλσληθή ηνπο εμέιημε» (άξζξν1). Γίλεηαη κεηαηξνπή ησλ εηδηθψλ ηάμεσλ ζε ηκήκαηα έληαμεο. Πξνσζείηαη θαη εληζρχεηαη ε ηδέα ηνπ «ελφο ζρνιείνπ γηα όινπο» κε ζθνπφ ηελ νκαιή θνηλσληθή θαη επαγγεικαηηθή έληαμε ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο αλάγθεο. Με ζπγρξεκαηνδφηεζε απφ πφξνπο ηνπ Β Κνηλνηηθνχ Πιαηζίνπ Σηήξημεο ( ) ηδξχζεθε θαη ιεηηνχξγεζε δεκφζην ζρνιείν γηα παηδηά κε απηηζκφ (2000) κε αξθεηέο δπζθνιίεο ζηελ επάλδξσζή ηνπ κε θαηάιιεια εθπαηδεπκέλν πξνζσπηθφ. Τα εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα εκπινπηίζηεθαλ κε δεκηνπξγηθέο, πξαθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ζηελ Α/ζκηα θαη Β/ζκηα εθπαίδεπζε. Τελ πεξίνδν ην Παηδαγσγηθφ Ηλζηηηνχην εθπφλεζε Αλαιπηηθφ Πξφγξακκα Σπνπδψλ γηα άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο εμεηδηθεπκέλν ζε θαηεγνξίεο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ καζεηψλ κε απηηζκφ ή άιιεο ΓΑΓ. Σθνπφο ηνπ είλαη ε θαιιηέξγεηα δεμηνηήησλ γηα νκαιή κεηάβαζε ηνπ αηφκνπ κε ΓΑΓ ζηελ θνηλσληθή δσή. Σην Αλαιπηηθφ πξφγξακκα πξνηείλεηαη ζπγθξφηεζε αηνκηθψλ εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ γηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο ελψ παξέρνληαη ππνδείγκαηα πξνγξακκάησλ ζηνπο εθπαηδεπηηθνχο. Τν θζηλφπσξν ηνπ 2008 ςεθίζηεθε λένο λφκνο γηα ηελ Δηδηθή Αγσγή θαη Δθπαίδεπζε. Σχκθσλα κε ην άξζξν 3 ηνπ λφκνπ 3699/2008 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηόκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» : «1. Μαζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζεσξνύληαη όζνη γηα νιόθιεξε ή νξηζκέλε πεξίνδν ηεο ζρνιηθήο ηνπο δσήο εκθαλίδνπλ ζεκαληηθέο δπζθνιίεο κάζεζεο εμαηηίαο αηζζεηεξηαθώλ, λνεηηθώλ, γλσζηηθώλ, αλαπηπμηαθώλ πξνβιεκάησλ, ςπρηθώλ θαη λεπξνςπρηθώλ δηαηαξαρώλ νη νπνίεο, ζύκθσλα κε ηε δηεπηζηεκνληθή αμηνιόγεζε, επεξεάδνπλ ηε δηαδηθαζία ηεο ζρνιηθήο πξνζαξκνγήο θαη κάζεζεο. Σηνπο καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζπγθαηαιέγνληαη ηδίσο όζνη παξνπζηάδνπλ λνεηηθή αλαπεξία, αηζζεηεξηαθέο αλαπεξίεο όξαζεο (ηπθινί, ακβιύσπεο κε ρακειή όξαζε), αηζζεηεξηαθέο αλαπεξίεο αθνήο (θσθνί, βαξήθννη), θηλεηηθέο αλαπεξίεο, ρξόληα κε ηάζηκα λνζήκαηα, δηαηαξαρέο νκηιίαο-ιόγνπ, εηδηθέο καζεζηαθέο δπζθνιίεο όπσο δπζιεμία, δπζγξαθία, δπζαξηζκεζία, δπζαλαγλσζία, δπζνξζνγξαθία, ζύλδξνκν ειιεηκκαηηθήο πξνζνρήο κε ή ρσξίο ππεξθηλεηηθόηεηα, δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (θάζκα απηηζκνύ), ςπρηθέο δηαηαξαρέο θαη πνιιαπιέο αλαπεξίεο». Σχκθσλα κε ην άξζξν 2 ηνπ λφκνπ 3699/2008 «1. Η Δηδηθή Αγσγή θαη Δθπαίδεπζε (ΔΑΔ), όπσο θαη ε γεληθή εθπαίδεπζε, είλαη ππνρξεσηηθή θαη ιεηηνπξγεί σο αλαπόζπαζην ηκήκα ηεο εληαίαο δεκόζηαο θαη δσξεάλ εθπαίδεπζεο. Τν θξάηνο ππνρξενύηαη λα παξέρεη ΔΑΔ ζε ζρνιεία Πξνζρνιηθήο, Πξσηνβάζκηαο θαη Γεπηεξνβάζκηαο Δθπαίδεπζεο. 2. Σηηο εθπαηδεπηηθέο ππεξεζίεο ηεο ΔΑΔ πεξηιακβάλνληαη ε δηαθνξνδηάγλσζε, ε δηάγλσζε, ε αμηνιόγεζε θαη απνηύπσζε ησλ εηδηθώλ εθπαηδεπηηθώλ αλαγθώλ, ε ζπζηεκαηηθή παηδαγσγηθή παξέκβαζε κε εμεηδηθεπκέλα θαη θαηάιιεια πξνζαξκνζκέλα εθπαηδεπηηθά εξγαιεία θαη πξνγξάκκαηα, ηα νπνία πινπνηνύληαη από ηα θαηά ηόπνπο Κέληξα Γηαθνξνδηάγλσζεο, Γηάγλσζεο θαη Υπνζηήξημεο Δηδηθώλ Δθπαηδεπηηθώλ Αλαγθώλ (ΚΔΓΓΥ) θαη από ηηο δεκόζηεο 3

4 ηαηξνπαηδαγσγηθέο ππεξεζίεο. Η ΔΑΔ πεξηιακβάλεη ζρνιηθέο κνλάδεο εηδηθήο εθπαίδεπζεο κε θαηάιιειεο θηηξηνινγηθέο ππνδνκέο, πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο, πξνγξάκκαηα δηδαζθαιίαο ζην ζπίηη, θαζώο θαη ηηο αλαγθαίεο δηαγλσζηηθέο, αμηνινγηθέο θαη ππνζηεξηθηηθέο ππεξεζίεο. 3. Σηηο Σρνιηθέο Μνλάδεο Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο (ΣΜΔΑΔ) θαη θαηά ηε ζπλεθπαίδεπζε ζηα γεληθά ζρνιεία, εθαξκόδνληαη εηδηθά εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα, αλάινγα κε ηηο αλαπεξίεο θαη ηηο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ησλ καζεηώλ, γηα όζν ρξνληθό δηάζηεκα είλαη αλαγθαίν ή θαη γηα νιόθιεξε ηε δηάξθεηα ηεο ζρνιηθήο δσήο ηνπο. Πξνγξάκκαηα ζπζηεκαηηθήο παξέκβαζεο όπσο εξγνζεξαπεία, ινγνζεξαπεία, θπζηνζεξαπεία θαη θάζε άιιε ππεξεζία πνπ ζηεξίδεη ηελ ηζόηηκε κεηαρείξηζε ησλ καζεηώλ, αμηνιόγεζε θαη παηδαγσγηθή θαη ςπρνινγηθή ππνζηήξημε, παξέρνληαη θαηά θύξην ιόγν κέζα από ηηο ΣΜΔΑΔ θαη επηθνπξηθά από ηα ΚΔΓΓΥ.» Σηνπο καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο παξέρεηαη ΔΑΔ, ε νπνία -ζην πιαίζην ησλ ζθνπψλ ηεο πξνζρνιηθήο, πξσηνβάζκηαο, δεπηεξνβάζκηαο, ηξηηνβάζκηαο, κε ηππηθήο, άηππεο θαη δηα βίνπ εθπαίδεπζεο- «επηδηώθεη λα αλαπηύμεη ηελ πξνζσπηθόηεηά ηνπο θαη λα ηνπο θαηαζηήζεη θαηά ην δπλαηόλ ηθαλνύο γηα απηόλνκε ζπκκεηνρή ζηελ νηθνγελεηαθή, επαγγεικαηηθή, θνηλσληθή θαη πνιηηηζκηθή δσή». Ζ ΔΑΔ επηδηψθεη ηδίσο: «α) ηελ νιόπιεπξε θαη αξκνληθή αλάπηπμε ηεο πξνζσπηθόηεηαο ησλ καζεηώλ κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, β) ηε βειηίσζε θαη αμηνπνίεζε ησλ δπλαηνηήησλ θαη δεμηνηήησλ ηνπο, ώζηε λα θαηαζηεί δπλαηή ε έληαμε ή ε επαλέληαμή ηνπο ζην γεληθό ζρνιείν, όπνπ θαη όηαλ απηό είλαη δπλαηόλ, γ) ηελ αληίζηνηρε πξνο ηηο δπλαηόηεηέο ηνπο έληαμε ζην εθπαηδεπηηθό ζύζηεκα, ζηελ θνηλσληθή δσή θαη ζηελ επαγγεικαηηθή δξαζηεξηόηεηα θαη δ) ηελ αιιειναπνδνρή, ηελ αξκνληθή ζπκβίσζή ηνπο κε ην θνηλσληθό ζύλνιν θαη ηελ ηζόηηκε θνηλσληθή ηνπο εμέιημε, κε ζηόρν ηε δηαζθάιηζε ηεο πιήξνπο πξνζβαζηκόηεηαο ησλ καζεηώλ κε αλαπεξία θαη κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, θαζώο θαη ησλ εθπαηδεπηηθώλ ή/θαη γνλέσλ θαη θεδεκόλσλ κε αλαπεξία, ζε όιεο ηηο ππνδνκέο (θηηξηαθέο, πιηθνηερληθέο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ ειεθηξνληθώλ), ηηο ππεξεζίεο θαη ηα αγαζά πνπ απηά δηαζέηνπλ. Η εθαξκνγή ησλ αξρώλ ηνπ «Σρεδηαζκνύ γηα Όινπο (Design for All)» γηα ηε δηαζθάιηζε ηεο πξνζβαζηκόηεηαο ησλ αηόκσλ κε αλαπεξία είλαη ππνρξεσηηθή ηόζν θαηά ην ζρεδηαζκό ησλ εθπαηδεπηηθώλ πξνγξακκάησλ θαη ηνπ εθπαηδεπηηθνύ πιηθνύ όζν θαη θαηά ηελ επηινγή ηνπ πάζεο θύζεσο εμνπιηζκνύ (ζπκβαηηθνύ θαη ειεθηξνληθνύ), ησλ θηηξηαθώλ ππνδνκώλ αιιά θαη θαηά ηελ αλάπηπμε όισλ ησλ πνιηηηθώλ θαη δηαδηθαζηώλ ησλ ΣΜΔΑΔ θαη ΚΔΓΓΥ». Οη ζηφρνη επηηπγράλνληαη κε: α) ηελ έγθαηξε ηαηξηθή δηάγλσζε, β) ηε δηάγλσζε θαη αμηνιφγεζε ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ ηνπο ζηα ΚΔΓΓΥ θαη ζηα δεκφζηα Ηαηξνπαηδαγσγηθά Κέληξα (ΗΠΓ), γ) ηε ζπζηεκαηηθή παξέκβαζε πνπ πξαγκαηνπνηείηαη απφ ηελ πξνζρνιηθή ειηθία ζηηο θαηά ηφπνπο ΣΜΔΑΔ, κε ηε δεκηνπξγία ηκεκάησλ Πξψηκεο Παξέκβαζεο (ΠΠ), δ) ηελ εθαξκνγή εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ θαη πξνγξακκάησλ απνθαηάζηαζεο, ηελ πξνζαξκνγή ηνπ εθπαηδεπηηθνχ θαη δηδαθηηθνχ πιηθνχ, ηε ρξεζηκνπνίεζε εηδηθνχ εμνπιηζκνχ ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ ειεθηξνληθνχ εμνπιηζκνχ θαη ηνπ ινγηζκηθνχ θαη ηελ παξνρή θάζε είδνπο δηεπθνιχλζεσλ θαη εξγνλνκηθψλ δηεπζεηήζεσλ απφ ηηο ΣΜΔΑΔ θαη ηα ΚΔΓΓΥ. Σχκθσλα κε ην άξζξν 4 ηνπ ηδίνπ λφκνπ «oη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ησλ καζεηώλ κε αλαπεξία θαη κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο δηεξεπλώληαη θαη δηαπηζηώλνληαη από ηα ΚΔΓΓΥ, ηελ Δηδηθή Γηαγλσζηηθή Δπηηξνπή Αμηνιόγεζεο (ΔΓΔΑ) θαη ηα πηζηνπνηεκέλα από ην Υπνπξγείν Δζληθήο Παηδείαο θαη Θξεζθεπκάησλ Ιαηξνπαηδαγσγηθά Κέληξα (ΙΠΓ) άιισλ Υπνπξγείσλ». Τα ΚΔΓΓΥ αλάκεζα ζε άιιεο αξκνδηφηεηεο, κεξηκλνχλ γηα ηελ παξνρή ζπλερνχο ζπκβνπιεπηηθήο ππνζηήξημεο θαη ελεκέξσζεο ζην εθπαηδεπηηθφ πξνζσπηθφ θαη ζε φζνπο ζπκκεηέρνπλ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία θαη ζηελ επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε θαη ηε δηνξγάλσζε πξνγξακκάησλ ελεκέξσζεο θαη θαηάξηηζεο γηα ηνπο γνλείο, ζε ζπλερή βάζε ζηελ πεξηνρή αξκνδηφηεηάο ηνπο. Σχκθσλα κε ην άξζξν 6 ηνπ λφκνπ απηνχ νη καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο κπνξνχλ λα θνηηνχλ: α) Σε ζρνιηθή ηάμε ηνπ γεληθνχ ζρνιείνπ, εθφζνλ πξφθεηηαη γηα καζεηέο κε ήπηεο καζεζηαθέο δπζθνιίεο, ππνζηεξηδφκελνη απφ ηνλ εθπαηδεπηηθφ ηεο 4

5 ηάμεο, ν νπνίνο ζπλεξγάδεηαη θαηά πεξίπησζε κε ηα ΚΔΓΓΥ, κε ηνπο ζρνιηθνχο ζπκβνχινπο γεληθήο θαη εηδηθήο εθπαίδεπζεο θαη ην εηδηθφ επηζηεκνληθφ πξνζσπηθφ. β) Σε ζρνιηθή ηάμε ηνπ γεληθνχ ζρνιείνπ, κε παξάιιειε ζηήξημε-ζπλεθπαίδεπζε, απφ εθπαηδεπηηθνχο ΔΑΔ, φηαλ απηφ επηβάιιεηαη απφ ην είδνο θαη ην βαζκφ ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ. Ζ παξάιιειε ζηήξημε παξέρεηαη ζε καζεηέο πνπ κπνξνχλ κε θαηάιιειε αηνκηθή ππνζηήξημε λα παξαθνινπζήζνπλ ην αλαιπηηθφ εθπαηδεπηηθφ πξφγξακκα ηεο ηάμεο, ζε καζεηέο κε ζνβαξφηεξεο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο φηαλ ζηελ πεξηνρή ηνπο δελ ππάξρεη άιιν πιαίζην ΔΑΔ (εηδηθφ ζρνιείν, ηκήκα έληαμεο) ή φηαλ ε παξάιιειε ζηήξημε θαζίζηαηαη απαξαίηεηε - βάζεη ηεο γλσκάηεπζεο ηνπ ΚΔΓΓΥ - εμαηηίαο ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ ηνπο αλαγθψλ. Σηελ ηειεπηαία πεξίπησζε ε ζηήξημε απφ εηδηθφ εθπαηδεπηηθφ κπνξεί λα γίλεηαη ζε κφληκε θαη πξνγξακκαηηζκέλε βάζε. γ) Σε εηδηθά νξγαλσκέλα θαη θαηάιιεια ζηειερσκέλα Τκήκαηα Έληαμεο (ΤΔ) πνπ ιεηηνπξγνχλ κέζα ζηα ζρνιεία γεληθήο θαη επαγγεικαηηθήο εθπαίδεπζεο κε δχν (2) δηαθνξεηηθνχο ηχπνπο πξνγξακκάησλ: αα) Κνηλφ θαη εμεηδηθεπκέλν πξφγξακκα, πνπ θαζνξίδεηαη κε πξφηαζε ηνπ νηθείνπ ΚΔΓΓΥ γηα ηνπο καζεηέο κε επηφηεξεο κνξθήο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. ββ) Δμεηδηθεπκέλν νκαδηθφ ή εμαηνκηθεπκέλν πξφγξακκα δηεπξπκέλνπ σξαξίνπ, πνπ θαζνξίδεηαη κε πξφηαζε ηνπ νηθείνπ ΚΔΓΓΥ, γηα ηνπο καζεηέο κε ζνβαξφηεξεο κνξθήο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, νη νπνίεο δελ θαιχπηνληαη απφ αληίζηνηρεο κε ην είδνο θαη ην βαζκφ απηνηειείο ζρνιηθέο κνλάδεο. Τν εμεηδηθεπκέλν πξφγξακκα κπνξεί λα είλαη αλεμάξηεην απφ ην θνηλφ, ζχκθσλα κε ηηο αλάγθεο ησλ καζεηψλ. Μαζεηέο πνπ δελ απηνεμππεξεηνχληαη θνηηνχλ ή ζε απηνηειείο ΣΜΔΑΔ ή ζε ζρνιεία ηεο γεληθήο εθπαίδεπζεο ή ζε ΤΔ κε ηελ αλάινγε ζηήξημε θαη ηελ παξνπζία Δηδηθνχ Βνεζεηηθνχ Πξνζσπηθνχ (ΔΒΠ), αλάινγα κε ην είδνο ηεο αλαπεξίαο ηνπο θαη ηηο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο πνπ απνξξένπλ απφ απηή. Όηαλ ε θνίηεζε ησλ καζεηψλ κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο θαζίζηαηαη ηδηαίηεξα δχζθνιε ζηα ζρνιεία ηνπ θνηλνχ εθπαηδεπηηθνχ πξνγξάκκαηνο ή ζηα ηκήκαηα έληαμεο, ιφγσ ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ ηνπο, ε εθπαίδεπζε ησλ καζεηψλ απηψλ παξέρεηαη: α) Σε απηνηειείο ΣΜΔΑΔ. β) Σε ζρνιεία ή ηκήκαηα πνπ ιεηηνπξγνχλ είηε σο απηνηειή είηε σο παξαξηήκαηα άιισλ ζρνιείσλ ζε λνζνθνκεία, θέληξα απνθαηάζηαζεο, ηδξχκαηα αγσγήο αλειίθσλ, ηδξχκαηα ρξνλίσο παζρφλησλ ή Υπεξεζίεο εθπαίδεπζεο θαη απνθαηάζηαζεο ησλ Μνλάδσλ Χπρηθήο Υγείαο, εθφζνλ ζε απηά δηαβηνχλ άηνκα ζρνιηθήο ειηθίαο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Φνξείο, Ν.Π.Η.Γ., πηζηνπνηεκέλνη απφ ην Δ.ΚΔ. ΠΗΣ., κπνξνχλ λα παξέρνπλ ηζφηηκα κε ηηο ΣΜΔΑΔ ηνπ Υπνπξγείνπ Δζληθήο Παηδείαο θαη Θξεζθεπκάησλ Δθπαίδεπζε, Καηάξηηζε θαη Σπκβνπιεπηηθέο Υπνζηεξηθηηθέο Υπεξεζίεο ζε άηνκα άλσ ησλ δεθαπέληε (15) εηψλ κε βαξηά λνεηηθή πζηέξεζε θαη ζπλνδέο αλαπεξίεο. γ) Με δηδαζθαιία ζην ζπίηη, φηαλ απηή θξίλεηαη αλαγθαία, γηα ζνβαξά βξαρπρξφληα ή ρξφληα πξνβιήκαηα πγείαο, ηα νπνία δελ επηηξέπνπλ ηε κεηαθίλεζε θαη θνίηεζε ησλ καζεηψλ ζην ζρνιείν. Δπισειπήμαηα ςπέπ ηηρ ζςνεκπαίδεςζηρ Ζ πίεζε πνπ δεκηνχξγεζαλ ηα θηλήκαηα ησλ αλζξσπίλσλ δηθαησκάησλ γηα ίζεο επθαηξίεο ησλ αηφκσλ κε αλαπεξία απνηειεί έλαλ απφ ηνπο παξάγνληεο πνπ νδήγεζαλ ζηε δεκηνπξγία πιαηζίσλ εθπαηδεπηηθήο έληαμεο παηδηψλ κε θαη ρσξίο ζνβαξέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ζ εηηθεηνπνίεζε ησλ κεηνλεθηνχλησλ κέζσ ησλ εθπαηδεπηηθψλ κεραληζκψλ πξνθαιεί παξαβίαζε ησλ δεκνθξαηηθψλ αξρψλ θαη ησλ δηθαησκάησλ ησλ αηφκσλ. Οη αξρέο ησλ δεκνθξαηηθψλ ηδεσδψλ αληηθαηνπηξίδνληαη κέζα απφ ηηο δηαθεξχμεηο ησλ Ζλσκέλσλ Δζλψλ (1993) θαη ηεο Σαιακάλγθα (1994) (Γνπδήξαο 2004). Ζ νξγάλσζε «Απηηζκόο-Δπξώπε» δεκνζίεπζε ην Φάξηε ησλ Απηηζηηθψλ Αηφκσλ ν νπνίνο παξνπζηάζζεθε ζην 4 ν Σπλέδξην Δπξσπαίσλ Απηηζηηθψλ ζηε Φάγε ζηηο 10 Μαΐνπ Ο Φάξηεο απηφο παξνπζηάδεη 19 Γηθαηψκαηα ησλ Απηηζηηθψλ θαη πήξε ηε κνξθή Γηαθήξπμεο πνπ ζπληάρζεθε γηα ην Δπξσπατθφ Κνηλνβνχιην ζηηο 9 Μαΐνπ Σχκθσλα κε ην Φάξηε ηα άηνκα κε απηηζκφ ζα πξέπεη λα έρνπλ ηα ίδηα δηθαηψκαηα θαη πξνλφκηα πνπ έρνπλ φινη νη πνιίηεο ησλ επξσπατθψλ ρσξψλ (Φίηνγινπ-Αλησληάδνπ, Κεθέο & Φίηνγινπ-Φαηδή 2000). Με ηελ πνιηηηθή ηνπ ελφο ζρνιείνπ γηα φινπο ε επηρεηξεκαηνινγία κεηαηνπίδεηαη απφ ηελ παζνγέλεηα ηνπ αηφκνπ ζηελ παζνγέλεηα ηνπ ζπζηήκαηνο θαη απαηηείηαη ν επαλαπξνζδηνξηζκφο ησλ ελλνηψλ ηεο αλαπεξίαο θαη ησλ αλαγθψλ ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ζ εηδηθή αγσγή 5

6 εγθαηέιεηςε ηνλ ηαηξηθφ πξνζαλαηνιηζκφ θαη ζηξάθεθε πξνο εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα. Σπλδπάδεη ηα εμ αηνκηθεπκέλα πξνγξάκκαηα, ηε ρξήζε ζχγρξνλεο ηερλνινγίαο, ηα πξνγξάκκαηα επαγγεικαηηθήο θαηάξηηζεο θαη θνηλσληθψλ δεμηνηήησλ. Ζ αχμεζε ησλ πεξηζηαηηθψλ ηνπ απηηζκνχ (Croen, Grether, Hoogstrate & Selvin 2002, Fombonne 2003) είλαη ξαγδαία. Σηηο ΖΠΑ ην εηήζην πνζνζηφ αχμεζεο ησλ αηφκσλ κε ΓΑΓ είλαη 10% κε 17% (Fombonne 2003). Καζψο ην πιήζνο ησλ παηδηψλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κεγαιψλεη, κεγάια ηκήκαηα ηνπ καζεηηθνχ πιεζπζκνχ ζα ήηαλ δπλαηφλ, λα θαηεπζπλζνχλ πξνο ην εηδηθφ ζρνιείν, κε ζπλέπεηα ηε δπζιεηηνπξγία ηνπ, ιφγσ αδπλακίαο ρεηξηζκνχ ηνπ κεγάινπ φγθνπ ηνπ πιεζπζκνχ απηνχ. Δπηπξφζζεηα, ε δηαηήξεζε δχν παξάιιεισλ εθπαηδεπηηθψλ ζπζηεκάησλ έρεη ζνβαξέο νηθνλνκηθέο ζπλέπεηεο γηα ην θξάηνο. Ζ επαλαζηαηηθή εηζβνιή ηεο ςεθηαθήο ηερλνινγίαο κεηαζρεκαηίδεη νινθιεξσηηθά ηηο παξαγσγηθέο δηαδηθαζίεο θαη ην νηθνλνκηθφ πεξηβάιινλ (εζληθφ θαη δηεζλέο). Ζ ζχγρξνλε θνηλσλία είλαη ε θνηλσλία ηεο πιεξνθνξηθήο. Τν γεγνλφο απηφ έρεη ζεκαληηθέο επηπηψζεηο ζηνλ ηξφπν πνπ ε γλψζε απνθηάηαη, ηαμηλνκείηαη, ρξεζηκνπνηείηαη θαη δηαηίζεηαη. Με γλψκνλα ην ζεβαζκφ ζηε δηαθνξεηηθφηεηα, ε εηδηθή αγσγή ζθνπφ έρεη λα αληηκεησπίζεη ηηο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ηνπ θάζε αηφκνπ φπνηεο θαη αλ είλαη απηέο κε ηελ εθαξκνγή επέιηθησλ αηνκηθψλ πξνγξακκάησλ αμηνιφγεζεο θαη εθπαίδεπζεο. Ζ επαλεμέηαζε ησλ βαζηθψλ ςπρνινγηθψλ πξνζεγγίζεσλ ηνπ 20 νπ αηψλα θαη ησλ δηαθιαδψζεψλ ηνπο, δειαδή ηoπ ζπκπεξηθνξηζκνχ πνπ βαζίζηεθε ζηηο αληηδξάζεηο (Watson 1919, Skinner 1953 θιπ) θαη ηεο γλσζηνθξαηίαο (cognitivism) (Bruner 1947, 1957) πνπ βαζίζηεθε ζηηο εζσηεξηθέο δηεξγαζίεο πνπ ζπληεινχληαη ζηνλ νξγαληζκφ νδήγεζαλ ζε αλαζεψξεζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ κεζφδσλ θαη ησλ αλαιπηηθψλ πξνγξακκάησλ. Έξεπλεο έρνπλ θαηαγξάςεη πιενλεθηήκαηα απφ ηελ εθαξκνγή πξνγξακκάησλ ζπλεθπαίδεπζεο. Τα θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά κπνξνχλ λα απνηεινχλ πξφηππα θαη λα ρξεζηκνπνηεζνχλ σο ππνδείγκαηα ζπκπεξηθνξάο απφ ην δάζθαιν (Cohen, 2006). Έλα παηδί πνπ κπνξεί λα παξαηεξεί άιια παηδηά ζα κάζεη θνηλσληθά απνδεθηνχο ηξφπνπο ζπκπεξηθνξάο. Μηα κειέηε έδεημε φηη πξνζρνιηθά παηδηά κε αλαπεξίεο εκθάληζαλ πςειφηεξα πνζνζηά θνηλσληθήο αιιειεπίδξαζεο κε ζπλνκήιηθνπο φηαλ ήηαλ ζε ηάμε έληαμεο παξά ζε μερσξηζηή ηάμε (Grisham & MacMillan 1998). Άιιε κειέηε έδεημε φηη ε απηηζηηθή ζπκπεξηθνξά ησλ πξνζρνιηθψλ παηδηψλ κεηψζεθε φηαλ ππήξραλ παξφληα θαλνληθά αλαπηπζζφκελα ζπλνκήιηθα παηδηά (Schopler, Short & Mesibov 1989). Τα νθέιε ηεο ελζσκάησζεο αθνξνχλ θαη ηα θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά ηα νπνία ζα γίλνπλ αλεθηηθά θαη ζα απνδερηνχλ ηηο αηνκηθέο δηαθνξέο κε ηελ εκπεηξία απηή. Οη γνλείο παηδηψλ κε ΓΑΓ πξνηηκνχλ ηα παηδηά ηνπο λα έρνπλ πξφζβαζε ζηνλ πινχην ελφο ζπγθξνηεκέλνπ Αλαιπηηθνχ πξνγξάκκαηνο (Cohen 2006). Μέζα ζηελ θαλνληθή ηάμε ηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο δελ ζα αληηκεησπίζνπλ ην ζηίγκα λα είλαη ζηελ εηδηθή αγσγή θαη δελ ζα ππνθέξνπλ απφ ρακειέο πξνζδνθίεο, έιιεηςε απηνπεπνίζεζεο θαη πεζκέλν εζηθφ. Υπάξρεη ε πεπνίζεζε φηη κε ηελ πνιηηηθή ηεο ελζσκάησζεο πξνζηαηεχνληαη θαιχηεξα ηα δηθαηψκαηα ησλ αηφκσλ κε ΓΑΓ γηα ίζεο επθαηξίεο εθπαίδεπζεο θαη φηη έηζη κπνξνχλ λα δηεθδηθήζνπλ θαιχηεξεο επθαηξίεο γηα επαγγεικαηηθή θαη θνηλσληθή έληαμε. Κάπνηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο εκθαλίδνπλ ηδηαίηεξεο ηθαλφηεηεο γηα ην ιφγν απηφ ε παξνρή εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ κέζσ Ζ/Υ ή πξνγξακκάησλ κνπζηθήο παηδείαο κπνξνχλ λα δψζνπλ επθαηξίεο θνηλσληθήο επηθνηλσλίαο θαη ζπλεθπαίδεπζεο. Παξάγνληεο νη νπνίνη κπνξνχλ λα ζπκβάιινπλ ζηελ επηηπρή ελζσκάησζε παηδηψλ κε απηηζκφ ή άιιεο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο είλαη αλάκεζα ζε άιινπο: ε εθπαίδεπζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ, ε ζεζκνζέηεζε ππεξεζηψλ θαη ε αλάπηπμε πξνγξακκάησλ πξψηκεο παξέκβαζεο θαη ππνζηήξημεο (Handleman & Harris 1994), ε επειημία ηνπ αλαιπηηθνχ πξνγξάκκαηνο εθπαίδεπζεο θαη θαηάξηηζεο ησλ παηδηψλ απηψλ, ε αλάπηπμε πξνγξακκάησλ ηα νπνία ζπκβάιινπλ ζηελ θαιιηέξγεηα θνηλσληθψλ δεμηνηήησλ θαη επηθνηλσλίαο, ε ελεκέξσζε ησλ γνλέσλ θαη ηεο επξχηεξεο θνηλφηεηαο. Ππογπάμμαηα ζςνεκπαίδεςζηρ LEAP (Learning Experiences: An Alternative Program for Preschoolers and Parents) 6

7 Τν πξφγξακκα LEAP ζεζκνζεηήζεθε ην 1981 ζην Pittsburg ηεο Πελζπιβάληα γηα ηελ ελζσκάησζε παηδηψλ απηηζηηθψλ θαη κε- απηηζηηθψλ. Τψξα ε βάζε ηνπ είλαη ζην Denver ηνπ Κνινξάλην. Πεηξακαηίζηεθε κε δηαθνξεηηθά κεγέζε ηάμεσλ θαη νκάδεο αιιά ην πξφγξακκα ζηαζεξνπνηήζεθε κε ηάμεηο νη νπνίεο πεξηιακβάλνπλ θπζηνινγηθά αλαπηπγκέλνπο καζεηέο θαη 3-4 καζεηέο κε απηηζκφ. Τα παηδηά ειηθίαο 3-5 εηψλ ζπκκεηέρνπλ ζην πξνζρνιηθφ ηκήκα 3 ψξεο ηελ εκέξα. Οη γνλείο παξαθνινπζνχλ έλα πξφγξακκα δεμηνηήησλ θαη πξαγκαηνπνηνχλ νκαδηθέο ππνζηεξηθηηθέο ζπλαληήζεηο. Γηαζέηεη δξαζηεξηφηεηεο εηδηθά ζρεδηαζκέλεο λα δηεπθνιχλνπλ ην ιφγν, ηελ θνηλσληθή αιιειεπίδξαζε θαη ηελ πξνζαξκνζηηθή ζπκπεξηθνξά γηα ηα παηδηά κε απηηζκφ επηπιένλ ζην πξνζρνιηθφ Αλαιπηηθφ Πξφγξακκα. Γηα ηνπο ζθνπνχο ηνπ πξνγξάκκαηνο ρξεζηκνπνηνχληαη κηα πνηθηιία απφ ζηξαηεγηθέο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ: θπζηθψλ ηξφπσλ δηδαζθαιίαο, δειαδή πεξηζηαζηαθή δηδαζθαιία, άκεζε θαζνδήγεζε κε ελίζρπζε, πξφηππα ζπκκαζεηψλ θαη ρξήζε ζελαξίσλ δξακαηηθνχ παηρληδηνχ. Μηα νξγαλσκέλε ζηξαηεγηθή ε νπνία ρξεζηκνπνηείηαη ζην πξφγξακκα είλαη ε κάζεζε κε ηε κεζνιάβεζε ηνπ ζπκκαζεηή (peer mediated learning). Απηή πεξηιακβάλεη ηελ εθπαίδεπζε ησλ θπζηνινγηθά αλαπηπζζνκέλσλ παηδηψλ ζηε ρξεζηκνπνίεζε ζηξαηεγηθψλ δηεπθφιπλζεο ζηελ αιιειεπίδξαζε κε ηνπο ζπκκαζεηέο ζε πνηθηιία θαηαζηάζεσλ φπσο ην παηρλίδη φπνπ 2-3 καζεηέο ζπλαλαζηξέθνληαη έλαλ ζπκκαζεηή κε απηηζκφ. Έξεπλα ζηε δηάξθεηα ησλ πξψησλ 11 ρξφλσλ ιεηηνπξγίαο ηνπ LEAP έδεημε φηη κεηά απφ 2 ρξφληα ζην πξφγξακκα ηα παηδηά είραλ κείσζε ησλ απηηζηηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ θαη έδεημαλ βειηίσζε ζηε κέηξεζε ηεο πλεπκαηηθήο αλάπηπμεο θαη ηεο γιψζζαο. 24 απφ ηα 51 παηδηά κε απηηζκφ ή δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κε πξνζδηνξηζκέλεο αιιηψο (PDD-NOS) πνπ πέξαζαλ 2 ρξφληα ζην πξφγξακκα, παξαθνινχζεζαλ θαηφπηλ θαλνληθέο εθπαηδεπηηθέο ηάμεηο θαη κεξηθά απφ απηά ηα παηδηά παξαθνινχζεζαλ ην λεπηαγσγείν ηεο γεηηνληάο. Τν LEAP ζπλδπάδεη θπζηθέο πξνζεγγίζεηο θαη δεκηνπξγηθέο ζηξαηεγηθέο γηα ζπζηεκαηηθή δηδαζθαιία. Πξνηείλεη κνληέια εθπαίδεπζεο δηαθνξεηηθά απφ ηα ζπκπεξηθνξηθά πξφηππα, φπσο ην Lovaas θαη θάησ απφ νξηζκέλεο ζπλζήθεο ην πξφγξακκα πξνηείλεη ηελ ελζσκάησζε κε-απηηζηηθψλ πξνζρνιηθψλ παηδηψλ θαη παηδηψλ κε απηηζκφ (Strain & Hoyson 2000). Princeton Child Development Institute (PCDI) Τν πξνζρνιηθφ πξφγξακκα ηνπ PCDI επηθεληξψλεη ην ελδηαθέξνλ ηνπ ζηε δηακφξθσζε ηθαλνηήησλ νη νπνίεο δίλνπλ ζηα παηδηά ηε δπλαηφηεηα λα ζπκκεηέρνπλ ζηελ νηθνγελεηαθή δσή θαη λα κεηαβνχλ ζε ζρνιείν γεληθήο εθπαίδεπζεο φζν γίλεηαη ζπληνκφηεξα. Ηδηαίηεξα ζπκπεξηθνξηθά ραξαθηεξηζηηθά ζεσξνχληαη απαξαίηεηα γηα ηε κεηάβαζε ζε ζρνιεία γεληθήο εθπαίδεπζεο θαη απηά πεξηιακβάλνπλ εκπινθή ζε δξαζηεξηφηεηεο κάζεζεο θαη ειεχζεξνπ ρξφλνπ, ζπζηεκαηηθή παξαθνινχζεζε ησλ νδεγηψλ ησλ ελειίθσλ, αληηδξάζεηο πνπ ρξεηάδεηαη ζπζηεκαηηθά λα δηδαρζνχλ (π.ρ. κίκεζε ηνπ παηρληδηνχ ησλ παηδηψλ) θαη γελίθεπζε λέσλ ηθαλνηήησλ ζε δηαθνξεηηθέο θαηαζηάζεηο. Δπίζεο ν έιεγρνο αθαηάιιεισλ ζπκπεξηθνξψλ φπσο απηνηξαπκαηηζκφο, επηζεηηθφηεηα, λεπξηθά μεζπάζκαηα, ζηεξενηππίεο, ζεσξείηαη πξνυπφζεζε γηα ηε κεηάβαζε ζε έλα κε πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ (Krantz & McClannahan 1999). Υπάξρεη ζπζηεκαηηθή αμηνιφγεζε ζηελ εμέιημε ηνπ θάζε παηδηνχ. Πξηλ απφ ηελ κεηάβαζε ησλ παηδηψλ ζε ρψξνπο εθπαίδεπζεο, θαηάιιεια πεξηβάιινληα εληνπίδνληαη θαη γίλνληαη νη ξπζκίζεηο ψζηε απηά λα απνβνχλ αζθαιή θαη επηθνδνκεηηθά γηα ηα παηδηά απηά. Καηά ηε θάζε πξνεηνηκαζίαο, θαινθαηξηλνί εκεξήζηνη ρψξνη, ζρνιεία ηεο εθθιεζίαο, νκάδεο παηρληδηνχ ηεο γεηηνληάο, πξνγξάκκαηα αλαςπρήο κεηά ην ζρνιείν, ηκήκαηα γπκλαζηηθήο ή ρνξνχ θαη άιιεο παξφκνηεο επθαηξίεο πνπ επηηξέπνπλ ηελ ζπκκεηνρή ησλ παηδηψλ ζε νκάδα θαη ην ζρεδηαζκφ ζεξαπεπηηθψλ πξνγξακκάησλ, ψζηε λα πεξηνξηζηεί ην ελδερφκελν απνηπρίαο θαηά ηελ έληαμε, ζην εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα ηεο θνηλφηεηαο παξέρνληαη. Όηαλ έλα παηδί είλαη έηνηκν γηα λα αιιάμεη πεξηβάιινλ, νη γνλείο, νη εθπξφζσπνη απφ ην ζρνιείν ηεο θνηλφηεηαο θαη ην πξνζσπηθφ ηνπ PCDI ζπλεξγάδνληαη γχξσ απφ ηηο δπλαηφηεηεο θαη ηηο επηινγέο ηεο ηνπνζέηεζεο. Πξαγκαηνπνηνχληαη επηζθέςεηο ζην λέν ζρνιηθφ πεξηβάιινλ απφ ηνπο θνξείο. Δπηιέγνληαη ηκήκαηα ζηελ πεξηνρή δηακνλήο ηνπ 7

8 παηδηνχ κε θξηηήξηα ην κέγεζνο ηνπ ηκήκαηνο, ηα πξνζφληα ηνπ εθπαηδεπηηθνχ, ηελ πξνζπκία ηνπ εθπαηδεπηηθνχ λα ζπκκεηέρεη ζηε δηαδηθαζία κεηάβαζεο ηνπ παηδηνχ ζην ζρνιηθφ πεξηβάιινλ. Αθνχ γίλεη ε επηινγή ηνπ ζρνιείνπ, επηζθέςεηο πξαγκαηνπνηνχληαη γηα λα αμηνινγεζνχλ νη νδεγίεο ηνπ δαζθάινπ, νη δξαζηεξηφηεηεο ηνπ καζεηή θαη νη θαζεκεξηλέο ξνπηίλεο. Γεμηφηεηεο νη νπνίεο ζα είλαη απαξαίηεηεο ζην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ απνηεινχλ πξνηεξαηφηεηα ηνπ πξνγξάκκαηνο πξηλ ηε κεηάβαζε θαη δηδάζθνληαη πξηλ αξρίζεη ε δηαδηθαζία κεηάβαζεο. Τν αλαιπηηθφ πξφγξακκα ηνπ ζρνιείνπ πνπ ζα κεηαβεί ην παηδί παξνπζηάδεηαη ζε απηφ θαηά ηε παξακνλή ηνπ ζην PCDI πξηλ αθφκα εηζαρζεί ζην λέν πεξηβάιινλ. Δπηπιένλ, δηδάζθεηαη πνιιέο ηδηαίηεξεο αληηδξάζεηο θαη ζπκπεξηθνξέο νη νπνίεο αλακέλεηαη λα πξνθχςνπλ ζην λέν πεξηβάιινλ. Όηαλ ε πεξίνδνο ηεο κεηάβαζεο μεθηλά, ην παηδί ζπλήζσο παξαθνινπζεί ηε λέα ηάμε γηα ιίγεο ψξεο ηελ εκέξα θαη επηζηξέθεη ζην PCDI γηα ην ππφινηπν ηεο εκέξαο γηα λα εθπαηδεπηεί ζηηο λέεο απαηηήζεηο θαη δεμηφηεηεο πνπ ηνπ δεηήζεθαλ απφ ην ζρνιείν. Σηα πξψηα ζηάδηα ηεο δηαδηθαζίαο κεηάβαζεο ην παηδί ζπλνδεχεηαη ζηαζεξά απφ έλα κέινο ηνπ πξνζσπηθνχ ηνπ PCDI, ην νπνίν ζπιιέγεη πιεξνθνξίεο κέζσ παξαηήξεζεο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηε δφκεζε δηδαθηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. Τν άηνκν απφ ην πξνζσπηθφ ηνπ PCDI ζηαδηαθά απνκαθξχλεηαη απφ ην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ ηνπ παηδηνχ. Ζ κεηαβαηηθή πεξίνδνο κπνξεί λα δηαξθέζεη εβδνκάδεο ή κήλεο (Handleman & Harris 1994). Douglass Developmental Disabilities Center (DDDC) Τν θέληξν απηφ ππνζηεξίδεη φηη νη εκπεηξίεο πνπ πξνάγνπλ ηελ νκαινπνίεζε θαη ηελ ελζσκάησζε είλαη ζεκαληηθά κέξε ηνπ εθπαηδεπηηθνχ πξνγξάκκαηνο γηα παηδηά κε απηηζκφ. Σηα αξρηθά ζηάδηα νη εκπεηξίεο κέζα ζε μερσξηζηέο εθπαηδεπηηθέο δηαδηθαζίεο ζθνπφ έρνπλ λα απμήζνπλ θάπνηεο ηθαλφηεηεο ησλ παηδηψλ ψζηε λα επσθειεζνχλ απφ ηηο εκπεηξίεο ζπλεθπαίδεπζεο πνπ ζα αθνινπζήζνπλ. Σε φιεο ηηο ηάμεηο νη ζηφρνη θαη νη δξαζηεξηφηεηεο ζρεδηάδνληαη κε ζθνπφ λα δηδαρζνχλ βαζηθέο δεμηφηεηεο νη νπνίεο ηειηθά ζα βνεζήζνπλ ηελ νκαιή θνηλσληθή δσή. Απηή ε πξνζπάζεηα γίλεηαη θαλεξή ζηελ ηάμε ησλ κηθξψλ εμεξεπλεηψλ («small Wonders») φπνπ παξέρνληαη θαζεκεξηλά επθαηξίεο γηα αιιειεπίδξαζε κε κε-απηηζηηθνχο, θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελνπο ζπκκαζεηέο. Όια ηα ηκήκαηα εθαξκφδνπλ εθπαηδεπηηθέο ζηξαηεγηθέο ζρεδηαζκέλεο λα πξνάγνπλ ηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ απαξαίηεησλ γηα ηελ ελζσκάησζε καζεηψλ κε απηηζκφ ζε ηκήκαηα εθπαίδεπζεο παηδηψλ δίρσο ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο. Υπάξρεη κηα πξνζεθηηθά ζρεδηαζκέλε δηαδηθαζία θαιιηέξγεηαο ηθαλνηήησλ ε νπνία μεθηλά κε ηελ απφθηεζε βαζηθψλ δεμηνηήησλ, απηφ-έιεγρν θαη πξνζνρή ζηελ ζρνιηθή εξγαζία θαη πξνρσξά ζηελ καζεζηαθή επαηζζεηνπνίεζε θαη ηελ ηθαλφηεηα λα δηαηεξνχλ ζπλεξγαζία κέζα ζε νκάδα. Αλ θαη πηζαλφλ λα κελ θαηαθέξνπλ φια ηα παηδηά λα κεηαθηλεζνχλ ζε έλα κε-πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ, θάζε έλα παηδί πξνεηνηκάδεηαη γηα απηφ. Ζ πνιηηηθή ηνπ DDDC είλαη εμαηνκηθεπκέλε, θαη βαζίδεηαη ζε έλα αλαιπηηθφ πξφγξακκα ην νπνίν πξνσζεί ηελ πνιηηηθή ηεο ελζσκάησζεο. Ζ κεηάβαζε απφ ην DDDC ζε έλα άιιν ζρνιείν είλαη πξνζεθηηθά ζρεδηαζκέλε θαη πξαγκαηνπνηείηαη κε ζπζηεκαηηθφ ηξφπν. Τν Douglass School ζπλεξγάδεηαη κε γνλείο θαη ηνπο εθπξνζψπνπο ηνπ ζρνιείνπ ηεο γεηηνληάο. Ζ δηαδηθαζία ηεο ελζσκάησζεο μεθηλά 9 έσο 12 κήλεο πεξίπνπ πξηλ ην παηδί αθήζεη ην πξφγξακκα ψζηε λα εμνκαιπλζεί θάζε πηπρή ηνπ εγρεηξήκαηνο. Μηα επηηξνπή επηζθέπηεηαη δηάθνξα εθπαηδεπηηθά πεξηβάιινληα κέρξη λα βξεη ην θαηάιιειν γηα ην παηδί. Μεηά ηελ αμηνιφγεζε ησλ δεμηνηήησλ πνπ απαηηνχληαη ζην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ αμηνινγνχληαη νη δπλαηφηεηεο ηνπ παηδηνχ θαη γίλνληαη πξνζπάζεηεο λα θαιπθζνχλ νη απαηηήζεηο. Σε θάπνηεο πεξηπηψζεηο ε κεηάβαζε δηεπθνιχλεηαη κε ηελ παξαθνινχζεζε ηνπ λένπ εθπαηδεπηηθνχ πεξηβάιινληνο απφ ην παηδί πξηλ αθφκα πξαγκαηνπνηεζεί ε κεηάβαζε. Δάλ απηφ δελ είλαη δπλαηφ πξνζθαιείηαη εθπαηδεπηηθφ πξνζσπηθφ απφ ην λέν ζρνιηθφ πεξηβάιινλ ζην πξφγξακκα Douglass θαη γίλεηαη αληαιιαγή απφςεσλ αλάκεζα ζηα κέιε ηνπ πξνγξάκκαηνο. Σην ζρνιείν Douglass γίλεηαη πξνεηνηκαζία ζην αλαιπηηθφ πξφγξακκα θαη ππεξεζίεο παξαθνινχζεζεο ηνπ καζεηή ζπκκεηέρνπλ ζηελ εμέιημή ηνπ κεηά ηελ απνθνίηεζή ηνπ απφ ην πξφγξακκα. Ζ κεηάβαζε κπνξεί λα παξνπζηάδεη πξνθιήζεηο γηα ηνπο γνλείο φπσο θαη γηα ηα παηδηά. Οιφθιεξε ε νηθνγέλεηα πξνεηνηκάδεηαη γηα ηε κεηάβαζε ηνπ παηδηνχ, ην νηθνγελεηαθφ 8

9 πεξηβάιινλ ζπκβάιιεη θαη ππνζηεξίδεη ηελ πξνζπάζεηα ηνπ παηδηνχ. Οη γνλείο ελζαξξχλνληαη λα θάλνπλ ηα παηδηά πην αλεμάξηεηα, θαη λα βνεζήζνπλ θαηά ηελ πεξίνδν ηεο κεηάβαζεο, κε επηζθέςεηο ζην λέν πεξηβάιινλ θαη δνπιεχνληαο ζην ζπίηη ψζηε λα δηεπθνιχλνπλ ηε δηαδηθαζία ηεο αιιαγήο. Οη γνλείο εξγάδνληαη ψζηε λα απμήζνπλ ζηαδηαθά ην δίθηπν ησλ ζπλνκήιηθσλ παηδηψλ. Ζ ζηαδηαθή δηεχξπλζε ηνπ θνηλσληθνχ πεξηβάιινληνο εηζάγεη ην παηδί ζε δεμηφηεηεο φπσο λα κνηξάδεηαη, λα παίξλεη θαη λα δίλεη, λα πεξηκέλεη ηε ζεηξά ηνπ (Handleman & Harris 1994). Δπισειπήμαηα καηά ηηρ ζςνεκπαίδεςζηρ Τα επηρεηξήκαηα θαηά ηεο ελζσκάησζεο ππνζηεξίδνπλ φηη ηα παηδηά κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο δελ κπνξνχλ λα επσθειεζνχλ απφ έλα πξφγξακκα πιήξνπο ζπλεθπαίδεπζεο. Μεζνδνινγηθέο δπζθνιίεο νη νπνίεο πεξηπιέθνπλ ηελ αμηνιφγεζε θαη ηελ εθπαίδεπζε αηφκσλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο πεξηιακβάλνπλ i) πξνβιήκαηα νξηζκνχ: Σηελ αξρηθή ζεψξεζε ηνπ απηηζκνχ, ν Kanner είρε εκπιέμεη ζηελ αηηηνινγία ηνπ απηηζκνχ ηε γνλετθή παζνινγία θαη ην θαηλφκελν ηνπ απηηζκνχ είρε πξνζδηνξηζηεί σο ςπρνπαζνινγηθφ θαηλφκελν. Τν θνηλσληθφ-νηθνλνκηθφ επίπεδν, ε εθπαίδεπζε, ε ζπλαηζζεκαηηθή επηθπιαθηηθφηεηα ησλ γνλέσλ (Bleuler 1950) είραλ ζπζρεηηζηεί κε ηελ απηηζηηθή δηαηαξαρή. Δκπεηξηθέο κειέηεο έρνπλ δείμεη φηη ν απηηζκφο βξίζθεηαη ζε νηθνγέλεηεο απφ φιεο ηηο θνηλσληθέο ηάμεηο θαη ηα εθπαηδεπηηθά επίπεδα (Rutter & O Connor 2004, Ferster & DeMeyer 1961). Τε δεθαεηία ηνπ 1960, κε ηα πξνγξάκκαηα παξέκβαζεο ηνπ Lovaas, ζεσξήζεθε ζπκπεξηθνξηθφ πξφβιεκα. Σήκεξα, νη έξεπλεο ζηξέθνληαη πξνο ηε γελεηηθή θαη ηε λεπξνινγία ρσξίο λα έρνπλ ζηακαηήζεη νη πξνζπάζεηεο θαζνξηζκνχ ησλ αηηηψλ (Rutter 2000). ii) Πξνβιήκαηα θαζνξηζκνχ ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ: Ζ πεξίνδνο αλάκεζα ζηελ αξρηθή αλαθνξά ηνπ Kanner (1943) θαη ην παξφλ έρνπλ ραξαθηεξηζηεί απφ πνιπάξηζκεο δηαθσλίεο θαη ζπδεηήζεηο ζε ζρέζε κε ηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ απηηζηηθψλ παηδηψλ ή παηδηψλ κε άιιεο ΓΑΓ θαη ζπλαθφινπζα δηαθσλίεο γηα ηα δηαγλσζηηθά θξηηήξηα. Έλα ζχζηεκα θαηεγνξηνπνίεζεο ηείλεη λα αλαπηπρζεί ηα ηειεπηαία ρξφληα (American Psychiatric Association, (2000) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4 th ed.). Έρεη γίλεη απνδεθηφ ηψξα φηη ν απηηζκφο είλαη κηα ηδηαίηεξε δηαηαξαρή ή έλα ζχζηεκα δηαηαξαρψλ γλσζηφ ζαλ Φάζκα Απηηζηηθήο Γηαηαξαρήο θαη φηη ραξαθηεξίδεηαη απφ δηάθνξα εηδηθά ζπκπεξηθνξηθά ραξαθηεξηζηηθά. iii) Πξνβιήκαηα αμηνιφγεζεο: Ζ δηάγλσζε, ε αμηνιφγεζε θαη ε θαηεγνξηνπνίεζε ησλ ζπκπησκάησλ ησλ δηάρπησλ αλαπηπμηαθψλ δηαηαξαρψλ είλαη αξθεηά ακθηιεγφκελα ζέκαηα (Steyaert, De La Marche 2008). Οη δηαθσλίεο νθείινληαη ζηελ εηεξνγέλεηα ησλ ζπκπησκάησλ ηεο δηαηαξαρήο ηνπ απηηζκνχ, ζηα πξφσξα δηαγλσζηηθά κέζα ηα νπνία ειάκβαλαλ ππφςε ηηο ζεσξίεο αηηηνινγίαο, ην γεγνλφο φηη ν απηηζκφο κνηξάδεηαη ραξαθηεξηζηηθά κε πνιιέο άιιεο κνξθέο παηδηθψλ δηαηαξαρψλ, θαη ην γεγνλφο φηη πνιιά ζπκπηψκαηα εκθαλίδνληαη ηαπηνρξφλσο ελψ θάπνηα άιια θαζψο ην άηνκν κεγαιψλεη (Volkmar, Klin, Cohen 1997). iv) Πξνβιήκαηα αληηκεηψπηζεο: Οη ζεξαπεπηηθέο παξεκβάζεηο πνηθίινπλ. Σηελ αξρή - ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1950 φζν δηάζηεκα ην θαηλφκελν ζεσξήζεθε ςπρνγελέο θπξηαξρνχζαλ νη ςπρνινγηθέο ζεξαπείεο νη νπνίεο πεξηιάκβαλαλ γνλείο θαη παηδηά. Τε δεθαεηία ηνπ 1960 φηαλ ν ξφινο ησλ γνλέσλ ζηνλ παηδηθφ απηηζκφ αλαζεσξήζεθε θαη άξρηζε λα ράλεη έδαθνο, αλαπηχρζεθαλ πνηθίιεο άιιεο ζεξαπείεο. Οη πην δηαδεδνκέλεο είραλ ζπκπεξηθνξηθφ πξνζαλαηνιηζκφ (Lovaas 1972). Όκσο θακία ζεξαπεία δελ κπνξνχζε λα θαιχςεη ην ζχλνιν ησλ δηαηαξαρψλ ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο κε απνηέιεζκα λα αλαπηπρζνχλ πεξηζζφηεξεο θαη δηαθνξεηηθέο ζεξαπείεο (π.ρ. κνπζηθνζεξαπεία, αηζζεηεξηαθήο νινθιήξσζεο θ.α.). Παξάιιεια γηαηξνί δηαθφξσλ εηδηθνηήησλ (παηδίαηξνη, λεπξνιφγνη, ςπρίαηξνη θιπ) δηεθδηθνχζαλ ζπκκεηνρή ζην ζέκα ησλ ζεξαπεηψλ κε ηελ παξνρή ηαηξηθψλ ζπληαγψλ θαξκάθσλ, βηηακηλψλ, θαη άιισλ. Γελ ππάξρεη κηα κέζνδνο αληηκεηψπηζεο θαηάιιειε γηα θάζε άηνκν ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο. Γηαθνξεηηθνί εηδηθνί πξνηείλνπλ ζεξαπείεο αλάινγα κε ηελ εηδηθφηεηα ηνπο (ηαηξηθέο ζεξαπείεο, ςπρνζεξαπείεο, ινγνζεξαπείεο θ.α.) Έξεπλεο έρνπλ δείμεη φηη δελ ππάξρεη «αλάξξσζε» απφ ην θάζκα ηνπ απηηζκνχ (Cohen 2006). Τν ζέκα ηεο ζπλεθπαίδεπζεο δελ έρεη νινθιεξσζεί. Εεηήκαηα φπσο ην πφηε ηα απηηζηηθά παηδηά είλαη έηνηκα λα εληαρζνχλ ζε θαλνληθέο ηάμεηο, εάλ πξέπεη παξάιιεια λα 9

10 ππνζηεξίδνληαη κε άιιεο ηερληθέο θαη ζεξαπείεο, εάλ ζα πξέπεη λα πξνεηνηκάδνληαη απφ ηελ πξνζρνιηθή ειηθία γηα ηελ έληαμε, εάλ νη γνλείο θαη ην νηθνγελεηαθφ πεξηβάιινλ ζα πξέπεη λα εθπαηδεχνληαη θαη άιια πνιιά ζέκαηα είλαη πξνο ην παξφλ αληηθείκελα ζπδήηεζεο. Κπιηική Θεώπηζη Τα ζχγρξνλα θνηλσληθά ζπζηήκαηα δεκηνπξγνχλ θαηαθεξκαηηζκέλεο κηθξέο θνηλσληθέο νκάδεο ζηηο νπνίεο πεξηζζφηεξν απφ θάζε άιιε επνρή πξνζθέξνπλ ηελ επθαηξία θνηλσληθήο επαλέληαμεο (Βέιηζνο, 1988). Ζ ζχγρξνλε επνρή ραξαθηεξίδεηαη απφ ηε κνλαρηθφηεηα (π.ρ. ζην παηρλίδη, ζε δξαζηεξηφηεηεο ειεχζεξνπ ρξφλνπ) θαη άιια ραξαθηεξηζηηθά, ψζηε θαίλεηαη ζαλ νη ίδηεο νη θνηλσληθέο ζπλζήθεο δεκηνπξγνχλ άηνκα κε «ραξαθηεξηζηηθά ηνπ θάζκαηνο ηνπ απηηζκνύ» θαη θαηφπηλ ππάξρεη αλάγθε δεκηνπξγίαο πιαηζίνπ επαλέληαμήο ηνπο. Ζ δηεχξπλζε ησλ κέζσλ θαη ησλ κεραληζκψλ πιεξνθνξίαο έρεη μεθχγεη απφ ηα φξηα ηνπ θξαηηθνχ ειέγρνπ. Ζ ιεηηνπξγία ελφο απζηεξά νξγαλσκέλνπ εθπαηδεπηηθνχ ζπζηήκαηνο πνπ ειέγρεη ηελ ζκίιεπζε ηεο θνηλσληθήο ηδενινγίαο έρεη απνδπλακσζεί. Φάλνληαο ηνλ πνιηηηθφ έιεγρν ζηελ ηδενινγία πνπ παξάγεηαη κέζα απφ ηνλ εθπαηδεπηηθφ κεραληζκφ ν ζρνιηθφο κεραληζκφο πξέπεη λα πξνζαξκνζηεί. Ζ απζηεξή κνξθή νξγάλσζεο θαη ιεηηνπξγίαο (ηφπνο, ρξφλνο, πεξηερφκελν) ηνπ εθπαηδεπηηθνχ κεραληζκνχ δελ εμππεξεηεί. Απηή ε εμέιημε δηεπθνιχλεη ηελ πνιηηηθή ηεο ζπλεθπαίδεπζεο θαη ελζσκάησζεο αηφκσλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο. Βιβλιογπαθία Advisory Council for Education (ACE) (1996). Inclusion is a human right, say campaigners, ACE, 69, 5. American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4 th ed., (2000). Washington DC: APA Βέιηζνο, Γ. (1988). Ζ κε θνηλσληνινγία. Αλαιπηηθή ηνπ κεηα-κνληέξλνπ, Αζήλα. Bleuler, E. (1950). Dementia Praecox or the Group of Schizophrenias, trans, J.Zinkin, New York: International University Press Bruner, J. (1967). Toward a theory of instruction, New York: Harvard University Press. Clark, C., Dyson, A. Millward, A.J. & Skidmore, D (1997). New Directions in Special Needs: Innovations in Mainstream Schools. London: Cassell. Cohen, S. (2006). Targeting Autism, What we know, Don t Know, and Can Do to Help Young Children with Autism Spectrum Disorders, Los Angeles: University of California Press. Γνπδήξαο Γ. (2004). Δηδηθέο Δθπαηδεπηηθέο Αλάγθεο ζηε Σχγρξνλε Δπνρή, εθδ. Παλ/κηνπ Μαθεδνλίαο Croen, L. A. Grether, J. K., Hoogstrate & Selvin, S., (2002). The Changing Prevalence of Autism in California, Autism and Developmental Disorders, 2002 (32), ( ) Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν.1143/1981 «πεξί Δηδηθήο Αγσγήο, εηδηθήο επαγγεικαηηθήο εθπαίδεπζεο θαη απαζρόιεζεο θαη θνηλσληθήο κέξηκλαο ησλ απνθιηλόλησλ εθ ηνπ θπζηνινγηθνύ αηόκσλ θαη άιισλ ηηλώλ εθπαηδεπηηθώλ δηαηάμεσλ». ΦΔΚ 31 εο Μαξηίνπ 1981 αξ Φπι.80 Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν.1566/1985 «Γνκή θαη Λεηηνπξγία Α/ζκηαο θαη Β/ζκηαο Δθπαίδεπζεο» ΦΔΚ 30 εο Σεπηεκβξίνπ 1985 η.α αξ Φπι. 167 Κεθ.Η Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο, Ν.2817 «Δθπαίδεπζε ησλ Αηόκσλ κε Δηδηθέο Αλάγθεο» ΦΔΚ 14 εο Μαξηίνπ 2000, η.α αξ.φπι.78. Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν 3699 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηόκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» ΦΔΚ 2αο Οθησβξίνπ 2008 η.α ζξ Φπι Ferster C. B. & DeMyer, M. K. (1961). The Development of Performance in Autistic Children in an Automatically Controlled Environment Journal of Chronic Diseases, 1961 (13), ( ) Fombonne, E. (2003). Epidemiological Surveys of Autism and Other Pervasive Developmental Disorders, an Update, Journal of Autism and Developmental Disorders, (2003) (33), ( ) 10

11 Grisham & MacMillan (1998). Early Intervention Project: Can Its Claims Be Substantiated and Its Effects Replicated? Journal of Autism and Developmental Disorders, 1998 (28), (5-13) Handleman, J. S. & Harris, S. (1994). Preschool Education Programs for Children with Autism, Austin Texas, pro-ed. Kanner, L. (1943). Autistic Disturbances of Affective Contact, Nervous Child: Reprinted in Leo Kanner, (1973). Childhood Psychosis: Initial Studies and New Insights, Washington, D.C.: V.H. Winston and Sons Kerzner Lisky, D & Gartner, A. (1997). Inclusion and School Reform. Baltimore: Paul Brookes Plc Co. Krantz & McClannahan, (1999). Strategies for integration: Building repertoires that support transitions to public schools. In P.. Ghezzi, W. L. Williams & J. E. Carr (eds) Autism: Behavior-analytic perspectives (pp ). Reno, N.Υ.: Context Press. Lovaas, O. I., Koegel, R. L., Simmons, J. Q. & Long, J. S. (1972). Some Generalizations and Follow Up Measures on Autistic Children on Behavior Therapy, Journal of Applied Behavior Analysis, 1972 (6), ( ) Lyotard, J. F. (1979). La condition Postmodern, Scripta απφ κεη. Παπαγηψξγε, Κ. (2008) Ζ Μεηακνληέξλα Καηάζηαζε, Αζήλα: εθδ. γλψζε Πνιπρξνλνπνχινπ, Σ. (1995) Παηδηά θαη Έθεβνη κε Δηδηθέο Αλάγθεο θαη Γπλαηφηεηεο Αζήλα. Rutter, M. (2000). Genetic Studies of Autism: From the 1970s into the Millennium, Journal of Abnormal Child Psychology, 2000 (28), (3-14) Rutter, M. & O Connor, T., (2004). Are There Biological Programming Effects for Psychological Development? Findings from a Study of Romanian Adoptees Developmental Psychology 2004 (40), (81-94) Schopler, E., Short & Mesibov, G. B. (1989). Relation and Behavioral Treatment to Normal Functionning Comment on Lovaas, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1989 (57), ( ) Schreibman, L. (2005). The Science and Fiction of Autism, USA: Harvard University Press. Skinner, B. F. (1953). Science and Human Behavior. New York: Macmillan Steyaert J.G., De La Marche W. What s new in autism. Eur J Pediatr 2008 (167), ( ). Strain, P, & Hoyson, M., (2000). The need for longitudinal Intensive social skill intervention: LEAP follow-up outcomes for children with autism. Topics in Early Childhood Special Education 2000 (20), (116-22). Volkmar, F. R, Klin, A., Cohen, D. J. (1997). Diagnosis and Classification of Autism and Related Conditions: Consensus and Issues. In : Cohen DJ and Volkmar FR, Eds,Handbook of Autism and Pervasive Developmental Disorders 2nd ed, New York, John Wiley and sons, pp 5-40 Watson, J. (1930). Behaviorism. Norton: New York Φίηνγινπ-Αλησληάδνπ, Μ., Κεθέο, Γ. & Φίηνγινπ-Φαηδή, Γ. (2000). Απηηζκφο-Διπίδα, Θεζ/λίθε: University Studio Press 11

πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή * delis@mfa.gr

πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή * delis@mfa.gr παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 20 πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Πεξίιεςε Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή * delis@mfa.gr Σα άηνκα κε δηάρπηεο

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ

ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΖ ΔΟΓΑΠΗΑ: «Ν εηδηθφο παηδαγσγφο ζην πιαίζην ηεο εθαξκνγήο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο Όνομα 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 15:00:19 Λαηίλεο Αλδξέαο 10/9/2014 17:59:31 ΜΑΓΔΜΣΕΟΓΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση των απόψεων των Ειδικών Παιδαγωγών για την Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα.

Διερεύνηση των απόψεων των Ειδικών Παιδαγωγών για την Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα. ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΚΑΙ ΣΗ ΑΓΧΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΗ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΘΔΧΡΗΑ, ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΚΑΗ ΠΡΑΚΣΗΚΔ ΣΖΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Ζ Σπλέιεπζε (Σ) ηνπ Τκήκαηνο Βηνκεραληθήο Γηνίθεζεο θαη Τερλνινγίαο ηεο 18/5/2015 ελέθξηλε ηελ αλακόξθσζε ηνπ Πξνγξάκκαηνο Πξνπηπρηαθώλ Σπνπδώλ. Παξαθαινύληαη

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Έφη Μπέκοσ Γενική Γραμματέας Πρόνοιας ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΦΑΛΙΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ - Πξνώζεζε ηεο θνηλσληθήο έληαμεο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο. Πνιπηερληθή Σρνιή. Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ. [ www.inf.uth.gr ]

Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο. Πνιπηερληθή Σρνιή. Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ. [ www.inf.uth.gr ] Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο Πνιπηερληθή Σρνιή Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ [ www.inf.uth.gr ] 1 ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΗΥ312 (ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι) ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ Θ: Αλιμήζηρ Χπήζηορ Βεπούληρ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία πλεξγαζία ρνιείνπ - Οηθνγέλεηαο Ζ νπηηθή ησλ γνλέσλ Καθνθέθαινπ

Διαβάστε περισσότερα

Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη. Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία

Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη. Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη Επιβλζπουςα καθηγήτρια: Μαρία Δερζκα Μπζλτςη Ελζνη Αθήνα 2014 Ππόλογορ Αθνξκή γη απηήλ

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη

Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΠΑΙΓΙΑ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη Οη επαγγεικαηίεο εηδηθνί παηδαγσγνί θαζνδεγνύληαη από ηηο επαγγεικαηηθέο δενληνινγηθέο αξρέο ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο ςνέδπιο Δπιζηημών Δκπαίδεςζηρ Αθήνα, 3 Ιοςνίος 2011

3ο Πανελλήνιο ςνέδπιο Δπιζηημών Δκπαίδεςζηρ Αθήνα, 3 Ιοςνίος 2011 3ο Πανελλήνιο ςνέδπιο Δπιζηημών Δκπαίδεςζηρ Αθήνα, 3 Ιοςνίος 2011 Πποβλήμαηα, πποκλήζειρ και ζςγκπούζειρ ζηην εςπύηεπη ζσολική κοινόηηηα, καηά ηη λειηοςπγία ηηρ Δκπαιδεςηικήρ Μονάδαρ, ζε ζσέζη με ηην ένηαξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΔΙΓΙΚΗ ΤΠΗΡΔΙΑ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 Κομοηηνή 3 Απριλίοσ 2015 Παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Πρώτη φορά στην Ελλάδα η επεμβατική φυσικοθεραπεία Στόχος: το μηχανικό αίτιο του μυοσκελετικού προβλήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς

Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς Αηθατερίλε Αρακπατδή, Φηιφινγνο MSc Τκήκα Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο, Παηδαγσγηθφ Ιλζηηηνχην Μεζνγείσλ 392 15342 Αγία Παξαζθεπή 210-6083912 arabatz@pi-schools.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ. Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ

ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ. Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ «Δηδίθεπζε ζηελ Πεξηβαιινληηθή Δθπαίδεπζε» ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόηαζη επιμόρθωζης. Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε

Πρόηαζη επιμόρθωζης. Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε Πρόηαζη επιμόρθωζης Μαίξε Κνπηζειίλε Τκήκα Δπηζηεκψλ ηεο Αγσγήο Παλεπηζηήκην Κχπξνπ 1. Ο ρόλος και η έννοια ηης επιμόρθωζης Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ Απνηειέζκαηα Ψεθνθνξίαο ηα ζέκαηα ηεο B Επαλαιεπηηθήο Γεληθήο πλέιεπζεο ηωλ Μεηόρωλ ηεο Εζληθήο Σξάπεδαο ηεο Ειιάδνο ηεο 23/11/2012 (άξζξν 32 παξ. 1 θ.λ. 2190/1920, παξ. 4.1.3.3.

Διαβάστε περισσότερα

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο ην Γίθηπν 'Μνπζεηνινγία' http://greekmuseologists.ning.com/ ζπδεηάκε ηελ πηζαλόηεηα νξγάλσζεο κηαο ζεηξάο ζεκαηηθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΟΜΝΗΜΑ ΔΠΙ ΣΟΤ ΝΟΜΟΥΔΓΙΟΤ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΓΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΤΠΟΜΝΗΜΑ ΔΠΙ ΣΟΤ ΝΟΜΟΥΔΓΙΟΤ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΓΙΚΗ ΑΓΩΓΗ www.asperger.gr Κσλζηαληηλνππόιεσο 29 155.62 Φνιαξγόο Τει. 210.6535666 info@asperger.gr Σπλεκ. 2 Υνιαξγφο, 7 Απξηιίνπ 2008 Α.Π. 1744/18-2-10 ΤΠΟΜΝΗΜΑ ΔΠΙ ΣΟΤ ΝΟΜΟΥΔΓΙΟΤ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΓΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Δλ όςεη ηεο

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ»

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΧΝ: ΜΑΡΣΗΝΟΤ ΑΗΚΑΣΔΡΗΝΖ Α.Μ. 9982200700256 ΜΠΟΕΗΟΝΔΛΟΤ ΔΗΡΖΝΖ Α.Μ. 9982200700215 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο. ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο

Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο. ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο Σα νινήκεξα δεκνηηθά ζρνιεία κε Δληαίν Αλακνξθσκέλν Δθπαηδεπηηθό Πξόγξακκα (ΔΑΔΠ), ν λένο

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205. ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ. Μάθημα 2ο-PSY 205

ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205. ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ. Μάθημα 2ο-PSY 205 ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205 ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ 1 2 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΣΟ Ορισμοί και θεωρίες Προσωπικότητας Παράγοντες που επηρεάζουν την προσωπικότητα Αξιολόγηση προσωπικότητας Οι έννοιες του φυσιολογικού και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΏΚΣΕΚΏ - ΠΏΝΒΛΛΔΝΕΟΤ ΤΝΒΑΡΕΟΤ ΜΒ ΑΕΒΘΝΔ ΤΜΜΒΣΟΥΔ

ΠΡΏΚΣΕΚΏ - ΠΏΝΒΛΛΔΝΕΟΤ ΤΝΒΑΡΕΟΤ ΜΒ ΑΕΒΘΝΔ ΤΜΜΒΣΟΥΔ ΟΕ ΏΠΟΦΒΕ ΣΧΝ ΒΚΠΏΕΑΒΤΣΕΚΧΝ ΣΧΝ ΣΜΔΜΏΣΧΝ ΈΝΣΏΞΔ ΑΔΜΟΣΕΚΧΝ ΥΟΛΒΕΧΝ ΓΕΏ ΣΟ ΒΞΒΕΑΕΚΒΤΜΒΝΟ ΠΡΟΓΡΏΜΜΏ ΣΧΝ ΜΏΘΔΣΧΝ ΜΒ ΝΟΔΣΕΚΔ ΏΝΒΠΏΡΚΒΕΏ. Γσά ΏκπξΪδε *, Γεώξγηνο ΜπΪξκπαο ** *Βθπαηδεπηηθφο Σ.Β., e-mail: zoi@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ Αγαπεηέ αξρεγέ, Τν λέν ζύζηεκα ησλ playoff πνπ πηινηηθά ζα εθαξκνζηεί ζηε θεηηλή πεξίνδν 2013 14 απνηειεί κηα βειηίσζε ηνπ πθηζηάκελνπ ζπζηήκαηνο πνπ κε επηηπρία εθαξκόζηεθε ζηηο πξώηεο έμη δηνξγαλώζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ. 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ

Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ. 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ ΔΔΣΔΚ: ΣΟΜΔΙ ΚΑΙ ΔΙΓΙΚΟΣΗΣΔ ΣΟΤ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟΤ ΛΤΚΔΙΟΤ Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ Ο ηνκέαο ζηνρεύεη: ηε δεκηνπξγία επαγγεικαηηώλ

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Ηκεξνκελία: Αξηζκόο κεηξώνπ: Όλνκα Αζζελνύο: Ηκεξνκελία Γέλλεζεο: Ηιηθία: + Έηη Μήνερ πληεξεηηθή ζεξαπεία Μεηεγρεηξνπξγηθή παξαθνινύζεζε 3 μήνερ 6 μήνερ 1 σπόνορ σπόνια 3

Διαβάστε περισσότερα

Γηπισκαηηθή εξγαζία. Γλώζεηο θαη δεμηόηεηεο καζεηώλ κε ήπηεο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζην κάζεκα ηεο Φπζηθήο:

Γηπισκαηηθή εξγαζία. Γλώζεηο θαη δεμηόηεηεο καζεηώλ κε ήπηεο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζην κάζεκα ηεο Φπζηθήο: ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΜΑΚΔΓΟΝΗΑ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΧΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΔΗΓΗΚΖ ΑΓΧΓΖ Γηπισκαηηθή εξγαζία Γλώζεηο θαη δεμηόηεηεο καζεηώλ

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org

Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org Athens Headquarters 40 Klitaimnistras, Athens 131 22 GREECE Tel: +30 2102693760 Fax: +30 2102693760 Brussels Office

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο

ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο Θέκα πηπρηαθήο εξγαζίαο: Δθπαηδεπηηθή Σερλνινγία Δθαξκνγέο ηεο πιεξνθνξηθήο θαη ηνπ δηαδηθηχνπ ζηελ εθπαίδεπζε Τπνβιεζείζα

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή

Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή ηαπξνύια Βνγηαηδή, Αθηηλνθπζηθόο Ιαηξηθήο, Σκήκα Αδεηώλ & Διέγρσλ, Δ.Δ.Α.Δ. Δπηζηεκνληθή Ηκεξίδα ΔΦΙΔ Γνζηκεηξία & Αθηηλνπξνζηαζία Ραδηντζνηνπηθέο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΕΙ. I.ηόρν: II. Εύρος:

ΠΡΟΣΑΕΙ. I.ηόρν: II. Εύρος: Project Sexual Abuse Against Children in Residential Institutions, financed through the European Commission's Daphne III Programme 2007-2013, JLS/2007/DAP-1/178/-30-CE-0229207/00-68 ΠΡΟΣΑΕΙ I.ηόρν: Κχξηνο

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ

ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ Έληαμε παηδηψλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζην Γεληθφ ρνιείν «Δπηθνηλσλία - Κνηλσληθέο Γεμηφηεηεο θαη πλαηζζεκαηηθή Αγσγή» Σξφπνη έληαμεο ζηελ νκάδα ηεο ηάμεο κέζσ δηαρείξεζεο

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 ΕΙΑΓΩΓΗ: Τα δηάθνξα πιηθά, αλάινγα κε ηε ζπκπεξηθνξά ηνπο εληόο καγλεηηθνύ πεδίνπ δηαθξίλνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν

Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν Σ.Δ.Ι. ΗΠΔΙΡΟΤ ΣΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΔΡΑΠΔΙΑ Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν Καξαληνχια Μαξία Καξπαζίνπ Δηξήλε - Αιεμάλδξα ΔΠΟΠΣΡΗΑ ΚΑΘΖΓΖΣΡΗΑ Ηγλαηίνπ Μαξία Ιωάννινα Μάρτιοσ 2013 Δθπνλεζείζα πηπρηαθή

Διαβάστε περισσότερα