Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο. Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή *

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο. Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή * delis@mfa."

Transcript

1 Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή * Πεπίλητη Τα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) πξνζέιθπζαλ ην ελδηαθέξνλ θνξέσλ (θξαηηθψλ θαη ηδησηηθψλ) κεηά ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ Έσο ηφηε ηα άηνκα απηά βξίζθνληαλ ππφ ηελ πξνζηαζία ηεο νηθνγέλεηάο ηνπο ή ζε ηδξχκαηα/άζπια (Σηαζηλφο 1991). Γπλακηθή αιιαγή ζηελ εθπαίδεπζε ησλ αηφκσλ κε ςπρηθέο θαη δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο πξαγκαηνπνηήζεθε κεηά ηε ζεζκνζέηεζε ηνπ λφκνπ 2817/2000 γηα ηελ «Δθπαίδεπζε αηόκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο». Με ην λφκν απηφ ην ΥΠΔΠΘ εηζάγεη ηελ πνιηηηθή ηνπ «ελόο ζρνιείνπ γηα όινπο» πξνσζψληαο έηζη ηε ζπλεθπαίδεπζε θαη θνηλσληθή έληαμε 1 αηφκσλ κε θαη ρσξίο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ο λόκνο 3699/2008 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηόκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» ζπλερίδεη θαη εληζρχεη ηελ εθπαηδεπηηθή θαη θνηλσληθή έληαμε ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ελψ αλαγλσξίδεη ην δηθαίσκα ζπκκεηνρήο ησλ αηφκσλ κε απηηζκφ ή άιιεο ΓΑΓ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία. Ζ εξγαζία εμεηάδεη επηρεηξήκαηα ππεξ θαη θαηά ηεο έληαμεο παηδηψλ κε ΓΑΓ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία, ηε ζπλεθπαίδεπζή ηνπο κε θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά θαζψο θαη πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο ηα νπνία εθαξκφδνληαη ζηηο ΖΠΑ. Σθνπφο ηεο εξγαζίαο είλαη λα εηζάγεη ηνλ πξνβιεκαηηζκφ ζρεηηθά κε ην πιαίζην εθπαίδεπζεο ησλ αηφκσλ κε ΓΑΓ. Λέξειρ κλειδιά: δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο, εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή, πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο Abstract People with pervasive developmental disorders (PDD) attracted the attention of state and private sector after mid-1950s. Until then these people were under the protection of their families or in institutions/ asylums (Stasinos1991). Dynamic change in education of people with psychological and pervasive developmental disorders was realized after the institution of law 2817/2000 for Education of people with special educational needs. Ministry of Education and Religious Affairs introduced policy of one school for all by this law, promoting, in this way policy of educational and social integration of people with and without special educational needs. Law 3699/2008 on Special Education and Education of handicapped people or people with special educational needs continious the educational and social integration of people with special educational needs while it recognizes the right of people with autism or other pervasive developmental disorders to participate in education process. This paper investigates advantages and disanvantages of integration of children with PDD in the education process, their education together with normally developping children as well as programs of educational integration implemented in USA. Aim of of this paper is to introduce the argument on the educational frame and conditions for children with PDD. Key words: pervasive developmental disorders, educational policy, educational integration programs * Ζ Φξηζηίλα Σπξηνπνχινπ Γειιή είλαη δηδάζθνπζα ζην Τκήκα Δθπαηδεπηηθήο θαη Κνηλσληθήο Πνιηηηθήο ζην Παλεπηζηήκην Μαθεδνλίαο 1 Οη φξνη ζπλεθπαίδεπζε, ζρνιηθή ελζσκάησζε θαη έληαμε ρξεζηκνπνηνχληαη ελαιιαθηηθά ζε απηή ηελ εξγαζία 1

2 Διζαγυγή Ο απηηζκφο ζεσξήζεθε θαηά ηε δεθαεηία ηνπ 1940 ςπρνγελέο θαηλφκελν, θαηά ηε δεθαεηία ηνπ 1960 ζπκπεξηθνξηθφ ζχλδξνκν, ελψ ζηε ζχγρξνλε ζεψξεζή ηνπ δελ απνθιείνληαη λεπξνινγηθνί ή γελεηηθνί παξάγνληεο ρσξίο αθφκα λα έρνπλ πξνζδηνξηζηεί νη αθξηβείο αηηίεο (Schreibman, 2005). Ζ θξαηηθή κέξηκλα γηα ηα άηνκα κε ςπρηθέο αζζέλεηεο μεθηλά κεηά ην Β Παγθφζκην Πφιεκν, φηαλ νη θνηλσληθέο θαη παξαγσγηθέο ζπλζήθεο ζηελ Διιάδα άιιαμαλ δπλακηθά. Καηαξρήλ (ηε δεθαεηία ηνπ 1950) ε κέξηκλα απηή δελ απνζθνπνχζε ζε εθπαηδεπηηθή θαη επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε θαη έληαμε. Δίρε θπξίσο ηαηξηθφ πεξηερφκελν θαη παξερφηαλ ζε ηδξχκαηα. Τε δεθαεηία ηνπ 1980 άιιαμε ε ζπλνιηθή ζεψξεζε ηεο εηδηθήο αγσγήο ζηελ Διιάδα (Πνιπρξνλνπνχινπ 1995), ελψ ην εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα θαη ε θνηλσληθή ηδενινγία επεξεάζηεθαλ απφ ηελ ηερλνινγηθή εμέιημε, ηηο νηθνλνκηθέο αιιαγέο, ηηο αιιαγέο ζηελ αγνξά εξγαζίαο, ηε κνξθή ηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ θαη άιινπο παξάγνληεο (Lyotard 1979). Έηζη θπξηάξρεζε ε εθπαηδεπηηθή πξνζέγγηζε γηα ηα άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο, εγθαηαιήθζεθε ην θηιαλζξσπηθφ πξφηππν, ην θξάηνο φξηζε ην λνκηθφ πιαίζην ιεηηνπξγίαο ηεο εηδηθήο αγσγήο θαη ζπκπεξηέιαβε ηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κέζα ζην κεραληζκφ. Σηε δεθαεηία ηνπ 1980 θαη ηνπ 1990 θπξηαξρνχζε ε πνιηηηθή ηεο εθπαίδεπζεο ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο αλάγθεο ζε εηδηθά ζρνιεία, ελψ απφ ην 2000 πξνσζείηαη ε πνιηηηθή ηεο εθπαηδεπηηθήο ελζσκάησζεο θαη ηνπ «ελόο ζρνιείνπ γηα όινπο» ελαξκνληζκέλα κε ηα πξφηππα ησλ ρσξψλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο θαη ησλ ΖΠΑ. Οη αιιαγέο ζηελ εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή αληαλαθινχλ ηφζν ηηο επηζηεκνληθέο φζν θαη ηηο θνηλσληθέο πεπνηζήζεηο θάζε επνρήο. Σην ηέινο ηνπ 1980 θαη ζηηο αξρέο ηνπ 1990 έγηλαλ, ζηηο ΖΠΑ, θηλήζεηο γηα ηελ ελζσκάησζε καζεηψλ κε ζνβαξέο αλαπεξίεο ζε έλα ιηγφηεξν πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ θαηάιιειν γηα ηηο εθπαηδεπηηθέο ηνπο αλάγθεο. Ζ θίλεζε απηή ππνζηήξημε ηνλ πεξηνξηζκφ ηνπ αξηζκνχ ησλ καζεηψλ ζηα εηδηθά ζρνιεία ηεο γεηηνληάο θαη ηνλ πεξηνξηζκφ ηνπ αξηζκνχ ησλ παηδηψλ κε εηδηθέο κέηξηεο ή ζνβαξέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο πνπ ηνπνζεηήζεθαλ ζε εηδηθέο ηάμεηο. Σην ηέινο ηνπ 1980 ε ελζσκάησζε είρε πξνζειθχζεη ζεκαληηθφ αξηζκφ γνλέσλ παηδηψλ κε ζνβαξέο αλαπεξίεο θαη ηα ζρνιεία άξρηζαλ λα πξνζθέξνπλ επθαηξίεο ζε ηέηνηνπο καζεηέο ψζηε λα ελζσκαησζνχλ ζην θαλνληθφ ζρνιείν (Krantz & McClannahan 1999). Πνηνη παξάγνληεο ζπλέβαιιαλ ζηελ πνιηηηθή ηεο ζπλεθπαίδεπζεο; πνηεο δπζθνιίεο παξνπζηάδνληαη; πνηα πξνγξάκκαηα έρνπλ εθαξκνζηεί; είλαη εξσηήκαηα πνπ εμεηάδνληαη ζηε ζπλέρεηα. Σύγσπονη εκπαιδεςηική πολιηική με πποοπηική ηη ζςνεκπαίδεςζη Ο απηηζκφο 2 είλαη κηα ζνβαξή δηάρπηε αλαπηπμηαθή δηαηαξαρή ηεο νπνίαο πνιιέο παξάκεηξνη παξακέλνπλ αθφκα άγλσζηεο. Καηαξρήλ κε ηηο εξγαζίεο ηνπ Kanner (1943) ν απηηζκφο είρε πξνζδηνξηζηεί σο απνηέιεζκα γνλετθήο παζνινγίαο θαη ην θαηλφκελν ηνπ απηηζκνχ σο ςπρνπαζνινγηθφ θαηλφκελν. Ο Bleuler (1919, 1950) είρε λσξίηεξα ρξεζηκνπνηήζεη ηνλ φξν απηηζκφ γηα λα πεξηγξάςεη ηελ ηδηνζπγθξαζηαθή, επηθεληξσκέλε ζηνλ εαπηφ απφζπξζε ζε κηα θαληαζηηθή δσή πνπ εθδεισλφηαλ απφ ζρηδνθξελείο. Μεξηθέο δεθαεηίεο πξηλ ζπγρεφηαλ ε ζπκπησκαηνινγία ηνπ απηηζκνχ κε απηή ηεο ζρηδνθξέλεηαο ή άιισλ ςπρσζηθψλ δηαηαξαρψλ. Σηε ζπλέρεηα ζεσξήζεθε σο έλα είδνο ζπλαηζζεκαηηθήο δηαηαξαρήο, ελψ αξγφηεξα πεξηιήθζεθε ζηα «ινηπά πξνβιήκαηα πγείαο» (ΥΠΔΠΘ Ν.1143/81), πξνθεηκέλνπ λα θαηεγνξηνπνηεζεί σο είδνο αλαπεξίαο. Μφιηο ηε δεθαεηία ηνπ 1990 αλαγλσξίζηεθε σο απηφλνκε θαη αλεμάξηεηε δηαγλσζηηθή θαηεγνξία. Σηα ιίγα ρξφληα πνπ έρνπλ κεζνιαβήζεη, νη έξεπλεο ηεο παγθφζκηαο επηζηεκνληθήο θνηλφηεηαο αθφκα πξνζπαζνχλ λα θσηίζνπλ ζεκαληηθέο πηπρέο ηνπ ζπλδξφκνπ (Rutter κεη. Καξαληάλνο 1987). Σηελ Διιάδα, ηελ άλνημε ηνπ 2000 ςεθίζηεθε ν λφκνο 2817/2000. Με ην λφκν απηφ ην Διιεληθφ θξάηνο ππφ ηελ πίεζε ησλ θνξέσλ πξνζηαζίαο αηφκσλ κε απηηζκφ θαη ησλ 2 Οη άιιεο ΓΑΓ είλαη α) ην ζχλδξνκν Asperger (πςειήο ιεηηνπξγηθφηεηαο απηηζκφο), β) ην ζχλδξνκν Rett, γ) ε παηδηθή απνδηνξγαλσηηθή δηαηαξαρή δ) ΓΑΓ κε πξνζδηνξηδφκελε αιιηψο 2

3 ζπιιφγσλ γνλέσλ - αλαγλσξίδεη ζηα παηδηά κε απηηζκφ ην δηθαίσκα ζπκκεηνρήο ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία. Με απηφλ θαζηεξψλεηαη πιένλ λνκνζεηηθά ε απνδνρή ηνπ δηθαηψκαηνο ζηε δηαθνξά. Ζ νξνινγία αιιάδεη απφ «άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο» ζε «άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο». Σχκθσλα κε ην λφκν απηφ: «άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζεσξνύληαη ηα άηνκα ηα νπνία έρνπλ ζεκαληηθή δπζθνιία κάζεζεο θαη πξνζαξκνγήο εμαηηίαο ζσκαηηθώλ, δηαλνεηηθώλ, ςπρνινγηθώλ, ζπλαηζζεκαηηθώλ θαη θνηλσληθώλ ηδηαηηεξνηήησλ. Σηα άηνκα απηά πεξηιακβάλνληαη όζνη έρνπλ λνεηηθή αλεπάξθεηα ή αλσξηκόηεηα, όζνη έρνπλ ηδηαίηεξα ζνβαξά πξνβιήκαηα όξαζεο ή αθνήο, όζνη έρνπλ ζνβαξά λεπξνινγηθά ή νξζνπεδηθά ειαηηώκαηα ή πξνβιήκαηα πγείαο, όζνη έρνπλ δπζιεμία, δπζαξηζκηζία, δπζαλαγλσζία, όζνη έρνπλ ζύλζεηεο γλσζηηθέο, ζπλαηζζεκαηηθέο θαη θνηλσληθέο δπζθνιίεο θαη όζνη παξνπζηάδνπλ απηηζκό θαη άιιεο δηαηαξαρέο αλάπηπμεο» (άξζξν 1). Οη ζθνπνί ηνπ ζχγρξνλνπ εθπαηδεπηηθνχ ζπζηήκαηνο ηεο Δηδηθήο Αγσγήο - φπσο αλαθέξνληαη ζην λφκν 2817/2000 είλαη «ε αλάπηπμε ηεο πξνζσπηθόηεηαο ησλ παηδηώλ, ε βειηίσζε ησλ ηθαλνηήησλ θαη δεμηνηήησλ, ώζηε λα θαηαζηεί δπλαηή ε έληαμε ή ε επαλέληαμή ηνπο ζην θνηλό εθπαηδεπηηθό ζύζηεκα θαη ε ζπκβίσζε κε ην θνηλσληθό ζύλνιν. Η επαγγεικαηηθή ηνπο θαηάξηηζε θαη ε ζπκκεηνρή ηνπο ζηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία, ε αιιειναπνδνρή ηνπο κε ην θνηλσληθό ζύλνιν θαη ε ηζόηηκε θνηλσληθή ηνπο εμέιημε» (άξζξν1). Γίλεηαη κεηαηξνπή ησλ εηδηθψλ ηάμεσλ ζε ηκήκαηα έληαμεο. Πξνσζείηαη θαη εληζρχεηαη ε ηδέα ηνπ «ελφο ζρνιείνπ γηα όινπο» κε ζθνπφ ηελ νκαιή θνηλσληθή θαη επαγγεικαηηθή έληαμε ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο αλάγθεο. Με ζπγρξεκαηνδφηεζε απφ πφξνπο ηνπ Β Κνηλνηηθνχ Πιαηζίνπ Σηήξημεο ( ) ηδξχζεθε θαη ιεηηνχξγεζε δεκφζην ζρνιείν γηα παηδηά κε απηηζκφ (2000) κε αξθεηέο δπζθνιίεο ζηελ επάλδξσζή ηνπ κε θαηάιιεια εθπαηδεπκέλν πξνζσπηθφ. Τα εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα εκπινπηίζηεθαλ κε δεκηνπξγηθέο, πξαθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ζηελ Α/ζκηα θαη Β/ζκηα εθπαίδεπζε. Τελ πεξίνδν ην Παηδαγσγηθφ Ηλζηηηνχην εθπφλεζε Αλαιπηηθφ Πξφγξακκα Σπνπδψλ γηα άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο εμεηδηθεπκέλν ζε θαηεγνξίεο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ καζεηψλ κε απηηζκφ ή άιιεο ΓΑΓ. Σθνπφο ηνπ είλαη ε θαιιηέξγεηα δεμηνηήησλ γηα νκαιή κεηάβαζε ηνπ αηφκνπ κε ΓΑΓ ζηελ θνηλσληθή δσή. Σην Αλαιπηηθφ πξφγξακκα πξνηείλεηαη ζπγθξφηεζε αηνκηθψλ εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ γηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο ελψ παξέρνληαη ππνδείγκαηα πξνγξακκάησλ ζηνπο εθπαηδεπηηθνχο. Τν θζηλφπσξν ηνπ 2008 ςεθίζηεθε λένο λφκνο γηα ηελ Δηδηθή Αγσγή θαη Δθπαίδεπζε. Σχκθσλα κε ην άξζξν 3 ηνπ λφκνπ 3699/2008 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηόκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» : «1. Μαζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζεσξνύληαη όζνη γηα νιόθιεξε ή νξηζκέλε πεξίνδν ηεο ζρνιηθήο ηνπο δσήο εκθαλίδνπλ ζεκαληηθέο δπζθνιίεο κάζεζεο εμαηηίαο αηζζεηεξηαθώλ, λνεηηθώλ, γλσζηηθώλ, αλαπηπμηαθώλ πξνβιεκάησλ, ςπρηθώλ θαη λεπξνςπρηθώλ δηαηαξαρώλ νη νπνίεο, ζύκθσλα κε ηε δηεπηζηεκνληθή αμηνιόγεζε, επεξεάδνπλ ηε δηαδηθαζία ηεο ζρνιηθήο πξνζαξκνγήο θαη κάζεζεο. Σηνπο καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζπγθαηαιέγνληαη ηδίσο όζνη παξνπζηάδνπλ λνεηηθή αλαπεξία, αηζζεηεξηαθέο αλαπεξίεο όξαζεο (ηπθινί, ακβιύσπεο κε ρακειή όξαζε), αηζζεηεξηαθέο αλαπεξίεο αθνήο (θσθνί, βαξήθννη), θηλεηηθέο αλαπεξίεο, ρξόληα κε ηάζηκα λνζήκαηα, δηαηαξαρέο νκηιίαο-ιόγνπ, εηδηθέο καζεζηαθέο δπζθνιίεο όπσο δπζιεμία, δπζγξαθία, δπζαξηζκεζία, δπζαλαγλσζία, δπζνξζνγξαθία, ζύλδξνκν ειιεηκκαηηθήο πξνζνρήο κε ή ρσξίο ππεξθηλεηηθόηεηα, δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (θάζκα απηηζκνύ), ςπρηθέο δηαηαξαρέο θαη πνιιαπιέο αλαπεξίεο». Σχκθσλα κε ην άξζξν 2 ηνπ λφκνπ 3699/2008 «1. Η Δηδηθή Αγσγή θαη Δθπαίδεπζε (ΔΑΔ), όπσο θαη ε γεληθή εθπαίδεπζε, είλαη ππνρξεσηηθή θαη ιεηηνπξγεί σο αλαπόζπαζην ηκήκα ηεο εληαίαο δεκόζηαο θαη δσξεάλ εθπαίδεπζεο. Τν θξάηνο ππνρξενύηαη λα παξέρεη ΔΑΔ ζε ζρνιεία Πξνζρνιηθήο, Πξσηνβάζκηαο θαη Γεπηεξνβάζκηαο Δθπαίδεπζεο. 2. Σηηο εθπαηδεπηηθέο ππεξεζίεο ηεο ΔΑΔ πεξηιακβάλνληαη ε δηαθνξνδηάγλσζε, ε δηάγλσζε, ε αμηνιόγεζε θαη απνηύπσζε ησλ εηδηθώλ εθπαηδεπηηθώλ αλαγθώλ, ε ζπζηεκαηηθή παηδαγσγηθή παξέκβαζε κε εμεηδηθεπκέλα θαη θαηάιιεια πξνζαξκνζκέλα εθπαηδεπηηθά εξγαιεία θαη πξνγξάκκαηα, ηα νπνία πινπνηνύληαη από ηα θαηά ηόπνπο Κέληξα Γηαθνξνδηάγλσζεο, Γηάγλσζεο θαη Υπνζηήξημεο Δηδηθώλ Δθπαηδεπηηθώλ Αλαγθώλ (ΚΔΓΓΥ) θαη από ηηο δεκόζηεο 3

4 ηαηξνπαηδαγσγηθέο ππεξεζίεο. Η ΔΑΔ πεξηιακβάλεη ζρνιηθέο κνλάδεο εηδηθήο εθπαίδεπζεο κε θαηάιιειεο θηηξηνινγηθέο ππνδνκέο, πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο, πξνγξάκκαηα δηδαζθαιίαο ζην ζπίηη, θαζώο θαη ηηο αλαγθαίεο δηαγλσζηηθέο, αμηνινγηθέο θαη ππνζηεξηθηηθέο ππεξεζίεο. 3. Σηηο Σρνιηθέο Μνλάδεο Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο (ΣΜΔΑΔ) θαη θαηά ηε ζπλεθπαίδεπζε ζηα γεληθά ζρνιεία, εθαξκόδνληαη εηδηθά εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα, αλάινγα κε ηηο αλαπεξίεο θαη ηηο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ησλ καζεηώλ, γηα όζν ρξνληθό δηάζηεκα είλαη αλαγθαίν ή θαη γηα νιόθιεξε ηε δηάξθεηα ηεο ζρνιηθήο δσήο ηνπο. Πξνγξάκκαηα ζπζηεκαηηθήο παξέκβαζεο όπσο εξγνζεξαπεία, ινγνζεξαπεία, θπζηνζεξαπεία θαη θάζε άιιε ππεξεζία πνπ ζηεξίδεη ηελ ηζόηηκε κεηαρείξηζε ησλ καζεηώλ, αμηνιόγεζε θαη παηδαγσγηθή θαη ςπρνινγηθή ππνζηήξημε, παξέρνληαη θαηά θύξην ιόγν κέζα από ηηο ΣΜΔΑΔ θαη επηθνπξηθά από ηα ΚΔΓΓΥ.» Σηνπο καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο παξέρεηαη ΔΑΔ, ε νπνία -ζην πιαίζην ησλ ζθνπψλ ηεο πξνζρνιηθήο, πξσηνβάζκηαο, δεπηεξνβάζκηαο, ηξηηνβάζκηαο, κε ηππηθήο, άηππεο θαη δηα βίνπ εθπαίδεπζεο- «επηδηώθεη λα αλαπηύμεη ηελ πξνζσπηθόηεηά ηνπο θαη λα ηνπο θαηαζηήζεη θαηά ην δπλαηόλ ηθαλνύο γηα απηόλνκε ζπκκεηνρή ζηελ νηθνγελεηαθή, επαγγεικαηηθή, θνηλσληθή θαη πνιηηηζκηθή δσή». Ζ ΔΑΔ επηδηψθεη ηδίσο: «α) ηελ νιόπιεπξε θαη αξκνληθή αλάπηπμε ηεο πξνζσπηθόηεηαο ησλ καζεηώλ κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, β) ηε βειηίσζε θαη αμηνπνίεζε ησλ δπλαηνηήησλ θαη δεμηνηήησλ ηνπο, ώζηε λα θαηαζηεί δπλαηή ε έληαμε ή ε επαλέληαμή ηνπο ζην γεληθό ζρνιείν, όπνπ θαη όηαλ απηό είλαη δπλαηόλ, γ) ηελ αληίζηνηρε πξνο ηηο δπλαηόηεηέο ηνπο έληαμε ζην εθπαηδεπηηθό ζύζηεκα, ζηελ θνηλσληθή δσή θαη ζηελ επαγγεικαηηθή δξαζηεξηόηεηα θαη δ) ηελ αιιειναπνδνρή, ηελ αξκνληθή ζπκβίσζή ηνπο κε ην θνηλσληθό ζύλνιν θαη ηελ ηζόηηκε θνηλσληθή ηνπο εμέιημε, κε ζηόρν ηε δηαζθάιηζε ηεο πιήξνπο πξνζβαζηκόηεηαο ησλ καζεηώλ κε αλαπεξία θαη κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, θαζώο θαη ησλ εθπαηδεπηηθώλ ή/θαη γνλέσλ θαη θεδεκόλσλ κε αλαπεξία, ζε όιεο ηηο ππνδνκέο (θηηξηαθέο, πιηθνηερληθέο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ ειεθηξνληθώλ), ηηο ππεξεζίεο θαη ηα αγαζά πνπ απηά δηαζέηνπλ. Η εθαξκνγή ησλ αξρώλ ηνπ «Σρεδηαζκνύ γηα Όινπο (Design for All)» γηα ηε δηαζθάιηζε ηεο πξνζβαζηκόηεηαο ησλ αηόκσλ κε αλαπεξία είλαη ππνρξεσηηθή ηόζν θαηά ην ζρεδηαζκό ησλ εθπαηδεπηηθώλ πξνγξακκάησλ θαη ηνπ εθπαηδεπηηθνύ πιηθνύ όζν θαη θαηά ηελ επηινγή ηνπ πάζεο θύζεσο εμνπιηζκνύ (ζπκβαηηθνύ θαη ειεθηξνληθνύ), ησλ θηηξηαθώλ ππνδνκώλ αιιά θαη θαηά ηελ αλάπηπμε όισλ ησλ πνιηηηθώλ θαη δηαδηθαζηώλ ησλ ΣΜΔΑΔ θαη ΚΔΓΓΥ». Οη ζηφρνη επηηπγράλνληαη κε: α) ηελ έγθαηξε ηαηξηθή δηάγλσζε, β) ηε δηάγλσζε θαη αμηνιφγεζε ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ ηνπο ζηα ΚΔΓΓΥ θαη ζηα δεκφζηα Ηαηξνπαηδαγσγηθά Κέληξα (ΗΠΓ), γ) ηε ζπζηεκαηηθή παξέκβαζε πνπ πξαγκαηνπνηείηαη απφ ηελ πξνζρνιηθή ειηθία ζηηο θαηά ηφπνπο ΣΜΔΑΔ, κε ηε δεκηνπξγία ηκεκάησλ Πξψηκεο Παξέκβαζεο (ΠΠ), δ) ηελ εθαξκνγή εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ θαη πξνγξακκάησλ απνθαηάζηαζεο, ηελ πξνζαξκνγή ηνπ εθπαηδεπηηθνχ θαη δηδαθηηθνχ πιηθνχ, ηε ρξεζηκνπνίεζε εηδηθνχ εμνπιηζκνχ ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ ειεθηξνληθνχ εμνπιηζκνχ θαη ηνπ ινγηζκηθνχ θαη ηελ παξνρή θάζε είδνπο δηεπθνιχλζεσλ θαη εξγνλνκηθψλ δηεπζεηήζεσλ απφ ηηο ΣΜΔΑΔ θαη ηα ΚΔΓΓΥ. Σχκθσλα κε ην άξζξν 4 ηνπ ηδίνπ λφκνπ «oη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ησλ καζεηώλ κε αλαπεξία θαη κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο δηεξεπλώληαη θαη δηαπηζηώλνληαη από ηα ΚΔΓΓΥ, ηελ Δηδηθή Γηαγλσζηηθή Δπηηξνπή Αμηνιόγεζεο (ΔΓΔΑ) θαη ηα πηζηνπνηεκέλα από ην Υπνπξγείν Δζληθήο Παηδείαο θαη Θξεζθεπκάησλ Ιαηξνπαηδαγσγηθά Κέληξα (ΙΠΓ) άιισλ Υπνπξγείσλ». Τα ΚΔΓΓΥ αλάκεζα ζε άιιεο αξκνδηφηεηεο, κεξηκλνχλ γηα ηελ παξνρή ζπλερνχο ζπκβνπιεπηηθήο ππνζηήξημεο θαη ελεκέξσζεο ζην εθπαηδεπηηθφ πξνζσπηθφ θαη ζε φζνπο ζπκκεηέρνπλ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία θαη ζηελ επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε θαη ηε δηνξγάλσζε πξνγξακκάησλ ελεκέξσζεο θαη θαηάξηηζεο γηα ηνπο γνλείο, ζε ζπλερή βάζε ζηελ πεξηνρή αξκνδηφηεηάο ηνπο. Σχκθσλα κε ην άξζξν 6 ηνπ λφκνπ απηνχ νη καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο κπνξνχλ λα θνηηνχλ: α) Σε ζρνιηθή ηάμε ηνπ γεληθνχ ζρνιείνπ, εθφζνλ πξφθεηηαη γηα καζεηέο κε ήπηεο καζεζηαθέο δπζθνιίεο, ππνζηεξηδφκελνη απφ ηνλ εθπαηδεπηηθφ ηεο 4

5 ηάμεο, ν νπνίνο ζπλεξγάδεηαη θαηά πεξίπησζε κε ηα ΚΔΓΓΥ, κε ηνπο ζρνιηθνχο ζπκβνχινπο γεληθήο θαη εηδηθήο εθπαίδεπζεο θαη ην εηδηθφ επηζηεκνληθφ πξνζσπηθφ. β) Σε ζρνιηθή ηάμε ηνπ γεληθνχ ζρνιείνπ, κε παξάιιειε ζηήξημε-ζπλεθπαίδεπζε, απφ εθπαηδεπηηθνχο ΔΑΔ, φηαλ απηφ επηβάιιεηαη απφ ην είδνο θαη ην βαζκφ ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ. Ζ παξάιιειε ζηήξημε παξέρεηαη ζε καζεηέο πνπ κπνξνχλ κε θαηάιιειε αηνκηθή ππνζηήξημε λα παξαθνινπζήζνπλ ην αλαιπηηθφ εθπαηδεπηηθφ πξφγξακκα ηεο ηάμεο, ζε καζεηέο κε ζνβαξφηεξεο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο φηαλ ζηελ πεξηνρή ηνπο δελ ππάξρεη άιιν πιαίζην ΔΑΔ (εηδηθφ ζρνιείν, ηκήκα έληαμεο) ή φηαλ ε παξάιιειε ζηήξημε θαζίζηαηαη απαξαίηεηε - βάζεη ηεο γλσκάηεπζεο ηνπ ΚΔΓΓΥ - εμαηηίαο ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ ηνπο αλαγθψλ. Σηελ ηειεπηαία πεξίπησζε ε ζηήξημε απφ εηδηθφ εθπαηδεπηηθφ κπνξεί λα γίλεηαη ζε κφληκε θαη πξνγξακκαηηζκέλε βάζε. γ) Σε εηδηθά νξγαλσκέλα θαη θαηάιιεια ζηειερσκέλα Τκήκαηα Έληαμεο (ΤΔ) πνπ ιεηηνπξγνχλ κέζα ζηα ζρνιεία γεληθήο θαη επαγγεικαηηθήο εθπαίδεπζεο κε δχν (2) δηαθνξεηηθνχο ηχπνπο πξνγξακκάησλ: αα) Κνηλφ θαη εμεηδηθεπκέλν πξφγξακκα, πνπ θαζνξίδεηαη κε πξφηαζε ηνπ νηθείνπ ΚΔΓΓΥ γηα ηνπο καζεηέο κε επηφηεξεο κνξθήο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. ββ) Δμεηδηθεπκέλν νκαδηθφ ή εμαηνκηθεπκέλν πξφγξακκα δηεπξπκέλνπ σξαξίνπ, πνπ θαζνξίδεηαη κε πξφηαζε ηνπ νηθείνπ ΚΔΓΓΥ, γηα ηνπο καζεηέο κε ζνβαξφηεξεο κνξθήο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, νη νπνίεο δελ θαιχπηνληαη απφ αληίζηνηρεο κε ην είδνο θαη ην βαζκφ απηνηειείο ζρνιηθέο κνλάδεο. Τν εμεηδηθεπκέλν πξφγξακκα κπνξεί λα είλαη αλεμάξηεην απφ ην θνηλφ, ζχκθσλα κε ηηο αλάγθεο ησλ καζεηψλ. Μαζεηέο πνπ δελ απηνεμππεξεηνχληαη θνηηνχλ ή ζε απηνηειείο ΣΜΔΑΔ ή ζε ζρνιεία ηεο γεληθήο εθπαίδεπζεο ή ζε ΤΔ κε ηελ αλάινγε ζηήξημε θαη ηελ παξνπζία Δηδηθνχ Βνεζεηηθνχ Πξνζσπηθνχ (ΔΒΠ), αλάινγα κε ην είδνο ηεο αλαπεξίαο ηνπο θαη ηηο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο πνπ απνξξένπλ απφ απηή. Όηαλ ε θνίηεζε ησλ καζεηψλ κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο θαζίζηαηαη ηδηαίηεξα δχζθνιε ζηα ζρνιεία ηνπ θνηλνχ εθπαηδεπηηθνχ πξνγξάκκαηνο ή ζηα ηκήκαηα έληαμεο, ιφγσ ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ ηνπο, ε εθπαίδεπζε ησλ καζεηψλ απηψλ παξέρεηαη: α) Σε απηνηειείο ΣΜΔΑΔ. β) Σε ζρνιεία ή ηκήκαηα πνπ ιεηηνπξγνχλ είηε σο απηνηειή είηε σο παξαξηήκαηα άιισλ ζρνιείσλ ζε λνζνθνκεία, θέληξα απνθαηάζηαζεο, ηδξχκαηα αγσγήο αλειίθσλ, ηδξχκαηα ρξνλίσο παζρφλησλ ή Υπεξεζίεο εθπαίδεπζεο θαη απνθαηάζηαζεο ησλ Μνλάδσλ Χπρηθήο Υγείαο, εθφζνλ ζε απηά δηαβηνχλ άηνκα ζρνιηθήο ειηθίαο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Φνξείο, Ν.Π.Η.Γ., πηζηνπνηεκέλνη απφ ην Δ.ΚΔ. ΠΗΣ., κπνξνχλ λα παξέρνπλ ηζφηηκα κε ηηο ΣΜΔΑΔ ηνπ Υπνπξγείνπ Δζληθήο Παηδείαο θαη Θξεζθεπκάησλ Δθπαίδεπζε, Καηάξηηζε θαη Σπκβνπιεπηηθέο Υπνζηεξηθηηθέο Υπεξεζίεο ζε άηνκα άλσ ησλ δεθαπέληε (15) εηψλ κε βαξηά λνεηηθή πζηέξεζε θαη ζπλνδέο αλαπεξίεο. γ) Με δηδαζθαιία ζην ζπίηη, φηαλ απηή θξίλεηαη αλαγθαία, γηα ζνβαξά βξαρπρξφληα ή ρξφληα πξνβιήκαηα πγείαο, ηα νπνία δελ επηηξέπνπλ ηε κεηαθίλεζε θαη θνίηεζε ησλ καζεηψλ ζην ζρνιείν. Δπισειπήμαηα ςπέπ ηηρ ζςνεκπαίδεςζηρ Ζ πίεζε πνπ δεκηνχξγεζαλ ηα θηλήκαηα ησλ αλζξσπίλσλ δηθαησκάησλ γηα ίζεο επθαηξίεο ησλ αηφκσλ κε αλαπεξία απνηειεί έλαλ απφ ηνπο παξάγνληεο πνπ νδήγεζαλ ζηε δεκηνπξγία πιαηζίσλ εθπαηδεπηηθήο έληαμεο παηδηψλ κε θαη ρσξίο ζνβαξέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ζ εηηθεηνπνίεζε ησλ κεηνλεθηνχλησλ κέζσ ησλ εθπαηδεπηηθψλ κεραληζκψλ πξνθαιεί παξαβίαζε ησλ δεκνθξαηηθψλ αξρψλ θαη ησλ δηθαησκάησλ ησλ αηφκσλ. Οη αξρέο ησλ δεκνθξαηηθψλ ηδεσδψλ αληηθαηνπηξίδνληαη κέζα απφ ηηο δηαθεξχμεηο ησλ Ζλσκέλσλ Δζλψλ (1993) θαη ηεο Σαιακάλγθα (1994) (Γνπδήξαο 2004). Ζ νξγάλσζε «Απηηζκόο-Δπξώπε» δεκνζίεπζε ην Φάξηε ησλ Απηηζηηθψλ Αηφκσλ ν νπνίνο παξνπζηάζζεθε ζην 4 ν Σπλέδξην Δπξσπαίσλ Απηηζηηθψλ ζηε Φάγε ζηηο 10 Μαΐνπ Ο Φάξηεο απηφο παξνπζηάδεη 19 Γηθαηψκαηα ησλ Απηηζηηθψλ θαη πήξε ηε κνξθή Γηαθήξπμεο πνπ ζπληάρζεθε γηα ην Δπξσπατθφ Κνηλνβνχιην ζηηο 9 Μαΐνπ Σχκθσλα κε ην Φάξηε ηα άηνκα κε απηηζκφ ζα πξέπεη λα έρνπλ ηα ίδηα δηθαηψκαηα θαη πξνλφκηα πνπ έρνπλ φινη νη πνιίηεο ησλ επξσπατθψλ ρσξψλ (Φίηνγινπ-Αλησληάδνπ, Κεθέο & Φίηνγινπ-Φαηδή 2000). Με ηελ πνιηηηθή ηνπ ελφο ζρνιείνπ γηα φινπο ε επηρεηξεκαηνινγία κεηαηνπίδεηαη απφ ηελ παζνγέλεηα ηνπ αηφκνπ ζηελ παζνγέλεηα ηνπ ζπζηήκαηνο θαη απαηηείηαη ν επαλαπξνζδηνξηζκφο ησλ ελλνηψλ ηεο αλαπεξίαο θαη ησλ αλαγθψλ ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ζ εηδηθή αγσγή 5

6 εγθαηέιεηςε ηνλ ηαηξηθφ πξνζαλαηνιηζκφ θαη ζηξάθεθε πξνο εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα. Σπλδπάδεη ηα εμ αηνκηθεπκέλα πξνγξάκκαηα, ηε ρξήζε ζχγρξνλεο ηερλνινγίαο, ηα πξνγξάκκαηα επαγγεικαηηθήο θαηάξηηζεο θαη θνηλσληθψλ δεμηνηήησλ. Ζ αχμεζε ησλ πεξηζηαηηθψλ ηνπ απηηζκνχ (Croen, Grether, Hoogstrate & Selvin 2002, Fombonne 2003) είλαη ξαγδαία. Σηηο ΖΠΑ ην εηήζην πνζνζηφ αχμεζεο ησλ αηφκσλ κε ΓΑΓ είλαη 10% κε 17% (Fombonne 2003). Καζψο ην πιήζνο ησλ παηδηψλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κεγαιψλεη, κεγάια ηκήκαηα ηνπ καζεηηθνχ πιεζπζκνχ ζα ήηαλ δπλαηφλ, λα θαηεπζπλζνχλ πξνο ην εηδηθφ ζρνιείν, κε ζπλέπεηα ηε δπζιεηηνπξγία ηνπ, ιφγσ αδπλακίαο ρεηξηζκνχ ηνπ κεγάινπ φγθνπ ηνπ πιεζπζκνχ απηνχ. Δπηπξφζζεηα, ε δηαηήξεζε δχν παξάιιεισλ εθπαηδεπηηθψλ ζπζηεκάησλ έρεη ζνβαξέο νηθνλνκηθέο ζπλέπεηεο γηα ην θξάηνο. Ζ επαλαζηαηηθή εηζβνιή ηεο ςεθηαθήο ηερλνινγίαο κεηαζρεκαηίδεη νινθιεξσηηθά ηηο παξαγσγηθέο δηαδηθαζίεο θαη ην νηθνλνκηθφ πεξηβάιινλ (εζληθφ θαη δηεζλέο). Ζ ζχγρξνλε θνηλσλία είλαη ε θνηλσλία ηεο πιεξνθνξηθήο. Τν γεγνλφο απηφ έρεη ζεκαληηθέο επηπηψζεηο ζηνλ ηξφπν πνπ ε γλψζε απνθηάηαη, ηαμηλνκείηαη, ρξεζηκνπνηείηαη θαη δηαηίζεηαη. Με γλψκνλα ην ζεβαζκφ ζηε δηαθνξεηηθφηεηα, ε εηδηθή αγσγή ζθνπφ έρεη λα αληηκεησπίζεη ηηο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ηνπ θάζε αηφκνπ φπνηεο θαη αλ είλαη απηέο κε ηελ εθαξκνγή επέιηθησλ αηνκηθψλ πξνγξακκάησλ αμηνιφγεζεο θαη εθπαίδεπζεο. Ζ επαλεμέηαζε ησλ βαζηθψλ ςπρνινγηθψλ πξνζεγγίζεσλ ηνπ 20 νπ αηψλα θαη ησλ δηαθιαδψζεψλ ηνπο, δειαδή ηoπ ζπκπεξηθνξηζκνχ πνπ βαζίζηεθε ζηηο αληηδξάζεηο (Watson 1919, Skinner 1953 θιπ) θαη ηεο γλσζηνθξαηίαο (cognitivism) (Bruner 1947, 1957) πνπ βαζίζηεθε ζηηο εζσηεξηθέο δηεξγαζίεο πνπ ζπληεινχληαη ζηνλ νξγαληζκφ νδήγεζαλ ζε αλαζεψξεζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ κεζφδσλ θαη ησλ αλαιπηηθψλ πξνγξακκάησλ. Έξεπλεο έρνπλ θαηαγξάςεη πιενλεθηήκαηα απφ ηελ εθαξκνγή πξνγξακκάησλ ζπλεθπαίδεπζεο. Τα θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά κπνξνχλ λα απνηεινχλ πξφηππα θαη λα ρξεζηκνπνηεζνχλ σο ππνδείγκαηα ζπκπεξηθνξάο απφ ην δάζθαιν (Cohen, 2006). Έλα παηδί πνπ κπνξεί λα παξαηεξεί άιια παηδηά ζα κάζεη θνηλσληθά απνδεθηνχο ηξφπνπο ζπκπεξηθνξάο. Μηα κειέηε έδεημε φηη πξνζρνιηθά παηδηά κε αλαπεξίεο εκθάληζαλ πςειφηεξα πνζνζηά θνηλσληθήο αιιειεπίδξαζεο κε ζπλνκήιηθνπο φηαλ ήηαλ ζε ηάμε έληαμεο παξά ζε μερσξηζηή ηάμε (Grisham & MacMillan 1998). Άιιε κειέηε έδεημε φηη ε απηηζηηθή ζπκπεξηθνξά ησλ πξνζρνιηθψλ παηδηψλ κεηψζεθε φηαλ ππήξραλ παξφληα θαλνληθά αλαπηπζζφκελα ζπλνκήιηθα παηδηά (Schopler, Short & Mesibov 1989). Τα νθέιε ηεο ελζσκάησζεο αθνξνχλ θαη ηα θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά ηα νπνία ζα γίλνπλ αλεθηηθά θαη ζα απνδερηνχλ ηηο αηνκηθέο δηαθνξέο κε ηελ εκπεηξία απηή. Οη γνλείο παηδηψλ κε ΓΑΓ πξνηηκνχλ ηα παηδηά ηνπο λα έρνπλ πξφζβαζε ζηνλ πινχην ελφο ζπγθξνηεκέλνπ Αλαιπηηθνχ πξνγξάκκαηνο (Cohen 2006). Μέζα ζηελ θαλνληθή ηάμε ηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο δελ ζα αληηκεησπίζνπλ ην ζηίγκα λα είλαη ζηελ εηδηθή αγσγή θαη δελ ζα ππνθέξνπλ απφ ρακειέο πξνζδνθίεο, έιιεηςε απηνπεπνίζεζεο θαη πεζκέλν εζηθφ. Υπάξρεη ε πεπνίζεζε φηη κε ηελ πνιηηηθή ηεο ελζσκάησζεο πξνζηαηεχνληαη θαιχηεξα ηα δηθαηψκαηα ησλ αηφκσλ κε ΓΑΓ γηα ίζεο επθαηξίεο εθπαίδεπζεο θαη φηη έηζη κπνξνχλ λα δηεθδηθήζνπλ θαιχηεξεο επθαηξίεο γηα επαγγεικαηηθή θαη θνηλσληθή έληαμε. Κάπνηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο εκθαλίδνπλ ηδηαίηεξεο ηθαλφηεηεο γηα ην ιφγν απηφ ε παξνρή εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ κέζσ Ζ/Υ ή πξνγξακκάησλ κνπζηθήο παηδείαο κπνξνχλ λα δψζνπλ επθαηξίεο θνηλσληθήο επηθνηλσλίαο θαη ζπλεθπαίδεπζεο. Παξάγνληεο νη νπνίνη κπνξνχλ λα ζπκβάιινπλ ζηελ επηηπρή ελζσκάησζε παηδηψλ κε απηηζκφ ή άιιεο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο είλαη αλάκεζα ζε άιινπο: ε εθπαίδεπζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ, ε ζεζκνζέηεζε ππεξεζηψλ θαη ε αλάπηπμε πξνγξακκάησλ πξψηκεο παξέκβαζεο θαη ππνζηήξημεο (Handleman & Harris 1994), ε επειημία ηνπ αλαιπηηθνχ πξνγξάκκαηνο εθπαίδεπζεο θαη θαηάξηηζεο ησλ παηδηψλ απηψλ, ε αλάπηπμε πξνγξακκάησλ ηα νπνία ζπκβάιινπλ ζηελ θαιιηέξγεηα θνηλσληθψλ δεμηνηήησλ θαη επηθνηλσλίαο, ε ελεκέξσζε ησλ γνλέσλ θαη ηεο επξχηεξεο θνηλφηεηαο. Ππογπάμμαηα ζςνεκπαίδεςζηρ LEAP (Learning Experiences: An Alternative Program for Preschoolers and Parents) 6

7 Τν πξφγξακκα LEAP ζεζκνζεηήζεθε ην 1981 ζην Pittsburg ηεο Πελζπιβάληα γηα ηελ ελζσκάησζε παηδηψλ απηηζηηθψλ θαη κε- απηηζηηθψλ. Τψξα ε βάζε ηνπ είλαη ζην Denver ηνπ Κνινξάλην. Πεηξακαηίζηεθε κε δηαθνξεηηθά κεγέζε ηάμεσλ θαη νκάδεο αιιά ην πξφγξακκα ζηαζεξνπνηήζεθε κε ηάμεηο νη νπνίεο πεξηιακβάλνπλ θπζηνινγηθά αλαπηπγκέλνπο καζεηέο θαη 3-4 καζεηέο κε απηηζκφ. Τα παηδηά ειηθίαο 3-5 εηψλ ζπκκεηέρνπλ ζην πξνζρνιηθφ ηκήκα 3 ψξεο ηελ εκέξα. Οη γνλείο παξαθνινπζνχλ έλα πξφγξακκα δεμηνηήησλ θαη πξαγκαηνπνηνχλ νκαδηθέο ππνζηεξηθηηθέο ζπλαληήζεηο. Γηαζέηεη δξαζηεξηφηεηεο εηδηθά ζρεδηαζκέλεο λα δηεπθνιχλνπλ ην ιφγν, ηελ θνηλσληθή αιιειεπίδξαζε θαη ηελ πξνζαξκνζηηθή ζπκπεξηθνξά γηα ηα παηδηά κε απηηζκφ επηπιένλ ζην πξνζρνιηθφ Αλαιπηηθφ Πξφγξακκα. Γηα ηνπο ζθνπνχο ηνπ πξνγξάκκαηνο ρξεζηκνπνηνχληαη κηα πνηθηιία απφ ζηξαηεγηθέο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ: θπζηθψλ ηξφπσλ δηδαζθαιίαο, δειαδή πεξηζηαζηαθή δηδαζθαιία, άκεζε θαζνδήγεζε κε ελίζρπζε, πξφηππα ζπκκαζεηψλ θαη ρξήζε ζελαξίσλ δξακαηηθνχ παηρληδηνχ. Μηα νξγαλσκέλε ζηξαηεγηθή ε νπνία ρξεζηκνπνηείηαη ζην πξφγξακκα είλαη ε κάζεζε κε ηε κεζνιάβεζε ηνπ ζπκκαζεηή (peer mediated learning). Απηή πεξηιακβάλεη ηελ εθπαίδεπζε ησλ θπζηνινγηθά αλαπηπζζνκέλσλ παηδηψλ ζηε ρξεζηκνπνίεζε ζηξαηεγηθψλ δηεπθφιπλζεο ζηελ αιιειεπίδξαζε κε ηνπο ζπκκαζεηέο ζε πνηθηιία θαηαζηάζεσλ φπσο ην παηρλίδη φπνπ 2-3 καζεηέο ζπλαλαζηξέθνληαη έλαλ ζπκκαζεηή κε απηηζκφ. Έξεπλα ζηε δηάξθεηα ησλ πξψησλ 11 ρξφλσλ ιεηηνπξγίαο ηνπ LEAP έδεημε φηη κεηά απφ 2 ρξφληα ζην πξφγξακκα ηα παηδηά είραλ κείσζε ησλ απηηζηηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ θαη έδεημαλ βειηίσζε ζηε κέηξεζε ηεο πλεπκαηηθήο αλάπηπμεο θαη ηεο γιψζζαο. 24 απφ ηα 51 παηδηά κε απηηζκφ ή δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κε πξνζδηνξηζκέλεο αιιηψο (PDD-NOS) πνπ πέξαζαλ 2 ρξφληα ζην πξφγξακκα, παξαθνινχζεζαλ θαηφπηλ θαλνληθέο εθπαηδεπηηθέο ηάμεηο θαη κεξηθά απφ απηά ηα παηδηά παξαθνινχζεζαλ ην λεπηαγσγείν ηεο γεηηνληάο. Τν LEAP ζπλδπάδεη θπζηθέο πξνζεγγίζεηο θαη δεκηνπξγηθέο ζηξαηεγηθέο γηα ζπζηεκαηηθή δηδαζθαιία. Πξνηείλεη κνληέια εθπαίδεπζεο δηαθνξεηηθά απφ ηα ζπκπεξηθνξηθά πξφηππα, φπσο ην Lovaas θαη θάησ απφ νξηζκέλεο ζπλζήθεο ην πξφγξακκα πξνηείλεη ηελ ελζσκάησζε κε-απηηζηηθψλ πξνζρνιηθψλ παηδηψλ θαη παηδηψλ κε απηηζκφ (Strain & Hoyson 2000). Princeton Child Development Institute (PCDI) Τν πξνζρνιηθφ πξφγξακκα ηνπ PCDI επηθεληξψλεη ην ελδηαθέξνλ ηνπ ζηε δηακφξθσζε ηθαλνηήησλ νη νπνίεο δίλνπλ ζηα παηδηά ηε δπλαηφηεηα λα ζπκκεηέρνπλ ζηελ νηθνγελεηαθή δσή θαη λα κεηαβνχλ ζε ζρνιείν γεληθήο εθπαίδεπζεο φζν γίλεηαη ζπληνκφηεξα. Ηδηαίηεξα ζπκπεξηθνξηθά ραξαθηεξηζηηθά ζεσξνχληαη απαξαίηεηα γηα ηε κεηάβαζε ζε ζρνιεία γεληθήο εθπαίδεπζεο θαη απηά πεξηιακβάλνπλ εκπινθή ζε δξαζηεξηφηεηεο κάζεζεο θαη ειεχζεξνπ ρξφλνπ, ζπζηεκαηηθή παξαθνινχζεζε ησλ νδεγηψλ ησλ ελειίθσλ, αληηδξάζεηο πνπ ρξεηάδεηαη ζπζηεκαηηθά λα δηδαρζνχλ (π.ρ. κίκεζε ηνπ παηρληδηνχ ησλ παηδηψλ) θαη γελίθεπζε λέσλ ηθαλνηήησλ ζε δηαθνξεηηθέο θαηαζηάζεηο. Δπίζεο ν έιεγρνο αθαηάιιεισλ ζπκπεξηθνξψλ φπσο απηνηξαπκαηηζκφο, επηζεηηθφηεηα, λεπξηθά μεζπάζκαηα, ζηεξενηππίεο, ζεσξείηαη πξνυπφζεζε γηα ηε κεηάβαζε ζε έλα κε πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ (Krantz & McClannahan 1999). Υπάξρεη ζπζηεκαηηθή αμηνιφγεζε ζηελ εμέιημε ηνπ θάζε παηδηνχ. Πξηλ απφ ηελ κεηάβαζε ησλ παηδηψλ ζε ρψξνπο εθπαίδεπζεο, θαηάιιεια πεξηβάιινληα εληνπίδνληαη θαη γίλνληαη νη ξπζκίζεηο ψζηε απηά λα απνβνχλ αζθαιή θαη επηθνδνκεηηθά γηα ηα παηδηά απηά. Καηά ηε θάζε πξνεηνηκαζίαο, θαινθαηξηλνί εκεξήζηνη ρψξνη, ζρνιεία ηεο εθθιεζίαο, νκάδεο παηρληδηνχ ηεο γεηηνληάο, πξνγξάκκαηα αλαςπρήο κεηά ην ζρνιείν, ηκήκαηα γπκλαζηηθήο ή ρνξνχ θαη άιιεο παξφκνηεο επθαηξίεο πνπ επηηξέπνπλ ηελ ζπκκεηνρή ησλ παηδηψλ ζε νκάδα θαη ην ζρεδηαζκφ ζεξαπεπηηθψλ πξνγξακκάησλ, ψζηε λα πεξηνξηζηεί ην ελδερφκελν απνηπρίαο θαηά ηελ έληαμε, ζην εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα ηεο θνηλφηεηαο παξέρνληαη. Όηαλ έλα παηδί είλαη έηνηκν γηα λα αιιάμεη πεξηβάιινλ, νη γνλείο, νη εθπξφζσπνη απφ ην ζρνιείν ηεο θνηλφηεηαο θαη ην πξνζσπηθφ ηνπ PCDI ζπλεξγάδνληαη γχξσ απφ ηηο δπλαηφηεηεο θαη ηηο επηινγέο ηεο ηνπνζέηεζεο. Πξαγκαηνπνηνχληαη επηζθέςεηο ζην λέν ζρνιηθφ πεξηβάιινλ απφ ηνπο θνξείο. Δπηιέγνληαη ηκήκαηα ζηελ πεξηνρή δηακνλήο ηνπ 7

8 παηδηνχ κε θξηηήξηα ην κέγεζνο ηνπ ηκήκαηνο, ηα πξνζφληα ηνπ εθπαηδεπηηθνχ, ηελ πξνζπκία ηνπ εθπαηδεπηηθνχ λα ζπκκεηέρεη ζηε δηαδηθαζία κεηάβαζεο ηνπ παηδηνχ ζην ζρνιηθφ πεξηβάιινλ. Αθνχ γίλεη ε επηινγή ηνπ ζρνιείνπ, επηζθέςεηο πξαγκαηνπνηνχληαη γηα λα αμηνινγεζνχλ νη νδεγίεο ηνπ δαζθάινπ, νη δξαζηεξηφηεηεο ηνπ καζεηή θαη νη θαζεκεξηλέο ξνπηίλεο. Γεμηφηεηεο νη νπνίεο ζα είλαη απαξαίηεηεο ζην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ απνηεινχλ πξνηεξαηφηεηα ηνπ πξνγξάκκαηνο πξηλ ηε κεηάβαζε θαη δηδάζθνληαη πξηλ αξρίζεη ε δηαδηθαζία κεηάβαζεο. Τν αλαιπηηθφ πξφγξακκα ηνπ ζρνιείνπ πνπ ζα κεηαβεί ην παηδί παξνπζηάδεηαη ζε απηφ θαηά ηε παξακνλή ηνπ ζην PCDI πξηλ αθφκα εηζαρζεί ζην λέν πεξηβάιινλ. Δπηπιένλ, δηδάζθεηαη πνιιέο ηδηαίηεξεο αληηδξάζεηο θαη ζπκπεξηθνξέο νη νπνίεο αλακέλεηαη λα πξνθχςνπλ ζην λέν πεξηβάιινλ. Όηαλ ε πεξίνδνο ηεο κεηάβαζεο μεθηλά, ην παηδί ζπλήζσο παξαθνινπζεί ηε λέα ηάμε γηα ιίγεο ψξεο ηελ εκέξα θαη επηζηξέθεη ζην PCDI γηα ην ππφινηπν ηεο εκέξαο γηα λα εθπαηδεπηεί ζηηο λέεο απαηηήζεηο θαη δεμηφηεηεο πνπ ηνπ δεηήζεθαλ απφ ην ζρνιείν. Σηα πξψηα ζηάδηα ηεο δηαδηθαζίαο κεηάβαζεο ην παηδί ζπλνδεχεηαη ζηαζεξά απφ έλα κέινο ηνπ πξνζσπηθνχ ηνπ PCDI, ην νπνίν ζπιιέγεη πιεξνθνξίεο κέζσ παξαηήξεζεο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηε δφκεζε δηδαθηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. Τν άηνκν απφ ην πξνζσπηθφ ηνπ PCDI ζηαδηαθά απνκαθξχλεηαη απφ ην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ ηνπ παηδηνχ. Ζ κεηαβαηηθή πεξίνδνο κπνξεί λα δηαξθέζεη εβδνκάδεο ή κήλεο (Handleman & Harris 1994). Douglass Developmental Disabilities Center (DDDC) Τν θέληξν απηφ ππνζηεξίδεη φηη νη εκπεηξίεο πνπ πξνάγνπλ ηελ νκαινπνίεζε θαη ηελ ελζσκάησζε είλαη ζεκαληηθά κέξε ηνπ εθπαηδεπηηθνχ πξνγξάκκαηνο γηα παηδηά κε απηηζκφ. Σηα αξρηθά ζηάδηα νη εκπεηξίεο κέζα ζε μερσξηζηέο εθπαηδεπηηθέο δηαδηθαζίεο ζθνπφ έρνπλ λα απμήζνπλ θάπνηεο ηθαλφηεηεο ησλ παηδηψλ ψζηε λα επσθειεζνχλ απφ ηηο εκπεηξίεο ζπλεθπαίδεπζεο πνπ ζα αθνινπζήζνπλ. Σε φιεο ηηο ηάμεηο νη ζηφρνη θαη νη δξαζηεξηφηεηεο ζρεδηάδνληαη κε ζθνπφ λα δηδαρζνχλ βαζηθέο δεμηφηεηεο νη νπνίεο ηειηθά ζα βνεζήζνπλ ηελ νκαιή θνηλσληθή δσή. Απηή ε πξνζπάζεηα γίλεηαη θαλεξή ζηελ ηάμε ησλ κηθξψλ εμεξεπλεηψλ («small Wonders») φπνπ παξέρνληαη θαζεκεξηλά επθαηξίεο γηα αιιειεπίδξαζε κε κε-απηηζηηθνχο, θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελνπο ζπκκαζεηέο. Όια ηα ηκήκαηα εθαξκφδνπλ εθπαηδεπηηθέο ζηξαηεγηθέο ζρεδηαζκέλεο λα πξνάγνπλ ηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ απαξαίηεησλ γηα ηελ ελζσκάησζε καζεηψλ κε απηηζκφ ζε ηκήκαηα εθπαίδεπζεο παηδηψλ δίρσο ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο. Υπάξρεη κηα πξνζεθηηθά ζρεδηαζκέλε δηαδηθαζία θαιιηέξγεηαο ηθαλνηήησλ ε νπνία μεθηλά κε ηελ απφθηεζε βαζηθψλ δεμηνηήησλ, απηφ-έιεγρν θαη πξνζνρή ζηελ ζρνιηθή εξγαζία θαη πξνρσξά ζηελ καζεζηαθή επαηζζεηνπνίεζε θαη ηελ ηθαλφηεηα λα δηαηεξνχλ ζπλεξγαζία κέζα ζε νκάδα. Αλ θαη πηζαλφλ λα κελ θαηαθέξνπλ φια ηα παηδηά λα κεηαθηλεζνχλ ζε έλα κε-πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ, θάζε έλα παηδί πξνεηνηκάδεηαη γηα απηφ. Ζ πνιηηηθή ηνπ DDDC είλαη εμαηνκηθεπκέλε, θαη βαζίδεηαη ζε έλα αλαιπηηθφ πξφγξακκα ην νπνίν πξνσζεί ηελ πνιηηηθή ηεο ελζσκάησζεο. Ζ κεηάβαζε απφ ην DDDC ζε έλα άιιν ζρνιείν είλαη πξνζεθηηθά ζρεδηαζκέλε θαη πξαγκαηνπνηείηαη κε ζπζηεκαηηθφ ηξφπν. Τν Douglass School ζπλεξγάδεηαη κε γνλείο θαη ηνπο εθπξνζψπνπο ηνπ ζρνιείνπ ηεο γεηηνληάο. Ζ δηαδηθαζία ηεο ελζσκάησζεο μεθηλά 9 έσο 12 κήλεο πεξίπνπ πξηλ ην παηδί αθήζεη ην πξφγξακκα ψζηε λα εμνκαιπλζεί θάζε πηπρή ηνπ εγρεηξήκαηνο. Μηα επηηξνπή επηζθέπηεηαη δηάθνξα εθπαηδεπηηθά πεξηβάιινληα κέρξη λα βξεη ην θαηάιιειν γηα ην παηδί. Μεηά ηελ αμηνιφγεζε ησλ δεμηνηήησλ πνπ απαηηνχληαη ζην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ αμηνινγνχληαη νη δπλαηφηεηεο ηνπ παηδηνχ θαη γίλνληαη πξνζπάζεηεο λα θαιπθζνχλ νη απαηηήζεηο. Σε θάπνηεο πεξηπηψζεηο ε κεηάβαζε δηεπθνιχλεηαη κε ηελ παξαθνινχζεζε ηνπ λένπ εθπαηδεπηηθνχ πεξηβάιινληνο απφ ην παηδί πξηλ αθφκα πξαγκαηνπνηεζεί ε κεηάβαζε. Δάλ απηφ δελ είλαη δπλαηφ πξνζθαιείηαη εθπαηδεπηηθφ πξνζσπηθφ απφ ην λέν ζρνιηθφ πεξηβάιινλ ζην πξφγξακκα Douglass θαη γίλεηαη αληαιιαγή απφςεσλ αλάκεζα ζηα κέιε ηνπ πξνγξάκκαηνο. Σην ζρνιείν Douglass γίλεηαη πξνεηνηκαζία ζην αλαιπηηθφ πξφγξακκα θαη ππεξεζίεο παξαθνινχζεζεο ηνπ καζεηή ζπκκεηέρνπλ ζηελ εμέιημή ηνπ κεηά ηελ απνθνίηεζή ηνπ απφ ην πξφγξακκα. Ζ κεηάβαζε κπνξεί λα παξνπζηάδεη πξνθιήζεηο γηα ηνπο γνλείο φπσο θαη γηα ηα παηδηά. Οιφθιεξε ε νηθνγέλεηα πξνεηνηκάδεηαη γηα ηε κεηάβαζε ηνπ παηδηνχ, ην νηθνγελεηαθφ 8

9 πεξηβάιινλ ζπκβάιιεη θαη ππνζηεξίδεη ηελ πξνζπάζεηα ηνπ παηδηνχ. Οη γνλείο ελζαξξχλνληαη λα θάλνπλ ηα παηδηά πην αλεμάξηεηα, θαη λα βνεζήζνπλ θαηά ηελ πεξίνδν ηεο κεηάβαζεο, κε επηζθέςεηο ζην λέν πεξηβάιινλ θαη δνπιεχνληαο ζην ζπίηη ψζηε λα δηεπθνιχλνπλ ηε δηαδηθαζία ηεο αιιαγήο. Οη γνλείο εξγάδνληαη ψζηε λα απμήζνπλ ζηαδηαθά ην δίθηπν ησλ ζπλνκήιηθσλ παηδηψλ. Ζ ζηαδηαθή δηεχξπλζε ηνπ θνηλσληθνχ πεξηβάιινληνο εηζάγεη ην παηδί ζε δεμηφηεηεο φπσο λα κνηξάδεηαη, λα παίξλεη θαη λα δίλεη, λα πεξηκέλεη ηε ζεηξά ηνπ (Handleman & Harris 1994). Δπισειπήμαηα καηά ηηρ ζςνεκπαίδεςζηρ Τα επηρεηξήκαηα θαηά ηεο ελζσκάησζεο ππνζηεξίδνπλ φηη ηα παηδηά κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο δελ κπνξνχλ λα επσθειεζνχλ απφ έλα πξφγξακκα πιήξνπο ζπλεθπαίδεπζεο. Μεζνδνινγηθέο δπζθνιίεο νη νπνίεο πεξηπιέθνπλ ηελ αμηνιφγεζε θαη ηελ εθπαίδεπζε αηφκσλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο πεξηιακβάλνπλ i) πξνβιήκαηα νξηζκνχ: Σηελ αξρηθή ζεψξεζε ηνπ απηηζκνχ, ν Kanner είρε εκπιέμεη ζηελ αηηηνινγία ηνπ απηηζκνχ ηε γνλετθή παζνινγία θαη ην θαηλφκελν ηνπ απηηζκνχ είρε πξνζδηνξηζηεί σο ςπρνπαζνινγηθφ θαηλφκελν. Τν θνηλσληθφ-νηθνλνκηθφ επίπεδν, ε εθπαίδεπζε, ε ζπλαηζζεκαηηθή επηθπιαθηηθφηεηα ησλ γνλέσλ (Bleuler 1950) είραλ ζπζρεηηζηεί κε ηελ απηηζηηθή δηαηαξαρή. Δκπεηξηθέο κειέηεο έρνπλ δείμεη φηη ν απηηζκφο βξίζθεηαη ζε νηθνγέλεηεο απφ φιεο ηηο θνηλσληθέο ηάμεηο θαη ηα εθπαηδεπηηθά επίπεδα (Rutter & O Connor 2004, Ferster & DeMeyer 1961). Τε δεθαεηία ηνπ 1960, κε ηα πξνγξάκκαηα παξέκβαζεο ηνπ Lovaas, ζεσξήζεθε ζπκπεξηθνξηθφ πξφβιεκα. Σήκεξα, νη έξεπλεο ζηξέθνληαη πξνο ηε γελεηηθή θαη ηε λεπξνινγία ρσξίο λα έρνπλ ζηακαηήζεη νη πξνζπάζεηεο θαζνξηζκνχ ησλ αηηηψλ (Rutter 2000). ii) Πξνβιήκαηα θαζνξηζκνχ ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ: Ζ πεξίνδνο αλάκεζα ζηελ αξρηθή αλαθνξά ηνπ Kanner (1943) θαη ην παξφλ έρνπλ ραξαθηεξηζηεί απφ πνιπάξηζκεο δηαθσλίεο θαη ζπδεηήζεηο ζε ζρέζε κε ηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ απηηζηηθψλ παηδηψλ ή παηδηψλ κε άιιεο ΓΑΓ θαη ζπλαθφινπζα δηαθσλίεο γηα ηα δηαγλσζηηθά θξηηήξηα. Έλα ζχζηεκα θαηεγνξηνπνίεζεο ηείλεη λα αλαπηπρζεί ηα ηειεπηαία ρξφληα (American Psychiatric Association, (2000) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4 th ed.). Έρεη γίλεη απνδεθηφ ηψξα φηη ν απηηζκφο είλαη κηα ηδηαίηεξε δηαηαξαρή ή έλα ζχζηεκα δηαηαξαρψλ γλσζηφ ζαλ Φάζκα Απηηζηηθήο Γηαηαξαρήο θαη φηη ραξαθηεξίδεηαη απφ δηάθνξα εηδηθά ζπκπεξηθνξηθά ραξαθηεξηζηηθά. iii) Πξνβιήκαηα αμηνιφγεζεο: Ζ δηάγλσζε, ε αμηνιφγεζε θαη ε θαηεγνξηνπνίεζε ησλ ζπκπησκάησλ ησλ δηάρπησλ αλαπηπμηαθψλ δηαηαξαρψλ είλαη αξθεηά ακθηιεγφκελα ζέκαηα (Steyaert, De La Marche 2008). Οη δηαθσλίεο νθείινληαη ζηελ εηεξνγέλεηα ησλ ζπκπησκάησλ ηεο δηαηαξαρήο ηνπ απηηζκνχ, ζηα πξφσξα δηαγλσζηηθά κέζα ηα νπνία ειάκβαλαλ ππφςε ηηο ζεσξίεο αηηηνινγίαο, ην γεγνλφο φηη ν απηηζκφο κνηξάδεηαη ραξαθηεξηζηηθά κε πνιιέο άιιεο κνξθέο παηδηθψλ δηαηαξαρψλ, θαη ην γεγνλφο φηη πνιιά ζπκπηψκαηα εκθαλίδνληαη ηαπηνρξφλσο ελψ θάπνηα άιια θαζψο ην άηνκν κεγαιψλεη (Volkmar, Klin, Cohen 1997). iv) Πξνβιήκαηα αληηκεηψπηζεο: Οη ζεξαπεπηηθέο παξεκβάζεηο πνηθίινπλ. Σηελ αξρή - ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1950 φζν δηάζηεκα ην θαηλφκελν ζεσξήζεθε ςπρνγελέο θπξηαξρνχζαλ νη ςπρνινγηθέο ζεξαπείεο νη νπνίεο πεξηιάκβαλαλ γνλείο θαη παηδηά. Τε δεθαεηία ηνπ 1960 φηαλ ν ξφινο ησλ γνλέσλ ζηνλ παηδηθφ απηηζκφ αλαζεσξήζεθε θαη άξρηζε λα ράλεη έδαθνο, αλαπηχρζεθαλ πνηθίιεο άιιεο ζεξαπείεο. Οη πην δηαδεδνκέλεο είραλ ζπκπεξηθνξηθφ πξνζαλαηνιηζκφ (Lovaas 1972). Όκσο θακία ζεξαπεία δελ κπνξνχζε λα θαιχςεη ην ζχλνιν ησλ δηαηαξαρψλ ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο κε απνηέιεζκα λα αλαπηπρζνχλ πεξηζζφηεξεο θαη δηαθνξεηηθέο ζεξαπείεο (π.ρ. κνπζηθνζεξαπεία, αηζζεηεξηαθήο νινθιήξσζεο θ.α.). Παξάιιεια γηαηξνί δηαθφξσλ εηδηθνηήησλ (παηδίαηξνη, λεπξνιφγνη, ςπρίαηξνη θιπ) δηεθδηθνχζαλ ζπκκεηνρή ζην ζέκα ησλ ζεξαπεηψλ κε ηελ παξνρή ηαηξηθψλ ζπληαγψλ θαξκάθσλ, βηηακηλψλ, θαη άιισλ. Γελ ππάξρεη κηα κέζνδνο αληηκεηψπηζεο θαηάιιειε γηα θάζε άηνκν ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο. Γηαθνξεηηθνί εηδηθνί πξνηείλνπλ ζεξαπείεο αλάινγα κε ηελ εηδηθφηεηα ηνπο (ηαηξηθέο ζεξαπείεο, ςπρνζεξαπείεο, ινγνζεξαπείεο θ.α.) Έξεπλεο έρνπλ δείμεη φηη δελ ππάξρεη «αλάξξσζε» απφ ην θάζκα ηνπ απηηζκνχ (Cohen 2006). Τν ζέκα ηεο ζπλεθπαίδεπζεο δελ έρεη νινθιεξσζεί. Εεηήκαηα φπσο ην πφηε ηα απηηζηηθά παηδηά είλαη έηνηκα λα εληαρζνχλ ζε θαλνληθέο ηάμεηο, εάλ πξέπεη παξάιιεια λα 9

10 ππνζηεξίδνληαη κε άιιεο ηερληθέο θαη ζεξαπείεο, εάλ ζα πξέπεη λα πξνεηνηκάδνληαη απφ ηελ πξνζρνιηθή ειηθία γηα ηελ έληαμε, εάλ νη γνλείο θαη ην νηθνγελεηαθφ πεξηβάιινλ ζα πξέπεη λα εθπαηδεχνληαη θαη άιια πνιιά ζέκαηα είλαη πξνο ην παξφλ αληηθείκελα ζπδήηεζεο. Κπιηική Θεώπηζη Τα ζχγρξνλα θνηλσληθά ζπζηήκαηα δεκηνπξγνχλ θαηαθεξκαηηζκέλεο κηθξέο θνηλσληθέο νκάδεο ζηηο νπνίεο πεξηζζφηεξν απφ θάζε άιιε επνρή πξνζθέξνπλ ηελ επθαηξία θνηλσληθήο επαλέληαμεο (Βέιηζνο, 1988). Ζ ζχγρξνλε επνρή ραξαθηεξίδεηαη απφ ηε κνλαρηθφηεηα (π.ρ. ζην παηρλίδη, ζε δξαζηεξηφηεηεο ειεχζεξνπ ρξφλνπ) θαη άιια ραξαθηεξηζηηθά, ψζηε θαίλεηαη ζαλ νη ίδηεο νη θνηλσληθέο ζπλζήθεο δεκηνπξγνχλ άηνκα κε «ραξαθηεξηζηηθά ηνπ θάζκαηνο ηνπ απηηζκνύ» θαη θαηφπηλ ππάξρεη αλάγθε δεκηνπξγίαο πιαηζίνπ επαλέληαμήο ηνπο. Ζ δηεχξπλζε ησλ κέζσλ θαη ησλ κεραληζκψλ πιεξνθνξίαο έρεη μεθχγεη απφ ηα φξηα ηνπ θξαηηθνχ ειέγρνπ. Ζ ιεηηνπξγία ελφο απζηεξά νξγαλσκέλνπ εθπαηδεπηηθνχ ζπζηήκαηνο πνπ ειέγρεη ηελ ζκίιεπζε ηεο θνηλσληθήο ηδενινγίαο έρεη απνδπλακσζεί. Φάλνληαο ηνλ πνιηηηθφ έιεγρν ζηελ ηδενινγία πνπ παξάγεηαη κέζα απφ ηνλ εθπαηδεπηηθφ κεραληζκφ ν ζρνιηθφο κεραληζκφο πξέπεη λα πξνζαξκνζηεί. Ζ απζηεξή κνξθή νξγάλσζεο θαη ιεηηνπξγίαο (ηφπνο, ρξφλνο, πεξηερφκελν) ηνπ εθπαηδεπηηθνχ κεραληζκνχ δελ εμππεξεηεί. Απηή ε εμέιημε δηεπθνιχλεη ηελ πνιηηηθή ηεο ζπλεθπαίδεπζεο θαη ελζσκάησζεο αηφκσλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο. Βιβλιογπαθία Advisory Council for Education (ACE) (1996). Inclusion is a human right, say campaigners, ACE, 69, 5. American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4 th ed., (2000). Washington DC: APA Βέιηζνο, Γ. (1988). Ζ κε θνηλσληνινγία. Αλαιπηηθή ηνπ κεηα-κνληέξλνπ, Αζήλα. Bleuler, E. (1950). Dementia Praecox or the Group of Schizophrenias, trans, J.Zinkin, New York: International University Press Bruner, J. (1967). Toward a theory of instruction, New York: Harvard University Press. Clark, C., Dyson, A. Millward, A.J. & Skidmore, D (1997). New Directions in Special Needs: Innovations in Mainstream Schools. London: Cassell. Cohen, S. (2006). Targeting Autism, What we know, Don t Know, and Can Do to Help Young Children with Autism Spectrum Disorders, Los Angeles: University of California Press. Γνπδήξαο Γ. (2004). Δηδηθέο Δθπαηδεπηηθέο Αλάγθεο ζηε Σχγρξνλε Δπνρή, εθδ. Παλ/κηνπ Μαθεδνλίαο Croen, L. A. Grether, J. K., Hoogstrate & Selvin, S., (2002). The Changing Prevalence of Autism in California, Autism and Developmental Disorders, 2002 (32), ( ) Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν.1143/1981 «πεξί Δηδηθήο Αγσγήο, εηδηθήο επαγγεικαηηθήο εθπαίδεπζεο θαη απαζρόιεζεο θαη θνηλσληθήο κέξηκλαο ησλ απνθιηλόλησλ εθ ηνπ θπζηνινγηθνύ αηόκσλ θαη άιισλ ηηλώλ εθπαηδεπηηθώλ δηαηάμεσλ». ΦΔΚ 31 εο Μαξηίνπ 1981 αξ Φπι.80 Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν.1566/1985 «Γνκή θαη Λεηηνπξγία Α/ζκηαο θαη Β/ζκηαο Δθπαίδεπζεο» ΦΔΚ 30 εο Σεπηεκβξίνπ 1985 η.α αξ Φπι. 167 Κεθ.Η Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο, Ν.2817 «Δθπαίδεπζε ησλ Αηόκσλ κε Δηδηθέο Αλάγθεο» ΦΔΚ 14 εο Μαξηίνπ 2000, η.α αξ.φπι.78. Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν 3699 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηόκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» ΦΔΚ 2αο Οθησβξίνπ 2008 η.α ζξ Φπι Ferster C. B. & DeMyer, M. K. (1961). The Development of Performance in Autistic Children in an Automatically Controlled Environment Journal of Chronic Diseases, 1961 (13), ( ) Fombonne, E. (2003). Epidemiological Surveys of Autism and Other Pervasive Developmental Disorders, an Update, Journal of Autism and Developmental Disorders, (2003) (33), ( ) 10

11 Grisham & MacMillan (1998). Early Intervention Project: Can Its Claims Be Substantiated and Its Effects Replicated? Journal of Autism and Developmental Disorders, 1998 (28), (5-13) Handleman, J. S. & Harris, S. (1994). Preschool Education Programs for Children with Autism, Austin Texas, pro-ed. Kanner, L. (1943). Autistic Disturbances of Affective Contact, Nervous Child: Reprinted in Leo Kanner, (1973). Childhood Psychosis: Initial Studies and New Insights, Washington, D.C.: V.H. Winston and Sons Kerzner Lisky, D & Gartner, A. (1997). Inclusion and School Reform. Baltimore: Paul Brookes Plc Co. Krantz & McClannahan, (1999). Strategies for integration: Building repertoires that support transitions to public schools. In P.. Ghezzi, W. L. Williams & J. E. Carr (eds) Autism: Behavior-analytic perspectives (pp ). Reno, N.Υ.: Context Press. Lovaas, O. I., Koegel, R. L., Simmons, J. Q. & Long, J. S. (1972). Some Generalizations and Follow Up Measures on Autistic Children on Behavior Therapy, Journal of Applied Behavior Analysis, 1972 (6), ( ) Lyotard, J. F. (1979). La condition Postmodern, Scripta απφ κεη. Παπαγηψξγε, Κ. (2008) Ζ Μεηακνληέξλα Καηάζηαζε, Αζήλα: εθδ. γλψζε Πνιπρξνλνπνχινπ, Σ. (1995) Παηδηά θαη Έθεβνη κε Δηδηθέο Αλάγθεο θαη Γπλαηφηεηεο Αζήλα. Rutter, M. (2000). Genetic Studies of Autism: From the 1970s into the Millennium, Journal of Abnormal Child Psychology, 2000 (28), (3-14) Rutter, M. & O Connor, T., (2004). Are There Biological Programming Effects for Psychological Development? Findings from a Study of Romanian Adoptees Developmental Psychology 2004 (40), (81-94) Schopler, E., Short & Mesibov, G. B. (1989). Relation and Behavioral Treatment to Normal Functionning Comment on Lovaas, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1989 (57), ( ) Schreibman, L. (2005). The Science and Fiction of Autism, USA: Harvard University Press. Skinner, B. F. (1953). Science and Human Behavior. New York: Macmillan Steyaert J.G., De La Marche W. What s new in autism. Eur J Pediatr 2008 (167), ( ). Strain, P, & Hoyson, M., (2000). The need for longitudinal Intensive social skill intervention: LEAP follow-up outcomes for children with autism. Topics in Early Childhood Special Education 2000 (20), (116-22). Volkmar, F. R, Klin, A., Cohen, D. J. (1997). Diagnosis and Classification of Autism and Related Conditions: Consensus and Issues. In : Cohen DJ and Volkmar FR, Eds,Handbook of Autism and Pervasive Developmental Disorders 2nd ed, New York, John Wiley and sons, pp 5-40 Watson, J. (1930). Behaviorism. Norton: New York Φίηνγινπ-Αλησληάδνπ, Μ., Κεθέο, Γ. & Φίηνγινπ-Φαηδή, Γ. (2000). Απηηζκφο-Διπίδα, Θεζ/λίθε: University Studio Press 11

πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή * delis@mfa.gr

πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή * delis@mfa.gr παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 20 πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Πεξίιεςε Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή * delis@mfa.gr Σα άηνκα κε δηάρπηεο

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ

ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΖ ΔΟΓΑΠΗΑ: «Ν εηδηθφο παηδαγσγφο ζην πιαίζην ηεο εθαξκνγήο

Διαβάστε περισσότερα

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο Όνομα 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 15:00:19 Λαηίλεο Αλδξέαο 10/9/2014 17:59:31 ΜΑΓΔΜΣΕΟΓΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση των απόψεων των Ειδικών Παιδαγωγών για την Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα.

Διερεύνηση των απόψεων των Ειδικών Παιδαγωγών για την Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα. ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΚΑΙ ΣΗ ΑΓΧΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΗ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΘΔΧΡΗΑ, ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΚΑΗ ΠΡΑΚΣΗΚΔ ΣΖΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Έφη Μπέκοσ Γενική Γραμματέας Πρόνοιας ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΦΑΛΙΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ - Πξνώζεζε ηεο θνηλσληθήο έληαμεο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη

Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΠΑΙΓΙΑ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη Οη επαγγεικαηίεο εηδηθνί παηδαγσγνί θαζνδεγνύληαη από ηηο επαγγεικαηηθέο δενληνινγηθέο αξρέο ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Πρώτη φορά στην Ελλάδα η επεμβατική φυσικοθεραπεία Στόχος: το μηχανικό αίτιο του μυοσκελετικού προβλήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΔΙΓΙΚΗ ΤΠΗΡΔΙΑ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 Κομοηηνή 3 Απριλίοσ 2015 Παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη. Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία

Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη. Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη Επιβλζπουςα καθηγήτρια: Μαρία Δερζκα Μπζλτςη Ελζνη Αθήνα 2014 Ππόλογορ Αθνξκή γη απηήλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία πλεξγαζία ρνιείνπ - Οηθνγέλεηαο Ζ νπηηθή ησλ γνλέσλ Καθνθέθαινπ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς

Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς Αηθατερίλε Αρακπατδή, Φηιφινγνο MSc Τκήκα Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο, Παηδαγσγηθφ Ιλζηηηνχην Μεζνγείσλ 392 15342 Αγία Παξαζθεπή 210-6083912 arabatz@pi-schools.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org

Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org Athens Headquarters 40 Klitaimnistras, Athens 131 22 GREECE Tel: +30 2102693760 Fax: +30 2102693760 Brussels Office

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο. ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο

Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο. ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο Σα νινήκεξα δεκνηηθά ζρνιεία κε Δληαίν Αλακνξθσκέλν Δθπαηδεπηηθό Πξόγξακκα (ΔΑΔΠ), ν λένο

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΔΙΩΜΑ. ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ (ΠΔΝΤ) ΗΜ/ΝΙΑ ΓΔΝΝΗΗ 11/07/1986 ΣΗΛΔΦΩΝΟ 6978928162, 210-9884908 logotherapeia.sotiropoulou@hotmail.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΔΙΩΜΑ. ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ (ΠΔΝΤ) ΗΜ/ΝΙΑ ΓΔΝΝΗΗ 11/07/1986 ΣΗΛΔΦΩΝΟ 6978928162, 210-9884908 logotherapeia.sotiropoulou@hotmail. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΔΙΩΜΑ ΠΡΟΩΠΙΚΑ ΣΟΙΥΔΙΑ ΔΠΩΝΤΜΟ ΩΣΗΡΟΠΟΤΛΟΤ ΟΝΟΜΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ (ΠΔΝΤ) ΗΜ/ΝΙΑ ΓΔΝΝΗΗ 11/07/1986 ΣΗΛΔΦΩΝΟ 6978928162, 210-9884908 E-MAIL logotherapeia.sotiropoulou@hotmail.gr ΠΟΤΓΔ 9/2011 έσο ζήκεξα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ»

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΧΝ: ΜΑΡΣΗΝΟΤ ΑΗΚΑΣΔΡΗΝΖ Α.Μ. 9982200700256 ΜΠΟΕΗΟΝΔΛΟΤ ΔΗΡΖΝΖ Α.Μ. 9982200700215 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ

ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ Έληαμε παηδηψλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζην Γεληθφ ρνιείν «Δπηθνηλσλία - Κνηλσληθέο Γεμηφηεηεο θαη πλαηζζεκαηηθή Αγσγή» Σξφπνη έληαμεο ζηελ νκάδα ηεο ηάμεο κέζσ δηαρείξεζεο

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ.

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ. Λ. Γαηζέιεο Θ. Εάρνπ Α. Ινπθόπνπινο Δ. Θνπινύιαο Θ.Ξ. Καθαξίηζεο Κ. Κπνύικπνπ Γ. Ληάηνο Γ.Λ. Ληαιέθνο Γ. Ξαπαδάκνπ Α. Ξνιύδνο Δ.Η. Οεγνπνύινπ Α. Παξακνύξηζε Κ. Πγάληδνο Α. Πηέθνο 18.30 ΣΑΗΟΔΡΗΠΚΝΠ-ΞΟΝΠΦΩΛΖΠΔΗΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΟΙ 2010-2011 ΟΛΤΜΠΙΑΚΟΤ ΛΕΤΚΩΙΑ 14-15 ΜΑΙΟΤ 2011. Γιώργο θα είσαι πάντα στις καρδιές μας ΗΛΙΚΙΕ 1998-1999 & 2000-2001

ΧΟΡΗΓΟΙ 2010-2011 ΟΛΤΜΠΙΑΚΟΤ ΛΕΤΚΩΙΑ 14-15 ΜΑΙΟΤ 2011. Γιώργο θα είσαι πάντα στις καρδιές μας ΗΛΙΚΙΕ 1998-1999 & 2000-2001 ΧΟΡΗΓΟΙ 2010-2011 ΛΑΙΚΗ ΑΥΑΛΙΣΙΚΗ MTN ΚΟΠ ΠΕ ΣΡΟΒΟΛΟΤ ΑΗΚ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΡΠΕΖΑ METLIFE ALICO ΠΕΣΡΟ ΑΒΒΑ ΚΟΝΣΡΑΞΙΟΝ ΛΣΔ ΠΕΡΓΑΜΟ ΣΟΤΡΣΟΔΙΑΚΟΜΗΕΙ ΠΕΡΓΑΜΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟ ΠΕΣΡΟΤ ΛΣΔ TOP KINISIS ΚΟΚΟΜΙΦ ΚΟΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Θεφρεηηθό Υπόβαζρο. Κνπηζειίλε Μαίξε θαη Αγαζαγγέινπ, Σνθία. Δηαθοροποίεζε δηδαζθαιίας : Η Κοηλφληθή, ε Αθαδεκαχθή θαη ε Δηδαθηηθή πηστή Περίιευε

1. Θεφρεηηθό Υπόβαζρο. Κνπηζειίλε Μαίξε θαη Αγαζαγγέινπ, Σνθία. Δηαθοροποίεζε δηδαζθαιίας : Η Κοηλφληθή, ε Αθαδεκαχθή θαη ε Δηδαθηηθή πηστή Περίιευε Κνπηζειίλε Μαίξε θαη Αγαζαγγέινπ, Σνθία. Δηαθοροποίεζε δηδαζθαιίας : Η Κοηλφληθή, ε Αθαδεκαχθή θαη ε Δηδαθηηθή πηστή Περίιευε Τν άξζξν απηφ παξνπζηάδεη έλα κέξνο ησλ απνηειεζκάησλ επξχηεξεο Έξεπλαο Γξάζεο

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΟΜΝΗΜΑ ΔΠΙ ΣΟΤ ΝΟΜΟΥΔΓΙΟΤ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΓΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΤΠΟΜΝΗΜΑ ΔΠΙ ΣΟΤ ΝΟΜΟΥΔΓΙΟΤ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΓΙΚΗ ΑΓΩΓΗ www.asperger.gr Κσλζηαληηλνππόιεσο 29 155.62 Φνιαξγόο Τει. 210.6535666 info@asperger.gr Σπλεκ. 2 Υνιαξγφο, 7 Απξηιίνπ 2008 Α.Π. 1744/18-2-10 ΤΠΟΜΝΗΜΑ ΔΠΙ ΣΟΤ ΝΟΜΟΥΔΓΙΟΤ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΓΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Δλ όςεη ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν

Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν Σ.Δ.Ι. ΗΠΔΙΡΟΤ ΣΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΔΡΑΠΔΙΑ Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν Καξαληνχια Μαξία Καξπαζίνπ Δηξήλε - Αιεμάλδξα ΔΠΟΠΣΡΗΑ ΚΑΘΖΓΖΣΡΗΑ Ηγλαηίνπ Μαξία Ιωάννινα Μάρτιοσ 2013 Δθπνλεζείζα πηπρηαθή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 Σα καζήκαηα γίλνληαη ζην γξαθείν ησλ ηαηξώλ ηνπ Tκήκαηνο θάζε Πέκπηε 12:00 14:00, ρξεζηκνπνηώληαο ηα θαηάιιεια νπηηθναθνπζηηθά κέζα, εθηόο Ηνπιίνπ θαη Απγνύζηνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ

Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Α..ΠΑΙ.Σ.Ε. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΤΗ ΣΗ ΤΜΒΟΤΛΕΤΣΙΚΗ ΚΑΙ ΣΟΝ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟ (Π.Ε.Τ.Π) ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Σεο Αξηεκάθε Αιεμίαο (ΑΜ:132) Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Επιβλέπουςα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΖ ΚΑΛΧΝ ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΧΝ ΣΔΥΝΧΝ Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΑ TABLETS Χ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΟ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΝΗΥΤΖ ΤΝΔΡΓΑΣΗΚΧΝ ΓΡΑΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΧΝ Έιελα Κσλζηαληίλνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΣΗ ΣΟΤ ΣΡΟΠΟΤ ΧΕΔΙΑ Η ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΕΝΑΡΙΩΝ ΜΕ ΣΠΕ

ΜΕΛΕΣΗ ΣΟΤ ΣΡΟΠΟΤ ΧΕΔΙΑ Η ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΕΝΑΡΙΩΝ ΜΕ ΣΠΕ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΘΔΣΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΟ Μεηαπηπρηαθφ Γίπισκα Δηδίθεπζεο Τπνινγηζηηθά Μαζεκαηηθά-Πιεξνθνξηθή ζηελ Δθπαίδεπζε κοηζιμάπα Λοςκία ΜΕΛΕΣΗ ΣΟΤ ΣΡΟΠΟΤ ΧΕΔΙΑΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΕΝΑΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώξγηνο Π. Καξακαλώιεο Ννζνθνκείν Αηηηθόλ 9 ε Εθπαηδεπηηθή δηεκεξίδα ΕΠΕΓΕ, Αζήλα 24-25 Σεπηεκβξίνπ 2011 πνηεο νη βαζηθέο αξρέο ηεο κεζόδνπ; θαηαγξαθή ελδναπιηθώλ πηέζεσλ ζηαηηθέο πηέζεηο αξρέο ηεο κεζόδνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΓΑΓΧΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΓΔΝΙΚΟΤ ΜΔΡΟΤ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΠΟΤΓΧΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΧΝ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΧΝ

ΠΑΙΓΑΓΧΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΓΔΝΙΚΟΤ ΜΔΡΟΤ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΠΟΤΓΧΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΧΝ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΧΝ ΠΑΙΓΑΓΧΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΓΔΝΙΚΟΤ ΜΔΡΟΤ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΠΟΤΓΧΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΧΝ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΧΝ ΠΙΝΑΚΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΧΝ Δλφηεηα 1 1.1 Ο ξφινο ησλ ΣΠΔ ζηε δφκεζε ηεο θνηλσλίαο ηεο Γλψζεο 5 1.2

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ Νέος τρόπος έκδοσης αδειών δόμησης & ελέγχου κατασκευών

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ Νέος τρόπος έκδοσης αδειών δόμησης & ελέγχου κατασκευών ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ Νέος τρόπος έκδοσης αδειών δόμησης & ελέγχου κατασκευών Αθήνα, Ινύληνο 2011 Τα νθέιε ηνπ σχεδίου νόμου o Απλοποίηση, εκσυγχρονισμός και μείωση του χρόνου έγκρισης και έκδοσης οικοδομικών αδειών.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Ioanna Tzoulaki MSc PhD Lecturer in Epidemiology University of Ioannina School of Medicine & Imperial College School of Medicine Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

Έπεςνα Σύνηαξη Σςγγπαθή Εςγενία Κοςή, Κοινωνιολόγορ

Έπεςνα Σύνηαξη Σςγγπαθή Εςγενία Κοςή, Κοινωνιολόγορ Έπεςνα Σύνηαξη Σςγγπαθή Εςγενία Κοςή, Κοινωνιολόγορ Πρακτικόσ οδηγόσ για Άτομα με Αυτιςμό ςτην Κφπρο: Δικαιώματα και παροχζσ από Κρατικζσ και μη Κρατικζσ υπηρεςίεσ Έπεςνα Σύνηαξη Φπιζηιάνα Βπςωνίδος, Κοινωνιολόγορ

Διαβάστε περισσότερα

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ 1 ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάημε θηλεηηθώλ δεμηηήησλ θαη ηθαληεηηθή εθηέιεζε ξηζκέλσλ α αηέ Σηχ :1 και 4 Γλώζε ηε άζα κε δάηια ζηελ εηζθαίξηζε. Ειδιώξει Πειεχμεα Χ 1. Τα αηδηά λα κάζλ ηελ άζα κε δάηια. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ:

ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ: ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΣΜΖΜΑ ΓΖΜΟΣΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΗ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΔΗΓΗΚΔΤΖ: ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΤΜΒΟΤΛΔΤΣΗΚΖ ΣΖ ΣΑΓΗΟΓΡΟΜΗΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ

Διαβάστε περισσότερα

W O R K IN P R O G R E S S! ΠΑΡΕΜΒΑΗ ΜΕΩ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ ΔΡΑΜΑΣΟ: Ένταξη ατόμων με ειδικϋσ εκπαιδευτικϋσ ανϊγκεσ ςτην ομϊδα των ςυνομηλύκων

W O R K IN P R O G R E S S! ΠΑΡΕΜΒΑΗ ΜΕΩ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ ΔΡΑΜΑΣΟ: Ένταξη ατόμων με ειδικϋσ εκπαιδευτικϋσ ανϊγκεσ ςτην ομϊδα των ςυνομηλύκων ΑΡΙΣΟΣΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΣΜΗΜΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΣΑΠΣΤΧΙΑΚΩΝ ΠΟΤΔΩΝ ΨΤΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΗ ΕΝΣΑΞΗ: ΕΝΑ ΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΟΛΟΤ κατεφθυνση: Ψυχοπαιδαγωγικζς συνιστώσες των ειδικών εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΚΑΗ ΔΡΔΤΝΑ ΣΗΣΛΟ ΔΡΓΑΗΑ: ΑΠΟ ΣΖ ΓΑΚΑΛΟΚΔΝΣΡΗΚΖ ΣΖΝ ΟΜΑΓΟΤΝΔΡΓΑΣΗΚΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ

ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΚΑΗ ΔΡΔΤΝΑ ΣΗΣΛΟ ΔΡΓΑΗΑ: ΑΠΟ ΣΖ ΓΑΚΑΛΟΚΔΝΣΡΗΚΖ ΣΖΝ ΟΜΑΓΟΤΝΔΡΓΑΣΗΚΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ Πανεπιζηήμιο Κπήηηρ σολή: Φιλοζοθική Σμήμα: Φιλοζοθικών και Κοινυνικών ποςδών Σομέαρ: Θ.Δ.Μ.Κ.Δ. Π.Μ.: «Πολιηιζμόρ και Ανθπώπινη Ανάπηςξη» Δξάμηνο: Δαπινό ηος ακαδημαφκού έηοςρ: 2009-2010 ΜΑΘΖΜΑ: ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ Η ζεκεξηλή ξαγδαία εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο ηεο κηθξνειεθηξνληθήο επέηξεςε ηελ θαηαζθεπή εηδηθώλ νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ απνζήθεπζεο δεδνκέλσλ θαη πιεξνθνξηώλ θαηαιακβάλνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Παλεπηζηήκην Πεηξαηψο Τκήκα Πιεξνθνξηθήο

Παλεπηζηήκην Πεηξαηψο Τκήκα Πιεξνθνξηθήο Παλεπηζηήκην Πεηξαηψο Τκήκα Πιεξνθνξηθήο Πξφγξακκα Μεηαπηπρηαθψλ Σπνπδψλ «Πξνεγκέλα Σπζηήκαηα Πιεξνθνξηθήο» Μεηαπηπρηαθή Γηαηξηβή Τίηινο Γηαηξηβήο Μοντελοποίηση Χρηστών και Στερεότυπα για Προσαρμοστικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΖΜΟΚΡΑΣΗΑ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΖΜΟΚΡΑΣΗΑ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΖΜΟΚΡΑΣΗΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΣΜΖΜΑ ΓΖΜΟΣΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΤΜΒΟΤΛΔΤΣΗΚΖ ΣΑΓΗΟΓΡΟΜΗΑ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ

Διαβάστε περισσότερα

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΔΝΗΜΔΡΩΗ ΓΔΛΣΙΟ 2/2014 Υπό την Εποπτεία του Υπουργείου Εργαςίασ, Κοινωνικήσ Αςφάλιςησ & Πρόνοιασ Πατδνχζε Χ. Ινχιηνο 2014 Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα

Διαβάστε περισσότερα

Επξσπατθά standards γηα ηε θξνληίδα ηνπ παηδηνχ κε θαξθίλν

Επξσπατθά standards γηα ηε θξνληίδα ηνπ παηδηνχ κε θαξθίλν Επξσπατθά standards γηα ηε θξνληίδα ηνπ παηδηνχ κε θαξθίλν Πεξηερφκελα Πξφινγνο... 3 Πξννίκην.. 5 Πεξίιεςε....7 Επξσπατθά standards γηα ηε θξνληίδα ησλ παηδηψλ κε θαξθίλν 1 Οξγάλσζε δηθηχνπ νινθιεξσκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4ΣΞΛ-4ΔΡ. D:\backup2\ETAP-MME\EgikliosETAPn4093.doc Γηαηεξεηέν κέρξη 31-12-2022

ΑΔΑ: Β4ΣΞΛ-4ΔΡ. D:\backup2\ETAP-MME\EgikliosETAPn4093.doc Γηαηεξεηέν κέρξη 31-12-2022 D:\backup2\ETAP-MME\EgikliosETAPn4093.doc Γηαηεξεηέν κέρξη 31-12-2022 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ Αζήλα, 21-11- 2012 ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΙΑ Αξηζ.Πξ.Φ 10070/νηθ. 27043 /1799 ΚΟΙΝ. ΑΦΑΛΙΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΚΟΙΝ.ΑΦΑΛΙΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε- Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 2. Έληππν πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα εηδψλ θαζαξηφηεηαο Φξεκαηνδφηεζε : Ιδίνη Πφξνη Σ Δ Υ Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία: Γιαδικησακή Δθαρμογή Δκμάθηζη Αγγλικής Γλώζζας

Πτυχιακή Εργασία: Γιαδικησακή Δθαρμογή Δκμάθηζη Αγγλικής Γλώζζας ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΚΡΗΣΗ Τκήκα Δθαξκνζκέλεο Πιεξνθνξηθήο θαη Πνιπκέζσλ Πτυχιακή Εργασία: Γιαδικησακή Δθαρμογή Δκμάθηζη Αγγλικής Γλώζζας πνπδάζηξηα: Μπάλε Μπηάλθα Δηζεγεηέο: Κιεηζαξράθεο Μηράιεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ

ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ ΔΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΓΙΣΡΙΑΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΜΗΜΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΗΣΛΟ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ

Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ ΟΓΗΓΙΔ ΔΓΚΑΣΑΣΑΗ ΔΝΘΔΣΟΤ Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ Τνπνζεηήζηε ηα θιηπ ηνπ λεξνρύηε ζηηο εγθνπέο πνπ βξίζθνληαη θάηω από ην λεξνρύηε (Σρ. 1). ημείωζη: αλάινγα

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Πολλαπλά Οθέλη από ηην Δθαπμογή ηος Δςπωπαϊκού Σςζηήμαηορ Πιζηωηικών Μονάδων ζηην Δπαγγελμαηική Δκπαίδεςζη και Καηάπηιζη (ECVET)»

«Τα Πολλαπλά Οθέλη από ηην Δθαπμογή ηος Δςπωπαϊκού Σςζηήμαηορ Πιζηωηικών Μονάδων ζηην Δπαγγελμαηική Δκπαίδεςζη και Καηάπηιζη (ECVET)» «Τα Πολλαπλά Οθέλη από ηην Δθαπμογή ηος Δςπωπαϊκού Σςζηήμαηορ Πιζηωηικών Μονάδων ζηην Δπαγγελμαηική Δκπαίδεςζη και Καηάπηιζη (ECVET)» Γπ. Σηςλιανόρ Μαςπομούζηακορ Δκηελεζηικόρ Γιεςθςνηήρ Ποιοι Δπωθελούνηαι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα ΚΡΑΣ ΙΚΟ ΠΙΣ ΟΠΟΙ ΗΣΙΚ Ο ΓΛΩ ΟΜΑΘΔΙΑ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα τόχοι του σεμιναρίου Με ην παξόλ ζεκηλάξην απνζθνπνύκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΠΟΤΓΔ ΣΖΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΠΟΤΓΔ ΣΖΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΛΛΖΝΗΚΟ ΑΝΟΗΚΣΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΩΠΗΣΗΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΠΟΤΓΔ ΣΖΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΓΗ Δ Ρ Δ Τ Ν Ζ Ζ Σ Ω Ν Κ Η Ν Ζ Σ Ρ Ω Ν Σ Ω Ν Φ Ο Η Σ Ζ Σ Ω Ν Γ Η Α Σ Ζ Ν Δ Π Η ΛΟ Γ Ζ Σ Ο Τ

Διαβάστε περισσότερα

Έλα κνληέιν γηα ηνλ πξνζδηνξηζκό ηεο γνληθήο εκπινθήο ησλ Διιήλσλ γνλέσλ ζηελ εθπαίδεπζε ησλ παηδηώλ ηνπο ζηα Μαζεκαηηθά

Έλα κνληέιν γηα ηνλ πξνζδηνξηζκό ηεο γνληθήο εκπινθήο ησλ Διιήλσλ γνλέσλ ζηελ εθπαίδεπζε ησλ παηδηώλ ηνπο ζηα Μαζεκαηηθά ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΓΤΣΗΚΖ ΜΑΚΔΓΟΝΗΑ ΠΑΗΓΑΓΩΓΗΚΖ ΥΟΛΖ ΦΛΩΡΗΝΑ ΣΜΖΜΑ ΓΖΜΟΣΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ Μαξθάδαο σηήξεο Έλα κνληέιν γηα ηνλ πξνζδηνξηζκό ηεο γνληθήο εκπινθήο ησλ Διιήλσλ γνλέσλ ζηελ εθπαίδεπζε ησλ παηδηώλ ηνπο

Διαβάστε περισσότερα

Αζηικές Παρεμβάζεις JESSICA - Η Σηραηηγική ηης Περιθέρειας Δσηικής Μακεδονίας

Αζηικές Παρεμβάζεις JESSICA - Η Σηραηηγική ηης Περιθέρειας Δσηικής Μακεδονίας Jessica Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas Αζηικές Παρεμβάζεις JESSICA - Η Σηραηηγική ηης Περιθέρειας Δσηικής Μακεδονίας Γεωργία Ζεμπιλιάδοσ, Προϊζηαμένη Ενδιάμεζη Διατειριζηική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΠΟΛΗΣΗΚΖ. Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα πνπδψλ. Καηεχζπλζε πλερηδφκελεο Δθπαίδεπζεο. Μεηαπηπρηαθή εξγαζία:

ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΠΟΛΗΣΗΚΖ. Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα πνπδψλ. Καηεχζπλζε πλερηδφκελεο Δθπαίδεπζεο. Μεηαπηπρηαθή εξγαζία: ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΠΟΛΗΣΗΚΖ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα πνπδψλ Καηεχζπλζε πλερηδφκελεο Δθπαίδεπζεο Μεηαπηπρηαθή εξγαζία: «Η ρξήζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ παηρληδηώλ ζηε δηδαζθαιία, ηε κάζεζε θαη ηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

Φαξηζκαηηθά παηδηά. Πελειόπε Κνληζηή MEd Δηδηθήο Αγωγήο Δηδ. Παηδαγωγόο. 1. Οξηζκόο

Φαξηζκαηηθά παηδηά. Πελειόπε Κνληζηή MEd Δηδηθήο Αγωγήο Δηδ. Παηδαγωγόο. 1. Οξηζκόο Πελειόπε Κνληζηή MEd Δηδηθήο Αγωγήο Δηδ. Παηδαγωγόο Φαξηζκαηηθά παηδηά 1. Οξηζκόο Ο φξνο «ραξηζκαηηθά θαη ηαιαληνχρα παηδηά» έρεη γίλεη επξέσο απνδεθηφο απφ ηελ επηζηεκνληθή θνηλφηεηα ηα ηειεπηαία ρξφληα,

Διαβάστε περισσότερα

Τομές Σποσδών : Φσζιοθεραπεσηής ( ιδικός κινηζιοθεραπείας)

Τομές Σποσδών : Φσζιοθεραπεσηής ( ιδικός κινηζιοθεραπείας) Ονομαηεπώνσμο : Γερονηάηης Κωνζηανηίνος Τομές Σποσδών : Φσζιοθεραπεσηής ( ιδικός κινηζιοθεραπείας) ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΑΥΤΙΣΜΟΣ Ημερομηνία Γέννηζης : 18/11/1963 Τόπος Διαμονής: Αθήνα,Ελλάδα ΑΣΘΡΛΞΡ Ξ απηηζκόο

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ΘΔΑΣΡΗΚΖ ΑΓΧΓΖ (ΣΟ ΘΔΑΣΡΗΚΟ ΠΑΗΥΝΗΓΗ) Χ ΜΔΟ ΔΝΗΥΤΖ ΣΖ ΑΤΣΟΑΝΣΗΛΖΦΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΤΣΟΔΚΣΗΜΖΖ ΑΣΟΜΧΝ ΣΤΠΗΚΖ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΑΣΟΜΧΝ ΜΔ ΔΗΓΗΚΔ ΑΝΑΓΚΔ

Ζ ΘΔΑΣΡΗΚΖ ΑΓΧΓΖ (ΣΟ ΘΔΑΣΡΗΚΟ ΠΑΗΥΝΗΓΗ) Χ ΜΔΟ ΔΝΗΥΤΖ ΣΖ ΑΤΣΟΑΝΣΗΛΖΦΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΤΣΟΔΚΣΗΜΖΖ ΑΣΟΜΧΝ ΣΤΠΗΚΖ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΑΣΟΜΧΝ ΜΔ ΔΗΓΗΚΔ ΑΝΑΓΚΔ Ζ ΘΔΑΣΡΗΚΖ ΑΓΧΓΖ (ΣΟ ΘΔΑΣΡΗΚΟ ΠΑΗΥΝΗΓΗ) Χ ΜΔΟ ΔΝΗΥΤΖ ΣΖ ΑΤΣΟΑΝΣΗΛΖΦΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΤΣΟΔΚΣΗΜΖΖ ΑΣΟΜΧΝ ΣΤΠΗΚΖ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΑΣΟΜΧΝ ΜΔ ΔΗΓΗΚΔ ΑΝΑΓΚΔ ΔΛΔΤΘΔΡΗΑ ΜΠΑΚΑ ΓΗΓΑΚΣΟΡΗΚΖ ΓΗΑΣΡΗΒΖ Δπηβιέπσλ Καζεγεηήο: Γεκήηξηνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΝΑΚΑ ΠΔΡΗEΥΟΜΔΝΧΝ 1. ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΗΚΖ ΚΑΣΑΡΣΗΖ ΣΖΝ ΔΤΡΧΠΖ. 6. 1.2. Μνληέια ζπλερηδόκελεο επαγγεικαηηθήο θαηάξηηζεο ζηελ Δπξώπε.

ΠΗΝΑΚΑ ΠΔΡΗEΥΟΜΔΝΧΝ 1. ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΗΚΖ ΚΑΣΑΡΣΗΖ ΣΖΝ ΔΤΡΧΠΖ. 6. 1.2. Μνληέια ζπλερηδόκελεο επαγγεικαηηθήο θαηάξηηζεο ζηελ Δπξώπε. ΠΗΝΑΚΑ ΠΔΡΗEΥΟΜΔΝΧΝ ΔΗΑΓΧΓΖ ει.2 ΜΔΡΟ ΠΡΧΣΟ 1. ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΗΚΖ ΚΑΣΑΡΣΗΖ ΣΖΝ ΔΤΡΧΠΖ. 6 1.1. Ο ξόινο ηεο θαηάξηηζεο-γηα βίνπ κάζεζεο 6 1.2. Μνληέια ζπλερηδόκελεο επαγγεικαηηθήο θαηάξηηζεο ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Γέζκε εξγαζηώλ 3. Αλάιπζε αλαγθώλ. Γηεζληθή έθζεζε ζύλζεζεο

Γέζκε εξγαζηώλ 3. Αλάιπζε αλαγθώλ. Γηεζληθή έθζεζε ζύλζεζεο Γέζκε εξγαζηώλ 3 Αλάιπζε αλαγθώλ http://www.intercol.edu/nqcontent.cfm?a_id=1 Πεξηερόκελα 1. Σηφρνη 3 2. Δλεκέξσζε ηεο έξεπλαο ηεο EUCIS 4 3. Γείγκα εξσηεκαηνιφγηνπ θαη κεζνδνινγία έξεπλαο 5 4. Σχλνςε

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 ΑΞΝΦΝΗΡΝΗ ΓΔΡΔΟΝΒΑΘΚΗΑΠ & ΚΔΡΑΓΔΡΔΟΝΒΑΘΚΗΑΠ ΔΘΞΑΗΓΔΠΖΠ

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 ΑΞΝΦΝΗΡΝΗ ΓΔΡΔΟΝΒΑΘΚΗΑΠ & ΚΔΡΑΓΔΡΔΟΝΒΑΘΚΗΑΠ ΔΘΞΑΗΓΔΠΖΠ ΘΔΘ ΞΔΟΗΦΔΟΔΗΑΠ ΘΔΛΡΟΗΘΖΠ ΚΑΘΔΓΝΛΗΑΠ ΞΔ Εξσπηρέηηζη πελαηών ΑΞΝΦΝΗΡΝΗ ΓΔΡΔΟΝΒΑΘΚΗΑΠ & ΚΔΡΑΓΔΡΔΟΝΒΑΘΚΗΑΠ ΔΘΞΑΗΓΔΠΖΠ Πηόρνο ηεο παξνύζαο ελέξγεηαο θαηάξηηζεο είλαη ε παξνρή εμεηδηθεπκέλεο γλώζεο ζηνπο θαηαξηηδνκέλνπο,

Διαβάστε περισσότερα

7.1 Καηάζηαζη και καηαζηαζιακή διδαζκαλία

7.1 Καηάζηαζη και καηαζηαζιακή διδαζκαλία Απφ ην βηβιίν: νθφο, Α./Kron, F. (2010). Απνδνηηθή δηδαζθαιία κε ηε ρξήζε Μέζσλ. Από ηα πξσηνγελή θαη πξνζσπηθά ζηα ηεηαξηνγελή θαη ςεθηαθά Μέζα. Αζήλα: Γξεγφξεο ζει. 146-188 7. Καηαζηαζιακή μαθηηοκενηπική

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη Αμηνιόγεζεο Δθπαηδεπηηθνύ Λνγηζκηθνύ ΓΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ

Μέζνδνη Αμηνιόγεζεο Δθπαηδεπηηθνύ Λνγηζκηθνύ ΓΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΔΘΝΙΚΟ ΜΔΣΟΒΙΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΙΟ ΥΟΛΗ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΤΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΣΟΜΔΑ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΩΝ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΚΑΙΟΤ Μέζνδνη Αμηνιόγεζεο Δθπαηδεπηηθνύ Λνγηζκηθνύ ΓΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ηεο ΡΑΛΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

αιηεξήο Νηθφιανο Γηαξθήο εθπαίδεπζε εθπαηδεπηηθψλ Αλαδεηώληαο ηνλ αλαζηνραζηηθό επαγγεικαηία

αιηεξήο Νηθφιανο Γηαξθήο εθπαίδεπζε εθπαηδεπηηθψλ Αλαδεηώληαο ηνλ αλαζηνραζηηθό επαγγεικαηία αιηεξήο Νηθφιανο Γηαξθήο εθπαίδεπζε εθπαηδεπηηθψλ Αλαδεηώληαο ηνλ αλαζηνραζηηθό επαγγεικαηία γηα ηελ Έθε θαη ηνπο δαζθάινπο πνπ κνρζνύλ θαζεκεξηλά, όπσο απηή, ζηελ Τάμε ηνπο. Zeichner Κ., «Δελ ππάξρεη

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράζεις-Μεηαζτημαηιζμοί, Σσλλογική Τασηόηηηα, Μάθηζη.»

Αλληλεπιδράζεις-Μεηαζτημαηιζμοί, Σσλλογική Τασηόηηηα, Μάθηζη.» i ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ ΦΗΛΟΟΦΗΑ, ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ ΚΑΗ ΦΤΥΟΛΟΓΗΑ ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ «ΔΠΙΣΤΗΜΔΣ ΤΗΣ ΑΓΨΓΗΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Η ειεθηξνληθή κάζεζε ζηα ηδξύκαηα ηξηηνβάζκηαο εθπαίδεπζεο αλά θξάηνο 39

Η ειεθηξνληθή κάζεζε ζηα ηδξύκαηα ηξηηνβάζκηαο εθπαίδεπζεο αλά θξάηνο 39 1 Ηιεθηξνληθή κάζεζε ζηελ ηξηηνβάζκηα εθπαίδεπζε. πγθξηηηθή πξνζέγγηζε ηεο εθαξκνγήο ηεο ειεθηξνληθήο κάζεζεο ζηε ηξηηνβάζκηα εθπαίδεπζε ηεο Γεξκαλίαο, ηεο Διιάδαο θαη ηεο Δζζνλίαο Πεξίιεςε Δπξεηήξην Δηζαγσγή..

Διαβάστε περισσότερα

Airsoft Gun κε Φσηεηλό Γείθηε LASER Εμπορική Air Sport Gun 777 Ονομαζία: Διανομέας: V&P MANOLI ΔΠΙΧΔΙΡΗΔΙ ΛΣΓ Item No.: 777 Χώρα Προέλεσζης:

Airsoft Gun κε Φσηεηλό Γείθηε LASER Εμπορική Air Sport Gun 777 Ονομαζία: Διανομέας: V&P MANOLI ΔΠΙΧΔΙΡΗΔΙ ΛΣΓ Item No.: 777 Χώρα Προέλεσζης: 1 Airsoft Gun κε Φσηεηλό Γείθηε LASER Air Sport Gun 777 V&P MANOLI ΔΠΙΧΔΙΡΗΔΙ ΛΣΓ Item No.: 777 2 Airsoft Gun κε Φσηεηλό Γείθηε LASER LH V&P MANOLI ΔΠΙΧΔΙΡΗΔΙ ΛΣΓ Item No.: ΧΚ918Α 3 Airsoft Gun κε Φσηεηλό

Διαβάστε περισσότερα

Σην βηβιίν: (Δπηκέιεηα: Δ. Μαθξή-Μπόηζαξε). Θέκαηα Γηαρείξηζεο Πξνβιεκάησλ Σρνιηθήο Τάμε. Σει. 219-238. Αζήλα: ΥΠΔΠΘ-Παηδαγσγηθό Ηλζηηηνύην 2007.

Σην βηβιίν: (Δπηκέιεηα: Δ. Μαθξή-Μπόηζαξε). Θέκαηα Γηαρείξηζεο Πξνβιεκάησλ Σρνιηθήο Τάμε. Σει. 219-238. Αζήλα: ΥΠΔΠΘ-Παηδαγσγηθό Ηλζηηηνύην 2007. Η επικοινυνία ζηην παιδαγυγική ζσέζη, υρ παπάγυν διαμόπθυζηρ ηος τςσοζςναιζθημαηικού κλίμαηορ ηηρ ζσολικήρ ηάξηρ. Αλδξέαο Ν. Εεξγηώηεο, Σρνιηθόο Σύκβνπινο, Γξ. Σρνιηθήο Χπρνινγίαο Παλ/κίνπ Αζελώλ, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και.πρόνοιας Τμήμα Λογοθεραπείας

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και.πρόνοιας Τμήμα Λογοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και.πρόνοιας Τμήμα Λογοθεραπείας Πτυχιακή Εργασία με Θέμα: Μαθησιακές Δυσκολίες σε μαθητές Δημοτικού: Κατάρτιση και Πιλοτική Εφαρμογή Προγράμματος Παρέμβασης με

Διαβάστε περισσότερα

Φπρνθνηλσληθά ραξαθηεξηζηηθά παηδηψλ κε Μαζεζηαθέο Γπζθνιίεο

Φπρνθνηλσληθά ραξαθηεξηζηηθά παηδηψλ κε Μαζεζηαθέο Γπζθνιίεο ΑΡΙΣΟΣΔΛΔΙΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ ΓΙΑΣΜΗΜΑΣΙΚΟ ΓΙΑΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ «Φπρνπαηδαγσγηθή ηεο Έληαμεο: Έλα ζρνιείν γηα όινπο» ΓΙΠΛΧΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: Φπρνθνηλσληθά ραξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα