فصل 3 حالت های ماده منجر به کاربردهای فراوانی در فناوری صنعت و زندگی روزمره شده است. شاره ها )واژه ای که برای

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "فصل 3 حالت های ماده منجر به کاربردهای فراوانی در فناوری صنعت و زندگی روزمره شده است. شاره ها )واژه ای که برای"

Transcript

1 فصل 3 ویژگی های فیزیکی مواد چرا آب روی گلبرگ ها و برگ های نیلوفر آبی )نیلوفرهایی که در آب رشد می کنند( به صورت قطره های ریز و درشتی درمی آید آشنایی با ویژگی های فیزیکی مواد در تمام شاخه های علوم مهندسی و پزشکی اهمیت زیادی دارد. مطالعه هر یک از حالت های ماده منجر به کاربردهای فراوانی در فناوری صنعت و زندگی روزمره شده است. شاره ها )واژه ای که برای مایع ها و گازها به کار می بریم( در بسیاری از جنبه های زندگی ما نقش مهمی دارند. جامدها بخش بزرگی از محیط فیزیکی پیرامون ما را می سازند و آنها را به هر شکلی که بخواهیم در می آوریم. خورشید که به زمین نور و گرما می بخشد از حالت چهارم ماده به نام پالسما ساخته شده است. در این فصل ضمن آشنایی با برخی از ویژگی های فیزیکی سه حالت آشنای ماده نگاهی به نیروهای بین مولکولی و ویژگی های فیزیکی مواد در مقیاس نانو خواهیم داشت. پس از آن فشار در شاره ها شناوری اصل ارشمیدس و اصل برنولی را به همراه برخی از کاربردهای آنها بررسی می کنیم.

2 فصل 3 شکل 3 1 چهار حالت ماده در این تصویر وجود دارد. یخ )جامد( آب )مایع( هوا )گاز( و خورشید )پالسما( شکل 3 2 مدلی از ساختار یک جامد فلزی که از میلیاردها میلیارد بخش مانند این تشکیل شده است. یون منفی ک لرید اکسیژن یون مثبت سدیم سیلیسیم شکل 3 3 ساختار بلورین NaCl که در آن یون های سدیم و یون های کلرید به صورت یک در میان در گوشه های یک مکعب قرار گرفته اند. ذرات سازندۀ یک جامد بی شکل مانند شیشه که در طرحی نامنظم در کنار هم قرار گرفته اند. 3 1 حالت های ماده سال های قبل در درس علوم دیدید که به هر چیزی که فضا را اشغال کند )حجم داشته باشد( ماده می گوییم. مواد از ذره های ریزی به نام اتم یا مولکول ساخته شده اند. اندازه اتم ها حدود یک تا چند انگستروم )m 1Å( 10= 10- است و اندازه مولکول ها به این بستگی دارد که از چند اتم ساخته شده باشند. اندازه برخی از درشت مولکول ها مانند ب سپارها )پلیمرها( می تواند تا 1000 انگستروم نیز باشد. ذره های سازنده مواد همواره در حرکت اند و به یکدیگر نیرو وارد می کنند. حالت ماده به چگونگی حرکت این ذره ها و اندازه نیروی بین آنها بستگی دارد. جامد مایع و گاز سه حالت )فاز( آشنای ماده هستند 1 که در این فصل به بررسی برخی از ویژگی های فیزیکی آنها خواهیم پرداخت. حالت چهارم ماده پالسما نامیده می شود که اغلب در دماهای خیلی باال به وجود می آید. ماده درون ستارگان و بیشتر فضای بین ستاره ای آذرخش شفق های قطبی آتش و ماد ه داخل لوله تابان المپ های مهتابی از پالسما تشکیل شده است )شکل 3 1 (. جامد: هزاران سال است که بشر از مواد جامد بهره می گیرد. اصطالح های عصر حجر عصر برنز و عصر آهن اهمیت مواد جامد را در توسعه تمدن های پیشین نشان می دهد. تجربه روزمره نشان می دهد که جسم جامد حجم و شکل معینی دارد. ذرات جسم جامد به سبب نیروهای الکتریکی که به یکدیگر وارد می کنند در کنار یکدیگر می مانند. این ذرات در مکان های معینی نسبت به یکدیگر قرار دارند و در اطراف این مکان ها نوسان های بسیار کوچکی دارند. وقتی جامدی مانند یک تکه آهن گرما می گیرد محدوده و دامنه این نوسان ها بیشتر می شود و جسم جامد منبسط می شود. برای درک بهتر ساختار جسم جامد معموال مدلی مطابق شکل 3 2 ارائه می دهند و فرض می کنند که ذرات آن توسط فنرهایی به یکدیگر متصل اند. اگر این ذرات نسبت به وضعیت تعادل به هم نزدیک تر یا از هم دورتر شوند نیروی کشسانی بین فنرها آنها را به وضع تعادل بر می گرداند و جسم جامد شکل و اندازه اولیه اش را حفظ می کند. اتم های برخی از جامدها در طرح های منظمی مانند شکل های 3 3 الف کنار هم قرار می گیرند. جامدهایی را که در یک الگوی سه بعدی تکرار شونده از این واحدهای منظم ساخته می شود جامد بلورین می نامیم. فلزها نمک ها الماس یخ و بیشتر مواد معدنی جزو جامدهای بلورین اند. وقتی مایعی را به آهستگی سرد کنیم اغلب جامدهای بلورین تشکیل می شوند. در این فرایند سرد سازی آرام ذرات سازنده مایع فرصت کافی دارند تا در طرح های منظم خود را مرتب کنند. ذرات سازنده جامدهای بی شکل )آم ورف( برخالف جامدهای بلورین در طرح های منظمی کنار هم قرار ندارند. وقتی مایعی به سرعت سرد شود معموال جامد بی شکل به وجود می آید. در این فرایند سرد سازی سریع ذرات فرصت کافی ندارند تا در طرحی منظم مرتب شوند. بنابراین در طرح نامنظمی که در حالت مایع داشتند باقی می مانند. شیشه مثالی از یک جامد بی شکل است )شکل 3 3 ب(. 1 در این کتاب تمایزی بین فاز )phase( و حالت )state( ماده قائل نشده ایم. 62

3 ویژگی های فیزیکی مواد فعالیت 3 1 قلمزنی یکی از هنرهای صنعتی ایران و با قدمتی چندین هزار ساله است. تحقیق کنید صنعتگران قلم زن چگونه از ش ل و سفت شدن قیر کمک می گیرند تا بدون سوراخ شدن فلز بر روی آن نقش و نگارهای متنوعی ایجاد کنند. مایع: مولکول های مایع نظم و تقارن جامدهای بلورین را ندارند و به صورت نامنظم و نزدیک به یکدیگر قرار گرفته اند. مایع به راحتی جاری می شود و به شکل ظرف خودش در می آید. فاصله ذرات سازنده مایع و جامد تقریبا یکسان و در حدود یک آنگستروم است. پدیدۀ پخش در مایع ها: اگر مقداری نمک را در یک لیوان آب بریزید پس از مدتی آب شور می شود. اگر چند قطره جوهر را به آب درون لیوانی اضافه کنید به تدریج رنگ آب تغییر می کند )شکل 3 4 (. تجربه های ساده ای مانند این نشان می دهند که ذرات سازند ه نمک و جوهر در آب درون لیوان پخش شده اند. دلیل پخش ذرات نمک و جوهر در آب به حرکت مولکول های آب مربوط می شود. در واقع به دلیل حرکت های نامنظم و کاتوره ای )تصادفی( مولکول های آب )شکل 3 5 ( و برخورد آنها با ذرات سازنده نمک و جوهر این گونه مواد در آب پخش می شوند. شکل 3 4 ذرات سازندۀ جوهر به تدریج در آب پخش می شوند. شکل 3 5 طرحی از حرکت نامنظم و کاتوره ای یک مولکول آب خوب است بدانید بلورهای مایع موادی هستند که ویژگی های فیزیکی آنها چیزی بین خواص مایع ها و بلورهای جامد است. این بلورها در سال 1888 میالدی توسط گیاه شناس و شیمی دان اتریشی به نام فردریک رینیتزر 1 کشف شدند. شناخت رفتار فیزیکی بلورهای مایع تا ده ها سال پس از کشف برای دانشمندان کار ساده ای نبود. وقتی بلور مایعی بین دو الیه شفاف شیشه ای باشد در شرایط معمولی مولکول های آن به صورت نسبتا منظم در یک صف قرار گرفته اند و نور را به خوبی از خود عبور می دهند. اما وقتی یک جریان ضعیف الکتریکی از آن می گذرد مولکول های بلور مایع نظم ذاتی خود را از دست می دهند و محفظه بلور تیره رنگ می شود. اگر جریان الکتریکی تنها از برخی از قسمت های بلور عبور کند تنها همان قسمت ها تیره رنگ می شوند. در اوایل دهه 1970 میالدی اولین دسته از بلورهای مایع پایدار به صورت تجاری ساخته و از آن در تولید صفحه های نمایشگرهای بلور مایع )LCD( استفاده شد. در سال 1991 میالدی پیر ژیل دو ژن فیزیک دان فرانسوی به خاطر تحقیقاتش در یافتن روش های استفاده از بلورهای مایع جایزه نوبل فیزیک را دریافت کرد. بخش کوچکی از کاربردهای بلور مایع در ابزارهای نشان داده شده در شکل روبه رو آمده است. 63 ( ) Reinitzer Friedrich ١

4 گاز: گاز ماده ای است که شکل مشخصی ندارد. اتم ها و مولکول های آن آزادانه و با تندی بسیار زیاد به اطراف حرکت و با یکدیگر و با دیواره های ظرفی که در آن قرار دارند برخورد می کنند. 1 فاصله میانگین مولکول های گاز در مقایسه با اندازه آنها خیلی بیشتر است. مثال اندازه مولکول های هوا بین 1 تا 3 آنگستروم است در حالی که فاصله میانگین آنها در شرایط معمولی در حدود 35Å است )شکل 3 6 (. فصل 3 شکل 3 6 حرکت نامنظم ذرات گاز درون یک بادکنک فعالیت 3 2 یک سرنگ مثال 10 سی سی اختیار کنید. پیستون آن را بکشید تا هوا وارد سرنگ شود. انگشت خود را محکم روی دهانه خروجی سرنگ قرار دهید و تا جایی که می توانید پیستون را حرکت دهید تا هوای درون سرنگ متراکم شود. هوای درون سرنگ را خالی و آن را تا نیمه از آب پر کنید. با مسدود نمودن انتهای سرنگ سعی کنید تا جایی که ممکن است مایع درون آن را متراکم کنید. از این آزمایش ساده چه نتیجه ای در مورد تراکم پذیری گازها و مایع ها می گیرید توضیح دهید. حرکت براونی: شکل ٣ ٧ ظرفی شیشه ای محتوی ذرات دود را نشان می دهد که پرتوهای نور به آن می تابد. اگر با میکروسکوپ درون ظرف محتوی دود را مشاهده کنیم دیده می شود که ذره های دود به طور نامنظم و درهم و برهم و در یک مسیر زیگزاگی حرکت می کنند. این حرکت نامنظم و کاتوره ای ذرات دود را حرکت براونی می نامند. مشاهده بیشتر توسط میکروسکوپ نشان می دهد که ذره های دود برخوردهای اندکی با یکدیگر دارند. پس می توان نتیجه گرفت باید ذرات دیگری که قابل مشاهده نیستند با آنها برخورد کرده و مسیر حرکت آنها را تغییر داده باشند. این ذره های مشاهده ناپذیر همان مولکول های هوا هستند. حرکت زیگزاگی و نامنظم ذره های دود نشانگر این است که مولکول های هوا به صورت کاتوره ای و نامنظم در حرکت اند. دود ظرف شیشه ای مسیر زیگزاگی ذرات دود میکروسکوپ المپ شکل 3 7 آزمایشی برای مشاهدۀ حرکت براونی ذرات دود درون یک ظرف شیشه ای 1 تندی مولکول های هوا در دمای اتاق حدود 500m/s است. 64

5 ویژگی های فیزیکی مواد پرسش 3 1 الف( وقتی در شیشه عطری را در گوشه ای از اتاق باز می کنید پس از چند ثانیه ذرات عطر در همه جای اتاق پخش و بوی آن حس می شود. با توجه به شکل روبه رو این پدیده را چگونه توجیه می کنید چرا پدیده پخش در گازها سریع تر از مایع ها رخ می دهد ب( هوای اطراف کره زمین آمیزه ای از نیتروژن )78 درصد( اکسیژن ) 21 درصد( کربن دی اکسید بخار آب و مقدار کمی گازهای بی اثر )کریپتون نئون و هلیم( است. این مولکول ها به طور کاتوره ای و با تندی زیاد همواره در حرکت اند. برخورد مولکول های هوا به یکدیگر سبب پخش آنها می شود. اهمیت این پدیده را برای حیات روی کره زمین توضیح دهید. خوب است بدانید اگر این مطلب را زیر نور المپ مهتابی می خوانید برای یافتن پالسما الزم نیست راه دوری بروید. ماده داخل لوله تابان المپ مهتابی پالسماست. وقتی گازی تا دماهای خیلی زیاد )چندین هزار درجه سلسیوس به باال( گرم شود یون های مثبت اتم های خنثی _ _ _ + + _ + _ + _ _ _ _ + _ _ + + _ + + پالسمای ضعیف یونیده الکترون های آزاد پالسمای کامل یونیده مرز پالسما یک یا چند الکترون از هر اتم آزاد می شود. ماده حاصل مجموعه ای از الکترون های آزاد یون ها و اتم های خنثی خواهد بود. این حالت یونیده و شبه خنثای ماده که حاوی مقادیر مساوی از بارهای مثبت و منفی است پالسما نامیده می شود که معموال از آن به عنوان حالت چهارم ماده نیز یاد می کنند )شکل های الف و ب(. قسمت عمده ای از جهان قابل مشاهده از پالسما تشکیل شده است. خورشید ستارگان و بیشتر فضای بین ستاره ای برخی از الیه های باالیی جو زمین آذرخش شفق های قطبی و شعله های آتش از جنس پالسما هستند. پالسما به طور طبیعی روی زمین به ندرت یافت می شود. در انفجارهای هسته ای و شیمیایی راکتورهای همجوشی هسته ای و پالسما را می توان به طور مصنوعی ایجاد کرد. افزون بر اینها پالسمای درون المپ های نئون و مهتابی )حاوی گازهای جیوه و آرگون( که بر اثر تخلیه الکتریکی تابش می کند سال هاست به عنوان چشمه های نور در زندگی روزمره ما به کار می روند. پالسما بر خالف گاز رسانای بسیار خوب الکتریسیته و گرماست. بین ذرات پالسما نیروی الکتریکی وجود دارد. ماهیت بلند ب رد بودن این نیرو در رفتار پالسما نقش مهمی ایفا می کند. توجه به ویژگی های خاص پالسما و بهره مندی از آن سبب کاربردهای فراوانی در صنعت فناوری پزشکی دندانپزشکی و... شده است. از جمله این کاربردها می توان به نمایشگرهای صفحه تخت ابزارهای جوش برش و سوراخ کاری چشمه های نور و مبدل های انرژی سوزن های پالسمایی و اشاره کرد )شکل های زیر(. در چند دهه اخیر فیزیک پالسما به یکی از رشته های روبه رشد و پرکاربرد فیزیک تبدیل شده است. جوشکاری با پالسما ب رش کاری با پالسما کاربرد پالسما در پزشکی کاربرد پالسما در دندانپزشکی 65

6 3 فصل 1nm پروتون نوترون m m اتم قطر فمتومتر یک حدود در کربن اتم هستۀ ابعاد 3 8 شکل هم کنار که کربن اتم 10 طول و انگستروم یک حدود در کربن است. نانومتر یک حدود باشند گرفته قرار نانو مقیاس در مواد فیزیکی ویژگی های 3 2 که شگرفی تأثیر دلیل به که است علوم جدید های شاخه از یکی نانو علم است. برخوردار امروز دنیای در روزافزونی توجه از می کند ایفا فناوری در در کند. می تغییر توجهی قابل طور به نانو مقیاس در مواد فیزیکی های ویژگی در آن کاربردهای همچنین و علم این مبانی با را شما تا کوشیم می بخش این سازیم. آشنا زندگی و فناوری یک معنای به و شده گرفته 1 کوتوله معنای به یونانی ای واژه از نانو پیشوند متر یا متر میلیاردم یک برابر )1nm( نانومتر یک پس است. میلیاردم طول گفت توان می باشید داشته مقیاس این از تصوری اینکه برای است. 8(. 3 )شکل است. نانومتر یک با برابر تقریبا یکدیگر درکنار کربن اتم ده 1 3 تمرین را اتم هر قطر چطور باشد نانومتر 10 مکعب ابعاد اگر داد جای توان می را اتم تعداد چه نانومتر یک ابعاد به مکعبی در کنید. فرض 1/ m فاینمن ریچارد از یکی 1918 میالدی( ) 1988 که است بیستم قرن مشهور دانان فیزیک 1965 سال در وی آمد. دنیا به آمریکا در کرد. دریافت را فیزیک نوبل جایزه سخنرانی های فیلم و درسی های کتاب انداز چشم و مشهورند بسیار فاینمن در فیزیک های زمینه بیشتر در را خوبی دهند. می قرار مخاطبانش اختیار فناوری و علوم دارند باور علم مورخان سخنرانی فاینمنیک که زمانی شد شروع میالدی 1959 سال در نانو مقیاس در کرد. ایراد آمریکا فیزیک انجمن در دارد«وجود پایین در زیادی»فضای عنوان با هک کرد مجسم سخنرانیها دراین و بود عالقهمند مقیاسبندی مفهوم به فاینمن 125 از خوشهای )بهطوردقیق نانوفضا دریک میتوان را اطالعات بیت یک جسورانهای بینهایت و مهم بسیار پیشبینی زمان آن در که کرد ذخیره اتم( کتابهایی همه کوچکسازی از مقیاس آن در که کرد برآورد فاینمن بود. متر میلی 0/2 ضلع به مکعبی در میتوان را شدهاند نوشته تاریخ طول در که در همچنین فاینمن پیداست(. او سخنرانی عنوان از که )همانگونه کرد ذخیره نانو مقیاس گستره تا مواد شدن کوچک با که کرد بینی پیش خود سخنرانی تبدیل مزیت یک به را رفتار تغییر این توان می که طوری به می کند تغییر آنها رفتار ندارم. باکی نهایی پرسش بیان از»من گوید: می اش سخنرانی پایان در او کرد. کنیم «مرتب دلخواهمان ترتیب به مقیاس ترین کوچک تا را ها اتم توانیم می آیا علوم تمام در که علم شاخه یک نام چرا که می شود مطرح پرسش این حال این مورد در ویژهای چیز چه شود آغاز نانو پیشوند با باید دارد کاربرد دیگر کنید. توجه زیر موضوع به ابتدا پاسخ یافتن برای دارد وجود طول مقیاس فلزها به مربوط مرجع کتاب هر در میتوان را 1064( )C طال ذوب نقطه باال دمای با کورهای در طال قطعه یک دادن قرار با را آن درستی و کرد پیدا به و میدهد حالت تغییر جامد طالی میرسد 1064 C به دما وقتی کرد. تأیید دهیم انجام دوباره را آزمایش این اگر درمی آید. مایع طالی از تودهای شکل لمس راحتی به و ببینیم را آن میتوانیم که طال بزرگ قطعه یک جای به ولی کنیم ذوب و بگذاریم کوره در است نانومتر چند تنها آن قطر که را قطعهای کنیم اما داریم نیاز خاص روشهای و تجهیزات به کار این انجام برای است )بدیهی آیا است. 427 C فقط طال ذوب دمای که درمییابیم شگفتی با است( شدنی است. نداده رخ اشتباهی که میدهند نشان بیشتر آزمایشهای کردهایم اشتباه نانو مقیاس در طال ذره های ذوب دمای که مییابیم در واقع در آزمایش این با دارد. معمولی اندازههای در طال ذوب دمای با زیادی تفاوت 1 dwarf 66

7 ویژگی های فیزیکی مواد پرسش 3 2 به نظر شما چرا در کتاب های مرجع دمای ذوب طال را 1064 C ذکر کرده اند به کمک مثالی که زدیم می توان گفت علوم نانو شاخه ای از علوم است که تغییر در ویژگی های فیزیکی مواد را در مقیاس نانو بررسی می کند. ویژگی های فیزیکی هر ماده ای مانند نقطه ذوب طال با کم شدن اندازه آن تقریبا ثابت می ماند. اما اگر اندازه آن ماده به مقیاس نانو کاهش یابد )بسته به نوع ماده و ویژگی فیزیکی مورد اندازه گیری این اندازه می تواند حدود 1 تا 100 نانومتر باشد( چه اتفاقی می افتد ویژگی های فیزیکی مواد از قبیل: نقطه ذوب رسانندگی الکتریکی و گرمایی شفافیت استحکام رنگ و... اغلب می تواند به طور چشمگیری در مقیاس نانو تغییر کند. فناوری نانو در واقع از ویژگی های خاصی از مواد بهره برداری می کند که در مقیاس نانو تغییر می کنند. تاکنون دستاوردهای بسیار مهمی در این زمینه حاصل شده است. نکته مهمی که باید توجه داشت این است که ویژگی های فیزیکی تمام مواد شامل جامدها مایع ها و گازها در مقیاس نانو تغییر می کنند. به عالوه الزم نیست که همه ابعاد یک ماده در مقیاس نانو باشند. برای نمونه یک نانو ذره )مانند ذره های کوچک طال با دمای ذوب کم که پیش از این توصیف شدند( در هر سه ب عد کوچک است اما اگر صرفا یک ب عد ماده اى را در مقیاس نانو محدود کنیم در این صورت یک نانو الیه داریم که الیه ای به ضخامت نانو مقیاس است. آزمایش نشان می دهد که ویژگی های فیزیکی نانوالیه ها نیز همچون نانو ذره ها به طور قابل توجهی تغییر می کند. مثال مفهومی 3 1 آلومینیم یکی از رساناهای بسیار خوب جری ان الکتر یکى است. سطح آلومینیم چه به صورت سیم قوطی نوشابه یا بال هواپیما باشد در مجاورت هوا به آلومینیم اکسید 1 تبدیل می شود. از آنجا که آلومینیم اکسید عایق بسیار خوبی است و رسانای الکتریسیته نیست پس چرا وقتی دو سر دو سیم آلومینیمى را مطابق شکل روبهرو به هم وصل میکنیم سیمهای آلومینیمی که روی هم پیچیده شدهاند. جریان الکتریکی از یک سیم به سیم دیگر جریان مییابد پاسخ: برای پاسخ به این پرسش باید به ضخامت الیهای توجه کنیم که روی سطح آلومینیم تشکیل می شود. بررسیهای تجربی نشان میدهند که وقتی قطعهای آلومینیمی در مجاورت هوا قرار می گیرد الیهای بسیار نازک از اکسید آلومینیم روی سطح آن تشکیل میشود که ضخامت آن از مرتبه نانومتر است. در این مقیاس ویژگی های الکتریکی اکسید آلومینیم تغییر میکند و به یک رسانا تبدیل می شود. بنابراین هنگام اتصال دو سیم آلومینیمی الکترونها به طور آزادانه از یک سیم به سیم دیگر میروند. به عبارت دیگر اکسید آلومینیم در مقیاس نانو به دلیل ابعاد و شکل هندسیاش مانند یک رسانا عمل میکند نه عایق! 1 یاقوت سرخ نام دیگر آلومینیم اکسید است که یکی از سنگ های باارزش در جواهرسازی است. 67

8 فصل 3 فعالیت 3 3 علوم و فناوری نانو دستاوردهای فراوانی در عرصه های مختلف از جمله: پزشکی و داروسازی رایانه ها ذخیره سازی داده ها و گوشی های تلفن همراه صنایع هواپیماسازی و خودرو سازی پوشاک خوردنی ها و... داشته است. تأثیر علوم نانو را در یکی از این حوزه ها در گروه خود به عنوان موضوع تحقیق انتخاب کرده و نتیجه تحقیق را به کالس ارائه دهید. فناوری و کاربرد شکل الف یک میکروسکوپ نیروی اتمی )AFM( 1 را نشان می دهد که به میکروسکوپ های کاوشگر روبشی معروف اند. این میکروسکوپ ها در گسترش علوم و فناوری در مقیاس نانو از اهمیت بسیار زیادی برخوردارند و این امکان را فراهم می کنند که اجسام در مقیاس نانومتر مورد بررسی و استفاده قرار گیرند. اولین میکروسکوپ کاوشگر روبشی به نام میکروسکوپ تونل زنی روبشی )STM( 2 در سال 1982 میالدی توسط دو فیزیک دان سوئیسی اختراع شد که جایزه نوبل فیزیک 1986 را برای آنها به همراه آورد. میکروسکوپ های نیروی اتمی بر خالف میکروسکوپ های STM که تنها برای مواد رسانا قابل استفاده هستند برای تمامی مواد شامل: رسانا نارسانا و حتی مواد غوطه ور در یک محلول نیز به کار می روند. با AFM همانند STM می توان تصاویری از سطح یک جسم فراهم کرد )شکل ب(. افزون بر این AFM را می توان برای اندازه گیری نیروهای فوق العاده کوچک از مرتبه نانونیوتون تا پیکونیوتون مورد استفاده قرار داد. 3 3 نیروهای بین مولکولی پیش از این با انجام فعالیت 3 2 دیدید که متراکم کردن آب درون سرنگ عمال امکان پذیر نیست. برای توجیه پدیده هایی مشابه این باید به نیروهای بین مولکولی در یک مایع توجه کنیم. به طورکلی نیروهای بین مولکول های همسان مانند نیروهای بین مولکول های آب را نیروی هم چسبی می نامیم )شکل 3 9 (. وقتی سعی می کنیم فاصله بین مولکول های مایع را کم کنیم نیروی دافعه بزرگی بین آنها ظاهر می شود که از تراکم پذیری مایع جلوگیری می کند. همین طور وقتی مولکول های مایع را کمی از هم دور کنیم نیروی جاذبه بین آنها ظاهر می شود. این جاذبه در قطره آب آویزان از شاخه درخت دیده می شود. نیروهای بین مولکولی کوتاه ب رد هستند یعنی وقتی فاصله بین مولکول ها چند برابر فاصله بین مولکولی شود نیروهای بین مولکولی بسیار کوچک و عمال صفر خواهند شد. (AFM( Atomic Force Microscope 1 (STM) Scanning Tunneling Microscope 2 68

9 مولکول های آب به یکدیگر نیروی جاذبه وارد می کنند. ویژگی های فیزیکی مواد شکل 3 9 قطره های شبنمی که روی شاخ و برگ درختان در نور خورشید صبحگاهی می درخشند نشانه ای از نیروی جاذبۀ بین مولکول های آب است. پرسش 3 3 وقتی شیشه می شکند با نزدیک کردن قطعه های آن به هم نمی توان اجزای شیشه را دوباره به هم چسباند ولی اگر قطعه های شیشه را آن قدر گرم کنیم که نرم شوند می توان آنها را به هم چسباند. این پدیده ها را با توجه به کوتاه ب رد بودن نیروهای بین مولکولی توجیه کنید. کشش سطحی: نشستن یا راه رفتن برخی حشره ها روی سطح آب )شکل 3 10 الف( شناور ماندن گیره فلزی کاغذی روی سطح آب )شکل 3 10 ب( و تشکیل حباب های آب و صابون )شکل 3 10 پ( تنها نمونه هایی از وجود کشش سطحی هستند. کشش سطحی ناشی از هم چسبی مولکول های سطح مایع است و آن را می توان با نیروهای بین مولکولی توضیح داد. به دلیل نیروهای جاذبه ای که مولکول های سطح مایع به یکدیگر وارد می کنند سطح مایع شبیه یک پوسته تحت کشش رفتار می کند و کشش سطحی روی می دهد. با کشش سطحی همچنین می توان توضیح داد که چرا قطره هایی که آزادانه سقوط می کنند تقریبا کروی اند )شکل 3 10 ت(. به ازای حجمی معین کره نسبت به هر شکل هندسی دیگری کوچک ترین مساحت سطح را دارد. به این ترتیب سطح قطره ای که آزادانه سقوط می کند مانند یک پوسته کشیده شده تمایل به کمینه کردن مساحتش را دارد. )پ( )ت( شکل 3 10 نشستن حشره روی سطح آب قرارگرفتن گیرۀ فلزی روی سطح آب )پ( تشکیل حباب های آب و صابون و )ت( قطره های کروی آب در حال سقوط آزاد جلوه هایی از کشش سطحی هستند. 69

10 فصل 3 فعالیت 3 4 الف( سعی کنید یک سوزن ته گرد یا گیره کاغذ را مطابق شکل روی سطح آب شناور کنید. برای این منظور می توانید از یک تکه دستمال کاغذی استفاده کنید. ب( پس از شناور شدن سوزن یا گیره سطح آب را به دقت مشاهده کنید و مشاهدات خود را به کالس گزارش دهید. پ( اکنون یکی دو قطره مایع شوینده را به آرامی به آب درون ظرف بیفزایید. مشاهدات خود را به کالس گزارش کنید و دلیلی برای آن ارائه دهید. شکل 3 11 پخش آب روی سطح شیشه قطره ای شدن جیوه روی سطح شیشه ت رشوندگی: دیدیم که نیروی هم چسبی بین مولکول های یک ماده سبب بروز پدیده های جالبی می شود. هنگامی که دو ماده مختلف در تماس با یکدیگر قرار گیرند نیز جاذبه مولکولی مشابهی بین مولکول های آنها ظاهر می شود که به آن نیروی دگرچسبی می گوییم. هم چسبی و دگرچسبی هر دو نیروهایی بین مولکولی هستند. تفاوت آنها در این است که هم چسبی جاذبه بین مولکول های همسان و دگرچسبی جاذبه بین مولکول های ناهمسان است. هرگاه مایعی در تماس با جامدی قرار گیرد دو حالت می تواند رخ دهد. یکی اینکه دگرچسبی بین مولکول های مایع و جامد از هم چسبی بین مولکول های مایع بیشتر باشد. در این صورت می گوییم مایع جامد را تر یا خیس می کند. مثال در شکل 3 11 الف می بینیم که آب سطح شیشه تمیز را خیس کرده و روی آن پهن شده است. اما اگر نیروی هم چسبی بین مولکول های مایع از نیروی دگرچسبی بین مولکول های مایع و جامد بیشتر باشد می گوییم مایع جامد را تر نمی کند. در شکل 3 11 ب می بینیم که سطح شیشه با جیوه خیس نشده و جیوه به شکل قطره روی سطح شیشه باقی مانده است ( هرچه قطره بزرگ تر باشد نیروی گرانش زمین آن را تخت تر می کند.( پرسش 3 4 شکل روبه رو خروج قطره های روغن با دمای متفاوت را از دهانه دو قطره چکان نشان می دهد. الف( توضیح دهید در کدام شکل دمای قطره های روغن کمتر است. ب( افزایش دما چه تأثیری بر نیروی هم چسبی مولکول های یک مایع می گذارد پ( چرا هنگام شستن ظروف افزون بر استفاده از مایع ظرف شویی ترجیح می دهیم از آب گرم نیز استفاده کنیم 70 فعالیت 3 5 یک طرف یک تکه شیشه کوچک )با ابعادی حدود 10 cm در 10( cm را کمی باالتر از شعله یک شمع بگیرید تا سطح شیشه به طور کامل دود اندود شود. شیشه را از طرف تمیز آن روی سطحی افقی قرار دهید و سپس روی سطح دود اندود شده آن چند قطره آب بریزید. آنچه را مشاهده می کنید در گروه خود به بحث بگذارید و نتیجه را به کالس ارائه دهید. بار دیگر سطح شیشه را به جای دود اندود کردن با روغن چرب کنید و آزمایش را تکرار کنید. مشاهده خود را توضیح دهید و نتیجه را به کالس گزارش دهید. )پس از بحث کافی در خصوص این فعالیت دوباره به تصویر و پرسش شروع فصل بازگردید و پاسخی قانع کننده ارائه دهید.(

11 فعالیت 3 6 ویژگی های فیزیکی مواد این فعالیت به شما کمک می کند تا درک بهتری از نیروی دگرچسبی به دست آورید. به این منظور از یک لیوان پر از آب یک کارت بانکی و تعدادی وزنه چند گرمی یا سکه های پول استفاده کنید. ابتدا مطابق شکل الف کارت را طوری روی لبه لیوان قرار دهید که تنها نیمی از آن با آب در تماس باشد. وزنه های چند گرمی را روی قسمتی از کارت قرار دهید که با آب در تماس نیست )ابتدا وزنه 5 گرمی سپس 10 گرمی و...(. نتیجه مشاهده خود را با توجه به مفاهیمی که تاکنون فرا گرفته اید توضیح دهید. یکی دو قطره مایع شوینده به آب اضافه کنید و آزمایش را تکرار کنید. نتیجه مشاهده خود را در گروه خود به بحث بگذارید. )پ( اثر مویینگی: لوله هایی که قطر داخلی آنها حدود یک دهم میلی متر mm( ~( 0/1 باشد معموال لوله مویین نامیده می شوند. واژه مویین به معنی»م و مانند«است. آزمایش نشان می دهد اگر چند لوله مویین شیشه ای و تمیز را وارد یک ظرف آب کنیم آب در لوله های مویین باال می رود و سطح آن باالتر از سطح آب ظرف قرار می گیرد. همچنین هرچه قطر لوله مویین کمتر باشد ارتفاع ستون آب در آن بیشتر است. افزون بر اینها سطح آب در باالی لوله های مویین فرورفته است. اگر همین آزمایش ها را با جیوه انجام دهیم مشاهده می کنیم که جیوه در لوله های مویین مقداری باال می رود ولی سطح آن پایین تر از سطح جیوه ظرف قرار می گیرد. همچنین هرچه قطر لوله مویین کمتر باشد ارتفاع ستون جیوه در آن کمتر است. افزون بر اینها سطح جیوه در لوله مویین برآمده است. اثر مویینگی در لوله های با قطر داخلی بزرگ تر از لوله های مویین نیز قابل مشاهده است. شکل های ٣ ١٢ الف و ب اثر مویینگی را برای آب و شکل های ٣ ١٢ پ و ت اثر مویینگی را برای جیوه در چنین لوله هایی نشان می دهد. شکل 3 12 و اثر مویینگی برای آب )پ( و )ت( اثر مویینگی برای جیوه )پ( )ت( 71

12 فصل 3 برای توجیه فیزیکی تفاوت اثر مویینگی آب و جیوه باید به نیروهای هم چسبی و دگرچسبی توجه کرده و اندازه آنها را با یکدیگر مقایسه کنیم. آب تمایل به چسبیدن به دیواره های شیشه ای دارد زیرا نیروی دگرچسبی بین مولکول های آب و مولکول های شیشه بیشتر از نیروی هم چسبی بین مولکول های آب است. در نتیجه آب سطح شیشه را خیس می کند و مانند شکل 3 12 الف در لوله باال می رود. در مورد جیوه نیروی دگرچسبی بین مولکول های جیوه و مولکول های شیشه کمتر از نیروی هم چسبی بین خود مولکول های جیوه است. در نتیجه جیوه سطح شیشه را خیس نمی کند و مانند شکل 3 12 ت سطح جیوه در لوله مویین پایین تر از سطح جیوه درون ظرف قرار می گیرد. فعالیت 3 7 در ساختن دیوارهای ساختمان باید اثر مویینگی در نظر گرفته شود زیرا تراوش آب از منفذهای مویین در این دیوارها می تواند سبب خسارت در داخل ساختمان شود. برای جلوگیری از این خسارت دیوارهای داخل یا خارج ساختمان را معموال با مواد ناتراوا )مانند قیر( می پوشانند. تحقیق کنید در معماری سنتی ایران به جای قیراندود کردن چگونه از نفوذ آب به داخل سازه ها جلوگیری می کردند. سازههای آبی شوشتر که از دوران هخامنشیان تا ساسانیان جهت بهرهگیری بیشتر از آب ساخته شدهاند. 3 4 فشار در شاره ها وقتی شاره ای )مایع یا گاز( ساکن است به هر سطحی که با آن در تماس باشد مانند جداره یک ظرف یا سطح جسمی که در شاره غوطه ور است نیرویی عمودی وارد می کند )شکل 3 13 (. این همان نیرویی است که وقتی پاهای خود را درون یک استخر آب تکان می دهید احساس می کنید که پاهای شما را فشار می دهد. با وجود اینکه شاره به عنوان یک کل ساکن است مولکول های آن در حال حرکت اند نیرویی که توسط شاره وارد می شود ناشی از برخورد مولکول ها با اطراف آن است. A F شکل 3 13 برخورد مولکول های هوای درون الستیک به سطح داخلی آن سبب ایجاد نیرویعمودی می شود. )ب(بههرنقطه ازسطح جسم غوطهور در شاره )آب( نیرویی عمودی وارد می شود. )پ(برایسادگیتنهانیروهایواردبردوسطح نشان داده شده است. F A A A )پ( 72

13 فشار P که به یک سطح فرضی A درون شاره وارد می شود به صورت نسبت اندازه نیروی عمودی وارد بر این سطح به مساحت آن تعریف می شود: ویژگی های فیزیکی مواد P = F A ) 3 1 ) یکای SI فشار پاسکال )Pa( است که در علوم سال نهم با آن آشنا شدید به طوری که داریم: 1Pa =1N/1m 2 مثال 3 2 یک زیر دریایی تفریحی در اعماق اقیانوسی به آرامی حرکت می کند )شکل روبه رو(. این زیردریایی تعدادی پنجره کوچک دایره ای شکل به شعاع 0/40mدارد. اگر فشار آب در محل هر یک از این پنجره ها برابر 9/0*10 باشد 5 Pa بزرگی نیروی عمودی که آب بر سطح خارجی یکی از این پنجره ها وارد می کند چقدر است پاسخ: مساحت پنجره برابر است با: A = πr 2 = 3/14 *(0/40m) 2 =0/50m 2 به این ترتیب از رابطه ) 3 1 ( داریم: F = PA = (9/0*10 5 Pa)* (0/50m 2 ) = 4/5 * 10 5 N این نیرو تقریبا معادل وزن جسمی به جرم 10 4/5 4 kg است! 73 محاسبۀ فشار در شاره ها: در علوم سال نهم دیدید فشار هوا در ارتفاع های باال کمتر از فشار در سطح دریاست به همین دلیل باید در حین پرواز فشار هوای کابین هواپیما را برای سالمت سرنشینان تنظیم کنند. وقتی به درون قسمت عمیق استخری شیرجه می زنید با افزایش عمق از سطح آب افزایش فشار را روی گوش های خود احساس می کنید. همچنین با انجام آزمایش هایی مشابه آزمایش شکل 3 14 دیدید که با افزایش عمق از سطح شاره فشار ناشی از شاره نیز افزایش می یابد. در ادامه می خواهیم یک رابطه کلی برای محاسبه فشار در هر نقطه دلخواه درون یک شاره ساکن به دست آوریم. به این منظور فرض می کنیم شتاب گرانش g و چگالی شاره یکنواخت و برابر ρ باشد. در شکل 3 15 الف بخشی از شاره به ارتفاع h نشان داده شده است که بین دو سطح فرضی A قرار دارد. نیروهای در راستای قائم که بر این بخش از شاره وارد می شود در شکل 3 15 ب نشان داده شده است. چون شاره در حال تعادل است نیروها متوازن اند و برایند آنها صفر است. بنابراین از قانون دوم نیوتون برای نیروهای در راستای قائم داریم: شکل 3 14 با باز کردن در بطری آب از سوراخهای ایجادشده در بطری با فشار متفاوت خارج می شود. سرعت خروج آب از کدام سوراخ بیشتر است F 2 = F 1 + mg P 2 A = P 1 A + mg

14 با جایگذاری m = ρv = ρah در رابطه اخیر و حذف A از طرفین تساوی داریم: = P 1 فشار A= سطح فصل 3 F 1 = P 1 A P 2 = P 1 + ρgh ) ٣ ٢ ( معموال رابطه 3 2 را بر حسب عمق از سطح شاره بیان می کنند )شکل 3 16 (. به این منظور نقطه 1 را در سطح شاره می گیرند که فشار برابر P 0 است. 1 نقطه 2 را در هر جایی درون شاره می توان گرفت. فشار در این نقطه را با p نمایش دهیم. به این ترتیب داریم: ) ٣ 3 ( P = P 0 + ρgh شکل 3 15 بخشی از شاره ساکن نیروهای وارد بر این بخش از شاره در راستای قائم. این رابطه نشان می دهد فشار در عمق h از سطح شاره به اندازه ρgh از فشار P 0 در سطح شاره بیشتر است. همان طور که خواهیم دید فشار در سطح دریای آزاد حدود 10*1/013 5 پاسکال )Pa( است و به آن 1 اتمسفر )atm( نیز می گویند. رابطه های 3 2 و 3 3 برای هم ه شاره های ساکن و در حال تعادل کاربرد دارد. یعنی هم برای مایع ها و هم برای گازها می توان از آن استفاده کرد. مثال می توان اختالف فشار آب در عمق های متفاوت یک اقیانوس یا اختالف فشار هوای باال و پایین یک ساختمان را با استفاده از این رابطه ها حساب کرد. با توجه به اینکه چگالی گازها خیلی کم است در محفظه های کوچک گاز مانند شکل 3 17 اختالف فشار در نقاط مختلف داخل محفظه ناچیز است. = P 2 فشار A= سطح = P 0 فشار هوا = P فشار در عمق h از سطح شاره شکل ٣ ١6 mg F 2 = P 2 A h h h فشار گاز در تمام نقاط یک محفظه کوچک را می توان یکسان فرض کرد. شکل ٣ 17 پرسش 3 5 در علوم سال نهم دیدید که فشار در نقاط هم تراز یک مایع ساکن مانند نقاط B A و C در شکل یکسان است و به شکل ظرف بستگی ندارد. سازگاری این موضوع را با رابطه 3 3 توضیح دهید. A B C 74 ١ زیرنویس صفر برای عمق صفر است. معموال فشار هوا را در سطح آزاد دریا با زیرنویس صفر نمایش می دهند.

15 ویژگی های فیزیکی مواد 12/0 m مثال 3 3 نقاط A و B در عمق یکسانی از سطح آب یک دریاچه قرار گرفته اند. فشار در نقطه A چقدر است در نقطه B چطور چگالی آب دریاچه را 10*1/00 3 kg/m 3 و فشار هوا در سطح دریاچه را 10* 5 Pa 1/01 در نظر بگیرید. A B پاسخ: با توجه به رابطه 3 3 فشار در نقطه A برابر است با: P = P 0 + ρgh = 1/01 * 10 5 (Pa) + (1/00 * 10 3 kg/m 3 )(9/81 N/kg) (12/0m) = 2/19 * 10 5 Pa چون نقطه A با نقطه B هم تراز است فشار در این نقطه با فشار در نقطه A برابر است. مثال 3 4 A 54/4cm.. B در یک لوله U شکل مقداری جیوه قرار دارد. در شاخه سمت راست لوله آن قدر آب می ریزیم تا ارتفاع آب به 54/4cm برسد )شکل روبه رو(. اختالف ارتفاع جیوه در دو شاخه چند سانتی متر است )مقیاس ها در این شکل واقعی نیست.( پاسخ: در شکل روبه رو نقاط A و B که درون جیوه انتخاب شده اند هم ترازند بنابراین P A = P B است. به این ترتیب می توان نوشت: P 0 + ρ m gh m = P 0 + ρ w gh w ρ m h m = ρ w h w (13/6*10 3 kg/m 3 ) * h m = (1/00*10 3 kg/m 3 )* 54/4cm h m = 4/00cm )توجه کنید که در روابط باال زیرنویس m برای جیوه و زیرنویس w برای آب انتخاب شده اند.( مثال 3 5 اختالف بین فشار هوای باال و پایین برج آزادی با ارتفاع 45 متر چقدر است چگالی هوا را تقریبا 1/0kg/m 3 بگیرید. پاسخ: با توجه به رابطه ٣ ٢ داریم: P 2 = P 1 + ρgh P 2 - P 1 = ρgh =(1/0kg/m 3 ) (9/81N/kg) (45m)= 4/4* 10 2 Pa 75

16 فصل 3 تمرین 3 2 شناگری در عمق 5/0 متری از سطح آب دریاچه ای شنا می کند. فشار ناشی از آب و همچنین فشار کل در این عمق چقدر است اگر مساحت پرده گوش را یک سانتی متر مربع ( 2 )1cm فرض کنیم بزرگی نیرویی که به پرده گوش این شناگر وارد می شود چند نیوتون است فشار هوای محیط را * 10 5 Pa 1/01 بگیرید. تمرین /0 cm جسمی مکعبی به طول ضلع 20/0cm درون شاره ای غوطه ور و در حال تعادل است )شکل روبه رو(. فشار در باال و زیر جسم به ترتیب برابر 105/0 و 106/8 کیلوپاسکال است. چگالی شاره چند کیلوگرم بر متر مکعب است )راهنمایی: از رابطه 3 2 استفاده کنید.( برای محاسبه اختالف فشار بین دو نقطه از هوا که اختالف ارتفاع قابل توجهی دارند دیگر نمی توان از رابطه 3 2 استفاده کرد. برای مثال اختالف فشار قله دماوند و سطح دریا با استفاده از این رابطه حدود 74 kpa به دست می آید در حالی که مقدار واقعی آن نزدیک به 50 kpa است! برای یافتن دلیل تفاوت آشکار بین این مقادیر باید توجه کنیم که با افزایش ارتفاع از سطح زمین چگالی هوا کاهش می یابد )شکل 3 18 الف(. محاسبه های دقیق تر نشان می دهند که تغییر فشار برحسب ارتفاع از سطح زمین مطابق نمودار شکل 3 18 ب است. نیروی جاذبه زمین سبب می شود که الیه های زیرین هوا نسبت به الیه های باالیی هوا متراکم تر شوند. در نتیجه هرچه به سطح زمین نزدیک تر می شویم چگالی و فشار هوا بیشتر می شود h (km) با افزایش ارتفاع از سطح زمین چگالی و فشار هوا کاهش می یابد. چگالی و فشار هوا در سطح زمین بیشترین مقدار است. یک ستون فرضی هوا سطح زمین P (kpa) بیرون جو زمین چگالی و فشار هوا تقریبا صفر می شود. شکل 3 18 با افزایش ارتفاع از سطح زمین چگالی و فشار هوا کاهش مییابد. نمودار فشار هوا برحسب ارتفاع از سطح دریای آزاد. 76

17 ویژگی های فیزیکی مواد تمرین 3 4 در هواشناسی و روی نقشه های آب و هوا معموال از یکای بار )bar( برای فشار هوا استفاده می کنند. به طوری که داریم: 1bar = 1/000 * 10 5 N/m 2 = 1/000 * 10 5 Pa یک ستون به سطح مقطع 1m 2 در نظر بگیرید که از سطح دریای آزاد تا باالترین بخش جو زمین ادامه می یابد )شکل روبه رو(. اگر فشار هوا را در سطح دریا 1bar در نظر بگیریم چند کیلوگرم هوا در این ستون فرضی وجود دارد با توجه به شکل 3 18 ب چند درصد این جرم تا ارتفاع 9 کیلومتری این ستون فرضی قرار دارد جوسنج )بارومتر(: وسیله ای ساده که برای اندازه گیری فشار جو به کار می رود. این فشارسنج در سال 1643 میالدی توسط توریچل ی فیزیک دان ایتالیایی اختراع شد. جوسنج شامل یک لوله شیشه ای بلند )به طول تقریبی 80 سانتی متر( با یک سر بسته است که از جیوه پر شده )شکل 3 19 الف( و سپس در یک ظرف محتوی جیوه به طور وارون قرار گرفته است )شکل 3 19 ب(. 1 فضای خالی باالی ستون جیوه تنها محتوی بخار جیوه است که فشار آن ناچیز بوده و در عمل برابر صفر فرض می شود. فشار صفر A B h فشار جو شکل ٣ ١٩ جوسنج جیوه ای که برای اندازه گیری فشار جو به کار می رود. فشار در نقطه B برابر ρgh و در نقطه A برابر P 0 است. چون نقاط A و B هم ترازند می توان نوشت: اونج لیستا توریچل ی ) م( یکی از فیزیک دانان و ریاضی دانان ایتالیایی و از شاگردان گالیله بود. هرچند توریچل ی فعالیت هایی در ریاضیات و نورشناسی نیز داشته است ولی شهرت اصلی وی برای اختراع بارومتر یا جوسنج است. وی به کمک این جوسنج ساده توانست نشان دهد که فشار هوا به ارتفاع از سطح دریا بستگی دارد. توریچلی همچنین به کمک این ابزار ساده توانست در باالی ستون جیوه درون لوله خأل نسبی ایجاد کند که به خأل توریچل ی شناخته می شود. ) ٣ 4 ( P A = P B P 0 = 0 + ρgh P 0 = ρgh بنابراین جوسنج فشار جو را به طور مستقیم از روی ارتفاع ستون جیوه نشان می دهد که در سطح دریای آزاد این ارتفاع حدود 760mm است. به همین دلیل در بسیاری موارد فشار اندازه گیری شده برحسب میلی متر جیوه )mmhg( یا سانتی متر جیوه )cmhg( بیان می شود چون جیوه و بخار آن بسیار سمی است و می تواند جذب پوست یا مخاط تنفسی شود انجام این کار توصیه نمی شود. 2 به افتخار توریچل ی ١mmHg را یک تور )torr( می نامند.

18 فصل 3 پرسش 3 6 الف( توضیح دهید چرا توریچل ی در آزمایش خود ترجیح داد به جای آب از جیوه استفاده کند )ممکن است شکل الف بتواند در پاسخ به این پرسش به شما کمک کند.( ب( برای لوله های غیرمویین اگر سطح مقطع و طول لوله ها متفاوت باشد ارتفاع ستون جیوه تغییر نمی کند )شکل ب(. علت را توضیح دهید. پ( در قلم خودکار جوهر از طریق یک لوله وارد نوک قلم شده و در آنجا توسط یک گوی فلزی ضد زنگ غلتان روی ورق ه کاغذ پخش می شود. در بدنه الکی یا درپوش باالیی این نوع قلم های خودکار سوراخ ریزی ایجاد می کنند )شکل پ(. دلیل این کار را توضیح دهید. )پ( فشارسنج )مانومتر(: یکی از وسیله های ساده برای اندازه گیری فشار یک شاره محصور فشارسنج U شکل است. شکل 3 20 لوله باز U شکلی را نشان می دهد که حاوی مایعی به چگالی ρ اغلب جیوه یا آب است. انتهای راست لوله باز و با فشار جو p 0 در ارتباط است. انتهای چپ لوله به ظرفی که فشار P آن باید اندازه گیری شود وصل شده است. فشار در نقطه A برابر P 0 + ρgh است. فشار در نقطه B برابر P است. چون نقاط A و B هم ترازند فشار آنها با یکدیگر برابر است. به این ترتیب داریم: P A = P B P = P 0 + ρgh P -P 0 = ρgh در رابطه اخیر فشار P را فشار مطلق و P P- 0 که تفاوت بین فشار مطلق و فشار جو است را فشار پیمانهای مینامند و معموال آن را با نماد P g نشان میدهند. 1 بدین ترتیب در شکل 3 20 فشار پیمانهای را به سادگی میتوان از رابطه P g = ρgh به دست آورد. اگر فشار شاره بیشتر از فشار جو باشد فشار پیمانهای مثبت است )شکل 3 21 الف(. در خأل نسبی و شارهای که فشار آن کمتر از فشار جو است فشار پیمانهای منفی است )شکل 3 21 ب(. P B شکل 3 20 فشارسنج با لولۀ باز که برای اندازهگیری فشار یک شارۀ محصور استفاده می شود. P 0 A h فشار هوا فشار هوا فشار شاره فشار شاره h h شکل 3 21 فشار شاره بیشتر از فشار جو است. فشار شاره کمتر از فشار جو است. P g = -ρgh P g = +ρgh 1 اندیس g از سر حرف واژه gauge به معنای پیمانه گرفته شده است. 78

19 ویژگی های فیزیکی مواد فعالیت 3 8 آزمایشی طراحی و سپس اجرا کنید که به کمک آن بتوان نشان داد فشار در یک عمق معین از مایع به جهت گیری سطحی که فشار به آن وارد می شود بستگی ندارد. فناوری و کاربرد فشارسنج بوردون: بسیاری از فشارسنج ها برای اندازه گیری فشار یک شاره از یک لوله خمیده یک سر بسته و قابل انعطاف استفاده می کنند )شکل روبه رو(. انتهای این لوله به عقربه ای متصل است که فشار را روی صفحه ای مدرج نشان می دهد. تغییر فشار پیمانه ای شاره درون لوله سبب تغییر شکل لوله و در نتیجه حرکت عقربه روی 1 صفحه مدرج می شود. این فشارسنج ها که به فشار سنج بوردون شناخته می شوند معموال برای اندازه گیری فشار در مخزن های گاز و همچنین اندازه گیری فشار باد الستیک وسیله های نقلیه به کار می روند. لولۀ فلزی خمیده که با افزایش فشار درونی سعی به باز شدن می کند. شارۀ ورودی که می خواهیم فشار آن را اندازه بگیریم. مثال 3 6 یکی دیگر از یکاهای متداول فشار اتمسفر یا جو است که با نماد atm نمایش داده می شود. فشار یک اتمسفر به صورت فشار معادل ستونی از جیوه به ارتفاع 0/760m تعریف می شود )در دمای 0 C و به ازای g(. = 9/81N/kg هر اتمسفر معادل چند پاسکال است چگالی جیوه را برابر * 10 4 kg/m 3 1/36 بگیرید. پاسخ: رابطه 3 4 فشار جو را بر حسب ارتفاع ستون جیوه به ما می دهد. با جایگذاری مقادیر داده شده در این رابطه داریم: P 0 = ρgh = (1/36 * 10 4 kg/m 3 ) (9/81 N/kg) (0/760m) = 1/01 * 10 5 Pa همان طور که دیده می شود 1atm تنها اندکی از 1bar بیشتر است. مثال 3 7 عمیقترین قسمت خلیج فارس با عمقی حدود ۹۳ متر در نزدیکی جزیره تنب بزرگ قرار دارد. فشار پیمانه ای در این عمق چند پاسکال است چگالی آب خلیج فارس را 1028 kg/m 3 بگیرید. پاسخ: همان طور که دیدیم فشار پیمانه ای برابر اختالف فشار درون شاره با فشار جو است. به این ترتیب داریم: P-P 0 = ρgh = (1028 kg/m 3 ) (9/81N/kg)(93m) = 9/4 * 10 5 Pa 79 Bourdon gauge 1

20 فصل 3 h تمرین 3 5 شکل روبه رو یک کیسه پالستیکی حاوی محلولی را نشان می دهد که در حال تزریق به یک بیمار است. سوزن سرنگی را به قسمت خالی از مایع باالی این کیسه وارد می کنند طوری که فشار هوا در این بخش از کیسه همواره با فشار هوای بیرون برابر بماند. اگر فشار پیمانه ای در سیاهرگ 1330 پاسکال باشد ارتفاع کمینه h چقدر باشد تا محلول در سیاهرگ نفوذ کند چگالی محلول را 1045 kg/m 3 بگیرید. خوب است بدانید شکل الف فشارسنجی را نشان می دهد که برای اندازه گیری فشار خون به کار می رود. با چندین بار فشردن مخزن پالستیکی پر از هوا فشار دست بند افزایش می یابد تا جریان خون در سرخرگ اصلی دست در بازو متوقف شود. سپس دریچه مخزن باز شده و شخص اندازه گیرنده با گوشی به صدای عبور خون از سرخرگ گوش می کند. وقتی فشاری که دست بند به سرخرگ اصلی دست وارد می کند در حال کاهش باشد درست زمانی که فشار به زیر بیشینه فشار خونی که قلب تولید می کند )فشار سیستولی( فرو افتد سرخرگ برای یک لحظه در هر ضربان قلب باز می شود. در این شرایط جریان خون متالطم پ ر سر و صدا و با تندی زیاد است و می توان آن را با گوشی شنید. فشارسنج طوری درجه بندی شده است که فشار را بر حسب mmhg نشان می دهد و مقدار به دست آمده حدود 120mmHg برای قلب معمولی است. با کاهش بیشتر فشار دست بند صداهای متناوب هنوز شنیده می شود تا فشار به زیر فشار کمینه قلب )فشار دیاستولی( فرو افتد. در این وضعیت صداهای مداومی شنیده می شود. در قلب عادی این گذار در فشاری حدود 80mmHg رخ می دهد. فشار خون را معموال بر حسب نسبت فشار سیستولی به فشار دیاستولی بیان می کنند که برای قلب سالم 120/80 است. فشارسنج مخزن پالستیکی فشار بیشینه )فشار سیستولی( فشار خون )mmhg( دست بندی که دور بازو پیچیده شده است. گوشی فشار کمینه )فشار دیاستولی( 0 0 0/2 0/4 0/6 0/8 t (s) 3 5 شناوری و اصل ارشمیدس ممکن است بارها تجربه کرده باشید که وقتی توپی را وارد آب می کنید پس از حذف نیروی دست توپ به طرف باال جهیده و روی آب شناور می شود )شکل 3 22 الف(. همچنین شناورماندن کشتی های فوالدی روی آب پدیده ای آشناست با وجود آنکه می دانیم چگالی فوالد حدود 8 برابر چگالی آب است )شکل 3 22 ب(. افزون بر اینها جابه جا کردن یک جسم سنگین غوطه ور داخل آب خیلی آسان تر از انجام همین کار در خارج آب است )شکل 3 22 پ(. پیش از پرداختن به دالیل این پدیده ها فعالیت صفحه بعد را انجام دهید. 80

21 ویژگی های فیزیکی مواد شکل 3 22 وارد کردن توپ داخل آب کشتیرانی در دریای خزر )بندر امیرآباد( )پ( جابه جا کردن یک غواص غوطه ور با یک دست فعالیت 3 9 )پ( درون یک ظرف مقداری آب بریزید. یک فویل آلومینیمی به ابعاد تقریبی 20 cm 20 cm اختیار کنید و آن را مچاله کنید. پیشبینی کنید با قرار دادن فویل مچاله شده روی سطح آب چه اتفاقی میافتد آزمایش را انجام دهید. فویل آلومینیمی اکنون فویل مچاله شده را آن قدر فشار دهید تا تقریبا مشابه یک توپ کروی شود. اگر این توپ آلومینیمی را روی سطح آب قرار دهید پیشبینی کنید چه اتفاقی میافتد آزمایش را انجام دهید. پیشبینیها و نتایج مشاهده )آزمایش( خود را در گروهتان به بحث بگذارید و نتیجه را به کالس ارائه دهید. فویل آلومینیمی مچالهشده ارشمیدس دانشمند یونانی دوران باستان نخستین کسی بود که پی برد به جسم های درون یک شاره یا غوطه ور در آن همواره نیروی باالسوی خالصی به نام نیروی شناوری 1 از طرف شاره وارد می شود. دلیل این نیرو برای جسمی غوطه ور درون شاره به طور کیفی در شکل 3 23 نشان داده شده است. پرسش 3 7 شکل 3 23 پیکان ها نشان می دهند که نیروهای ناشی از فشار وارده بر جسم به دلیل افزایش عمق در زیر آن بزرگ ترند. F b W F b F b W F b W در شکل روبه رو نیروی شناوری F b و نیروی وزن W وارد بر چند جسم نشان داده شده است. با توجه به نیروی خالص وارد بر هر جسم وضعیت آن را به کمک یکی از واژه های شناوری غوطه وری فرو رفتن و باالرفتن توصیف کنید. گاز هلیم W 81 buoyant force ١

22 6N آب اصل ارشمیدس را به سادگی می توان به طور تجربی بررسی کرد. شکل 3 24 الف یک جسم فلزی آویزان شده به یک نیروسنج را نشان می دهد که وزن آن 10 نیوتون است. وقتی این جسم مطابق شکل 3 24 ب به طور کامل درون آب قرار می گیرد نیروسنج عدد 6 نیوتون را نشان می دهد. در واقع این کاهش 4 نیوتونی عددی که نیروسنج نشان می دهد ناشی از نیروی شناوری است که از طرف شاره به جسم وارد شده است. اگر ظرفی لوله دار مطابق شکل 3 24 پ تهیه کنید به طوری که تا سطح لوله دارای آب باشد با فرو کردن جسم درون آن آب اضافی از طریق لوله به ظرف دیگری می ریزد. وزن آب خارج شده 4 نیوتون است که دقیقا برابر نیروی شناوری است که از طرف آب به جسم وارد می شود. نیروسنج 10N جسم )پ( شکل 3 24 آزمایشی ساده برای تحقیق اصل ارشمیدس 6N با توجه به آنچه تا اینجا دیدیم اصل ارشمیدس را می توان به صورت زیر بیان کرد: وزن آب جابه جا شده = 4N فصل 3 ارشمیدس ) قبل از میالد( از دانشمندان بزرگ دوران یونان باستان است. شهرت ارشمیدس بیشتر برای کشف نیروی شناوری است. وی کتابی در مورد اجسام شناور دارد که در برگیرنده ن ه قضیه است. ارشمیدس این قضایا را بر اساس برهان خ لف اثبات میکرد یعنی ابتدا خالف آنها را درست میپنداشت و آنگاه نشان میداد با توجه به شرایط فرض او نادرست بوده است. همچنین ارشمیدس در روش خود برای حل مسائل از آرمانیسازی و سادهسازی پدیدهها بهره میگرفت. وقتی تمام یا قسمتی از یک جسم در شاره ای فرو رود شاره نیرویی باالسو بر آن وارد می کند که با وزن شاره جابه جا شده توسط جسم برابر است. 1 پرسش در شکل نیروهای وارد بر دو جسم با حجم یکسان و چگالی متفاوت نشان داده شده است که در شاره ای قرار دارند. جهت حرکت دو جسم را روی شکل تعیین کنید. همچنین چگالی هر جسم را با چگالی آب مقایسه کنید. 2 شکل ظرفی محتوی آب را نشان می دهد که روی یک ترازوی عقربه ای قرار دارد. شخصی انگشت خود را وارد آب می کند. توضیح دهید عقربه ترازو چه تغییری می کند. F b F b? w w 82 1 حل هرگونه مسئله عددی مبتنی بر این بیان خارج از اهداف برنامه درسی کتاب است. در ارزشیابی از این قسمت تنها پرسش های توصیفی و فعالیت های عملی می تواند مطرح شود.

23 ویژگی های فیزیکی مواد 3 جرم قطعه های آهنی در شکل )پ( با یکدیگر برابر است. دریافت خود را از این شکل بیان کنید. 4 توضیح دهید چرا یک کشتی هوایی که با گاز هلیم )که چگالی آن کمتر از چگالی هواست( پر شده است نمی تواند به طور نامحدود به باال رفتن ادامه دهد. نیروی شناوری نیروی وزن )پ( )ت( فعالیت 3 10 یک قطعه چوبی را روی آب درون ظرفی قرار دهید. یک وزنه آهنی را یک بار روی چوب قرار دهید )شکل الف( و بار دیگر از زیر چوب آویزان کنید )شکل ب(. پیش بینی کنید در کدام تجربه چوب بیشتر در آب فرو می رود آزمایش را انجام دهید. پیش بینی ها و نتایج مشاهده )آزمایش( خود را در گروهتان به بحث بگذارید و نتیجه را به کالس ارائه دهید. فناوری و کاربرد یک کاربرد عملی شناوری چگالی سنج است که برای اندازه گیری چگالی مایع ها به کار می رود )شکل الف(. ساقه چگالی سنج تا جایی درون شاره فرو می رود که وزن شاره جابه جا شده درست برابر وزن آن شود. چگالی سنج در مایع های چگال تر نسبت به مایع های کم چگال کمتر فرو می رود. چگالی مایع از روی درجه بندی ساقه چگالی سنج خوانده می شود. شکل یک نوع رایج چگالی سنج را نشان می دهد که برای بررسی چگالی اسید باتری یا ضدیخ خودرو مورد استفاده قرار می گیرد و شبیه یک قطره چکان بزرگ پزشکی است. ته لوله بزرگ را در مایع فرو می برند و محفظه پالستیکی باالی آن را می فشارند تا هوا خارج شود و سپس رها می کنند. مایع درون لوله بزرگ باال می رود و چگالی سنج در این نمونه مایع شناور می ماند. چگالیسنج در حال تعادل است و درجهبندی روی آن چگالی شاره را بهدست میدهد. گلولههای سربی باعث میشود تا چگالیسنج بهطور قائم شناور بماند. 83

24 فصل 3 خوب است بدانید ρ F 1 L L F 2 برای بررسی عامل فیزیکی نیروی شناوری جسمی مکعبی شکل به ضلع L را در نظر بگیرید که درون شاره ساکنی با چگالی ρ غوطه ور است )شکل روبه رو(. پیکان ها نیروهایی را نشان می دهد که شاره به سطح این جسم وارد می کند. نیروهای افقی وارد به جسم یکدیگر را خنثی می کنند )چرا ( در حالی که برای نیروهای عمودی داریم: F 1 = P 1 A و F 2 = P 2 A با استفاده از رابطه 3 2 و با توجه به اینکه در این رابطه L = h است می توان نوشت: F 2 = P 2 A = (P 1 + ρgl)a = P 1 A + ρgal = F 1 + ρvg به این ترتیب نیروی شناوری وارد بر جسم غوطه ور برابر است: F b = F 2 -F 1 = ρvg ) 1( این رابطه همان اصل ارشمیدس است. مطابق این رابطه هرگاه جسمی درون شاره ساکنی غوطه ور باشد نیروی شناوری وارد بر جسم برابر ρvg است. در این رابطه ρ چگالی شاره و V حجم جسم است. توجه کنید که حجم جسم غوطه ور برابر حجم شاره جابه جا شده است. مثال ١: نیروسنجی وزن جسمی را 5/0N نشان می دهد )شکل الف(. وقتی این جسم را داخل آب فرو می بریم نیروسنج عدد 3/5 N را نشان می دهد )شکل ب(. چگالی جسم را پیدا کنید. )فرض کنید ρ آب و g در SI به ترتیب برابر 10 ٣ 1/00 و 9/81 هستند.( پاسخ: نیروی شناوری وارد بر جسم برابر 1/5N است. بنابراین با توجه به رابط ه 1 حجم جسم برابر است با: F b = ρvg 1/5N = (1/00*10 3 kg/m 3 )V(9/81N/kg) V = 1/5 * 10-4 m 3 چون نیروسنج وزن جسم را 5/0N می خواند جرم آن برابر است با: W = mg 5/0N = m (9/81 N/kg) m = 0/51 kg اگر چگالی جسم را با ρ 0 نشان دهیم از رابطه 1 1 داریم: 5/0N ρ = m = 0/ 51kg 0 / kg / m / m = V /5N F b مثال 2: کوه یخی درون اقیانوسی شناور است )شکل الف(. اگر چگالی آب اقیانوس 1030 kg/m 3 و چگالی کوه یخ 917 kg/m 3 باشد چند درصد کوه یخ درون آب می ماند )مجموعه کوه یخ و آب اقیانوس را در حال سکون فرض کنید.( W 84

25 ویژگی های فیزیکی مواد پاسخ: نیروی شناوری و نیروی وزن وارد شده به کوه یخ در شکل نشان داده است. چون کوه یخ در حال تعادل است از قانون دوم نیوتون داریم: F b = W F b = m i g = ρ i V i g در این رابطه ρ i و V i به ترتیب چگالی و حجم کوه یخ است. اگر چگالی آب اقیانوس را ρ 0 و حجم آب جابه جا شده را V 0 بگیریم از رابطه ١ و رابطه باال می توان نوشت: ρ 3 i 917kg / m 0Vg 0 = ρivg i V0= Vi V = Vi = 0/ 890V 0 3 i ρ 1030kg / m 0 ρ این نتیجه نشان می دهد که حجم آب جابه جا شده برابر 89 درصد حجم کوه یخ است. یعنی 89 درصد حجم کوه یخ درون آب می ماند و تنها 11 درصد آن بیرون از آب مشاهده می شود. 3 6 شارۀ در حرکت و اصل برنولی تا اینجا به بررسی برخی از ویژگی های فیزیکی شاره های ساکن پرداختیم. اکنون آماده ایم تا یک شاره در حال حرکت را بررسی کنیم. وقتی شاره ای حرکت می کند این حرکت می تواند یکنواخت و الیه ای )شکل 3 25 الف( یا متالطم و آشوبناک )شکل 3 25 ب( باشد. درست مانند هوا که گاهی به صورت نسیمی مالیم و گاهی به صورت طوفانی پر انرژی می وزد. هنگام حرکت آب در شلنگ جریان ت ند و سریع آب در یک رودخانه )شکل 3 26 الف( حرکت خون درون رگ ها حرکت هوا درون سامانه های گرمایش و سرمایش جریان دود در هوا )شکل 3 26 ب( پدیده های جالبی رخ می دهد. بررسی این پدیده ها اغلب می تواند بسیار پیچیده باشد. برای پرهیز از این پیچیدگی ها مدل آرمانی و ساده شده ای از یک شاره در حال حرکت و بدون تالطم را بررسی می کنیم افزون بر این فرض می کنیم شاره تراکم ناپذیر است )یعنی چگالی آن ثابت است( و اصطکاک داخلی )چسبندگی( ندارد. 1 شکل 3 25 حرکت الیهای شاره. نقش کلی جریان شاره با گذر زمان تغییر نمی کند. حرکت متالطم شاره. نقش کلی جریان شاره و مسیر حرکت ذرات آن به طور مدام تغییر می کند. شکل 3 26 پل زمان خان )شهر سامان استان چهارمحال و بختیاری( هنگام عبور آب از مجاری زیر پل. جریان آب در برخی نواحی آشوبناک می شود. جریان الیهای و تالطم دود. جریان دود از سر چوب عود در ابتدا الیهای است و سپس در باال متالطم میشود معموال از واژه های چسبندگی یا وشکسانی برای اشاره به اصطکاک داخلی در شاره ها استفاده می شود.

26 شکل 3 27 جریان الیه ای آب را درون لوله ای افقی و با دو سطح مقطع متفاوت نشان می دهد. در حالت پایا که همه جای لوله پر از آب است مقدار آبی که در یک مدت زمان معین از یک مقطع لوله می گذرد با مقداری که از هر مقطع دیگر لوله در همان مدت زمان می گذرد برابر است. در نتیجه با توجه به تغییر اندازه سطح مقطع لوله جریان آب ک ند یا تند می شود. فصل 3 شکل 3 27 آبباجریانالیهای در لولهایبا دوسطحمقطعمتفاوتحرکتمیکند.باکاهش سطح مقطع لوله جریان آب تندتر میشود و فشار آن کاهش مییابد. جریان تند آب فشار کم فشار زیاد جریان کند آب دانیل برنولی ) م( یکی از فیزیکدانان و ریاضیدانان نامدار سوئیسی است. پدر و برخی دیگر از اعضای فامیل وی چهرههای سرشناسی در دانش ریاضیات زمان خود بودند. هرچند برنولی در ریاضیات پزشکی و آمار تالشهایی داشته است اما دلیل اصلی شهرت وی اصلی موسوم به اصل برنولی است که در اثر معروفش به نام هیدرودینامیکا به آن پرداخته است. این اصل امکان درک گستر ه وسیعی از پدیدههای مختلف را تا کنون در اختیار بشر قرار داده است. دانیل برنولی فیزیک دان و ریاضی دان سوئیسی متوجه شد که در جاهایی از لوله که جریان آب تندتر است فشار کمتر است. برنولی همچنین متوجه شد که این اصل نه تنها برای مایع ها بلکه برای گازها نیز برقرار است. اصل برنولی برای شاره ای که به طور الیه ای و در امتداد افق حرکت می کند به صورت زیر بیان می شود: در مسیر حرکت شاره با افزایش تندی شاره فشار آن کاهش می یابد. آهنگ جریان شاره: شکل 3 28 جریان یکنواخت شاره ای را نشان می دهد که با تندی v درون لوله ای با سطح مقطع A در حرکت است. شکل 3 28 آهنگ جریان شاره درون یک لوله به صورت نسبت حجمشارهجابهجاشدهبهزمانتعریف میشود. L A v حجم این بخش شاره برابر AL است. اگر در مدت زمان t حجم معینی از شاره )AL( از مقطع A این لوله عبور کند آهنگ جریان شاره از این مقطع فرضی از رابطه زیر به دست می آید: Av ) ٣ ٥ ( AL حجم شاره = = = آهنگ جریان شاره t زمان توجه کنید که نسبت مسافت به زمان )t /L( در حرکت یکنواخت شاره برابر تندی شاره v است. 86

27 معادلۀ پیوستگی: شکل 3 29 شارهای با جریان الیهای را نشان می دهد که در لولهای با دو سطح مقطع متفاوت در حرکت است. در حالت پایا و در مدت زمان یکسان جرم یکسانی از شاره از هر سطح مقطع دلخواه لوله میگذرد. ویژگی های فیزیکی مواد L 1 L 2 v 1 v 2 شکل 3 29 در یک شاره تراکم ناپذیر مقدار شاره ای که در زمان t از سطح مقطع A 1 می گذرد درست برابر مقدار شاره ای است که در همین زمان A1 A 2 از سطح مقطع A 2 می گذرد. از این موضوع به سادگی می توان به معادله پیوستگی برای شاره تراکم ناپذیر دست یافت که به صورت زیر بیان می شود: ) ٣ 6 ( A 1 v 1 = A 2 v 2 مثال 3 8 A 1 v 1 A 2 شکل روبه رو یک تفنگ آب پاش را نشان می دهد که با فشردن ماشه آن آب با v 2 تندی زیادی بیرون می آید. اگر A 2 =1/0mm 2 A 1 =1/0cm 2 و v 1 =0/15 cm/s باشد تندی خروج آب را به دست آورید. پاسخ: با توجه به فرض های مسئله از معادله پیوستگی به سادگی می توان تندی خروج آب از تفنگ را به دست آورد. از معادله 3 6 داریم: با فشردن ماشه آب با تندی زیادی بیرون پاشیده می شود. A 1 v 1 = A 2 v 2 (1/0cm 2 )(0/15cm/s) = (1/0 * 10-4 cm 2 )v 2 به این ترتیب تندی خروج آب برابر v 2 =0/15 *10 4 cm/s = 15 m/s است. پرسش 3 9 وقتی شیر آبی را کمی باز کنید و آب به آرامی جریان یابد مشاهده می شود که باریکه آب با نزدیک تر شدن به زمین باریک تر می شود )شکل روبه رو(. دلیل این پدیده را با توجه به معادله پیوستگی توضیح دهید. سطح مقطع بیشتر سطح مقطع کمتر 87

28 کاربردهایی از اصل برنولی: از بررسی نیروی باالبر وارده به بال های هواپیما گرفته تا بررسی حرکت کات دار توپ فوتبال و افشانه عطر از اصل برنولی استفاده می شود. شکل 3 30 آزمایش ساده ای را نشان می دهد که در علوم ششم با آن آشنا شدید. وقتی یک ورق کاغذ را جلو دهانتان می گیرید و در سطح باالی آن می دمید کاغذ به طرف باال حرکت می کند. دلیل این پدیده را با توجه به اصل برنولی می توان به سادگی توضیح داد. فصل 3 شکل 3 30 تندی جریان هوا در باالی کاغذ بیشتر از زیر آن است. با توجه به اصل برنولی فشار هوا در باالیکاغذکمتر اززیرآن است. فعالیت 3 11 الف( یک نی نوشابه را به طور عمودی درون ظرفی محتوی آب قرار دهید به طوری که ته نی با کف ظرف آب در تماس نباشد. مطابق شکل الف درون یک نی افقی به گونه ای بدمید که جریان هوای خروجی درست از باالی سر نی عمودی بگذرد. مشاهد ه خود را گزارش کنید و دلیل آن را به کمک اصل برنولی توضیح دهید. ب( این فعالیت را می توانید در ظرف شویی آشپزخانه منزلتان یا یک تشت بزرگ در حیاط مدرسه انجام دهید. مطابق شکل یک جفت قایق اسباب بازی را روی سطح آب قرار داده و ش ل کنار هم ببندید. سپس جریانی از آب را بین آنها برقرار کنید. به حرکت قایق ها نسبت به یکدیگر توجه کنید )شکل ب(. با توجه به اصل برنولی توضیح دهید چرا قایق ها به طرف هم کشیده می شوند. شکل 3 31 الف قسمتی از بال یک هواپیما را نشان می دهد. بال های هواپیما طوری طراحی شده اند که تندی هوا در باالی بال بیشتر از زیر آن است. در نتیجه فشار هوای باالی بال کمتر از فشار هوای زیر آن است. به این ترتیب نیروی باالبر خالصی به بال هواپیما وارد می شود. 1 شکل 3 31 ب یک سم پاش معمولی را نشان می دهد که بر اساس اصل برنولی کار می کند. وقتی مخزن پالستیکی پر از هوا را فشار می دهید جریان سریع هوای دمیده شده سبب کاهش فشار هوای باالی لوله فرو رفته در شاره می شود. در نتیجه شاره از لوله باال می آید و از طریق روزنه ای که به آن متصل است به بیرون افشانه می شود. در بیشتر شیشه های عطر نیز از همین اثر استفاده می شود. 1 در واقع این نیروی باالبر که براساس اصل برنولی ایجاد می شود بخش کوچکی از نیروی باالبر هواپیما را تأمین می کند. بخش عمده تر این نیروی باالبر وارد بر هواپیما منشأ دیگری دارد که موضوع بحث این کتاب نیست. 88

29 ویژگی های فیزیکی مواد جریان ت ند هوا فشار را کاهش می دهد. افشانه جریان هوای دمیده شده شاره نیروی باالبر افشانه شکل 3 31 کاربرد اصل برنولی در )الف(بالهواپیمابرایایجادنیرویباالبر جریان آرام هوا فشار را افزایش می دهد. شاره مخزن پالستیکی خالص )ب(سمپاشهاو شیشههایعطر برایافشانهکردنسموعطر پرسش 3 10 الف( روزهایی که باد می وزد ارتفاع موج های دریا یا اقیانوس باالتر از ارتفاع میانگین می شود. با اصل برنولی چگونه می توان افزایش ارتفاع موج را توضیح داد ب( شکل روبه رو کامیونی را در دو وضعیت سکون و در حال حرکت نشان می دهد. با استفاده از اصل برنولی توضیح دهید چرا وقتی کامیون در حال حرکت است پوشش برزنتی آن پ ف می کند. پوشش برزنتی صاف و تخت است. کامیون در حال توقف پوشش برزنتی پ ف کرده است. کامیون در حال حرکت خوب است بدانید یک مثال عملی از کاربرد اصل برنولی در لوله کشی ساختمان در شکل زیر نشان داده شده است. ابتدا فرض کنید لوله هواکش در نظر گرفته نشده باشد )شکل الف(. جمع شدن آب در زانویی زیر سینک مشابه یک درپوش عمل می کند. این درپوش مانع از آن می شود که گاز تولیدشده در لوله فاضالب از خروجی سینک باال آمده و وارد آشپزخانه شود. اما وقتی ماشین لباسشویی آب حاصل از شستوشو را به درون لوله فاضالب تخلیه می کند طبق اصل برنولی فشار در این لوله )نقطه A( به کمتر از فشار هوا کاهش مییابد. از آنجا که فشار در خروجی چاهک )نقطه B( برابر فشار هواست این اختالف فشار آب جمع شده در زانویی را که مشابه یک درپوش عمل می کند خالی کرده و به درون لوله فاضالب میریزد. به این ترتیب مانع ورود گاز فاضالب به آشپزخانه برداشته شده و این گاز با بوی نامطبوع وارد فضای آشپزخانه می شود. با اضافه کردن لوله هواکش که با هوای بیرون ساختمان مرتبط است این مشکل رفع می شود )شکل ب(. زیرا وقتی آب ماشین لباسشویی در لوله فاضالب تخلیه می شود کاهش فشار در لوله سبب می شود تا هوا از طریق هواکش وارد شود. این هوای ورودی فشار در لوله هواکش و در طرف سمت راست لوله تخلیه سینک را نزدیک به فشار جو نگه میدارد به طوری که آب جمع شده در زانویی در جای خود میماند. هواکش سینک B )چاهک( B زانویی ماشین لباس شویی لولۀ فاضالب A A 89

30 پرسش ها و مسئله های فصل حالت های ماده 1 دریافت خود را از شکل های زیر بر اساس مفاهیمی که از سه حالت معمول ماده فراگرفته اید بیان کنید. )پ( 2 توضیح دهید از سه حالت مختلف ماده در چه بخش هایی از یک دوچرخه و به چه دلیلی استفاده شده است. 3 هنگام پاککردن تخته سیاه ذرات گچ بهطور نامنظم در هوای اطراف ذرۀ گچ پراکنده شده و حرکت میکنند. این حرکت نامنظم ذرات گچ مطابق شکل روبهرو مدلسازی شده است. الف( چه عاملی باعث حرکت نامنظم ذرههای گچ میشود ب( مولکولهای هوا بسیار کوچکتر و و سبکتر از ذرههای گچ هستند و توسط میکروسکوپ هم دیده نمیشوند. توضیح دهید چگونه این تجربه ساده شاهدی بر وجود مولکولهای هواست. 4 توضیح دهید چرا الف( پدیده پخش در گازها سریعتر از مایعها انجام میشود. در توضیح خود به چند مثال نیز اشاره کنید. ب( یک بادکنک پر از باد حتی اگر دهانه آن نیز کامال بسته شده باشد باز هم رفته رفته کم باد میشود. مولکول های هوا ٣ ٢ ویژگی های فیزیکی مواد در مقیاس نانو 5 هر یک از موارد زیر را توضیح دهید. الف( علوم و فناوری نانو ب( ابعاد مواد مورد بررسی در علوم و فناوری نانو و اهمیت بررسی مواد در ابعاد نانو پ( تفاوت نانو ذره و نانو الیه 3 3 نیروهای بین مولکولی 6 شیشه گران برای چسباندن تکه های شیشه به یکدیگر آنها را آن قدر گرم می کنند که نرم شوند. این کار را با توجه به کوتاه ب رد بودن نیروی جاذبه بین مولکولی توضیح دهید. 90

31 7 الف( توضیح دهید چرا وقتی قلم مویی را از آب بیرون می کشیم )شکل الف( موهای آن به هم می چسبند. )اشاره: به پدیده کشش سطحی در مایع ها توجه کنید.( ب( شکل دو لوله مویین هم جنس را نشان می دهد که درون مایعی قرار دارند. چرا ارتفاع مایع درون لوله b از دو لوله دیگر کمتر است با توجه به شکل نیروی هم چسبی مایع را با نیروی دگرچسبی مایع و لوله های مویین مقایسه کنید. a b 8 تغییرات اقلیمی سال های اخیر در کشورهای غرب ایران پدیده خطرناک ریزگردها را به مناطق وسیعی از کشورمان گسترش داده است. چگالی ریزگردها در حالتی که ته نشین شده باشد تقریبا دو برابر چگالی آب است. الف( چرا بادهای نسبتا ضعیف قادرند توده های بزرگی از ریزگردها را به حرکت درآورند در حالی که توفان های شدید دریایی تنها مقدار اندکی آب را به صورت قطره های ریز به طرف باال می پاشند ب( بررسی کنید برای مقابله با این پدیده و مهار آن چه تدابیری را می توان اندیشید. 9 نوعی ماهی به نام ماهی کمان گیر با جمع کردن آب در دهان خود و پرتاب آن به سوی حشراتی که در بیرون از آب روی گیاهان نشستهاند آنها را شکار میکند و میخورد )شکل الف(. هدفگیری آنها به اندازهای دقیق است که معموال در این کار اشتباه نمیکنند. کدام ویژگی فیزیکی آب این امکان را به ماهی کمان گیر برای شکار می دهد 3 4 فشار در شاره ها 10 مساحت روزنه خروج بخار آب روی درب زودپزی 4/00mm 2 است )شکل روبه رو(. جرم وزنه ای که روی این روزنه باید گذاشت چقدر باشد تا فشار داخل آن در 2atm نگه داشته شود فشار بیرون دیگ زودپز را 1atm بگیرید. وزنه ای که روی روزنۀ خروج بخار آب قرار داده می شود A = 4/00mm 2 91

32 11 شکل روبه رو یک جوسنج ساده جیوه ای را نشان می دهد. )ضخامت دیواره شیشه ای را نادیده بگیرید.( الف( در ناحیه A چه چیزی وجود دارد ب( چه عاملی جیوه را درون لوله نگه می دارد پ( فشار هوای محیطی که این جوسنج در آنجا قرار دارد چقدر است ت( اگر این جوسنج را باالی کوهی بیریم چه تغییری در ارتفاع ستون جیوه درون لوله رخ می دهد دلیل آن را توضیح دهید. 12 الف( ارتفاع چهار شهر مرتفع ایران از سطح دریا به شرح زیر است: فریدون شهر: 2612m سمیرم: 2434m بروجن: 2265m شهرکرد: 2072m با توجه به نمودار شکل 3 18 ب فشار تقریبی هوا را در این چهار شهر بنویسید. 3 ب( چگالی میانگین هوا تا ارتفاع 3 کیلومتری از سطح دریای آزاد حدود ρ = /1 01kg / m است. با استفاده از رابطه P = P0 فشار هوا را در این شهرها حساب کنید و مقادیر بهدست آمده را با نتیجه ρgh قسمت الف مقایسه کنید. 13 غواصها میتوانند با قرار دادن یک سر لولهای در دهان خود در حالی که سر دیگر آن از آب بیرون است تا عمق بیشینهای در آب فرو روند و نفس بکشند )شکل روبهرو(. با گذشتن از این عمق اختالف فشار درون و بیرون ریه غواص افزایش مىیابد و غواص را ناراحت میکند. چون هواى درون ریه از طریق لوله با هواى بیرون ارتباط دارد فشار هواى درون ریه همان فشار جو است در حالی که فشار وارد بر قفسه سینه او همان فشار در عمق آب است. در عمق 6/15 m از سطح آب اختالف فشار درون ریه غواص با فشار وارد بر قفسه سینه او چقدر است )خوب است بدانید که غواصهای مجهز به مخزن هوای فشرده میتوانند تا عمق بیشترى در آب فرو روند زیرا فشار هواى درون ریه آنها با افزایش عمق همپاى فشار آب بر سطح بیرونى بدن زیاد مىشود.( 14 درون لوله U شکلی که به یک مخزن محتوی گاز وصل شده است جیوه ( 3 )ρ 1 = 13/ kg/m و مایعی با چگالی نامعلوم ρ 2 وجود دارد )شکل روبه رو(. اگر فشار هوای بیرون لوله U شکل 101kPa باشد چگالی مایع را تعیین کنید. A 2/0cm 1/0cm 1/0cm جیوه گاز 76/5kPa ρ 1 74cm 40/0cm 22/0cm ρ 2 15 در شکل روبه رو مقدار h چند سانتی متر است فشار هوای محیط را 101kPa و چگالی آب را 10 3 kg/m 3 1/00 بگیرید. هوای محیط مخزن گاز B مخزن گاز A 0/120MPa h آب آب 112cm 92

33 16 لوله U شکلی را در نظر بگیرید که محتوی حجم مساوی از آب و روغن است )شکل روبه رو(. با توجه به اطالعات روی شکل فشار پیمانه ای هوای درون ریه شخصی که از شاخه سمت چپ لوله درون آن دمیده چقدر است چگالی روغن را 0/805kg/m 3 بگیرید. هوای محیط هوای دمیده شده 3 5 شناوری و اصل ارشمیدس 17 دو قوطی نوشابه یکی معمولی و دیگری رژیمی را در ظرفی محتوی آب بگذارید. متوجه خواهید شد که نوشابه رژیمی شناور می ماند در حالی که نوشابه معمولی فرو می رود. با استفاده از اصل ارشمیدس این نتیجه را توضیح دهید. )اشاره: چگالی شیرین کننده های مصنوعی مورد استفاده در نوشابه های رژیمی کمتر از شکر است.( آب روغن 78/6cm دریافت خود را از شکل های الف و ب بنویسید a b c 19 سه جسم b a و c با چگالی های متفاوت مطابق شکل روبه رو درون آب شناورند. چگالی این سه جسم را با یکدیگر مقایسه کنید. 20 توضیح دهید چرا نیروی شناوری برای جسمی که در یک شاره قرار دارد رو به باالست. 21 توضیح دهید چه موقع نیروی شناوری وارد بر یک شناگر به بیشینه مقدار خود می رسد. 3 6 شارۀ در حرکت و اصل برنولی 22 در لوله ای پر از آب مطابق شکل زیر آب از چپ به راست در جریان است. روی این لوله 5 قسمت )E B C D و A( نشان شده است. الف( در کدام یک از قسمت های لوله تندی آب در حال افزایش در حال کاهش یا ثابت است ب( تندی آب را در قسمت های C A و E لوله با یکدیگر مقایسه کنید. 93 A B C D E

34 23 دو نوار کاغذی به طول تقریبی ١٠cm را مطابق شکل به انتهای یک نی نوشابه بچسبانید. وقتی مطابق شکل به درون نی دمیده می شود نوارهای کاغذی به طرف یکدیگر جذب می شوند. با توجه به اصل برنولی دلیل این پدیده را توضیح دهید. 24 شکل زیر کاربراتور یک موتور بنزینی قدیمی را نشان می دهد. حجم هوایی که وارد کاربراتور می شود توسط دریچه پروانه ای که به سیم گاز خودرو وصل شده قابل تنظیم است. با توجه به کاربرد اصل برنولی در ساختمان یک کاربراتور توضیح دهید چرا با فشردن بیشتر پدال گاز دور موتور خودرو افزایش می یابد و خودرو می تواند سریع تر حرکت کند. ورود سوخت فیلتر هوا ورود هوا دریچه هوا شناور مخلوط هوا و سوخت لوله ونتوری دریچه پروانه ای متصل به سیم گاز 25 شکل آتش نشانی را درحال خاموش کردن آتش از فاصله نسبتا دوری نشان می دهد. نمایی بزرگ شده از شیر بسته شده به انتهای لوله آتش نشانی در شکل نشان داده شده است. اگر آب با تندی v 1 = 1/50m/s از لوله وارد شیر شود و قطر ورودی شیر d 1 = 9/60cm و قطر قسمت خروجی آن d 2 = 2/50cm باشد تندی خروج آب را از شیر پیدا کنید. v 2 d 2 v 1 d 1 94

مسائل فیزیک هالیدی & رزنیک

مسائل فیزیک هالیدی & رزنیک حرکت در مسیر مستقیم )حرکت یک بعدی( حمیدرضا طهماسبی سرعت متوسط و تندی متوسط 1. هنگام یک عطسه ی شدید چشمان شما ممکن است برای 0.50s بسته شود. اگر شما درون خودرویی در حال رانندگی با سرعت 90km/h باشید ماشین

Διαβάστε περισσότερα

نکنید... بخوانید خالء علمی خود را پر کنید و دانش خودتان را ارائه دهید.

نکنید... بخوانید خالء علمی خود را پر کنید و دانش خودتان را ارائه دهید. گزارش کار آزمایشگاه صنعتی... مکانیک سیاالت ( رینولدز افت فشار ) دانشجویان : فردین احمدی محمد جاللی سعید شادخواطر شاهین غالمی گروه یکشنبه ساعت 2::0 الی رینولدز هدف : بررسی نوع حرکت سیال تئوری : یکی از انواع

Διαβάστε περισσότερα

فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی

فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی : 1-5 اصل گسترش در ریاضیات معمولی یکی از مهمترین ابزارها تابع می باشد.تابع یک نوع رابطه خاص می باشد رابطه ای که در نمایش زوج مرتبی عنصر اول تکراری نداشته باشد.معموال تابع

Διαβάστε περισσότερα

عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از : 1.هزینه I/O 2.هماهنگی/رقابت

عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از : 1.هزینه I/O 2.هماهنگی/رقابت عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از :.هزینه I/O.هماهنگی/رقابت ممکن است یک برنامه sequential بهتر از یک برنامه موازی باشد بطور مثال یک عدد 000 رقمی به توان یک عدد طوالنی اینکه الگوریتم را چگونه

Διαβάστε περισσότερα

مطالعه تجربی بر انجماد سریع با استفاده از تکنیک جدید فراصوت

مطالعه تجربی بر انجماد سریع با استفاده از تکنیک جدید فراصوت مطالعه تجربی بر انجماد سریع با استفاده از تکنیک جدید فراصوت ایمان باقرپور دانشگاه آزاد اسالمی واحد سروستان باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان سروستان ایران bagherpour.put@gmail.com چکیده: نرخ انجماد یکی از

Διαβάστε περισσότερα

فصل ٤ انتگرال کند. در چنین روشی برای محاسبه دایره از درج چندضلعیهای منتظم در درون دایره استفاده میشود

فصل ٤ انتگرال کند. در چنین روشی برای محاسبه دایره از درج چندضلعیهای منتظم در درون دایره استفاده میشود فصل ٤ انتگرال ٤ ١ مسأله مساحت فرمولهای مربوط به مساحت چندضلعیها نظیر مربع مستطیل مثلث و ذوزنقه از زمانهای شروع تمدنهای نخستین به خوبی شناخته شده بوده است. با اینحال مسأله یافتن فرمولی برای بعضی نواحی که

Διαβάστε περισσότερα

موتورهای تکفاز ساختمان موتورهای تک فاز دوخازنی را توضیح دهد. منحنی مشخصه گشتاور سرعت موتور تک فاز با خازن راه انداز را تشریح کند.

موتورهای تکفاز ساختمان موتورهای تک فاز دوخازنی را توضیح دهد. منحنی مشخصه گشتاور سرعت موتور تک فاز با خازن راه انداز را تشریح کند. 5 موتورهای تک فاز 183 موتورهای تکفاز هدف های رفتاری: نحوه تولید میدان مغناطیسی در یک استاتور با یک و دو سیم پیچ را بررسی نماید. لزوم استفاده از سیم پیچ کمکی در موتورهای تک فاز را توضیح دهد. ساختمان داخلی

Διαβάστε περισσότερα

جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم ماهی الکتریکی برای بیهوش کردن شکار و دور کردن شکارچی به آنها شوک الکتریکی میدهد.

جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم ماهی الکتریکی برای بیهوش کردن شکار و دور کردن شکارچی به آنها شوک الکتریکی میدهد. فصل 2 جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم 2 ماهی الکتریکی برای بیهوش کردن شکار و دور کردن شکارچی به آنها شوک الکتریکی میدهد. این ولتاژ از سلولهای بیولوژیک پولکیشکلی حاصل میشود که در واقع مثل یک باتری

Διαβάστε περισσότερα

تاثیر بار سطحی الکترودها روي برهم کنش جذبی یا دفعی پروتي ینها چکیده: الیاس علیپور هدایت االله قورچیان

تاثیر بار سطحی الکترودها روي برهم کنش جذبی یا دفعی پروتي ینها چکیده: الیاس علیپور هدایت االله قورچیان تاثیر بار سطحی الکترودها روي برهم کنش جذبی یا دفعی پروتي ینها * الیاس علیپور هدایت االله قورچیان تهران دانشگاه تهران مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک "این مقاله در مجموعه سمینارهاي تحصیلات تکمیلی بیوفیزیک

Διαβάστε περισσότερα

يﺮﻫز ﺖﺠﺣ ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ.ﺪﯿﺘﺴﻫ ﺎﻨﺷآ ﯽﯾاﺪﺘﺑا ﻊﻄﻘﻣ زا ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ ﺎﺑ ﺎﻤﺷ ﺰﯾﺰﻋ زﻮﻣآ ﺶﻧاد ﺪ

يﺮﻫز ﺖﺠﺣ ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ.ﺪﯿﺘﺴﻫ ﺎﻨﺷآ ﯽﯾاﺪﺘﺑا ﻊﻄﻘﻣ زا ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ ﺎﺑ ﺎﻤﺷ ﺰﯾﺰﻋ زﻮﻣآ ﺶﻧاد ﺪ مبحث تناسب حجت زهري دانش آموز عزیز شما با مبحث تناسب از مقطع ابتدایی آشنا هستید. تناسب نوعی رابطه بین اعداد است که در آن اعداد و کمیتها به دو صورت می توانند با یکدیگر نسبت داشته باشند. مدل : تناسب مستقیم:

Διαβάστε περισσότερα

کنترل جریان موتور سوي یچ رلوکتانس در سرعت هاي بالا بر مبناي back-emf

کنترل جریان موتور سوي یچ رلوکتانس در سرعت هاي بالا بر مبناي back-emf No. F-13-AAA- کنترل جریان موتور سوي یچ رلوکتانس در سرعت هاي بالا بر مبناي back-emf علی آشورنژادمقدم دانشگاه صنعتی اصفهان قاین ایران aliashoornm@gmail.com جواداسدالهی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گناباد قاین

Διαβάστε περισσότερα

٣ الکتریسیته آیا می دانید در یک آذرخش چند هزار آمپر جریان الکتریکی ایجاد می شود

٣ الکتریسیته آیا می دانید در یک آذرخش چند هزار آمپر جریان الکتریکی ایجاد می شود ٣ الکتریسیته آیا می دانید در یک آذرخش چند هزار آمپر جریان الکتریکی ایجاد می شود الکتریسیته نامی است که به گستره وسیعی از پدیده های الکتریکی به شکل های مختلف داده می شود. این پدیده ها تقریبا اساس کار بسیاری

Διαβάστε περισσότερα

مطالعه اثرات سینتیک هاي شیمیایی برروي احتراق در کوره هاي متخلخل

مطالعه اثرات سینتیک هاي شیمیایی برروي احتراق در کوره هاي متخلخل مطالعه اثرات سینتیک هاي شیمیایی برروي احتراق در کوره هاي متخلخل نگین معلمی خیاوي 1* سیامک حسین پور 2 دانشگاه تربیت مدرس تهران (negin.moallemi@modares.ac.ir) * چکیده در تحقیق حاضر احتراق پیش آمیخته هوا/متان

Διαβάστε περισσότερα

ﺎﻫﻪﻨﯾﺰﻫ ﺰﯿﻟﺎﻧآ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟ یدﺎﺼﺘﻗا ﺮﻄﻗ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ یاﺮﺑ ﻪﻄﺑار

ﺎﻫﻪﻨﯾﺰﻫ ﺰﯿﻟﺎﻧآ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟ یدﺎﺼﺘﻗا ﺮﻄﻗ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ یاﺮﺑ ﻪﻄﺑار اراي ه رابطهای برای محاسبه قطر اقتصادی لوله ها بر اساس آنالیز هزینهها در ایران چکیده در تحقیق حاضر تعیین قطر بهینه اقتصادی براساس هزینه های موثر روی اجرای عملیات لوله کشی در ایران مورد مطالعه قرار گرفته

Διαβάστε περισσότερα

آموزش اتوکد (AutoCAD)

آموزش اتوکد (AutoCAD) آموزش اتوکد (AutoCAD) تهیه و تنظیم: سید مسعود توفیقی اسفهالن ایمیل: Captain_k2@yahoo.com سامانه پیام کوتاه: 30002105000010 وبسایت: آموزش اتوکد (AUTOCAD) فهرست آموزش نرم افزار اتوکد )AutoCAD( درس اول: -

Διαβάστε περισσότερα

مقایسه رادارهایRAR و SAR

مقایسه رادارهایRAR و SAR مقایسه رادارهایRAR و SAR نویسنده :آمنه رجب پور بوشهری دانشگاه آزاد اسالمی واحد بوشهر کارشناسی ارشد گروه علمی مهندسی برق در این مقاله rajabpour342@yahoo.com نام ارائهدهنده: آمنه رجب پور بوشهری کد مقاله

Διαβάστε περισσότερα

طراحی و بهینه سازی موتور سنکرون سه فاز مغناطیس دائم با آهنربای داخلی جهت کاربرد های سرعت پایین

طراحی و بهینه سازی موتور سنکرون سه فاز مغناطیس دائم با آهنربای داخلی جهت کاربرد های سرعت پایین همایش ملی مهندسی برق و توسعه پایدار موسسه آموزش عالی خاوران طراحی و بهینه سازی موتور سنکرون سه فاز مغناطیس دائم با آهنربای داخلی جهت کاربرد های سرعت پایین حمیدرضا قلی نژاد سید اصغرغالمیان 1- دانشجو کارشناسی

Διαβάστε περισσότερα

دینامیک آئروسل ها خواص جنبشی آئروسل ها

دینامیک آئروسل ها خواص جنبشی آئروسل ها دینامیک آئروسل ها جلسه 9 خواص جنبشی آئروسل ها مکانیکی ته نشینی اینرسیایی نفوذ الکتریکی نوری فرایند ترکم ذرات کواگوالسیون چگالش 1 سرعت ته نشینی ρ : article density (kg/m3) d : article diameter (m), g: acceleration

Διαβάστε περισσότερα

بررسی تاثیر ادوات مختلف FACTS بر پایداري ولتاژ

بررسی تاثیر ادوات مختلف FACTS بر پایداري ولتاژ بررسی تاثیر ادوات مختلف FACTS بر پایداري ولتاژ 3 2 1 حمید فتاحی حمدي عبدي و آرش زرینی تبار 1 دانشجوي کارشناسی ارشد علوم تحقیقات کرمانشاه en.hamidfattahi@gmail.com 2 گروه برق دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه

Διαβάστε περισσότερα

الگوریتم هوشمند تخصیص منابع برای برون سپاری وظایف در محیط رایانش ابری سیار

الگوریتم هوشمند تخصیص منابع برای برون سپاری وظایف در محیط رایانش ابری سیار الگوریتم هوشمند تخصیص منابع برای برون سپاری وظایف در محیط رایانش ابری سیار شیما رشیدی 1 و سعید شریفیان 2 1 دانشکده مهندسی برق دانشگاه امیرکبیر )پلی تکنیک تهران( Shima.Rashidi@aut.ac.ir دانشکده مهندسی برق

Διαβάστε περισσότερα

دهمین همایش بین المللی انرژی

دهمین همایش بین المللی انرژی طراحی و بهینه سازی ژنراتور سنکرون مغناطیس دائم برای کاربرد انرژی تجدید پذیر هیدرودینامیکی با استفاده از الگوریتم مورچگان امیر نیک بخش - سید اصغر غالمیان دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

Διαβάστε περισσότερα

تهیه و تنظیم : طیبه معظمی

تهیه و تنظیم : طیبه معظمی آمارزیستی مقدماتی تهیه و تنظیم : طیبه معظمی 2931 بیش تر مردم با واژه آماربه مفهومی که جهت ثبت و نمایش اطالعات به کار می رود و در یک مفهوم وسیع تر ارائه پاره ای از مشخصات عددی چون میانگین درصدها و... است

Διαβάστε περισσότερα

اندازهگیري جریانهاي بزرگ در آزمایشگاه جریان قوي با استفاده از کویل روگوفسکی

اندازهگیري جریانهاي بزرگ در آزمایشگاه جریان قوي با استفاده از کویل روگوفسکی No. 3-F-TRN-766 جریانهاي بزرگ در آزمایشگاه جریان قوي با استفاده از کویل روگوفسکی محمد حامد صمیمی سلمان محسنی حسین محسنی موسسە پژوهشی فشارقوي الکتریکی دانشکدة مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه تهران تهران ایران

Διαβάστε περισσότερα

آموزش نرم افزار MATLAB

آموزش نرم افزار MATLAB آموزش نرم افزار MATLAB فهرست مطالب فصل اول : آشنایی با و کار با ماتریس ها فصل دوم : محاسبات سیمبولیک و چند جمله ای ها فصل سوم : کنترل جریان محاسبات )ساختارهای شرطی و حلقه ها( فصل چهارم : ترسیم نمودارهای

Διαβάστε περισσότερα

ﻰﺿﺎﻳﺭ ﻥﺎﺘﺴﺑﺩ ﻢﺸﺷ ۱۳۹١

ﻰﺿﺎﻳﺭ ﻥﺎﺘﺴﺑﺩ ﻢﺸﺷ ۱۳۹١ رياضى ششم دبستان ۱۳۹١ وزارت آموزش و پرورش سازمان پژوهش و برنامه ريزی آموزشی برنامهريزی محتوا و نظارت بر تا ليف: دفتر تا ليف کتابهای درسی ابتدايی و متوسطه نظری نام کتاب: رياضی ششم دبستان ۳۴/۶ مو ل فان:

Διαβάστε περισσότερα

روش علمی است که برای جمع آوری تلخیص تجزیه و تحلیل تفسیر و بطور کلی برای مطالعه و بررسی مشاهدات بکار گرفته می شود

روش علمی است که برای جمع آوری تلخیص تجزیه و تحلیل تفسیر و بطور کلی برای مطالعه و بررسی مشاهدات بکار گرفته می شود آ م ا ر و ا ح ت م ا ال ت روش علمی است که برای جمع آوری تلخیص تجزیه و تحلیل تفسیر و بطور کلی برای مطالعه و بررسی مشاهدات بکار گرفته می شود 1- برای تبدیل داده ها به اطالعات 2- برای بررسی صحت و سقم فرضیات

Διαβάστε περισσότερα

پایش دمای سطح زمین و بررسی رابطه کاربری اراضی با دمای سطح با استفاده از تصویر سنجنده ETMو OLI )مطالعه موردی: استان قم(

پایش دمای سطح زمین و بررسی رابطه کاربری اراضی با دمای سطح با استفاده از تصویر سنجنده ETMو OLI )مطالعه موردی: استان قم( پایش دمای سطح زمین و بررسی رابطه کاربری اراضی با دمای + سطح با استفاده از تصویر سنجنده ETMو OLI )مطالعه موردی: استان قم( علی سرکارگراردکانی 4 مرضیه حاجیلو 1 سید علی المدرسی 2 نسیم زرنگ 3 1.دانشجوی کارشناسی

Διαβάστε περισσότερα

هلول و هتسوپ لدب م ١ لکش

هلول و هتسوپ لدب م ١ لکش دوفازي با كيفيت صورت مخلوط به اواپراتور به 1- در اواپراتور كولر يك اتومبيل مبرد R 134a با دبي 0.08kg/s جريان دارد. ورودي مبرد مي شود و محيط بيرون در دماي 25 o C وارد از روي اواپراتور از بخار اشباع است.

Διαβάστε περισσότερα

تنظیم پارامتر اندیکاتور های تحلیل تکنیکال با استفاده از بهینه سازی چندهدفه گروه ذرات و سیستم استنتاج تطبیقی فازی-عصبی

تنظیم پارامتر اندیکاتور های تحلیل تکنیکال با استفاده از بهینه سازی چندهدفه گروه ذرات و سیستم استنتاج تطبیقی فازی-عصبی فصلنامه علمي پژوهشي دانش سرمايهگذاري سال چهارم/ شماره پانزدهم/ پايیز 1931 تنظیم پارامتر اندیکاتور های تحلیل تکنیکال با استفاده از بهینه سازی چندهدفه گروه ذرات و سیستم استنتاج تطبیقی فازی-عصبی ابراهیم عباسی

Διαβάστε περισσότερα

طراحی بهینه یک ریز شبکه مبتنی بر انرژی های تجدیدپذیر برای یک منطقه ای روستائی در استان خراسان رضوی

طراحی بهینه یک ریز شبکه مبتنی بر انرژی های تجدیدپذیر برای یک منطقه ای روستائی در استان خراسان رضوی No. F-5-AAA- طراحی بهینه یک ریز شبکه مبتنی بر انرژی های تجدیدپذیر برای یک منطقه ای روستائی در استان خراسان رضوی عبداله امیری شرکت توزیع برق خراسان رضوی- دانشگاه صنعتی امیرکبیر مشهد ایران مرتضی محمدی اردهالی

Διαβάστε περισσότερα

متلب سایت MatlabSite.com

متلب سایت MatlabSite.com بهبود پایداري گذراي توربین بادي سرعت متغیر مجهز به ژنراتور القایی دوتغذیه اي با بهرهگیري از کنترل کننده فازي علی اصغر صمدي علی مالکی مصطفی جزایري دانشکدهي برق و کامپیوتر دانشگاه سمنان a.a.amadi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

جريان ديفرانسيلي CDBA

جريان ديفرانسيلي CDBA پياده سازي فيلترهاي آنالوگ مد جرياني با استفاده از DTA محرم حسين پور و بابك قصاب زاده اهرابي گروه مهندسي برق الكترونيك- دانشگاه آزاد اسلامي واحد تبريز babakahrabi@gmail.com m.hosseinpour.n@gmail.com چكيده

Διαβάστε περισσότερα

عالمت های اختصاری مربوط به زمان و دفعات دارو دادن

عالمت های اختصاری مربوط به زمان و دفعات دارو دادن عالمت اختصاری H(hr) min AM PM MD MN q q.h q.2h Qd BD,BID TDS QID HS a.c p.c PRN Stat عالمت های اختصاری مربوط به زمان و دفعات دارو دادن معادل انگلیسی معادل فارسی Hour ساعت Minute دقیقه Ante Meridiem از

Διαβάστε περισσότερα

( Δ > o) است. ΔH 2. Δ <o ( ) 6 6

( Δ > o) است. ΔH 2. Δ <o ( ) 6 6 تغييرات انرژي ضمن انحلال: اكثر مواد در موادي مشابه خود حل ميشوند و اين پديده را با برهمكنشهاي ميكروسكوپي بررسي كرديم. براي بررسي ماكروسكوپي اين پديده بايد تغييرات انرژي (ا نتالپي) و تغييرات بينظمي (ا نتروپي)

Διαβάστε περισσότερα

مروری بر روش های اندازه گيري ويژگي هاي حسی

مروری بر روش های اندازه گيري ويژگي هاي حسی سال چهارم شماره 4 شماره پیاپي 13 صفحه 13-22 1393 ISSN: 2151-7162 مروری بر روش های اندازه گيري ويژگي هاي حسی A Review on Methods of Measurement of Sensory Attributes * راضیه جعفری تهران مؤسسه پژوهشی علوم

Διαβάστε περισσότερα

FACTS Flexible AC Transmission Systems

FACTS Flexible AC Transmission Systems انعطافپذير AC انرژي انتقال سيستمهاي FACTS Flexible AC Transmission Systems ادوات FACTS خالصه درس 1- مشکالت خط انتقال شامل موارد زیر است: A( مشکالت بی باری )افزایش ولتاژ انتهای خط - کاهش پایداری( B( مشکالت

Διαβάστε περισσότερα

FNT 9672 T FNT 9672 ET FNT 9672 XT

FNT 9672 T FNT 9672 ET FNT 9672 XT Refrigerator یخچال Ψυγείο Hladnjak FNT 9672 T FNT 9672 ET FNT 9672 XT Bedienungsanleitung Operating instructions Please read this manual first! Dear Customer, We hope that your product, which has been

Διαβάστε περισσότερα

اهمیت میترینگ در شرکت ملی نفت ایران وضعیت موجود و چشم انداز آتی بررسی موردی برخی از اشکاالت پیش آمده در عملیات پرووینگ عادی و نشانی:

اهمیت میترینگ در شرکت ملی نفت ایران وضعیت موجود و چشم انداز آتی بررسی موردی برخی از اشکاالت پیش آمده در عملیات پرووینگ عادی و نشانی: M E T R O L O G Y ماهنامه علمی تخصصی و ترویجی مرکز ملی اندازه شناسی سازمان ملی استاندارد ایران مرکز ملی اندازه شناسی صاحب امتیاز: سازمان ملی استاندارد ایران مدیر مسئول: نیره پیروزبخت شورای سیاست گذاری:

Διαβάστε περισσότερα

From the SelectedWorks of Dr. Marjan Mohammadjafari. Marjan Mohammadjafari, Dr. Available at:

From the SelectedWorks of Dr. Marjan Mohammadjafari. Marjan Mohammadjafari, Dr. Available at: From the SelectedWorks of Dr. Marjan Mohammadjafari 2013 طراحی سیستم های صنعتی 3 Marjan Mohammadjafari, Dr Available at: http://works.bepress.com/marjan_mohammadjafari/59/ گرداورنده : دکتر مرجان محمد جعفری

Διαβάστε περισσότερα

ارزیابی وضعیت راندمان انتقال آب در کانالهاي بتنی شبکه آبیاري دشت گرمسار و بررسی شرایط بهبود آن

ارزیابی وضعیت راندمان انتقال آب در کانالهاي بتنی شبکه آبیاري دشت گرمسار و بررسی شرایط بهبود آن » اولین همایش ملی چالشهاي منابع آب و کشاورزي «انجمن آبیاري و زهکشی ایران دانشگاه آزاد اسلامی واحدخوراسگان اصفهان 24 بهمن 392 ارزیابی وضعیت راندمان انتقال آب در کانالهاي بتنی شبکه آبیاري دشت گرمسار و بررسی

Διαβάστε περισσότερα

مطالعه شاخصها و خصوصیات جوانه زنی بذر و استقرار دانه رست گیاه دارویی یافته / دوره چهاردهم / شماره / 2 بهار / 91 ویژه نامه گیاهان دارویی

مطالعه شاخصها و خصوصیات جوانه زنی بذر و استقرار دانه رست گیاه دارویی یافته / دوره چهاردهم / شماره / 2 بهار / 91 ویژه نامه گیاهان دارویی فصلنامه علمي پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي لرستان مطالعه شاخصها و خصوصیات جوانه زنی بذر و استقرار دانه رست گیاه دارویی مورد L) (Myrtus communis احمد اسماعیلی 1 و 2 حمیدرضا عیسوند 1 عبدالحسین رضاي ی نژاد 3

Διαβάστε περισσότερα

ميثم اقتداري بروجني دانشده ي برق دانشگاه يزد 1_ مقدمه

ميثم اقتداري بروجني دانشده ي برق دانشگاه يزد 1_ مقدمه ي ا کنترل سرعت موتور القايي با استفاده از شبکه ي عصبي ميثم اقتداري بروجني دانشده ي برق دانشگاه يزد meysameghtedari@yahoo.com است. چکيده: در اين مقاله ابتدا مقدمه اي در مورد ويژگي هاي موتورهاي القايي وکنترل

Διαβάστε περισσότερα

چگونگي عملكرد درايوهاي كنترل كننده دور موتورهاي الكتريكي بازرس فني برق واحد فني و مهندسي سيمان خاش

چگونگي عملكرد درايوهاي كنترل كننده دور موتورهاي الكتريكي بازرس فني برق واحد فني و مهندسي سيمان خاش مهندس وحيد گودرزي چگونگي عملكرد درايوهاي كنترل كننده دور موتورهاي الكتريكي بازرس فني برق واحد فني و مهندسي سيمان خاش 1- مقدمه موتوره ای DC اولین وس یله تبدیل ان رژی الکتریکی به ان رژی مکانیکی بودند. موتورهای

Διαβάστε περισσότερα

رفتار لرزه ای ستون های کامپوزیت در حالت غیراالستیک

رفتار لرزه ای ستون های کامپوزیت در حالت غیراالستیک به نام خدا رفتار لرزه ای ستون های کامپوزیت در حالت غیراالستیک مولفان: محسن رضایی حاجی دهی امیر آذر کیش س 2 سرشناسه پدیدآور نام و عنوان نشر مشخصات : - ۷۶۳۱ محسن رضایی محسن االستیک/مولفان غیر حالت در کامپوزیت

Διαβάστε περισσότερα

(POWER MOSFET) اهداف: اسيلوسكوپ ولوم ديود خازن سلف مقاومت مقاومت POWER MOSFET V(DC)/3A 12V (DC) ± DC/DC PWM Driver & Opto 100K IRF840

(POWER MOSFET) اهداف: اسيلوسكوپ ولوم ديود خازن سلف مقاومت مقاومت POWER MOSFET V(DC)/3A 12V (DC) ± DC/DC PWM Driver & Opto 100K IRF840 منابع تغذيه متغير با مبدل DC به DC (POWER MOSFET) با ترانز يستور اهداف: ( بررسی Transistor) POWER MOSFET (Metal Oxide Semiconductor Field Effect براي كليد زني 2) بررسي مبدل DC به.DC كاهنده. 3) بررسي مبدل

Διαβάστε περισσότερα

در پمپهای فشار قوی که جریان شعاعی غالب بوده و بدلیل دور باالی پمپها پتانسیل

در پمپهای فشار قوی که جریان شعاعی غالب بوده و بدلیل دور باالی پمپها پتانسیل فصل اول انتخاب پمپ و مشخصات مخزن پمپاژ مقدمه هدف از این فصل ارائه مطالبی در خصوص شناخت پمپها و اصول کار آنها و ارائه روابط مربوطه نمیباشد بخصوص که در این مورد کتب ارزشمندی ارائه شده است بلکه این فصل با

Διαβάστε περισσότερα

٢٢٢ ٣٩٣ ﻥﺎﺘﺴﺑﺎﺗ ﻭ ﺭﺎﻬﺑ ﻢ / ﻫﺩﺭﺎﻬﭼ ﻩﺭﺎﻤﺷ ﻢ / ﺘ ﺸﻫ ﻝﺎﺳ ﻲﻨﻓ ﺖﺷﺍﺩﺩﺎﻳ ﻱ ﻪﻃ

٢٢٢ ٣٩٣ ﻥﺎﺘﺴﺑﺎﺗ ﻭ ﺭﺎﻬﺑ ﻢ / ﻫﺩﺭﺎﻬﭼ ﻩﺭﺎﻤﺷ ﻢ / ﺘ ﺸﻫ ﻝﺎﺳ ﻲﻨﻓ ﺖﺷﺍﺩﺩﺎﻳ ﻱ ﻪﻃ مجله پژوهش ا ب ايران سال هشتم/ شماره چهاردهم/ بهار و تابستان (٢١٧-٢٢٢) ١٣٩٣ يادداشت فني بررسي ا زمايشگاهي تعيين رابطه عمق جريان غليظ در محل غوطهوري ٢ *١ حسن گليج و مهدي قمشي چکيده جريانهاي غليظ در اثر

Διαβάστε περισσότερα

نادرگرب ماجنا اب ینزخم تایصوصخ یسررب یاهرگ ناشن قیفلت و یا هزرل یاه هداد نیدایم زا یکی رد کورس دنزاس رد یا هزرل ناریا برغ بونج یتفن

نادرگرب ماجنا اب ینزخم تایصوصخ یسررب یاهرگ ناشن قیفلت و یا هزرل یاه هداد نیدایم زا یکی رد کورس دنزاس رد یا هزرل ناریا برغ بونج یتفن 75 شماره 20 برگردان انجام با مخزنی خصوصیات بررسی نشانگرهای تلفیق و لرزهای دادههای میادین از یکی در سروک سازند در های لرز ایران غرب جنوب نفتی 3 بیدهندی مجیدنبی و 2 کمالی محمدرضا 1* امیرزاده مریم تهران تحقیقات

Διαβάστε περισσότερα

به نام خداوند جان و خرد

به نام خداوند جان و خرد قطره دریاست اگر با دریاست به نام خداوند جان و خرد ور نه او قطره و دریا دریاست صاحب امتیاز: انجمن صنفی شرکت های اتوماسیون صنعتی مدیر مسئول: مهندس محمدحسن درویش سردبیر: مهندس وحید تیموری شورای سردبیری)به

Διαβάστε περισσότερα

ازالگوريتم ژنتيك. DTW,Genetic Algorithm,Feature Vector,Isolated Word Recognition دهد.

ازالگوريتم ژنتيك. DTW,Genetic Algorithm,Feature Vector,Isolated Word Recognition دهد. اراي ه روشي جديد در بهينه سازي سيستم هاي پردازش گفتار با استفاده ازالگوريتم ژنتيك ع يل اكبر برنگي ايمان اسمعيل زاده و هومن نبوتي مركز تحقيقات سجاد aliakbar_berangi@yahoo.com imanesmaailzadeh@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ﻲﻜﻴﻧﺎﻜﻣ و ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ ﺐﻳاﺮﺿ دروآﺮﺑ رد يا هزﺮﻟ بﺮﺨﻣ ﺮﻴﻏ يﺎﻫ شور زا هدﺎﻔﺘﺳا نﺎﻏﺎﻧ ﻪﻘﻄﻨﻣ ﺮﺑ هﮋﻳو ﻲﺷﺮﮕﻧ ﺎﺑ ﺎﻫ ﮓﻨﺳ هدﻮﺗ هداز ﻊﻴﻔﺷ ﺎﻳدﺎﻧ

ﻲﻜﻴﻧﺎﻜﻣ و ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ ﺐﻳاﺮﺿ دروآﺮﺑ رد يا هزﺮﻟ بﺮﺨﻣ ﺮﻴﻏ يﺎﻫ شور زا هدﺎﻔﺘﺳا نﺎﻏﺎﻧ ﻪﻘﻄﻨﻣ ﺮﺑ هﮋﻳو ﻲﺷﺮﮕﻧ ﺎﺑ ﺎﻫ ﮓﻨﺳ هدﻮﺗ هداز ﻊﻴﻔﺷ ﺎﻳدﺎﻧ بخش اول: ويژگي هاي مهندسي سنگ ها و خاك ها استفاده از روش هاي غير مخرب لرزه اي در برآورد ضرايب فيزيكي و مكانيكي توده سنگ ها با نگرشي ويژه بر منطقه ناغان ناديا شفيع زاده كارشناس ارشد مكانيك سنگ مهندسين مشاور

Διαβάστε περισσότερα

Archive of SID. چكيده واژههاي كليدي: 1- مقدمه 3/3) و. گرديده است.

Archive of SID.  چكيده واژههاي كليدي: 1- مقدمه 3/3) و. گرديده است. و 1 بررسي و مطالعه عملكرد سنسورگازي ساخته شده از پوشش نانوسيمي اكسيد روي چكيده 2 1 * امين نكوبين مصطفي خديوي 2- كارشناس ارشد دانشگاه آزاد اسلامي واحد نجف آباد باشگاه پژوهشگران جوان نجف آباد ايران * nekoubin@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

تأثیر بازارگرایی و گرایش کارآفرینانه بر نوآوری در کسبوکارهای کوچک و متوسط حمیدرضا دالوری ***

تأثیر بازارگرایی و گرایش کارآفرینانه بر نوآوری در کسبوکارهای کوچک و متوسط حمیدرضا دالوری *** فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی شماره 65 زمستان 115-136 1391 تأثیر بازارگرایی و گرایش کارآفرینانه بر نوآوری در کسبوکارهای کوچک و متوسط مهرداد مدهوشي * محمدرضا طبیبی ** حمیدرضا دالوری *** دریافت: 89/12/15 پذیرش:

Διαβάστε περισσότερα

96 ﺎﺗ 92 تﺎﺤﻔﺻ / 1383 نﺎﺘﺴﻣز و ﺰﯿﯾﺎﭘ / 14 هرﺎﻤﺷ / ﻢﺸﺷ لﺎﺳ / نﺎﮔﺮﮔ ﯽﮑﺷﺰﭘ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻤﻠﻋ ﻪﻠﺠﻣ

96 ﺎﺗ 92 تﺎﺤﻔﺻ / 1383 نﺎﺘﺴﻣز و ﺰﯿﯾﺎﭘ / 14 هرﺎﻤﺷ / ﻢﺸﺷ لﺎﺳ / نﺎﮔﺮﮔ ﯽﮑﺷﺰﭘ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻤﻠﻋ ﻪﻠﺠﻣ / 92 مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان / سال ششم / شماره / 14 پاییز و زمستان / 1383 صفحات 92 تا 96 تا ثیر آتروپین هیوسین و پرومتازین بر طول مراحل و سرعت پیشرفت زایمان در چندزایان فروغالسادات مرتضوی محمدحسن

Διαβάστε περισσότερα

كتابچه ايمني دارويي تهيه و تنظيم دكتر ربابه فيض محمدي

كتابچه ايمني دارويي تهيه و تنظيم دكتر ربابه فيض محمدي كتابچه ايمني دارويي تهيه و تنظيم دكتر ربابه فيض محمدي 1 فهرست عنوان پروتکل دارو دادن روش های مختلف تجويز دارو فرآيند نحوه دادن دارو به بيمار نحوه تکميل کاردکس پرستاری خطاهای دارويی Medicatin Errr انسولين

Διαβάστε περισσότερα

فهرست سخن سردبير/ 5 سنسورهاي شيميايي مورد استفاده براي شناسايي گازها )بخش سوم: كاربردها(/ 6 گازی/ 35 مروری بر فوم های فلزی انواع و روش های تولید/ 53

فهرست سخن سردبير/ 5 سنسورهاي شيميايي مورد استفاده براي شناسايي گازها )بخش سوم: كاربردها(/ 6 گازی/ 35 مروری بر فوم های فلزی انواع و روش های تولید/ 53 ﺻﻔﺤﻪ ﺁﺭﺍﻳﯽ : ﮔﺮﻭﻩ ﻃﺮﺍﺣﺎﻥ ﻛﺎﻧﻮﻥ - ﻳﺎﺳﺮ ﺍﻣﺎﻣﻰ ﻓﺮ فهرست سخن سردبير/ 5 سنسورهاي شيميايي مورد استفاده براي شناسايي گازها )بخش سوم: كاربردها(/ 6 معرفي پوشش هاي کامپوزيتي/ 13 معرفی سایت/ 18 سل های خورشیدی )بخش

Διαβάστε περισσότερα

- چكيده

- چكيده استخرهاي بي انتها راهكاري جديد جهت كاهش مصرف آب و انرژي در استخرهاي شنا امين محكمي سيما پوست فروش فرد عبدالرحمان نوروزي شركت ديبا دژ پارس شيراز بلوارپاسدارن نبش خ شهيد محلاتي- شركت ديبا دژ پارس شيراز بلوارپاسدارن

Διαβάστε περισσότερα

هیدروژل اشتراکی آکریلیک اسید و آکریل آمید بهکمک فراصوت

هیدروژل اشتراکی آکریلیک اسید و آکریل آمید بهکمک فراصوت جلد 41 شماره 1 زمستان 4131 نشريه علوم دانشگاه خوارزمی پلیمریشدن هیدروژل اشتراکی آکریلیک اسید و آکریل آمید بهکمک فراصوت دانشگاه آزاد اسالمی واحد تاکستان دانشکدۀ علوم گروه شیمی ايران چکیده هیدروژلها دستهای

Διαβάστε περισσότερα

ف ص ل ن ا م ه ر ه ب ر و م د ي ر ي ت آ م و ز ش ي د ا ن ش گ ا ه آ ز ا د ا س ال م ي و ا ح د گ ر م س ا ر س ا ل ه ش ت م. ش م ا ر ه 2 تابستان 3931 ص ص -7 8 6 7 ت ب ن ر ا ب ط ه ب ن ف ر ه ن گ س ا ز م ا ن و س ال

Διαβάστε περισσότερα

Investigation of Apoptosis Induction in Differentiated PC-12 Cells after Exposure to Hydrostatic Pressure

Investigation of Apoptosis Induction in Differentiated PC-12 Cells after Exposure to Hydrostatic Pressure Originl Article Investigtion of Apoptosis Induction in Differentited PC-12 Cells fter Exposure to Hydrosttic Pressure S. Sdri, M.Sc. 1, M. Dvry Znjni, M.Sc. 1, M. Azdkht, Ph.D. 1, A. Amini, Ph.D. 1, M.

Διαβάστε περισσότερα

مدير مسئول: رئيس كل ديوان محاسبات كشور )دكتر عبدالرضا رحماني فضلي( سردبير: دكتر اصغر عربيان نظارت بر اجرا: 362/ ساختمان شماره دو ديوان محاسبات كشور

مدير مسئول: رئيس كل ديوان محاسبات كشور )دكتر عبدالرضا رحماني فضلي( سردبير: دكتر اصغر عربيان نظارت بر اجرا: 362/ ساختمان شماره دو ديوان محاسبات كشور فصلنامه علمی-پژوهشی بر اس اس نامه ش ماره 3/207132 مورخ 90/10/13 وزارت علوم تحقیقات و فناوری فصلنامه دانش حسابرسی دارای درجه علمی-پژوهشی است. هیأتتحریریه: دانشگاه تربیت مدرس استاد دکتر عادل آذر دانشگاهشهیدبهشتی

Διαβάστε περισσότερα

رياضي 1 و 2 تابع مثال: مثال: 2= ميباشد. R f. f:x Y Y=

رياضي 1 و 2 تابع مثال: مثال: 2= ميباشد. R f. f:x Y Y= رياضي و رياضي و تابع تعريف تابع: متغير y را تابعي از متغير در حوزه تعريف D گويند اگر به ازاي هر از اين حوزه يا دامنه مقدار معيني براي متغير y متناظر باشد. يا براي هر ) y و ( و ) y و ( داشته باشيم ) (y

Διαβάστε περισσότερα

Archive of SID چكيده - 1 مقدمه

Archive of SID چكيده - 1 مقدمه كاهش مصرف سوخت در ديگ هاي بخار به ازاء هر تن بخار توليدي 2 2 1 فرشاد پناهي زاده شهرام هاشمي مرغزار محمود فرزانه گرد پروين فرخ فر مركز پژوهش پتروشيمي بندر امام (ره) تحقيقات فني و مهندسي f_panahizadeh@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

تاثير بافت خاک بر دقت روش انعکاسسنجي حوزه زماني در برآورد رطوبت خاک

تاثير بافت خاک بر دقت روش انعکاسسنجي حوزه زماني در برآورد رطوبت خاک 41 سال سوم شماره يازدهم بهار 931 تاثير بافت خاک بر دقت روش انعکاسسنجي حوزه زماني در برآورد رطوبت خاک 1 4 9 1 1 مجتبي کشاورزي حسن آباد امير حسين ناطمي سيد علي اشرف صدرلديني محمد رضا نيشابوري ابوالفضل ناصري

Διαβάστε περισσότερα

بهبود طبقه بندي طيفي-مکاني تصاوير ابرطيفي با به کارگيري اطالعات مکاني در انتخاب نشانه ها

بهبود طبقه بندي طيفي-مکاني تصاوير ابرطيفي با به کارگيري اطالعات مکاني در انتخاب نشانه ها بهبود طبقه بندي طيفي-مکاني تصاوير ابرطيفي با به کارگيري اطالعات مکاني در انتخاب نشانه ها 1 داود اکبري 3 سعید همایونی 2 عبدالرضا صفری تاریخ دریافت مقاله: 94/05/27 تاریخ پذیرش مقاله: 94/11/14 ********* چكیده

Διαβάστε περισσότερα

چكيده واژههايكليدي: 1- مقدمه. سنتز نانوپودر شيشه-سراميك MgO-Al 2 O 3 -SiO 2 بر پايه كورديريت سل-ژل تبلور

چكيده واژههايكليدي: 1- مقدمه. سنتز نانوپودر شيشه-سراميك MgO-Al 2 O 3 -SiO 2 بر پايه كورديريت سل-ژل تبلور ساز و كار تشكيل كورديريت در شيشه-سراميك سيستم MgO-Al 2 O 3 -SiO 2 تهيه شده به روش سل- ژل 2 1* هلنا ملكزاده و محمد رضواني 1- دانشجوي كارشناسي ارشد دانشكده فني مهندسي مكانيك دانشگاه تبريز گروه مهندسي مواد

Διαβάστε περισσότερα

ر ی د م ی د ه م ن ر ی د م ن ا س ح ا ن

ر ی د م ی د ه م ن ر ی د م ن ا س ح ا ن ز ا س م ه ی ر ا م ع م ی ح ا ر ط و ی م ی ل ق ا ش ی ا س آ ی ا ه ص خ ا ش ی س ر ر ب ن ا ج ن ز ر ه ش م ی ل ق ا ا ب ی ر ی د م ی د ه م ن ا ر ی ا ن ا ر ه ت ر ت ش ا ک ل ا م ی ت ع ن ص ه ا گ ش ن ا د ی ر ه ش ی ز ی

Διαβάστε περισσότερα

آزمون تجربی چسبندگی هزینهها: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران

آزمون تجربی چسبندگی هزینهها: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران ژپو ه شاهی تج ربی حسابداری سال سوم شماره 10 اتبستان 1131 صص 101 144 آزمون تجربی چسبندگی هزینهها: شواهدی از بورس اوراق چکیده بهادار تهران سحرسپاسی * زهرا فتحی ** سکینه شیبه *** تاریخ دریافت: /92/30 24 تاریخ

Διαβάστε περισσότερα

طراحي کنترلکننده موتور 5 HP PMDC به روش معيارهاي تقريبي در کنترل کالسيک 1. مقدمه

طراحي کنترلکننده موتور 5 HP PMDC به روش معيارهاي تقريبي در کنترل کالسيک 1. مقدمه طراحي کنترلکننده موتور 5 HP PMDC به روش معيارهاي تقريبي در کنترل کالسيک محمدانصاری مسعوداصغری 1- دانشگاه آزاد اسالمی واحد بحنورد گروه برق بجنورد ایران کارشناسی ارشد مهندسی برق قدرت 2- دانشگاه آزاد اسالمی

Διαβάστε περισσότερα

طرح در زمین کاربری تحقق میزان ارزیابی سبز فضای کاربری بر تأکید با شهری توسعه دورود(

طرح در زمین کاربری تحقق میزان ارزیابی سبز فضای کاربری بر تأکید با شهری توسعه دورود( Journal of UrbanLandscape Research, Vol., No., 0 / www.julr.ir 393 تابستان و بهار / شماره اول/ سال / شهر«منظر»پژوهشهای فصلنامه دو های طرح در زمین کاربری تحقق میزان ارزیابی سبز فضای کاربری بر تأکید با شهری

Διαβάστε περισσότερα

ص ص ISC

ص ص ISC بازار بر برق مصرف در صرفهجویی اثر بررسی تعادل الگو یک از استفاده با تولید نهادههای عمومی haqiqi@e.ac.ir manzoor@iu.ac.ir aghababaei@ut.ac.ir حقیقی ایمان اقتصادی علوم دکتری منظور داود صادق)ع( امام دانشگاه

Διαβάστε περισσότερα

پست الكترونيك: چكيده. آناليز GC و GC/Mass درصد) گلواژگان:

پست الكترونيك: چكيده. آناليز GC و GC/Mass درصد) گلواژگان: فصلنامه گياهان دارويي بررسي تاثير زمان اسانسگيري بر روي تركيبات روغن فرار گياه رازيانه 4 3 2 *1 اميرحسين جمشيدي محمدرضا شمس اردكاني عباس حاجيآخوندي خسرو عبدي 1- دستيار تخصصي فارماكوگنوزي و عضو هيات علمي

Διαβάστε περισσότερα

Islamic Republic of Iran ISIRI Institute of Standards and Industrial Research of Iran

Islamic Republic of Iran ISIRI Institute of Standards and Industrial Research of Iran ISIRI 9147 1st edition Islamic Republic of Iran Institute of Standards and Industrial Research of Iran 9147 Information technology Layout of Persian letters and symbols on computer keyboards 31585-163

Διαβάστε περισσότερα

Iranian Journal of lrrigation and Drainage No. 1, Vol. 8, Mar-Apr 2014, p شماره 1 جلد 8 فروردين - ارديبهشت 1393 ص

Iranian Journal of lrrigation and Drainage No. 1, Vol. 8, Mar-Apr 2014, p شماره 1 جلد 8 فروردين - ارديبهشت 1393 ص Iranian Journal of lrrigation and Drainage No., Vol. 8, Mar-Apr 04, p. 7-35 7-35. نشريه آبياري و زهكشي ايران شماره جلد 8 فروردين - ارديبهشت 393 ص ارزيابي انواع روشهاي اندازهگيري برآورد هدايت هيدروليكي

Διαβάστε περισσότερα

ناﺮﻳا ﮓﻨﺳ ﻚﻴﻧﺎﻜﻣ ﺲﻧاﺮﻔﻨﻛ ﻦﻴﻣﻮﺳ ناﺮﻳا -ناﺮﻬﺗ -ﺮﻴﺒﻛﺮﻴﻣا

ناﺮﻳا ﮓﻨﺳ ﻚﻴﻧﺎﻜﻣ ﺲﻧاﺮﻔﻨﻛ ﻦﻴﻣﻮﺳ ناﺮﻳا -ناﺮﻬﺗ -ﺮﻴﺒﻛﺮﻴﻣا اندازه گيري چقرمگي شكست سنگ و بررسي خصوصيات شكست آن تحت شرايط بارگذاري مركب با استفاده از روشهاي عددي و آزمايشگاهي روح اله حسن پور نقدعلي چوپاني چكيده مكانيك شكست سنگ به طور گسترده اي در فرايند آتشباري

Διαβάστε περισσότερα

: ک ی ن و ر ت ک ل ا ت س پ

: ک ی ن و ر ت ک ل ا ت س پ 3 9 3 1 م و د ه ر ا م ش م ه د ه ر و د / ی ک ش ز پ م ا د ی ژ و ل و ی ب ر ک ی م ه ی ر ش ن 3 4 1 13 5 : 9 2 ی پ ا ی پ ر د ی ز ا ئ ل ک و ن و ب ی ر ی س ک ا د ت ی ل ا ع ف ی س ر ر ب ی ر و ت س ا پ س و ک و ک و

Διαβάστε περισσότερα

جلد 2/ شماره 1/ سال 1391 بوشهر چكيده. Tachinidae

جلد 2/ شماره 1/ سال 1391 بوشهر چكيده. Tachinidae تحقيقات آفات گياهي جلد / شماره / سال 9 الگوي توزيع فضايي لارو پروانه برگخوار كنار Thiacidas postica Walker Noctuidae) (Lepidoptera: روي درخت كنارspina-christi Ziziphus در استان بوشهر ١ ناصر فرار * و مصطفي

Διαβάστε περισσότερα

شناسايي موقعيت و شدت تركهاي چندگانه در تير طرهي بتنآرمه با استفاده از تحليل مودال و آناليز موجك

شناسايي موقعيت و شدت تركهاي چندگانه در تير طرهي بتنآرمه با استفاده از تحليل مودال و آناليز موجك شناسايي موقعيت و شدت تركهاي چندگانه در تير طرهي بتنآرمه با استفاده از تحليل مودال و آناليز موجك طاهره عارف زاده سيد روح االله حسيني واعظ * حسين نادرپور امير عزالدين در اين تحقيق روش شناسايي تركه يا - دانشجوي

Διαβάστε περισσότερα

جلد / 5 شمارة / 4 زمستان 1391 ص. ص Archive of SID. ماتريس جهت قرارگيري چرخها مقدمه 2. كارشناسارشد.

جلد / 5 شمارة / 4 زمستان 1391 ص. ص Archive of SID. ماتريس جهت قرارگيري چرخها مقدمه 2. كارشناسارشد. و* ص. ص 45-39 طراحي سيستم كنترل وضعيت و مديريت توان براي يك ماهواره سنجش از دور با درنظر گرفتن اثر فرهاد فاني صابري 1 اشباع چرخها امير اسلامي مهرجردي 2-1 پژوهشكده علوم و فناوري فضايي دانشگاه صنعتي اميركبير

Διαβάστε περισσότερα

چکیده تاريخ دريافت: 94/10/21 تاريخ پذيرش: 94/12/19 جانشينپروري سبک رهبری فرماندهان و مدیران ناجا فرماندهي انتظامي استان مازندران.

چکیده تاريخ دريافت: 94/10/21 تاريخ پذيرش: 94/12/19 جانشينپروري سبک رهبری فرماندهان و مدیران ناجا فرماندهي انتظامي استان مازندران. 71 جانشينپروري و ارتباط آن با سبك رهبري فرماندهان و مديران 2 سیدمهدی احمدی باالدهی 1 محمد صالحی از صفحه 71 تا 102 تاريخ دريافت: 94/10/21 تاريخ پذيرش: 94/12/19 چکیده پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است كه

Διαβάστε περισσότερα

Journal of Agricultural Economics and Development Vol. 24, No. 3, Fall 2010, p جلد 24 شماره 3 پاييز 1389 ص

Journal of Agricultural Economics and Development Vol. 24, No. 3, Fall 2010, p جلد 24 شماره 3 پاييز 1389 ص و 1 Journal of Agricultural conomics and Development Vol. 4, No. 3, Fall 010, p. 363370 نشريه اقتصاد و توسعه كشاورزي (علوم و صنايع كشاورزي) جلد 4 شماره 3 پاييز 1389 ص. 363370 بررسي ميزان كارايي و بهره

Διαβάστε περισσότερα

ن ه ع ال م ط ا بی ان ز م

ن ه ع ال م ط ا بی ان ز م ي ش ز و م آ ت ي ر ي د م و ر ب ه ر ه م ا ل ص ف ار س م ر گ د ح ا و ي م ال س ا د ا ز آ ه ا گ ش ا د 4931 بهار 1 ه ر ا م ش م ه ل ا س 5 7-4 9 ص ص ش ق ه ع ل ا ط م ا ب ا م ز ا س ر گ د ا ر ب ر ا ز گ ت م د خ ر ب

Διαβάστε περισσότερα

- عنوان گایدالین: راهنماي بهداشت آب و فاضالب در شرایط اضطراری و بالیا - تعداد صفحات:

- عنوان گایدالین: راهنماي بهداشت آب و فاضالب در شرایط اضطراری و بالیا - تعداد صفحات: < راهنماي بهدا شت آب و افضالب رد شرایط اضطراری و بالیا الزامات دستور ا لعم ل اه و ر هنم وداهی تخ ص ص ی مرکز سالمت محیط و کار مرکز سالمت محیط و کار ژپو هشکده محیط ز یس ت دانش گاه علوم زپشکی تهران اتبستان

Διαβάστε περισσότερα

تحلیل ساختار پوسته و لیتوسفر با استفاده از مدلسازی مستقیم تکراری- کاربرد روی منطقه فرورانش مکران تا بلوک لوت

تحلیل ساختار پوسته و لیتوسفر با استفاده از مدلسازی مستقیم تکراری- کاربرد روی منطقه فرورانش مکران تا بلوک لوت دوره شماره 93 صفحات 08-63 0.044/JRAG.05.647 (DOI): شناسه دیجیتال تحلیل ساختار پوسته و لیتوسفر با استفاده از مدلسازی مستقیم تکراری- کاربرد روی منطقه فرورانش مکران تا بلوک لوت * وحید انتظار سعادت و سیدهانی

Διαβάστε περισσότερα

نقش نگرش والدین به خواندن در پیشبینی نگرش خواندن خودپنداره و ادراک خواندن دانشآموزان پایۀ چهارم و پنجم ابتدایی

نقش نگرش والدین به خواندن در پیشبینی نگرش خواندن خودپنداره و ادراک خواندن دانشآموزان پایۀ چهارم و پنجم ابتدایی نقش نگرش والدین به خواندن در پیشبینی نگرش خواندن خودپنداره و ادراک خواندن دانشآموزان مریم چگینی 1 چکیده 2 علی مقدم زاده نسرین چگینی 3 پایۀ چهارم و پنجم ابتدایی تاریخ دریافت: 39 10/01/ تاریخ پذیرش: 39 00/26/

Διαβάστε περισσότερα

Relationship between sperm count, sperm motility, women's age and Intra Uterine Sperm Insemination success

Relationship between sperm count, sperm motility, women's age and Intra Uterine Sperm Insemination success Original Article JQUMS, Vol.17, No.2, 2013, pp.1117 Relationship between sperm count, sperm motility, women's age and Intra Uterine Sperm Insemination success F. Rajaei * S. Naseri ** A. Javadi *** *Associate

Διαβάστε περισσότερα

ا ر ف ی و ن ع م ی ر ب ه ر ل د م س ا س ا ر ب 2

ا ر ف ی و ن ع م ی ر ب ه ر ل د م س ا س ا ر ب 2 ي ش ز و م آ ت ي ر ي د م و ر ب ه ر ه م ا ن ل ص ف ر ا س م ر گ د ح ا و ي م ال س ا د ا ز آ ه ا گ ش ن ا د 3931 تابستان 2 ه ر ا م ش. م ت ش ه ل ا س 9 5 1-9 7 1 ص ص ن ا ر ب د ه ا گ د د ز ا و ن ع م ر ب ه ر ا ه

Διαβάστε περισσότερα

ارزیابی فراوانی و نوع میان وعده مصرفی در کودکان 3-6 ساله شهرستانهای بافت و رابر در سال 1391

ارزیابی فراوانی و نوع میان وعده مصرفی در کودکان 3-6 ساله شهرستانهای بافت و رابر در سال 1391 ارزیابی فراوانی و نوع میان وعده مصرفی در کودکان 3-6 ساله شهرستانهای بافت و رابر در سال 1391 3 ملوک ترابی 1 حمیدرضا پور اسالمی 2 اله یار سجادی 3 مرضیه کریمی افشار 4* مهرناز کریمی افشار پذیرش مقاله: 94/9/23

Διαβάστε περισσότερα

هیئت اندازه مدیرعامل وظیفه دوگانگی مدیره هیئت استقالل جمله از ش ركتي حاكميت متغیرهای ثانیا و مييابند كاهش درصد 48 ميشود.

هیئت اندازه مدیرعامل وظیفه دوگانگی مدیره هیئت استقالل جمله از ش ركتي حاكميت متغیرهای ثانیا و مييابند كاهش درصد 48 ميشود. حسینیان کاظم سید مرکز نور پيام دانشگاه حسابداری ارشد کارشناسی دانشجوی خوزستان سیمان شرکت مالی امور رئیس و عسلویه بینالمللی مقدم عبدالکریم دکتر نور پيام دانشگاه مدیریت و حسابداری گروه استادیار رفتار ب ر

Διαβάστε περισσότερα

:ﺎﻬﻳدﺎﺑ ﻲﺘﻧﺁ ﻲﻣﻮﻤﻋ يﺎهدﺮﻜﻠﻤﻋ لﺎﺼﺗا

:ﺎﻬﻳدﺎﺑ ﻲﺘﻧﺁ ﻲﻣﻮﻤﻋ يﺎهدﺮﻜﻠﻤﻋ لﺎﺼﺗا فصل ۴ ا نتي باديها ا نتي باديها گليكوپروتي ين هايي هستند آه نوسط پلاسماسل ها در پاسخ سيستم ايمني عليه يك ايمونوژن توليد مي شوند. به ا نتي باديها ايمونوگلوبولين نيز مي گويند زيرا چنانچه سرم حاوي ا نتي بادي

Διαβάστε περισσότερα

د ا ز ز ا ب ه ش ر و ال د ن

د ا ز ز ا ب ه ش ر و ال د ن ه د ا ز ز ا ب ه ش ر و ال د ن ا ر م ا ک 3 9 3 1 م و د ه ر ا م ش م ه د ه ر و د / ی ک ش ز پ م ا د ی ژ و ل و ی ب ر ک ی م ه ی ر ش ن 1 3 1-12 4 : 9 2 ی پ ا ی پ ی ا ه ه ی و س ی و ر ی ن ا ر ی ا ل س ع ر و ب ن ز

Διαβάστε περισσότερα

شام در یونان و در اروپا هستید

شام در یونان و در اروپا هستید You are in Greece, you are in Europe! Tu es en Grèce! Tu es en Europe! Είσαι στην Ελλάδα, είσαι στην Ευρώπη! THESSALONIKI ALEXANDROUPOLIS شام در یونان و در اروپا هستید ATHENS PATRAS I am 16 years old and

Διαβάστε περισσότερα

اقيانوسشناسي/ سال اول/ شماره 4 / زمستان 21-27/7/1389 نشريه علمي پژوهشي اقيانوسشناسي 1389 تمامي حقوق اين اثر متعلق به نشريه اقيانوسشناسي است.

اقيانوسشناسي/ سال اول/ شماره 4 / زمستان 21-27/7/1389 نشريه علمي پژوهشي اقيانوسشناسي 1389 تمامي حقوق اين اثر متعلق به نشريه اقيانوسشناسي است. قيانوسشناسي/ سال اول/ شماره 3/ پاييز 7-6/0/389 اقيانوسشناسي/ سال اول/ شماره 4 / زمستان 2-27/7/389 شاخص كيفيت (WQI) آب رودخانه كارون بهعنوان نشاندهنده اثرات پساب صابونسازي خرمشهر 2 * علي داداللهي سهراب

Διαβάστε περισσότερα

ص خ ش ش ن ا د ت ی ر ی د م ت ر ا ه م و ی ن ا م ز ا س ت ی ا م ح ز ا ک ا ر د ا ن ی ب ه ط ب ا ر ی س ر ر ب س

ص خ ش ش ن ا د ت ی ر ی د م ت ر ا ه م و ی ن ا م ز ا س ت ی ا م ح ز ا ک ا ر د ا ن ی ب ه ط ب ا ر ی س ر ر ب س ر 2 ف د ا ه ي ش ز و م آ ت ي ر ي د م و ر ب ه ر ه م ا ل ص ف ر ا س م ر گ د ح ا و ي م ال س ا د ا ز آ ه ا گ ش ا د 3931 تابستا 2 ه ر ا م ش. م ت ش ه ل ا س 7 2-7 4 ص ص ص خ ش ش ا د ت ر د م ت ر ا ه م و ا م ز ا س

Διαβάστε περισσότερα

١- مقدمه. Intrusion Detection System -١

١- مقدمه. Intrusion Detection System -١ سيستم تشخيص تهاجم مبتني بر شبکه عصبي ART رسول جليلي دانشكده مهندسي کامپيوتر دانشگاه صنعتي شريف تهران تلفن: ٦١٦٤٦١٧-٢١-٩٨+ jalili@sharif.edu مرتضي اميني دانشکده مهندسي کامپيوتر دانشگاه صنعتي شريف تهران

Διαβάστε περισσότερα

Archive of SID. اهواز ميباشد

Archive of SID.  اهواز ميباشد 2 3 مقاله كوتاه بررسي سرواپيدميولوژيك پاروويروس B9 توكسوپلاسما گوندي و كلاميديا تراكوماتيس در خانمهاي باردار مراجعهكننده به بخش زايمان بيمارستان امام خميني اهواز 3 2 امير سهرابي (M.Sc.) عليرضا سمربافزاده

Διαβάστε περισσότερα

چكيده سرگرد سيد جالل موسوي بيوكی باز نشستگي فرماندهي انتظامي استان يزد صورت گرفته است. در اين پژوهش جامعه

چكيده سرگرد سيد جالل موسوي بيوكی باز نشستگي فرماندهي انتظامي استان يزد صورت گرفته است. در اين پژوهش جامعه بررسي رابطه بين روش هاي مقابله با استرس كاركنان با ويژگي هاي فردي 1 آنها درآستانه بازنشستگي )بررسی موردی فرماندهي انتظامي استان يزد( چكيده 2 سرگرد سيد جالل موسوي بيوكی اين پژوهش مطالعه اي توصيفي- تحليلي

Διαβάστε περισσότερα

شناسائي راهکار مناسب بکارگيري هوش تجاري با استفاده از مدل QFD ( مورد مطالعه بانک ملت استان تهران )

شناسائي راهکار مناسب بکارگيري هوش تجاري با استفاده از مدل QFD ( مورد مطالعه بانک ملت استان تهران ) شناسائي راهکار مناسب بکارگيري هوش تجاري با استفاده از مدل QFD ( مورد مطالعه بانک ملت استان تهران ) 1 فاطمه کریمي دانشجوي دوره کارشناسي ارشد رشته مدیریت فناوري اطالعات دانشگاه آزاد اسالمي تهران ایران fatima.karimi04@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ی ا و ق ت د و ع س م ن

ی ا و ق ت د و ع س م ن ه د ک چ ت م ال س ر گ ش د ر گ ه ع س و ت ر د ر ث و م ل م ا و ع د ب ت و ل و ا و ا س ا ش ر و پ ل ر ب ک ا ل ع د س ا ر ا ا ه ف ص ا ه و ژ پ ص خ ا ش ه ا گ ش ه و ژ پ ر ا د ا ت س ا ا و ق ت د و ع س م ا ر ا ا ه ف

Διαβάστε περισσότερα

اثر سطوح مختلف مکمل تغذیهاي اسپیرولینا بر برخی فاکتورهاي خونی ایمنی و بیوشیمیایی سرم ماهی بنی انگشت قد به مدت 8

اثر سطوح مختلف مکمل تغذیهاي اسپیرولینا بر برخی فاکتورهاي خونی ایمنی و بیوشیمیایی سرم ماهی بنی انگشت قد به مدت 8 دره دهم شماره 2 تستان 1393 اثر مکمل غذایی جلبک اسپیرلینا pltensis) (Spirulin بر برخی از فاکترهاي خنی ایمنی بیشیمیایی سرم ماهی بنی Mesopotmichthys shrpeyi (Günther, 1874) 3 3 *2 1 رضا سلیقهده حید یاري سیدمحمد

Διαβάστε περισσότερα