Εγχειρίδιο για τη διεκδίκηση του ανέφικτου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εγχειρίδιο για τη διεκδίκηση του ανέφικτου"

Transcript

1 Εγχειρίδιο για τη διεκδίκηση του ανέφικτου

2 Τίτλος πρωτοτύπου: A user s guide to demanding the impossible, 2010 Αnti-copyright. Χρησιμοποιήστε και διαδώστε αυτή τη μετάφραση ελεύθερα. Βρείτε το κείμενο σε ηλεκτρονική μορφή στα ελληνικά και σε άλλες γλώσσες στο Κείμενα: Gavin Grindon & John Jordan Μετάφραση & επιμέλεια έκδοσης: ΜιssInformation - Σχεδιασμός έκδοσης: pineloth.net Εικονογράφηση: Richard Houguez Κυκλοφόρησε στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 2014 και τυπώθηκε από την κολλεκτίβα Rotta σε 500 αντίτυπα

3 Εγχειρίδιο για τη διεκδίκηση του ανέφικτου

4

5 Αυτή η έκδοση γράφτηκε μέσα σε ένα καταιγιστικό τρίημερο το Δεκέμβριο του 2010, κατά την πρώτη και τη δεύτερη μέρα των κινητοποιήσεων των Βρετανών φοιτητών ενάντια στις κυβερνητικές περικοπές, με την πρόθεση να μελετήσει τις δυνατότητες νέων δημιουργικών τρόπων δράσης στα σύγχρονα κινήματα. Μοιράστηκε για πρώτη φορά στο Long Weekend, μια δράση που έλαβε χώρα στο Λονδίνο με σκοπό να φέρει σε επαφή καλλιτέχνες και ακτιβιστές για να σχεδιάσουν και να εξελίξουν μαζί δράσεις για τις ημέρες που θα ακολουθούσαν, μέσα στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι διαμαρτυρίες με μαθήματα που διέκοψαν τη διεξαγωγή του βραβείου Turner στην Tate Modern, τη διαμαρτυρία στη National Gallery με τη συγγραφή συλλογικού μανιφέστου και τη βρετανική εκδοχή του bloc των βιβλίων (book bloc). 5

6 6 Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση Ποτέ δεν ξέρεις τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον. Υπό πολλές έννοιες, αυτό είναι το κλειδί για να συνεχίσουμε να ελπίζουμε. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα αφότου γράφτηκε το κείμενο, ένα ολόκληρο νέο κύμα κοινωνικών αγώνων ξέσπασε στην Ευρώπη, στη Βόρειο Αφρική και στις Η.Π.Α. Αυτοί οι αγώνες έφεραν τα δικά τους νέα χαρακτηριστικά, τακτικές και τρόπους οργάνωσης. Σε κάθε περίπτωση υπήρξε ένα πνεύμα ανοιχτότητας και δημιουργικού πειραματισμού που πυροδοτήθηκε από την επιθυμία του να κάνει κανείς πολιτική με διαφορετικό από τον συνηθισμένο τρόπο. Ενάντια στην επαγγελματοποίηση της δημιουργικής πολιτιστικής εργασίας, σαν πεδίο δράσης αποκλειστικά των καλλιτεχνών ή του «δημιουργικού κόσμου», και ενάντια στη θεσμοποίηση και τις ιεραρχίες της κομματικής

7 πολιτικής, οι κουλτούρες αυτών των αγώνων έκαναν ξεκάθαρο για άλλη μια φορά ότι τα κοινωνικά κινήματα είναι τα πιο ουσιαστικά πολιτισμικά πειράματα του 21ου αιώνα. Είναι μέσα στον αναβρασμό του αγώνα, στη ζέση της εξέγερσης, εκεί όπου ανακαλύπτουμε το πώς η συλλογική φαντασία και δημιουργικότητα, απελευθερωμένες από τις αλυσίδες του κεφαλαίου, μας δίνουν τη δυνατότητα να ζούμε καλύτερα και πιο όμορφα όλοι μαζί. Gavin Grindon & John Jordan Δεκέμβριος

8 «Δεν θεωρώ ότι η τέχνη έχει ποτέ επηρεάσει, πραγματικά, την πορεία των ανθρώπινων υποθέσεων.» Clement Greenberg 8

9 Η τέχνη είναι άχρηστη, έτσι μας λένε. Με το που θα επηρεάσει πραγματικά τον κόσμο θα χάσει την θέση της σαν τέχνη. (Ποτέ δεν ξέρεις, μπορεί να πέσει στο επίπεδο του να γίνει εργαλειακή, προπαγάνδα, ή ακόμα χειρότερα όμοια με τη δουλειά ενός τεχνίτη!) Το περίεργο είναι ότι αυτοί που μας τα λένε αυτά είναι συχνά οι ίδιοι που επιφυλάσσουν για την τέχνη την πιο ωμή εργαλειακή χρήση το εμπόριο της τέχνης. Ίσως αυτό που εννοούν είναι ότι η τέχνη είναι άχρηστη όταν δεν έχει σαν τελικό σκοπό το κέρδος. Και ίσως είναι η ίδια λογική με αυτήν που ισχυρίζεται ότι η εκπαίδευση δεν έχει καμία χρησιμότητα πέρα από το να μας παγιδεύει στον αλλοτριωμένο κόσμο της δουλειάς και της κατανάλωσης. Αυτός ο οδηγός είναι για όσους από εμάς υποψιάζονται ότι η τέχνη έχει άλλες χρήσεις και είναι έτοιμοι να τις αναζητήσουν. 9

10 «Η τέχνη δεν είναι έννοια, είναι κίνηση. Δεν έχει σημασία το τι είναι η τέχνη, αλλά το τι κάνει.» Gilles Deleuze 10

11 Η «τέχνη» ήταν πάντα χρήσιμη σε ορισμένους. Όταν γίνεται εμπόρευμα-αντικείμενο, περιορισμένο από τα όρια της αγοράς, ενισχύει μέσω της αισθητικής τις αξίες της καθεστηκυίας τάξης, όταν είναι «πολιτική τέχνη» κλεισμένη με ασφάλεια σε ένα μουσείο γίνεται ένα «cool» πολιτιστικό προσωπείο που καλύπτει το πόσο καταστροφικός είναι ο καπιταλισμός. Αλλά η τέχνη έχει και μιαν άλλη ιστορία. Μια ιστορία στην οποία δραπετεύει από τις φυλακές του κόσμου της τέχνης, ξεχνάει το όνομά της, αφήνει στην άκρη το αστροφώτιστο εγώ της και γίνεται ένα συλλογικό κίνημα δημιουργίας που βρίσκει την εφαρμογή του στο υλικό της καθημερινής ζωής. Σε τέτοιες στιγμές, η τέχνη μπαίνει σε άλλες σχέσεις, άλλα είδη δημιουργίας εμφανίζονται. Απελευθερωμένη από τις απαιτήσεις της αγοράς, αρχίζει να ξαναδημιουργεί τη ζωή που υπάρχει ανάμεσά μας. Μεταμορφώνοντας τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσουμε σχέσεις και κάνουμε τέχνη, τον τρόπο με τον οποίο αρνούμαστε και επαναστατούμε, τον τρόπο με τον οποίο ερωτευόμαστε και τρώμε. Όταν αυτό γίνεται μέσα στη ζέση του αγώνα, σε μια κατάληψη, σε ένα κοινωνικό κίνημα, σε μια διαμαρτυρία νέες φιλίες υφαίνονται, νέες μορφές συμβίωσης γίνονται εφικτές. Αυτού του είδους ο 11

12 12 πολιτισμός μας ενώνει αντί να μας διαχωρίζει, μας επιτρέπει να βρούμε ο ένας τον άλλον ανάμεσα στα συντρίμμια. Τέτοιες στιγμές ξαναδημιουργούν τα συναισθήματα και διεγείρουν τις αισθήσεις που εφέραν το όνομα «τέχνη» και παρ όλα αυτά χτίζουν διαφορετικές επιθυμίες και κόσμους, ίσως μάλιστα επιθυμίες και κόσμους που κάποιοι κάποτε τόλμησαν να ονομάσουν αδύνατους. Αυτή είναι η τέχνη που δεν μας δείχνει τον κόσμο, αλλά τον αλλάζει. Αυτή η τέχνη των κοινωνικών κινημάτων έχει την δική της μυστική ιστορία από επαναστατικές δράσεις, εικόνες με λεπτά νοήματα, εξεγερσιακές επινοήσεις και σαγηνευτικούς ήχους. Η πρόκληση για μας σήμερα είναι όχι απλά να θυμηθούμε (και να ανασυνθέσουμε) τη μυστική ιστορία της τέχνης, αλλά να ανακαλύψουμε και να δημιουργήσουμε ρεύματα στο παρόν που να παρέχουν εναλλακτικές διεξόδους από την τωρινή κρίση.

13 Αυτός ο οδηγός δεν είναι οδικός χάρτης ή εγχειρίδιο οδηγιών χρήσης ενός αντικειμένου. Είναι ένα σπίρτο που κάποιος ανάβει μέσα στο σκοτάδι, ένα αυτοσχέδιο πολυεργαλείο για να σας βοηθήσει να χαράξετε το δικό σας μονοπάτι ανάμεσα στα χαλάσματα του παρόντος, που ζεσταίνεται από τις ιστορίες και τις στρατηγικές όσων συγκινήθηκαν από τα λόγια του Bertold Brecht : «Η τέχνη δεν είναι ένας καθρέφτης στραμμένος προς την πραγματικότητα, αλλά ένα σφυρί με το οποίο της δίνεις μορφή». 13

14 * Εδώ και τώρα. 14

15 Το καλύτερο μέσο είναι το παρόν. Όπως είπε ο Joseph Beuys, «Μην περιμένεις για να ξεκινήσεις, χρησιμοποίησε αυτά που έχεις». Ξεκίνα από εκεί που είσαι. Διάολε, έχεις ήδη ξεκινήσει. Ποια είναι τα εργαλεία και οι τάσεις γύρω σου; Μέσα σου, πίσω σου; Μπορείς να ξεκινήσεις με το ίδιο σου το σώμα. Είναι το οικοσύστημα που γνωρίζεις καλύτερα, εκεί από όπου πηγάζουν οι περισσότερες γνώσεις και τα περισσότερα όνειρά σου. Η τέχνη των κοινωνικών κινημάτων έχει ξεκινήσει πολλές φορές χρησιμοποιώντας τις συλλογικές performances, στις οποίες το σώμα αποτελεί δομικό στοιχείο, σαν την πρώτη και πλέον αστείρευτη πηγή. Όταν η Sylvia Pankhurst παράτησε τις σπουδές της στο Royal College of Art για να προσφέρει τη δημιουργικότητά της στο κίνημα των Σουφραζέτ, ο κινητήριος μοχλός για τις δράσεις της ήταν η παραστατική δυναμική του γυναικείου σώματος. Σχεδίασε δράσεις όπου σώματα μπλόκαραν και σαμποτάριζαν τις αδικίες του συστήματος, η εικόνα γυναικών με κρινολίνα που έκαναν ριζοσπαστικές δράσεις τρομοκρατούσε τις αρχές, οι δράσεις τους διηγούνταν μια νέα ιστορία που έφερνε σε αμηχανία όσους βρίσκονταν στην εξουσία. 15

16 16 Αλλά τι άλλο έχεις πρόχειρο; Μπογιά; Μηχάνημα σιδεροκόλλησης; Φωτοτυπικά; Τι μπορείς να κάνεις με αυτά; Τι «άλλο» μπορείς να κάνεις με αυτά; Το 1968 στο Παρίσι, όταν κατά τη διάρκεια της εξέγερσης οι φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών κατέλαβαν τη σχολή τους, κατέλαβαν και τα εργαστήρια μεταξοτυπίας και έφτιαξαν χιλιάδες αφίσες. Επανοικειοπούμενοι την επαναστατική τέχνη της αφίσας, που είχε χαθεί στη Γαλλία, κυρίως λόγω των νόμων που απαγόρευαν την αφισοκόλληση, οι φοιτητές γέμισαν τους τοίχους της πόλης με απλές γραφιστικές εικόνες, η δημιουργικότητά τους ξεπέρασε τον νόμο όπως έλεγε μια από τις αφίσες «απαγορεύονται οι απαγορεύσεις».

17 17

18 18 * Έχε τα μάτια σου ανοιχτά, έχε τ αυτιά σου τεντωμένα

19 Για να αποδομήσουμε και να επανεφεύρουμε θεσμούς ή συστήματα πρέπει να ξεκινήσουμε από τη βάση, από την κουλτούρα πάνω στην οποία στηρίζονται. Η κουλτούρα είναι το υλικό υπόστρωμα της πολιτικής, τα βαλτωμένα θεμέλια πάνω στα οποία έχει χτιστεί, αλλά αυτά τα θεμέλια δεν μπορούν να αλλάξουν με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο αλλάζει ένας νόμος μεταλλάσσονται όταν εισχωρήσουμε μέσα τους σε μοριακό επίπεδο, ανάμεσα στις αδύναμες γραμμές, τους πόρους και τα κενά, σκάβοντας υπόγεια τούνελ σαν ένας γεροτυφλοπόντικας που ανοίγει χιλιάδες πιθανά νοτιοδυτικά περάσματα. Ευτυχώς για σας, είστε ήδη σε αυτό το σημείο. 19

20 20 Γνώρισε τον εχθρό σου με ποιον τρόπο κινείται, αντιδρά, αλλάζει, παίρνει μορφή, λέει ψέματα. Γνώρισε τα υλικά σου τους ανθρώπους και τις κινήσεις γύρω σου, τους τόπους τους οποίους καταλαμβάνεις, τις επιθυμίες που κρατάς μέσα σου. Πρέπει να έχεις κοιτάξει τόσο επίμονα το υλικό σου ώστε να μπορείς να το καθοδηγήσεις με τα μάτια κλειστά. Όπως λέει ο τυφλοπόντικας, μιλώντας για το ποτάμι στο Ο άνεμος στις ιτιές, «ζω μέσα του, μαζί του, από αυτό». Ξεκίνα να κατοικείς μέσα σε αυτό που θέλεις να μεταμορφώσεις, αφέσου στη ροή του μέχρι που η σχέση σας να γίνει μια συμπαγής ενότητα. Νιώσε τις δομές του και τα δίκτυά του τόσο βαθιά, ώστε με κάποιον τρόπο να γίνουν ένα με εσένα.

21 Κοίταξε γύρω σου. Βρισκόμαστε στο μεσοδιάστημα ανάμεσα σε βεβαιότητες, μια ιστορική στιγμή όπου η κοινωνία είναι πιο εύπλαστη από το κανονικό, όπου οι δυνατότητες είναι ισχυρές και οι μορφές της ζωής αλλάζουν με μεγάλη ταχύτητα. Κατά τη διάρκεια της Παρισινής Κομμούνας, οι ιμπρεσιονιστές δραπέτευσαν από την εξεγερμένη πόλη για να βρουν ηρεμία και γαλήνη στα προάστια. Ο Gustave Courbet όμως άφησε κάτω τα πινέλα του και δόθηκε ολοσχερώς στην Κομμούνα. «Είμαι βουτηγμένος ως τον λαιμό στην Πολιτική», έγραφε από το Παρίσι, το οποίο περιέγραφε σαν παράδεισο χωρίς την αστυνομία. Με την τολμηρή του φαντασία, σχεδίασε τη γιορτή κατά τη διάρκεια της οποίας έριξαν τη στήλη της Vendôme, το μισητό αυτό δημόσιο μνημείο της αυτοκρατορίας και της ιεραρχίας. Η συλλογική εξέγερση έγινε η ζωγραφική του, η πόλη ο καμβάς του. 21

22 22 * Λιποτάκτησε

23 Όταν πια θα έχεις γνωρίσει τα υλικά και τον τόπο σου... θα είναι ώρα να δραπετεύσεις. Όλα ξεκινάνε με ένα σάλτο. Λιποταξία όχι ως υποχώρηση, αλλά ως δέσμευση. Αν αντιτίθεσαι στη λογική τού να μετατραπεί η τέχνη ή η εκπαίδευση σε εμπόρευμα, τότε αντιτίθεσαι ήδη στο να προσδιορίζεσαι εσύ ο ίδιος από αυτήν τη λογική: δεν είσαι ο καλλιτέχνης, ο φοιτητής ή ο εργάτης που χρειάζεται το κεφάλαιο. Αυτό σημαίνει ότι έχεις ήδη αρχίσει να καταργείς τον εαυτό σου. «Το γεγονός ότι κατασπαράσσω τον εαυτό μου δείχνει απλά ότι υπάρχω», δήλωνε στο μανιφέστο που συνόδευε τον μαύρο πίνακα πάνω σε μαύρο ο Rodchenko το Αυτή η αυτοκατάργηση, ή η άρνηση αυτού του κομματιού του εαυτού σου που το κεφάλαιο θέλει να ορίζει, σηματοδοτεί μια αλλαγή συμπεριφοράς, μια αντίδραση με τρόπους που μπορεί ακόμα να μην έχουν όνομα. Αλλά χωρίς την ταυτότητά σου είσαι ελεύθερος, αυτό που κάνεις γίνεται πιο σημαντικό από αυτό που είσαι, κι αυτό που κάνεις μπορεί να είναι το οτιδήποτε. Θα εκπλαγείς με το πως η τέχνη που ξεχνάει το όνομά της μπορεί να εισχωρήσει στα πιο απίθανα μέρη. Το να προχωράς σε άλλους τρόπους δημιουργίας, άλλους τρόπους να συνάπτεις σχέσεις, σημαίνει να γλιστράς, τουλάχιστον εν μέρει, έξω από τις σελίδες της ιστορίας της τέχνης και των 23

24 24 θεσμών της. Αλλά δεν θα είσαι το πρώτο φάντασμα που θα στοιχειώσει τη σχολή καλών τεχνών... Η ριζοσπαστική άρνηση των Ντανταϊστών, που αντιτίθεντο στον πόλεμο, την εργασία, την τέχνη, την αυθεντία, τη σοβαρότητα και την ορθολογικότητα, όταν ενώθηκε με τους σκληροπυρηνικούς κύκλους των αντιπολεμικών και αντικαπιταλιστικών κινημάτων του Βερολίνου της Βαϊμάρης, έφερε στο φως πρωτοφανείς δημιουργικές μορφές αντίστασης. Ντυμένοι σαν οπλίτες παρέλασαν στους δρόμους της πόλης βελάζοντας σαν πρόβατα, σαν να οδηγούνταν στη σφαγή του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Ιδρύοντας την «Χριστός Α.Ε.», εξέδιδαν επίσημα πιστοποιητικά χριστιανοσύνης σε πολίτες που ήθελαν να καταχωρηθούν ως ακατάλληλοι για κατάταξη. Έστειλαν αμφιλεγόμενα δώρα σε στρατιώτες στο μέτωπο, «δύο μπλούζες, μια λευκή, μία με λουλούδια, ένα ζευγάρι μανσέτες, ένα λεπτοκαμωμένο κόκκαλο για παπούτσια, ένα σετ από τσάι σε φακελάκια, τα οποία, σύμφωνα με τις χειρόγραφες επιγραφές στα ταμπελάκια, προκαλούν υπομονή, γλυκά όνειρα, σεβασμό προς τις αρχές και πίστη στον θρόνο». Το Dada μας θύμισε ότι τυλιγμένο γύρω από ένα τεράστιο ΟΧΙ μπορεί να

25 βρίσκεται ένα συναρπαστικό ΝΑΙ, η ξέφρενη γιορτή την οποία μπορούμε να στήσουμε ενώ δημιουργούμε κοινότητες άρνησης. Όπως παραδέχεται και ο κριτικός τέχνης Brian Holmes, μεγάλο μέρος αυτού που ονομάζουμε «πολιτική τέχνη» στον κόσμο της τέχνης ασχολείται μόνο προσχηματικά με την πολιτική. Στην πλειοψηφία της είναι «πολιτική των εικόνων», αναπαραστάσεις πολιτικών δράσεων. Το να βγεις έξω από το κάδρο της αναπαράστασης στο πλαίσιο του κόσμου της τέχνης σε βάζει σε μπελάδες. Πέρυσι, το Laboratory of Insurrectionary Imagination (Labofii Εργαστήρι Εξεγερσιακής Φαντασίας) είχε προσκληθεί να στήσει ένα εργαστήρι σχετικά με την τέχνη και τον ακτιβισμό στην Tate Modern, το οποίο ονόμασαν «Η ανυπακοή γράφει ιστορία». Οι επιμελητές της Tate ήθελαν το εργαστήρι να λήξει με μια παρέμβαση με μορφή δημόσιας performance. Όταν οι επιμελητές ενημέρωσαν το Labofii μέσω ότι δεν μπορούσαν να κάνουν παρέμβαση ενάντια στους σπόνσορες του μουσείου (που τύχαινε να είναι η ΒΡ), οι άνθρωποι του Labofii αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν το συγκεκριμένο σαν υλικό για το εργαστήρι. Προβάλλοντάς 25

26 το στον τοίχο, ρώτησαν τους συμμετέχοντες αν θα έπρεπε το εργαστήρι να υπακούσει ή όχι στις εντολές των επιμελητών. Παρ όλες τις προσπάθειες των ανθρώπων της Tate να σαμποτάρουν τη συζήτηση, οι συμμετέχοντας κατέληξαν να κάνουν μια δράση ενάντια στην επιχορήγηση της ΒΡ και στη συνέχεια δημιούργησαν μια συλλογικότητα που είχε σαν σκοπό να απελευθερώσει την Tate από τους βαρόνους του πετρελαίου. Λίγους μήνες αργότερα η συλλογικότητα έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο όταν έχυσε εκατοντάδες λίτρα μαύρης μελάσσας μέσα και έξω από το μουσείο, κατά τη διάρκεια του εορτασμού για τα 20 χρόνια χορηγίας της ΒΡ, που λάμβανε χώρα την ίδια στιγμή που στον κόλπο του Μεξικού υπήρχε διαρροή πετρελαίου. Προφανώς η Tate δεν θα προσκαλέσει ποτέ ξανά το Labofii, αλλά η λιποταξία τους τούς απελευθέρωσε, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συνεχίσουν να κάνουν ασυμβίβαστες δράσεις χωρίς να εξαρτώνται από το να γίνουν αρεστοί στο μουσείο. 26

27 27

28 28 * Κάνε πρόβα το μέλλον

29 «Να είστε προσεχτικοί με το παρόν που φτιάχνετε γιατί πρέπει να μοιάζει με το μέλλον που ονειρεύεστε», έλεγε το σύνθημα που έγραψε η αναρχοφεμινιστική καλλιτεχνική ομάδα Mujeres Creando με τεράστια χειρόγραφα γράμματα σε έναν παλιό τοίχο στη La Paz. Αυτή η ομάδα, όπως και πολλοί ακόμα καλλιτέχνες-ακτιβιστές, γνωρίζουν ότι το μέλλον δεν είναι κάπου εκεί έξω, περιμένοντας να καταφτάσει σαν αμαξοστοιχία της αποκάλυψης. Είναι κάτι που φτιάχνουμε τώρα, στο παρόν και η υπευθυνότητα για το παρόν είναι η μόνη σοβαρή υπευθυνότητα για το μέλλον. Μια πορεία απ το ένα σημείο στο άλλο με πικέτες, επαναλαμβανόμενα συνθήματα που εκφέρονται από τραχιές φωνές, διαδηλωτές κολλημένοι στο κρύο για ώρες, πλήθη που ακούν έναν άνθρωπο με μούσι να βγάζει λόγο, βαρετά πανό που κρέμονται από κτήρια, φυλλάδια γεμάτα με καταστροφολογικές στατιστικές... Μοιάζουν αυτές οι πράξεις με το μέλλον που θέλουμε; Με ποιον άλλο τρόπο μπορούμε να εκφράσουμε τα αιτήματα και τις επιθυμίες μας; Πώς αλλιώς μπορούν να μοιάζουν οι δράσεις μας, και τι άλλα αισθήματα μπορούν να προκαλούν; 29

30 30 Φαντασιωνόμενος την τέχνη του μέλλοντος, ο Alan Kaprow πίστευε ότι «Μπορεί να δούμε ολόκληρο το νόημα της τέχνης να αλλάζει βαθύτατα από σκοπός να γίνει μέσο, από μια υπόσχεση για την τελειότητα σε κάποιο άλλο βασίλειο, να γίνει υπόδειγμα για έναν τρόπο ζωής με νόημα σε τούτο το βασίλειο που μας έτυχε να ζούμε». Προπαγανδιστής των χάπενινγκ, δηλαδή των περφόρμανς που εξάλειψαν τα όρια μεταξύ κοινού και δημιουργού τη δεκαετία του 60, κατάλαβε ότι η τέχνη εμπεριέχει τη δυνατότητα της δημιουργίας εικόνων του μέλλοντος που μπορούν να δοκιμαστούν στο εδώ και τώρα. Οι πιο επιτυχημένες πολιτικές δράσεις κάνουν το ίδιο πράγμα. Δεν απαιτούν απλά ή μπλοκάρουν κάτι, προβάλλουν τα όνειρά μας, δεν λένε απλά ΟΧΙ, αλλά δείχνουν πως αλλιώς θα μπορούσαμε να ζούμε. Τα Reclaim the Streets πάρτυ τη δεκαετία του 90 δεν απελευθέρωναν απλά τους δρόμους από την κίνηση που μολύνει, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι τους γέμιζαν με σώματα που χόρευαν, με μουσική και με μια οπτική του κόσμου όπου η πολιτική έχει να κάνει με την απόλαυση και όχι με τη θυσία. Είχαν να κάνουν με το να ενσαρκώσεις την αλλαγή, και όχι με το να περιμένεις μιαν επανάσταση να

31 τη φέρει. Όταν φοιτητές σε ολόκληρη τη χώρα καταλαμβάνουν αίθουσες στα πανεπιστήμιά τους και δημιουργούν διαφορετικές μορφές εκπαίδευσης μέσα σε αυτές, αρνούνται και χτίζουν ταυτόχρονα. Κάποιοι φοιτητές από το Πανεπιστήμιο Goldsmith μετέφεραν πρόσφατα αυτήν τη λογική τού «ναι και όχι» σε απρόβλεπτα μέρη. Ξεκίνησαν το δικό τους ίδρυμα, το The University of Strategic Optimism (Το Πανεπιστήμιο της Στρατηγικής Αισιοδοξίας), και αντί να δεχτούν την εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης, άρχισαν να εκπαιδεύουν την αγορά, δίνοντας διαλέξεις που καταλάμβαναν και επανανοηματοδοτούσαν τόπους κατανάλωσης το χολ μιας τράπεζας, τους διαδρόμους ενός σούπερ μάρκετ σαν τόπους όπου μπορείς να μάθεις και να συζητήσεις μαζί με άλλους. Στα μέσα της δεκαετίας του 60, εξόριστοι καλλιτέχνες και ηθοποιοί από το Σαν Φρανσίσκο, που αυτοαποκαλούνταν Diggers, άνοιξαν ένα μαγαζί, «Το Δωρεάν Μαγαζί», όπου μπορούσε κανείς να αφήνει, να ανταλλάσσει ή να παίρνει αγαθά. Οι ρόλοι, επίσης, εναλλάσσονταν. Μια επιγραφή στο μαγαζί έγραφε «Αν κάποιος ζητήσει να δει τον διευθυντή, πες του ότι πως διευθυντής είναι ο 31

32 32 ίδιος». Έγινε στέκι όπου ανυπότακτοι του πολέμου στο Βιετνάμ μπορούσαν να βρουν μια αλλαξιά ρούχα και χαρτιά με «επίσημες» σφραγίδες, αφήνοντας τη στρατιωτική τους στολή στο ράφι. Σέρβιραν δωρεάν φαγητό μέσα από ένα τεράστιο κίτρινο πλαίσιο σε όσους πηγαινοέρχονταν στο μαγαζί, έστησαν δωρεάν κλινικές για την υγεία... Ισχυρίζονταν ότι τα πάντα μπορούν να είναι δωρεάν, και έδειχναν πως αυτό μπορεί να γίνει πραγματικότητα, κάνοντας αυτό που ονόμαζαν «Life-acting» (Ζωή-ηθοποιία), όπου η τέχνη ήταν μέρος της ζωής κάποιου, και όχι κάτι αποκομμένο από αυτήν. Παρόλο που η αστυνομία έκλεισε το μαγαζί, η δημιουργική τους τακτική διαδόθηκε σε όλες τις Η.Π.Α., σε σημείο που μέχρι και πρόσφατα άνοιξε στο ανατολικό Λονδίνο, στην Commercial Street (οδός Εμπορίου) ένα Non- Commercial House Free Store (Μη Εμπορικό Δωρεάν Κατάστημα).

33 Περισσότερες πληροφορίες, αναπαραστάσεις ή εικόνες πολιτικής δεν θα μας δώσουν κίνητρα για δράση, αυτό που μας κινεί είναι το να γευόμαστε όνειρα από αυτό που θα μπορούσε να υπάρχει, να μπαίνουμε στις ρωγμές, εκεί όπου ένας άλλος κόσμος αρχίζει να αχνοφαίνεται. 33

34 34 * Κατασκεύασε μετακαπιταλιστικές μηχανές.

35 Όλοι μπορούμε να γίνουμε μηχανικοί της φαντασίας. Ο Μαρξ υποστήριζε ότι μας έχουν στερήσει τη «συλλογική μας νοημοσύνη», όλη τη συλλογική γνώση και τις δεξιότητες που χρησιμοποιούμε για να φτιάχνουμε πράγματα, και αντ αυτού την έχουν ενσωματώσει στα μηχανήματα της εργασίας μας. Τι θα γινόταν αν με κάποιον τρόπο σχεδιάζαμε εκ νέου αυτές τις μηχανές; εάν πραγματοποιούσαμε αυτό που υποστήριζε και ξεκίνησε ο Guy Debord, «να παράγουμε τους εαυτούς μας όχι τα πράγματα που μας σκλαβώνουν». Ποια είναι τα μηχανήματα με τα οποία εργάζεσαι; Τα σήματα του δρόμου και οι διαφημιστικές αφίσες; Το internet και τα κοινωνικά δίκτυα; Τα ρούχα που φοράς; Τα ακριβά καταστήματα; Τα κινητά τηλέφωνα; Σαν την πρώτη «σαμποτέρ» που, πετώντας το ξύλινο παπούτσι της, το σαμπό (sabot στα γαλλικά), μέσα στη μηχανή του εργοστασίου ώστε να την μπλοκάρει μέχρι να σταματήσει, παρήγαγε ελεύθερο χρόνο για την ίδια, αντί για κέρδη για το αφεντικό της, μπορούμε να προγραμματίσουμε αντίστροφα τον κόσμο γύρω μας. Στο Buenos Aires, σαν απάντηση στην αμνηστία που δόθηκε στους δικτάτορες που 35

36 36 «εξαφάνισαν» χιλιάδες ανθρώπων, το Grupo de Arte Callejero (Ομάδα Τέχνης του Δρόμου), αντλώντας από τα οπτικά διδάγματα της εννοιολογικής τέχνης, εγκατέστησε πραγματικές πινακίδες σηματοδότησης στους δρόμους και ανάρτησε δημοσίως χάρτες στους οποίους δηλωνόταν ξεκάθαρα η τοποθεσία της κατοικίας των γενοκτόνων στρατηγών. Στην Αυγή του 21ου αιώνα, καλλιτέχνες-ακτιβιστές από τη Βαρκελώνη ονόμασαν την ομάδα τους Yomango υπονομεύοντας τη μοδάτη μάρκα Mango και δημιουργώντας με αυτό τον τρόπο ένα λογοπαίγνιο που σήμαινε «εγώ σουφρώνω» στην ισπανική αργκώ. Σκοπός τους ήταν να επανεφεύρουν τη διαδικασία του να βγαίνει κανείς για ψώνια και δήλωναν ότι «δεν είναι ανάγκη να αποποιηθούμε την επιθυμία μας για υλικά αγαθά, αρκεί να τα σουφρώνουμε». Μετέτρεψαν την κλοπή από τα πολυκαταστήματα σε μια μορφή κοινωνικής τέχνης και σε μια αυτόνομη επιθυμητή μάρκα, όπου η ξεφτισμένη τρύπα στο πίσω μέρος ενός τζιν παντελονιού από όπου είχε αφαιρεθεί το αντικλεπτικό, διαφημιζόταν σαν κάτι πιο γαμάτο από τη μάρκα Levis. Προσέφεραν εργαστήρια κατά τη διάρκεια των οποίων μοιράζονταν αποτελεσματικές τεχνικές κλεψίματος, έφτιαχναν

37 στυλάτες τσάντες και ρούχα που ήταν ικανά να παροπλίσουν τους συναγερμούς των καταστημάτων, ή είχαν γιγάντιες τσέπες κατάλληλες για να κρύβει κανείς πράγματα μέσα τους, και μετέτρεψαν αυτό που κανονικά είναι μια δόλια δραστηριότητα σε μια καρναβαλική δράση που αμφισβητούσε τη μαζική κατανάλωση. Όταν ένα από τα κλεμμένα φορέματά τους παρουσιάστηκε στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης της Βαρκελώνης, οι γραφειοκράτες της πόλης έγιναν έξω φρενών. Στο Βερολίνο περίπου την ίδια περίοδο, οι Umsonst διεξήγαγαν μια διαφημιστική καμπάνια χρησιμοποιώντας αφίσες και flyers με επίσημο ύφος, που ανακοίνωναν την ελεύθερη είσοδο σε ένα «δημόσιο» μουσείο που πρόσφατα είχε αρχίσει να χρεώνει εισιτήριο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Center for Tactical Magic (Κέντρο για την Τακτική Μαγεία) έφερε ένα φορτηγάκι που κανονικά πουλούσε παγωτό και το μετέτρεψε σε ένα μηχάνημα διανομής ριζοσπαστικής λογοτεχνίας (σε πολλές γεύσεις φυσικά), αντιασφυξιογόνων μασκών και νοστιμότατου παγωτού στις κοινωνικές κινητοποιήσεις. 37

38 38 Ποια μετα-καπιταλιστική μηχανή περιμένει να γεννηθεί μέσα στη φαντασία σου;

39 39

40 40 *Σχεδίασε την αντίσταση

41 Κατά τη διάρκεια του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, μερικοί Ρώσσοι άφησαν στην άκρη το όνομα καλλιτέχνης για να περιγράψουν τους εαυτούς τους σαν κονστρουκτιβιστές ή μηχανικούς. Προσπάθησαν να φανταστούν και να σχεδιάσουν αντικείμενα κατάλληλα να ενθαρρύνουν αισθήματα και κοινωνικές σχέσεις διαφορετικές από αυτές που παρήγαγε ο καπιταλισμός. «Εσύ, ο νέος και τολμηρός... διώξε από πάνω σου το άγγιγμα των κυρίαρχων αρχών» διακύρρησε ο Kazimir Malevich, «καθάρισε, γνώρισε, και χτίσε τον κόσμο έχοντας συνείδηση της εποχής σου». Όμως οι ορθόδοξες μαρξιστικές κρατικές αρχές κατέπνιξαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τη δημιουργικότητα του ίδιου και των συντρόφων του. Ακολούθησαν τα γκούλαγκ και οι αυτοκτονίες και το μόνο που απέμεινε είναι μια μελαγχολική υποσημείωση στην ιστορία της τέχνης. Αλλά η ιδέα του επανασχεδιασμού των αντικειμένων της αντίστασης δεν έχει εξαλειφθεί. 41

42 42 Το 1999, στο πλαίσιο του παγκόσμιου Carnival Against Capitalism (Καρναβαλιού Ενάντια στον Καπιταλισμό) που ταρακούνησε οικονομικά τμήματα σε ολόκληρο τον κόσμο, κατασκευάστηκαν πολυλειτουργικές μάσκες για τη δράση του Λονδίνου. Συνδυάζοντας από τη μία οδηγίες για να διαχωρίζεται αυθόρμητα το πλήθος, ώστε να μπερδεύει την αστυνομία, και από την άλλη την προστασία από τις κάμερες παρακολούθησης, οι μάσκες έκαναν το καρναβάλι ταυτόχρονα όμορφο και αποτελεσματικό. Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων διαμαρτυριών στη Ρώμη, φοιτητές κατασκεύασαν ασπίδες για να προστατευτούν από τα χτυπήματα της αστυνομίας που πάνω τους είχαν ζωγραφισμένα εξώφυλλα από βιβλία. Η ίδια η κουλτούρα φάνηκε να αντιστέκεται στις περικοπές. Κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών του Climate Camp του 2007, εμφανίστηκαν ασπίδες που είχαν τυπωμένα πάνω τους τεράστια φωτογραφικά πορτρέτα με τα πρόσωπα κλιματικών προσφύγων που σε στοίχειωναν. Οι κάμερες της τηλεόρασης πήραν πλάνα όπου η αστυνομία χτυπούσε πάνω σε αυτά τα πρόσωπα με τα γκλομπς για να συγκρατήσει το πλήθος. Τέτοιου είδους επανασχεδιασμός μπορεί να είναι άμεσα λειτουργικός, και ταυτόχρονα συμβολικά ισχυρός.

43 Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, το Reclaim the Streets εφηύρε το «έξυπνο οδόφραγμα». Τρεις στύλοι στέκονταν σε σχήμα τριγώνου με έναν ευκίνητο διαδηλωτή να βρίσκεται στην κορυφή τους. Αυτά τα ανθρώπινα τρίποδα έκλειναν το δρόμο στα αυτοκίνητα, τον άνοιγαν όμως στους ανθρώπους! Τον περασμένο χειμώνα, το Labofii σε συνεργασία με το Climate Camp, συγκέντρωσε καλλιτέχνες, μηχανικούς ποδηλάτων, μηχανικούς και φιλοσόφους για να ξαναφανταστούν τις (λάθος) χρήσεις ενός ποδηλάτου κατάλληλου για κοινωνική ανυπακοή (αρχικά το πρότζεκτ τους είχε ανατεθεί από το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης της Κοπεγχάγης, αλλά το σχέδιο ακυρώθηκε όταν έγινε ξεκάθαρο ότι όταν μιλούσαν για «κοινωνική ανυπακοή» το εννοούσαν). Τα σχέδια έγιναν κατά τη διάρκεια εργαστηρίων στην Arnolfini Gallery στο Bristol, και έπειτα το project ταξίδεψε στη Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα στην Κοπεγχάγη όπου εκατοντάδες από τα εγκαταλελειμμένα ποδήλατα της πόλης μεταμορφώθηκαν. Οργανωμένα σε σμήνη, υπήρχαν δίπατα ποδήλατα που είχαν συγκολληθεί μεταξύ τους με τέτοιον τρόπο ώστε να δημιουργήσουν πλατφόρμες που 43

44 44 κουβαλούσαν προτζέκτορες, τουαλέτες και κόσμο. Υπήρχαν, ακόμα, ποδήλατα με κέρατα ταύρου που έβγαζαν αλλόκοτες στριγγλίες ανάμεσα στο κινούμενο πλήθος μέσα από πεντακάναλες ηχητικές εγκαταστάσεις, και τέλος υπήρχαν ποδήλατα με μικρές τροποποιήσεις που μπορούσαν να συνδεθούν μεταξύ τους ώστε να δημιουργήσουν αυτοσχέδια οδοφράγματα.

45 Τα ανιαρά παλιά τελετουργικά διαμαρτυρίας είναι εύκολο να αντιμετωπιστούν, λίγη, όμως, φαντασία φτάνει το πράγμα πολύ πιο πέρα όταν εφαρμόζεται στον σχεδιασμό της αντίστασης. 45

46 46 *Εκτέλεσε με «λάθος» τρόπο

47 Κανείς δεν ξέρει τι μπορεί να κάνει ένα σώμα. Και η κοινωνική ανυπακοή είναι ακριβώς αυτό: να εκτελεί κανείς με «λάθος» τρόπο την ιδιότητα του πολίτη. Ένα από τα μεγαλύτερα όπλα σου είναι η έκπληξη και το παράλογο. Οπότε αντέδρασε. Στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 60, οι Provos (διάσημοι για την εφεύρεση του προγόνου αυτού που σήμερα ονομάζουμε Boris Bike, δηλαδή τα βαμμένα λευκά τους ποδήλατα που άφηναν για ελεύθερη χρήση σε διάφορα σημεία της πόλης) μετέτρεψαν τα καλλιτεχνικά happenings σε πολιτικά happenings, ξεκινώντας μια τάση δημιουργικού πειραματισμού με τη μορφή που μπορεί να πάρει μια μαζική διαδήλωση. Μέσα από αυτόν τον πειραματισμό δημιουργήθηκαν μορφές διαμαρτυρίας που χρησιμοποιούν το συναίσθημα (όπως για παράδειγμα μια μαζική διαμαρτυρία με φιλιά!), το θέατρο και άλλες μορφές έκφρασης, με πιο γνωστές ίσως τις flash mobs και άλλες πολλές performances πολιτικής ανυπακοής που αρνήθηκαν να εγκλωβιστούν σε οποιαδήποτε σκηνή. Τι είδους σχέσεις μπορείς να (επαν)εκτελέσεις σε στιγμές θάρρους; Όταν η Rosa Parks αρνήθηκε να δώσει τη θέση της στο λεωφορείο σε έναν λευκό, εκτελούσε (με «λάθος» τρόπο) τον υποβαθμισμένο 47

48 48 της ρόλο ως «έγχρωμη». Όταν ο Gregory Green έστησε ένα διαφημιστικό ταμπλό στον δρόμο με οδηγίες για το πώς μπορεί κανείς να φτιάξει μία βόμβα (το οποίο ξεστήθηκε πολύ γρήγορα από την αστυνομία), εκτελούσε με «λάθος» τρόπο τον ρόλο του σαν καλλιτέχνης του δημόσιου χώρου. Όταν οι Yesmen, αφού ξεγέλασαν τους υπεύθυνους της διοργάνωσης, κατάφεραν να πάρουν μέρος σε ένα διεθνές συνέδριο υφαντουργίας παριστάνοντας τους αντιπροσώπους του Διεθνούς Οργανισμού Εμπορίου, οι (ψευτο)παρουσιάσεις τους φαίνονταν πραγματικές μέχρι που φούσκωσαν έναν τεράστιο χρυσό φαλλό καθώς γιόρταζαν ειρωνικά την απανθρωπιά των sweat shops. Ο ακτιβιστής της τέχνης δεν είναι πολύ διαφορετικός από τον τρελό ενός παραδοσιακού καρναβαλιού. Στέκεται εκεί, ανάμεσα σε κόσμους και ταυτότητες, αναζητώντας τη νομιμότητα ενώ ταυτόχρονα την αρνείται, χωρίς να είναι ούτε καλλιτέχνης, ούτε ακτιβιστής. Ταυτόχρονα αντιστέκεται και δημιουργεί. Η δύναμη του να δουλεύει κανείς στο μεταίχμιο ήρθε στο προσκήνιο όταν η κοινωνική ανυπακοή και η αρχαία τέχνη του γελωτοποιού συνδυάστηκαν από τον C.I.R.C.A. (Clandestine Insurgent Clown Army,

49 Παράνομο Στρατό των Εξεγερμένων Κλόουν). Αντιστρέφοντας τον χαρακτήρα του κλόουν που είναι διαχωρισμένος από την κοινωνία εξαιτίας της σκηνής του τσίρκου και ξεφεύγοντας από τον ρόλο του σοβαρού ορθολογιστή διαδηλωτή, ο C.I.R.C.A. χρησιμοποίησε το πείραγμα και το μπέρδεμα σαν όπλο. Κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ, εκπαιδευμένοι κλόουν, φορώντας στρατιωτικές στολές, παρέλασαν μέσα σε γραφεία επιστράτευσης ζητώντας να καταταγούν, ανάγκαζόντας τα με την ηλιθιότητά τους να κλείσουν. Μετά το κλείσιμο, οι κλόουν έστησαν έξω από τα επίσημα γραφεία τούς δικούς τους πρόχειρους πάγκους επιστράτευσης. Κατά τη διάρκεια κάποιων κρύων λονδρέζικων χριστουγέννων στα τέλη της δεκαετίας του 60, ένα μέλος της συλλογικότητας King Mob, ντύθηκε Άγιος Βασίλης και μοίραζε «δωρεάν» δώρα στα παιδιά σε ένα κατάστημα της αλυσίδας Selfridges. Δεν πέρασε πολλή ώρα μέχρι η αστυνομία να συλλάβει τον Άγιο Βασίλη και να αρπάξει τα παιχνίδια από τα σαστισμένα παιδιά. Μια δεκαετία αργότερα σε μια Ιταλία στο χείλος της επανάστασης, οι Indiani Metropolitani (Ινδίανοι της Μητρόπολης) ενσωματώθηκαν σε πορείες 49

50 50 σε σχηματισμό βέλους με λαστιχένια ινδιάνικα τσεκούρια, χρησιμοποιώντας τα κουστούμια τους για να προβάλουν ειρωνικά αιτήματα όπως «περισσότερες εκκλησίες σημαίνουν λιγότερα σπίτια!». Έφεραν επίσης σε πέρας δράσεις «αυτομείωσης», όπου με σκοπό να αντισταθούν στα μέτρα λιτότητας, αποφάσισαν μαζί με τους επιχειρηματίες για το ποιες θα πρέπει να είναι οι τιμές των προϊόντων, αρνούμενοι να πληρώσουν τις κανονικές τιμές των μαγαζιών. Πιο πρόσφατα, στις 20 Δεκέμβρη 2002, στην πρώτη επέτειο της λαϊκής εξέγερσης της Αργεντινής ένα Yomango Tango οργανώθηκε στη Βαρκελώνη. Καλοντυμένα ζευγάρια άρχισαν να χορεύουν τάνγκο μέσα σε ένα υποκατάστημα της αλυσίδας Carrefour εν μέσω της τρέλας των χριστουγεννιάτικων αγορών. Με κάθε στυλάτο σούφρωμα, σούφρωναν κι ένα μπουκάλι σαμπάνιας και το πέρναγαν έξω από το κατάστημα. Ακτιβιστές των media κατέγραφαν και πρόβαλλαν ζωντανά τη σκηνή σε έναν εξωτερικό τοίχο, ενώ πλήθος ανθρώπων συγκεντρώνονταν. Την επόμενη μέρα, μετέφεραν την κλεμμένη σαμπάνια στο υποκατάστημα μιας από τις τράπεζες που ήταν υπεύθυνες για την κρίση της Αργεντινής, δημιουργώντας έτσι ένα αυθόρμητο

51 φασαριόζικο πρωινό πάρτυ με ντους σαμπάνιας στο φουαγιέ του υποκαταστήματος. Υπάρχουν πράγματα που το σώμα σου θέλει να κάνει, πράγματα που ξέρεις πως είναι σωστά, κι όμως οι κοινωνικοί κανόνες καταφέρνουν να καλουπώνουν το σώμα μας σε μια «σωστή συμπεριφορά», καθιστώντας το άκαμπτο και ελεγχόμενο. Το να εκτελείς με «λάθος» τρόπο σημαίνει απλά να έχεις το κουράγιο (από τη γαλλική λέξη courage, που κυριολεκτικά σημαίνει από καρδιάς) να αφήσεις το σώμα σου να κάνει αυτό που θέλει να κάνει. 51

52 52 *Ξεκίνα από κάτι μικρό, σκέψου χωρίς περιορισμούς

53 Είναι εύκολο να νιώσει κανείς παραλυμένος από την πολυπλοκότητα του κόσμου, να νιώθει πως ό,τι κι αν κάνει δεν θα κάνει ποτέ τη διαφορά. Όσοι βρίσκονται στην εξουσία θέλουν να νιώθουμε με αυτό τον τρόπο, αν και τείνουν να είναι αυτοί η μειοψηφία. Όταν όμως κοιτάξουμε πίσω στην ιστορία θα δούμε πως σε κάθε κίνημα, η παραμικρή αλλαγή στην κοινωνία ξεκίνησε από μια παρέα φίλων που είχαν μια ιδέα η οποία εκείνη τη στιγμή φαινόταν αδύνατη. 53

54 54 Την ιδέα για τη δημιουργία ενός κινήματος με σκοπό την κατάργηση της δουλείας στο Ηνωμένο Βασίλειο τη σκαρφίστηκαν μια χούφτα άνθρωποι σε ένα μικροσκοπικό βιβλιοπωλείο στην καρδιά του Βρετανικού Βασιλείου. Εικοσιπέντε χρόνια μετά, το κοινοβούλιο πέρασε ένα νόμο ενάντια στο εμπόριο, και μέσα σε δύο δεκαετίες η δουλεία είχε επίσημα καταργηθεί, κάτι που φαινόταν ουτοπικό όταν οι φίλοι κάθονταν γύρω από το τραπέζι καταστρώνοντας σχέδια. Όταν μερικές δεκάδες ακτιβιστές για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων χτυπήθηκαν και συνελήφθησαν στην Trafalgar Square το 1965, δεν είχαν την παραμικρή ιδέα πως κατά τη διάρκεια της ζωής τους δεκάδες χιλιάδες ανθρώπων θα περνούσαν από αυτή την ίδια πλατεία σε μια Πορεία Ομοφυλοφιλικής Υπερηφάνειας, που θα περιλάμβανε βουλευτές και ανοιχτά ομοφυλόφιλους αξιωματικούς της αστυνομίας. Μια από τις σπίθες που πυροδότησε τη μαγιά των κινημάτων που κατεδάφισαν το τείχος του Βερολίνου ξεκίνησε με μια παρέα Πολωνών ακτιβιστών, τους The Orange Alternative (Πορτοκαλί Εναλλακτική). Μια νύχτα, κάτω από την επιρροή διάφορων ψυχοτρόπων ουσιών, αποφάσισαν να καλέσουν μια συγκέντρωση «Gnomes» (νάνων), για να διεκδικήσουν τα

55 δικαιώματα των «Gnomes». Οι διαμαρτυρίες ήταν απαγορευμένες στην Πολωνία, που βρισκόταν υπό στρατιωτικό καθεστώς, αλλά, όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με χιλιάδες νέους ανθρώπους που φορούσαν πορτοκαλί σκουφιά νάνου, οι στρατιώτες δεν ήξεραν τι να κάνουν και οι στρατηγοί δεν κάλεσαν τελικά τα τανκς. Για πρώτη φορά από τότε που ανακοινώθηκε ο στρατιωτικός νόμος, μια ομάδα ανθρώπων επανακατέλαβε τον δημόσιο χώρο, πέρασε υπέροχα κάνοντάς το και κατάφερε να διαδώσει το μήνυμα της αυτοπεποίθησης σε όλα τα μήκη και πλάτη. Μέσα σε μερικά χρόνια ολόκληρη η ανατολική Ευρώπη θα βρισκόταν στους δρόμους. Οι δημιουργικοί ακτιβιστές είναι καλοί στο να βρίσκουν τα σημεία τριβής, αυτές τις ρωγμές στο σύστημα που είναι δυνατόν να ανοίξουν διάπλατα. Όπως παρουσιάζει, η θεωρητικός συστημάτων Donella Meadows, στο δοκίμιό της Σημεία ισχύος: Τόποι για να παρέμβεις σε ένα σύστημα, οι γραμμικές αλυσίδες αιτίας και αποτελέσματος σπάνια υπάρχουν στα πολύπλοκα συστήματα, υπάρχουν όμως πολλά σημεία-κλειδιά όπου «μια μικρή μετατόπιση σε ένα πράγμα είναι ικανή να παράξει μεγάλες αλλαγές στο σύνολο». Από τα δώδεκα σημεία που απαριθμεί, υποστηρίζει πως τα 55

56 56 τρία καταλληλότερα για παρέμβαση είναι : ο στόχος ενός συστήματος, το παράδειγμα πάνω στο οποίο βασίστηκε ο σχεδιασμός του, και, το πιο σημαντικό, η ικανότητά μας να υπερβούμε αυτό το παράδειγμα. Αυτό που εννοεί είναι πως πρέπει να σκεφτόμαστε ουτοπικά, να παρουσιάζουμε νέες ομάδες αξιών και να γεμίζουμε τους ανθρώπους με ελπίδα και αυτοπεποίθηση! Τρία πράγματα που είναι οι βασικές στρατηγικές του δημιουργικού ακτιβισμού. Να ξεκινάς από κάτι μικρό και να κάνεις ένα βήμα τη φορά συχνά σημαίνει ότι μπορείς να μάθεις από τα λάθη σου. Αλλά από τη στιγμή που θα αποκτήσεις αυτοπεποίθηση, μπορείς να ρισκάρεις μεγαλύτερα πράγματα. Για τις διαμαρτυρίες ενάντια στη μεγαλύτερη εμπορική Έκθεση Όπλων στο Docklands του Λονδίνου πρόσφατα, οι The Space Hijackers (Διαστημικοί Πειρατές), μετά από μερικές μπύρες αποφάσισαν να αγοράσουν ένα τανκ. Παίρνοντας στα σοβαρά το τσιτάτο του εξεγερμένου καλλιτέχνη Jean Jacques Lebel «Η επανάσταση πρέπει να είναι διασκεδαστική, μέχρι και στον σχεδιασμό της», έστησαν περίπτερα στη μοδάτη περιοχή Brick Lane με την ανακοίνωση «Χρειαζόμαστε ένα τανκ» και ξεκίνησαν να πουλάνε μπλουζάκια με σκοπό να βρούν πόρους. Τρεις μήνες

57 αργότερα, σε μια συνέντευξη Τύπου είπαν στο κανάλι Sky πως κουράστηκαν από τα σπρωξίματα των αστυνομικών και ότι θα φέρουν ένα τανκ στις διαδηλώσεις ενάντια στη χρήση των όπλων. Μερικές μέρες αργότερα, εντυπωσίασαν τους πάντες όταν εμφανίστηκαν όχι με ένα, αλλά με δύο τανκς αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία... 57

58 58 *Ζωγράφισε με το νόμο

59 Όλα όσα παίρνουμε ως δεδομένα: το σαββατοκύριακο, τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων, η αντισύλληψη, οι γυναίκες που φοράνε παντελόνια, το δικαίωμα στην απεργία, η δημιουργία ενός συνδικάτου, η εκτύπωση ενός ανεξάρτητου εντύπου. Τα πάντα κερδήθηκαν με ανυπακοή, με ανθρώπους που απλά παρέβαιναν τους νόμους που ένιωθαν άδικους. Στο δοκίμιό του, φαντασιωνόμενος έναν μελλοντικό κόσμο χωρίς κυβέρνηση, όπου όλοι θα ήταν ελεύθεροι να γίνουν ο καλλιτέχνης της ίδιας τους της ζωής, ο Oscar Wilde πρότεινε ότι «Η ανυπακοή, στα μάτια όποιου έχει διαβάσει ιστορία, είναι (sic) η πραγματική αρετή του ανθρώπου. Η πρόοδος έχει γίνει μέσω της ανυπακοής και της εξέγερσης». Γνώριζε ότι μόνο εκφράζοντας τις μεγαλύτερες επιθυμίες του, αν και παροδικά θα μπορούσαν να τον οδηγήσουν στη φυλακή, θα ήταν πραγματικά ελεύθερος. Όταν η αστυνομία και τα ΜΜΕ εγλκηματικοποιούν την ανυπακοή μας, «δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνάμε», όπως μας θύμιζε ο Martin Luther King Jr σε ένα γράμμα από το κελί της φυλακής του, πως «ό,τι έκανε ο Adolf Hitler στη Γερμανία ήταν νόμιμο» και ότι οι περισσότερες δράσεις των μαχητών της ελευθερίας και της αντίστασης 59

60 60 θεωρούνταν «παράνομες». Οι καλλιτέχνες πάντα παρέκαμπταν και παρέβαιναν νόμους, και όχι μόνο τους νόμους της τέχνης. Το 1950, κατά τη διάρκεια της πασχαλινής λειτουργίας στην εκκλησία της Notre Dame στο Παρίσι, δύο λεττριστές ποιητές μεταμφιεσμένοι σε ιερείς σκαρφάλωσαν στον άμβωνα και ξεκίνησαν να κάνουν κύρηγμα στο συνωστισμένο πλήθος. «Ο Θεός είναι νεκρός» ανακοίνωσαν, και μετά από λίγο σχεδόν τους λιντσάρισαν και τους φυλάκισαν. Μια δεκαετία αργότερα, ο φαρσέρ ποιητής Abbie Ηoffman εκδίδει ένα βιβλίο με τίτλο «Κλέψε αυτό το βιβλίο». Δεκάδες χιλιάδες ανθρώπων πήγαν στα βιβλιοπωλεία και έκανα ακριβώς αυτό, πήραν στα χέρια τους αυτό που θα γινόταν το βίβλιο-εγχειρίδιο για τη γενιά του 60, μέσα στο οποίο υπήρχε μια καταγραφή δημιουργικών δράσεων και τρόπων για να ζει κανείς χωρίς χρήματα. Η ομάδα Electronic Disturbance Theater (Θέατρο της Hλεκτρονικής Παρενόχλησης), στα τέλη της δεκαετίας του 90, ανέπτυξε ένα λογισμικό που επέτρεπε τη διεξαγωγή «εικονικών καθιστικών διαμαρτυριών». Δεκάδες χιλιάδες χρήστες του internet, χωρίς να χρειάζεται να έχουν ιδιαίτερες ικανότητες hacking, μπορούσαν, με την εντολή ενός μόνο πλήκτρου να εισέλθουν

61 σε μια προσβλητική σελίδα και να εμποδίσουν την πρόσβαση στους διακομιστές της. Οι καλύτερες εκπλήξεις συμβαίνουν όταν παραβιάζεται ένας νόμος ώστε να αναδείξει μια αδικία και το δικαστήριο αθωώνει τους «παραβαίνοντες το νόμο». Το 1996 μια ομάδα γυναικών του κινήματος Plughshares, περπάτησε ήρεμα μέσα σε μια στρατιωτική βάση και προκάλεσε ζημιά 10 εκατομύρίων αγγλικών λιρών σε ένα μαχητικό jet που επρόκειτο να πετάξει στην Ινδονησία για να βομβαρδίσει πολίτες στο Ανατολικό Τιμόρ. Περιστοιχισμένες από λουλούδια διασκορπίστηκαν στον χώρο και, αφήνοντας ένα βίντεο στο πιλοτήριο (στοιχείο στον τόπο του εγκλήματος) στο οποίο καταγραφόταν η χρήση των jet ενάντια στα χωριά, περίμεναν να συλληφθούν. Όταν μήνες αργότερα εμφανίστηκαν στο δικαστήριο οι ένορκοι τις αθώωσαν: το έγκλημα που είχαν πραγματοποιήσει είχε εμποδίσει την εκτέλεση ενός μεγαλύτερου εγκλήματος (μιας γενοκτονίας). Παρόμοιες περιπτώσεις συνέβησαν με κλιματικούς ακτιβιστές που έκλεισαν σταθμούς παραγωγής ενέργειας που λειτουργούσαν με κάρβουνο, και το δικαστήριο εξέλαβε αυτές τις δράσεις σαν δράσεις που σταμάτησαν ένα μεγαλύτερο έγκλημα, αυτό της 61

62 62

63 κλιματικής αλλαγής. Μην φοβάσαι το νόμο, απλά γνώρισέ τον και χρησιμοποίησέ τον σοφά, έχοντας πάντα κατά νου πως πολλά από τα πράγματα που είναι κανονικές καθημερινές δραστηριότητες, ήταν δικαιώματα που κατακτήθηκαν από ανθρώπους που έσπασαν τους κανόνες της εποχής τους. Μπορεί να φαινόμαστε παλαιομοδίτες παίρνοντας θέση, απορρίπτοντας τις αποστασιοποιημένες κυνικές στάσεις του μεταμοντερνισμού. Μερικοί μπορεί να μας χαρακτηρίσουν ναΐφ ρομαντικούς, ουτοπικούς οραματιστές, αλλά γνωρίζουμε πως το να περιορίζουμε τις απαιτήσεις μας σε ότι φαίνεται «ρεαλιστικό» είναι ένας εγγυημένος τρόπος περιορισμού του δυνατού. Επίσης γνωρίζουμε, όπως λένε και οι Freee Art Collective, ότι «Η διαμαρτυρία είναι όμορφη». Είναι όμορφη επειδή ανοίγει διάπλατα τις ρουτίνες του χώρου και του χρόνου, για να επιτρέψει στο ασύλληπτο να ανθίσει, είναι όμορφη επειδή στο κέντρο της βρίσκεται η ελπίδα, ελπίδα στην οποία, όπως τόσο βαθειά καταλάβαιναν οι σουρρεαλιστές, μπορούν να ξανασμίξουν το όνειρο και η δράση. 63

64 64 *Είναι όμορφο πράγμα

65 Aν το αντικείμενο της αισθητικής είναι να διευρύνει τις αισθήσεις μας, τα σώματά μας, τις αντιλήψεις μας απέναντι στον κόσμο, τότε δεν θέλει πολύ για να συνειδητοποιήσει κανείς ότι αυτός ο κόσμος είναι παράλογος. Ο καπιταλισμός έχει «απαγάγει» την ομορφιά και τη φαντασία, και εμείς πρέπει να τις πάρουμε πίσω, να τις διεκδικήσουμε για τη ζωή και όχι για το κέρδος. Η ομορφιά της διαμαρτυρίας δεν έχει απλά να κάνει με το αισθητικό της αποτέλεσμα, το κέφι και την ευχαρίστηση που γεννάει στα κορμιά μας, αλλά κυρίως με την επιτυχία της. 65

66 66 Η δημιουργική αντίσταση δεν είναι απλά η κατασκευή φανταχτερών οπτικών τεχνασμάτων στα οποία θα τσιμπήσουν τα ΜΜΕ, αλλά είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό: αφορά στο να κάνεις πράγματα που λειτουργούν, να σχεδιάζεις καταστάσεις που διαταράσσουν τους μηχανισμούς της εξουσίας και ταυτόχρονα μας δείχνουν τη δική μας δύναμη, τη δική μας δυνατότητα να συνδεόμαστε και να δημιουργούμε. Η ομορφιά της βρίσκεται στην αποτελεσματική της χρήση και τίποτα δεν είναι πιο όμορφο από το να νικάς.

67 67

68 Στην πρωτότυπη αγγλική έκδοση η γραμματοσειρά που χρησιμοποιήθηκε ήταν η Calvert της Margaret Calvert, της σχεδιάστριας των αγγλικών σημάτων οδικής κυκλοφορίας. Όταν σχεδίασε το σήμα με τα παιδιά που περνάνε το δρόμο, έκανε μια συνειδητή προσπάθεια να τοποθετήσει το κορίτσι πριν από το αγόρι. Οι συγγραφείς ευχαριστούν όλους όσους κατέλαβαν και πρόκειται να καταλάβουν τις Σχολές Τέχνης αποτελώντας έμπνευση για αυτή την έκδοση. 68

69 Αnti-copyright. Χρησιμοποιήστε και διαδώστε αυτή τη μετάφραση ελεύθερα. Βρείτε το κείμενο σε ηλεκτρονική μορφή στα ελληνικά και σε άλλες γλώσσες στο

70 Αυτός ο οδηγός δεν είναι οδικός χάρτης ή εγχειρίδιο οδηγιών χρήσης ενός αντικειμένου. Είναι ένα σπίρτο που κάποιος ανάβει μέσα στο σκοτάδι, ένα αυτοσχέδιο πολυεργαλείο για να σας βοηθήσει να χαράξετε το δικό σας μονοπάτι ανάμεσα στα χαλάσματα του παρόντος, που ζεσταίνεται από τις ιστορίες και τις στρατηγικές όσων συγκινήθηκαν από τα λόγια του Bertold Brecht : «Η τέχνη δεν είναι ένας καθρέφτης στραμμένος προς την πραγματικότητα, αλλά ένα σφυρί με το οποίο της δίνεις μορφή». Αυτή η έκδοση γράφτηκε μέσα σε ένα καταιγιστικό τρίημερο το Δεκέμβριο του 2010, κατά την πρώτη και τη δεύτερη μέρα των κινητοποιήσεων των Βρετανών φοιτητών ενάντια στις κυβερνητικές περικοπές, με την πρόθεση να μελετήσει τις δυνατότητες νέων δημιουργικών τρόπων δράσης στα σύγχρονα κινήματα.

Οδηγός χρήσης για τη διεκδίκηση του ανέφικτου

Οδηγός χρήσης για τη διεκδίκηση του ανέφικτου Οδηγός χρήσης για τη διεκδίκηση του ανέφικτου Τίτλος πρωτοτύπου: A user s guide to demanding the impossible, 2010 Αnti-copyright. Χρησιμοποιήστε και διαδώστε αυτή τη μετάφραση ελεύθερα. Βρείτε το κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα

Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα 9 Δεκεμβρίου 2011 γεννήθηκε ένα παραμύθι Ο Μύλος των Ξωτικών είναι η μεγαλύτερη και πιο πετυχημένη Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στη Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5 Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας....5 Page 1Τ Το κυνήγι της φώκιας Λεξιλόγιο Καταλαβαίνεις τις λέξεις; 1. Ολοκληρώνομαι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το κινητό τηλέφωνο Θάνος Ψαρράς Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Η παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

HIGH FIDELITY / ΒΙΒΛΙΟ

HIGH FIDELITY / ΒΙΒΛΙΟ HIGH FIDELITY / ΒΙΒΛΙΟ Λίνα Ρόκου Howard Jacobson: «Όταν βλέπω το ανθρώπινο κοπάδι σοκάρομαι, ντρέπομαι και τρομοκρατούμαι» Ο βραβευμένος Άγγλος συγγραφέας πιστεύει ότι όποιος λατρεύει τους ατάλαντους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία.

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανάληψη Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 16 Απριλίου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο ΗΠΑ Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανώτερη Εξουσία σου μιλά τώρα, μιλώντας μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr JEANETTE WINTER ΙΚΜΠΑΛ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ JEANETTE WINTER ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ Βραβείο ΜΑΛΑΛΑ ΓΙΟΥΣΑΦΖΑΪ ΝΟΜΠΕΛ ΕΙΡΗΝΗΣ ISBN 978-960-569-305-3 Κωδ. μηχ/σης 12.263 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα;

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Στη διερεύνηση που κάναμε με τα παιδιά, όπως φαίνεται και από τον τίτλο ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. 2013-2014 Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. Βαδίζοντας μαζί για δημιουργία και επικοινωνία Γραφείο Εναλλακτικών Δράσεων Επανένταξης Νέος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Και τα τέσσερα κτίρια της Εποχής 1 της επέκτασης μπορούν να ανακαινιστούν. Η ιδιότητα

Και τα τέσσερα κτίρια της Εποχής 1 της επέκτασης μπορούν να ανακαινιστούν. Η ιδιότητα Η επέκταση αυτή εισάγει κάποια νέα στοιχεία ώστε να εμπλουτίσει το βασικό παιχνίδι. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξεχωριστά ή σε οποιονδήποτε συνδυασμό. Πεμπτοσ Παικτησ Προφητειεσ Ξύλινα κομμάτια για πέμπτο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μαρία Λαγουδάκη ΠΕ19 ΣΕΛ. 1 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ: 12/11/2013 7 η ώρα Οι μαθητές συγκεντρώθηκαν στο εργαστήριο Πληροφορικής. Αρχικά δόθηκαν πληροφορίες σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ Σκρουτζ, κυρίες του Φιλανθρωπικού Σωματείου, παιδιά που λένε τα κάλαντα, οι συγγενείς του Εμπενίζερ Σκρουτζ, το πνεύμα των προηγούμενων

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα

Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου Εισαγωγή Πριν ξεκινήσουμε να βλέπουμε τη σχέση της Αγέλης μας με την διαφήμιση, καλό είναι να έχουμε μια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΛΑΝΟ ΔΡΑΣΗΣ ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ Κάντε μεγάλα όνειρα, και αυτό που ονειρεύεστε, αυτό θα γίνετε. James Allen As A Man Thinketh Γιατί Το Κάνεις Αυτό;?... 5 Δουλέψτε Πιο Σκληρά

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Γίργκεν Μπανσέρους. Mικρά και. μεγάλα ψάρια

Γίργκεν Μπανσέρους. Mικρά και. μεγάλα ψάρια Γίργκεν Μπανσέρους Mικρά και μεγάλα ψάρια Προς περίπτερο Όλγας 1 χλμ. Στο σκέιτμπορντ δεν τα καταφέρνω. Οι διπλές στροφές και τα ακροβατικά σάλτα δεν είναι για μένα. Αλλά να φτάσω ως το περίπτερο της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα