Εργασία στο µάθηµα των Εφαρµογών ηµοσίου ικαίου. του φοιτητή Ανδρουτσόπουλου Αλέξανδρου µε Α.Μ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εργασία στο µάθηµα των Εφαρµογών ηµοσίου ικαίου. του φοιτητή Ανδρουτσόπουλου Αλέξανδρου µε Α.Μ. 1340200100983"

Transcript

1 Εργασία στο µάθηµα των Εφαρµογών ηµοσίου ικαίου του φοιτητή Ανδρουτσόπουλου Αλέξανδρου µε Α.Μ Μάιος 2004

2 Θέµα: Μάθηµα: Εφαρµογές ηµοσίου ικαίου. Καθηγητής: Α. ηµητρόπουλος. Όνοµα: Ανδρουτσόπουλος Αλέξανδρος. Α.Μ.: Εξάµηνο Σπουδών: Η. Σχολή / Τµήµα: Νοµική / Νοµικό. Ηµεροµηνία: Μάιος

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Παρουσίαση του προβλήµατος. Τι είναι το επονοµαζόµενο face control Το νοµικό πρόβληµα. Τα ερωτήµατα που τίθενται Ο σεβασµός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου....9 Α. Το περιεχόµενο της αρχής....9 Β. Οι φορείς Γ. Οι αποδέκτες Η νοµική φύση της αρχής του άρθρου 2 1 Σ...11 α. Γενικά...11 β. Η θεωρία των status...12 γ. Κριτική και άλλες προτάσεις...12 δ. Η κατοχύρωση και η διασφάλιση της ανθρώπινης αξίας και των δικαιωµάτων του ανθρώπου...13 ε. Ειδικότερα η αρχή του άρθρου 2 1 Σ...14 Ε. Η σχέση της έννοιας της αξίας του ανθρώπου µε την έννοια της προσωπικότητας Η τριτενέργεια των συνταγµατικών δικαιωµάτων...17 Α. Ιστορική προέλευση και ανάπτυξη της θεωρίας της τριτενέργειας...17 α. Ιστορική προέλευση...18 β. Γένεση και ανάπτυξη της θεωρίας:...18 i) ιεθνώς...18 ii) Στην Ελλάδα...18 γ. Πεδίο εφαρµογής της θεωρίας...19 Β. Ο όρος τριτενέργεια Γ. Η δογµατική θεµελίωση της τριτενέργειας α. ιεθνώς:...22 i) Συνταγµατικά ερείσµατα για την θεµελίωση της θεωρίας της τριτενέργειας ii) Εισαγωγή της τριτενέργειας µέσω της επίκλησης γενικών αρχών του δικαίου β. Στην ελληνική θεωρία Τρόπος εφαρµογής των συνταγµατικών δικαιωµάτων στις ιδιωτικές έννοµες σχέσεις α. Γενικά...25 β. Η λεγόµενη άµεση τριτενέργεια...25 γ. Η έµµεση τριτενέργεια...27 δ. Άλλες θεωρίες...28 ε. Οι θέσεις της ελληνικής θεωρίας:...29 i) Πριν την συνταγµατική αναθεώρηση του ii) Οι εξελίξεις µετά την συνταγµατική αναθεώρηση του στ. Υπό το πρίσµα της ΕΣ Α και του Ευρωπαϊκού Κοινοτικού ικαίου

4 5. Η τριτενέργεια του άρθρου 2 1 Σ Η διάταξη του άρθρου 2 1 Σ. και το face control Συµπέρασµα...39 ΠΙΝΑΚΑΣ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ...41 Α. Ελληνική Β. Οµοσπονδιακής ηµοκρατίας της Γερµανίας...41 ΠΙΝΑΚΑΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

5 5

6 ΤΟ ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΟ FACE CONTROL ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΝΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΚΑΙ Η ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. Η ΠΙΘΑΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΤΑ ΓΗΠΕ Α. 1. Παρουσίαση του προβλήµατος. Τι είναι το επονοµαζόµενο face control. Υπάρχουν πολυάριθµες καταστάσεις στην καθηµερινή ζωή, που στοιχειοθετούν παράνοµες συµπεριφορές και συχνά, µας προκαλούν την απορία, γιατί κάποιος δεν κάνει κάτι γι αυτές. Όλοι έχουµε την εµπειρία του face control. Σε κάποια νυχτερινή έξοδο έχουµε συναντήσει την άλλοτε ευγενική και άλλοτε αγενή υποδοχή των υπαλλήλων των κέντρων διασκεδάσεως. εν αναρωτιόµαστε, όµως, ως πολίτες, για την ορθότητα ή, ως νοµικοί, για την νοµιµότητα (ή ακόµη και για την συνταγµατικότητα) του φαινοµένου. υστυχώς, και σ αυτή, όπως και σε πολλές άλλες περιπτώσεις της καθηµερινής µας ζωής προσπερνάµε αδιάφορα το πρόβληµα επιτρέποντας την διαιώνισή του. Τι ακριβώς είναι το face control ; Κατ ακριβολογία είναι ο έλεγχος των προσώπων κατά την επιλογή των πελατών. Πρόκειται για µια µακρά πρακτική των νυχτερινών κέντρων διασκέδασης, που βάσει της εξωτερικής εµφάνισης, της εικόνας των υποψήφιων πελατών, τους επιτρέπουν ή όχι την είσοδο στους χώρους τους. Ουσιαστικά συντελείται ένας έλεγχος της προσωπικότητας, µια επιλογή, βάσει του φύλου, της εθνικότητας, του ντυσίµατος, της ηλικίας, των κινήσεων, ακόµα δε και του οχήµατος. Ο υπάλληλος, που εκτελεί της οδηγίες του επιχειρηµατία, βασισµένος στην υποκειµενική και ουσιαστικά απροσδιόριστη, προσωπική του κρίση, φράζει την είσοδο σε όσους, απλά, δεν του είναι αρεστοί. Η συχνή επίκληση της ανάγκης περιορισµού του αριθµού των εισερχοµένων, για λόγους χωρητικότητας και ασφαλείας δεν ευσταθεί, καθώς, εδώ, ο περιορισµός γίνεται επιλεκτικά και όχι βάσει αντικειµενικότερων µεθόδων, όπως θα µπορούσε να είναι π.χ. η προτεραιότητα. Συν τοις άλλοις, εφόσον ο χώρος δεν λειτουργεί ως όµιλος µε συγκεκριµένα µέλη (club), είναι χωρίς βάση οι διακρίσεις επί των πελατών. 6

7 Πρέπει να τονιστεί πως δεν πρόκειται για ένα νέο φαινόµενο, ούτε για κάτι που συγκαλύπτεται πίσω από επίσηµες δικαιολογίες, αλλά για µια µέθοδο γνωστή σε όλους, δικαστικών και αστυνοµικών αρχών συµπεριλαµβανοµένων, και µάλιστα σε χώρους, για τους οποίους η αρχή χορηγεί την άδεια λειτουργίας και τους εποπτεύει. Ουσιαστικά, λοιπόν, η Πολιτεία το ανέχεται, κάνοντας κατά το κοινώς λεγόµενο, τα στραβά µάτια. Τούτη η τακτική έχει κατά καιρούς προταθεί, και µάλιστα από υπεύθυνους φορείς, να εφαρµοστεί και σε άλλους χώρους, πέραν των κέντρων διασκεδάσεως, όπως στα γήπεδα εκ µέρους των συλλόγων των φιλάθλων ή των αθλητικών σωµατείων. Την πρωτοβουλία για µια τέτοια πρόταση έχουν πάρει, κατά καιρούς, κορυφαία αθλητικά σωµατεία και η ένωση ποδοσφαιρικών σωµατείων. Όµως, για την ώρα, καλώς ή κακώς τούτο θα διαφανεί ως το τέλος αυτής της εργασίας- συναντάται µόνο στα νυχτερινά κέντρα. 7

8 2. Το νοµικό πρόβληµα. Τα ερωτήµατα που τίθενται. Πέραν, όµως, του κοινωνικού προβληµατισµού, που µας προκαλεί η πρακτική του face control, υπάρχει η νοµική διάσταση του θέµατος. Ο πορτιέρης -υπάλληλος επί της υποδοχής, ασκώντας την εργασία του, κρίνει, ελέγχει την εξωτερική πλευρά της προσωπικότητας των υποψηφίων πελατών. Με αυτόν τον τρόπο, επιτρέποντας ή απαγορεύοντας την είσοδο, απαξιώνει την ανθρώπινη προσωπικότητα, θίγει την ανθρώπινη αξία, υποτιµώντας τον άνθρωπο και αντιµετωπίζοντάς τον σαν αντικείµενο. Τα αγαθά αυτά αποτελούν θεµελιώδη ανθρώπινα δικαιώµατα, προστατευόµενα σε κάθε δηµοκρατική πολιτεία και βέβαια, στην Ελλάδα. Το ελληνικό Σύνταγµα του 1975/1986/2001 ορίζει στο άρθρο 2 1: «ο σεβασµός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας», επιπλέον, στο άρθρο 5 1 ορίζεται: «καθένας έχει δικαίωµα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συµµετέχει στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώµατα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγµα ή τα χρηστά ήθη». Συνεπώς, το Σύνταγµά µας κατοχυρώνει ένα πλέγµα προστασίας της ανθρώπινης αξίας και περιφρουρεί την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Τα νοµικά ερωτήµατα, λοιπόν, που εκπορεύονται, από την υπό κρίση πρακτική, είναι πολλά. Ποιο συνταγµατικό δικαίωµα θίγεται από την συµπεριφορά των επιχειρηµατιών νυχτερινών κέντρων διασκέδασης και των υπαλλήλων τους; Θίγεται η ανθρώπινη αξία του άρθρου 2 1 του Συντάγµατος ή η ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας του άρθρου 5 1; Τι είδους δικαιώµατα είναι αυτά; Εφόσον υπάρχει προσβολή, πως µπορεί να προστατευτεί ο πολίτης; Μπορεί να στραφεί κατά του ιδιώτη επιχειρηµατία απαιτώντας τον σεβασµό της προσωπικότητάς του; Ακόµα, µπορεί να θεµελιώσει αξιώσεις έναντι της Πολιτείας; Αναπτύσσουν, δηλαδή, τριτενέργεια τα συνταγµατικά δικαιώµατα; Και για να καταφέρουµε να αντιµετωπίσουµε αυτά τα προβλήµατα πρέπει να κατανοήσουµε την νοµική κατασκευή της τριτενέργειας, αναζητώντας ποια είναι η ιστορική προέλευση και πως αναπτύχθηκαν οι θεωρίες της τριτενέργειας; Ποιες είναι αυτές; Πως θεµελιώνονται δογµατικά; Ποιες οι νεώτερες εξελίξεις επί του θέµατος, µετά την αναθεώρηση του άρθρου 25 1 του ελληνικού Συντάγµατος; Πως, λοιπόν, εφαρµόζονται τα συνταγµατικά δικαιώµατα στις ιδιωτικές έννοµες σχέσεις; Επιπλέον, θα µπορούσε η πρακτική του face control να επεκταθεί και κατά την είσοδο των φιλάθλων στα γήπεδα; Μετά από όλα αυτά θα µπορέσουµε να προβούµε στα αναγκαία συµπεράσµατα. 8

9 3. Ο σεβασµός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου. Α. Το περιεχόµενο της αρχής. Κατά πρώτο λόγο, τα ατοµικά δικαιώµατα επιδιώκουν την εξασφάλιση της ατοµικής σφαίρας ελευθερίας απέναντι στις επεµβάσεις της δηµόσιας εξουσίας. Αυτός ο αµυντικός χαρακτήρας προκύπτει από τις ιστορικοπνευµατικές καταβολές τους, που οδήγησαν στην συνταγµατική τους κατοχύρωση. Η συστηµατική τους, µάλιστα, τοποθέτηση, στην αρχή των περισσοτέρων Συνταγµάτων, διεθνώς (π.χ. Γερµανίας, Ελλάδας), θέλει να τονίζει το προβάδισµά του ανθρώπου και της αξιοπρέπειάς του έναντι των κρατικών εξουσιών 1. Έτσι και το ελληνικό Σύνταγµα του 1975, ήδη στο άρθρο 2 1, καθιερώνει ως «πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας τον σεβασµό και την προστασία της αξίας του ανθρώπου». Από την συστηµατική θέση του άρθρου, αλλά και από το περιεχόµενό του, προκύπτει, ότι ο συντακτικός νοµοθέτης αντιλαµβάνεται την αξία του ανθρώπου ως µια θεµελιώδη αρχή ευρύτερου περιεχοµένου. εν είναι, άλλωστε, τυχαίο, ότι ανήκει στα µη αναθεωρήσιµα άρθρα του Συντάγµατος, κατά το άρθρο Επιπλέον, µπορεί να έχει σηµασία για την ερµηνεία άλλων συνταγµατικών διατάξεων και διατάξεων της κοινής νοµοθεσίας 2. Εδώ πρέπει να σηµειωθεί, πως αντίθετα από την επικρατούσα στην Γερµανία θεωρία περί των «αντισυνταγµατικών συνταγµατικών διατάξεων», δεν γίνεται δεκτή, στην Ελλάδα, η ύπαρξη τέτοιων διατάξεων και οποιεσδήποτε σχετικές συγκρούσεις επιλύονται βάσει της αρχής της επικράτησης της ειδικότερης διάταξης 3. Συνεπώς, δεν µπορεί να θεωρηθεί ιεραρχικά ανώτερη απέναντι στις άλλες συνταγµατικές διατάξεις και να αποτελέσει κριτήριο του κύρους των (της συνταγµατικότητάς των). Όµως, µπορεί να χρησιµεύσει ως κριτήριο για την αξιολόγηση µιας κοινωνικής συµπεριφοράς. Εποµένως, το άρθρο 2 1 Σ. µπορεί να αποτελεί ερµηνευτικό εργαλείο για τις άλλες διατάξεις, δεν υπερισχύει, όµως αυτών 4. Ακόµα, γίνεται δεκτό, κυρίως από την γερµανική επιστήµη και νοµολογία, ότι αποτελεί περιορισµό των υπολοίπων (των ανεπιφύλακτων) συνταγµατικών διατάξεων, υπέρ της αξιοπρέπειας των τρίτων, όµως, αυτό το κρίσιµο θέµα θα το αντιµετωπίσουµε παρακάτω, όταν θα ασχοληθούµε αναλυτικά µε τις θεωρίες της τριτενέργειας. Η αρχή του άρθρου 2 1 Σ., κατ αρχήν έννοια ηθική και κατόπιν νοµική, έχει ως περιεχόµενο την απαίτηση «να µην υποβιβάζεται ο άνθρωπος, ο κάθε συγκεκριµένος άνθρωπος, σε αντικείµενο, σε απλό µέσο για την εξυπηρέτηση 1 Απόφαση της , BverfGE 7, σ. 198, η οποία παρατίθεται περιληπτικά µεταφρασµένη, µε σχόλια του Κ. Ζώρα, στο ΤοΣ. 5, 1979, σ Για την ερµηνευτική αξία του άρθρου 2 1Σ. βλ. Α. Μανιτάκη, Κράτος δικαίου και δικαστικός έλεγχος της συνταγµατικότητας, 1994, 410επ. και Κ. Χρυσόγονου, Ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα, 2002, σ Για την ερµηνευτική αξία του άρθρου 2 1Σ. βλ. Α. Μανιτάκη, Κράτος δικαίου και δικαστικός έλεγχος της συνταγµατικότητας, 1994, 410επ. και Κ. Χρυσόγονου, Ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα, 2002, σ Αθ. Ραϊκου, Συνταγµατικό ίκαιο, 2 ος τόµος, 2002, σ

10 οποιωνδήποτε σκοπών, σε αντικαταστατό τελικά µέγεθος» 5. Το Σ. νοεί τον άνθρωπο, ως συνιστώσα του λαού, του κοινωνικού συνόλου, µε ξεχωριστή προσωπικότητα και αξιοπρέπεια. Πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου δέχτηκε ακόµη, ότι «στην αξία του ανθρώπου περιλαµβάνεται πρωτίστως η ανθρώπινη προσωπικότητα ως εσωτερικό συναίσθηµα τιµής και ως κοινωνική αναγνώριση υπόληψης» 6. Η ίδια απόφαση θεωρεί ότι η διάταξη αυτή «δεν θεσπίζει ατοµικό δικαίωµα, αλλά χαρακτηρίζει το δηµοκρατικό µας πολίτευµα ως ανθρωποκεντρικό, µε θεµέλιο την αξία του ανθρώπου», της οποίας ο σεβασµός «αναγορεύεται σε ύπατο κριτήριο της έκφρασης και της δράσης των οργάνων της πολιτείας» και η οποία είναι ανεπίδεκτη σταθµίσεων 7. Αναδεικνύεται, λοιπόν, ως ανώτατη δικαιοπολιτική αρχή, σύµφωνα µε την διδασκαλία του κοινωνικού ανθρωπισµού, ως συνταγµατοπολιτικό θεµέλιο και αποτελεί τον άµεσο ή έµµεσο σκοπό κάθε νοµικού κανόνα. Συνεπώς, κατά την διάταξη του άρθρου 2 1 Σ. ο άνθρωπος δεν επιτρέπεται να τυγχάνει µεταχειρίσεως απρόσωπης, ως ένα αντικείµενο ή τέτοιας, που να θέτει κατ αρχήν σε αµφιβολία την ιδιότητά του ως υποκείµενο 8. Το ζήτηµα δε της µεταβολής ή όχι του ανθρώπου σε απλό αντικείµενο µπορεί να κρίνεται περιπτωσιολογικά και συγκεκριµένα ενόψει µιας ενέργειας ή παραλείψεως αυτής. Ειδικότερα, in concreto κρίνεται αν µια πράξη ή παράλειψη προσβάλλει την αξιοπρέπεια του ανθρώπου εν γένει (και µαζί και του συγκεκριµένου υποκειµένου) ή µόνο του συγκεκριµένου υποκειµένου 9. Όµως, η έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας είναι απόλυτη. Μια πράξη ή παράλειψη µπορεί να προσβάλλει την αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπων -του ανθρωπίνου γένους- και όχι ορισµένων από αυτούς. Η γνώµη αυτή είναι απόρροια του αντικειµενικού χαρακτήρα της συνταγµατικής διατάξεως περί την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και υποστηρίζεται, κυρίως, στην Γερµανία 10. Πιο συγκεκριµένα, η ανθρώπινη αξία, «ως έννοια γένους, είναι το σύνολο των γενικών υλικών, πνευµατικών και κοινωνικών γνωρισµάτων του ανθρωπίνου γένους και ταυτίζεται µε τον άνθρωπο» 11. Πιο επιτυχής φαίνεται να είναι ο ορισµός του G. Dürig: «Κάθε άνθρωπος είναι άνθρωπος εξαιτίας του πνεύµατός του, το οποίο τον διακρίνει από την απρόσωπη φύση και τον κάνει µε δική του απόφαση ικανό να συναισθάνεται τον εαυτό του, να αυτοκαθορίζεται και να διαµορφώνει τον εαυτό του και το περιβάλλον» 12. Ο δε Αθ. Ραϊκος την προσδιορίζει απλούστερα «ως την (πραγµατική ή δυνητική) ικανότητα του αυτοκαθορισµού (της αυτοδιάθεσης)». Έτσι, κάθε άνθρωπος είναι φορέας της ανθρώπινης αξίας. Πρόκειται, λοιπόν, για αόριστη νοµική έννοια, της οποίας ο προσδιορισµός είναι δύσκολος, αλλά αυτό δεν την καθιστά ανεπίδεκτη δικαστικής εκτιµήσεως. Εξάλλου, η έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας είναι «υπεριδεολογική» και ως τέτοια πρέπει να καθοριστεί ανεξάρτητα από τις κοσµοθεωρητικές αντιλήψεις του ερµηνευτή του Συντάγµατος Ι. Μανωλεδάκη, Ανθρώπινη αξιοπρέπεια, στο: Μανωλεδάκη / Prittwith, Η ποινική προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, 1997, 14επ.. 6 ΑΠ 40/1998, Ολ., ΤοΣ 1999, σ Βλ. Σχόλιο του Ι. Καράκωστα, στο Το Νοµικό Βήµα, τόµος 47, σ Απόφαση της , BverfGE, 50, σ Κατά τον Γ. Κασιµάτη: «Η προσβολή της ανθρώπινης αξίας δεν συνίσταται πάντοτε εις την προσβολήν του συγκεκριµένου ανθρώπου, συνήθως, όµως, η διάγνωσις γίνεται δια αυτής...», Συνταγµατικό ίκαιο, II, Οι λειτουργίες του κράτους, τεύχος α, 1980, σ Αθ. Ραϊκου, Συνταγµατικό ίκαιο, 2 ος τόµος, 2002, σ Α. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά ικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, III, 2004, σ G. Dürig, στο Maunz Dürig Herzog, Grundgetz, Kommentar, 1958, άρθρο 1, σ Οπ. παρ. σηµ.10, Αθ. Ραϊκου, Συνταγµατικό ίκαιο, σελ

11 Β. Οι φορείς. Φορέας του δικαιώµατος του άρθρου 2 1 Σ. είναι ο κάθε συγκεκριµένος άνθρωπος, το κάθε φυσικό πρόσωπο, είτε έχει την ελληνική ιθαγένεια, είτε όχι 14. Το Σύνταγµα, εδώ, δεν διακρίνει σε Έλληνες ή µη, όπως συµβαίνει, παραδείγµατος χάριν, στο άρθρο 4 4 (το οποίο προϋποθέτει την ελληνική ιθαγένεια για την πρόσληψη στις δηµόσιες λειτουργίες). Αντιθέτως, φορείς δεν µπορούν να είναι τα νοµικά πρόσωπα, γιατί µόνον οι άνθρωποι µπορούν να έχουν ανθρώπινη αξία. Γ. Οι αποδέκτες. Κύριος αποδέκτης της αρχής της ανθρώπινης αξίας είναι η ίδια η πολιτεία, όπως, σαφώς, προκύπτει από την συνταγµατική διατύπωση. Ακόµη, το δικαίωµα του άρθρου 2 1 Σ. εφαρµόζεται όχι µόνο στις σχέσεις κράτους πολιτών, αλλά και στις διαπροσωπικές σχέσεις. Η αρχή δεν εξαντλείται σε µια αρνητική υποχρέωση σεβασµού εκ µέρους της πολιτείας, αλλά εκτείνεται στη θετική εκ µέρους της προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, έναντι προσβολών, από την ίδια και τα όργανά της, αλλά και από ιδιώτες. Στο πλαίσιο αυτό, συνάγεται ότι ο κάθε πολίτης βαρύνεται µε την σχετική υποχρέωση. Ταυτόχρονα, όµως, γεννάται υποχρέωση του κράτους να λαµβάνει τα κατάλληλα εκείνα µέτρα για τον σεβασµό και την προστασία της ανθρώπινης αξίας. Σε αντίθετη περίπτωση, ο υφιστάµενος την προσβολή πολίτης δικαιούται να στραφεί κατά του κράτους, αξιώνοντας αποζηµίωση, κατά το άρθρο 105 ΕισΝΑΚ 15.. Η νοµική φύση της αρχής του άρθρου 2 1 Σ.. α. Γενικά: Το άρθρο 2 1 Σ. θεσπίζει ένα θεµελιώδες δικαίωµα. Η συνταγµατική διατύπωση υποδηλώνει ότι «η Πολιτεία δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά µέσο για την προστασία των δικαιωµάτων του ανθρώπου» 16. Αντίθετα, τα ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα αποτελούν αυτοσκοπούς 17, δηλαδή, ελεύθερα ο φορέας τους τα πραγµατώνει, όπως επιθυµεί. εν οφείλει να τα ασκήσει προς κάποιον σκοπό, εφόσον δεν συνδέονται ρητά από το Σύνταγµα, θετικά ή αρνητικά, µε συγκεκριµένους σκοπούς. 14 Π. αγτόγλου, Ατοµικά ικαιώµατα Β, 1991, Κ. Χρυσόγονου, Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα, 2002, σ Χ. Ανθόπουλου, Το πρόβληµα της λειτουργικής δέσµευσης των θεµελιωδών δικαιωµάτων, 1993, σ Οπ. παρ. σηµ. 15, Κ. Χρυσόγονου, Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα, σ

12 β. Η θεωρία των status: Για την κατανόηση της φύσης της αρχής του άρθρου 2 1 Σ. πρέπει να αναφερθούµε στην παραδοσιακή διάκριση των δικαιωµάτων, σε ατοµικά, κοινωνικά, πολιτικά, µε βάση την θεωρία των status 18. Σύµφωνα µε την διάκριση αυτή, τα ατοµικά δικαιώµατα συνιστούν αξιώσεις του ατόµου έναντι του κράτους για αποχή από παρεµβάσεις σε µια συνταγµατικά κατοχυρωµένη σφαίρα ιδιωτικής αυτονοµίας (status negativus, π.χ. η απαγόρευση σύλληψης ή φυλάκισης χωρίς δικαστικό ένταλµα του άρθρου 6 1 Σ.). Τα κοινωνικά δικαιώµατα, αντίθετα από τα ατοµικά, καθιερώνουν υποχρέωση του κράτους για παρέµβαση µε θετικές ενέργειες για παροχή αγαθών ή υπηρεσιών, χωρίς, όµως, αυτό να γεννά αντίστοιχες αξιώσεις κατά του κράτους, εκ µέρους των δικαιούχων πολιτών (status positivus / socialis, π.χ. η κρατική υποχρέωση φροντίδας για την απόκτηση κατοικίας όσων την στερούνται του άρθρου 21 4 Σ.). Tέλος, τα πολιτικά δικαιώµατα έχουν, ως αντικείµενο, την ενεργό συµµετοχή των πολιτών στην πολιτειακή λειτουργία και ταυτόχρονα, την υποχρέωση του κράτους, να αποδέχεται και να ενθαρρύνει αυτήν την συµµετοχή (status activus, π.χ. το δικαίωµα του εκλέγειν κατά το άρθρο 51 3 Σ.). Μεταγενέστερη της θεωρίας των status είναι η διαπίστωση της ύπαρξης µιας άλλης κατηγορίας δικαιωµάτων, αυτών, δηλαδή που απορρέουν από «θεσµικές εγγυήσεις» 19, οι οποίες µπορούν να συνυπάρχουν µε ένα ατοµικό, ένα κοινωνικό δικαίωµα ή και µε τα δύο µαζί. Αυτές µοιάζουν µε τα κλασικά ατοµικά δικαιώµατα, ως προς το ότι µπορούν να θεµελιώσουν αγώγιµες αξιώσεις κατά του κράτους, µε αντικείµενο την αποχή του τελευταίου από επεµβάσεις στην συνταγµατικά κατοχυρωµένη σφαίρα ελευθερίας και ανεξαρτησίας των ανθρώπων. Παράλληλα, όµως, διαφέρουν από αυτά καθώς σκοπός τους είναι η διασφάλιση του θεσµού και όχι του συγκεκριµένου φορέα της αξίωσης. Τέτοιες είναι οι διατάξεις των άρθρων 61 και 62 Σ. (βουλευτική ασυλία) και 87 1 Σ. (προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία των δικαστών). γ. Κριτική και άλλες προτάσεις: Πρέπει να σηµειωθεί ότι η διάκριση αυτή δεν είναι τόσο καθαρή και απλή, ούτε καλύπτει όλο το φάσµα των συνταγµατικών δικαιωµάτων. Έτσι, υπάρχουν διατάξεις, που εµπεριέχουν στοιχεία και από τις τρεις κατηγορίες των ανωτέρω προαναφερόµενων status (π.χ. το δικαίωµα παροχής έννοµης προστασίας του άρθρου 20 1 Σ.). Η κριτική της παραδοσιακής θεωρίας των status είναι έντονη στην σύγχρονη νοµική επιστήµη, καθώς τα θεµελιώδη δικαιώµατα, παρά τις µεταξύ τους διακρίσεις, «παραµένουν µεταξύ τους παραπληρωµατικά» 20. Χαρακτηριστικά ο αγτόγλου παρατηρεί: «µέσα στο ίδιο δικαίωµα µπορούν να συνυπάρχουν τα στοιχεία της ελευθερίας και της αξιώσεως παροχής και συµµετοχής», ανάµεσα στις τρεις κατηγορίες συνταγµατικών δικαιωµάτων υπάρχει στενή αλληλεξάρτηση 21. Στην νοµική επιστήµη έχουν προταθεί και άλλες διακρίσεις των θεµελιωδών δικαιωµάτων µεταξύ των οποίων όσες διακρίνουν µε βάση το περιεχόµενο της 18 G. Jellinek, System der subjectiven offentlichen Rechte, 1905, 87 επ.. 19 Ε. Βενιζέλου, Μαθήµατα Συνταγµατικού ικαίου, I, 1991, σ Κ. Χρυσόγονου, Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα, σ Γ. Βλάχου, Κοινωνιολογία των δικαιωµάτων του ανθρώπου, σ Π. αγτόγλου, Ατοµικά ικαιώµατα, Α, 1991, σ

13 ρυθµιζόµενης ύλης 22 ή µε βάση την πηγή των κινδύνων που απειλούν τον άνθρωπο 23, αυτή, όµως, η ανάλυση δεν είναι του παρόντος. δ. Η κατοχύρωση και η διασφάλιση της ανθρώπινης αξίας και των δικαιωµάτων του ανθρώπου: Πέρα από αυτήν την διάκριση των συνταγµατικών δικαιωµάτων σηµασία έχει να αναφερθούµε στην νοµοτεχνική διάκριση ανάµεσα στο διασφαλιστικό και το κατοχυρωτικό περιεχόµενό τους 24. Η διαπίστωση της πηγής των κινδύνων αποτελεί την βάση της νοµικής διαµορφώσεως των θεµελιωδών δικαιωµάτων. Ακόµη περισσότερο σήµερα, η διαφοροποίηση της κατοχύρωσης από την διασφάλιση υπογραµµίζει την µεγάλη πρακτική και κοινωνική διαφορά που υπάρχει ανάµεσα στον συνταγµατικά αναγνωρισµένο προστατευτικό κοινωνικό ανθρωπισµό και στον µη αντίστοιχα διακηρυσσόµενο εξασφαλιστικό κοινωνικό ανθρωπισµό. Συνολικά, όµως, η αρχή της διασφαλίσεως και εκείνη της κατοχυρώσεως πλαισιώνουν την καταστατική συνταγµατοπολιτική αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας ή της ακώλυτης ασκήσεως των θεµελιωδών δικαιωµάτων. Συγκεκριµένα, ο όρος κατοχύρωση προσδιορίζει την διασφάλιση του ανθρώπου από επιθετικές ενέργειες των συνανθρώπων του. Αυτή αναλύεται στις ειδικότερες αρχές του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η πρώτη από αυτές, έχοντας απόλυτο χαρακτήρα, απευθύνεται σε κάθε παράγοντα της έννοµης τάξης, υποχρεώνοντας, έτσι, όλους τους κοινωνούς να σέβονται τα δικαιώµατα των άλλων (αµυντικό δικαίωµα). Η δεύτερη, όµως, απευθύνεται µόνο στο κράτος και όχι στους ιδιώτες και επιβάλλει την προστασία της ανθρώπινης αξίας και την εγγύηση της ελεύθερης άσκησης των θεµελιωδών δικαιωµάτων (προστατευτικό δικαίωµα). Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Α. ηµητρόπουλος: «Η τριτενέργεια των θεµελιωδών δικαιωµάτων αφορά µόνο στην υποχρέωση σεβασµού και αναφέρεται στο αµυντικό περιεχόµενό τους. εν έχει διεκδικητικό περιεχόµενο, δεν περιέχει αξίωση προστασίας» 25. Από την άλλη, ο όρος διασφάλιση υποδηλώνει την απειλή των ανθρωπίνων δικαιωµάτων από γενικότερα κοινωνικοοικονοµικά εµπόδια, που δυσκολεύουν την ακώλυτη άσκηση από όλους τους κοινωνούς. Τούτη, µε την σειρά της, αναλύεται στις αρχές της εξασφαλίσεως και της διεκδικήσεως. Η εξασφαλιστική διάσταση των θεµελιωδών δικαιωµάτων επιβάλλει την εξασφάλιση των µέσων, που είναι απαραίτητα για την ακώλυτη άσκησή τους. Πρόκειται για νέα διάσταση, που σηµατοδοτεί την εξέλιξη του κοινωνικού προστατευτικού κράτους, σε κοινωνικό εξασφαλιστικό και δεν αναγνωρίζεται συνταγµατικά, παρά µόνο περιπτωσιολογικά (π.χ. άρθρο 16 4 Σ., για την εξασφάλιση των µέσων της παιδείας). Αντίθετα, η διεκδικητική διάσταση των θεµελιωδών δικαιωµάτων αναγνωρίζεται σε πολλές διατάξεις του Συντάγµατος (άρθρα 23 2, 51 3 κ.α.). ιεκδικητικά δικαιώµατα ενυπάρχουν και περιέχονται σε όσα τα θεµελιώδη δικαιώµατα, αναφερόµενα στην υλοποίηση του εξασφαλιστικού περιεχοµένου τους που δεν έχει ακόµα πραγµατοποιηθεί. Πρόκειται, δηλαδή, για συνταγµατική αναγνώριση της αξιώσεως 22 Α. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά ικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, III, 2004, σ Α. ηµητρόπουλου, Κοινωνικός Ανθρωπισµός και ανθρώπινα δικαιώµατα, ανατύπωση, ΝοΒ, τ. 28, 1980, σ Α. ηµητρόπουλου, Η συνταγµατική προστασία του ανθρώπου από την ιδιωτική εξουσία, 1982, σ Οπ. παρ. σηµ. 23, Α. ηµητρόπουλου, Κοινωνικός Ανθρωπισµός, σ

14 για την βελτίωση της καταστάσεως του ανθρώπου και συνταγµατική κατοχύρωση των απαραίτητων διαδικασιών. ε. Ειδικότερα η αρχή του άρθρου 2 1 Σ.: Πιο συγκεκριµένα, το άρθρο 2 1 Σ. δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι κατοχυρώνει ένα ατοµικό δικαίωµα, αλλά «κανόνα δικαίου συνταγµατικού επιπέδου» 26. εν αποτελεί, βέβαια, ούτε απλή διακήρυξη. Πρόκειται για θετική δεσµευτική αρχή και όχι για προγραµµατική πρόταση 27. Βασικό περιεχόµενο του θεµελιώδους αυτού κανόνα είναι, σύµφωνα µε τον Άρειο Πάγο, η διπλή υποχρέωση όλων των πολιτειακών οργάνων, να σέβονται την αξία του ανθρώπου, που µε την εν λόγω διάταξη «αναγορεύεται σε ύπατο κριτήριο της έκφρασης και της δράσης τους» και να την προστατεύουν από προσβολές προερχόµενες από τρίτους 28. Φαίνεται, λοιπόν, ότι το ανώτατο δικαστήριο αναγνώρισε, τόσο τον αντικειµενικό χαρακτήρα, όσο και την άµεση ισχύ του άρθρου 2 1 Σ., εναρµονιζόµενος µε την διεθνώς δεκτή άποψη. Ο Άρειος Πάγος στήριξε την κρίση του αυτή, κατ αρχήν στην συστηµατική ερµηνεία, καθώς η διάταξη για την αξία του ανθρώπου εντάσσεται στο Α µέρος του Συντάγµατος, µε τίτλο «Μορφή του Πολιτεύµατος» και όχι στο Β µε τίτλο «Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα». Όµως, ουσιαστικά στηρίχθηκε στην φύση του περιεχοµένου της διάταξης, η οποία όπως διαφαίνεται από την διατύπωση αναφέρεται σε θεµελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας και όχι σε δικαίωµα προσδιορισµένου υποκειµένου. Ακόµη, από την ίδια συνταγµατική αρχή, πηγάζουν ατοµικά δικαιώµατα, καθώς είναι κανόνας δικαίου άµεσης ισχύος, γεγονός γενικά αποδεκτό από την νοµική επιστήµη. Αναλυτικότερα, η αρχή του άρθρου 2 1Σ. εξειδικεύεται σε τέσσερις βασικές διαστάσεις εφαρµογής: (α.) Ως αµυντικό δικαίωµα εναντίον κάθε προσβολής που προέρχεται από το κράτος. (β.) Ως κοινωνικό δικαίωµα για παροχή θετικής προστασίας από το κράτος. (γ.) Ως πολιτικό δικαίωµα παροχής, µεν, έννοµης προστασίας από το κράτος αλλά και ανοχής της συµµετοχής των πολιτών στις κρατικές διαδικασίες παροχής της. (δ.) Τέλος, ως θεµελιώδης κανόνας αντικειµενικού δικαίου, που επιβάλλει στο κράτος την λήψη κατάλληλων µέτρων για την προστασία της αξίας του ανθρώπου σε διάφορα επίπεδα του κοινωνικού βίου. Συνεπώς, όταν υπάρχει προσβολή της αξίας του ανθρώπου, συγκεκριµένου προσώπου ή συγκεκριµένης οµάδας προσώπων, θεµελιώνεται στο Σύνταγµα, δικαίωµα και αντίστοιχη αξίωση δικαστικής και κάθε άλλης νόµιµης κρατικής προστασίας του υποκειµένου του 29. Ειδικότερα, η αµεσότητα ισχύος µιας συνταγµατικής διάταξης σηµαίνει υποχρέωση των πολιτειακών οργάνων να λειτουργούν µε γνώµονα την συγκεκριµένη διάταξη. Έτσι, τα όργανα άσκησης της νοµοθετικής εξουσίας οφείλουν κατά την θέσπιση οποιασδήποτε νοµοθετικής ρύθµισης να τηρούν την αρχή του άρθρου 2 1 Σ. αφενός, κατά την διαµόρφωση των κανόνων του Ιδιωτικού ικαίου, αφετέρου, καθιερώνοντας αστικές και ποινικές κυρώσεις, κατά όσων την προσβάλλουν. Οµοίως, τα όργανα της εκτελεστικής εξουσίας υποχρεούνται να απέχουν, από κάθε πράξη, που θα συνιστούσε παράβαση του συνταγµατικού κανόνα, να ασκούν την διακριτική τους 26 ΑΠ 40/1998, Ολ., ΤοΣ., 1999, σ Π. αγτόγλου, Ατοµικά ικαιώµατα, Β, 1991, σ Αθ. Ραϊκου, Συνταγµατικό ίκαιο, Β, σ.15 αµφιβολίες εκφράζει ο Μάνεσης, Ατοµικές Ελευθερίες, 1982, σ Άρθρο του Γ. Κασιµάτη για την ΑΠ 40/1998 στο Νοµικό Βήµα, Μάιος 1999, σ Οπ. παρ. σηµ. 27, Γ. Κασιµάτη για την ΑΠ 40/1998 στο Νοµικό Βήµα, σ

15 ευχέρεια κατά τρόπο σύµφωνο µε την επιταγή σεβασµού και προστασίας της ανθρώπινης αξίας και να παρέχουν πλήρη προστασία, σε κάθε περίπτωση προσβολής των δικαιωµάτων τρίτων από τρίτους. Επίσης, κατά την χαρακτηριστική διατύπωση του γερµανικού Οµοσπονδιακού Συνταγµατικού ικαστηρίου, πρέπει να αντλούν από το άρθρο 2 1 Σ. «κατευθυντήριες γραµµές και παλµούς» 30. Τέλος, τα δικαστήρια οφείλουν να διαµορφώνουν την κρίση τους, κατά την ερµηνεία και την εφαρµογή όλων των κανόνων δικαίου, σύµφώνα µε την συνταγµατική αρχή, καθώς και να µην εφαρµόζουν τις νοµοθετικές διατάξεις που έρχονται σε αντίθεση από αυτή (άρθρα 87 2 και 93 4 Σ.). Σαφώς, λοιπόν, τα πολιτειακά όργανα δεσµεύονται να εφαρµόσουν την συγκεκριµένη διάταξη, εφόσον αυτή δεν αποκλείεται από κάποια ειδικότερη, που την συγκεκριµενοποιεί. Η ισχύς, λοιπόν, της συνταγµατικής αρχής είναι παραπληρωµατική. Ε. Η σχέση της έννοιας της αξίας του ανθρώπου µε την έννοια της προσωπικότητας. Η ίδια απόφαση του Αρείου Πάγου 31 µας απαντά και το επόµενο ερώτηµα στην αλληλουχία των προβληµατισµών µας. Στην έννοια της αξίας του ανθρώπου του άρθρου 2 1 Σ., σαφώς περιλαµβάνεται η έννοια της ανθρώπινης προσωπικότητας του άρθρου 5 1 Σ., «ως εσωτερικό συναίσθηµα τιµής και ως κοινωνική αναγνώριση υπόληψης». «Ως έννοια είδους η ανθρώπινη αξία ταυτίζεται µε την προσωπικότητα» και συνιστά τον «ειδικό συνδυασµό των γενικών υλικών, πνευµατικών και κοινωνικών γνωρισµάτων του ανθρωπίνου γένους σε συγκεκριµένο άτοµο» 32. Όλο, όµως, το σύστηµα των εγγυήσεων των θεµελιωδών δικαιωµάτων, τόσο σε πολιτειακό, όσο και σε διεθνές επίπεδο, συνιστά σύστηµα προστασίας της αξίας του ανθρώπου. Τούτο ισχύει και αντιστρόφως, καθώς η ίδια η αρχή της αξίας του ανθρώπου δεν νοείται χωρίς το σύστηµα των υπολοίπων θεµελιωδών δικαιωµάτων 33. Συνεπώς, η αρχή του άρθρου 2 1 Σ. διέπει όλο το δικαιικό και πολιτειακό σύστηµα, µε την έννοια ότι ο άνθρωπος έχει προτεραιότητα κάθε άλλης δικαιικής αξίας. Εποµένως, κανένας κανόνας δικαίου δεν µπορεί να ερµηνευτεί ή να εφαρµοσθεί σε αντίθεση µε την αρχή σεβασµού και προστασίας της ανθρώπινης αξίας. Πιο συγκεκριµένα, η ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας του άρθρου 5 1 Σ. εξειδικεύει την προστασία της ανθρώπινης αξίας. Οι βασικότερες διαφορές µεταξύ των δύο εννοιών είναι οι εξής: (α.) Η εγγύηση της αξίας του ανθρώπου περιορίζεται σε εκείνες µόνο τις ουσιώδεις ιδιότητες και τα ποιοτικά στοιχεία της ανθρώπινης οντότητας, που δεν υπόκεινται ούτε σε νόµιµους περιορισµούς χάριν του δηµοσίου συµφέροντος -, ούτε σε 30 Απόφαση Lüth, BverfG, , BverfGE 7, σ. 198, η οποία παρατίθεται περιληπτικά µεταφρασµένη, µε σχόλια του Κ. Ζώρα, στο ΤοΣ., 5, 1979, σ Οπ. παρ. σηµ. 26, ΑΠ 40/1998, Ολ, ΤοΣ., 1999, σ Παρεµφερή ορισµό δίνει και ο Α. Μάνεσης, Ατοµικές Ελευθερίες, 1982, σ Χρήσιµο να παρατεθούν εδάφια της πρόσφατης διεθνούς «Σύµβασης για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωµάτων και της αξιοπρέπειας του ανθρώπου σε σχέση µε τις εφαρµογές της Βιολογίας και της Ιατρικής», όπου π.χ. στο Προοίµιο αναφέρεται: «Πεπεισµένοι για την ανάγκη σεβασµού του ανθρώπίνου όντος... και αναγνωρίζοντας την σηµασία της εξασφαλίσεως της αξιοπρέπειας του ανθρωπίνου όντος», στο δε άρθρο 2: «Το προβάδισµα του ανθρωπίνου όντος». Σύµβαση του Oviedo, 4 Απριλίου 1997, ν.2619/

16 στάθµιση µε άλλα συνταγµατικά δικαιώµατα. Αντίθετα, η εγγύηση προστασίας της προσωπικότητας είναι ευρύτερη και περιορίζεται από τις ίδιες τις συνταγµατικές επιφυλάξεις δικαιώµατα των άλλων, Σύνταγµα, χρηστά ήθη. (β.) Η προστασία του άρθρου 5 1 Σ. περιορίζεται στον ζώντα άνθρωπο, ενώ του άρθρου 2 1 Σ. εκτείνεται και στο κυοφορούµενο και στον νεκρό. (γ.) Τέλος, η αρχή της αξίας του ανθρώπου δεν καλύπτει περιπτώσεις νοµικών προσώπων αναγνωριζοµένων από το δίκαιο, παρά µόνο φυσικά πρόσωπα. Συµπερασµατικά, η εγγύηση του άρθρου 2 1 Σ. αποτελεί τον εφαρµοστέο κανόνα δικαίου σε πράξεις προσβολής του ανθρώπου, οι οποίες λόγω της βαρύτητας και της φύσης τους, θίγουν τον πυρήνα του ανθρώπου, ως φυσικού και ως κοινωνικού όντος. Από την άλλη, η εγγύηση ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας αποτελεί τον εφαρµοστέο κανόνα δικαίου σε πράξεις προσβολής του προσώπου, που συνιστούν, κατά τις αντικειµενικές κοινωνικές αντιλήψεις, συνήθεις προσβολές στην κοινωνική και πολιτειακή συµβίωση µια δηµοκρατικής πολιτείας και υπόκειται σε σταθµίσεις µε τα άλλα συνταγµατικά δικαιώµατα. Οι διαφορές µεταξύ των εγγυήσεων αυτών δεν είναι πάντοτε ευδιάκριτες, γι αυτό, συνήθως, εφαρµόζονται ταυτόχρονα από την νοµολογία 34. Υποστηρίζεται, πάντως, και η άποψη, πως η φύση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ως υπέρτατης συνταγµατικής αρχής δεν έχει καµία ιδιαίτερη νοµική αξία και ότι δεν µπορεί να θεωρηθεί ιεραρχικά ανώτερη απέναντι στις άλλες συνταγµατικές διατάξεις και έτσι να τις υποσκελίσει. Το Σύνταγµα δεν καθιερώνει καµία ιεράρχηση των διατάξεών του. Ακόµη και οι θεµελιώδεις διατάξεις είναι τυπικά ισότιµες, τόσο µεταξύ τους, όσο και µε τις µη θεµελιώδεις. Συνεπώς, οποιαδήποτε σύγκρουση, µεταξύ της διατάξεως του άρθρου 2 1 Σ. και των άλλων συνταγµατικών διατάξεων, πρέπει να αίρεται σύµφωνα µε την αρχή της επικρατήσεως των ειδικών διατάξεων απέναντι στις γενικές (lex specialis derogat legi generali) 35. Ειδικότερα για την προστασία της προσωπικότητας, πρέπει να τονισθεί, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, ότι µπορεί αυτή να συνιστά ένα αµυντικό δικαίωµα, όµως, δεν περιορίζεται σ αυτήν την διάσταση. Αντιθέτως, γίνεται σήµερα ευρύτερα δεκτό ότι σε κάθε εγγύηση θεµελιώδους δικαιώµατος ενυπάρχει και η υποχρέωση προστασίας του συγκεκριµένου αγαθού. Σε πολλές συνταγµατικές διατάξεις τούτο αναφέρεται ρητά, π.χ. 2 1, 5 2 εδ. α,16 1 εδ. α κ.α.. Εξάλλου, το άρθρο 25 1 Σ. ρητά θεσπίζει την υποχρέωση του κράτους να διασφαλίζει την ακώλυτη άσκηση όλων των συνταγµατικών δικαιωµάτων. Άρα, και για την ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας υπάρχει αντίστοιχη υποχρέωση της πολιτείας να την εξασφαλίζει. Συµπερασµατικά: Στην συγκεκριµένη περίπτωση του face control των νυχτερινών κέντρων διασκέδασης αδιαµφισβήτητα προσβάλλεται η αξία του ανθρώπου (2 1 Σ.), αφού αυτός αντιµετωπίζεται σαν αντικείµενο, υπό την αυθαίρετη κρίση των υπαλλήλων των νυχτερινών κέντρων. Ταυτόχρονα προσβάλλεται και η προσωπικότητα (5 1 Σ.) του υποψήφιου πελάτη. Θεωρώ, όµως, µετά την ανωτέρω ανάπτυξη, πως, κυρίως, θίγεται ο πυρήνας της ίδιας της ανθρώπινης αξίας και πως σ αυτήν, ως ανώτατη δικαιοπολιτική αρχή, ανήκει το προβάδισµα για τούτη την ανάλυση. Εξάλλου, και το άρθρο 5 1 Σ., αλλά και το σύνολο των θεµελιωδών δικαιωµάτων, στην περιφρούρηση της αξίας του ανθρώπου, προσβλέπουν τελικά. 34 Κυρίως από το Οµοσπονδιακό ιοικητικό ικαστήριο της Γερµανίας για την τακτική αυτή του οποίου βλ. P. Häberle, Die Menschenwürde als Grundlage der staatlichen Gemeinschaft στο Isensce/ Kirchhof, Handbuch des Staatsrechts, Band I, 2, 1995 σ. 828 επ.. 35 Αθ. Ραϊκου, Συνταγµατικό ίκαιο, 2 ος τόµος, 2002, σ

17 4. Η τριτενέργεια των συνταγµατικών δικαιωµάτων. Το πρόβληµα, που µας απασχολεί εδώ, είναι κυρίως, αυτό που αποδίδεται στα ελληνικά µε τον µάλλον αδόκιµο όρο 36 τριτενέργεια των συνταγµατικών δικαιωµάτων. Το ζήτηµα της τριτενέργειας αναφέρεται στην διερεύνηση του κύκλου των αποδεκτών κάθε συνταγµατικού δικαιώµατος, δηλαδή στο ποιοι υποχρεούνται να τηρούν τις συνταγµατικές επιταγές. Τίθεται, δηλαδή, το ερώτηµα αν τα θεµελιώδη δικαιώµατα στρέφονται αποκλειστικά κατά του κράτους ή ισχύουν άµεσα (όλα ή έστω, τα σπουδαιότερα από αυτά) και στις σχέσεις του ιδιωτικού δικαίου κατά οποιουδήποτε. Έτσι, η µεν πρώτη γνώµη αποκλείει οποιαδήποτε τριτενέργεια, η δε δεύτερη δέχεται την άµεση τριτενέργεια των θεµελιωδών δικαιωµάτων. Ανάµεσα σ αυτές αναπτύχθηκε και επικράτησε στην επιστήµη µια ενδιάµεση γνώµη, που υποστηρίζει την έµµεση εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων στις διαπροσωπικές σχέσεις, µέσω των γενικών ρητρών και των αορίστων νοµικών εννοιών του Αστικού ικαίου. Την γένεση, την ανάπτυξη, την θεµελίωση και την εφαρµογή των απόψεων που αποδέχονται την τριτενεργό δράση των ατοµικών δικαιωµάτων και ελευθεριών στο πλαίσιο των ιδιωτικών εννόµων σχέσεων θα αναπτύξουµε εδώ. Αναφορικά µε την πρακτική του face control και την σκιαγραφούµενη παραπάνω προσβολή της ανθρώπινης αξίας και της προσωπικότητας, το ερώτηµα που ανακύπτει είναι το εξής: µπορεί ο θιγόµενος ιδιώτης να επικαλεσθεί την συνταγµατική προστασία, έναντι του ιδιώτη επιχειρηµατία νυχτερινών κέντρων, του οποίου η συµπεριφορά τον προσβάλει; Για να µπορέσουµε να απαντήσουµε αυτό το ερώτηµα θα πρέπει πρώτα να αναλύσουµε και να κατανοήσουµε τις θεωρίες της τριτενέργειας, αλλά να αναζητήσουµε και τις νεώτερες εξελίξεις πάνω στο θέµα. Α. Ιστορική προέλευση και ανάπτυξη της θεωρίας της τριτενέργειας. Η συζήτηση για το αν οι ιδιώτες στις µεταξύ τους διαφορές µπορούν να επικαλούνται τα συνταγµατικώς κατοχυρωµένα δικαιώµατα, είναι πρωτεύουσας σηµασίας στην σύγχρονη νοµική επιστήµη διεθνώς, αλλά και στην Ελλάδα, υπό το πρίσµα του Συντάγµατος του 1975 και κυρίως, µετά την τελευταία αναθεώρηση. Η παραδοσιακή αντίληψη, που περιόριζε την έκταση εφαρµογής των συνταγµατικών δικαιωµάτων στις σχέσεις πολίτη κράτους, είναι, µάλλον, ξεπερασµένη στην εποχή µας. Η δυαδιστική θεώρηση της εννόµου τάξεως, που διακρίνει αυστηρά το ηµόσιο από το Ιδιωτικό ίκαιο, έρχεται σε σύγκρουση µε την σύγχρονη, ενιαία, ανθρωπιστική έννοµη τάξη. Στο πλαίσιο αυτής, οι συνταγµατικές διατάξεις εφαρµόζονται στις διαπροσωπικές σχέσεις, ακριβώς γιατί υπαγορεύονται από τον καταστατικό µας χάρτη, ο οποίος υπέχει υπερέχουσα θέση στο νοµικό µας σύστηµα. 36 Α. ηµητρόπουλου, Η συνταγµατική προστασία του ανθρώπου από την ιδιωτική εξουσία, σ. 168επ.. 17

18 α. Ιστορική προέλευση: Η ιδέα της επέκτασης της συνταγµατικής προστασίας των θεµελιωδών δικαιωµάτων και ελευθεριών, όχι µόνο έναντι των φορέων δηµόσιας εξουσίας, αλλά και έναντι των ιδιωτών, δεν είναι καινούργια 37. Από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης, τα ατοµικά δικαιώµατα δεν στρέφονταν, µόνο, κατά του κράτους, αλλά και κατά των προνοµίων ορισµένων τάξεων και του κλήρου. Χαρακτηριστικά το σύνθηµα Ελευθερία Ισότητα Αδελφότητα στρεφόταν προς κάθε κατεύθυνση. Όµοια, η ιακήρυξη των ικαιωµάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789 απαιτούσε από το κράτος την δηµιουργία των νοµικών θεµελίων, που θα επέτρεπαν την προστασία του πολίτη και στον χώρο του ιδιωτικού δικαίου. Η Γαλλική Επανάσταση και η διανόηση της εποχής του ιαφωτισµού, που συνεισέφεραν τα µέγιστα στην σύγχρονη ευρωπαϊκή σκέψη και στην διαµόρφωση των νεώτερων αστικών δηµοκρατιών, υπήρξαν και σ αυτόν τον τοµέα ριζοσπαστικές. β. Γένεση και ανάπτυξη της θεωρίας: i) ιεθνώς. Η σύγχρονη θεωρία, όµως, της τριτενέργειας αναπτύχθηκε στην Γερµανία µετά τον Β Παγκόσµιο Πόλεµο. Πρόσφορο έδαφος, για τον σκοπό αυτό, υπήρξε το Εργατικό ίκαιο 38 και η συνειδητοποίηση, πως στο σύγχρονο, φιλελεύθερα, δηµοκρατικό κράτος, µε την βιοµηχανική ανάπτυξη, τα δικαιώµατα του ανθρώπου δεν απειλούνται µόνο από την δηµόσια, αλλά και από την ιδιωτική εξουσία, στο πλαίσιο της οποίας ανοίγεται ευρύ πεδίο κοινωνικών συγκρούσεων 39. Έτσι, πρέπει να θεωρείται και κρατούσα στην Ελλάδα η άποψη, ότι η εφαρµογή της τριτενέργειας προϋποθέτει την ύπαρξη σχέσης ιδιωτικής εξουσίας 40, άποψη που δέχεται βάσιµη κριτική. Ένας ακόµη κοινωνιολογικός λόγος, που οδήγησε στην αναγνώριση της τριτενέργειας, είναι η φυσική κοινωνικότητα του ανθρώπου. Από την στιγµή, που ο άνθρωπος δεν ζει µόνος του, ο περιορισµός των δικαιωµάτων και των ελευθεριών του είναι αναµφίβολα συµφυής µε την έννοια της ελευθερίας 41. ii) Στην Ελλάδα. Η ελληνική θεωρία είχε δεχθεί και πριν το Σύνταγµα του 1975 την επίδραση των συνταγµατικών δικαιωµάτων στην διαµόρφωση των σχέσεων του ιδιωτικού δικαίου 42. Ιδιαίτερα υποστήριξαν την θεωρία της τριτενέργειας οι εργατικολόγοι, που, ήδη από το 1958, επεδίωξαν την απευθείας συνταγµατική δέσµευση του εργοδότη για πραγµατική απασχόληση του µισθωτού 43, αλλά και για ίση µεταχείριση των 37 Τζούλιας Ηλιοπούλου Στράγγα, Η Τριτενέργεια των Ατοµικών και των Κοινωνικών ικαιωµάτων του Συντάγµατος του 1975, 1990, σ BAGE 1,185, σ Γ. Κασιµάτη, Συνταγµατικό ίκαιο, II, τεύχος α, 1980, σ Α. Μάνεση, Συνταγµατικά ικαιώµατα, α Ατοµικές Ελευθερίες, 1981, σ. 52. Τσάτσου, Συνταγµατικό ίκαιο, γ Θεµελιώδη ικαιώµατα, 1988, σ. 190 αντίθετα Κ. Μαυριά, Το συνταγµατικό δικαίωµα ιδιωτικού βίου, 1982, σ Οπ. παρ. σηµ. 37, Τζούλιας Ηλιοπούλου Στράγγα, Η Τριτενέργεια των Ατοµικών και των Κοινωνικών ικαιωµάτων του Συντάγµατος του 1975, σ Κ. Ξυπολιά, Η αναγκαστική σύµβασις, 1971, σ Χ. Αγαλλόπουλου, Εργατικόν ίκαιον, Σχέσεις Εργασίας, 1958, σ

19 εργαζοµένων 44. Αλλά και οι δηµοσιολόγοι υποστήριξαν, άλλοι σε µικρότερο και άλλοι σε µεγαλύτερο βαθµό, την θεωρία της τριτενέργειας 45. Η Μεταπολίτευση και το Σύνταγµα του 1975 βρήκαν ενισχυµένη την δηµοκρατική ευαισθησία της ελληνικής κοινωνίας, αλλά και γενικότερα, της ελληνικής νοµικής σκέψης, καθώς είχε προηγηθεί η περίοδος της στρατιωτικής δικτατορίας, κατά την διάρκεια της οποίας τα δικαιώµατα του ανθρώπου παραβιάζονταν συχνά. Επιπλέον, οι διεθνείς εξελίξεις και η αναµενόµενη ένταξη της Χώρας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες συνετέλεσαν στην ανάγκη κατοχύρωσης της έκτασης και των ορίων των ατοµικών ελευθεριών, ώστε να διασφαλίζονται πλήρως, έναντι επεµβάσεων της διοικήσεως, αλλά και άλλων κοινωνικών δυνάµεων 46. γ. Πεδίο εφαρµογής της θεωρίας: Το ζήτηµα που τίθεται είναι, αν αποδέκτες των θεµελιωδών δικαιωµάτων είναι, εκτός από τους φορείς δηµόσιας εξουσίας (του κράτους µε την ευρεία έννοιά του) και οι ιδιώτες, οι τρίτοι, τα νοµικά πρόσωπα Ιδιωτικού ικαίου και άλλες κοινωνικές οµάδες. Κατ αρχήν, κατά κάποιους συγγραφείς 47, το ζήτηµα τίθεται µόνο για εκείνα τα θεµελιώδη δικαιώµατα, τα οποία από την φύση τους µπορούν να αναπτύξουν τριτενέργεια. Τέτοια είναι, κατ αρχήν, τα ατοµικά, εν αντιθέσει προς τα κοινωνικά και τα πολιτικά 48. Όµως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι στις διαπροσωπικές σχέσεις, για την άρση των διαπροσωπικών αντιθέσεων, τριτενεργούν όλα τα θεµελιώδη δικαιώµατα, δηλαδή εφαρµόζεται το αµυντικό περιεχόµενό τους. Εννοείται, πως η σύγχρονη έννοµη τάξη δεν µπορεί να αναγνωρίζει προστατευτικά δικαιώµατα κατά ιδιωτών, αλλά ούτε εξασφαλιστικά δικαιώµατα µε την νοµικοτεχνική-χρονική έννοια του όρου. Η ανάγκη προστασίας του ιδιώτη από τον ιδιώτη µπορεί να έχει τις ρίζες της στις σχέσεις ιδιωτικής εξουσίασης και εξαρτήσεως, όµως, το πεδίο εφαρµογής της θεωρίας της τριτενέργειας δεν εξαντλείται εκεί. Αντίθετα, στις φιλελεύθερες δηµοκρατίες, όπως σε τούτη, όπου διαβιούµε, η δυναµική θέση, που κατέχουν οι κοινωνικές και οι οικονοµικές δυνάµεις ή και τα µεµονωµένα άτοµα, καθώς και η αλµατώδης πρόοδος της τεχνολογίας και της έρευνας, που γεννούν - µαζί µε τα καλά - καινούργιους κινδύνους για την ανθρώπινη ελευθερία και αξιοπρέπεια, µας επιβάλλουν, να επεκτείνουµε το πεδίο εφαρµογής της θεωρίας της τριτενέργειας και πέρα από τις σχέσεις εξουσίασης οικονοµικής υφής. Υποστηρίχθηκε, µάλιστα, η άποψη, ότι τα θεµελιώδη δικαιώµατα κινδυνεύουν σήµερα περισσότερο από τις µη 44 Α. Καρακατσάνη, Η έννοµος τάξις της εκµεταλλεύσεως, 1969, σ Βλ. µεταξύ άλλων: Θ. Τσάτσου, Το πρόβληµα της ερµηνείας εν τω συνταγµατικώ δικαίω, 1970, σ Κόρσου, Τα ατοµικά δικαιώµατα εν τω ιδιωτικώ δικαίω, 1973, σ Γ. Κασιµάτη, Τα συνταγµατικά όρια της ιδιοκτησίας, 1972, σ Βλ. εισήγηση του. Παπασπύρου, Εκ της γενικής εισηγήσεως της πλειοψηφίας επί του κυβερνητικού σχεδίου Συντάγµατος, ΤοΣ, 1975, σ Κυρίως, γίνεται λόγος για τους οπαδούς της άµεσης τριτενέργειας, βλ. παρακάτω H.C. Nipperdey, σηµ. 75, 76 και J. Schwabe, σηµ Γ. Κασιµάτη, Το ζήτηµα της τριτενέργειας των ατοµικών και των κοινωνικών δικαιωµάτων, ΤοΣ, 1981,σ. 15, όπου ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι οι κοινωνικές εγγυήσεις τριτενεργούν στο µέτρο που απορρέουν από αυτές αµυντικά δικαιώµατα Αθ. Ραϊκου, Η συνταγµατική κατοχύρωση της τοπικής αυτοδιοικήσεως εις τα σύγχρονα Κράτη, σ. 63, όπου υποστηρίζει πως τριτενέργεια δεν µπορούν από την φύση τους να έχουν και οι θεσµικές εγγυήσεις. 19

20 κρατικές κοινωνικές εξουσίες, φορείς των οποίων είναι οι ιδιώτες, παρά από το κράτος 49. Το πρόβληµα της τριτενέργειας είναι πρόβληµα δεσµεύσεως της ιδιωτικής εξουσίας, πρόβληµα δεσµεύσεως των µη κρατικών εξουσιών, των φυσικών προσώπων, στο πλαίσιο της ιδιωτικής δραστηριότητας, των νοµικών προσώπων Ιδιωτικού ικαίου, που δεν ασκούν δηµόσια εξουσία, των οµάδων προσώπων, ανεξάρτητα αν έχουν περιβληθεί νοµική προσωπικότητα. Επιπλέον, η εξουσία που ασκούν µπορεί να είναι πολιτικού, οικονοµικού ή κοινωνικού χαρακτήρα, άµεσα αναγνωριζόµενη από το δίκαιο ή και έµµεσα (de facto). Έτσι, η ύπαρξη εξωκρατικών εξουσιών οδηγεί σε πολλές περιπτώσεις στην παράβαση των θεµελιωδών δικαιωµάτων, καθόσον ο κατώτερος βρίσκεται στην διάθεση του ανώτερου και εξαρτάται από την θέλησή του 50. Περαιτέρω, όµως, αν και οι ιδιωτικές σχέσεις εξουσίασης αποτελούν πρόσφορο έδαφος παραβίασης των συνταγµατικών διατάξεων, είναι εντούτοις δυνατή η προσβολή αυτών και χωρίς την ταυτόχρονη ύπαρξη εξουσιαστικής σχέσης. Συνεπώς, είναι επιβεβληµένη στην εποχή µας η εγκατάλειψη του άκρατου φιλελευθερισµού και η κοινωνική δέσµευση όλων, µε την ανάπτυξη της τριτενέργειας των θεµελιωδών δικαιωµάτων 51. Ενδεικτικά θα πρέπει να αναφερθούν οι κίνδυνοι από την αλµατώδη αύξηση της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών, από την εξέλιξη των µέσων παρακολούθησης, από την οικολογική καταστροφή και, βέβαια, από την πρόοδο της βιο-ιατρικής και της βιο-γενετικής. Β. Ο όρος τριτενέργεια. Με δεδοµένο, ότι η αρχικά τα θεµελιώδη δικαιώµατα αναφέρονταν, κυρίως, στις σχέσεις κράτους πολίτη, η επέκταση του πεδίου εφαρµογής τους στις σχέσεις µε τους άλλους ιδιώτες, τους τρίτους, οδήγησε τον Hans Peter Ipsen 52 να ονοµάσει την θεωρία της επέκτασης των συνταγµατικών δικαιωµάτων στις ιδιωτικές σχέσεις, τριτενέργεια (drittwirkung). Ο όρος δεν έτυχε καθολικής αποδοχής και νεώτεροι συγγραφείς χρησιµοποιούν τον όρο οριζόντια ενέργεια 53 κατ αντίθεση προς την κάθετη ενέργεια (ανάµεσα στο κράτος και στον πολίτη) ή, ακόµα περιφραστικότερα: ισχύ των θεµελιωδών δικαιωµάτων στο ιδιωτικό δίκαιο 54. Στην ελληνική νοµική επιστήµη χρησιµοποιούνται, µαζί µε τον όρο τριτενέργεια 55, ο οποίος τα τελευταία χρόνια συναντάται και σε δικαστικές 49 Fr. Mayer, στο Mang Maung Mayer Obermayer, Staats und Verwalttungsrecht in Bayern, 1975, σ Α. ηµητρόπουλου, Η συνταγµατική προστασία του ανθρώπου από την ιδιωτική εξουσία, σ Οπ. παρ. σηµ. 48, Γ. Κασιµάτη, Το ζήτηµα της τριτενέργειας των ατοµικών και των κοινωνικών δικαιωµάτων, ΤοΣ, 1981, σ H. P. Ipsen, Gleichheit, in F. Neumann/ H. C. Nipperdey/ U. Scheuner, Die Gryndrechte. Handbuch der Theorie und Praxis der Grundrechte, τόµος II, 1954, σ Τον όρο αυτό προτιµούσαν οι E. Denninger, H. Bethge, P. Saladin. 54 Τον όρο αυτό προτιµούσαν οι W. Leisner, H. U. Erichsen, K. D. Borchardt. 55 Τον όρο τριτενέργεια χρησιµοποιεί η πλειονότητα της ελληνικής νοµικής σκέψης, ενδεικτικά αναφέρονται: Γ. Κασιµάτης, Π. Παραράς, Θ. Λιακόπουλος, Γ. Σιούτη, Ε. Βουζίκας, Μ. Σταθόπουλος, Ι. Σπυριδάκης και άλλοι. 20

21 αποφάσεις 56, και φράσεις όπως θεωρία των αντανακλαστικών απενεργειών των συνταγµατικώς καθιδρυόµενων ατοµικών δικαιωµάτων και ελευθεριών στην περιοχή του Ιδιωτικού ικαίου 57 ή θεωρία της έναντι τρίτων ισχύος των ατοµικών δικαιωµάτων 58. Εν χρήση, είναι και ο επικρατών στην άγγλο-αµερικάνικη ορολογία όρος, οριζόντιο αποτέλεσµα 59. Κριτική: Αν και ο όρος τριτενέργεια είναι αποσπασµατικός, εύχρηστος και έχει επικρατήσει στην νοµική επιστήµη, δεν παύει να είναι προβληµατικός. Η αναγνώριση της επενέργειας των θεµελιωδών δικαιωµάτων και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών, θεµελιώνει την έναντι όλων ισχύ των δικαιωµάτων αυτών. Συνεπώς, οι ιδιώτες, που δεσµεύονται από τις συνταγµατικές διατάξεις, στις σχέσεις τους µε άλλους ιδιώτες, δεν µπορούν να χαρακτηρίζονται ως τρίτοι, στους οποίους επενεργούν τα συνταγµατικά δικαιώµατα. Αντίθετα, η εν λόγω θεωρία υποστηρίζει την erga omnes, την απόλυτη ισχύ των θεµελιωδών δικαιωµάτων. Άρα, ο όρος απόλυτη ισχύς ή απόλυτη ενέργεια των θεµελιωδών δικαιωµάτων θα ήταν, µάλλον, πληρέστερος από τον επικρατήσαντα όρο τριτενέργεια 60. Ο όρος αυτός θα ακριβολογούσε µόνο στο πλαίσιο της παλαιάς µορφής φιλελεύθερου κράτους, το οποίο όφειλε να µην παραβιάζει το ίδιο, όχι, όµως και να προστατεύει τη ανθρώπινη αξία. Υπό αυτές τις συνθήκες και µόνο, η επενέργεια των θεµελιωδών δικαιωµάτων στις ιδιωτικές σχέσεις θα ήταν ενέργεια προς τρίτους. Αντίθετα, στο σύγχρονο, κοινωνικό, προστατευτικό κράτος ο όρος αυτός δεν έχει νόηµα, όπως επίσης στερείται βασιµότητας και η ουσία του προβλήµατος της τριτενέργειας. Είναι αλήθεια πως η µεταφύτευση ξένων όρων στην ελληνική γλώσσα δεν αποτελεί την καταλληλότερη επιστηµονική µέθοδο, καθώς, παρά την οµοιοµορφία της διαχρονικής εξελίξεως της νοµικής σκέψης διεθνώς, οι εθνικές συνταγµατοπολιτικές πραγµατικότητες διαφέρουν και συνεπώς, δεν συνιστούν, πάντα, γόνιµο έδαφος για την εισαγωγή αλλοδαπών νοµικών θεωριών και όρων. Το ίδιο συµβαίνει και µε τον συγκεκριµένο όρο drittwirkung, του οποίου η ελληνική απόδοση τριτενέργεια κάθε άλλο παρά πετυχηµένη είναι. Η δε συνέχιση της χρήσης του, έστω και ως terminus technicus, δεν παύει να δίνει την εντύπωση της ουδετερότητας του κράτους, ενός κράτους αποµακρυσµένου από τον χώρο δράσης των πολιτών και τις µεταξύ αυτών σχέσεις, ενός κράτους ατοµικιστικού, µακριά από το πρότυπο του σύγχρονου κοινωνικού κράτους 61. Γ. Η δογµατική θεµελίωση της τριτενέργειας. Σηµαντικές είναι οι διαφωνίες σχετικά µε την νοµική θεµελίωση της δέσµευσης των ιδιωτών στις µεταξύ τους σχέσεις από τις συνταγµατικές διατάξεις που κατοχυρώνουν θεµελιώδη δικαιώµατα και ελευθερίες. Το ζήτηµα τίθεται, ενόψει 56 Βλ. χαρακτηριστικά την απόφαση 128/1985 του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας, ΕΕργ, 1985, σ Γ. Πλαγιανάκου, Το δικαίωµα επί της ιδίας προσωπικότητας, Ελλ νη, 1966, σ, Θ. Τσάτσου, Το πρόβληµα της ερµηνείας εν τω Συνταγµατικώ ικαίω, 1970, σ B. Markezinis, Privacy, Freedom of expression and the Horizontal Effect of the Human Rights Act, The Law Quarterly Review, vol. 115, 1999, σ Τζούλιας Ηλιοπούλου Στράγγα, Η Τριτενέργεια των Ατοµικών και των Κοινωνικών ικαιωµάτων του Συντάγµατος του 1975, 1990, σ Α. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά ικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, III, 2004, σ

22 του γεγονότος, ότι τα σύγχρονα Συντάγµατα, συνήθως, δεν προσδιορίζουν µε µια γενική διάταξη τους αποδέκτες των δικαιωµάτων που αυτά αναγνωρίζουν. α. ιεθνώς: i) Συνταγµατικά ερείσµατα για την θεµελίωση της θεωρίας της τριτενέργειας. Σηµαντικές είναι οι διαφωνίες σχετικά µε την νοµική θεµελίωση της δέσµευσης των ιδιωτών στις µεταξύ τους σχέσεις από τις συνταγµατικές διατάξεις που κατοχυρώνουν θεµελιώδη δικαιώµατα και ελευθερίες. Το ζήτηµα, κατ αρχάς ανακύπτει στις χώρες, όπου το Σύνταγµα δεν δίνει σαφές και γενικό έρεισµα για την δέσµευση των ιδιωτών από τα συνταγµατικά δικαιώµατα άλλων ιδιωτών. Η νοµική επιστήµη σε αυτές τις χώρες έχει αναζητήσει, µέσα στους ίδιους τους καταστατικούς τους χάρτες, βάσεις επέκτασης της δράσης των ατοµικών δικαιωµάτων και ελευθεριών στον χώρο των ιδιωτικών εννόµων σχέσεων. Το σχετικό συνταγµατικό έρεισµα µπορεί να κατοχυρώνει, σαφώς, την τριτενέργεια όλων των συνταγµατικών δικαιωµάτων, είναι, όµως, δυνατό να την κατοχυρώνει ρητά µόνο για κάποια από αυτά. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η διάταξη του άρθρου 9 3 του Θεµελιώδους Νόµου της Βόννης, όπου κατοχυρώνεται ρητά η τριτενέργεια της συνδικαλιστικής ελευθερίας 62. Όµοια, η συνταγµατική διάταξη του άρθρου 1 1 του οµοσπονδιακού νόµου της Αυστρίας της για την προστασία των προσωπικών δεδοµένων κατοχυρώνει ρητά την απόλυτη ενέργεια του συγκεκριµένου δικαιώµατος. Αντίστοιχα, στο Προοίµιο του Γαλλικού Συντάγµατος του 1946, καθιερώνεται η αρχή της µη διάκρισης και της ισότητας στις εργασιακές σχέσεις, ισχύουσα και στον ιδιωτικό τοµέα. Από την άλλη, το αµερικανικό Σύνταγµα δεν είναι από αυτά που προσφέρονται εύκολα για την θεµελίωση της τριτενέργειας. Μόνο η 13 η Τροπολογία του (απαγόρευση της δουλείας και της καταναγκαστικής εργασίας) µπορεί να ερµηνευθεί ότι κατοχυρώνει την προστασία της ατοµικής ελευθερίας από ιδιωτικές προσβολές. Από τις λίγες χώρες, όπου µια γενική διάταξη του Συντάγµατος αντιµετωπίζει το θέµα είναι η Ελβετία. Εκεί το Σύνταγµα ορίζει χαρακτηριστικά στο άρθρο 25: «I. Νοµοθεσία και δικαιοσύνη φροντίζουν για να γίνονται τα θεµελιώδη δικαιώµατα αναλόγως ενεργά και µεταξύ ιδιωτών. - II. Όποιος ασκεί θεµελιώδη δικαιώµατα οφείλει να σέβεται τα θεµελιώδη δικαιώµατα άλλων. Προπάντων κανένας δεν µπορεί να προσβάλλει θεµελιώδη δικαιώµατα µε κατάχρηση της δυναµικής θέσεώς του». Για να δώσουµε ακόµα ένα παράδειγµα από την διεθνή συνταγµατική πραγµατικότητα, στο αγγλικό δίκαιο, από το οποίο απουσιάζει το γραπτό Σύνταγµα, γίνεται δεκτό ότι η αρχή του Κράτους ικαίου εµπεριέχει την ισότητα ενώπιον του νόµου ή την ίδια υπαγωγή όλων των τάξεων στο γενικό και, από τα τακτικά δικαστήρια, εφαρµοζόµενο δίκαιο και έτσι, θεωρείται ότι οι ιδιώτες και οι φορείς δηµόσιας εξουσίας έχουν κοινή υποχρέωση να ακολουθούν το ίδιο δίκαιο Πράγµατι, το άρθρο 9 2 εδ. β του Θεµελιώδους Νόµου της Βόννης, το οποίο επαναλαµβάνει κατ ουσίαν την διάταξη του άρθρου του Συντάγµατος της Βαϊµάρης ορίζει ότι «Συµφωνίες, οι οποίες περιορίζουν ή επιδιώκουν να εµποδίσουν το δικαίωµα αυτό (την συνδικαλιστική ελευθερία) είναι άκυρες και µέτρα που επιδιώκουν τον σκοπό αυτό είναι παράνοµα». 63 Βλ. αναλυτικότερη παρουσίαση Τζούλιας Ηλιοπούλου Στράγγα, οπ. παρ. σηµ. 59, Η Τριτενέργεια των Ατοµικών και των Κοινωνικών ικαιωµάτων του Συντάγµατος του 1975, σ

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges Φορέας Υλοποίησης : ERA Romanian Institute of Magistracy Τόπος ιεξαγωγής : Bucharest Ηµεροµηνία : 22-23/4/2013 Τίτλος Σεµιναρίου : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΤΡΙΤΕΝΕΡΓΕΙΑ» ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΤΡΙΤΕΝΕΡΓΕΙΑ» ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ «ΤΡΙΤΕΝΕΡΓΕΙΑ» ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΣΑΣΙΑΣ: ΚΟΜΠΟΥ ΙΩΑΝΝΑ Α. Μ.: 1340200400188

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Ποιοι είμαστε Οι διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσυπογράφουμε τον Καταστατικό Χάρτη Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟ (ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ) 2.ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 3.ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 4.ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α.

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΓΡΥΠΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ Α.Μ. 1340200300085

Διαβάστε περισσότερα

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν.

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν. ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ: ****/2003 Καταβολή από το ΙΚΑ εξόδων κηδείας που ολοκληρώνεται µε αποτέφρωση Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Μαρία Μητροσύλη Ειδική Επιστήµονας: Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ» Θεοφανίδου Ελένη, Α.Μ.1340199811672

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Εργασία µε θέµα : Συναθροίσεις. «Οι Έλληνες έχουσι το δικαίωµα του συνέρχεσθαι ησύχως και αόπλως µόνον εις τας δηµοσίας συναθροίσεις δύναται να παρίσταται η Αστυνοµία. Αι

Διαβάστε περισσότερα

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Δ. ΜΙΧΑΗΛ Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω Αθήνα, 1 Νοεμβρίου 2012 Κύριο Δημήτριο Βαρνάβα Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (Ο.Ε.Ν.Γ.Ε.) Οδός Λαμίας, αριθ. 2 Αθήνα Κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

1. ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1. ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Είναι γενικά αποδεκτό ότι το Σύνταγμα περιλαμβάνει κανόνες, οι οποίοι ρυθμίζουν αφενός την οργάνωση και την άσκηση της κρατικής εξουσίας και αφετέρου, τις σχέσεις μεταξύ πολιτείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 22 ΠΑΡ. 1-4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 22 ΠΑΡ. 1-4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ 2003-2004 ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχή της καλής πίστης. στο ελληνικό δικαιίκο σύστηµα

Η αρχή της καλής πίστης. στο ελληνικό δικαιίκο σύστηµα Καθηγητής: ηµητρόπουλος Ανδρέας Μάθηµα: Εφαρµογές ηµοσίου δικαίου Η αρχή της καλής πίστης στο ελληνικό δικαιίκο σύστηµα Νίκη Παπακωνσταντίνου Αριθµός Μητρώου: 13401 99900 432 Τηλέφωνα επικοινωνίας: 210.6633729

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1. - Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δημοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική προώθηση της ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη Σελίδα 1 Ενεργοί Δεσμοί (links) Τοποθετήστε τον κέρσορα σε οποιαδήποτε λέξη των δικαιωμάτων (με γαλάζιο χρώμα) που προκηρύσσονται και πιέστε το πλήκτρο του ποντικιού. Αμέσως θα μεταβείτε στο πλήρες κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Καρράς Γιώργος Κοινωνιολόγος - Οικονομολόγος

Περιεχόμενα. Καρράς Γιώργος Κοινωνιολόγος - Οικονομολόγος Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το Δίκαιο... 2 1.1 Έννοια, προέλευση και εξέλιξη του Δικαίου... 2 1.2 Κανόνες ηθικής και κανόνες δικαίου: η διαφορά... 3 1.3 Υποκείμενα δικαίου... 3 1.4 Διακρίσεις Δικαίου... 4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ. Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ. Σου/της.

ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ. Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ. Σου/της. ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ Σου/της. του, κατοίκου..., οδός. αριθμός.., τηλ... ΚΑΣΑ Του προσωρινού Ενιαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων Εργασιακά Θέματα ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων «Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης 3 1.1 Γενικά 6 1.2 Δικαιούχοι 6 α) Ιδιωτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010

L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010 L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1259/2010 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 20ής Δεκεμβρίου 2010 για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΘΕΜΑ: Νομική αξιολόγηση των διατάξεων του σχεδίου νόμου για τις προτεινόμενες «Ρυθμίσεις για την εξυγίανση του Ειδικού Λογαριασμού του άρθρου 40 ν. 2773/1999 και λοιπές διατάξεις»

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ

ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Προπυλαίων 7, 11742 Αθήνα Τηλ/fax: 210 9239913 - email:pesa@pesa.com.gr, - http:www.pesa.gr Αθήνα 3 7 2014 Αριθμ. Πρωτ.:2140 Προς: Όλα τα μέλη ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς µϖορώ να ϖροστατεύσω το έργο µου στο ψηφιακό ϖεριβάλλον; (ϖρόληψη & καταστολή) Μαρία Γ. Σινανίδου, Int. IP LL.M. ικηγόρος Εϖιστηµονική Συνεργάτις Ο.Π.Ι. 09.03.2011 Υϖουργείο Πολιτισµού & Τουρισµού

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας συµπεριφοράς και δεοντολογίας για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλειας I. Γιατί ο κλάδος χρειάζεται έναν κώδικα συµπεριφοράς και δεοντολογίας; Ο τοµέας της ιδιωτικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 6η. Α)Εφ.ΑΘ. 4585\2002

ΕΡΓΑΣΙΑ 6η. Α)Εφ.ΑΘ. 4585\2002 ΕΡΓΑΣΙΑ 6η ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΕ ΜΕΡΙΚΟΤΕΡΕΣ ΕΝΝΟΜΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α)Το δικαίωµα της ιδιοκτησίας και η παραχώρηση της χρήσης της οικογενειακής στέγης σε µη κύριο σύζυγο Β)Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Greek version ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ 7η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ Μ.Μ.Ε. (ΚΙΕΒΟ, 10-11/3/05) ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗ 1. Οι Υπουργοί των κρατών που συµµετέχουν στην 7η

Διαβάστε περισσότερα

Η Αστική Ευθύνη του ηµοσίου

Η Αστική Ευθύνη του ηµοσίου ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Η Αστική Ευθύνη του ηµοσίου ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2003-2004 Η ΕΞΑΜΗΝΟ, ΚΛΙΜΑΚΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 29-03-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2340/29-03-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΑΘΗΝΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2003 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 4 1.1 Ο Αθλητισµός... 4 1.1.1 Εννοιολογικός προσδιορισµός... 4 1.1.2 Οι

Διαβάστε περισσότερα

D.A.S. HELLAS Ασφάλειες Νοµικής Προστασίας Εισαγωγή - Ιστορικά Η ασφάλιση Νοµικής Προστασίας είναι ένας από τους νεώτερους ασφαλιστικούς κλάδους. Στην Ευρώπη εµφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα στη Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός Λειτουργίας

Κανονισμός Λειτουργίας Κανονισμός Λειτουργίας Υπηρεσίας Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ!» Α. ΠΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 1. Υπηρεσία Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς 1.1. Το Σωματείο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήµη του ικαίου 4. Μαθήµατα ελεύθερης επιλογής 2057 Πολιτική Επιστήµη 4 2058 Πολιτική Οικονοµία 4 2059 Γενική Κοινωνιολογία 4

Εισαγωγή στην Επιστήµη του ικαίου 4. Μαθήµατα ελεύθερης επιλογής 2057 Πολιτική Επιστήµη 4 2058 Πολιτική Οικονοµία 4 2059 Γενική Κοινωνιολογία 4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ 2012-2013 Α ΕΞΑΜΗΝΟ Κωδικός Μάθηµα ECTS 2000 Ιστορία του 2001 Συνταγµατικό ίκαιο 8 2002 Γενικές Αρχές Αστικού ικαίου 8 2003 Εισαγωγή στην Επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Εργασία για το µάθηµα: Ατοµικά και Κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΕ ΡΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΙΚΑΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ Κα ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑ ΑΚΗ ΠΡΟΕ ΡΟ ΕΦΕΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΕ ΡΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΙΚΑΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ Κα ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑ ΑΚΗ ΠΡΟΕ ΡΟ ΕΦΕΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΕ ΡΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΙΚΑΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ Κα ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑ ΑΚΗ ΠΡΟΕ ΡΟ ΕΦΕΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ Του.Σ. της Οµοσπονδίας ικαστικών Υπαλλήλων Ελλάδος (Ο..Υ.Ε.), όπως νόµιµα εκπροσωπείται.

Διαβάστε περισσότερα

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Μερικά απλά λόγια για την κρίση Η κρίση ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρµογή των κανόνων δικαίου συνιστά σε πρώτο επίπεδο η ερµηνεία τους προκειµένου να διακριβωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος και Τόπος γέννησης: 21.4.1946 - Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: έγγαµος µε την Κων/να Γουσίου και πατέρας τριών αρρένων τέκνων.

Χρόνος και Τόπος γέννησης: 21.4.1946 - Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: έγγαµος µε την Κων/να Γουσίου και πατέρας τριών αρρένων τέκνων. Αναπληρωτής Καθηγητής Γρηγόριος Ευάγγελος- Καλαβρός 1. Προσωπική κατάσταση: Χρόνος και Τόπος γέννησης: 21.4.1946 - Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: έγγαµος µε την Κων/να Γουσίου και πατέρας τριών αρρένων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Νομοθετικές πράξεις) ΟΔΗΓΙΕΣ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Νομοθετικές πράξεις) ΟΔΗΓΙΕΣ 30.4.2014 L 128/1 I (Νομοθετικές πράξεις) ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΔΗΓΙΑ 2014/50/EE ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Απριλίου 2014 σχετικά με τις ελάχιστες προϋποθέσεις για την προαγωγή της κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Εγκύκλιος επί του άρθρου 1 του Ν. 3302/2004

Θέµα: Εγκύκλιος επί του άρθρου 1 του Ν. 3302/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΡΟΝΙΚΩΝ ΟΡΙΩΝ Αθήνα, 01 Μαρτίου 2005 Αριθµ.Πρωτ:οίκ.3392 ΠΡΟΣ: Όπως ο Πίνακας ιανοµής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ. 1) Τα μητρικά θεμελιώδη δικαιώματα. Ανθρώπινη αξία

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ. 1) Τα μητρικά θεμελιώδη δικαιώματα. Ανθρώπινη αξία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 1) Τα μητρικά θεμελιώδη δικαιώματα Ανθρώπινη αξία Δημητρόπουλος Α., Συνταγματικά Δικαιώματα, τ. 3, Αθήνα 2004 Δημητρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών

Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών 1. Έννοια και διακρίσεις των νομικών προσώπων Νομικό πρόσωπο είναι ένωση προσώπων ή σύνολο περιουσίας που επιδιώκει ή εξυπηρετεί

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

«Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001»

«Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001» 05/09/2005 Αριθµ. Πρωτ.: *****/2005 ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ «Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001» Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμοθέτηση κατώτατων ορίων εργασίας 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Θεσμοθέτηση κατώτατων ορίων εργασίας 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Θεσμοθέτηση κατώτατων ορίων εργασίας 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις....3 Β. Διαμορφωτικοί παράγοντες κατώτατων ορίων προστασίας. 6 Γ. Ρυθμιστικές αρχές των σχέσεων μεταξύ διαμορφωτικών παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE. Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE. Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας Η Υπηρεσία Date by InternetQ (εφεξής καλούµενη η Υπηρεσία ) έχει δηµιουργηθεί από την εταιρία «ΙΝΤΕRNETQ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008

Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008 Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 101/2007, Α.Κ.Ι. 2/2008 και Α.Κ.Ι. 20/2008 Έκθεση της Αρχής Ισότητας αναφορικά με καταγγελία για διάκριση λόγω ηλικίας στις διατάξεις που ρυθμίζουν το όριο υποχρεωτικής αφυπηρέτησης των

Διαβάστε περισσότερα