орон нутгийн эдийн ЗАСАг, САнхүүгИйн САлБАРын Тойм Боловсруулсан: МБСГ, СХ-ийн эдийн засагч Ë.Дөлгөөн Удирдаж зөвлөсөн: МБСГ, СХ-ийн захирал Н.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "орон нутгийн эдийн ЗАСАг, САнхүүгИйн САлБАРын Тойм Боловсруулсан: МБСГ, СХ-ийн эдийн засагч Ë.Дөлгөөн Удирдаж зөвлөсөн: МБСГ, СХ-ийн захирал Н."

Transcript

1 орон нутгийн эдийн ЗАСАг, САнхүүгИйн САлБАРын Тойм Боловсруулсан: МБСГ, СХ-ийн эдийн засагч Ë.Дөлгөөн Удирдаж зөвлөсөн: МБСГ, СХ-ийн захирал Н.Амар

2 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ТОЙМ Л.Дөлгөөн Танилцуулга Орон нутгийн хөгжлийг дэмжихийн тулд эдийн засгийн салбаруудын үр ашигт бүтэц, төрөлжилт, өргөжилт болон хөгжлийг эрчимжүүлэх, санхүүгийн зуучлалыг нэмэгдүүлэх, бизнесийн орчинг сайжруулах нь эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих бөгөөд ажлын байр нэмэгдэх, иргэдийн амжиргааны түвшин дээшлэх, ажилгүйдэл болон ядуурлын түвшин буурахад чухал нөлөөтэй. Энэхүү судалгааны ажлаар орон нутгийн эдийн засаг, санхүүгийн салбарын өнөөгийн байдлын тойм судалгааг хийж эдийн засгийн өсөлтөд нөлөөлөгч хүчин зүйлсийн шинжилгээг хийхийг зорьсон болно. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 2012 онд 13.9 их наяд төгрөгт хүрч эдийн засгийн бодит өсөлт 12.3%-тай гарсан. Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 37% буюу 5.1 их наяд төгрөгтэй тэнцэх үйлдвэрлэлийг орон нутагт бий болгосон бол үлдсэн 63%-ийг нийслэл Улаанбаатар хот бүрдүүлжээ. Улаанбаатар хот,,, зэрэг аймгууд нь улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувь өндөр байна. Харин эдийн засгийн өсөлтөд оруулсан жигнэсэн хувь нэмрийн (contribution) хувьд Улаанбаатар,,,, аймгууд хамгийн өндөр байна. Улсын эдийн засгийн өсөлтөд аймгуудын оруулах хувь нэмэр жигд, хүртээмжтэй бус бөгөөд эдийн засгийн өндөр өсөлт нь уул, уурхай олборлох болон бусад аж үйлдвэрлэл түлхүү хөгжсөн цөөхөн хэдэн аймгууд ба нийслэл Улаанбаатар хотоос ихээхэн хамааралтай байна. Аймгуудыг эдийн засгийн бүтэц болон орлогоос хамаарч аж үйлдвэржсэн өндөр орлоготой аймгууд (Улаанбаатар,,, Дархан-Уул, ), ХАА эрчимтэй хөгжсөн дунд орлоготой аймгууд (,,,, ), болон бага орлоготой аймгууд (үлдсэн аймгууд) гэсэн гурван бүлэгт хуваан ач үзэх боломжтой байна. Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний ихэнхийг аж үйлдвэрийн томоохон төвүүд бүхий аймгууд, Улаанбаатар хот болон хөдөө аж ахуй эрчимтэй хөгжсөн аймгууд зэрэг цөөхөн хэдэн аймгууд бүрдүүлж байна. Бусад аймгуудын хувьд улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд оруулах хувь нэмэр болон орлогын түвшин (дотоодын нийт бүтээгдэхүүн) бага байна. Хямралын дараах жилүүдэд аж үйлдвэржсэн өндөр орлоготой аймгуудын орлого хямралын өмнөх үетэй харьцуулахад дунджаар 24% өссөн байна. Харин бага орлоготой аймгуудын орлого хямралын үед бага зэрэг өсөлттэй байсан ч 2010 онд байгаль цаг уурын тааламжгүй байдлаас үүдэн буурчээ. Хямралын дараах жилүүдэд бага орлоготой аймгуудын орлого хямралын өмнөх үетэй харьцуулахад дунджаар 14%-иар өссөн байна. Өндөр орлоготой аймгуудын орлогын өсөлт өндөр эсрэгээрээ бага орлоготой аймгуудын өсөлт бага байгаа 45

3 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 нь орон нутагт орлогын ялгаа сүүлийн жилүүдэд эрс нэмэгдэж байгааг харуулж байна. Аймгуудын орлогын ялгаа эрс нэмэгдсэнээр бага орлоготой иргэдийн орлого, амжиргааны түвшин төдийлөн сайжраагүй байгаа нь ядуурлын түвшин 2012 онд хотынх 23.2%, хөдөөгийнх 35.5% болж өмнөх оноос бага зэрэг буурсан хэдий ч тэдгээрийн зөрүү өндөр хэвээр байгаас харагдаж байна (Хавсралт 1). Орон нутагт үйлчилгээний салбарын хөгжил харьцангуй сул байгаа нь шинжилгээгээр харагдлаа. Энэ нь орон нутгийн үйлчилгээний салбарын ихэнхийг бүрдүүлж буй улс орныг хамарсан сүлжээ бүхий томоохон аж ахуй нэгжүүд нь (тухайлбал банкууд, үүрэн телефоны операторын үйл ажиллагаа эрхлэгч компани зэрэг) салбар нэгжүүдээс олсон орлогоо төврүүгээ шилжүүлдгээс хамаарч байж болзошгүй юм. Иймд үйлчилгээний салбарын хувьд тухайн орон нутагт эдийн засгийн илүү үр өгөөжтэй тогтолцоог бий болгох шаардлагатай байна. Мөн аймгуудын хувьд хэмжээ болон өсөлтийн давуу талтай эдийн засгийн салбарт тулгуурлан бусад салбарын хөгжлийг дэмжиж, эдийн засгийн үр ашигтай бүтцийг бий болгох шаардлагатай. Инфляцийн түвшин улсын хэмжээнд 2012 оны эцэст өмнөх оны жилийн эцсээс 14.0 хувиар өссөн бөгөөд инфляцийн жилийн дундаж түвшин 14.3%-тай гарсан 28. Орон нутагт Улаанбаатар хоттой адил үнийн өсөлтөд хүнсний бараа, ус, ундаа, тамхи, согтууруулах ундааны бүлгийн үнийн өсөлт голлон нөлөөлж хамгийн өндөр хувийг эзэлжээ. Орон нутаг дахь зарим хүнс болон бусад өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнийн хувьд Улаанбаатар хот болон Алтанбулаг, Замын- Үүд зэрэг томоохон хилийн боомтоос алслагдсан, дэд бүтцийн хөгжил сул зэргээс хамаарч зарим аймгуудад импортын өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнэ өндөр байгаа бол ХАА-н салбар түлхүү хөгжсөн нэг хүнд ногдох малын тоо харьцангуй ихтэй аймгуудад мах, сүү зэрэг дотоодын хүнсний бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнэ хямд байна. Орон нутгийн төсвийн орлого 2012 онд 856 тэрбумд хүрч нэгдсэн төсвийн орлогын 17.2%-ийг эзэлж байгаа бол төсвийн зарлага 745 тэрбумд буюу нэгдсэн төсвийн зарлагын 12.3%-ийг бүрдүүлж байна. Орон нутгийн төсвийн эрх мэдлийг нэмэгдүүлэх, төв болон орон нутгийн төсвийн харилцааг сайжруулах, ил тод байдлыг хэрэгжүүлэх зэрэг харилцааг шинэчлэн зохицуулахаар Төрийн болон орон нутгийн өмчөөр хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль 29, 2009 онд Татварын тухай хууль -д өөрчлөлт оруулж, 2011 онд төсвийн тухай шинэ хууль 30 батлагдсан. Энэхүү хууль, эрх зүйн арга хэмжээнүүд 28 ҮСХ Сарын бюллетень 29 Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуул -ийг 2005 онд баталсан ба 2007 онд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан. 30 Төсвийн тухай хууль 46

4 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ТОЙМ Л.Дөлгөөн нь төсвийн төвлөрлийг сааруулж орон нутгийн төсвийн эрх мэдлийг нутгийн удирдлагад шилжүүлж төсвийн бие даасан байдал сайжирч төсвийг уян хатан үр ашигтай удирдах боломжийг бий болгоно. Орон нутаг дахь санхүүгийн салбарын активын хэмжээ 2013 оны I улиралд 1,855 тэрбум, зээл 1,675 тэрбум, хадгаламж 799 тэрбум төгрөгт тус тус хүрчээ. Орон нутаг дахь банкны салбарын актив 2013 оны I улиралд 1,839 тэрбумд хүрсэн бөгөөд орон нутгийн санхүүгийн салбарын 99.1%-ийг эзэлж байна. Банкны салбарын зээлийн өрийн үлдэгдэл 1,662 тэрбумд хүрч орон нутаг дахь санхүүгийн салбарын зээлийн 99.3%-ийг бүрдүүлж байгаа бол хадгаламж 794 тэрбумд хүрч санхүүгийн салбарын 99.4%-ийг эзэлж байна. Орон нутаг дахь банкууд тухайн салбарт тогтоосон зээлийн хязгаараас давсан хэмжээний зээлийн эх үүсвэрийг төвөөс татдаг нь богино хугацаанд шаардлагатай зээлийн нийлүүлэлт, хөрөнгө оруулалтыг хязгаарлаж эдийн засагт сөргөөр нөлөөлдөг байх талтай. Зээлжүүлэлт нэмэгдэж санхүүгийн салбарын хөгжил сайжрах нь эдийн засгийн өсөлтөд эерэгээр нөлөөлж байна. Тус судалгааны хамрах хугацаанд орон нутгийн инфляцийн түвшин нь орон нутгийн эдийн засгийн өсөлтийг дэмжихүйц хэмжээнд байна. Мөн судалгааны хугацаанд орон нутагт төвлөрсөн төсвийн тогтолцоотой байсан тул орон нутгийн эдийн засгийн өсөлтийн хооронд тогтвортой хамаарал ажиглагдсангүй. Төсвийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээр төсвийн төвлөрөл саарч, орон нутгийн төсөв болон эдийн засгийн өсөлтийн хооронд тогтвортой эерэг хамаарал ажиглагдах магадлалтай. 1. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 1.1. Эдийн засгийн өсөлт Манай орны хувьд дэлхийн эдийн засгийн хямралын дараа 2010 онд уул, уурхай эрдэс баялгийн бүтээгдэхүүний экспорт 31 нэмэгдсэнээр уул, уурхай, аж үйлдвэр хөгжсөн аймгуудын эдийн засгийн өсөлт өндөр байсан. Хөдөө аж ахуйн салбарын хувьд 2010 онд байгаль цаг уурын тааламжгүй байдал үүсэн хур, тунадас нэмэгдэж зуд болсон нь байгалийн нөхцөлөөс шууд хамааралтай мал аж ахуй, салбар давамгайлдаг зарим аймгуудын эдийн засаг бага зэрэг буурахад нөлөөлсөн ч нийт улсын эдийн засгийн өсөлт 2009 онтой харьцуулахад 6.4%-д хүрсэн. 31 Эрдэс баялгийн бүтээгдэхүүний экспорт 2009 онд сая ам доллар байсан бол 2010 онд сая ам доллар, 2011 онд сая ам долларт хүрч өсчээ. (ҮСХороо) 47

5 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 Харин 2011 онд уул уурхайн салбар дахь гадаадын хөрөнгө оруулалт 2.8 дахин өсч уул, уурхайн бүтээгдэхүүний экспорт огцом нэмэгдсэнээр дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 2011 онд 11 их наяд 32 төгрөгт хүрч эдийн засгийн өсөлт 17.5%-тай гарсан. Уул, уурхайн салбарын энэхүү үсрэнгүй хөгжил нь улсын эдийн засгийн өсөлтийг сүүлийн 20 жилд байгаагүй өндөр өсөлтөд хүргэжээ. Зураг 1. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувь (Аймаг, нийслэлээр 2012 он) Өсөлтөд оруулж буй жигнэсэн хувь нэмэр /Зүүн.тэнхлэг/ Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх % /2012 он, Баруун.т/ 10.0% 9.0% 8.0% 7.0% 6.0% 63% 5.0% 4.0% 10% 3.0% 2.0% 1.0% 0.0% 1.5% 6% 1.0% 0.5% 0.0% -0.5% -1.0% -1.5% -2.0% -2.5% -3.0% Улаанбаатар Дархан-Уул Өвөрхангай Хэнтий Ховд Баянхонгор Увс Дорнод Баян-Өлгий Дорноговь Завхан Дундговь Говь-Алтай Говьсүмбэр Эх үүсвэр: ҮСХ Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 2012 онд 13.9 их наяд төгрөгт хүрч эдийн засгийн бодит өсөлт 12.3%-тай гарсан. Улаанбаатар хот,,, зэрэг аймгууд нь улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувь өндөр байна. Харин Улаанбаатар,,,, аймгуудын эдийн засгийн өсөлтөд оруулсан жигнэсэн хувь нэмэр хамгийн өндөр байна. Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 37% буюу 5.1 их наяд төгрөгтэй тэнцэх үйлдвэрлэлийг орон нутагт бий болгосон бол үлдсэн 63%-ийг нийслэл Улаанбаатар хот бүрдүүлж байна (Зураг 1). Иймд улсын эдийн засагт аймгуудын оруулах хувь нэмэр жигд, хүртээмжтэй бус бөгөөд эдийн засгийн өндөр өсөлт уул, уурхай олборлох болон бусад аж үйлдвэрлэл түлхүү хөгжсөн цөөхөн хэдэн аймгууд болон нийслэл Улаанбаатар хотоос ихээхэн хамааралтай байна. Нэг хүнд ногдох орлогыг тодорхойлохдоо нэг хүнд ногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хэмжээгээр авч үзэв. Улсын ДНБ-д өндөр хувийг эзэлж буй Улаанбаатар хот,, болон аймгууд нэг хүнд ногдох орлогын (нэг хүнд ногдох ДНБ) хэмжээгээр тэргүүлж байна. 32 Оны үнээр 48

6 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРÛН ТОЙМ Ë.Дөлгөөн Зураг 2. сая нэг хүнд ногдох орлого (нэг хүнд ногдох ДнБ, 2012 он) Нэг хүнд ногдох ДНБ /оны үнээр, 2012 он/ Улаанбаатар Дархан-Уул Хэнтий Дорноговь Дундговь Говьсүмбэр Ховд Увс Дорнод Баянхонгор Завхан Говь-Алтай Баян-Өлгий Өвөрхангай Эх үүсвэр: ҮСХ, Судлаачийн тооцоолол. аймгийн ДНБ-ийг тооцохдоо Эрдэнэт үйлдвэр - ийн хувь эзэмшигч ОХУ-н 49% болон улсын төсөвт төвлөрүүлсэн орлогыг хасч тооцов. Улсын эдийн засагт эзлэх хувь болон нэг хүнд ногдох орлого багатай аймгуудад Баянхонгор, Завхан, Говь-Алтай, Баян-Өлгийн, Өвөрхангай зэрэг аймгууд орж байна. Нэг хүнд ногдох улсын дундаж орлого 2011 оны байдлаар 3.8 сая төгрөг байсан бол 2012 онд 4.9 сая төгрөгт хүрч өсчээ. Харин Улаанбаатар хотын хувьд хамгийн өндөр буюу 7.1 сая төгрөг бол Баян-Өлгий, Өвөрхангай аймгуудад хамгийн бага буюу 1.6 сая төгрөг байна (Зураг 2). Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний харилцан адилгүй байдал, хүн амын тоо, төвлөрөл зэргээс хамаарч нэг хүнд ногдох орлого аймгуудад эрс ялгаатай байна эдийн засгийн салбарын бүтэц Аймгуудын эдийн засгийн бүтцийг тодорхойлохдоо хөдөө аж ахуй, аж үйлдвэр, үйлчилгээ гэсэн ерөнхий гурван салбарын ангилалыг авч үзсэн. Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд өндөр хувь нэмэр оруулж буй,, Дархан-Уул аймгуудын үйлдвэрлэлийн дийлэнх хувийг аж үйлдвэрлэлийн салбар бүрдүүлж байна. Харин,,,, аймгуудын хувьд хөдөө аж ахуйн салбарын үйлдвэрлэл зонхилсон бол Улаанбаатар хотын хувьд үйлчилгээний салбар зонхилж буй хэдий ч аж үйлдвэрийн салбарын улсын эдийн засагт оруулах хувь өндөр байна. 49

7 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 Зураг 3. эдийн засгийн бүтэц (Аймаг, салбараар, 2012 он) Хөдөө аж ахуйн салбар Аж үйлдвэрийн салбар Үйлчилгээний салбар 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Улаанбаатар Дархан-Уул Өвөрхангай Ховд Увс Хэнтий Баянхонгор Баян-Өлгий Дорнод Завхан Дорноговь Дундговь Говь-Алтай Говьсүмбэр Эх үүсвэр: ҮСХ Аймгуудын эдийн засгийн салбарын бүтцийг тэдгээрийн үйлдвэрлэлийн хэмжээтэй уялдуулан улсын эдийн засгийн салбаруудын дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд оруулж буй хувь нэмрийг тооцсоноор Дархан-Уул,, аймгууд нь аж үйлдвэрлэл түлхүү хөгжсөн бөгөөд улсын аж үйлдвэрлэлийн салбарын ихэнхийг бүрдүүлж байгаа бол,,,, аймгууд нь улсын мал аж ахуйн болон газар тариалангийн үйлдвэрлэлийн ихэнхийг бүрдүүлж байна. Зураг 4. хаа салбарын үйлдвэрлэл Зураг 5. Аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэл Зураг 2.4 ХАА салбарын үйлдвэрлэл Зураг 2.5 Аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэл тэрбум Хэнтий Өвөрхангай Ховд Баянхонгор Увс Хөдөө аж ахуйн салбар /2012 он/ Завхан Баян-Өлгий Дорнод Дорноговь Улаанбаатар Дундговь Дархан-Уул Говь-Алтай Говьсүмбэр тэрбум Улаанбаатар Дархан-Уул Дорнод Ховд Увс Баян-Өлгий Аж үйлдвэрийн салбар /2012 он/ Говьсүмбэр Говь-Алтай Баянхонгор Дорноговь Өвөрхангай Дундговь Хэнтий Завхан Эх үүсвэр: ҮСХ Эх үүсвэр: ҮСХ Улсын хөдөө аж ахуйн салбарын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 48%-ийг,,,, аймгууд бүрдүүлж байна. Аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэлийн 63%-ийг Улаанбаатар хот, 25%-ийг аймаг, 4%- ийг, 2%-ийг Дархан-Уул аймаг тус тус эзэлж байна (Зураг 4). Харин үйлчилгээний салбарын ДНБ-ий 80%-ийг Улаанбаатар хот дангаараа бүрдүүлж байна. 50

8 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРÛН ТОЙМ Ë.Дөлгөөн Зураг 6. хаа-н салбар ба орлого Зураг 7. Аж үйлдвэрийн салбар ба орлого Нэг хүнд ногдох ДНБ (сая ) Нэг хүнд ногдох ДНБ (сая ) Дархан-Уул Улаанбаатар 1.5 0% 2% 4% 6% 8% 10% 12% ХАА-н салбарын нийт ДНБ-д эзлэх % Эх үүсвэр: Судлаачийн тооцоолол 2.0 0% 2% 4% 6% 25% 8% 63% 10% Аж үйлдвэрийн салбарын нийт ДНБ-д эзлэх % Улаанбаатар,,, Дархан-Уул аймгууд нь аж үйлдвэрийн томоохон төвүүд бүхий аймгууд бол,,,, аймгууд нь хөдөө ахуй эрчимтэй хөгжсөн аймгууд юм. Иймд аймгуудыг эдийн засгийн бүтэц болон орлогоос хамаарч дараах гурван ангилалд хуваан авч үзлээ: o Аж үйлдвэржсэн өндөр орлоготой аймгууд: Улаанбаатар,,, Дархан-Уул, o хаа эрчимтэй хөгжсөн дунд орлоготой аймгууд:,,,, o Бага орлоготой бусад аймгууд: Дундговь, Хэнтий, Дорноговь, Ховд, Увс, Дорнод, Завхан, Баянхонгор, Өвөрхангай, Говь-Алтай, Говьсүмбэр, Баян-Өлгий орлогын ялгаа Хямралын жилүүдэд аж үйлдвэржсэн өндөр орлоготой аймгуудын орлогын өсөлт бага зэрэг буурсан хэдий ч хямралын дараа гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт болон уул, уурхайн бүтээгдэхүүний экспорт нэмэгдсэнээр орлого огцом өссөн. Тухайлбал онд дэлхийн зах зээл дээрх зэсийн үнэ 33 өссөн, онд нүүрсний экспортын хэмжээ огцом нэмэгдсэн нь, аймгуудын орлого өсөхөд голлон нөлөөлсөн. Хямралын дараах жилүүдэд аж үйлдвэржсэн өндөр орлоготой аймгуудын орлого хямралын өмнөх үетэй харьцуулахад дунджаар 24% өссөн байна

9 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 Зураг 8. Орон нутаг дахь орлогын ялгаа Бага орлоготой аймгуудын дундаж орлого Дундаж орлоготой аймгуудын дундаж орлого сая Өндөр орлоготой аймгуудын дундаж орлого Өндөр болон бага орлоготой аймгуудын орлогын зөрүү Эх үүсвэр: Судлаачийн тооцоолол Дунд орлоготой аймгуудад багтаж буй,, зэрэг мал аж ахуй, газар тариалан хөгжсөн аймгуудад байгаль цаг уурын тааламжит нөхцөл болон Монгол улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлсэн Атрын III аяны нөлөөгөөр аймгуудын орлого онд өссөн байна. Гэвч 2010 онд байгаль цаг уурын тааламжгүй байдал бий болж хур тунадас ихэссэнээр дундаж орлоготой аймгуудын орлого бага зэрэг буурсан боловч хямралын дараах жилүүдэд хямралын өмнөх үеэс дунджаар 30%-иар өссөн. Харин бага орлоготой аймгуудын орлого хямралын үед бага зэрэг өсөлттэй байсан ч 2010 оны зудын нөлөөгөөр буурчээ. Хямралын дараах жилүүдэд бага орлоготой аймгуудын орлого хямралын өмнөх үетэй харьцуулахад дунджаар 14%-иар өссөн байна. Өндөр орлоготой аймгуудын орлогын өсөлт өндөр, эсрэгээрээ бага орлоготой аймгуудын өсөлт бага байгаа нь орон нутагт орлогын ялгаа сүүлийн жилүүдэд эрс нэмэгдэж байгааг харуулж байна (Зураг 8). Монголбанкны судлаач С.Билгүүн, Д.Даваасүх нарын Монгол улсын хот аймгуудын орлогын ялгаа сэдэвт судалгааны ажлаар нэг хүнд ногдох орлогын зөрүүтэй байдал нь цаашид хадгалагдах хандлагатай байгаа ба орлогын түвшин бага аймгууд урт хугацаанд орлогын түвшин харьцангуй өндөр аймгуудын хэмжээнд хүрэх боломжгүй бөгөөд өөр өөрийн ялгаатай орлогын түвшинд л очих боломжтой гэсэн үр дүнд хүрсэн байдаг (С.Билгүүн, Д.Даваасүх, 2012) Эдийн засгийн өсөлтийн шинжилгээ (Shift-share method) Сонгодог SS аргачлал нь бүс болон муж нутгийн (тус судалгааны ажилд 21 аймгийн эдийн засгийн өсөлтийг авч үзсэн) эдийн засгийн өсөлтийг задлан шинжлэх энгийн аргачлалуудын нэг юм. Энэ нь орон нутгийн эдийн засгийн өсөлт, эдийн засгийн салбарын бүтцийг тухайн улсын дундаж эсвэл жишиг 52

10 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ТОЙМ Л.Дөлгөөн бүс нутагтай (standart zone) харьцуулан шинжилдэг. Энэхүү аргачлалыг анх (Dunn, 1960) Америкийн ажил эрхлэлтийн өөрчлөлтийг судлахад ашигласан бол (Esteban-Marquillas, 1972) хуваарилалтын нөлөөллийг 34 тусгаж өргөжүүлсэн. Улс орнуудын хувьд шилжилт хөдөлгөөн, бүс нутгийн эдийн засгийн өсөлт болон ажил эрхлэлтийн шинжилгээг хийхэд уг аргачлалыг ашиглах боломжтой. Эдийн засгийн салбаруудын бүтэц болон салбарын өсөлт нь тухайн аймаг, бүс нутгийн нийт эдийн засгийн өсөлтийн хамгийн чухал хүчин зүйлс байдаг. Улсын эдийн засгийн өсөлтийн нөлөө нь тухайн аймаг нийт улсын эдийн засгийн өсөлттэй ижил түвшинтэйгээр өсөлт бий болоход шаардагдах үйлдвэрлэлийн хэмжээг илэрхийлнэ. Үүнийг тухайн бүс нутгийн эдийн засгийн өсөлтөд нөлөөлөгч нийт улсын эдийн засгийн өсөлтийн бүрэлдэхүүн 35 хэсэг гэнэ. N ij -г i бүс нутаг дахь j салбарын улсын эдийн засгийн өсөлтийн бүрэлдэхүүн хэсгийг тэмдэглэв. Аймаг, бүс нутгуудийн хувьд газарзүйн байршил, байгаль, цаг уурын онцлог, нийгэм, эдийн засгийн болон бусад хүчин зүйлсээс хамаарч эдийн засгийн салбаруудын бүтэц харилцан адилгүй байдаг. Зарим аймаг, бүс нутгийн хувьд улсын дундаж өсөлтөөс өндөр эдийн засгийн өсөлт бүхий салбаруудтай бол зарим аймаг, бүс нутагт эдийн засгийн өсөлт харьцангуй бага явагддаг эдийн засгийн салбар зонхилж байна. Үүнийг аймаг, бүс нутгийн эдийн засгийн өсөлтөд нөлөөлөгч эдийн засгийн салбарын бүтцийн 36 бүрэлдэхүүн хэсэг гэнэ (P ij ). Мөн тухайн бүс нутаг дахь эдийн засгийн салбаруудын өсөлтийг эдийн засгийн салбаруудын улсын дундаж өсөлттэй харьцуулан харьцангуй давуу болон сул талтай эсэхийг тодорхойлох боломжтой юм (Bishop, K.C., and C.E.Simpson, 1972). Энэ нь тухайн аймаг, бүс нутаг дахь эдийн засгийн салбарын өрсөлдөх чадварын бүрэлдэхүүнийг 37 (зарим тохиолдолд бүс нутгийн шилжилтийн нөлөө гэж нэрлэдэг) харуулна (D ij ). N ij, P ij, D ij нь j аймгийн i салбарын эдийн засгийн өсөлтийн (G ij ) бүрэлдэхүүн хэсэг байна. (1)-д i бүс нутгийн j салбарын {T=0,t} хугацаан дахь үйлдвэрлэлийн хэмжээг b ij0, b ijt -р тэмдэглэсэн бол r ij нь i бүс нутгийн j салбарын эдийн засгийн өсөлтийг түвшин харуулж байна. r ij = (b ijt - b ijо ) / b ijо (1) b jо, b jt - р нийт эдийн засгийн салбаруудын үйлдвэрлэлийн хэмжээг тэмдэглэсэн бол R j нь j салбарын {T=0,t} хугацааны хоорондох өсөлтийн түвшин илтгэнэ (2). r jt = (b jt - b jо ) / b jо (2) B о - нь улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хэмжээг харин g t нь улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлтийг илэрхийлнэ. 34 Allocation effect 35 National growth effect component 36 Industry mix effect component 37 Competitive effect component (regional share effect) зарим тохиолдолд бүс нутгийн шилжилтийн нөлөө гэж нэрлэдэг. 53

11 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 b sjt = b iо * B jо / B о (3) b sjt - t хугацаан дахь улсын эдийн засгийн салбарын бүтцийг жишиг бүтэц болгон авсан ба аль нэг аймгийн хувьд j - салбарын хувьд стандарт хэмжээг илэрхийлнэ. G it нь i бүс нутгийн j салбарын {T=0,t} хугацааны хоорондох дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өөрчлөлтийг харуулна. G ij = N ij + P ij + D ij (4) Тэгшитгэл (4)-т i бүс нутгийн j салбарын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өөрчлөлтийг харуулсан ба уг аргачлалын үндсэн тэгшитгэл юм. Бүрдэл хэсэг тус бүрийн тэгшитгэлийг дор харуулав. N ijt = b sjо * R jt P ijt = (b ijо - B sjt ) * R jt (5) D ijt = b ijо * (r sjt - R jt ) Дээрх тэгшитгэлүүдээр тодорхойлогдсон салбарын бүтцийн бүрэлдэхүүн хэсэг болон өрсөлдөх чадварын бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн утгуудын хувьд эерэг, сөргөөс хамаарч дараах байдлаар бүс нутгийн салбаруудыг мөн нийт бүс нутгуудыг хооронд нь ангилж болно. Эдийн засгийн салбарын бүтцийн бүрэлдэхүүн (P ij ) хэсгийн утга нь i бүс нутгийн j салбар нь жишиг бүс нутаг эсвэл улсын дундажтай харьцуулахад эдийн засгийн салбарын бүтцийн хувьд давуу талтай байгааг харуулна. Харин өрсөлдөх чадварын бүрэлдэхүүн хэсэг (D ij ) нь i бүс нутгийн j салбар нь жишиг бүс нутаг эсвэл улсын эдийн засгийн салбарын өсөлттэй харьцуулахад хэр хурдацтай өсч байгааг илэрхийлнэ. Dij (-) Dij (+) Pij (+) Pij (+) 2 Dij (-) Dij (+) Pij (-) Pij (-) Тухайн аймаг эдийн засгийн салбарын ДНБ нь улсын дунджаар тооцсон жишиг хэмжээ болон эдийн засгийн өсөлтөөс өндөр салбарын ДНБ нь улсын дунджаар тооцсон жишиг үйлдвэрлэлийн хэмжээнээс өндөр хэдий ч эдийн засгийн өсөлт бага салбарын ДНБ нь улсын дунджаар тооцсон жишиг үйлдвэрлэлийн хэмжээнээс бага ба эдийн засгийн өсөлтөөс бага салбарын ДНБ нь улсын дунджаар тооцсон жишиг үйлдвэрлэлийн хэмжээнээс бага хэдий ч эдийн засгийн өсөлт өндөр 54

12 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРÛН ТОЙМ Ë.Дөлгөөн Мөн тус аргачлалын хүрээнд эдийн засгийн салбар тус бүрийн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн нийлбэрээр нийт бүс нутгийн хэмжээнд харьцуулалтыг хийх боломжтой. (6) Уг судалгаагаар 21 аймгийн эдийн засгийн бүтэц болон өсөлтийн шинжилгээг хийхдээ хөдөө аж ахуй (ХАА), аж үйлдвэр, үйлчилгээ гэсэн гурван ерөнхий салбарын ангилал бүхий бодит дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийг 38 авч үзсэн. Зураг 9. хаа эрчимтэй хөгжсөн аймгууд Зураг 10. Аж үйлдвэржсэн аймгууд Хэмжээ Хямралын өмнөх үе / он/ Хямралын үе / он/ Хямралын дараах үе / он/ Хэмжээ 80 Дархан-Уул Улаанбаатар Өсөлт Өсөлт 30-1 Эх үүсвэр: Судлаачийн тооцоолол Эх үүсвэр: Судлаачийн тооцоолол -60 -, аймгууд нь хямралын өмнөх жилүүдэд ХАА-н салбарын хэмжээний хувьд давуу талтай хэдий ч өсөлт багатай байна. Засгийн газраас хэрэгжүүлсэн Атрын III аяны (2009 он) үр дүнд газар тариалангийн салбарт өндөр өсөлт бий болж улмаар дээрх аймгуудын нийт ХАА-н салбарын өсөлт нэмэгджээ. Харин,, аймгууд хугацааны аль ч үед ХАА-н салбарын хэмжээ болон өсөлтөөр давуу талтай байна оны зэрэгцүүлэх үнээр тооцсон. 55

13 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 Хямралын өмнөх жилүүдэд,, Дархан-Уул аймгууд нь аж үйлдвэрийн салбарын хэмжээ болон өсөлтийн хувьд давуу талтай байжээ. Харин хямралын жилүүдэд, Дархан-Уул аймгуудын үйлдвэрлэлийн хэмжээ бага хэдий ч өсөлттэй байсан бол аймагт хэмжээ болон өсөлт хоёулаа буурчээ. Хямралын дараах жилүүдэд аж үйлдвэрийн салбар сэргэж, Дархан- Уул аймгууд хэмжээ болон өсөлтийн хувьд давуу талтай болсон бол аймаг хэмжээний хувьд давуу талтай хэдий ч өсөлт багатай байна. Улаанбаатар хотын хувьд аж үйлдвэрийн салбар өсөлттэй хэдий ч хэмжээ бага байсан бол хямралын дараах жилүүдэд аж үйлдвэрийн салбарын хэмжээ нэмэгджээ. Хүснэгт 1-д 2007 оныг суурь он болгон авсан бол 2010, 2011, 2012 оны дунджаар эдийн засгийн хэмжээ болон өсөлтийн шинжилгээг аймгуудын эдийн засгийн салбар тус бүр дээр хийсэн. Хүснэгт 1. Аймгуудын харьцуулалт (хэмжээ, өсөлт - Shift-Share аргачлалын тооцоолол) ХАА Аж үйлдвэр Үйлчилгээ Нийт Аймгууд Хэмжээ Өсөлт Хэмжээ Өсөлт Хэмжээ Өсөлт Хэмжээ Өсөлт Аж үйлдвэржсэн өндөр орлоготой Улаанбаатар Дархан-Уул ХАА эрчимтэй хөгжсөн дунд орлоготой Бага орлоготой Баян-Өлгий Говь-Алтай Завхан Увс Ховд Баянхонгор Өвөрхангай Говьсүмбэр Дорноговь

14 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ТОЙМ Л.Дөлгөөн Дундговь Дорнод Хэнтий Эх үүсвэр: Судлаачийн тооцоолол. Хямралын өмнөх үеийг (Суурь он он) хямралын дараах үетэй (2010, 2011, 2012 онуудын дундаж) харьцуулалт хийсэн.энд P, D>0 бол (+) харин P, D<0 бол (-) гэсэн тэмдэглэгээг хийв. Улаанбаатар хот: Аж үйлдвэрийн салбар хэмжээний хувьд давуу талтай, мөн өсөлт өндөр байна. Харин үйлчилгээний салбарын хэмжээ болон бүтцийн хувьд давуу талтай хэдий ч өсөлт бага байна. : Аж үйлдвэрийн салбар хэмжээний хувьд давуу талтай хэдий ч өсөлт багатай байна. ХАА-н салбарын хувьд бага зэрэг өсөлттэй хэдий ч газар нутаг бага, малын тоо цөөн, хүн ам ихээр суурьшсан, хот суурин хэлбэртэй тул ХАА хөгжүүлэх боломж бага. Үйлчилгээний салбарын хувьд хэмжээ болон өсөлт муу байна. аймаг нь ганц Эрдэнэт үйлдвэр -ээс хамааралтай байгаа тул бусад аж үйлдвэрүүдийг төрөлжүүлэх, ЖДҮ-ийн хөгжлийг дэмжиж аж үйлвэрийн салбарын өсөлтийг бий болгох хэрэгтэй. Дархан-Уул: Аж үйлдвэрийн салбарын хэмжээ болон өсөлтийн хувьд давуу талтай байна. ХАА-н салбарын хувьд бага зэрэг өсөлттэй хэдий ч газар нутаг бага, малын тоо цөөн, хүн ам ихээр суурьшсан, хот суурин хэлбэртэй тул ХАА хөгжүүлэх боломж бага байна. Үйлчилгээний салбарын хэмжээ бага хэдий ч сүүлийн жилүүдэд өсөлттэй байна. Иймд тус аймагт үйлчилгээний салбарыг дэмжсэн шинэ бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг бий болгож үйлчилгээний салбарыг төрөлжүүлэх хэрэгтэй. : Аж үйлдвэрийн салбар хэмжээ болон өсөлтийн хувьд харьцангуй давуу тал бий болсон байна. Хөдөө аж ахуйн салбарын хувьд хэмжээний хувьд давуу талтай хэдий ч өсөлт багатай байна. Иймд уул, уурхай, аж үйлдвэрлэлтэд зохицсон мал аж ахуйн бүтцийг бий болгох хэрэгтэй. Үйлчилгээний салбарын хэмжээ бага хэдий ч аж үйлдвэрийн хөгжлийг даган үйлчилгээний салбар өсөлт нэмэгдэж байна. : Аж үйлдвэр салбарын хэмжээний хувьд давуу тал ажиглагдаж байгаа хэдий ч өсөлт бага байна. Хөдөө аж ахуйн салбарын хувьд хэмжээний хувьд давуу талтай бөгөөд өсөлт сайтай байна. Үйлчилгээний салбарын хөгжил сул байгаа нь аймгийн өрсөлдөх чадварыг бууруулж байна. Иймд аж үйлдвэрийн салбарт эдийн засгийн үр ашигтай өсөлтийг бий болгох, уул, уурхай, аж үйлдвэр дээр түшиглэсэн ЖДҮ-ийг хөгжүүлэх шаардлагатай. Ингэснээр үйлчилгээний салбарын хэмжээ нэмэгдэх боломжтой. 57

15 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9,,,, : Эдгээр аймгууд нь хөдөө аж ахуйн салбарын хэмжээ болон өсөлтийн хувьд давуу талтай байгаа нь харагдаж байна. Харин аймгаас бусад аймагт аж үйлдвэрийн хэмжээ бага байна. Иймд аймгаас бусад ийн болон Хангайн бүсийн аймгуудад мал аж ахуй, газар тариаланд суурилсан үйлдвэрүүдийг төрөлжүүлж өргөжүүлэх, ЖДҮ-ийг хөгжүүлэх шаардлагатай. Ингэснээр аж үйлдвэр, ЖДҮ-ийн хөгжлийг даган үйлчилгээний салбарын хэмжээ нэмэгдэх боломжтой Баян-Өлгий, Говь-Алтай, Завхан, Увс, Ховд: Эдгээр Улаанбаатараас алслагдсан аймгуудад хөдөө аж ахуйн салбар хэмжээний хувьд давуу талтай хэдий ч өсөлт өндөртэй байж чадахгүй байна. Аж үйлдвэрийн салбарын хувьд бага зэрэг өсөлттэй хэдий ч хэмжээ багатай байна. Харин үйлчилгээний салбарын хөгжил харьцангуй муу байна. Иймд эдгээр аймгуудын хувьд хөдөө аж ахуйд суурилсан ЖДҮ-ийг хөгжүүлэх, бичил бизнесийн дэмжих болон бусад аж үйлдвэрийг төрөлжүүлж өргөжүүлэх хэрэгтэй. Мөн үйлчилгээ, аж үйлдвэрийн салбарын хөгжлийг дэмжих үүднээс дэд бүтцийг сайжруулах шаардлагатай. Аж үйлдвэрийн томоохон төвүүд бүхий хүн ам ихээр суурьшсан, Дархан- Уул аймгуудад уул, уурхай болон бусад аж үйлдвэржилтийг төрөлжүүлж өргөжүүлэх шаардлагатай байна. Иймд аймагт уул, уурхайд түшиглэсэн ЖДҮ-ийг хөгжүүлэх шаардлагатай байна. Дархан-Уул аймагт аж үйлдвэрт түшиглэсэн ЖДҮ-ийг хөгжүүлснээр үйлчилгээний салбарын хэмжээ нэмэгдэх боломжтой., аймгуудад аж үйлдвэрийн салбараас гадна хөдөө аж ахуйн салбарын хэмжээний хувьд давуу талтай байна. Иймд уул, уурхай, аж үйлдвэрт зохицсон мал аж ахуйн бүтцийг бий болгох, мөн аж үйлдвэрт түшиглэсэн ЖДҮ-ийг хөгжүүлэх шаардлагатай байна. Ингэснээр үйлчилгээний салбарын хэмжээ нэмэгдэх боломжтой.,,,, аймгуудад хөдөө аж ахуйн салбарын хувьд харьцангуй давуу талтай байна. Иймд ийн болон Хангайн бүсийн,,, аймгуудад мал аж ахуй, газар тариаланд суурилсан үйлдвэрүүдийг төрөлжүүлж өргөжүүлэх, ЖДҮ-ийг хөгжүүлэх шаардлагатай. Харин дээр дурдсанаас бусад аймгуудад хөдөө аж ахуйн салбар зонхилж байгаа бөгөөд мөн хөдөө аж ахуйд суурилсан ЖДҮ-ийг хөгжүүлэх шаардлагатай. Ингэснээр хөдөө аж ахуйн болон аж үйлдвэрийн салбарын хөгжлийг даган үйлчилгээний салбарын хэмжээ нэмэгдэх боломжтой. Орон нутагт үйлчилгээний салбарын хөгжил сул байгаа нь шинжилгээгээр харагдаж байна. Энэ нь орон нутгийн үйлчилгээний салбарын ихэнхийг бүрдүүлж буй улс орныг хамарсан сүлжээ бүхий томоохон аж ахуй нэгжүүд нь (тухайлбал банкууд, үүрэн телефоны операторын үйл ажиллагаа эрхлэгч компаниуд г.м) салбар нэгжүүдээс олсон орлогоо төврүүгээ шилжүүлдгээс 58

16 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ТОЙМ Л.Дөлгөөн хамаарч байж болзошгүй юм. Иймд үйлчилгээний салбарын хувьд тухайн орон нутагт эдийн засгийн илүү үр өгөөжтэй тогтолцоог бий болгох шаардлагатай байна. Аймгуудын нийт өрсөлдөх чадварыг авч үзвэл аймгууд (Улаанбаатар хотоос бусад) аль нэг эдийн засгийн салбараар давуу талтай байгаа хэдий ч нийт аймгийн хувьд хэмжээ бага бөгөөд бүтцийн хувьд үр ашигтай байж чадахгүй байна. Иймд аймгуудын хувьд хэмжээ болон өсөлтийн давуу талтай эдийн засгийн салбарт тулгуурлан бусад салбарын хөгжлийг дэмжиж, эдийн засгийн үр ашигтай бүтцийг бий болгох шаардлагатай байна. 2. Үнэ 2.1. Инфляци Инфляцийн түвшин улсын хэмжээнд 2012 оны эцэст өмнөх оны жилийн эцсээс 14.0 хувиар өссөн бөгөөд инфляцийн жилийн дундаж түвшин 14.3%-тай байна 39. Улаанбаатар хотын үнийн ерөнхий индексийн жилийн өсөлт 14.2%-тай байсан бөгөөд хүнсний бараа, ус, ундаа, тамхи, согтууруулах ундааны бүлгийн хэрэглээний үнийн индекс 7.8%-иар өсч хамгийн их хувийг эзэлж байна. Орон нутагт мөн адил үнийн өсөлтөд хүнсний бараа, ус, ундаа, тамхи, согтууруулах ундааны бүлгийн үнийн өсөлт голлон нөлөөлж хамгийн өндөр хувийг эзэлж байна. Зураг 11. Инфляцийн түвшин (Аймгуудаар) 18% 16% 14% 12% Хүнсний бараа, ус, ундаа, тамхи Хувцас, бөс бараа, гутал Орон сууц, ус, цахилгаан түлш Бусад бараа, үйлчилгээ Инфляци 10% 8% 6% 4% 2% 0% -2% Завхан Дархан-Уул Улаанбаатар Хэнтий Увс Баян-Өлгий Өвөрхангай Говьсүмбэр Дорнод Дорноговь Баянхонгор Дундговь Говь-Алтай Ховд Эх үүсвэр: ҮСХ Орон нутгийн хэрэглээний үнийн индексийн өсөлтөд Улаанбаатар хоттой адил хүнсний бүлгийн үнийн өсөлт хамгийн өндөр хувийг эзлэхээс гадна хувцас бөс бараа, гутлын бүлгийн үнийн индексийн өсөлт голлон нөлөөлж байна. Иймд дараагийн хэсэгт хүнсний бүлэгт орж буй импортын болон дотоодын өргөн хэрэглээний хүнсний бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнийн ялгаа орон нутагт хэр байгааг шинжилж харьцуулалт хийв. 39 ҮСХ Сарын бюллетень 59

17 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол гол нэрийн бараа бүтээгдэхүүний үнэ Хэрэглээний үнийн индекст орж буй зарим гол нэрийн бараа, бүтээгдэхүүнүүд болох 1-р зэргийн гурил, хонины мах, цагаан будаа, элсэн чихэр, сүү, АИ- 92 бензиний үнийг аймаг тус бүрээр улсын дундажтай харьцуулан авч үзсэн (Хавсралт 3). Хонины махны үнийн хувьд Улаанбаатар хот, Дархан-Уул, болон Ховд аймгуудад хамгийн өндөр үнэтэй байгаа бол нэг хүнд ногдох малын тоогоор 40 хамгийн их баруун аймгуудын хувьд харьцангуй хямд байна. Гурилын үнэ Говь-Алтай, Баянхонгор, Увс зэрэг баруун бүс нутгийн аймгуудад харьцангуй өндөр байх хандлагатай байгаа бол цагаан будаа, элсэн чихэр зэрэг импортын бараа бүтээгдэхүүний хувьд болон аймгуудад хамгийн өндөр үнэтэй байна. Мөн, Дорноговь, Дундговь зэрэг говийн нутгийн аймгуудад сүү хамгийн өндөр үнэтэй байна. Харин бензиний үнэ нь Улаанбаатар хотоос алслагдсан зайнаас хамаарч Баруун бүс нутгийн аймгуудад өндөр байх хандлага ажиглагдсан. Өргөн хэрэглээний импортын болон дотоодын хүнсний зарим бараа бүтээгдэхүүн ба бензиний үнийн дунджийг 41 тодорхойлж аймгуудыг жагсаасан болно (Хүснэгт 2). хүснэгт 2. гол нэрийн бараа бүтээгдэхүүний үнийн харьцуулалт ¹ Аймаг, нийслэл ЕРӨнхИй БАйР гурил (1кг) хонины мах (1кг) цагаан будаа (1кг) элсэн чихэр (1кг) 1 Ховд Говь-Алтай Баян-Өлгий Завхан Нийт малын тоог бод малд шилжүүлснээр тооцсон. Нэг хүнд ногдох малын тоо хамгийн багатай аймгаас эхлүүлэн жагсаав. 1. Улаанбаатар Увс Завхан Өвөрхангай Дундговь Дархан Дорнод Говь-Алтай Говьсүмбэр Дорноговь Баянхонгор Хэнтий Баян-Өлгий Ховд Аймгууд болон Улаанбаатар хот дахь зарим гол нэрийн бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнийг сар бүр улсын дунджаас хазайх хазайлтуудыг тодорхойлж нормчлогдсон утгыг тооцсон. (i-мах, гурил, сүү, цагаан будаан, элсэн чихэр, бензинийн үнэ) - нормчлогдсон утгуудын сараас сар хүртэлх дундаж утгуудыг хамгийн ихээс хамгийн бага руу нь эрэмбэлж бүтээгдэхүүн тус бүрээр 1-22 хүртэлх тоон утга ногдуулсан. Сүү (1л) АИ-92 (1л) 60

18 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРÛН ТОЙМ Ë.Дөлгөөн Увс Дундговь Баянхонгор Дархан-Уул Улаанбаатар Хэнтий Дорноговь Өвөрхангай Дорнод Говьсүмбэр * - Åрөнхий байрын утга бага байх нь өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнэ хямд байгааг илтгэнэ (Улаан-үнэтэй, ногоон хямд). Бүтээгдэхүүн тус бүрээр аймгуудыг жагсааж байр эзлүүлсэн бөгөөд бүтээгдэхүүнүүдийн хэрэглээг ойролцоогоор тогтмол байхаар ерөнхий байрыг тодорхойлж аймгуудыг жагсаав. Ерөнхий байраас харахад Ховд,, аймгуудын хувьд өргөн хэрэглээний хүнсний бараа, бүтээгдэхүүн болон бензиний үнэ хамгийн өндөр байна.,, Дорнод, Говьсүмбэр аймгуудын хувьд бусад аймгуудтай харьцуулахад хамгийн хямд үнэтэй байна. Баруун бүсийн аймгуудад өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүн тэр дундаа импортын бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнэ харьцангуй өндөр байгаа нь Улаанбаатар хот болон томоохон хилийн боомтуудаас алслагдсан, дэд бүтцийн хөгжил сул зэрэг нь тээврийн зардлын өртгийг нэмэгдүүлснээр бараа бүтээгдэхүүний үнийг өсгөдөг байх талтай. Дорноговь,,, Дорнод, Говьсүмбэр зэрэг хилийн боомттой болон боомтод ойр аймгуудад өргөн хэрэглээний хүнсний бараа, бүтээгдэхүүний үнэ харьцангуй хямд байна. Орон нутаг дахь зарим хүнс болон бусад өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнийн хувьд Улаанбаатар хот болон Алтанбулаг, Замын- Үүд зэрэг томоохон хилийн боомтоос алслагдсан, дэд бүтцийн хөгжил сул зэргээс хамаарч зарим аймгуудад импортын өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнэ өндөр байгаа бол ХАА-н салбар түлхүү хөгжсөн нэг хүнд ногдох малын тоо харьцангуй ихтэй аймгуудад мах, сүү зэрэг дотоодын хүнсний бараа, бүтээгдэхүүнүүдийн үнэ хямд байна. 61

19 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 3. ТӨСӨв Орон нутгийн төсвийн орлого 2012 онд 856 тэрбумд хүрч нэгдсэн төсвийн орлогын 17.2%-г эзэлж байгаа бол төсвийн зарлага 745 тэрбумд буюу нэгдсэн төсвийн зарлагын 12.3%-ийг бүрдүүлж байна. Сүүлийн жилүүдэд уул уурхайн салбарын хөгжлийн нөлөөгөөр эдийн засгийн өндөр өсөлтийг даган орон нутгийн төсвийн орлого нэмэгдэж түүнчлэн улсын нэгдсэн төсөвт төвлөрүүлэх орлогын хэмжээ өсч байна. Зураг 12. орон нутгийн төслийн орлого Зураг 13. орон нутгийн төсвийн зардал Орон нутгийн төсвийн орлого /Зүүн.т/ Орон нутгийн төсвийн орлого/ Нэгдсэн төсвийн орлого тэрбум % % % % 12% % 400 8% 300 6% 200 4% 100 2% 0 0% Эх үүсвэр: Сангийн яам Орон нутгийн төсвийн зарлага /Зүүн.т/ Орон нутгийн төсвийн зарлага/ Нэгдсэн төсвийн зарлага тэрбум Эх үүсвэр: Сангийн яам 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% Орон нутгийн төсвийн хувьд 2002 онд батлагдсан хуулийн 42 хүрээнд орон нутгийн удирдлагуудын төсөв захиран зарцуулах эрх хумигдаж харьяа салбарын яам, агентлагт төвлөрөх болсон. Энэ нь төсвийн төвлөрлийг нэмэгдүүлж засаг захиргааны нэгжийн төсвийн бие даасан байдлыг алдагдуулж орон нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд, боловсрол, бүтээн байгуулалт, төрийн үйлчилгээ сайжруулах зэрэг шаардлагатай хөрөнгө оруулалт, төсвийн зарцуулалтыг уян хатан шийдэх боломжгүй байсан. Орон нутгийн төсвийн эрх мэдлийг нэмэгдүүлэх үүднээс Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль 43, 2009 онд Татварын тухай хууль -д өөрчлөлт оруулж улсын төсөвт төвлөрдөг байсан цалин, хөдөлмөрийн хөлс, шагнал урамшил, тэдгээртэй адилтгах хөдөлмөр эрхлэлтийн орлогын албан татварын орон нутгийн төсвийн орлогод төвлөрүүлэх болсон. Мөн төв болон орон нутгийн төсвийн харилцааг сайжруулах, ил тод байдлыг хэрэгжүүлэх зэрэг харилцааг шинэчлэн зохицуулахаар 2011 онд төсвийн тухай шинэ хууль 44 батлагдсан. Энэхүү хууль, эрх зүйн арга хэмжээнүүд нь төсвийн төвлөрлийг сааруулж орон нутгийн 42 Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хууль онд УИХ-аас баталсан. 43 Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуул -ийг 2005 онд баталсан ба 2007 онд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан. 44 Төсвийн тухай хууль 62

20 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРÛН ТОЙМ Ë.Дөлгөөн төсвийн эрх мэдлийг нутгийн удирдлагад шилжүүлж төсвийн бие даасан байдал сайжирч төсвийг уян хатан үр ашигтай удирдах боломжийг бий болгосон. хүснэгт 3. орон нутгийн төслийн орлого, зарлагын харьцаа Дархан-Уул Дорноговь Дорнод Хэнтий Дундговь Өвөрхангай Баян-Өлгий Говь-Алтай Завхан Увс Ховд Баянхонгор Говьсүмбэр Эх үүсвэр: Судлаачийн тооцоолол. Будагдсан хэсэгт төсвийн орлого зарлагын харьцаа 1-ээс их утгатайг илэрхийлнэ. Орон нутгийн төсвийн орлого зарлагын харьцааг авч үзвэл аж үйлдвэрийн томоохон төвүүд бүхий аймгуудаас,, Дархан-Уул аймгуудын хувьд төсвийн орлого нь төсвийн зардлаас давсан ба сүүлийн жилүүдэд улсын төсөвт орлого шилжүүлжээ. Харин хөдөө аж ахуйн салбар үйлдвэрлэл давамгайлсан аймгууд болох,, аймгуудын хувьд 2008 он хүртэл улсын төсвөөс дэмжлэг авч байсан бол 2009 оноос хойш орлого зарлагын харьцаа нэгээс их болсон ба улсын төсөвт орлого шилжүүлэх боломжтой байна. Харин Дорноговь, Дорнод, Хэнтий, аймгуудын хувьд төсвийн орлого, зарлагын харьцаа 1-ээс их ба орлогоороо зарлагаа нөхөх боломжтой байна. 63

21 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 4. Санхүүгийн салбар 4.1. Орон нутаг дахь санхүүгийн салбарын тойм Орон нутаг дахь санхүүгийн салбарын активын хэмжээ 2013 оны I улиралд 1,855 тэрбум, зээл 1,675 тэрбум, хадгаламж 799 тэрбум төгрөгт тус тус хүрчээ. Орон нутаг дахь банкны салбарын актив 2013 оны I улиралд 1,839 тэрбумд хүрсэн бөгөөд орон нутгийн санхүүгийн салбарын 99.1%-ийг эзэлж байна. Банкны салбарын зээлийн өрийн үлдэгдэл 1,662 тэрбумд хүрч орон нутаг дахь санхүүгийн салбарын зээлийн 99.3%-ийг бүрдүүлж байгаа бол хадгаламж 794 тэрбумд хүрч санхүүгийн салбарын 99.4%-ийг эзэлж байна 45. Иймээс орон нутгийн санхүүгийн салбарыг банкны сектороор төлөөлүүлэн авах боломжтой гэж үзэв. Хүснэгт 4. Орон нутгийн санхүүгийн салбар Орон нутгийн санхүүгийн систем (2013-I улирал) АКТИВ ЗЭЭЛ ХАДГАлАМЖ Санхүүгийн салбар (тэрбум ) % 100% 100% Банк (тэрбум ) Орон нутгийн санхүүгийн системд эзлэх % 99.1% 99.3% 99.4% ХЗХ 46 (тэрбум ) Орон нутгийн санхүүгийн системд эзлэх % 0.5% 0.4% 0.6% ББСБ (тэрбум ) Орон нутгийн санхүүгийн системд эзлэх % 0.4% 0.3% Эх үүсвэр: Монголбанк, СЗХороо Харин орон нутаг дахь банкны салбарын актив 1.8 их наяд төгрөгт хүрч нийт банкны системийн 13.8%-ийг эзэлж байна оныг хүртэл банкны активын хэмжээ эрчимтэй нэмэгдэж байсан боловч хямралын нөлөөгөөр 2009 онд эдийн засаг зогсонги байдалд орж улмаар орон нутгийн банкны салбарын үйл ажиллагаа хумигдахад хүргэсэн. Гэвч хямралын дараах жилээс эхлэн эдийн засаг сайжирснаар сүүлийн жилүүдэд орон нутаг дахь банкууд бага зэрэг томорч байна. Орон нутагт үйл ажиллагаа явуулж буй банкуудын татан төвлөрүүлсэн хөрөнгийн хэмжээ 1.0 их наяд төгрөгт хүрч нийт банкны системийн 16.8%-ийг эзэлж байна Монголбанк Орон нутгийн санхүүгийн тайлан 46 СЗХ 64

22 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРÛН ТОЙМ Ë.Дөлгөөн Зураг 14. Банкны салбарын нийт актив Зураг 15. Татан төвлөрүүлсэн хөрөнгө тэрбум 14,000 Нийт актив /Улаанбаатар/ Нийт актив /Орон нутаг/ Орон нутаг дахь банкуудын актив/нийт актив 18% тэрбум 7,000 Харилцах, хадгаламж /Улаанбаатар/ Харилцах, хадгаламж /Орон нутагт/ ОН-ийн хар, хад-ийн нийт хар, хад-нд эзлэх % 20% 12,000 10,000 16% 14% 12% 6,000 5,000 18% 16% 14% 8,000 6,000 4,000 2, I 10% 8% 6% 4% 2% 0% 4,000 3,000 2,000 1, I 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% Эх үүсвэр: Монголбанк Эх үүсвэр: Монголбанк Орон нутаг дахь банкууд тухайн салбарт тогтоосон зээлийн хязгаараас давсан хэмжээний зээлийн эх үүсвэрийг төвөөс татдаг нь богино хугацаанд шаардлагатай зээлийн нийлүүлэлт, хөрөнгө оруулалтыг хязгаарлаж эдийн засагт сөргөөр нөлөөлдөг байх талтай. Орон нутаг дахь банкны салбар 2010 оныг эс тооцвол өөрийн эх үүсвэрээр зээлжүүлэлтээ санхүүжүүлж чаддаггүй байна. Зураг 16. Зээл хадгаламжийн харьцаа Зураг 17. харилцах, хадгаламж (Аймгуудаар) 2.0 Зээл/ТТХ Зээл = ТТХ 3.0 Зээл/Татан төвлөрүүлсэн хөрөнгө Зээл = ТТХ I 0.0 Говьсүмбэр Дорноговь Хэнтий Дорнод Өвөрхангай Дундговь Баянхонгор Увс Дархан- Ховд Баян-Өлгий Завхан Говь-Алтай Эх үүсвэр: Монголбанк Эх үүсвэр: Монголбанк 2013 оны I улирлын байдлаар орон нутаг дахь банкууд (Өмнөговиос бусад) өөрийн татан төвлөрүүлсэн хөрөнгөөрөө зээлжүүлэлтээ бүрэн хангахад хүрэлцдэггүй бөгөөд төвөөсөө нэмэлт эх үүсвэр авч санхүүждэг байна. Орон нутаг дахь банкны салбарын зээлийн үлдэгдэл 2013 оны I улирлын байдлаар 1.6 их наяд төгрөгт хүрч нийт банкны системийн 23.1%-ийг эзэлж байна. 65

23 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 Зураг 18. Зээлийн өрийн үлдэгдэл Зураг 19. Зээл өрийн үлдэгдэл (Аймгуудаар) тэрбум 8,000 7,000 6,000 5,000 4,000 3,000 2,000 1,000 0 Зээлийн өрийн үлдэгдэл-уб Зээлийн өрийн үлдэгдэл- Орон нутаг ОН-ийн зээлийн нийт зээлд эзлэх % I 28% 26% 24% 22% 20% 18% 16% 14% 12% 10% Зээл/ДНБ /Б.тэнхлэг/ Зээлийн өрийн үлдэгдэл/зүүн.т/ Дархан-Уул Дорнод Увс Өвөрхангай Баян-Өлгий Ховд Хэнтий Дорноговь Баянхонгор Завхан Говь-Алтай Дундговь Говьсүмбэр 100% 80% 60% 40% 20% 0% Эх үүсвэр: Монголбанк Эх үүсвэр: Монголбанк Аж үйлдвэрийн томоохон төвүүд бүхий Дархан-Уул аймагт 2013 оны I улирлын байдлаар 122 тэрбум, аймагт 120 тэрбум, аймагт 78 тэрбум мөн ХАА эрчимтэй хөгжсөн аймагт 85 тэрбумын зээл олгогдоод байгаа ба эдгээр аймгуудад зээлийн хэмжээ хамгийн өндөр байна. Харин Дундговь, Говьсүмбэр аймгуудад хамгийн бага буюу 27 тэрбум, 17 тэрбум төгрөгийн зээл тус тус олгогджээ. Аж үйлдвэрийн томоохон төвүүд бүхий аймгуудад зээл нь ДНБ-ий дунджаар 37%-г эзэлж байна. Харин ХАА хөгжсөн аймгуудад дунджаар 34%-тай байна. Иймд дараагийн бүлэгт эмпирик шинжилгээгээр санхүүгийн салбарын хөгжил нь орон нутгийн эдийн засгийн өсөлтөд хэрхэн нөлөөлж байгааг тодорхойлохыг зорьсон эмпирик шинжилгээ Санхүүгийн салбарын хөгжил болон эдийн засгийн өсөлтийн хамаарлын талаарх онолын болон эмпирик судалгаа нь макро эдийн засгийн засагчдын сонирхлын төвд байсаар ирсэн аад он хүртэл эдийн засгийн өсөлтийн үйл явцад нөлөөлөх санхүүгийн салбарын хөгжлийн үзүүлэлтэд бага ач холбогдол өгч байсан бол (Goldsmith, 1969), (McKinnon, 1973), (Shaw, 1973) нарын ажлууд нь орчин цагийн олон эдийн засагчдийн анхаарлыг татаж чадсан. Энэ төрлийн судалгааны ажлууд нь санхүү болон өсөлт оршин байгаа эсэх, санхүүгийн хөгжил болон эдийн засгийн өсөлт, санхүүгийн хөгжил болон эдийн засгийн өсөлт хоорондын учир шалтгааны чиглэл зэргийг тодорхойлохыг зорьдог. Patrick 1966 оны ажилдаа эдийн засгийн өсөлт нь санхүүгийн хөгжлийг дагуулдаг бол эрэлтийг дагасан (demand-following), харин санхүүгийн хөгжил нь эдийн засгийн өсөлтийг бий болгодог буюу нийлүүлэлтээр давамгайлах (supplyleading) гэсэн санааг гаргаж ирсэн (Patrick, 1966). Түүний үзэж буйгаар хөгжлийн 66

24 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРÛН ТОЙМ Ë.Дөлгөөн эхэн үед санхүүгийн хөгжил нь эдийн засгийн өсөлтийг бий болгодог бол хожим эдийн засгийн өсөлт нь санхүүгийн салбарын хөгжлийг дагуулдаг. (Greenwood J., Jovanovic B., 1990) нар нь санхүүгийн хөгжил болон эдийн засгийн өсөлтөд хоорондын харилцан үйлчлэлийн динамик загварчиллыг хийсэн ба хоёр чиглэлт учир шалтгааны харилцан үйлчлэл байгааг онцолсон. Санхүүгийн зуучлал нь илүү мэдээллийг бий болгодог ба нөөцийн хуваарилалтыг сайжруулдаг. (Bencivenga V.r., Smith B.D., 1991) нар нь хөрвөх чадварын эрсдэлийг бууруулснаар банкны салбар нь эдийн засгийн өсөлтийг эрчимжүүлэх боломжтой гэж үзсэн. Санхүүгийн салбарын хөгжил болон эдийн засгийн өсөлтийн хоорондын хамаарлыг олон улсын түвшинд судлахаас гадна эдийн засгийн салбарын түвшинд, пүүсүүдийн түвшинд, бүс нутгийн түвшинд судалгааны ажлууд ихээр хийгдсэн байдаг. Эдийн засгийн салбарын түвшинд хийгдсэн хамгийн чухал, ач холбогдол бүхий судалгааны ажлыг (rajan, r.g. and Zingales, L, 1998) нар хийсэн ба гадаад санхүүжилт нь салбарын өсөлтийг хурдацтайгаар өсөхөд чухал нөлөөг үзүүлж байна гэсэн дүгнэлтийг хийсэн. Харин пүүсийн түвшинд хийгдсэн судалгаагаар (Demirgüç-Kunt, A.V.Maksimovic, 1998) тухайн пүүс ашиг олох боломжит хөрөнгө оруулалтаар хязгаарлагддаг ба шаардлагатай гадаад санхүүжилт болон урт хугацаат санхүүжилтын шаардлага санхүүгийн систем хөгжсөн орнуудтай харьцуулахад өндөр байгааг харуулсан. Анхны олон улс хоорондын эмпирик судалгааг оны хоорондох 35 орны өгөгдөл дээр тулгуурлан хийсэн (Goldsmith, 1969). (King r.g., Levine r., 1993а) нар нь 80 орны хувьд оны хоорондох өгөгдөлд тулгуурлан санхүүгийн хөгжлийг илтгэсэн хэд хэдэн үзүүлэлтүүд болон эдийн засгийн өсөлт хооронд эерэг, ач холбогдол бүхий хамаарал оршин байгааг харуулсан. Хөрөнгийн зах зээлийн хөгжил нь мөн нэг хүнд ногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлтөд эерэг нөлөөтэй байгааг харуулсан (Levine r., Zervos S., 1996). Санхүүгийн хөгжил нь санхүүгийн зуучлалын үйлчилгээний тоо хэмжээ, чанар болон үр ашгийн сайжралтыг илэрхийлдэг. Онолын эдийн засагчид санхүүгийн хөгжил болон эдийн засгийн өсөлтийн хоорондын хамаарлыг таамаглсан загварчлахыг оролддог бол эмпирик судлаачид санхүүгийн зуучлалын хувьд ялгаатай үзүүлэлтүүдийн тохирох эсэхийг шалгаж байдаг. Хэд хэдэн судалгааны ажлуудад санхүүгийн зуучлал болон эдийн засгийн өсөлтийн хамаарлыг судлахын тулд мөнгөний аггрегатыг сонгосон байдаг. Цөөн хэдэн үзүүлэлтүүд санхүүгийн системийн тухайн шинж чанарыг илтгэгч санхүүгийн гүнзгийрэл болон зуучлалыг илтгэж байдаг. Эхэндээ эмпирик судалгааны ажлууд санхүүгийн салбарын үзүүлэлтээр мөнгөний аггрегатуудын 67

25 Монголбанк Судалгааны ажил Товхимол-9 (M1, M2, M3) ялгаатай төрлүүд болон нэрлэсэн дотоодын нийт бүтээгдэхүүний харьцааг авч үзэж байсан. (King R.G., Levine R., 1993а) нар нь систем дэхь санхүүгийн зуучлалын ялгаатай функцуудыг хэмжихийн тулд санхүүгийн хөгжлийг илэрхийлэгч хэд хэдэн үзүүлэлтүүдийг тооцоолсон. Санхүүгийн зуучлалын үзүүлэлтийг илтгэгч хоёрдох үзүүлэлтээр банкуудын актив нь банкуудын актив болон банкны активд эзлэх хувиар авч үзсэн. Харин гуравдах хэмжигдэхүүнээр хувийн секторт олгосон зээл болон нийт зээлийн харьцааг авсан бол дараагийн хэмжүүрээр санхүүгийн бус хувийн секторт олгосон зээлийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувиар тооцсон. Эдгээр үзүүлэлтүүд нь санхүүгийн үйлчилгээний түвшинд хангалттай илэрхийлж чадахгүй байсан тул (Calderon C, Liu L, 2003) нар нь санхүүгийн зуучлагч байгууллагаар хувийн секторт олгосон зээл болон дотоодын нийт бүтээгдэхүүний харьцааг авч санхүүгийн хөгжлийг илэрхийлэгч үзүүлэлтээр сонгосон. Санхүүгийн хөгжил болон эдийн засгийн өсөлтийн хоорондын хамаарлыг шалгасан судалгааны ажлуудад татан төвлөрүүлсэн хөрөнгөд суурилсан санхүүгийн үзүүлэлтийг харьцангуй цөөн ашигласан байдаг. Зээлд суурилсан санхүүгийн үзүүлэлт нь эдийн засгийн өсөлт санхүүгийн хөгжлийн хоорондын хамаарлыг татан төвлөрүүлсэн хөрөнгөд суурилсан үзүүлэлтээс илүүтэйгээр тогтвортой урт хугацаанд харуулдаг (Arestis P, Demetriades P, 1997). Судалгааны ажлын энэ хэсэгт орон нутагт санхүүгийн салбарын хөгжил нь эдийн засгийн өсөлтөд хэрхэн нөлөөлж байгааг 21 аймгийн оны тоон өгөгдөлд тулгуурлан панель үнэлгээний аргаар шинжилсэн. Уг судалгааны ажилд санхүүгийн салбарын хөгжмийн үзүүлэлтийг сонгохдоо эдийн засгийн өсөлт болон санхүүгийн салбарын хөгжлийн хоорондын хамаарлыг урт хугацаанд тогтвортой илэрхийлж чадах (Arestis P, Demetriades P, 1997) үзүүлэлтээр орон нутагт олгогдсон зээлийн өрийн үлдэгдэл болон дотоодын нийт бүтээгдэхүүний харьцааг сонгож авсан. Мөн орон нутаг дахь санхүүгийн зуучлач байгууллагуудын үйл ажиллагааны үр ашигтай байдал нь орон нутгийн эдийн засгийн өсөлтөд хэрхэн нөлөөлж буйг тодорхойлох зорилгоор чанаргүй зээлийн өрийн үлдэгдэл болон нийт зээлийн харьцааг авч үзсэн. Орон нутаг дахь санхүүгийн салбарын хөгжил болон эдийн засгийн өсөлтийн хоорондын хамаарлыг судлахдаа доорх панель өгөгдөл бүхий эмпирик тэгшитгэлийг ашигласан. log(y t ) - log(y t-1 ) = α + log(y t-1 ) + βx t + η t + e t Эмпирик тэгшитгэлийн хувьд тайлбарлагдагч хувьсагчаар аймгуудын нэг хүнд ногдох дотоодын ийт бүтээгдэхүүнийг (y t ) авсан бол тайлбарлагч буюу экзоген 68

26 ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ТОЙМ Л.Дөлгөөн (X t ) хувьсагчдаар санхүүгийн салбарын хөгжлийг илэрхийлэгч үзүүлэлтүүдээр зээл, дотоодын нийт бүтээгдэхүүний харьцаа (LOAN), чанаргүй зээл нийт зээлийн харьцаа (NPL), төсвийн зардал дотоодын нийт бүтээгдэхүүний харьцаа (BUD_E), ажилгүйдлийн түвшин (UR), инфляци (INF), хүн амын үзүүлэлтийг хүн амын нягтшилын үзүүлэлтийг (DENS), байгаль цаг уурын нөлөөллийг тооцох үүднээс тухайн жилд орсон хур тунадасны хэмжээ (UR), мөн ААН-н тооны (ENT) өсөлт зэрэг үзүүлэлтийг сонгож авсан (Хавсралт 5.1). Энд нь аймгуудын хувьд үл ажиглагдах тогтмол нөлөөлийг (fixed effect) тэмдэглэв. Уг судалгааны ажлын нэг хэсэг болох санхүүгийн хөгжил, эдийн засгийн өсөлтөд үзүүлэх нөлөөллийг судлахдаа дээрх эмпирик тэгшитгэлийн үнэлгээг хийхдээ холимог хамгийн бага квадратын арга (pooled OLS), тогтмол нөлөөллийн (fixed effect), санамсаргүй нөлөөллийн (random effect) загваруудад тулгуурлан үнэлгээг хийсэн 47. Эмпирик шинжилгээний үр дүн: Орон нутаг дахь санхүүгийн салбарын хөгжлийн үзүүлэлтээр зээл дотоодын нийт бүтээгдэхүүний харьцаагаар төлөөлүүлэн авсан. Хүснэгт 5. Эмпирик шинжилгээний үр дүн Шинжилгээний үр дүн Коэфф Тайлбарлагч хувьсагчид: [t-stat] Тайлбар Зээл 0.003** Зээл/ДНБ харьцаа 1 нэгжээр нэмэгдэхэд эдийн [1.99] засгийн өсөлт нэгж %-иар нэмэгдэж байна. Инфляци 0.006*** Инфляцийн түвшин 1%-иар нэмэгдэхэд эдийн [2.62] засгийн өсөлт нэгж %-иар нэмэгдэж байна. ААН-ийн тоо Орон нутгийн ААН-ийн тоо 1%-иар нэмэгдэхэд 0.002*** эдийн засгийн өсөлт нэгж %-иар нэмэгдэж [2.16] байна. Хүн амын нягтшил Ажилгүйдлийн түвшин 0.003*** [3.94] *** [-2.32] Хүн амын нягтшил 1 нэгжээр нэмэгдэх нь эдийн засгийн өсөлтийг нэгж %-иар нэмэгдүүлж байна. Ажилгүйдлийн 1 нэгжээр нэмэгдэх нь эдийн засгийн өсөлтийг нэгж %-иар бууруулж байна. Төсвийн зардал - Статистикийн хувьд ач холбогдолгүй гарсан Эх үүсвэр: Судлаачийн тооцоолол: *-90%, **-95%, ***-99%-ийн итгэх интервалийг илтгэнэ. [ ]-t stat-ийг үзүүлэв. 47 Санхүүгийн салбарын хөгжлын орон нутгийн эдийн засгийн өсөлтөд үзүүлэх нөлөөллийг судлахдаа эконометрик үнэлгээний хувьд энгийн аргачлалуудыг ашигласан ба санхүүгийн салбарын үзүүлэлтийн хугацааны хожимдолтой утгыг авсан нь үлдэгдэлтэй корреляцитай, тайлбарлагч хувьсагч тайлбарлагдагч хувьсагчтай харилцан хамааралтай байхыг үгүйсгэхгүй тул цаашид эконометрик үнэлгээний арга аргачлалын хувьд илүү гүнзгийрүүлж дээрх үүссэн байж болзошгүй алдаануудыг засварлах үүднээс димнамик панель загварт тулгуурлан GMM, 2SLS зэрэг аргыг ашиглах боломжтой. 69

Монголд уул уурхайн өсөн нэмэгдэж буй үйлдвэрлэл хөдөө аж ахуйн салбарт хэрхэн нөлөөлж байгаа тухай

Монголд уул уурхайн өсөн нэмэгдэж буй үйлдвэрлэл хөдөө аж ахуйн салбарт хэрхэн нөлөөлж байгаа тухай Монголын бэлчээрийн нөхөн сэргэх чадамжийг бэхжүүлэх нь Салбар хөрвөсөн эрдэм шинжилгээний судалгааны хурлын бүтээл, Улаанбаатар хот, Монгол Улс, 2015 оны 6-р сарын 9-10 Монголд уул уурхайн өсөн нэмэгдэж

Διαβάστε περισσότερα

Тухайн Дифференциал Тэгшитгэл ба Түүний Нийтлэг Хэрэглээ

Тухайн Дифференциал Тэгшитгэл ба Түүний Нийтлэг Хэрэглээ Тухайн Дифференциал Тэгшитгэл ба Түүний Нийтлэг Хэрэглээ Сүхболдын Төгөлдөр 2012 оны 1р сарын 23 1 Өмнөх Үг Юуны өмнө энэ семинарт оролцох боломжийг олгосон Төмөр ахдаа баярлалаа. Миний бие астрофизикийн

Διαβάστε περισσότερα

АНДЕРРАЙТИНГИЙН ГАРЫН УЛААНБААТАР ХОТ АВЛАГА

АНДЕРРАЙТИНГИЙН ГАРЫН УЛААНБААТАР ХОТ АВЛАГА 2014 АНДЕРРАЙТИНГИЙН ГАРЫН УЛААНБААТАР ХОТ АВЛАГА ДААТГАЛЫН ТӨРӨЛ: ТЭЭВРИЙН ХЭРЭГСЛИЙН ДААТГАЛ Д.Жаргал /Монгол Даатгал ХХК/ С.Золбоо /Практикал Даатгал ХХК/ Ч.Бат-Эрдэнэ /Бодь Даатгал ХХК/ С.Нарантунгалаг

Διαβάστε περισσότερα

БИЕ ДААЛТЫН БОДЛОГО Цалин Татвар 10.

БИЕ ДААЛТЫН БОДЛОГО Цалин Татвар 10. БИЕ ДААЛТЫН БОДЛОГО. ax bx c 0 квадрат тэгшитгэлийн бодит шийдийг олох алгоритм зохиох. Хэрэв төсвийн байгууллагын ажилтан нь доорхи хүснэгтэнд өгсөн цалинтай бол татварыг тооцох программ зохио. Цалин

Διαβάστε περισσότερα

Нягтруулга Multiplexing

Нягтруулга Multiplexing Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль Мэдээлэл Холбооны Технологийн Сургууль Нягтруулга Multiplexing Мэдээллийн Сүлжээний баг Лекц 6 Багш Доктор (Ph.D) Л.Одончимэг Агуулга: Нягтруурлга гэж юу вэ? Нягтруулгын

Διαβάστε περισσότερα

Өгөгдөл(Data) and Дохио(signal)

Өгөгдөл(Data) and Дохио(signal) Мэдээллийн сүлжээ профессорын баг Өгөгдөл(Data) and Дохио(signal) Семинар 2 Багш (Доктор Ph.D) Л.Одончимэг Оюутан юу эзэмших вэ: Өгөгдөл гэж юу вэ? Өгөгдөл ба Дохионы ялгаа Аналог ба Тоон дохионы ялгаа

Διαβάστε περισσότερα

СҮРЬЕЭГИЙН АСУУЛТ, ХАРИУЛТУУД ИЛРҮҮЛЭЛТ, ЭМЧИЛГЭЭ, БА ХЯНАЛТ ХОЁРДАХЬ ХЭВЛЭЛ ДЭЛХИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БАЙГУУЛЛАГА ЖЕНЕВ

СҮРЬЕЭГИЙН АСУУЛТ, ХАРИУЛТУУД ИЛРҮҮЛЭЛТ, ЭМЧИЛГЭЭ, БА ХЯНАЛТ ХОЁРДАХЬ ХЭВЛЭЛ ДЭЛХИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БАЙГУУЛЛАГА ЖЕНЕВ СҮРЬЕЭГИЙН ИЛРҮҮЛЭЛТ, ЭМЧИЛГЭЭ, БА ХЯНАЛТ АСУУЛТ, ХАРИУЛТУУД ХОЁРДАХЬ ХЭВЛЭЛ ДЭЛХИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БАЙГУУЛЛАГА ЖЕНЕВ 2 Сүрьеэгийн Èлрүүлэлт, эмчилгээ, ба хяналт асуулт, хариултууд Хоёрдахь хэвлэл Хянасан

Διαβάστε περισσότερα

Transmission of Analog Signal

Transmission of Analog Signal Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль Мэдээлэл Холбооны Технологийн Сургууль Мэдээллийн сүлжээний профессорын баг Transmission of Analog Signal Лекц 5 Багш (Ph.D)Л.Одончимэг Аналог дохио дамжуулал Агуулга:

Διαβάστε περισσότερα

С. Лувсандондовын зохиосон ерөөл ба морины цолын шинээр олдсон гар бичмэлийн судалгаа 1

С. Лувсандондовын зохиосон ерөөл ба морины цолын шинээр олдсон гар бичмэлийн судалгаа 1 Ondřej Srba Прага дахь Карлын их сургууль С. Лувсандондовын зохиосон ерөөл ба морины цолын шинээр олдсон гар бичмэлийн судалгаа 1 1. Сэдбазарын Лувсандондов хийгээд түүний зохиол бүтээл Халхын алдартай

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού τομέα στην πορεία της οικονομικής ανάπτυξης

Α. Ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού τομέα στην πορεία της οικονομικής ανάπτυξης Α. Ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού τομέα στην πορεία της οικονομικής ανάπτυξης Χρηματοπιστωτικό σύστημα και οικονομική δραστηριότητα Δημήτριος Μόσχος ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εθνικό και Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΩΣΙΚΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΓΡΑΦΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΓΡΑΦΙΚΗ

ΡΩΣΙΚΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΓΡΑΦΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΓΡΑΦΙΚΗ ΡΩΣΙΚΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΓΡΑΦΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΓΡΑΦΙΚΗ А а С с Б б Т т В в У у Г г Ф ф Д д Е е Х х Ц ц Ё ё Ч ч Ж ж З з Ш ш Щ щ И и Ъ ъ σύµβολο για διαχωρισµό δυο λέξεων Й й Ы ы К к Ь ь σύµβολο που δηλώνει

Διαβάστε περισσότερα

şrlşseşsisşsşigisisisssşş^îîs o o 1^я I ļ o QĹ U- Q LXJ CĹ LU Cü co UJ i^lifesï^ïï

şrlşseşsisşsşigisisisssşş^îîs o o 1^я I ļ o QĹ U- Q LXJ CĹ LU Cü co UJ i^lifesï^ïï şrlşseşsisşsşigisisisssşşîîs я I ļ QĹ U- Q LXJ CĹ LU Cü UJ UJ Û ш Q UJ iliesïïï ЖЯвшшаАВаШЙШ Eah quesi. nslss a series diagras ha llw a lgial sequene r ha S J u ľ? 9 rules F r h e ive P lns available,

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και

Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας Ανάπτυξης και Προγραμματισμού Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Ενότητα 5: ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο χρήσης. Πάντα δίπλα σας M110. Απορίες; Ρωτήστε τη Philips

Εγχειρίδιο χρήσης. Πάντα δίπλα σας M110. Απορίες; Ρωτήστε τη Philips Πάντα δίπλα σας Καταχωρήστε το προϊόν σας και λάβετε υποστήριξη από τη διεύθυνση www.philips.com/support Απορίες; Ρωτήστε τη Philips M110 Εγχειρίδιο χρήσης Πίνακας περιεχομένων 1 Σημαντικές οδηγίες ασφαλείας

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Ελέγχου προσπέλασης μέσου

Πρωτόκολλα Ελέγχου προσπέλασης μέσου Πρωτόκολλα Ελέγχου προσπέλασης μέσου Πρόβλημα: ταυτόχρονη μετάδοση δύο ή περισσότερων κόμβων στο ίδιο κανάλι (μήκος κύματος). Ένα τέτοιο γεγονός ονομάζεται σύγκρουση. Ένα πρωτόκολλο MAC έχει συνήθως ως

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Μια θεωρητική προσέγγιση

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Μια θεωρητική προσέγγιση ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Μια θεωρητική προσέγγιση Χρήστος Μιχαηλίδης - Νικόλαος ριτσάκης Τµήµα Εφαρµοσµένης Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Περίληψη Ένα από τα πιο αµφιλεγόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακοί πολλαπλασιαστές εισροών - εκροών. Περιφερειακή οικονομική 2 η ενότητα 3 η Διάλεξη

Περιφερειακοί πολλαπλασιαστές εισροών - εκροών. Περιφερειακή οικονομική 2 η ενότητα 3 η Διάλεξη Περιφερειακοί πολλαπλασιαστές εισροών - εκροών Περιφερειακή οικονομική 2 η ενότητα 3 η Διάλεξη 1 Ένας υποθετικός πίνακας συναλλαγών Εκροή Εισροές από: Τομείς Τελικής Ζήτησης: Ακαθάριστη Από: Γεωργία Βιομηχανία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΡΩΣΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΡΩΣΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΡΩΣΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Μερικές χρήσιμες συμβουλές για τη φωνητική των ρωσικών Το ρωσικό αλφάβητο αποτελείται από 33 ρωσικά κυριλλικά γράμματα: 10 φωνήεντα (σημειώνονται με μπλε χρώμα) και

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Νίκου Βέττα Γενικό Διευθυντή Ι.Ο.Β.Ε. Καθηγητή Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Ομιλία κ. Νίκου Βέττα Γενικό Διευθυντή Ι.Ο.Β.Ε. Καθηγητή Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Ομιλία κ. Νίκου Βέττα Γενικό Διευθυντή Ι.Ο.Β.Ε. Καθηγητή Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Οικονομία και μεταρρυθμίσεις 8.4.2014 Νίκος Βέττας Γενικός Διευθυντής ΙΟΒΕ Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι Βασικοί Κανόνες Διαχείρισης και Υπολογισμού του Δείκτη τιμών των Κρητικών Μετοχών του ΧΑΑ. Εισαγωγή.

Οι Βασικοί Κανόνες Διαχείρισης και Υπολογισμού του Δείκτη τιμών των Κρητικών Μετοχών του ΧΑΑ. Εισαγωγή. Οι Βασικοί Κανόνες Διαχείρισης και Υπολογισμού του Δείκτη τιμών των Κρητικών Μετοχών του ΧΑΑ. Εισαγωγή. Η ανάγκη δημιουργίας ενός Δείκτη που θα παρακολουθεί τις εξελίξεις στις λεγόμενες «Κρητικές Μετοχές»

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ Νίκος ριτσάκης Αντώνης Αδαµόπουλος Τµήµα Εφαρµοσµένης Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Μακεδονίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΟΝΩΝ 10 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑ 12 240V AC/DC ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑ: 12 240V AC/DC, 50/60Hz ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΟΝΟΥ: 0.1sec 100hrs ΕΞΟΔΟΣ: 8Α, 240V AC / 24V DC ΠΡΟΤΥΠΑ: IEC 61000,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ& ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ& ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ& ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ ΘΕΩΡΙΑΣ-ΜΗ ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος Ακαδημαϊκό Έτος 2008-2009

Διαβάστε περισσότερα

Information Retrieval

Information Retrieval Ανάκληση Πληποφοπίαρ Information Retrieval Διδάζκων Δημήηριος Καηζαρός Διάλεξη 13η: 10/05/2016 Τμ. HMMY, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Ερπυστές στον Παγκόσμιο Ιστό Το πρόβλημα της ανενέωσης σελίδων στον index

Διαβάστε περισσότερα

8. Ανάλυση Διασποράς ως προς. δύο παράγοντες

8. Ανάλυση Διασποράς ως προς. δύο παράγοντες 8. Ανάλυση Διασποράς ως προς δύο παράγοντες Ανάλυση Διασποράς ως προς δύο παράγοντες Παραγοντική Ανάλυση διασποράς-factorial Analsis of Variance Α, Β δύο παράγοντες κ: στάθμες (επίπεδα) του παράγοντα Α

Διαβάστε περισσότερα

8. Ανάλυση Διασποράς ως προς. δύο παράγοντες

8. Ανάλυση Διασποράς ως προς. δύο παράγοντες 8. Ανάλυση Διασποράς ως προς δύο παράγοντες Ανάλυση Διασποράς ως προς δύο παράγοντες Α, Β δύο παράγοντες κ: στάθμες (επίπεδα) του παράγοντα Α λ: στάθμες (επίπεδα) του παράγοντα Β κ λ : πειραματικές συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

I S L A M I N O M I C J U R N A L J u r n a l E k o n o m i d a n P e r b a n k a n S y a r i a h

I S L A M I N O M I C J U R N A L J u r n a l E k o n o m i d a n P e r b a n k a n S y a r i a h A n a l i s a M a n a j e m e n B P I H d i B a n k S y a r i a h I S S N : 2 0 8 7-9 2 0 2 I S L A M I N O M I C P e n e r b i t S T E S I S L A M I C V I L L A G E P e n a n g g u n g J a w a b H. M

Διαβάστε περισσότερα

К К 31.4 :.. К,,. И ;.., -, - ( ): А.. /..,... :, ,. И К, - -,. К К 31.4 ISBN..,.. 2

К К 31.4 :.. К,,. И ;.., -, - ( ): А.. /..,... :, ,. И К, - -,. К К 31.4 ISBN..,.. 2 0 А.... я И И А А ИИ А По а о о а с а, о ссо а По осо а А.Ю. а а ка и хника 2016 1 К 621.039 К 31.4 :.. К,,. И ;.., -, - ( ): 2 27 2015. А.. /..,... :, 2016. 204.,. И - - -.. К, - -,. К 621.039 К 31.4

Διαβάστε περισσότερα

Lion s Mane. «Η ραίηε ηνπ ιηνληαξηνύ»

Lion s Mane. «Η ραίηε ηνπ ιηνληαξηνύ» Lion s Mane «Η ραίηε ηνπ ιηνληαξηνύ» Hericium Erinaceus Τν Hericium Erinaceus είλαη γλσζηό ζηελ Κίλα θαη ζηελ Ιαπσλία όπνπ ην ρξεζηκνπνηνύλ εθαηνληάδεο ρξόληα ζηελ παξαδνζηαθή ηαηξηθή θαη σο ηξνθή δηόηη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 6 OO ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 4 OO ΑΓΓΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 6 OO ΑΔΑΜΙΔΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΒΡΑΑΜ 3 OO ΑΛΕΒΙΖΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ

ΑΓΓΕΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 6 OO ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 4 OO ΑΓΓΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 6 OO ΑΔΑΜΙΔΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΒΡΑΑΜ 3 OO ΑΛΕΒΙΖΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΜΕΣΟ ΑΓΓΕΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 6 OO ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 4 OO ΑΓΓΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 6 OO ΑΔΑΜΙΔΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΒΡΑΑΜ 3 OO ΑΛΕΒΙΖΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 7 OO ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΖΩΙΤΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

C-реактивни протеин као инфламаторни маркер у процени ефикасности лечења акутних дентогених инфекција

C-реактивни протеин као инфламаторни маркер у процени ефикасности лечења акутних дентогених инфекција 446 Srp Arh Celok Lek. 2011 Jul-Aug;139(7-8):446-451 DOI: 10.2298/SARH1108446D ОРИГИНАЛНИ РАД / ORIGINAL ARTICLE UDC: 616.314-002-07 C-реактивни протеин као инфламаторни маркер у процени ефикасности лечења

Διαβάστε περισσότερα

Αγορά Ακινήτων και η ελληνική Κρίση

Αγορά Ακινήτων και η ελληνική Κρίση Αγορά Ακινήτων και η ελληνική Κρίση Γκίκας Α. Χαρδούβελης Οικονομικός Σύμβουλος, Eurobank Group Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής, Πανεπιστήμιο Πειραιά PRODEXPO 213 14ο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας για τους µαθητές

Φύλλο εργασίας για τους µαθητές Φύλλο εργασίας για τους µαθητές Μετάφραση από Δρ. Σφλώµος Γεώργιος Ένα σετ που απαρτίζεται από 14 λωρίδες αναπαριστά τα χρωµοσώµατα από τη µητέρα (θηλυκό) δράκο. Το άλλο, διαφορετικά χρωµατισµένο σετ,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλημα 1: Αναζήτηση Ελάχιστης/Μέγιστης Τιμής

Πρόβλημα 1: Αναζήτηση Ελάχιστης/Μέγιστης Τιμής Πρόβλημα 1: Αναζήτηση Ελάχιστης/Μέγιστης Τιμής Να γραφεί πρόγραμμα το οποίο δέχεται ως είσοδο μια ακολουθία S από n (n 40) ακέραιους αριθμούς και επιστρέφει ως έξοδο δύο ακολουθίες από θετικούς ακέραιους

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάπτυξη και οικονομική μεγέθυνση. Περιεχόμενα. Μάρτιος 1999

Χρηματοοικονομική ανάπτυξη και οικονομική μεγέθυνση. Περιεχόμενα. Μάρτιος 1999 Χρηματοοικονομική ανάπτυξη και οικονομική μεγέθυνση του Σαράντη Λώλου Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 1 2. Οι λειτουργίες του χρηματοπιστωτικού συστήματος... 2

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου ΙΙ Ασκήσεις Πράξης

Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου ΙΙ Ασκήσεις Πράξης Α.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ Τ.Τ. ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ T.E. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΙΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΗΣ Καθηγητής: Δ. ΔΗΜΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ Καθ. Εφαρμογών: Σ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

н г ш ю и EMU на греческом, славянском и русском языках

н г ш ю и EMU на греческом, славянском и русском языках н г ш ю и EMU на греческом, славянском и русском языках издание Ординарною Профессора Сш1Ьт-П(ггербургекой Духовной Академии Евграфа Яовягина п г л к т 11 к л 2 0 15 т У Д К 2 7 1.2 = 1 4 = 1 6 3.1 =!

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στην εποχή της κρίσης

Η Έρευνα στην εποχή της κρίσης Η Έρευνα στην εποχή της κρίσης Κώστας Φωτάκης, Αν. Υπουργός Έρευνας & Καινοτοµίας ΥΠΕΠΘ Το ερώτημα: Στις συνθήκες της κοινωνικής και οικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα, Ποιος είναι ο ρόλος της

Διαβάστε περισσότερα

«Οι στρατηγικές των start-up επιχειρήσεων του τουρισμού στην Ελλάδα. Η περίπτωση των ξενοδοχειακών start-ups»

«Οι στρατηγικές των start-up επιχειρήσεων του τουρισμού στην Ελλάδα. Η περίπτωση των ξενοδοχειακών start-ups» 2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ «Οι στρατηγικές των start-up επιχειρήσεων του τουρισμού στην Ελλάδα. Η περίπτωση των ξενοδοχειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α/Κ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΕΠΕΝ ΥΤΩΝ ΜΙΚΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ 0,65% ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α/Κ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΙΚΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ 1,23%

ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α/Κ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΕΠΕΝ ΥΤΩΝ ΜΙΚΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ 0,65% ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α/Κ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΙΚΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ 1,23% ΕΙΚΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΞΟ ΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 2006 ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α/Κ ΜΙΚΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ 2,12% ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α/Κ ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ 2,38% ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α/Κ ΥΝΑΜΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ 2,48% ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α/Κ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΑΘΕΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΕΙΚΤΩΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΣΠ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΡΥΦΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΕΙΚΤΩΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΣΠ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΡΥΦΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΕΙΚΤΩΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΣΠ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΡΥΦΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Χρυσουλάκης Νεκτάριος*, Καµαριανάκης Γιάννης, Φαρσάρη Γιάννα,

Διαβάστε περισσότερα

6. ΕΚΒΟΛΗ ΜΕ ΕΜΦΥΣΗΣΗ

6. ΕΚΒΟΛΗ ΜΕ ΕΜΦΥΣΗΣΗ 6-6. ΕΚΒΟΛΗ ΜΕ ΕΜΦΥΣΗΣΗ 6.. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διεργασία εκβολής µε εµφύσηση χρησιµοποιείται στη βιοµηχανία πλαστικών για την παραγωγή σάκκων και φύλλων (φιλµ) που έχουν διαξονικό προσανατολισµό. Έχουν γίνει αρκετές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Επενδύσεις, Ανάπτυξη και ο Ρόλος του Χρηματοπιστωτικού Συστήματος

Κεφάλαιο 1 Επενδύσεις, Ανάπτυξη και ο Ρόλος του Χρηματοπιστωτικού Συστήματος Κεφάλαιο 1 Επενδύσεις, Ανάπτυξη και ο Ρόλος του Χρηματοπιστωτικού Συστήματος Σύνοψη Στο παρόν κεφάλαιο γίνεται μια παρουσίαση των βασικών εννοιών των επενδύσεων και του ρόλου τους στην οικονομική ανάπτυξη.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ Ι. Ενότητα 8β: Introduction to Economics. Ζωή Κανταρίδου Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής

ΑΓΓΛΙΚΑ Ι. Ενότητα 8β: Introduction to Economics. Ζωή Κανταρίδου Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Ενότητα 8β: Introduction to Economics Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του Παιχνιδιού

Σκοπός του Παιχνιδιού Κανόνες Σκοπός του Παιχνιδιού Το Mascarade είναι ένα παιχνίδι μπλόφας, διαφορετικών χαρακτήρων για 2-13 παίκτες. Κάθε παίκτης έχει μια κλειστή κάρτα Χαρακτήρα. Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, οι παίκτες

Διαβάστε περισσότερα

κ 10 ἀ. вммз 01ἁἀ ἁἅἅἄ 1λ0κ. н. спііі.. ἀἅ1 ἀκἃν. -., 1λἅ1. н. 1 ἀ.. ἃἂκ ἃλἂν RЮЧsТЦКЧ SЭ. бтὅэшὄв ШἸ ЭСἷ ἔтὄὅэ ψюхἱкὄткч ἓцщтὄἷ. е., 1λἁ0.

κ 10 ἀ. вммз 01ἁἀ ἁἅἅἄ 1λ0κ. н. спііі.. ἀἅ1 ἀκἃν. -., 1λἅ1. н. 1 ἀ.. ἃἂκ ἃλἂν RЮЧsТЦКЧ SЭ. бтὅэшὄв ШἸ ЭСἷ ἔтὄὅэ ψюхἱкὄткч ἓцщтὄἷ. е., 1λἁ0. . ἀ01ἁ. н. ἅἀ (λἅ) вммз 01ἁἀ ἁἅἅἄ.. ( ) λι1. μ μ -. -.,,. (, - ), с. ἃ ἃ0 000 ἀ., ἅ κ. ἁ -, κ 10 ἀ. μ,,,. - - 1. κἄ 1.... 1μ.., 1λκκ.. 1ἃἁ 1ἃλν SМСХЮЦЛОrРОr G. еشцщшщцἷ ἴвгкчэтчἷ р Хἷ iч ἶю с ὅтчἵхἷ. пшх.

Διαβάστε περισσότερα

Textfonts. a typeface with four styles. Textfonts version Textfonts is not a merchandise; it is free for any use.

Textfonts. a typeface with four styles. Textfonts version Textfonts is not a merchandise; it is free for any use. Textfonts Aroania: Victor Julius Scholderer (1880-1971) Anaktoria: Claude Garamond (1480-1561) Alexander: Alexander Wilson (1714-1786) Avdira: Demetrios Damilas (late 15 th c.) Asea: Firmin Didot (1764-1836)

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλοι Αλγόριθμοι: Ανάλυση Εικόνας και Υπολογιστική Γεωμετρία. Πέτρος Ποτίκας CoReLab 4/5/2006

Παράλληλοι Αλγόριθμοι: Ανάλυση Εικόνας και Υπολογιστική Γεωμετρία. Πέτρος Ποτίκας CoReLab 4/5/2006 Παράλληλοι Αλγόριθμοι: Ανάλυση Εικόνας και Υπολογιστική Γεωμετρία Πέτρος Ποτίκας CoReLab 4/5/2006 Επισκόπηση Ετικέτες σε συνιστώσες (Component labelling) Hough μετασχηματισμοί (transforms) Πλησιέστερος

Διαβάστε περισσότερα

Lion s Mane. «Η χαίτη του λιονταριού»

Lion s Mane. «Η χαίτη του λιονταριού» Lion s Mane «Η χαίτη του λιονταριού» Hericium Erinaceus Το Hericium Erinaceus είναι γνωστό στην Κίνα και στην Ιαπωνία όπου το χρησιμοποιούν εκατοντάδες χρόνια στην παραδοσιακή ιατρική και ως τροφή διότι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ Η. ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ, ΣΧΕΤΙΚΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ Η. ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ, ΣΧΕΤΙΚΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ Μετάφραση από τη βουλγαρική γλώσσα ΕΝΟΤΗΤΑ Η. ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ, ΣΧΕΤΙΚΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ 23. Η παρούσα µεθοδολογία προσδιορίζει τους

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές IV

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές IV ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές IV Το μοντέλο Cobweb για την δυναμική των τιμών Διδάσκων: Επίκουρος Καθηγητής Αθανάσιος Σταυρακούδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

start осу hp LaserJet 4200L series

start осу hp LaserJet 4200L series start осу hp LaserJet 4200L series 2003 Copyright Hewlett-Packard Development Company, LP Reproduction, adaptation or translation without prior written permission is prohibited, except as allowed under

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 18: ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΚΑI ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

[ΘΕΜΑ:ΕΦΑΡΜ0ΓΕΣ ΤΟΥ EXCEL ΣΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ]

[ΘΕΜΑ:ΕΦΑΡΜ0ΓΕΣ ΤΟΥ EXCEL ΣΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ] 2014 Λ^ΣΣΚΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ η ΖΚΣΥΑΣ >Τα Σ ίνϋκοληινίοσ Πτυχιακή Εργασία [ΘΕΜΑ:ΕΦΑΡΜ0ΓΕΣ ΤΟΥ EXCEL ΣΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ] [Πληκτρολονήστε το απόσπασμα το ϋύντομη σύν^^., εγγράφου εδώ. Το απόσπασμα εινο έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

K r i t i k i P u b l i s h i n g - d r a f t

K r i t i k i P u b l i s h i n g - d r a f t T ij = A Y i Y j /D ij A T ij i j Y i i Y j j D ij T ij = A Y α Y b i j /D c ij b c b c a LW a LC L P F Q W Q C a LW Q W a LC Q C L a LC Q C + a LW Q W L P F L/a LC L/a LW 1.000/2 = 500

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος Καθηγητής Βιοστατιστικής Επιδημιολογίας ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΑΓΩΓΗΣ Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Optimization Investment of Football Lottery Game Online Combinatorial Optimization

Optimization Investment of Football Lottery Game Online Combinatorial Optimization 27 :26788 (27) 2926,2, 2, 3 (, 76 ;2, 749 ; 3, 64) :, ;,,, ;,, : ; ; ; ; ; : TB4 : A Optimization Investment of Football Lottery Game Online Combinatorial Optimization HU Mao2lin,2, XU Yin2feng 2, XU Wei2jun

Διαβάστε περισσότερα

Schlussbericht 5. Oktober 2009. Eidgenössisches Departement für Umwelt, Verkehr, Energie und Kommunikation UVEK Bundesamt für Energie BFE

Schlussbericht 5. Oktober 2009. Eidgenössisches Departement für Umwelt, Verkehr, Energie und Kommunikation UVEK Bundesamt für Energie BFE Eidgenössisches Departement für Umwelt, Verkehr, Energie und Kommunikation UVEK Bundesamt für Energie BFE Schlussbericht 5. Oktober 2009 The Effect of Energy Efficiency Enhancement on Innovation and Competitiveness.

Διαβάστε περισσότερα

Vol. 30,No. 4 April,2008 RESOURCES SCIENCE : (2008) %,, ( 1) [1 ] : ; : E2mail ac.

Vol. 30,No. 4 April,2008 RESOURCES SCIENCE : (2008) %,, ( 1) [1 ] : ; : E2mail ac. 30 4 2008 4 RESOURCES SCIENCE Vol. 30,No. 4 April,2008 :1007-7588(2008) 04-0560 - 05,,, (, 100101) :,,,,, CBOT,, 56 %,, ;,,,,, : : ; ;,,, ; 1 111, : (1),, ;, ( ) ; (2), : ;, [1 ] (3),,,, ( ) ; 112 IEA

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou Stream ciphers Η διαδικασία κωδικοποίησης για έναν stream cipher συνοψίζεται παρακάτω: 1.

Διαβάστε περισσότερα

!"!"!!#" $ "# % #" & #" '##' #!( #")*(+&#!', & - #% '##' #( &2(!%#(345#" 6##7

!!!!# $ # % # & # '##' #!( #)*(+&#!', & - #% '##' #( &2(!%#(345# 6##7 !"!"!!#" $ "# % #" & #" '##' #!( #")*(+&#!', '##' '# '## & - #% '##'.//0 #( 111111111111111111111111111111111111111111111111111 &2(!%#(345#" 6##7 11111111111111111111111111111111111111111111111111 11111111111111111111111111111111111111111111111111

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές IV

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές IV ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές IV Η δυναμική ενός μοντέλου Keynsian Διδάσκων: Επίκουρος Καθηγητής Αθανάσιος Σταυρακούδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Optimization Investment of Football Lottery Game Online Combinatorial Optimization

Optimization Investment of Football Lottery Game Online Combinatorial Optimization 27 :26788 (27) 2926,2, 2 3, (, 76 ;2, 749 ; 3, 64) :, ;,, ;, : ; ; ; ; ; : TB4 : A Optimization Investment of Football Lottery Game Online Combinatorial Optimization HU Mao2lin,2, XU Yin2feng 2, XU Wei2jun

Διαβάστε περισσότερα

ˆ ˆŠ Œ ˆ ˆ Œ ƒ Ÿ Ò μ. Ñ Ò É ÉÊÉ Ö ÒÌ ² μ, Ê

ˆ ˆŠ Œ ˆ ˆ Œ ƒ Ÿ Ò μ. Ñ Ò É ÉÊÉ Ö ÒÌ ² μ, Ê ˆ ˆŠ Œ ˆ ˆ Œ ƒ Ÿ 2016.. 47.. 1 Œ ˆ ˆŸ Š ˆŒ ƒa Œ.. Ò μ Ñ Ò É ÉÊÉ Ö ÒÌ ² μ, Ê ˆ 139 ˆ ˆŠ ƒ Œ Š ˆŒ ƒ 139 Œ Éμ Ò É É μ Ö ÉÊ Ò 140 É ³Ò É ±É μ Ö- μ ÒÌ É ³ ±μ É μ²ö ³ É μ Ð ÉÒ 144 μé ÏÉ É ÒÌ ÉÊ Í ƒ Œ Éμ ±É ÒÌ

Διαβάστε περισσότερα

«Σχεδίαση και ανάπτυξη συστήματος πιστοποίησης χρήστη σε δίκτυο με βάση την SIM του κινητού τηλεφώνου»

«Σχεδίαση και ανάπτυξη συστήματος πιστοποίησης χρήστη σε δίκτυο με βάση την SIM του κινητού τηλεφώνου» J-T l Α.Τ.Ε.Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΠΑΡΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Σχεδίαση και ανάπτυξη συστήματος πιστοποίησης χρήστη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8: Αποσβέσεις Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων Depreciation of Fixed Assets

Κεφάλαιο 8: Αποσβέσεις Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων Depreciation of Fixed Assets Κεφάλαιο 8: Αποσβέσεις Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων Depreciation of Fixed Assets Απόσβεση Πάγιων Περιουσιακών Στοιχειών (Depreciation) καλείται η μείωση της αξίας των Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων ενεργητικού

Διαβάστε περισσότερα

Συσχετιστικές Μνήμες Δίκτυο Hopfield. "Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα" (Διαφάνειες), Α. Λύκας, Παν. Ιωαννίνων

Συσχετιστικές Μνήμες Δίκτυο Hopfield. Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα (Διαφάνειες), Α. Λύκας, Παν. Ιωαννίνων Συσχετιστικές Μνήμες Δίκτυο Hopfield Συσχετιστική Μνήμη Η ανάκληση ενός γεγονότος σε μία χρονική στιγμή προκαλείται από τη συσχέτιση αυτού του γεγονότος με κάποιο ερέθισμα. Πολλές φορές επίσης καλούμαστε

Διαβάστε περισσότερα

.,., Klas Eric Soderquist,!., (knowledge transfer). % " $&, " 295 " 72 " marketing 65,, ', (, (.

.,., Klas Eric Soderquist,!., (knowledge transfer). %  $&,  295  72  marketing 65,, ', (, (. ; Klas Eric Soderquist! #$%&'& (knowledge transfer)! # $ () % $& 295 72 marketing 65 ' ( ( ) *: + % % Ελληνική Βιομηχανία: προς την οικονομία της γνώσης ΤΕΕ Αθήνα 3-5 Ιουλίου 2006 Αθήνα 1 (knowledge transfer)

Διαβάστε περισσότερα

Созвездия - стр. 9 1

Созвездия - стр. 9 1 Созвездия - стр. 9 1 ,,,.,..,.,,, -,.,,,. о л е е е е..,,.,,..,,? 2 ,,,,,. -, ( γ1) ( ζβ ζγ)..,,, ζβ,..,,,.,,,..,, 1ιηκ. /1ιηκ 1,. 3 , (TКЮrЮs),,, 1,.,,. 1ικ1 ζη ( 1 ζη). 10β.,.,,,,.,,,,,...,.,, БVIII,.,.

Διαβάστε περισσότερα

Δοµές Δεδοµένων & Ανάλυση Αλγορίθµων 3ο Εξάµηνο. Γραφήµατα. (Graphs)

Δοµές Δεδοµένων & Ανάλυση Αλγορίθµων 3ο Εξάµηνο. Γραφήµατα. (Graphs) Δοµές Δεδοµένων & Ανάλυση Αλγορίθµων 3ο Εξάµηνο Γραφήµατα (Grphs) http://tos.it.tith.gr/~mos/thing_gr.html Δηµοσθένης Σταµάτης Τµήµα Πληροφορικής ATEI ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γράφημα (Grph) Oρισμός 1: Έστω το µη

Διαβάστε περισσότερα

Επικρατείας: Αναλυτικότερα όλα τα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ για τις εκλογές 2012:

Επικρατείας: Αναλυτικότερα όλα τα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ για τις εκλογές 2012: Επικρατείας: 1. ΓΛΕΖΟΣ ΜΑΝΟΛΗΣ 2. ΦΩΤΙΟΥ ΘΕΑΝΩ, Πανεπιστηµιακός ΕΜΠ 3. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ, π. Πρόεδρος ΟΤΟΕ π. Αντιπρόεδρος της Uni -Europa 4. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΑΝΙΑ, Ηθοποιός σκηνοθέτης 5. ΚΥΠΡΑΙΟΣ ΜΑΝΩΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 «GREECE BULGARIA» Timeline 02 Future actions of the new GR-BG 20 Programme June 2015: Re - submission of the modified d Programme according

Διαβάστε περισσότερα

Robust Segmentation of Focal Lesions on Multi-Sequence MRI in Multiple Sclerosis

Robust Segmentation of Focal Lesions on Multi-Sequence MRI in Multiple Sclerosis Robust Segmentation of Focal Lesions on Multi-Sequence MRI in Multiple Sclerosis Daniel García-Lorenzo To cite this version: Daniel García-Lorenzo. Robust Segmentation of Focal Lesions on Multi-Sequence

Διαβάστε περισσότερα

Πάρις Τσάρτας* ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΤΩΝ ΣΤΑΔΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

Πάρις Τσάρτας* ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΤΩΝ ΣΤΑΔΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Πάρις Τσάρτας* ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΤΩΝ ΣΤΑΔΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Α. ΣΤΑΔΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ. ΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ I. Περιορισμοί-οροθετήσεις της θεωρίας των σταδίων

Διαβάστε περισσότερα

[15], [16], [17] [6] [2] [5] Jiang [6] 2.1 [6], [10] Score(x, y) y ( 1) ( 1 ) b e ( 1 ) b e. O(n 2 ) 2.3. 2.2 Jiang [6] (word lattice reranking)

[15], [16], [17] [6] [2] [5] Jiang [6] 2.1 [6], [10] Score(x, y) y ( 1) ( 1 ) b e ( 1 ) b e. O(n 2 ) 2.3. 2.2 Jiang [6] (word lattice reranking) 1,a) 1 2 10 1. [6] [1], [6], [8], [10], [11] 2 n n+1 C 2 O(n 2 ) 1 153-8505 4-6-1 a) kaji@tkl.iis.u-tokyo.ac.jp [10] [19], [23] [6] [6] (3 ) 10 (1) (2) 3 c 2012 Information Processing Society of Japan

Διαβάστε περισσότερα

(clusters) clusters : clusters : clusters : 4. :

(clusters) clusters : clusters : clusters : 4. : «Προσδιοριστικοί Παράγοντες της Καινοτοµίας. ικτύωση της έρευνας µε την παραγωγή» ρ. Ιωάννης Χατζηκιάν Οκτώβριος 2006 Αθήνα ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Πρόλογος 3 1. Εισαγωγή 4

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» ΧΩΡΕΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΡΟΥΜΑΝΙΑ ΧΙΛΗ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» ΧΩΡΕΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΡΟΥΜΑΝΙΑ ΧΙΛΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» ΧΩΡΕΣ ΜΕΛΕΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Αναφοράς ως Μοχλός Ανάπτυξης στην Περιφέρεια της Κρήτης»

Αναφοράς ως Μοχλός Ανάπτυξης στην Περιφέρεια της Κρήτης» Σχολή: Τµήµα: ιοίκησης και Οικονοµίας ιοίκησης Επιχειρήσεων Πτυχιακή εργασία: «Το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς ως Μοχλός Ανάπτυξης στην Περιφέρεια της Κρήτης» Αντωνίου Γαρυφαλλιά Μαρία Α.Μ 3133 Ζερβός

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση του εμβρύου στο 3 ο τρίμηνο και τον τοκετό. Β. Παπαδόπουλος Μαθήματα Μαιευτικής - Γυναικολογίας

Παρακολούθηση του εμβρύου στο 3 ο τρίμηνο και τον τοκετό. Β. Παπαδόπουλος Μαθήματα Μαιευτικής - Γυναικολογίας Παρακολούθηση του εμβρύου στο 3 ο τρίμηνο και τον τοκετό Β. Παπαδόπουλος Μαθήματα Μαιευτικής - Γυναικολογίας Ορισμοί ΤΕΡ Τελευταία Έμμηνος Ρύση ΠΗΤ Πιθανή Ημερομηνία Τοκετού Διάρκεια: Περίπου 9 μήνες -

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΑΘΕΤΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ, 2013 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΑΡΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ, ΑΠΘ

ΑΝΤΙΜΕΤΑΘΕΤΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ, 2013 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΑΡΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ, ΑΠΘ ΑΝΤΙΜΕΤΑΘΕΤΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ, 2013 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΑΡΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ, ΑΠΘ Οι σηµειώσεις αυτές είναι ϐασισµένες στις διαλέξεις του µαθήµατος. Καταγράϕηκαν αρχικά ηλεκτρονικά από τη

Διαβάστε περισσότερα

DOI /j. bjsshkxy. cswt F A % % BJY

DOI /j. bjsshkxy. cswt F A % % BJY 241 2015 8 1002-2031 2015 08-0045 - 08 DOI 10. 13239 /j. bjsshkxy. cswt. 150807 287 1994-2012 F299. 232 A 1978 1. 73 7. 12 17. 92% 52. 57% 2006-2020 2020 585 18 2000-2012 1. 66 1984 13BJY091 2015-01 -

Διαβάστε περισσότερα

Geographic Barriers to Commodity Price Integration: Evidence from US Cities and Swedish Towns,

Geographic Barriers to Commodity Price Integration: Evidence from US Cities and Swedish Towns, Crawford School of Public Policy CAMA Centre for Applied Macroeconomic Analysis Geographic Barriers to Commodity Price Integration: Evidence from US Cities and Swedish Towns, 1732-1860 CAMA Working Paper

Διαβάστε περισσότερα

( ) , ) , ; kg 1) 80 % kg. Vol. 28,No. 1 Jan.,2006 RESOURCES SCIENCE : (2006) ,2 ,,,, ; ;

( ) , ) , ; kg 1) 80 % kg. Vol. 28,No. 1 Jan.,2006 RESOURCES SCIENCE : (2006) ,2 ,,,, ; ; 28 1 2006 1 RESOURCES SCIENCE Vol. 28 No. 1 Jan. 2006 :1007-7588(2006) 01-0002 - 07 20 1 1 2 (11 100101 ; 21 101149) : 1978 1978 2001 ; 2010 ; ; ; : ; ; 24718kg 1) 1990 26211kg 260kg 1995 2001 238kg( 1)

Διαβάστε περισσότερα

Space Physics (I) [AP-3044] Lecture 1 by Ling-Hsiao Lyu Oct Lecture 1. Dipole Magnetic Field and Equations of Magnetic Field Lines

Space Physics (I) [AP-3044] Lecture 1 by Ling-Hsiao Lyu Oct Lecture 1. Dipole Magnetic Field and Equations of Magnetic Field Lines Space Physics (I) [AP-344] Lectue by Ling-Hsiao Lyu Oct. 2 Lectue. Dipole Magnetic Field and Equations of Magnetic Field Lines.. Dipole Magnetic Field Since = we can define = A (.) whee A is called the

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΚΟΠΟΣ 2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

1. ΣΚΟΠΟΣ 2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΠΕΡ. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ - ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Σ. ΠΟΛΥΖΟΣ 1. ΣΚΟΠΟΣ Ο βασικός σκοπός του μαθήματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Οικονομική Μεγέθυνση και Χρέος Γενικής Κυβέρνησης: Μια Εμπειρική Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Biodiesel quality and EN 14214:2012

Biodiesel quality and EN 14214:2012 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» Biodiesel quality and EN 14214:2012 Dr. Hendrik Stein Pilot Plant Manager, ASG Analytik Content Introduction Development of the Biodiesel

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΔΤΘΤΝΖ ΚΑΗ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΕΖΜΗΑ

ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΔΤΘΤΝΖ ΚΑΗ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΕΖΜΗΑ ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΟΠΗΚΖ ΑΤΣΟΓΗΟΗΚΖΖ ΣΜΖΜΑ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΠΡΟΣΑΗΑ Γ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΔΤΘΤΝΖ ΚΑΗ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΕΖΜΗΑ: ΟΗ ΔΤΘΤΝΔ ΣΩΝ ΦΟΡΔΩΝ ΔΚΜΔΣΑΛΛΔΤΖ ΚΑΗ ΟΗ ΡΟΛΟΗ - ΑΡΜΟΓΗΟΣΖΣΔ ΣΩΝ ΦΟΡΔΩΝ ΑΠΟΚΔΝΣΡΩΜΔΝΖ

Διαβάστε περισσότερα

ΚEΦΑΛΑΙΟ 1. Πίνακες. Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι κάθε γραµµή και στήλη ενός πίνακα A ορίζει µονοσήµαντα τη θέση κάθε στοιχείου A

ΚEΦΑΛΑΙΟ 1. Πίνακες. Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι κάθε γραµµή και στήλη ενός πίνακα A ορίζει µονοσήµαντα τη θέση κάθε στοιχείου A ΚEΦΑΛΑΙΟ Πίνακες Εστω και είναι το σώµα των πραγµατικών και των µιγαδικών αριθµών αντιστοίχως Στο εξής όταν γράφουµε F θα εννοούµε είτε το είτε το Ορισµός Eστω F = ή και m, Κάθε ορθογώνια διάταξη m A F

Διαβάστε περισσότερα

µέτρησης Μαθηµατικός MSc στην Επιστήµη της Πληροφορίας asostef@gmail.com Παράρτηµα ΕΜΕ Κέρκυρας 4η ιάλεξη 2010-2011 2011 Παρασκευή 17 εκεµβρίου 2010

µέτρησης Μαθηµατικός MSc στην Επιστήµη της Πληροφορίας asostef@gmail.com Παράρτηµα ΕΜΕ Κέρκυρας 4η ιάλεξη 2010-2011 2011 Παρασκευή 17 εκεµβρίου 2010 Μέτρησητου του ιανοητικούκεφαλαίου: Αναζητώντας την συνέπεια και την αυστηρότητα στα µοντέλα µέτρησης ΣτέφανοςΑσωνίτης Μαθηµατικός MSc στην Επιστήµη της Πληροφορίας asostef@gmail.com Παράρτηµα ΕΜΕ Κέρκυρας

Διαβάστε περισσότερα

PRESENTATION TITLE PRESENTATION SUBTITLE

PRESENTATION TITLE PRESENTATION SUBTITLE COURSE TUTORS : Advanced Materials Processing : D. Mataras, C. Galiotis PRESENTATION TITLE PRESENTATION SUBTITLE A. Student Outline 2 What is my material and why is it interesting? My Application Detailed

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΥΨΗΛΗ ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ ΣΤΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΙΓΟΠΡΟΒΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

+ 2 + + + ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ 2 ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ = 2 1 1 2 1 1 ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ + + + + ˆ ˆ ˆ + ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ + + + +

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΚΑΙ ΩΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: Παρασκευή 4 Ιουνίου 2010 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΦΡΟΠΑΘΩΝ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. ΚΑΙ ΜΤΝ ΓΝ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΦΡΟΠΑΘΩΝ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. ΚΑΙ ΜΤΝ ΓΝ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ Νικολία Κ. Παπαδημητροπούλου ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΦΡΟΠΑΘΩΝ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. ΚΑΙ ΜΤΝ ΓΝ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2013 ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Σχολή Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Σηµαντικές µεταβλητές για την άσκηση οικονοµικής ολιτικής µίας χώρας. Καθοριστικοί αράγοντες για την οικονοµική ανά τυξη.

Σηµαντικές µεταβλητές για την άσκηση οικονοµικής ολιτικής µίας χώρας. Καθοριστικοί αράγοντες για την οικονοµική ανά τυξη. ΑΜΕΣΕΣ ΞΕΝΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ, ΑΕΠ, ΕΞΑΓΩΓΕΣ: ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΕΛΛΑΔΑ- ΙΣΠΑΝΙΑ-ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Δριτσάκης Νικόλαος Εκπονήθηκε από: Τέμπου Αικατερίνη (11/37) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Μελέτη

Διαβάστε περισσότερα