ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΑΠΟ ΒΙΟΜΑΖΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΑΠΟ ΒΙΟΜΑΖΑ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΑΠΟ ΒΙΟΜΑΖΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Δ. ΠΟΪΚΛΗ ΜΑΡΙΝΑ Σ. ΜΑΥΡΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ: ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ N. ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ ΚΑΘ. ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΒΑΛΑ 2012

2

3 ΕΓΚΡΙΝΕΤΑΙ Η ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ N. ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ

4

5 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΑΠΟ ΒΙΟΜΑΖΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Δ. ΠΟΪΚΛΗ ΜΑΡΙΝΑ Σ. ΜΑΥΡΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ: ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ N. ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ ΚΑΘ. ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ

6 ΚΑΒΑΛΑ 2012

7 Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 2012 Η παρούσα Πτυχιακή Εργασία και τα συμπεράσματά της σε οποιαδήποτε μορφή αποτελούν συνιδιοκτησία του Τμήματος Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου του ΤΕΙ Καβάλας και των φοιτητών. Οι προαναφερόμενοι διατηρούν το δικαίωμα ανεξάρτητης χρήσης και αναπαραγωγής (τμηματικά ή συνολικά) για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αναφέρεται ο τίτλος, οι συγγραφείς, ο επιβλέπων και το εν λόγω τμήμα του ΤΕΙ Καβάλας. Η έγκριση της παρούσας Πτυχιακής Εργασίας από το Τμήμα Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου δεν υποδηλώνει απαραιτήτως και αποδοχή των απόψεων των συγγραφέων εκ μέρους του Τμήματος Οι υποφαινόμενοι δηλώνουν υπεύθυνα ότι η παρούσα Πτυχιακή Εργασία είναι εξ ολοκλήρου δικό μας έργο και συγγράφηκε ειδικά για τις απαιτήσεις του προγράμματος σπουδών του Τμήματος Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου. Δηλώνουμε υπεύθυνα ότι κατά τη συγγραφή ακολουθήσαμε την πρέπουσα ακαδημαϊκή δεοντολογία αποφυγής λογοκλοπής. Έχουμε επίσης αποφύγει οποιαδήποτε ενέργεια που συνιστά παράπτωμα λογοκλοπής. Γνωρίζουμε ότι η λογοκλοπή μπορεί να επισύρει ποινή ανάκλησης του πτυχίου μας. Υπογραφές Αικατερίνη Δ. Ποϊκλή Μαρίνα Σ. Μαύρου

8 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η ανασκόπηση των κλασσικών και προηγμένων μεθόδων παραγωγής της βιοαιθανόλης μέσω βιοχημικών διεργασιών. Παρουσιάζονται οι πρώτες ύλες παραγωγής, τα στάδια της επεξεργασίας τους και τα παραπροϊόντα που προκύπτουν από την παραγωγή βιοαιθανόλης. Δίνεται δε ιδιαίτερη έμφαση στην παραγωγή βιοαιθανόλης από λιγνοκυτταρινική βιομάζα και στις μεθόδους της αλκοολικής ζύμωσης. Η εξάντληση των αποθεμάτων του πετρελαίου και οι κλιματικές αλλαγές έχουν κινήσει μεγάλο ενδιαφέρον για τα βιοκαύσιμα και ειδικότερα για την βιοαιθανόλη. Η βιοαιθανόλη παράγεται από τη ζύμωση των σακχάρων με τη βοήθεια μικροοργανισμών. Οι πρώτες ύλες παραγωγής βιοαιθανόλης περιλαμβάνουν σακχαρούχα, αμυλούχα και κυτταρινούχα φυτά. Οι κυτταρινούχες ύλες αποτελούν την ελπίδα για ανταγωνιστική και βιώσιμη παραγωγή βιοαιθανόλης στο μέλλον. Τα βασικά στάδια παραγωγής είναι η προεπεξεργασία της βιομάζας, η αλκοολική ζύμωση και η κλασματική απόσταξη. Η προεπεξεργασία αποσκοπεί στην εκχύλιση των σακχάρων και τη σακχαροποίηση του αμύλου και της κυτταρίνης μέσω ενζυμικής υδρόλυσης. Η ζύμωση των σακχάρων γίνεται με τη χρήση ζυμών, όπως ο Saccharomyces cerevisiae ή βακτηρίων, όπως το Zymomonas mobilis, σε αντιδραστήρες διαλείποντος ή συνεχούς έργου, με εφαρμογή τεχνολογιών όπως η ανακύκλωση των κυττάρων, η κυτταρική ακινητοποίηση και η μέθοδος very high gravity. Η ταυτόχρονη σακχαροποίηση και ζύμωση της λιγνοκυτταρίνης αποτελεί την ιδανικότερη μέθοδο για αποτελεσματική μετατροπή της βιομάζας σε αιθανόλη. Ωστόσο, οικονομικά και τεχνικά εμπόδια πρέπει να υπερκεραστούν, τα οποία αφορούν το κόστος των ενζύμων και τη συμβατότητα των δύο διεργασιών. Τη λύση θα δώσει η βιοτεχνολογία με τη δημιουργία κατάλληλων ενζύμων και αιθανολοπαραγωγών μικροοργανισμών μέσω γενετικής τροποποίησης. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, Προστασία περιβάλλοντος, Βιοκαύσιμα, Παραγωγή βιοαιθανόλης από βιομάζα. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: βιοαιθανόλη, βιομάζα, βιοκαύσιμα, κυτταρινούχες ύλες.

9 ABSTRACT The objective of the present study is to provide an overview of the classic and advanced methods of bioethanol production via biochemical processes. Feedstock, process stages and co-products of bioethanol production are being displayed. Extra emphasis is given on lignocellulosic ethanol and fermentation technologies. The depletion of oil reserves and the climate change have created an increased interest on biofuels, and especially bioethanol. Bioethanol is produced from sugar fermentation with the help of microorganisms. Feedstock for ethanol production include sugar, starchy and cellulosic plants. Cellulosic biomass is the hope for competitive and sustainable bioethanol production in the future. The main production stages are pretreatment of biomass, fermentation and distillation. Pretreatment processes aim to sugar extraction from plants and saccharification of starch and cellulose through enzymatic hydrolysis. Sugar fermentation is carried by yeasts, such as Saccharomyces cerevisiae, or bacteria, like Zymomonas mobilis, into batch or continuous bioreactors. Novel technologies are also applied, such as cell recycling, cell immobilization and very high gravity fermentation. Simultaneous saccharification and fermentation of lignocellulose is considered as the best method for efficient conversion of biomass to ethanol. However, there are economic and technical barriers that have to be surpassed, which concern enzymes cost and compatibility of the two processes. The solution comes from biotechnology, with thecreation of suitable enzymes and ethanologenic microorganisms, through the process of genetic modification. SUBJECT AREA: Renawable Energy Sources, Environmental Protection, Biofuels, Bioethanol Production from Biomass. KEYWORDS: bioethanol, biomass, biofuels, production, cellulosic materials.

10

11 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Για τη διεκπεραίωση της παρούσας πτυχιακής εργασίας, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τις οικογένειες μας για την στήριξή τους όλο αυτό το διάστημα, την επιβλέπουσα κ. Λαζαρίδου, Καθηγήτρια Εφαρμογών του Τμήματος Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου, καθώς επίσης και τον κ. Ν. Κόκκινο, Εργαστηριακό Συνεργάτη του τμήματος, για την πολύτιμη καθοδήγησή τους.

12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ Βιοκαύσιμα Αιθανόλη - Βιοαιθανόλη Ιδιότητες Βιοαιθανόλης Παγκόσμια παραγωγή βιοαιθανόλης - Κατανομή σε κράτη Χρήσεις βιοαιθανόλης Πλεονεκτήματα βιοαιθανόλης Μειονεκτήματα βιοαιθανόλης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ Εισαγωγή Σακχαρούχα φυτά (γλυκό σόργο, ζαχαρότευτλα, ζαχαροκάλαμο) Γλυκό σόργο Ζαχαρότευτλο Ζαχαροκάλαμο Αμυλούχα φυτά (σιτάρι, κριθάρι, αραβόσιτος) Σιτάρι-Κριθάρι Αραβόσιτος Κυτταρινούχα φυτά (ξυλώδης βιομάζα, καλάμι, Switchgrass) Καλάμι Switchgrass Κυτταρινούχο σόργο Κυτταρινούχα υπολειμματικά Άχυρο Διαδικασίες για την προετοιμασία... 62

13 2.7 Αναπαραγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ Παραγωγή βιοαιθανόλης Προεπεξεργασία πρώτων υλών Υδρόλυση Υγρή άλεση Στερεή άλεση Ζύμωση σακχάρων Εξαγωγή χυμού σακχάρων Κλασματική απόσταξη Αφυδάτωση Συγκέντρωση παραπροϊόντος Τεχνολογίες παραγωγής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ 2 ης ΓΕΝΙΑΣ Παραγωγή βιοαιθανόλης Συμπυκνωμένη διαδικασία όξινης υδρόλυσης Υδρόλυση με αραιό οξύ Υδρόλυση με πυκνό οξύ Ενζυμική Υδρόλυση Σύσταση φυτικής βιομάζας Υδρόλυση κυτταρίνης και ημικυτταρίνης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ Στερεά υπολείμματα από την ξηρή άλεση καλαμποκιού Ενδιάμεσα παραπροϊόντα από την υγρή άλεση του καλαμποκιού Παραπροϊόντα παραγωγής βιοαιθανόλης από ζαχαροκάλαμο Παραπροϊόντα παραγωγής βιοαιθανόλης από λιγνοκυτταρίνη... 97

14 5.5 Διοξείδιο του άνθρακα Κυτταρική μάζα Ζυμέλαια Νερό Εκμετάλλευση υποπροϊόντων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΑΝΑΜΙΞΗ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ ΑΡΚΤΙΚΟΛΕΞΑ ΑΚΡΩΝΥΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

15 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήμα 1.1: Παγκόσμια παραγωγή της Βραζιλίας σε σχέση με τις Η.Π.Α. [6] Σχήμα 1.2: Εξέλιξη παραγωγής αιθανόλης στις Η.Π.Α και χάρτης εργοστασίων (πηγή NGGA) [8] Σχήμα 1.3: Κόστος παραγωγής αιθανόλης σε διάφορες χώρες από διάφορες καλλιέργειες [8] Σχήμα 1.4: Σύγκριση των τιμών βενζίνης και αιθανόλης ως συνάρτηση της τιμής αργού πετρελαίου [8] Σχήμα 3.1: Διάγραμμα ροής της παραγωγής αιθανόλης [1] Σχήμα 3.2: Διάγραμμα ροής της βιοαιθανόλης [14] Σχήμα 4.1: Διάγραμμα ροής της παραγωγής βιοαιθανόλης από λιγνοκυτταρινούχες πρώτες ύλες [8] Σχήμα 5.1: Σύστημα μονάδας συμπαραγωγής [32]... 94

16

17 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1.1: Ο συντακτικός τύπος της αιθανόλης [2] Εικόνα 1.2: Ο αναλυτικός τύπος της αιθανόλης [2] Εικόνα 1.3: Η συγκομιδή του ζαχαροκάλαμου στην βραζιλία [8] Εικόνα 1.4: Εκμεταλλεύσιμες μελλοντικές περιοχές παραγωγής βιοαιθανόλης στην Ελλάδα [34] Εικόνα 2.1: Σακχαρούχα φυτά: γλυκό σόργο (αριστερά) [13], ζαχαρότευτλα (στο κέντρο) [14], ζαχαροκάλαμο (στα δεξιά) [15] Εικόνα 2.2: Αμυλούχα φυτά: σιτάρι (αριστερά) [17], κριθάρι (στο κέντρο) [18], αραβόσιτος (στα δεξιά ) [19] Εικόνα 2.3: Κυτταρινούχα φυτά: καλάμι (αριστερά) [22], Switchgrass (στα δεξιά) [23] Εικόνα 3.1: Μονάδα παραγωγής βιοαιθανόλης. Οι ζυμωτήρες (αριστερά) και οι πύργοι απόσταξης (δεξιά) (www.nrel.gov) [1] Εικόνα 3.2: Ζαχαροκάλαμα [1] Εικόνα 3.3: Προϊόντα Υγρής Αιθανόλης [3] Εικόνα 4.1: Βιοαιθανόλη δεύτερης γενιάς από λιγνίνη [30] Εικόνα 4.2: Γραμμή παραγωγής βιοαιθανόλης δεύτερης γενιάς στη Δανία (Εταιρία Inbicon, σύστημα IBUS) [30] Εικόνα 4.3: Ζυμωτήρια της Inbicon [30] Εικόνα 4.4: Γραμμή εργοστασίου παραγωγής βιοαιθανόλης από άχυρα [30] Εικόνα 6.1: Δεξαμενόπλοιο αποθήκευσης [33]

18

19 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1.1: Φυσικοχημικές ιδιότητες βιοαιθανόλης [35] Πίνακας 1.2: Εκτιμώμενο κόστος παραγωγής βιοαιθανόλης από διάφορες πρώτες ύλες [8] Πίνακας 1.3: Δυναμικό παραγωγής βιοαιθανόλης των καλλιεργειών στην Ελλάδα [9] Πίνακας 1.4: Οικονομική εκτίμηση της παραγωγής βιοαιθανόλης στην Ελλάδα (ADEME, 2003) [30] Πίνακας 2.1: Σύσταση διαφόρων λιγνοκυτταρινούχων υλικών [12] Πίνακας 2.2: Ετήσια παραγωγή δημητριακών και άχυρου σε χιλιάδες τόνους [12] Πίνακας 4.1: Περιεκτικότητα σακχάρων στο κλάσμα των υδρογονανθράκων της φυτικής ύλης (% κ.β.) [9] Πίνακας 4.2: Μέθοδοι απομάκρυνσης της λιγνίνης και της ημικυτταρίνης [12] Πίνακας 6.1: Μείγματα βιοαιθανόλης-βενζίνης που χρησιμοποιείται ανά χώρα Πίνακας 7.1: Οι πρόσθετες πτυχές των σκευασμάτων βιοαιθανόλης και οι προδιαγραφές για μείγματα βενζίνης [35]

20 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται παγκοσμίως ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για τα βιοκαύσιμα, ως εναλλακτική πηγή ενέργειας, σε μια προσπάθεια να αντικαταστήσουν μέρη των προϊόντων που προέρχονται από το πετρέλαιο. Με τον όρο βιοκαύσιμα εννοούμε οποιοδήποτε προϊόν σε στερεά, υγρή, ή αέρια μορφή, το οποίο μπορεί να παράξει ενέργεια και προέρχεται από βιομάζα. Λέγοντας βιομάζα, εννοούμε οποιοδήποτε βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων από γεωργικές, δασοκομικές και συναφείς βιομηχανικές δραστηριότητες καθώς και το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των βιομηχανικών και αστικών λυμάτων. Η βιοαιθανόλη αποτελεί ένα βιοκαύσιμο, υψηλής ενεργειακής απόδοσης που μπορεί να υποκαθιστά την βενζίνη. Παράγεται από σακχαρούχα, κυτταρινούχα και αμυλούχα φυτά (σιτάρι, καλαμπόκι, σόργο, τεύτλα, άχυρο, ξύλο κ.ά.) και χρησιμοποιείται, κυρίως είτε ως έχει σε βενζινοκινητήρες που έχουν υποστεί κατάλληλες μετατροπές είτε σε μίγμα με βενζίνη σε κανονικούς βενζινοκινητήρες. Στη διπλωματική αυτή, εστιάζουμε στη βιοαιθανόλη που στηρίζεται στις τρέχουσες διαθέσιμες τεχνολογίες και συζητάμε τις δυνατότητές τους ως εναλλακτικό καύσιμο μεταφοράς. Στα παρακάτω κεφάλαια, γίνεται αναφορά στη χημική της σύσταση, στους τρόπους παραγωγής της, στις πρώτες ύλες, στην παγκόσμια και εγχώρια αγορά, στο κόστος παραγωγής, στις ιδιότητες της και τέλος στις χρήσεις της. Επίσης, μελετάται η βιοαιθανόλη 2 ης γενιάς και οι μέθοδοι παραγωγής της. Τέλος γίνεται αναφορά στις διεργασίες παραγωγής των παραπροϊόντων της.

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ 1.1 Βιοκαύσιμα Η ανάγκη για χρήση εναλλακτικών και ανανεώσιμων καυσίμων είναι σήμερα επιτακτική, για λόγους που ήδη διερευνήθηκαν από πολλές ομάδες επιστημόνων. Σπουδαίο ρόλο στην προσπάθεια αυτή παίζουν τα βιοκαύσιμα που καλούνται να υποκαταστήσουν σταδιακά μέρος των ορυκτών καυσίμων. Σαν τέτοια χαρακτηρίζονται τα στερεά, υγρά και αέρια καύσιμα που προέρχονται από βιομάζα. Ένας ορισμός που δίνεται για τα βιοκαύσιμα είναι ότι είναι εκείνα τα καύσιμα που περιέχουν τουλάχιστον κατά 80% κατά όγκο υλικά που προήλθαν από φυτικούς ή ζωικούς οργανισμούς και η συγκομιδή τους έγινε το πολύ 10 χρόνια πριν από την επεξεργασία τους. Τα βιοκαύσιμα που προέρχονται από βιομάζα είναι μία μορφή αποθηκευμένης ηλιακής ενέργειας μέσω της διαδικασίας της φωτοσύνθεσης, σπουδαίο δε ρόλο στην παραγωγή τους παίζουν σήμερα οι ενεργειακές καλλιέργειες που δημιουργούν νέα δεδομένα στην αγροτική οικονομία των περιφερειών. Τα σπουδαιότερα βιοκαύσιμα είναι: 1. Η βιοαιθανόλη (αλκοόλη που παράγεται βιολογικά από βιομάζα). 2. Το βιοντίζελ (μεθυλεστέρας λιπαρών οξέων που παράγεται από βιομάζα). 3. Το βιοαέριο (αέριο που παράγεται από βιομάζα και περιέχει αέριους υδρογονάνθρακες με κύριο συστατικό το μεθάνιο). 4. Η βιομεθανόλη (μεθανόλη που παράγεται από βιομάζα). 5. Ο βιοδιμεθυλαιθέρας (διμεθυλοαιθέρας που παράγεται από βιομάζα). 6. Ο βιο-ετβε (αιθυλοτριτοβουτυλαιθέρας που παράγεται από βιομάζα). 7. Ο βιο-μτβε (μεθυλοτριτοβουτυλαιθέρας που παράγεται από βιομάζα). 8. Τα συνθετικά βιοκαύσιμα (συνθετικοί υδρογονάνθρακες ή μίγματα συνθετικών υδρογονανθράκων που παράγονται από βιομάζα). 9. Το βιουδρογόνο (υδρογόνο που παράγεται από βιομάζα), και 10. Τα καθαρά φυτικά έλαια. Απ όλα τα παραπάνω την μεγαλύτερη οικονομική σημασία έχουν το βιοαέριο, το βιοντίζελ και η βιοαιθανόλη, των οποίων η παραγωγή και η χρήση εξαπλώνεται με μεγάλη ταχύτητα σ όλο τον κόσμο. Το βιοαέριο σχετίζεται στενά και με την αξιοποίηση Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

22 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ των αστικών απορριμμάτων ενώ το βιοντίζελ και η βιοαιθανόλη καλούνται να παίξουν ενεργότερο ρόλο στις μεταφορές. Κύριος λόγος για την εξάπλωση των βιοκαυσίμων και το πρόσφατο ενδιαφέρον της Διεθνούς Κοινότητας πέρα από την ανάγκη για μερική αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων είναι το γεγονός ότι είναι φιλικότερα προς το περιβάλλον. Κατ αρχάς δεν περιέχουν ενώσεις του αζώτου ή του θείου κι έτσι δεν συμβάλλουν στα γνωστά επιβλαβή φαινόμενα της όξινης βροχής και της φωτοχημικής ρύπανσης που θεωρείται από τις χειρότερες ατμοσφαιρικές ρυπάνσεις των μεγαλουπόλεων. Επιπλέον, ως ανανεώσιμα καύσιμα έχουν χαμηλότερες εκπομπές CO 2 στο συνολικό κύκλο ζωής τους σε σχέση με τα συμβατικά καύσιμα. Αυτό εξαρτάται άμεσα από την προέλευση, τη χρήση αλλά και τον τρόπο παραγωγής και διανομής τους. Κατά την καύση τους τα καύσιμα αυτά εκπέμπουν περίπου ίσες ποσότητες CO 2 με τα αντίστοιχα ορυκτά καύσιμα. Ο άνθρακας τον οποίον περιέχουν προέρχεται από την ατμόσφαιρα από όπου δεσμεύτηκε από τα φυτά και στην οποία επανέρχεται μετά την καύση. Έτσι το ισοζύγιο εκπομπών σε όλο τον κύκλο ζωής του καυσίμου θεωρείται μηδενικό. Δεχόμαστε λοιπόν ότι τα βιοκαύσιμα δεν συμβάλλουν στο γνωστό φαινόμενο του θερμοκηπίου. [1],[2] 1.2 Αιθανόλη - Βιοαιθανόλη Εικόνα 1.1: Ο συντακτικός τύπος της αιθανόλης [2] Η αιθανόλη (ethanol), ή αιθυλική αλκοόλη (ethyl alcohol) ή καθαρή αλκοόλη (pure alcohol) ή απλά οινόπνευμα (spirit), είναι μια απλή οργανική χημική ένωση, αποτελούμενη από δύο άτομα άνθρακα (C), έξι άτομα υδρογόνου (H) και ένα άτομο οξυγόνου (Ο), ή αλλιώς από δύο άτομα άνθρακα, πέντε άτομα υδρογόνου και μια ομάδα υδροξυλίου (ομάδα -OH). Ο εμπειρικός της τύπος (Empirical Formula) είναι : C 2 H 6 O. Ο απλός χημικός μοριακός τύπος της ένωσης (Molecular Formula) είναι : C 2 H 6 O ή C 2 H 5 OH. Ο συντακτικός της τύπος είναι CH 3 -CH 2 -OH. Ανήκει στην μεγάλη Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ οικογένεια των υδροξυενώσεων και μάλιστα στην ομόλογη σειρά των κορεσμένων μονοσθενών αλκοολών (αλειφατικές ενώσεις) που έχουν γενικό μοριακό τύπο ROH ή CνH2ν+1OH ή CνH2ν+2O. (R- = Αλκύλιο = Cν H21+1- ). Οι αλκοόλες αυτές γενικά προκύπτουν αν αντικατασταθεί ένα ή περισσότερα άτομα υδρογόνου ενός άκυκλου κορεσμένου υδρογονάνθρακα με υδροξύλιο (-ΟΗ). CH 3 CH 2 OH CH 3 CH 2 CH 2 OH HO-CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 -OH αιθανόλη 1-προπανόλη 1,4-βουτανοδιόλη Εικόνα 1.2: Ο αναλυτικός τύπος της αιθανόλης [2] Η αιθανόλη είναι ουσία υγρή, πτητική, άχρωμη (διαφανής) και ευδιάλυτη στο νερό, επίσης σημαντικός διαλύτης. Έχει ευχάριστη γεύση και σχετικά ευχάριστη αν και έντονη οσμή. Αναμιγνύεται με το νερό σε κάθε αναλογία και κατά την ανάμειξη τους παρατηρείται ελάττωση όγκου, ενώ εκλύεται θερμότητα. Μίγμα 95% αλκοόλης και 5% νερού χαρακτηρίζεται ως αζεοτροπικό, επειδή κατά την απόσταξη τους δεν διαχωρίζονται τα συστατικά τους, καθώς ζέουν στην ίδια θερμοκρασία. Η καθαρή αιθανόλη έχει πυκνότητα g/ml και σημείο βρασμού 78.5 o C. Η καθαρή αιθυλική αλκοόλη έχει σημείο τήξης στους -117 C και το Μοριακό της βάρος είναι : 46, Στο επίσημο όνομα της ένωσης κατά IUPAC (International Union Pure and Applied Chemistry : Διεθνής Ένωση Καθαρής και Εφαρμοσμένης Χημείας) που είναι ethanol, αντιστοιχεί κατά CAS (Chemical Abstracts Service της American Chemistry Society) ο κωδικός αριθμός Ο κωδικός της ένωσης στο Μητρώο Χημικών Επιδράσεων Τοξικών Ουσιών (RTECS) του Εθνικού Ιδρύματος Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας των ΗΠΑ (NIOSH) είναι KQ , ενώ στη χημική βάση δεδομένων Chemspider έχει κωδικό αριθμό ID : 682. Είναι ουσία που δεν παρουσιάζει καμία επικινδυνότητα για την ανθρώπινη υγεία. Από άποψη αναφλεξιμότητας είναι ουσία που μπορεί να αναφλεγεί κάτω υπό όλες τις προϋποθέσεις θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν ουσίες με σημείο ανάφλεξης από 38 ο C έως 23 ο C. Από άποψη αντιδραστικότητας είναι ουσία σταθερή ακόμη και υπό δυσμενείς συνθήκες και δεν αντιδρά με το νερό. Σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές προδιαγραφές (Directive Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

24 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 67/548/EEC), η αιθανόλη χαρακτηρίζεται ως ουσία υψηλής αναφλεξιμότητας. Το σημείο ανάφλεξης της αιθανόλης είναι 13 ο C. Σύμφωνα δε με την ορολογία που επικρατεί (Rphrases, S-phrases κατά την οδηγία 67/548/ΕΟΚ της Ε.Ε) η αιθανόλη χαρακτηρίζεται με τις παρακάτω φράσεις : R11: Πολύ εύφλεκτη R20: Επιβλαβής όταν εισπνέεται R21: Επιβλαβής σε επαφή με το δέρμα R22: Επιβλαβής σε περίπτωση κατάποσης R36: Ερεθίζει τα μάτια S2: Να φυλάσσεται μακριά από παιδιά S7: Το δοχείο να διατηρείται ερμητικά κλειστό S16: Μακριά από πηγές ανάφλεξης και το κάπνισμα Μίγματα αιθανόλης και νερού που περιέχουν περισσότερο από 50% αιθανόλη είναι εύφλεκτα και μπορούν να αναφλέγονται γρήγορα. Μίγματα αιθανόλης - νερού που περιέχουν λιγότερο από 50% αιθανόλη μπορεί επίσης να είναι εύφλεκτα εφόσον πρώτα θερμανθούν. Η ανάμιξη ίσων όγκων αιθανόλης και νερού έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του όγκου του μίγματος στο 1,92 των αρχικών όγκων. Η προσθήκη ακόμη ενός μικρού ποσοστού αιθανόλης στο νερό μειώνει αισθητά την επιφανειακή τάση του νερού. Αιθανόλη με περιεκτικότητα σε νερό λιγότερο από 1% χαρακτηρίζεται σαν Απόλυτη ή Άνυδρη αλκοόλη ή και Καθαρή αιθανόλη. Η παραλαβή καθαρής ή απόλυτης αλκοόλης από μίγμα αιθανόλης νερού, είναι δύσκολη διότι σε αναλογία 95,6 % αιθανόλη κατά όγκο δημιουργείται αζεοτροπικό μίγμα που δυσκολεύει το διαχωρισμό αιθανόλης νερού με κλασματική απόσταξη. To αζεοτροπικό αυτό μίγμα παρουσιάζει το ίδιο σημείο ζέσης (78,1 ο C) και για τις δύο ουσίες. Έτσι για το διαχωρισμό των συστατικών του αζεοτροπικού μίγματος όταν αυτό είναι αναγκαίο γίνεται προσθήκη βενζολίου, η ύπαρξη του οποίου έχει σαν αποτέλεσμα να αποστάζει τελευταία η αιθανόλη στους 78,3 ο C. Η αιθανόλη που παράγεται μ αυτό τον τρόπο είναι ακατάλληλη για ανθρώπινη κατανάλωση, διότι περιέχει μικρή ποσότητα τοξικού - καρκινογόνου βενζολίου. Η αιθανόλη αναμειγνύεται θαυμάσια και με πολλούς οργανικούς διαλύτες, (οξικό οξύ, ακετόνη, βενζόλιο, τετραχλωράνθρακας, χλωροφόρμιο, διμεθυλοαιθέρας, αιθυλενογλυκόλη, γλυκερόλη, νιτρομεθάνιο, πυριδίνη, και τολουόλιο). Είναι επίσης Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ αναμίξιμη με αλειφατικούς υδρογονάνθρακες, όπως το πεντάνιο και εξάνιο καθώς και με προϊόντα του αργού πετρελαίου όπως η βενζίνη, αλλά και με αλειφατικά χλωρίδια όπως το τριχλωροαιθάνιο, και το τετραχλωροαιθυλένιο Η αιθανόλη είναι ελαφρώς πιο διαθλαστική από το νερό, έχοντας δείκτη διάθλασης 1,36 (σε λ = 589,3 nm και 25 C). Το μεγάλο πλεονέκτημα της αιθανόλης που την καθιστά φιλική προς το περιβάλλον είναι ότι είναι βιοαποικοδομήσιμη και δεν δημιουργεί πρόβλημα σε περίπτωση απόχυσης της στο περιβάλλον ένεκα ατυχήματος, όπως συμβαίνει με τα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο). Στις χημικές ιδιότητες της αιθανόλης γενικά αναφέρεται ότι : Καίγεται με το οξυγόνο του αέρα: CH 3 CH 2 OH + 3O 2 > 2CO 2 + 3H 2 O Αντιδρά με οξέα δίνοντας εστέρες που στη συνέχεια αντιδρούν με αλκοόλες και μετεστεροποιούνται : CνH2ν+1COOH + CH 3 CH 2 OH > CνH2ν+1COOCH 2 CH 3 + H 2 O CH 3 COOH + CH 3 CH 2 OH > CH 3 COOCH 2 CH 3 + H 2 O CH 3 COOCH 2 CH 3 + CH 3 OH>CH 3 COOCH 3 +C 2 H 5 OH Οξειδώνεται με τη βοήθεια οξειδωτικών μέσων: CvH2v+1O + O > CvH2vO + H 2 O CH 3 -CH 2 -CH 2 OH + O > CH 3 -CH 2 -CH=O + H 2 O Αντιδρά με τα καυστικά αλκάλια και παρέχει τα αλκοξείδια, τα όχι ορθά καλούμενα ως αλκοολικά άλατα: KOH + CH 3 CH 2 OH > CH 3 CH 2 OK + 1/2 H 2 Η αιθανόλη είναι μια από τις πρώτες οργανικές ενώσεις που παρασκευάσθηκαν και απομονώθηκαν σε καθαρή μορφή. Όπως όλες οι αλκοόλες παρουσιάζει υψηλό σημείο ζέσεως επειδή όπως και το νερό σχηματίζει στην υγρή φάση δεσμούς υδρογόνου. Το θετικά πολωμένο άτομο υδρογόνου της ομάδας του υδροξυλίου ενός μορίου, έλκεται από το αρνητικά πολωμένο άτομο οξυγόνου ενός άλλου μορίου με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται μια ασθενής δύναμη μεταξύ των μορίων που τα συγκρατεί μαζί. Αυτές οι ασθενείς διαμοριακές έλξεις (δεσμοί υδρογόνου), πρέπει να υπερνικηθούν ώστε ένα μόριο να αποδεσμευθεί και να περάσει από την υγρή στην αέρια κατάσταση. Στο μόριο Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

26 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ της αιθανόλης όπως και στα μόρια όλων των αλκοολών, η ηλεκτραρνητικότητα του οξυγόνου του υδροξυλίου είναι ουσιαστικά μεγαλύτερη από αυτή του άνθρακα και του υδρογόνου. Συνεπώς, οι ομοιοπολικοί δεσμοί αυτής της λειτουργικής ομάδας είναι πολωμένοι, αφού το οξυγόνο είναι πλούσιο σε ηλεκτρόνια ενώ ο άνθρακας και το υδρογόνο είναι ηλεκτρονιόφιλα. Πράγματι, η πολική φύση του δεσμού O-H είναι τέτοια που οι αλκοόλες συμπεριφέρονται για πολλούς περισσότερο σαν οξέα παρά ως βάσεις (κατά προσέγγιση 1030 φορές περισσότερο), και επίσης είναι ισχυρότερα οξέα από τους αιθέρες. Το πιο δραστικό κέντρο σε ένα μόριο αλκοόλης είναι η ομάδα του υδροξυλίου, παρά το γεγονός ότι η δύναμη δεσμών O-H, είναι σημαντικά μεγαλύτερη από αυτή των δεσμών των C-C, C-H και C-O, που καταδεικνύουν πάλι τη διαφορά μεταξύ της θερμοδυναμικής και της χημικής σταθερότητας. Η αιθανόλη είναι χαμηλής τοξικότητας βιοαποικοδομήσιμη όπως ήδη επισημάνθηκε και προκαλεί πολύ μικρή περιβαλλοντική μόλυνση αν διασκορπισθεί στο περιβάλλον. Χρησιμοποιείται στην παρασκευή αλκοολούχων ποτών, στη φαρμακευτική, στην ιατρική ως αντισηπτικό, σαν βιομηχανικός διαλύτης και σαν καύσιμο ή πρόσθετο καυσίμων. Η αιθανόλη είναι η «αλκοόλη» των οινοπνευματωδών ποτών, γι' αυτό ονομάζεται και οινόπνευμα. Τις συναντάμε ως ουσίες συχνά στην καθημερινή μας ζωή σε διάφορες χρήσεις. Οι φαινόλες για παράδειγμα (κυκλικές, αρωματικές αλκοόλες) είναι γνωστές ως δραστικά συστατικά απολυμαντικών και αντισηπτικών σκευασμάτων, αλλά και όλες οι αλκοόλες συμπεριλαμβανομένης της αιθυλικής έχουν αντισηπτικές ιδιότητες. Απεδείχθη (Price 1939), ότι το υδατικό διάλυμα αιθανόλης παρουσιάζει μια από τις καλύτερες αντισηπτικές δράσεις στο δέρμα σε πυκνότητα 78 % κατά όγκο. Ακόμα και σε πυκνότητα 1% επιβραδύνει την ανάπτυξη πολλών μικροοργανισμών. Πυκνότητες όμως κάτω από 20% και πάνω από 95% κατά όγκο θεωρείται ότι δεν έχουν ασφαλή αντισηπτική δράση. Η αντισηπτική δράση των αλκοολών αυξάνεται με την αύξηση της ανθρακικής αλυσίδας στο μόριο τους. Έτσι η ισοπροπυλική αλκοόλη έχει διπλάσια αντισηπτική δράση από την αιθυλική αλκοόλη. Γενικά όμως, οι αλκοόλες δεν καταστρέφουν τα σπορογόνα βακτηρίδια. Η βιοαιθανόλη είναι υγρό, διαυγές, άχρωμο, χαμηλής τοξικότητας. Πρόκειται για αλκοόλη που παράγεται από τη ζύμωση σακχαρούχων, αμυλούχων ή κυτταρινούχων πρώτων υλών. Mπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο αντί της βενζίνης, ως προσθετικό καυσίμου ή ακόμη ως πρώτη ύλη για την παραγωγή ETBE (αιθυλο-τριτιταγής βουτυλ-αιθέρας), το Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ οποίο αποτελεί βελτιωτικό της βενζίνης για την αύξηση του αριθμού των οκτανίων. Στην Eλλάδα η βιοαιθανόλη μπορεί να παραχθεί από σιτηρά, αραβόσιτο, ζαχαρότευτλα και γλυκό σόργο. Το σημείο ανάφλεξής της βιοαιθανόλης είναι 13 ο C. [2] Ιδιότητες Βιοαιθανόλης Η θερμογόνος δύναμη της βιοαιθανόλης είναι περίπου το 67% της θερμογόνου δύναμης της βενζίνης ανά μονάδα όγκου. Η βιοαιθανόλη έχει μεγάλη διαλυτότητα στο νερό. Το διάλυμα βιοαιθανόλης-βενζίνης έχει ένα σχετικά αδύναμο δεσμό. Η διαλυτότητα του νερού σε ένα μείγμα αιθανόλης-βενζίνης είναι ανάλογη της θερμοκρασίας. Η βιοαιθανόλη για ανάμειξη με τη βενζίνη θα πρέπει να είναι άνυδρη, για να αποφευχθεί ο διαχωρισμός φάσης βενζίνης-αιθανόλης. Ο διαχωρισμός φάσης μπορεί να συμβεί σε περιεκτικότητα νερού πάνω από περίπου 0.05% στους 15 ο C για 1% βιοαιθανόλη ως πρόσθετο στην βενζίνη. Με την αύξηση της περιεκτικότητας του νερού σε περίπου 0.2% για ένα μείγμα το οποίο περιέχει 5% βιοαιθανόλη ως πρόσθετο βενζίνης, ο διαχωρισμός είναι μεγαλύτερος. Η βιοαιθανόλη, προκειμένου να διατεθεί στην ελληνική αγορά, μετουσιώνεται σύμφωνα με την απόφαση ΑΧΣ 314/2010 (ΦΕΚ 69/Β/ ), σε : Α) αίθυλο-τριτοταγή-βουτυλαιθέρα (ΕΤΒΕ) ποιότητας που προορίζεται για πρόσθετο στη βενζίνη συστατικό (fuel grade), σε ποσοστό 1% κατ όγκο ή σε Β) αμόλυβδη βενζίνη σύμφωνη με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 228, ως πρόσθετο συστατικό σε ποσοστό 1% κατ όγκον. Η ανάμειξη βιοαιθανόλης με βενζίνη είναι ενθόθερμη διεργασία, με αποτέλεσμα ο όγκος του τελικού μείγματος να είναι μεγαλύτερος από το άθροισμα των όγκων της βιοαιθανόλης και της βενζίνης. Η ανάμειξη βιοαιθανόλης σε χαμηλά ποσοστά (κάτω από 10%) με βενζίνη ανυψώνει σημαντικά την τάση ατμών. Η βιοαιθανόλη έχει χαμηλή τοξικότητα. Είναι εύκολα βιοδιασπώμενη είτε αερόβια είτε αναερόβια στο νερό και στο χώμα. Τυπικά, στο έδαφος ή στα υπόγεια ύδατα, η ημιζωή της βιοαιθανόλης είναι μεταξύ λίγων ωρών έως λίγων ημερών. Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

28 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Έχει χαμηλό σημείο ανάφλεξης και βοηθάει στην αύξηση θερμικής απόδοσης του κινητήρα. Έχει υψηλό αριθμό οκτανίου γι αυτό χρησιμοποιείται για βελτίωση του αριθμού οκτανίου βενζίνης.[5] Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ Μοριακός τύπος Μοριακή μάζα C 2 H 5 OH 46,06844 g/mol Αριθμός οκτανίου 99 Εμφάνιση Υδατοδιαλυτότητα Πυκνότητα χρωματισμός υγρού μεταξύ -117 ο C και 78 ο C Αναμίξιμη 0,789 kg/l Σημείο βρασμού 78,5 o C (173 ο F) Σημείο τήξης Σημείο ανάφλεξης Θερμοκρασία ανάφλεξης Όρια έκρηξης Τάση ατμών Ανώτερη θερμογόνος δύναμη Κατώτερη θερμογόνος δύναμη Ειδική θερμότητα Οξύτητα -117 o C 12,8 o C (χαμηλότερη θερμοκρασία ανάφλεξης) 425 o C χαμηλότερο 3,5% v/v υψηλότερο 19% v/v 38 o C 50mmHg ( στους 20 ο C) kj/kg (στους 20 ο C) 21,090 kj/l 60 o C Kcal/Kg 15,9 (pka) Ιξώδες 1,200 mpa*s (20 ο C) Δείκτης διάθλασης (nd) 1,36 (25 ο C) Πίνακας 1.1: Φυσικοχημικές ιδιότητες βιοαιθανόλης [35] Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

30 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Υδροφιλία της βιοαιθανόλης Η παρουσία νερού στο μείγμα βενζίνης βιοαιθανόλης μπορεί εύκολα να αποδεσμεύσει την βιοαιθανόλη από το μείγμα, να την κατακρατήσει και να την διαχωρίσει από το καύσιμο. Η διαδικασία του διαχωρισμού φάσης της βιοαιθανόλης από τη βενζίνη είναι ανεπίστρεπτη. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται όλα τα συστήματα διακίνησης μειγμάτων βιοαιθανόλης να είναι «ξηρά», δηλαδή χωρίς την παρουσία υγρασίας. Η βιοαιθανόλη και τα μείγματά της δεν συνιστάται να αποθηκεύονται σε δεξαμενές με εξωτερική πλωτή οροφή, εξαιτίας του κινδύνου εισροής βρόχινου νερού. Προβλήματα που προκύπτουν εξαιτίας του διαχωρισμού των φάσεων είναι: Με την απομάκρυνση της βιοαιθανόλης από το μείγμα, το καύσιμο δε θα πληροί τις προδιαγραφές. Σε μείγμα που έχει υποστεί διαχωρισμό φάσης, η υδάτινη φάση κατακάθεται στον πυθμένα και επειδή είναι πλούσια σε βιοαιθανόλη προκαλεί αυξημένη διάβρωση. Η παρουσία νερού στον πυθμένα ευνοεί επίσης τη μικροβιακή ανάπτυξη (βακτήρια, μύκητες) η οποία με τη σειρά της ενισχύει τη διάβρωση και οδηγεί σε προβλήματα φραγής των φίλτρων στις εγκαταστάσεις και τα οχήματα. [5] Υψηλή διαλυτική ικανότητα της βιοαιθανόλης Επειδή η βιοαιθανόλη είναι πάρα πολύ καλός διαλύτης, έχει την ικανότητα να διαλύει βαφές, σκουριές και κολλώδεις επικαθίσεις των συστημάτων αποθήκευσης και διακίνησης, τα οποία μεταφέρονται με το καύσιμο στα φίλτρα, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα. Ως εκ τούτου συνιστάται, υφιστάμενα δίκτυα διακίνησης να καθαρίζονται πριν τη διακίνηση βιοαιθανόλης. [5] Ρηγμάτωση λόγω διάβρωσης υλικού υπό τάση (Stress corrosion cracking) Γενικά τα μείγματα βιοαιθανόλης δεν δημιουργούν σημαντικό πρόβλημα όταν έρχονται σε επαφή με μεταλλικές επιφάνειες. Όταν όμως οι επιφάνειες αυτές είναι υπό τάση (tensile stress) μπορούν να δημιουργηθούν, σε σημεία που ήδη υπάρχει σχετική διάβρωση (pitting), ρηγματώσεις (cracking). [5] Οξύτητα της βιοαιθανόλης Έχει παρατηρηθεί ότι η παρουσία βιοαιθανόλης μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της διάβρωσης, τούτο οφείλεται στην μεγαλύτερη αγωγιμότητά της σε σχέση με την βενζίνη, Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ τη συνάφεια με το νερό, την τάση να αποκολλάει βρωμιές και χρώματα λόγω της δράσης της ως διαλυτικό με αποτέλεσμα έτσι να αυξάνεται η ηλεκτρολυτική διάβρωση. Εξαιτίας της υψηλής οξύτητας της βιοαιθανόλης, τα μείγματά της δεν πρέπει να μεταφέρονται με δεξαμενόπλοια που χρησιμοποιούν αδρανή αέρια (inerting gas), γιατί αυτά απορροφώνται από τη βιοαιθανόλη και αυξάνουν πολύ την οξύτητά της. Οι δεξαμενές αποθήκευσης καθαρής βιοαιθανόλης θα πρέπει να είναι βαμμένες με κατάλληλες επιστρώσεις (βαφές) σε όλες τις βρεχόμενες επιφάνειες όπως και στην οροφή. [5] Συμβατότητα υλικών με βιοαιθανόλη Η βιοαιθανόλη παρουσιάζει ασυμβατότητα με μερικά μέταλλα και ελαστομερή. Η βιοαιθανόλη είναι δυνητικά διαβρωτική με τον ψευδάργυρο, αλουμίνιο (ανάλογα με τον τύπο του αλουμινίου), χαλκό και ορείχαλκο. [5] Παγκόσμια παραγωγή βιοαιθανόλης - Κατανομή σε κράτη Ανάλυση της παγκόσμιας αγοράς αιθανόλης Οι κύριες χώρες παραγωγής βιοαιθανόλης είναι η Βραζιλία και η ΗΠΑ. Παράγουν το 75% περίπου της αιθανόλης του πλανήτη με τις εν λόγω βιομηχανίες να γνωρίζουν ραγδαία ανάπτυξη. Ήδη ακούγονται προτάσεις για δημιουργία καρτέλ αιθανόλης από τις δύο χώρες αντίστοιχου με τον Οργανισμός Πετρελαιοπαραγωγών Κρατών (ΟΠΕΚ). Επίσης, σε χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία έχουν ξεκινήσει τεράστια προγράμματα ανάπτυξης της βιομηχανίας αιθανόλης. Η ρωσική κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόγραμμα ανάπτυξης της βιομηχανίας αιθανόλης, επιδοτώντας την κατασκευή 30 νέων εργοστασίων συνολικής ετήσιας δυναμικότητας τόνων. Ακολουθώντας το παράδειγμα της Βραζιλίας και των ΗΠΑ με μεγάλη καθυστέρηση, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε την λήψη μιας σειράς μέτρων για την αύξηση της παραγωγής και διάθεσης βιοκαυσίμων στις χώρες που την απαρτίζουν. Ιστορικά, από τις πρώτες χώρες που ασχολήθηκαν με το αντικείμενο και είναι και σήμερα από τις πιο ενεργές μαζί με την Γερμανία, την Ισπανία και την Σουηδία ήταν η Αυστρία και η Γαλλία. Αυτές καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος της παγκόσμιας αγοράς. [34] Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

32 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Σχήμα 1.1: Παγκόσμια παραγωγή της Βραζιλίας σε σχέση με τις Η.Π.Α. [6] Παραγωγή βιοαιθανόλης σε Βραζιλία Η Βραζιλία είναι η χώρα που πέτυχε σε μεγάλη κλίμακα τη χρήση της βιοαιθανόλης στον τομέα των μεταφορών. Αυτό το επίτευγμα είναι αποτέλεσμα προσπάθειας που άρχισε πριν από 70 περίπου χρόνια. Το 1931 στη Βραζιλία χρησιμοποιήθηκε βενζίνη αναμεμιγμένη κατά 5% με άνυδρη βιοαιθανόλη, πρακτική που έγινε υποχρεωτική το Από τότε έγιναν σημαντικά βήματα στην προσπάθεια εισαγωγής της βιοαιθανόλης και των μιγμάτων βενζίνης-βιοαιθανόλης στις μεταφορές στη Βραζιλία. Η πρώτη πετρελαϊκή κρίση στις αρχές της δεκαετίας του 70 οδήγησε την κυβέρνηση στην προώθηση της χρήσης και παραγωγής της βιοαιθανόλης δημιουργώντας ένα πρόγραμμα, το Proalcool. Το ενεργειακό θαύμα της Βραζιλίας στα βιοκαύσιμα ξεκινά το 1973, όταν ο τότε δικτάτορας στρατηγός Γκάιζελ, λόγω της πετρελαϊκής κρίσης (εμπάργκο ΟΠΕΚ) και της εκτόξευσης των τιμών πετρελαίου παγκοσμίως, δημιούργησε το 30ετές πρόγραμμα υποκατάστασης της βενζίνης από αιθανόλη. Τότε δόθηκαν γενναίες επιδοτήσεις και χρηματοδότησε την κατασκευή εργοστασίων παραγωγής αιθανόλης, εγκατέστησε αντλίες αιθανόλης σε όλα τα πρατήρια καυσίμων της χώρας και έδωσε φορολογικά κίνητρα για τα αλκοολοκίνητα οχήματα. Προφανώς τα αποτελέσματα είναι θεαματικά διότι πέρυσι η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι χάρη στην αιθανόλη και στην αύξηση της εγχώριας παραγωγής πετρελαίου, η Βραζιλία σταματά πλέον την εισαγωγή πετρελαίου και καθίσταται ενεργειακά αυτόνομη. Σήμερα, περισσότερα από τα μισά Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

33 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στη χώρα είναι αλκοολοκίνητα, ενώ τα υπόλοιπα καταναλίσκουν μίγμα βενζίνης-αλκοόλης σε αναλογία 75%-25% αντίστοιχα. Λειτουργούν 315 εργοστάσια, εκ των οποίων τα 80 κατασκευάστηκαν το Η καλλιέργεια του ζαχαροκάλαμου αναμένεται να διπλασιαστεί την επόμενη δεκαετία. Η Βραζιλία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός χώρα βιοαιθανόλης και η μεγαλύτερη χώρα εξαγωγών βιοαιθανόλης παγκοσμίως. Η βιομηχανία βιοαιθανόλης στην Βραζιλία είναι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης παγκοσμίως. Η βιοαιθανόλη από ζαχαροκάλαμο στην Βραζιλία είναι το πρώτο ανανεώσιμο καύσιμο που ανταγωνίζεται οικονομικά τα ορυκτά καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές. Στην Βραζιλία, ένα στρέμμα ζαχαροκάλαμου παράγει λίτρα βιοαιθανόλης. Το γλυκό σόργο μπορεί να γίνει στο κοντινό μέλλον, το ζαχαροκάλαμο της Μεσογείου, διότι με χρήση νέων τεχνικών η στρεμματική απόδοση σε βιοαιθανόλη μπορεί να ξεπεράσει τα 1100 λίτρα. [6],[8] Εικόνα 1.3: Η συγκομιδή του ζαχαροκάλαμου στην βραζιλία [8] Παραγωγή βιοαιθανόλης σε Η.Π.Α. Στις ΗΠΑ η παραγωγή βιοαιθανόλης γνωρίζει εκρηκτική ανάπτυξη μετά το Την περίοδο η παραγωγή αυξήθηκε κατά 300% και πλέον ενώ γενικότερα, η παραγωγή αιθανόλης, από 568 εκατομμύρια λίτρα το 1981 έφτασε τα 18,4 δισεκατομμύρια λίτρα το 2006, δηλαδή αυξήθηκε κατά 32 φορές περίπου. Το 2006 οι ΗΠΑ εξοικονόμησαν, λόγω της αιθανόλης, 11 δισεκατομμύρια δολάρια από εισαγωγές πετρελαίου. Σχετικά με τα εργοστάσια βιοαιθανόλης στις ΗΠΑ, το 2000 λειτουργούσαν 54 εργοστάσια, προστέθηκαν 130 εργοστάσια και κατασκευάστηκαν άλλα 84 με τα μέχρι τώρα δεδομένα. Το 17% της παραγωγής καλαμποκιού χρησιμοποιήθηκε στη βιομηχανία αιθανόλης για την παραγωγή 19 δισεκατομμυρίων λίτρων αιθανόλης ενώ ο Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

34 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ καταγεγραμμένος στόχος της κυβέρνησης των ΗΠΑ είναι 28 δισ. λίτρα άμεσα και 40 δισ. λίτρα στο εγγύς μέλλον. H Citigroup εκτιμά ότι η αμερικανική παραγωγή αιθανόλης θα αυξάνεται με μέσο ετήσιο ρυθμό 10,3% μέχρι το Πρέπει να σημειωθεί ότι η αμερικάνικη κυβέρνηση στηρίζει επί πολλά χρόνια τον κλάδο παραγωγής αιθανόλης, δίνοντας γενναίες επιδοτήσεις στις συγκεκριμένες βιομηχανίες που αγγίζουν τα 2 $ ανά λίτρο αιθανόλης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν και καταναλώνουν τη μεγαλύτερη ποσότητα βιοαιθανόλης παγκοσμίως, ενώ κατέχουν την πρώτη θέση στην παραγωγή βιοαιθανόλης από καλαμπόκι (το 90% περίπου της βιοαιθανόλης παράγεται από καλαμπόκι). Πέρα από όλες τις φορολογικές διευκολύνσεις προς τους παραγωγούς βιοαιθανόλης, αξίζει να επισημανθεί πως η καλλιέργεια του καλαμποκιού είναι αυτή που λαμβάνει από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών τη μεγαλύτερη αγροτική επιδότηση η οποία ανέρχεται από το 1995 ως το 2003 στα 37,4 δισεκατομμύρια δολάρια. Το ένα δέκατο της καλλιέργειας καλαμποκιού χρησιμοποιείται για την παραγωγή βιοαιθανόλης. Μεγάλες αγροτικές εταιρείες, που συμμετείχαν στην παραγωγή βιοαιθανόλης επωφελήθηκαν από τις επιχορηγήσεις καλλιέργειας καλαμποκιού και παραγωγής βιοαιθανόλης. Στον τομέα των μεταφορών, η βιοαιθανόλη είναι το βιοκαύσιμο που χρησιμοποιείται περισσότερο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το μίγμα που χρησιμοποιείται περισσότερο είναι το Ε10 ή gasohol (βενζίνη με 10% βιοαιθανόλη). Όλα τα οχήματα που κατασκευάζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 1970, μπορούν να λειτουργήσουν με Ε10 χωρίς κανένα πρόβλημα. Επίσης ιδανικό μίγμα αιθανόλης βενζίνης είναι το Ε85 που χρησιμοποιείται σε Flexible fuel vehicles (FFV). Πολλά αυτοκίνητα κατασκευασμένα μετά το 1999 είναι συμβατά με Ε85. [8] Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ Σχήμα 1.2: Εξέλιξη παραγωγής αιθανόλης στις Η.Π.Α και χάρτης εργοστασίων (πηγή NGGA) [8] Παραγωγή βιοαιθανόλης σε Ε.Ε. Η κατάσταση ποικίλει σημαντικά σε όλη την Ευρώπη, καθώς μόνον έξι κράτη συμβάλλουν πραγματικά στην συνολική ευρωπαϊκή παραγωγή βιοκαυσίμων. Αξιοσημείωτη αύξηση της τάξης του 93% καταγράφηκε στην παραγωγή βιοκαυσίμων σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταξύ των ετών 1997 και 1999, ενώ ουσιαστικό θεσμικό πλαίσιο αναπτύχθηκε από το 2003 και μετά. Η βιοαιθανόλη που παράγεται σήμερα στην Ευρώπη προέρχεται από σιτηρά (σιτάρι ή κριθάρι) και ζαχαρότευτλα, με ζύμωση των σακχάρων του αμύλου ή της κυτταρίνης χρησιμοποιώντας ένζυμα (μαγιά). Η επιλογή της πρώτης ύλης εξαρτάται από παράγοντες σχετικούς με το κόστος, την τεχνολογία και τα οικονομικά μεγέθη. Οι τεχνολογίες παραγωγής βιοαιθανόλης από αγροτικά προϊόντα που περιέχουν ζάχαρα και άμυλο είναι γνωστές και εμπορικά διαθέσιμες. Επίσης καταβάλλονται σημαντικές προσπάθειες για την ανάπτυξη ενεργειακών καλλιεργειών και διασύνδεσης του ενεργειακού με το αγροτικό πρόβλημα, την αγροτική οικονομία και την νέα αγροτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς επίσης και με τις υποχρεώσεις της Ένωσης που απορρέουν από την τήρηση των δεσμεύσεων του Πρωτοκόλλου του Κιότο για τον περιορισμό των εκπομπών κυρίως του διοξειδίου του άνθρακα στο περιβάλλον. Κυτταρινούχα υλικά όπως αγροτικά και δασικά υπολείμματα, καθώς και οικιακά απόβλητα που έχουν υποστεί διαλογή, θεωρούνται μελλοντικές πηγές πρώτης ύλης. Όμως αυτά τα υλικά πρέπει να υδρολυθούν πριν ζυμωθούν, γεγονός που ανεβάζει Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

36 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ σημαντικά το κόστος, ενώ δημιουργεί νέα περιβαλλοντικά προβλήματα. Πάντως η τεχνολογία παραγωγής βιοαιθανόλης από λιγνοκυτταρινούχα υλικά, δεν θεωρείται ακόμα ώριμη και δεν είναι ευρέως διαθέσιμη, αν και αναφέρονται σημαντικές πρόοδοι κυρίως στην Δανία και στην Σουηδία. Χαρακτηριστικό των τεχνολογιών αυτών είναι ο συνδυασμός της παραγωγής βιοαιθανόλης με μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ επιτυγχάνονται ιδιαίτερα χαμηλά κόστη παραγωγής αλκοόλης. Μία τέτοια μέθοδος παραγωγής ονομάζεται Σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Βιομάζας και χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη άχυρα. Θεωρείται ότι οι τεχνολογίες αυτές που θα αλλάξουν σημαντικά τα δεδομένα στον ενεργειακό τομέα, θα είναι ευρέως διαθέσιμες σε 5 έως 10 χρόνια και η Ευρώπη παρ ότι αρχικά έμεινε πίσω από την Βραζιλία, τις Η.Π.Α και την Κίνα στην παραγωγή βιοαλκοόλης βιάζεται να προλάβει τις εξελίξεις μιας και διαθέτει υψηλού επιπέδου βιοτεχνολογία. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι Ευρωπαϊκές Εταιρίες έχουν προχωρήσει πολύ στην παρασκευή φθηνών ενζύμων απαραίτητων για την παραγωγή φθηνής βιοαιθανόλης από λιγνοκυτταρινούχο βιομάζα. Το 80% περίπου της ενέργειας που καταναλώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προέρχεται από τα ορυκτά καύσιμα πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα. Ένα σημαντικό και ολοένα αυξανόμενο ποσοστό των ορυκτών καυσίμων προέρχεται από τρίτες χώρες. Η εξάρτηση από το εισαγόμενο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, η οποία σήμερα ανέρχεται σε 50%, θα μπορούσε να φθάσει σε επίπεδο μεγαλύτερο του 80% έως το Το γεγονός αυτό θα καταστήσει την Ε.Ε περισσότερο ευάλωτη σε περίπτωση περιορισμών του εφοδιασμού ή αυξήσεων των τιμών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει επίσης να καίει λιγότερα ορυκτά καύσιμα ώστε να ανατρέψει την τάση για αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. Η ενεργειακή υποδομή της Ε.Ε, εξάλλου, χρειάζεται βελτίωση, που εκτιμάται ότι θα κοστίσει 1 τρισεκατομμύριο ευρώ κατά τα επόμενα 20 έτη. Για να ελαττωθεί η χρήση ορυκτών καυσίμων, η Ε.Ε έχει δεσμευθεί να παράγει το 15% της ενέργειάς της από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2015 και σχεδιάζει να εξοικονομήσει το 1% της τελικής της κατανάλωσης ενέργειας ετησίως επί εννέα έτη, αρχής γενομένης από το 2007, επεκτείνοντας τη χρήση αποδοτικών από ενεργειακή άποψη και αποτελεσματικών ως προς το κόστος συστημάτων φωτισμού, θέρμανσης, ζεστού νερού, εξαερισμού και μεταφορών. Οι οδικές μεταφορές και οι αερομεταφορές καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες καυσίμων. Η Ε.Ε έθεσε ως στόχο τη χρήση βιοκαυσίμων σε ποσοστό 8% της συνολικής ενεργειακής Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ κατανάλωσης έως το Ο πρώτος στόχος που τέθηκε προς αντικατάσταση των υγρών καυσίμων στις μεταφορές από βιοκαύσιμα αφορούσε το έτος 2005 και ήταν της τάξης του 2%. Στόχος που τελικά δεν επετεύχθη. Μέσα από διαβουλεύσεις σε όλα τα Ευρωπαϊκά όργανα διαμορφώθηκε μια ενιαία Ευρωπαϊκή Στρατηγική τόσο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όσο και για τα βιοκαύσιμα και σαφώς και για την βιοαιθανόλη. Κομμάτια της στρατηγικής αυτής διατυπώνονται στην Πράσινη Βίβλο που εκδόθηκε στις 20/11/1996 και αργότερα στην Λευκή Βίβλο που εκδόθηκε στις 26/11/1997 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία που εκδόθηκε το 2003 (2003/30/E.C) θα πρέπει μέχρι το 2010 όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης να αντικαταστήσουν το 5,75% του συνόλου των υγρών καυσίμων που διακινούν στην επικράτειά τους με βιοκαύσιμα. Τελικός στόχος, αρκετά φιλόδοξος όπως εκτιμάται από πολλούς, είναι το ποσοστό αυτό να ανέλθει στο 10% το Σε πρώτη φάση η ανάμιξη βιοαιθανόλης με βενζίνη θα είναι της τάξης του 5% (Ε5) σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό πρότυπο ποιότητας ΕΝ 228 και θα φθάνει σταδιακά μέχρι το 15% (Ε15) ενώ πολλές αυτοκινητοβιομηχανίες προετοιμάζουν την μαζική παραγωγή ευέλικτων αυτοκινήτων που θα μπορούν να λειτουργούν με μίγμα 85% βιοαιθανόλη και 15% βενζίνη (Ε85), με πρωτοστάτες τις Σουηδικές Saab και Volvo, ακολουθούμενες από την Ford. Οι προδιαγραφές των σημερινών οχημάτων καθορίζουν ότι η μέγιστη συγκέντρωση βιοαιθανόλης στο μίγμα πρέπει να είναι 5% κατ όγκο για τα οχήματα που προορίζονται για την Ευρώπη και 10% για τα οχήματα που εισάγονται στην Αμερικανική αγορά. Οι ιδιοκτήτες των οχημάτων πρέπει να τηρούν αυτά τα όρια γιατί τυχόν υπέρβασή τους ακυρώνει τις εγγυήσεις του οχήματος. Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί 100% βιοαιθανόλη (Ε100) σε τροποποιημένους κινητήρες με ηλεκτρική ανάφλεξη παρ όλο που για την αντιμετώπιση του προβλήματος της άμεσης εκκίνησης σε χαμηλές θερμοκρασίες, απαιτείται η χρήση ενός μικρού ποσοστού πτητικού καυσίμου όπως είναι η βενζίνη. Τα μίγματα βιοαιθανόλης έχουν όλα υψηλότερη λανθάνουσα θερμότητα εξάτμισης από την καθαρή βενζίνη και έτσι αυτά τα μίγματα παρουσιάζουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εκκίνηση τον χειμώνα. Για τον λόγο αυτό κάποια οχήματα διαθέτουν ένα μικρό ντεπόζιτο που περιέχει καθαρή βενζίνη για την εκκίνηση του οχήματος σε περίπτωση χαμηλών θερμοκρασιών. Μίγμα 5% βιοαιθανόλης με βενζίνη κατ όγκο, σημαίνει 3,4% κατ αναλογία ενέργειας, αφού το ενεργειακό περιεχόμενο της αλκοόλης είναι περίπου τα δύο τρίτα αυτού της βενζίνης. Επίσης προσθήκη βιοαιθανόλης σε ποσοστό 10% στην βενζίνη αυξάνει τον αριθμό οκτανίων της βενζίνης κατά δύο μονάδες. Γι αυτό το λόγο η Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

38 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ βιοαιθανόλη χαρακτηρίζεται και ως βελτιωτικό οκτανίων, ενώ είναι και βελτιωτικό καύσης. Ο αριθμός οκτανίου της βενζίνης ορίζεται ως ο βαθμός αντίστασης του καυσίμου σε μη φυσιολογική καύση (κρουστική καύση) που είναι γνωστή και σαν προανάφλεξη ή «πυράκια». Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός οκτανίου τόσο πιο απίθανο είναι η μηχανή να παρουσιάσει πυράκια. Τα πυράκια προκαλούνται από ατελή καύση της βενζίνης εντός του κυλίνδρου, οπότε και εμφανίζεται ξαφνικός χτύπος στο πιστόνι, ο οποίος με την πάροδο του χρόνου προκαλεί ζημιά στον κινητήρα. Ένα μίγμα καυσίμου με 10% βιοαιθανόλη φυσιολογικά θα έχει μια περιεκτικότητα περίπου 3.5% σε οξυγόνο η οποία και επηρεάζει την αναλογία αέρα καυσίμου. Γι αυτό το λόγο, είναι συνήθως απαραίτητο οι κινητήρες να έχουν μειωμένη αναλογία αέρα καυσίμου, ώστε να αντισταθμίζεται το οξυγόνο του μίγματος. Από άποψη κόστους η βιοαιθανόλη πρώτης γενιάς κοστίζει σήμερα δύο με τρείς φορές περισσότερο από την παραγωγή βενζίνης από το αργό πετρέλαιο. Το κόστος αυτό εξαρτάται από την πρώτη ύλη και την διαδικασία παραγωγής, ενώ επηρεάζεται από το υψηλό κόστος κεφαλαίου για τον απαιτούμενο παραγωγικό εξοπλισμό για τις εργασίες της υδρόλυσης και της ζύμωσης. Έτσι η όλη προσπάθεια για την ενίσχυση της διάδοσης της χρήσης της βιοαιθανόλης κατατείνει στην μείωση της φορολογίας της, μέσω της νομοθεσίας. Το κύριο πλεονέκτημα της χρήσης της βιοαιθανόλης είναι η σημαντική μείωση των αερίων ρύπων και κυρίως των αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου. Χρήση 100% βιοαιθανόλης μειώνει τις εκπομπές αυτές κατά 50-60%.όπως προκύπτει από ανάλυση σε πλήρη κύκλο ζωής καλύπτοντας την καλλιέργεια, την παραγωγή της αλκοόλης και την χρήση της στο όχημα. Όσο βέβαια μειώνεται η αναλογία βιοαιθανόλης στο μίγμα της με την βενζίνη, μειώνονται και τα περιβαλλοντικά οφέλη. Μίγμα με περιεκτικότητα 5% σε βιοαιθανόλη μειώνει τις εκπομπές κατά 2,5-3%. Πάντως η χρήση βιοαιθανόλης που θα παράγεται από λιγνοκατταρινούχο βιομάζα θα προσφέρει επιπλέον καθαρή μείωση των εκπομπών, διότι απαιτείται λιγότερη ενέργεια για την καλλιέργεια τέτοιων φυτών και επιπλέον κατά την φάση της παραγωγής από τέτοιες καλλιέργειες χρησιμοποιούνται διεργασίες ενεργειακά πιο αποδοτικές, που επιτρέπουν την χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τέτοια καθαρή βιοαιθανόλη εκτιμάται ότι μπορεί να μειώσει τις εκπομπές μέχρι και 80%. Με τα νέα πλέον δεδομένα όλες πλέον οι χώρες της Ένωσης εναρμονίζουν την νομοθεσία τους και προσαρμόζουν την φορολογική τους πολιτική έτσι ώστε να ευνοήσουν την προώθηση των βιοκαυσίμων, ενώ ιδρύονται πολλές μονάδες παραγωγής βιοντίζελ. Επίσης μεγάλα εθνικά σχέδια για την παραγωγή βιοαλκοολών έχουν ξεκινήσει, ξεκινούν ή βρίσκονται υπό μελέτη. Για παράδειγμα η Γερμανική Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ Βιομηχανία Ζάχαρης ξεκίνησε ήδη την παραγωγή βιοαιθανόλης από ζάχαρη προερχόμενη από ζαχαρότευτλο ή από σιτηρά, η Βρετανική British Sugar ολοκληρώνει την κατασκευή του εργοστασίου της στο Norfolk για την παραγωγή βιοβουτανόλης επίσης από ζαχαρότευτλο ή σιτηρά, ενώ η Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης βρίσκεται στη φάση της αναζήτησης στρατηγικού εταίρου για παρόμοιο πρόγραμμα. Η παγκόσμια ζήτηση για αιθανόλη αναμένεται να διπλασιαστεί τα επόμενα δέκα χρόνια, με ότι αυτό συνεπάγεται για την παγκόσμια βιομηχανία βιοαιθανόλης από άποψη επενδύσεων. [2] Κόστος παραγωγής βιοαιθανόλης και αποδόσεις καλλιεργειών: Για την παραγωγή της βιοαιθανόλης χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη το ζαχαροκάλαμο στη Βραζιλία, αραβόσιτος στις ΗΠΑ, δημητριακά (σιτάρι, κριθάρι κ.α.) και ζαχαρότευτλα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επίσης το γλυκό σόργο είναι μια νέα και πολλά υποσχόμενη καλλιέργεια για παραγωγή βιοαιθανόλης και παραγώγων της, μέσω ζύμωσης των σακχάρων που περιέχονται στο φυτικό χυμό του. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη αξία για περιοχές μη τροπικές όπου το ζαχαροκάλαμο δεν ευδοκιμεί, όπως είναι η Ευρώπη. Στον πίνακα αναφέρεται το κόστος παραγωγής της βιοαιθανόλης από διάφορες πρώτες ύλες. [8] Πίνακας 1.2: Εκτιμώμενο κόστος παραγωγής βιοαιθανόλης από διάφορες πρώτες ύλες [8] Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

40 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Σχήμα 1.3: Κόστος παραγωγής αιθανόλης σε διάφορες χώρες από διάφορες καλλιέργειες [8] Σχήμα 1.4: Σύγκριση των τιμών βενζίνης και αιθανόλης ως συνάρτηση της τιμής αργού πετρελαίου [8] Παραγωγή βιοαιθανόλης στην Ελλάδα Η διείσδυση των βιοκαυσίμων και στην Ελληνική αγορά είναι πλέον μια πραγματικότητα και ακολουθεί την αυξητική τάση που έχει αποφασίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση και η οποία οφείλει να γίνεται προσεκτικά ώστε να ελαχιστοποιηθούν πιθανές αρνητικές συνέπειες. Βασικός στόχος είναι η προώθηση της χρήσης των βιοκαυσίμων ή άλλων ανανεώσιμων καυσίμων ώστε να αντικατασταθεί το πετρέλαιο κίνησης ή η βενζίνη στις μεταφορές σε κάθε Κράτος Μέλος, προκειμένου να συμβάλει στην ικανοποίηση των δεσμεύσεων του πρωτοκόλλου του Κιότο σχετικά με τις κλιματικές αλλαγές, τη φιλική προς το περιβάλλον ασφάλεια του εφοδιασμού και την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σκοπός είναι η νέα αυτή τάση να αξιοποιηθεί προς όφελος κυρίως της ελληνικής γεωργίας, καθώς η παραγωγή βιοκαυσίμων από ενεργειακά φυτά μπορεί να Αικατερίνη Δ.Ποϊκλή, Μαρίνα Σ.Μαύρου Έτος: 2012

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ Αποφευχθέν CO 2 (Kg / εκτάριο / έτος) Προϊόντα: Υψηλό κόστος σακχαρούχων και αμυλούχων προϊόντων (τεύτλα, καλαμπόκι, κ.ά.) που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων.

ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων. ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά

Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά 21 Απριλίου 2007 Συνεδριακό Κέντρο «Ν. Γερμανός» EXPOLINK 07 Ν. Ζαχαριάδης Περιεχόμενα Τι είναι βιοκαύσιμα Νομοθεσία για τη διάθεση στην Ελληνική αγορά Τάσεις στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας 1 Η ΕΛΕΑΒΙΟΜ και ο ρόλος της Η Ελληνική Εταιρία (Σύνδεσμος) Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020 EKETA ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020 Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Καυσίμων & Υδρ/κων (ΕΠΚΥ) Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών & Ενεργειακών Πόρων (ΙΔΕΠ) Εθνικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Παραγωγή, ιαχείριση και Επεξεργασία της Βιοµάζας για την Παραγωγή Βιοκαυσίµων Συµβουλές Μελέτες Εφαρµογές Κατασκευές Αυγεροπούλου 1 173 42 Άγ. ηµήτριος Αττική Τηλ.: 210 9915300, 210 9939100 Fax: 210 9960150

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel Το γλυκό σόργοως ενεργειακή καλλιέργεια για την παραγωγή βιο-αιθανόλης ρ.κ. ήµας Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Φυτικής Παραγωγής, Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης Ηµερίδα: «Παραγωγή Βιοαιθανόλης από Γλυκό Σόργο» Βιο-καύσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά.

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. από το 1957 με γνώση και μεράκι Βασικές Αγορές Βιομηχανία Οικίες Βιομάζα Με τον όρο βιομάζα ονομάζουμε οποιοδήποτε υλικό παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς (όπως είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Βιοδιύλιση ως Αειφόρος Μέθοδος Παραγωγής Ενέργειας και Χημικών Εφοδίων από Βιομάζα

Η Βιοδιύλιση ως Αειφόρος Μέθοδος Παραγωγής Ενέργειας και Χημικών Εφοδίων από Βιομάζα Η Βιοδιύλιση ως Αειφόρος Μέθοδος Παραγωγής Ενέργειας και Χημικών Εφοδίων από Βιομάζα Ειρήνη Αγγελιδάκη Department of Environmental Engineering, Technical University of Denmark Περιεχόμενα της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου

Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου... Επενδυτικές Ευκαιρίες σε Μονάδες Βιοαερίου. - Βασικά στοιχεία για το Βιοαέριο - Οι Βασικές Πρώτες Ύλες για την λειτουργία μονάδας και εργοστασίου παραγωγής - Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10. Εφαρμογές Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας στην Ενέργεια Βιοαέριο, Βιοαιθανολη

Διάλεξη 10. Εφαρμογές Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας στην Ενέργεια Βιοαέριο, Βιοαιθανολη Διάλεξη 10 Εφαρμογές Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας στην Ενέργεια Βιοαέριο, Βιοαιθανολη Κατανάλωση Καυσίμων Περίπου 75% της παγκόσμιας ενέργειας καλύπτεται από έλαια, φυσικό αέριο και γαιάνθρακα με το

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

«SWEETHANOL» «Παραγωγή Βιοαιθανόλης 1ης γενιάς από γλυκό σόργο»

«SWEETHANOL» «Παραγωγή Βιοαιθανόλης 1ης γενιάς από γλυκό σόργο» ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΤΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ/ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ «SWEETHANOL» «Παραγωγή Βιοαιθανόλης 1ης γενιάς από γλυκό σόργο» ρ. ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (ΜΒΑ) ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Διπλωματική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριοποίηση εταιριών στα βιοκαύσιμα Αξιολόγηση επενδυτικού κλίματος και ευκαιριών

Δραστηριοποίηση εταιριών στα βιοκαύσιμα Αξιολόγηση επενδυτικού κλίματος και ευκαιριών Δραστηριοποίηση εταιριών στα βιοκαύσιμα Αξιολόγηση επενδυτικού κλίματος και ευκαιριών Νίκος Λιάπης Πρόεδρος Τεχνολογικής Πλατφόρμας Βιοκαυσίμων Διευθυντής Εκμετάλλευσης ΕΛΙΝΟΙΛ A.E. Λίγη ιστορία... Οι

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 123/42 Ο ΗΓΙΑ 2003/30/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 8ης Μαΐου 2003 σχετικάµε την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίµων ή άλλων ανανεώσιµων καυσίµων για τις µεταφορές ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΤΙΚΑΡΙΔΗΣ ΑΒΡΑΑΜ Α.Μ. : 070004 ΚΟΤΑΝΙΔΗΣ ΠΑΥΛΟΣ A.M. : 070134 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΝΤΖΙΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,2013

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007, ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007, ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ Τμ. Μηχανικών ιαχείρισης Ενεργειακών Πόρων Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007, ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ 1. Εισαγωγή 1.1 Ορισμοί και Είδη Βιομάζας 1.2 ιαθεσιμότητα Βιομάζας

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΑΠΟ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΑΠΟ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΑΠΟ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗ Μ.Α. Γούλα 1, Κ. Οικονοµόπουλος 1, Ν. Κυρατζής 2 1 Τµήµα Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης, ΤΕΙ υτικής Μακεδονίας, 50100 Κοίλα, Κοζάνη, τηλ. 24610-40161,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές Ηλίας Ντεμιάν Περιβαλλοντολόγος Ερευνητής ΙΟΒΕ Δομή παρουσίασης 1. Αποτύπωση της αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Ενέργεια & Περιβάλλον Το ενεργειακό πρόβλημα (Ι) Σε τι συνίσταται το ενεργειακό πρόβλημα; 1. Εξάντληση των συμβατικών ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ. Βιο-καύσιμα. Κείμενο Θέσεων

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ. Βιο-καύσιμα. Κείμενο Θέσεων ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ Βιο-καύσιμα Κείμενο Θέσεων Αθήνα, Νοέμβριος 2007 1. Εισαγωγή Η βιομηχανία τροφίμων και ποτών είναι o μεγαλύτερος

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στην Ενέργεια και στις Μεταφορές

Νέες Τεχνολογίες στην Ενέργεια και στις Μεταφορές Νέες Τεχνολογίες στην Ενέργεια και στις Μεταφορές Δρ. Σπύρος Κιαρτζής Διευθυντής Εναλλακτικών Πηγών Ενέργειας & Νέων Τεχνολογιών Αθήνα 13 Νοεμβρίου 2014 Μία ματιά προς τα εμπρός... Η πρόκληση της κλιματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

η ενέργεια του μέλλοντος

η ενέργεια του μέλλοντος η ενέργεια του μέλλοντος τι είναι τα pellets; Τα Pellets ή αλλιώς συσσωματώματα ή σύμπηκτα, είναι είδος φυσικού βιολογικού καυσίμου. Τα pellets έχουν τη μορφή μικρών κυλίνδρων μήκους 30 χιλιοστών και διαμέτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 07/02/2013 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν

Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν 1 Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) Eίναι οι ενεργειακές πηγές (ο ήλιος, ο άνεμος, η βιομάζα, κλπ.), οι οποίες υπάρχουν σε αφθονία στο φυσικό μας περιβάλλον Το ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικά Καύσιµα στις Μεταφορές: Στρατηγικές Προώθησης Θεσµικό Πλαίσιο

Εναλλακτικά Καύσιµα στις Μεταφορές: Στρατηγικές Προώθησης Θεσµικό Πλαίσιο Εναλλακτικά Καύσιµα στις Μεταφορές: Στρατηγικές Προώθησης Θεσµικό Πλαίσιο Έφη Τριτοπούλου, Μαρία Ζαρκαδούλα, Γρηγόρης Ζωίδης, Λουκάς Γαβριήλ Τµήµα Περιβάλλοντος και Μεταφορών /νση Ενεργειακής Αποδοτικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου

Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου Λευτέρης Γιακουμέλος (Φυσικός) Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) Τμήμα Εκπαίδευσης 1 Περιεχόμενα Τεχνολογίες αξιοποίησης του

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Σπουδαστής: Μαρίνος Ανδρέου Επιβλέπων Καθηγητής:Ματζινος Παναγιωτης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013 Το υγραέριο LPG

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

«Περιβάλλον Ενεργειακή Επανάσταση-Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας». Σύνθημά μας: «Θέλουμε να ζήσουμε σε ένα ανθρώπινο πλανήτη!

«Περιβάλλον Ενεργειακή Επανάσταση-Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας». Σύνθημά μας: «Θέλουμε να ζήσουμε σε ένα ανθρώπινο πλανήτη! Η ιαδραστική Τηλεδιάσκεψη στην Υπηρεσία του Σύγχρονου Σχολείου Πρόγραµµα Οδυσσέας 1 ος Κύκλος 2009 «Περιβάλλον Ενεργειακή Επανάσταση-Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας». Σύνθημά μας: «Θέλουμε να ζήσουμε σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Εισαγωγή Άνθρωπος και ενέργεια Σχεδόν ταυτόχρονα με την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη,

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS FLOOR COAT 1F

DESMOS FLOOR COAT 1F Σελίδα 1 από 5 Μίγµα πολυολών σε συνδυασµό µε οργανικούς διαλύτες ( εστέρες, αρωµατικοί) κατάλληλο βερνίκωµα ξύλινων πατωµάτων [απλά και λευκασµένα] για Τοµείς εφαρµογής Χρησιµοποιείται σε ανάµιξη µε το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

tsouloftas@cytanet.com.cy ΤΕΠΑΚ, Λεμεσός, 7 Απριλίου 2011 Δομή Παρουσίασης

tsouloftas@cytanet.com.cy ΤΕΠΑΚ, Λεμεσός, 7 Απριλίου 2011 Δομή Παρουσίασης ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Γιάννης Τσουλόφτας tsouloftas@cytanet.com.cy ΤΕΠΑΚ, Λεμεσός, 7 Απριλίου 2011 Δομή Παρουσίασης 1. Κλιματική Αλλαγή 2. Πράσινη Ανάπτυξη 3. Πράσινη Ενέργεια (ΑΠΕ) 4. Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικών & Ανανεώσιμων Καυσίμων FUELS

Εναλλακτικών & Ανανεώσιμων Καυσίμων FUELS ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΥΠΟΠΡΟΙOΝΤΩΝ - ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΣΕ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ Λέκτορας,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ URL: www.enveng.uowm.gr Ο Ρόλος του Μηχανικού Περιβάλλοντος Η αποκατάσταση, η προστασία, η διαχείριση του περιβάλλοντος με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΑ ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΡΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗΣ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ. Αθανάσιος Ζαχαρόπουλος Αν. Διευθυντής Πετρελαϊκής Πολιτικής, ΥΠΕΚΑ

ΜΕΤΡΑ ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΡΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗΣ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ. Αθανάσιος Ζαχαρόπουλος Αν. Διευθυντής Πετρελαϊκής Πολιτικής, ΥΠΕΚΑ 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» ΜΕΤΡΑ ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΡΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗΣ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ Αθανάσιος Ζαχαρόπουλος Αν. Διευθυντής Πετρελαϊκής Πολιτικής, ΥΠΕΚΑ ΜΕΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός 1272/2008 - CLP.

Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κριτήρια ταξινόμησης - Κίνδυνοι από φυσικούς παράγοντες. Ελένη Φούφα Δ/νση Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ Εκπαίδευση νέων χημικών REACH-CLP, Αθήνα 14,15,16/10/2013, ΓΧΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ & ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ & ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ & ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ» Εισηγητής: Καραμανή Μαρία Επιβλέπων Καθηγητής: Μιχαήλ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ»

«ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ» «ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ» ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΤΣΙΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ-ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΡΥΠΟΙ ΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Πρωτογενείς και δευτερογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Διάχυση ενός ευρωπαϊκού μοντέλου για την παραγωγή βιοαιθανόλης πρώτης γενιάς σε αποκεντρωμένες μονάδες Πρώτος Οδηγός

Διάχυση ενός ευρωπαϊκού μοντέλου για την παραγωγή βιοαιθανόλης πρώτης γενιάς σε αποκεντρωμένες μονάδες Πρώτος Οδηγός Διάχυση ενός ευρωπαϊκού μοντέλου για την παραγωγή βιοαιθανόλης πρώτης γενιάς σε αποκεντρωμένες μονάδες Πρώτος Οδηγός - 1 - - 2 - - 3-1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... - 3-2. ΠΡΟΙΜΙΟ... - 5-3. ΤΟ ΕΡΓΟ SWEETHANOL...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Κ. Αμπελιώτης, Λέκτορας Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι επιβαρύνσεις συνοπτικά Κατανάλωση φυσικών πόρων Ρύπανση Στην

Διαβάστε περισσότερα