Φάρμακο = δηλητήριο ή ίαμα. Όρια και περιθώρια στον χώρο του φαρμάκου. Φάρμακο: κακή πληροφόρηση = κακό φάρμακο. Φάρμακα & οδήγηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φάρμακο = δηλητήριο ή ίαμα. Όρια και περιθώρια στον χώρο του φαρμάκου. Φάρμακο: κακή πληροφόρηση = κακό φάρμακο. Φάρμακα & οδήγηση"

Transcript

1 Φάρμακο = δηλητήριο ή ίαμα Όρια και περιθώρια στον χώρο του φαρμάκου Φάρμακο: κακή πληροφόρηση = κακό φάρμακο Φάρμακα & οδήγηση Διαφήμιση συνταγογραφούμενων & μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων Πολυφαρμακία O επαγγελματικός ρουχισμός Τυποποίηση και Πιστοποίηση στον τομέα της Υγείας Φωτοπροστασία [περιοδική έκδοση για την ενημέρωση του καταναλωτη] - τεύχος 2 - Ιούνιος 2006 τί;

2 περιεχόμενα Editorial σελ.3 Φάρμακο = δηλητήριο ή ίαμα σελ.4 Όρια και περιθώρια στον χώρο του φαρμάκου σελ.9 Φάρμακο: κακή πληροφόρηση = κακό φάρμακο σελ.12 Φάρμακα & οδήγηση σελ.15 Διαφήμιση συνταγογραφούμενων & μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων σελ.16 Πολυφαρμακία σελ.18 Οι συνήθεις πρακτικές του φαρμακευτικού marketig σελ.20 O επαγγελματικός ρουχισμός δεν είναι μόνο για αισθητικούς λόγους αλλά και για προστασία και ασφάλεια όλων σελ.22 Τυποποίηση και Πιστοποίηση στον τομέα της Υγείας Τρέχουσα κατάσταση και προοπτικές σε Εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο σελ.24 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος Τσέκερης Κων / νος, Οικονομολόγος Α Αντιπρόεδρος Αγγελάκη Δήμητρα, Αντινομάρχης Αθηνών Β Αντιπρόεδρος Λαμπρινάκος Πέτρος, Σύμβουλος Υγείας Γενικός Γραμματέας Αδαμοπούλου Αικατερίνη, Νομικός Ειδικός Γραμματέας Δημητρουλόπουλος Μαρίνος, Υπάλληλος ΔΕΚΟ Ταμίας Κατωπόδης Διονύσιος, Πολιτικός Μηχανικός Μέλος Πάνου Θεόδωρος, Αρχιτέκτων Μηχανικός Φωτοπροστασία σελ.28 [περιοδική έκδοση για την ενημέρωση του καταναλωτη] τεύχος 2 - Ιούνιος 2006 τί; ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΕΝΩΣΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΝΕΟ ΙΝΚΑ ΙΝΚΑ Καλυψούς 105, , Αθήνα, Τηλ.: , Fax: E mail: http: //www.ika.org.gr ΕΚΔΟΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Τσέκερης Α. Kωνσταντίνος ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ & ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΥΛΗΣ Τσέκερη Σίλια ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ & ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ Κάππος Δημήτριος ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Κουτσιβίτη Μελίνα ΤΜΗΜΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ Πιπερίγκα Χριστίνα ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Αφεντάκης Δημήτρης, Καραμήτσας Δημήτρης Κατσιμπίρης Τάκης, Σταματίου Φωκίων ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ & ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ Σέρβου Νατάσσα ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ Χατζηγιαννάκος Αναστάσιος

3 editorial Φάρμακο, η εμπιστοσύνη που χάνεται ; Ενώ η κοινωνία εξελίσσεται και οι καταναλωτικές ανάγκες αυξάνονται, ο σημερινός πολίτης καταναλωτής νοιώθει αμήχανος και απροστάτευτος. Δεν προστατεύεται αποτελεσματικά ούτε από τους κρατικούς φορείς, ούτε και από τους φορείς της Αγοράς, διότι δεν έχει πλήρη, σωστή και έγκαιρη ενημέρωση. Δυστυχώς ακόμη και ο χώρος του φαρμάκου παρουσιάζει ανάλογες παρενέργειες: y Κυκλοφορούν φάρμακα μαϊμούδες, παραποιημένα με πλαστή συσκευασία. y Πωλούνται επικίνδυνα φαρμακευτικά σκευάσματα μέσω του διαδικτύου χωρίς την ύπαρξη ιατρικών συνταγών. y Στα δημόσια νοσοκομεία υπάρχει σπατάλη φαρμακευτικών σκευασμάτων, λόγω έλλειψης οργάνωσης και προγραμματισμού. y Ασφαλιστικοί οργανισμοί πληρώνουν ακριβά την αλόγιστη και σπάταλη χορήγηση των φαρμακευτικών σκευασμάτων. y Δημιουργούνται τεχνητές ελλείψεις αναγκαίων φαρμάκων προκαλώντας ταλαιπωρία και ανασφάλεια στους ασθενείς. y Οι φαρμακευτικές εταιρείες απειλούν να αποσύρουν τα θεωρούμενα φθηνά φάρμακα, αντικαθιστώντας τα με πολύ ακριβότερα. y Οι Έλληνες ξοδεύουν σημαντικά ποσά για την αγορά φαρμάκων. y Οι συνταγές φαρμάκων ακριβαίνουν συνεχώς. y Οι φαρμακοποιοί διαμαρτύρονται από την μη ομαλή διακίνηση των φαρμάκων με αποτέλεσμα να χάνουν την εμπιστοσύνη των ασθενών. y Οι γιατροί αντιμετωπίζουν προβλήματα στο θεραπευτικό τους έργο. Απορούμε πως φθάσαμε ως εδώ, και προβληματιζόμαστε που πορευόμαστε: y Χωρίς ανθρώπινη κοινωνική συμπεριφορά. y Χωρίς να δημιουργούμε κανόνες δεοντολογίας. y Χωρίς τη δημιουργία μελλοντικών προοπτικών. y Χωρίς υποχρεώσεις απέναντι στις μελλοντικές γενιές με τις σημερινές συμπεριφορές μας. y Ποιες είναι οι ενδείξεις κοινωνικής ευαισθησίας και σεβασμού στον καταναλωτή; y Οι κερδοσκοπικές τάσεις αλλά και τα φαινόμενα πλαστών και παραποιημένων σκευασμάτων δεν τιμούν την κοινωνία της αλληλεγγύης. Επειδή δεν θα σταματήσουν να υπάρχουν πάσχοντες που συνδέουν τη ζωή τους με το φάρμακο ως αγαθό μοναδικό και αναντικατάστατο, το μόνο που μένει είναι η ανατροπή των σημερινών παρενεργειών με τη λήψη δραστικών μέτρων από την πολιτεία και τους κοινωνικούς φορείς. Δεν τιμά κανέναν ο μη προβληματισμός από την τρέχουσα πραγματικότητα. Απαίτηση όλων είναι η ουσιαστική προστασία και η κατοχύρωση της δημόσιας υγείας και ο σεβασμός του πάσχοντα πολίτη. Τσέκερης Α. Kωνσταντίνος Εκδότης-Διευθυντής

4

5 φάρμακο = = δηλητήριο ή ίαμα Πέτρος Κασαρτζιάν Φαρμακοποιός Χημικός Φαρμάκων / Πρόεδρος ELIT Forum Υγείας Το φάρμακο είναι αγαθό μοναδικό, αναγκαίο και αναντικατάστατο για τον πάσχοντα. Κάθε αγαθό όμως μπορεί να είναι χρήσιμο και βλαβερό, ωφέλιμο και επικίνδυνο, εξαρτάται πάντοτε από την ορθή χρήση του. Φάρμακο: κάθε ουσία που χρησιμοποιείται για θεραπευτικό σκοπό. Ίαμα είναι ο πιο δόκιμος όρος καθώς περιλαμβάνει και άλλα μέσα πλην των φαρμάκων. Ιπποκράτης: «Πάντα φάρμακα είσι τα μετακινέοντα το παρεόν» Η θεραπεία σκοπό έχει να προλαμβάνει, να θεραπεύει ή να ελέγχει διάφορες παθολογικές καταστάσεις. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, πρέπει να μεταφέρονται στους ιστούς-στόχους επαρκείς δόσεις φαρμάκου, ώστε να εξασφαλίζουν θεραπευτικά αλλά όχι τοξικά επίπεδα. Το θεραπευτικό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με τη σωστή διάγνωση (ιατρός), την επιλογή του κατάλληλου σκευάσματος, τη σωστή χρήση του φαρμάκου (ιατρός -φαρμακοποιός-ασθενής) Σε ποιόν οφείλεται η ορθή χρήση των φαρμάκων (Συμμόρφωση); Πολύ συχνά οφείλεται στους ίδιους τους ασθενείς παρά τις μαρτυρίες ότι οι επαγγελματίες και τα συστήματα υγείας μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά των ασθενών. Συμμόρφωση Προηγούμενοι δόκιμοι όροι (Compliace) που εκφράζει την ανταπόκριση τις οδηγίες χρήσης φαρμάκων από τον Ιατρό ή/και φαρμακοποιό. Η σύγχρονη Ιατρο-φιλοσοφική ορολογία, υιοθετεί τον όρο Cocordace (Συγκατάθεση), αλλά στην παρουσίαση κρατάμε τον όρο Συμμόρφωση, για λόγους πρακτικούς. Συμμόρφωση & θεραπεία Συμμόρφωση είναι η σωστή ανταπόκριση του ασθενούς στο συνιστώμενο θεραπευτικό σχήμα. Η συμμόρφωση αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο οι ασθενείς ακολουθούν και τηρούν τις ιατρικές συμβουλές Η αξία τις συμμόρφωσης του ασθενούς στη θεραπευτική αγωγή του έχει μεγάλη βαρύτητα καθώς συνδέεται άμεσα με το μέγιστο επιθυμητό θεραπευτικό αποτέλεσμα Η συμμόρφωση συνεπάγεται καλή ανταπόκριση του φαρμάκου στη διαχείριση τις πάθησης του ασθενή Η συμμόρφωση ουσιαστικά σημαίνει την Ορθή Χρήση των φαρμάκων από τον ασθενή για να επιτύχει τη μεγιστοποίηση του θεραπευτικού δείκτη (αποτέλεσμα-ανεπιθύμητες ενέργειες / κόστος θεραπείας) Παράγοντες που συμβάλλουν στη μη συμμόρφωση των ασθενών στις θεραπευτικές οδηγίες. Παράγοντες που αφορούν τα φάρμακα y Μη κατανοητές οδηγίες y Μη πρακτικά σχήματα y Ανεπιθύμητες ενέργειες y Κόστος y Υποκειμενική προτίμηση Άλλοι μη φαρμακευτικοί παράγοντες o Παράλειψη οδηγιών ή παρανόηση o Ελλιπής εκπαίδευση o Κακή επικοινωνία με το θεράποντα ιατρό και με το σύμβουλο φαρμακοποιό. Έκθεση που δημοσιεύθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας αναφέρει τις απαιτούμενες ενέργειες για τη βελτίωση τις συμμόρφωσης στη θεραπεία και επισημαίνει ότι: «Τα συστήματα υγείας παγκοσμίως πρέπει να ασχοληθούν με το σημαντικό πρόβλημα τις κακής συμμόρφωσης των ασθενών απέναντι στη θεραπεία των χρόνιων παθήσεων. Η καλύτερη συμμόρφωση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των συνολικών δαπανών για την υγεία, κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες» Συμμόρφωση ανάμεσα στους ασθενείς με χρόνιες παθήσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι μόνο γύρω στο 50%, ενώ στις υπό ανάπτυξη χώρες ο ρυθμός είναι ακόμη μικρότερος. «Η ελλιπής συμμόρφωση προκαλεί ιατρικές και ψυχοκοινωνικές επιπλοκές τις νόσου, μειώνει την ποιότητα ζωής, αυξάνει την πιθανότητα ανάπτυξης αντίστασης στο φάρμακο και εξαντλεί (μειώνει) τους πόρους περίθαλψης», αναφέρει ο διευθύνων του Π.Ο.Υ για τις μη μεταδοτικές ασθένειες και την ψυχική υγεία, Dr Derek Yach. >>>>

6 Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ): Σε 20 χρόνια περίπου ο πληθυσμός των ηλικιωμένων άνω των 65 ετών θα αποτελεί περισσότερο από το 20% του συνολικού πληθυσμού. Περισσότερο από το 65% των δαπανών για την υγεία αφορούν ασθενείς άνω των 65 ετών Οι περισσότεροι ασθενείς της Τρίτης Ηλικίας παρουσιάζουν Πολυνοσηρότητα, με αποτέλεσμα την Πολυφαρμακία. Ελλιπής συμμόρφωση και Ανεπιθύμητες Ενέργειες (Α.Ε.) συνάρτηση της πολυφαρμακίας Ο μέσος ασθενής ηλικίας άνω των 70 ετών παίρνει 4,5 φάρμακα με συνταγή και 3,5 χωρίς συνταγή, αυξάνοντας τον κίνδυνο Α.Ε. από 2% που είναι σε ασθενείς με 2 ή λιγότερα φάρμακα, σε 13% όταν φθάνουν στα 6 ή περισσότερα Το πρόβλημα της μη ορθής λήψης φαρμάκων αυξάνεται όταν ο ασθενής επισκέπτεται πολλούς γιατρούς για την ίδια πάθηση μη ενημερώνοντάς τους για τα σκευάσματα που ήδη λαμβάνει Η σωστή θεραπεία, ποιότητα ζωής, φθάνει στο 95% όταν η χορηγούμενη αγωγή είναι απλή, ένα φάρμακο-μία φορά την ημέρα ενώ το ποσοστό μειώνεται δραματικά στο 25% όταν τα δοσολογικά σχήματα είναι πολλαπλά Οι πιο φτωχοί παίρνουν περισσότερα φάρμακα Μελέτη που διεξήγαγε το Πανεπιστήμιο Αθηνών σε 2000 οικογένειες έδειξε ότι: 4 στους 5 Έλληνες ηλικίας άνω των 65 ετών λαμβάνουν καθημερινά τουλάχιστον ένα φάρμακο, ενώ στις ηλικίες ετών η αντίστοιχη αναλογία είναι 1 στους 7. Οι πιο μορφωμένοι και εύποροι πολίτες καταναλώνουν αισθητά χαμηλότερες ποσότητες σκευασμάτων σε σχέση με τους πιο φτωχούς και λιγότερο μορφωμένους. Γιατροί του εαυτού τους Έρευνα της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας που πραγματοποιήθηκε σε πολίτες σε όλη την χώρα, έδειξε ότι: 1 στους 20 πολίτες (ποσοστό 5%) που αντιμετώπισε πρόβλημα υγείας προμηθεύτηκε κάποιο σκεύασμα χωρίς συνταγή γιατρού. 15% των πολιτών χρησιμοποιεί προηγούμενη συνταγή για να προμηθευτούν φάρμακα, ή παίρνει άλλο φάρμακο από αυτό που του συνέστησε ο γιατρός κατόπιν συμβουλής φίλου 28% των νοικοκυριών διαθέτει στο σπίτι αχρησιμοποίητα φάρμακα. Το 36% πιστεύει ότι οι τιμές των φαρμάκων δεν είναι ανεκτές Ποια φάρμακα χρησιμοποιούμε περισσότερο Καρδιολογικά % Για το σάκχαρο % Ορμονικά % Για το μυοσκελετικό σύστημα % Για τη πίεση % Για το θυρεοειδή % Βιταμίνες % Ποιος πληρώνει τα φάρμακα; Το ταμείο μου και εγώ δίνοντας κάποιο ποσό, ως συμμετοχή % Πλήρωσα εγώ όλα τα έξοδα και δεν αποζημιώθηκα από πουθενά % Πλήρως το ταμείο μου % Μερικώς το ταμείο μου και χρησιμοποίησα και ιδιωτική ασφάλιση ,3% Η ιδιωτική ασφάλιση ,3% Ποιος πληρώνει τα φάρμακα; Πράγματι, από έρευνα που διεξήγαγε ο Τομέας Οικονομικών της Υγείας εντοπίστηκε ότι σε κάθε οικογένεια αντιστοιχεί ένα μόνιμο κονδύλι πάνω από 30 το μήνα για φάρμακα. Αυτό το ποσό καλύπτεται μερικώς από τα ασφαλιστικά ταμεία, άλλά ένα μεγάλο μέρος επιβαρύνει τους ίδιους τους ασφαλιζόμενους Ποιος πληρώνει τα φάρμακα; Λαμβάνοντας υπ όψιν το σημερινό καθεστώς των ασφαλιστικών ταμείων η έρευνα έδειξε ότι: y 1 στους 2 ασθενείς (46%) δε θέλει να μπει στη διαδικασία κάλυψης του κόστους από τα ταμεία, διότι το ποσό είναι μικρό y Το 23% θεωρεί τη διαδικασία συνταγογράφησης ή ελέγχου χρονοβόρα y Το 13% γιατί το φάρμακο δεν καλύπτεται από τη λίστα y Το 6% γιατί δεν υποστηρίζεται από ασφάλιση Παιδιά Συνεργασιμότητα (συμμόρφωση) παιδιών Στην παιδιατρική, η μη συμμόρφωση με τη φαρμακευτική αγωγή είναι ανησυχητικά υψηλή (50%-75%) Ακόμα υψηλότερα επίπεδα μη συμμόρφωσης παρατηρούνται σε χρόνιες καταστάσεις (π.χ. νεανικός διαβήτης, άσθμα) οι οποίες απαιτούν σύνθετες αγωγές για μεγάλα χρονικά διαστήματα και μεταβάλλουν τους υφιστάμενους τρόπους συμπεριφοράς. Η κάθε περίπτωση είναι μοναδική και κάθε ασθενής πρέπει να θεωρείται πιθανώς ασυμμόρφωτος. Συμμόρφωση σε αναπνευστικούς ασθενείς Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, Τομέας Οικονομικών της Υγείας και από το Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιώς, Πνευμονολογική Κλινική με σκοπό τη συγκριτική οικονομική αξιολόγηση δύο συσκευών διαφορετικής τεχνολογίας χορηγήσεων φαρμακευτικών ουσιών δια εισπνοής, επισημάνθηκε ότι: Ένας μεγάλος αριθμός (30-68%) δε χρησιμοποιεί σωστά τις δοσιμετρικές συσκευές γεγονός που επηρεάζει το θεραπευτικό αποτέλεσμα και αυτό είναι ιδιαίτερα έκδηλο στους ηλικιωμένους ασθενείς και στα παιδιά ή σε ασθενείς που δεν έχουν κατανοήσει τη συμβολή τους στην ορθή χρήση των συσκευών ή δεν έχουν εκπαιδευτεί κατάλληλα από το νοσηλευτικό προσωπικό. Εξελιγμένα Φαρμακευτικά Σκευάσματα Η έρευνα που αναπτύχθηκε στον κλάδο των φαρμακευτικών θεραπειών πέτυχε αξιόλογα αποτελέσματα. Η αναγκαιότητα ανάπτυξης νέων φαρμακοτεχνικών μορφών και νέων οδών χορήγησης, συνέβαλε στη μεγιστοποίηση της αποτελε-

7 σματικότητας και τη μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών. Π. χ.: y Διαδερμικά Συστήματα Χορήγησης (Trasdermal Drug Delivery Systems TDDS): έμπλαστρα τα οποία επικολλούμενα στο δέρμα επιτρέπουν στα δραστικά συστατικά να διαπεράσουν με ελεγχόμενο ρυθμό τα στρώματα της επιδερμίδας και μέσω της συστηματικής κυκλοφορίας του αίματος να φθάσουν στο πάσχον σημείο. y Εισπνεόμενα και Ρινικώς Εισπνεόμενα Σκευάσματα. Ιδανικά για παθήσεις όπως το άσθμα και την οστεοπόρωση. Δρουν άμεσα στον ιστό/όργανο - στόχο επιτυγχάνοντας μέγιστο θεραπευτικό αποτέλεσμα με ελάχιστες ανεπιθύμητες ενέργειες Τα εξελιγμένα φαρμακευτικά σκευάσματα με νέες φαρμακοτεχνικές μορφές βοηθούν στην: y Καλύτερη συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία y Μη επιβάρυνση με ανεπιθύμητες ενέργειες λόγω της πολλαπλής ημερήσιας χορήγησης y Μεγιστοποίηση της θεραπευτικής αποτελεσματικότητας, η οποία συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής με συνέπεια την υγιή μακροβιότητα Εναλλακτικές θεραπείες «Ευ ζην»: θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως ο «ευτυχέστερος» συνδυασμός από δηλητήρια, που δε σκοτώνουν τον άνθρωπο, αλλά τον πόνου του. Ομοιοπαθητική: Σύστημα θεραπευτικής μεθόδου, διατυπωμένο αρχικώς από τον Ιπποκράτη ο οποίος πρώτος είπε «τα όμοια τοις ομοίοις εισίν ιάματα» και αναγόμενο σε δόγμα τον 18ο αιώνα από το γερμανό Χάννεμαν. Συνίσταται στη χορήγηση δραστικών ουσιών ή άλλων παραγόντων σε πολύ μεγάλη αραίωση, οι οποίες δύνανται να προκαλέσουν στον υγιή άνθρωπο συμπτώματα ανάλογα της νόσου. Αν και η ομοιοπαθητική δεν είναι επίσημα αναγνωρισμένη ως φαρμακευτική θεραπευτική επιστήμη (διότι το αποτέλεσμα δεν μπορεί να τεκμηριωθεί φαρμακολογικά και φαρμακοκινητικά) εν τούτοις τα ομοιοπαθητικά φάρμακα έχουν ενεργειακή δράση και αποτελούν εναλλακτική θεραπεία. Φυτοθεραπεία Υπάρχουν φυτά σε ολόκληρο τον κόσμο εκ των οποίων το 80% είναι θεραπευτικά Το 72% των πιο αποτελεσματικών φαρμάκων που κυκλοφορούν σήμερα στη φαρμακευτική αγορά προέρχεται από δραστικά συστατικά φυτών. Π.χ. Buscopa, Hydergi, Colchicie κλπ Το ισχυρότερο αντικαρκινικό που υπάρχει σήμερα είναι το Taxol. Περιέχει το αλκαλοειδές taxol, το οποίο προέρχεται από το έλατο Taxus bacata (ευδοκιμεί και στην Ελλάδα). Είναι όμως τόσο τοξικό που αν δε χορηγηθεί με προσοχή μπορεί να σκοτώσει εκτός από τα καρκινικά κύτταρα και τον ίδιο τον άνθρωπο. Μεταλλοθεραπεία. Συνιστάται στην επίθεση μεταλλικής πλάκας (χρυσού, αργύρου) στα πάσχοντα μέρη του σώματος ανάλογα με την ασθένεια. Αρχαία θεραπευτική μέθοδος που αναπτύχθηκε από τους Αιγυπτίους και τους Άραβες και κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Ο Γαληνός απέδιδε μεγάλη θεραπευτική σημασία στις πλάκες μολύβδου κατά των αδενικών διηθήσεων. Τα μέταλλα είναι απολύτως απαραίτητα για τον οργανισμό γιατί συμβάλουν στην παραγωγή των ενζύμων στα κύτταρα. Συμπέρασμα Αφού λοιπόν ο πολίτης ασθενής πιστεύει ότι οι τιμές των φαρμάκων δεν είναι προσιτές και ότι τα ταμεία, αν και καλύπτουν μέρος της φαρμακευτικής δαπάνης, δεν προσφέρουν ουσιαστικά οικονομική απαλλαγή στην τσέπη του καταναλωτή, στρέφονται : Είτε σε εναλλακτικές θεραπείες, Είτε στην επιστημονική συμβουλή του φαρμακοποιού (που τους καθοδηγεί περισσότερο στην πρόληψη με τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής και βιταμινών, καθώς και προϊόντων ομορφιάς) >>>>

8 Profile Καταναλωτών Συμπληρωμάτων Διατροφής 60 % Γυναίκες 40 % Άνδρες 19 % ηλικίες ετών 47 % ηλικίες ετών 30 % ηλικίες ετών 30 % Κάτοικοι Αθήνας 16 % Κάτοικοι Θεσσαλονίκης 22 % Αστικών Περιοχών 32 % Ημιαστικών 27 % Ανώτερης κοινωνικοοικονομικής τάξης 50 % Μέσης κοινωνικής τάξης 23 % Κατώτερης κοινωνικής τάξης Profile Καταναλωτών Aναλγητικών Προϊόντων 55 % Γυναίκες 40 % Άνδρες Προβληματισμοί Κατόπιν δημοσιευμάτων ότι γνωστό αντιφλεγμονώδες φάρμακο μπορεί να ευθύνεται για καρδιολογικά νοσήματα σε Αμερικάνους, εκ των οποίων το 30-40% τελικά απεβίωσε, η Αμερικάνικη φαρμακοβιομηχανία υπεύθυνη για την κυκλοφορία του, αποσύρει το σκεύασμα από την παγκόσμια αγορά. Τώρα, οι αρμόδιες υγιεινομικές υπηρεσίες μελετούν την επανατοποθέτηση του φαρμάκου στην αγορά, απλώς ανανεώνοντας το φύλλο οδηγιών. Η παλιά γνωστή καλή ασπιρίνη ενδέχεται να αποσυρθεί από την Ελληνική Αγορά γιατί είναι φθηνή και δεν αποφέρει κέρδη. Η πολύ χαμηλή τιμή της ασπιρίνης δεν επιτρέπει την εισαγωγή στη χώρα μας νέων μορφών της. Η ασπιρίνη δεν περιλαμβάνεται στην λίστα συνταφογραφούμενων σκευασμάτων. Για τη βελτιστοποίηση της θεραπείας, η φαρμακευτική αγωγή σε συνδυασμό με την τεχνολογία, μας δίνει τη δυνατότητα να αυξήσουμε τα ποσοστά ίασης με τη χρήση μεθόδων όπως: Μηχανήματα software για καλύτερη συμμόρφωση άρα και παρακολούθηση του ασθενούς Συστήματα εξατομικευμένης ημερήσιας δοσολογίας (π.χ. πολύblisters ή άλλες συσκευασίες με ή χωρίς χρονομέτρηση) Ειδικές φαρμακοτεχνικές μορφές όπως υψηλής τεχνολογίας συσκευές για εισπνεόμενα φάρμακα ή τελευταίου τύπου διαδερμικά συστήματα τρίτης γενιάς 14 % ηλικίες ετών 41 % ηλικίες ετών 40 % ηλικίες ετών 31 % Κάτοικοι Αθήνας 7,8% Κάτοικοι Θεσσαλονίκης 22 % Αστικών Περιοχών 40 % Ημιαστικών ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ IAΤΡΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ 18 % Ανώτερης κοινωνικοοικονομικής τάξης 48 % Μέσης κοινωνικής τάξης 34 % Κατώτερης κοινωνικής τάξης Προβληματισμός Σύμφωνα με στοιχεία της IMS Iteratioal το 12μηνο Αύγουστος 2003-Αύγουστος 2004 η παγκόσμια αγορά φαρμακευτικών προϊόντων τρέχει με ρυθμό αύξησης 8% Τάση αύξησης της φαρμακευτικής αγοράς 1 5 μεγαλύτερες εθνικές αγορές της Ε.Ε % ΗΠΑ & Καναδάς % Ιαπωνία % Ελλάδα % 2 1.Θεραπευτική κατηγορία με τις μεγαλύτερες πωλήσεις: προϊόντα κατά της χοληστερίνης με τάση ανόδου 12,9% 2. Υπερδιπλάσια της Ε.Ε. επί σειρά ετών Άρα η ορθή χρήση των φαρμάκων επιτυγχάνεται με τη σωστή επικοινωνία Χρήσιμες πρακτικές Σωστή χρήση των φαρμάκων επιτυγχάνεται με τη σωστή επικοινωνία μεταξύ ιατρού ασθενή φαρμακοποιού. Ο ασθενής θα επιτύχει καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα αν, ανεξάρτητα από τις οδηγίες που δέχεται από το γιατρό και το φαρμακοποιό: y Διαβάζει προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης των φαρμάκων y Ελέγχει αν εκτελεί σωστά τις οδηγίες που του έδωσε ο γιατρός y Αν εξακολουθεί να έχει απορίες επικοινωνεί ξανά με το γιατρό ή το φαρμακοποιό Συμπερασματικά η σωστή χρήση των φαρμάκων δεν αποτελεί απλή σύσταση του ιατρού και του φαρμακοποιού, αλλά ανάγκη για την ανακούφιση και την θεραπεία χωρίς υποτροπές και με τις ελάχιστες ανεπιθύμητες ενέργειες. Χ

9 όρια & περιθώρια στον χώρο του φαρμάκου Άρθρο του Ερευνητή και μέλους του ΙΝΚΑ, κ. Κάππου Δημήτρη, το οποίο βασίστηκε στα αποτελέσματα της εκπόνησης έρευνας με θέμα «Στρατηγικές Marketig των Φαρμακευτικών Εταιρειών», στα πλαίσια του προγράμματος Media Network for Sustaiable Cosumptio & Corporate Social Resposibility, υπό την αιγίδα της Cosumers Iteratioal (CI) Έννοια και σημασία της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ) «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ) είναι η οικειοθελής δέσμευση των επιχειρήσεων για ένταξη στις επιχειρηματικές τους πρακτικές κοινωνικών και περιβαλλοντικών δράσεων, που είναι πέρα και πάνω από όσα επιβάλλονται από τη νομοθεσία και έχουν σχέση με όλους όσους επηρεάζονται από τις δραστηριότητές τους (εργαζόμενοι, μέτοχοι, συνεργάτες, προμηθευτές, επενδυτές, καταναλωτές, κοινότητες μέσα στις οποίες είναι δραστηριοποιημένες, κ.λ.π.)». Η κοινωνική ευθύνη πρέπει να είναι μία από τις βαθιά ριζωμένες αξίες των εταιρειών, να υποστηρίζουν φιλανθρωπικούς οργανισμούς, να ενισχύουν φιλανθρωπικές οργανώσεις με σκοπό την υποστήριξη οικονομικά και κοινωνικά ασθενών ομάδων, να παρακινούν τους εργαζόμενους να προσφέρουν εθελοντική εργασία. Πιο συγκεκριμένα, η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ) αναφέρεται στην σχέση της Εταιρείας με: Τους εργαζομένους της (ασφάλεια και υγιεινή, κλίμα σταθερότητας και εξασφάλισης εισοδήματος, δημιουργικότητα, κ. λ. π.). Με οικονομικές συνδρομές, οι εταιρείες οφείλουν να βοηθούν στη δημιουργία ενημερωτικών κέντρων εκπαίδευσης και επιμόρφωσης του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, σχετικά με τις τελευταίες θεραπευτικές αγωγές για την καταπολέμηση των θανατηφόρων ασθενειών. Τους πελάτες της (αξιοπιστία, σεβασμός στον πελάτη, ικανοποιητικές υπηρεσίες μετά την πώληση, κ. λ. π.). Η κοινωνική προσφορά στους ασθενείς, τους γιατρούς, τους εργαζόμενους, τους επενδυτές, τους συνεργάτες και τις κοινότητες όπου δραστηριοποιείται μια φαρμακευτική εταιρεία, πρέπει να υπηρετεί τον ευρύτερο ρόλο της και να συμβάλλει στη βελτίωση των συνθηκών μέσω της υποδειγματικής εταιρικής διακυβέρνησης. Τοπικές κοινωνίες (τοπικοί φορείς, περιβάλλον, κ. λ. π.). Οι εταιρείες πρέπει να νιώθουν υποχρεωμένες στο να συνεισφέρουν στην υγεία της κοινωνίας ευρύτερα με εκπαιδευτικά προγράμματα, υποστηρίζοντας κοινωνικές δράσεις υγείας με σκοπό την πληροφόρηση, πρόληψη και την ορθή αντιμετώπιση ασθενειών. Επίσης, να υποστηρίζουν τις πρωτοβουλίες Μη Κυβερνητικών Οργανισμών (ΜΚΟ) και να ενισχύουν εθελοντικά σωματεία. Ειδικές ομάδες πληθυσμού (άτομα με ειδικές ανάγκες, υποτροφίες και βραβεία σε αριστούχους φοιτητές, κ. λ. π.). Η οργάνωση εκδηλώσεων και ημερίδων για την Τρίτη Ηλικία, στο εκρηκτικό ζήτημα της γήρανσης του πληθυσμού και των επιπτώσεών του στα συστήματα Υγείας, ώστε οι φαρμακευτικές εταιρείες να συμβάλλουν ουσιαστικά - μέσω της διατύπωσης μιας στρατηγικής προσέγγισης - στην ευαισθητοποίηση του κοινωνικού συνόλου απέναντι στην τρίτη ηλικία. Βασικό μέλημά τους να αποτελεί η ενημέρωση της κοινής γνώμης σχετικά με τις ασθένειες και την πρόληψή τους, και κατ επέκταση η επίτευξη ενός καλύτερου επιπέδου ζωής για κάθε πολίτη, προσθέτοντας χρόνια στη ζωή και ζωή στα χρόνια. Επιπρόσθετα, να προβαίνουν σε δωρεές ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και αυτοκινήτων σε Νοσοκομεία, για την εξυπηρέτηση των σκοπών τους. Πολιτιστικές / αθλητικές δραστηριότητες, χορηγίες, φιλανθρωπίες, κ. λ. π.. Να πραγματοποιούν οι εταιρείες σημαντικές συνεισφορές για την ανακούφιση των πληθυσμών που επλήγησαν από μία σειρά παγκόσμιων καταστροφών. Σε συνεργασία με >>>>

10 όρια & περιθώρια στον χώρο του φαρμάκου Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς (ΜΚΟ) καθώς και τις εκάστοτε τοπικές αρχές, να συνδράμουν στην δημιουργία νοσοκομειακών υποδομών. Οι επιχειρήσεις έχουν πέρα από τους ηθικούς λόγους και οικονομικούς για να είναι δραστηριοποιημένες με το θέμα της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης. Οι οικονομικοί λόγοι αναφέρονται στην θετική τους τοποθέτηση απέναντι στην κοινωνία και το περιβάλλον μέσω των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων, της διαχείρισης κινδύνων και της στρατηγικής τους για διατήρηση και επαύξηση της φήμης τους. Μια ισχυρή πολιτική ΕΚΕ μπορεί να οικοδομήσει πιστότητα και εμπιστοσύνη στο σήμα μιας επιχείρησης. Οι εν λόγω εταιρείες συνειδητοποιούν ότι τα πιθανά οφέλη της ΕΚΕ, που σε τελική ανάλυση συνδέονται με βελτιωμένη οικονομική απόδοση, περιλαμβάνουν την ενίσχυση της εταιρικής εικόνας, τη βελτίωση της ικανότητας προσέλκυσης και διατήρησης καλών εργαζομένων, την ευκολότερη πρόσβαση σε ξένες αγορές και σε κοινωνικά υπεύθυνο κεφάλαιο. Παράλληλα με την βελτίωση της εικόνας και φήμης μιας εταιρείας μέσω της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, η υιοθέτηση της μπορεί να οικοδομήσει σε όλους όσους εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα με τις δραστηριότητές της (συμμετόχους) πιστότητα και εμπιστοσύνη. O καταναλωτής αναζητά μια απάντηση στο εκάστοτε ερώτημά του. Τι είναι το φάρμακο και με ποιόν τρόπο γίνεται αποτελεσματικό; Κατά πόσο εφαρμόζεται η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στις Φαρμακευτικές Εταιρείες; Εφαρμόζουν οι Φαρμακευτικές Εταιρείες Πρακτικές Διαφήμισης και Marketig και αν ναι κατά πόσο επηρεάζουν την στάση των καταναλωτών ως προς την εικόνα που σχηματίζουν για την ισχύουσα κατάσταση του φαρμάκου στην Ελλάδα; Τι είναι το φάρμακο Φάρμακο νοείται κάθε προϊόν βιομηχανικής εφαρμογής της έρευνας των Ιατρο / Φαρμακευτικών και Βιολογικών Επιστημών, που προορίζεται για την πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των ανθρωπίνων παθήσεων ή που γενικά επηρεάζει την δομή ή / και τη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Θεραπευτική Αγωγή Το θεραπευτικό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με τη σωστή διάγνωση, από τον ιατρό, την επιλογή του κατάλληλου σκευάσματος, την σωστή χρήση του φαρμάκου. Η σχέση που οδηγεί στην θεραπευτική συνεργασία για την σωστή φαρμακευτική αγωγή, μήπως είναι συνισταμένη και άλλων παραγόντων; Μήπως ο ρόλος της προβολής και προώθησης φαρμάκων συμβάλει σε αυτό που ονομάζουμε «θεραπευτική αγωγή»; Φαρμακευτικό Marketig Ως Φαρμακευτικό Marketig ορίζεται το σύνολο των δραστηριοτήτων που στοχεύουν στην επιλογή, στην κυκλοφορία, στη συνταγογράφηση και την ορθή χρήση γενικά των φαρμακευτικών προϊόντων που προορίζονται για χρήση από τον άνθρωπο. Η χρήση των φαρμάκων στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα αυξημένη σε σχέση με πέρυσι. Με το μεγαλύτερο αριθμό ιατρών, φαρμακοποιών, φαρμακείων και φαρμακαποθηκών κατ αναλογία κατοίκων και με αύξηση πωλήσεων της τάξεως 20%, από το Η διαφήμιση των φαρμάκων όμως βάσει Εθνικής Νομοθεσίας, δεν επιτρέπεται να γίνει μέσω των μαζικών μέσων ενημέρωσης. Έτσι οι τρόποι προώθησης των φαρμάκων είναι πολύ συγκεκριμένοι (Marketig με δυναμικές μεθόδους καθώς και επιστημονικά συνέδρια). Ως δυναμικό Marketig θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε την προώθηση των φαρμάκων μέσω των ιατρικών επισκεπτών. Με αυτό τον τρόπο οι φαρμακοβιομηχανίες ενημερώνουν τους ιατρούς για την αξιοπιστία και την καταλληλότητα των προτεινόμενων φαρμάκων. Ο άλλος τρόπος προώθησης των φαρμάκων, είναι τα ιατρικά επιστημονικά συνέδρια, τα οποία πολλές φορές γίνονται με την χορηγία των φαρμακευτικών εταιρειών. Τέλος οι καταχωρήσεις διαφημίσεων των ιδιοσκευασμάτων στα ιατρικά περιοδικά ή οι ανακοινώσεις στον τύπο με ταχυδρομικές αποστολές σχετικών εντύπων, δειγμάτων ή και δώρων. Αλόγιστη χρήση φαρμάκων Γιατροί και φαρμακοποιοί αποτελούν τους ενδεικτικούς κρίκους χορήγησης των φαρμάκων. Οι ηλικιωμένοι συχνά αναζητούν συμβουλές για τα προβλήματα υγείας τους από τους γιατρούς και τους φαρμακοποιούς που ξέρουν και εμπιστεύονται. Οι Έλληνες αγοράζουν πολύ περισσότερα φάρμακα από όσα χρειάζονται και η κατανάλωση αυξάνεται χρόνο με το χρόνο. Σε αυτό βοηθάει και η σχετικά χαμηλή τιμή του φαρμάκου, σε σχέση με άλλες Ευρωπαϊκές Χώρες. Επίσης η αύξηση των πωλήσεων του φαρμάκου συντελείται και από το γεγονός ότι τα φάρμακα έστω και αν τυπικά τα περισσότερα είναι συνταγογραφούμενα δίδονται πολύ εύκολα ακόμη και χωρίς συνταγή από τους φαρμακοποιούς! Εξαιτίας της ιδιομορφίας του φαρμάκου, ως «προϊόντος», οι καταναλωτές δεν πρέπει να εμπιστεύονται το ένστικτό τους, προκειμένου να καταφύγουν στη χρήση κάποιου σκευάσματος. Πόσες φορές έχουμε καταφύγει σε κάποιον γνωστό, φίλο ή συγγενή μας για να μας δώσει την γνώμη του για την αγορά φαρμάκου, αντικαθιστώντας ουσιαστικά την ύπαρξη του φαρμακοποιού και του ιατρού μας; Ελληνική πραγματικότητα Η προστασία της υγείας του πολίτη καταναλωτή, περνάει από διάφορα και διαφορετικά στάδια και προβλήματα. Αρχικά μπορούμε να αναφέρουμε τις ελλείψεις σημαντικών και αναντικατάστατων

11 φαρμάκων καθώς επίσης και μεγάλες καθυστερήσεις στην κυκλοφορία καινοτόμων φαρμάκων, που κυκλοφορούν στις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές Χώρες. Επίσης, η «τιμολογιακή εξασθένιση» των παλιών φαρμάκων, που τα κάνει εμπορικά μη ελκυστικά στις επιχειρήσεις. Αυτό έχει ως συνέπεια οι επιχειρήσεις να μην έχουν κανένα λόγο να τα εμπορεύονται και σταδιακά να τα αποσύρουν. Έτσι, εισάγονται κάποια νέα φάρμακα που είναι κατά 30%-40% ακριβότερα. Τέλος ιδιαίτερα έντονο είναι το θέμα των χρεών των κρατικών νοσοκομείων προς τις φαρμακευτικές εταιρίες και τους προμηθευτές ιατρικού και επιστημονικού υλικού. Λειτουργία του ΕΟΦ Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) έχει την ευθύνη για τον έλεγχο και την κυκλοφορία των φαρμάκων στην χώρα μας, καθώς και για την ενημέρωση των πολιτών όταν προκύπτουν σοβαρές παρενέργειες. Παρενέργειες φαρμάκων, οι οποίες σύμφωνα καταγράφονται από τον ΕΟΦ, ή τουλάχιστον οφείλουν να καταγράφονται από γιατρούς, φαρμακοποιούς και νοσηλευτές με το σύστημα της κίτρινης κάρτας. Η κίτρινη κάρτα είναι ένα μέσο για την συλλογή πληροφοριών σχετικά με τις ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων. Αν δεν ακολουθηθεί η νόμιμη διαδικασία από τους γιατρούς / φαρμακοποιούς και νοσηλευτές, τότε ο ΕΟΦ μπορεί να επιβάλει κυρώσεις. Με αυτό το σύστημα προσπαθεί ο ΕΟΦ να δημιουργήσει ένα αποτε λεσματικό σύστημα φαρμακο επαγρύπνησης ώστε να καταγράφο νται από ιατρούς, φαρμακοποιούς και εταιρείες τυχόν παρενέργειες από φάρμακα. Επίσης το κομμάτι των παραπόνων καταγγελιών το διαχειρίζεται ο ΕΟΦ, βοηθούμενος πολλές φορές και από τις Ενώσεις Καταναλωτών, ο οποίος τις τηλεφωνικές καταγγελίες, δυστυχώς δεν τις κρατάει σε αρχείο. Ο λόγος έγκειται τόσο στον αριθμό καταγγελιών όσο και στην αξιοπιστία της έγκυρης πληροφόρησης που προκύπτει από ανάλογες καταγγελίες. Το θετικό βέβαια της υπόθεσης των τηλεφωνικών καταγγελιών είναι από κάποιο περιστατικό θα κινηθούν διαδικασίες έρευνας της παρτίδας του συγκεκριμένου φαρμάκου. Οι καταγγελίες που λαμβάνονται και αρχειοθετούνται από τον ΕΟΦ, πρέπει να είναι έγγραφες και καταχωρούνται στην φόρμα εντύπου Καταγραφής Αιτήματος, με στόχο την διενέργεια έρευνας του εκάστοτε φαρμάκου. Τα αποτελέσματα της έρευνας, γίνονται γνωστά στους ενδιαφερόμενους τους καταναλωτές και κοινοποιούνται στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας. Καταναλωτές Φάρμακο Ποια είναι όμως η θέση των καταναλωτών στο όλο ζήτημα του φαρμάκου. Είναι ενήμεροι από τις Εταιρείες για την έρευνα σε νέα φάρμακα; Είναι πρέπει να είναι (;) γνώστες των χρημάτων που δαπανώνται στην έρευνα; Μπορούν να εμπιστευτούν την εικόνα που δημιουργείται στις Φαρμακευτικές Εταιρείες μέσω των στρατηγικών διαφήμισης και Marketig των προϊόντων τους, ή πρέπει να είναι δύσπιστοι σχετικά με την εικόνα των εν λόγω εταιρειών; Ευαισθησία Φαρμακευτικών Εταιρειών Αξίζει να αναφερθεί ότι οι Εταιρείες δεν θέλουν να χαλάσουν την δημόσια εικόνα τους, άρα πρέπει να δείχνουν ευαισθησία, αφενός πολιτιστική και αφετέρου πολιτική. Αποτέλεσμα της ευαισθησίας των φαρμακευτικών εταιρειών είναι και η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη που έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη πρέπει να είναι υψηλού επιπέδου. Οι εταιρείες έχουν συνειδητοποιήσει πόσο σημαντική είναι η αύξηση του επιπέδου κοινωνικής ευθύνης και ενδεχόμενης ασφάλειας που παρέχεται στο μυαλό του καταναλωτή από ανάλογες πρακτικές. Σχέση Φαρμακευτικών Εταιρειών - Καταναλωτών Απαιτείται επομένως μεγάλη προσπάθεια από τις φαρμακευτικές εταιρείες να ισχυροποιήσουν την υπεύθυνη εικόνα τους, να αυξήσουν το κοινωνικό τους έργο, ώστε και τις πωλήσεις τους να εξασφαλίσουν σε υψηλά επίπεδα, αλλά πρωτίστως να καταστήσουν τους καταναλωτές ικανοποιημένους. Ικανοποίηση που θα προέλθει από την ασφάλεια στην γνώση, στην εμπειρία, στην μετάδοση και αξιοπιστία των πληροφοριών, στην σωστή προβολή των φαρμάκων, στην ανθρώπινη προσέγγιση της αγοράς φαρμάκου. Εν συνεχεία, με την σειρά τους οι καταναλωτές πρέπει να φροντίσουν αφού θα έχουν ενημερωθεί σωστά να μην αποφασίζουν αυτοβούλως για την χορήγηση και χρήση φαρμάκου. Ο ασθενής θα επιτύχει καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα αν, ανεξάρτητα από τις οδηγίες που δέχεται από το γιατρό και το φαρμακοποιό, διαβάζει προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης των φαρμάκων, ελέγχει αν εκτελεί σωστά τις οδηγίες που του έδωσε ο γιατρός και τέλος αν εξακολουθεί να έχει απορίες να μην διστάζει να επικοινωνήσει ξανά με το γιατρό ή το φαρμακοποιό του. Από ότι διαφαίνεται ο δρόμος της σωστής ενημέρωσης των καταναλωτών, της χορήγησης των φαρμάκων με μέτρο και της κοινωνικής ανθρώπινης προσέγγισης από τις φαρμακευτικές εταιρείες στους ανθρώπους που τις συντηρούν είναι μακρύς. Όρια και περιθώρια Η Εταιρική Kοινωνική Ευθύνη σε συνδυασμό με την Αειφόρο Κατανάλωση, ας ελπίσουμε ότι θα θέσουν τα μελλοντικά πλαίσια εφαρμογής ορθών και διάφανων σχέσεων μεταξύ φαρμακευτικών εταιρειών ιατρικών επισκεπτών γιατρών φαρμακοποιών καταναλωτών. Σε μια εποχή που η εντιμότητα και η εμπιστοσύνη δοκιμάζονται και αμφισβητούνται ευρύτερα, η ευθύνη της εταιρικής διακυβέρνησης και ηθικής πρέπει να αποδεικνύεται εμπράκτως μέσω της επιχειρηματικής διαφάνειας και ηθικής. Χ

12 κακή πληροφόρηση = κακό φάρμακο Η ασφάλεια ενός φαρμάκου μπορεί να περιγραφεί και να αξιολογηθεί με βάση το όφελος που προσφέρει στην θεραπεία μιας ασθένειας σε σύγκριση με το πιθανό ρίσκο των αντενδείξεων που προέρχονται από τη χρήση του. Για να αποφασίσει κανείς το αποδεκτό επίπεδο ρίσκου ενός φαρμάκου πρέπει πρώτα να σταθμίσει τα οφέλη ενός φαρμάκου με τις πιθανές αντενδείξεις του. Το αποδεκτό επίπεδο ρίσκου εξαρτάται μεταξύ άλλων και από τον τύπο ασθένειας που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Η ασφάλεια των φαρμάκων εκτιμάται κατά κύριο λόγο μέσω πειραμάτων σε ζώα και κλινικών δοκιμών πριν εγκριθεί η προώθηση τους. Συνήθως, αυτή η διαδικασία παίρνει χρόνια και μετά την προώθηση τους για να καθιερωθεί η πραγματική τους αξία και χρησιμότητα ως νέα φάρμακα. Ο κλάδος της φαρμακοβιομηχανίας κατέχει δύο σημαντικούς ρόλους στην διαχείριση της ασφάλειας των φαρμάκων: Πρέπει να συγκεντρώνει, να ερευνά και να ενημερώνει έγκαιρα, με πληροφορίες που σχετίζονται με τις αντενδείξεις των φαρμάκων με σκοπό την προστασία των ασθενών και την ενημέρωση τους για την ασφάλεια των φαρμάκων και Πρέπει να αναφέρει όλα τα επιβλαβή και επιζήμια περιστατικά στις αρμόδιες αρχές σε τακτά χρονικά διαστήματα, με βάση το νομικό πλαίσιο κάθε χώρας. Ο εταιρίες φαρμάκων έχουν επιπλέον την ευθύνη της διασφάλισης της ποιότητας των φαρμάκων σε όλη τη διαδικασία παρασκευής και διανομής τους και της διασφάλισης, ότι οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας κατανοούν την ασφαλή χρήση τους. Πειράματα σε ζώα Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εκτίμησης Φαρμακευτικών Προϊόντων (EMEA) καθώς και άλλες αντίστοιχες υπηρεσίες ανά τον κόσμο, απαιτούν τα νέα φάρμακα, για λόγους ασφάλειας, να δοκιμάζονται σε ζώα προτού να δοκιμαστούν σε ανθρώπους. Επίσης, τα νέα φάρμακα για να πάρουν έγκριση για να διοχετευτούν στην αγορά πρέπει πρώτα να έχουν δοκιμαστεί σε ζώα. Σύμφωνα πάντως με διάφορους οργανισμούς προστασίας των δικαιωμάτων των ζώων, τα πειράματα σε ζώα θεωρούνται ως μια ξεπερασμένη μέθοδος αφού υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές λύσεις. Οι πιο συνηθισμένες εναλλακτικές μέθοδοι είναι: i-vitro tests, με τη βοήθεια διαφόρων λογισμικών, αρχεία με πειράματα τα οποία έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, χρήση ζωικών κυττάρων, οργάνων ή ακόμη και ιστών. Ωστόσο, πολλές από τις παραπάνω μεθόδους, όπως για παράδειγμα η χρήση ζωικών ιστών, χρησιμοποιούνται ήδη, παράλληλα με τα πειράματα σε ζώα

13 Φάρμακο Εταιρικά Ζητήματα Η χρήση πειραματόζωων σε εργαστήρια είναι στην Ευρώπη ένα θέμα κοινού ενδιαφέροντος. ωστόσο παραμένουν τα εξής δυο σημαντικά ερωτήματα: η ποιότητα της πολιτικής των εταιριών η διαφάνεια στα πειράματα που γίνονται σε ζώα Κανόνες σε Ευρωπαϊκό επίπεδο Η Συνθήκη για την Προστασία των Σπονδυλωτών Ζώων που χρησιμοποιούνται για Πειραματικούς Σκοπούς (Συνθήκη ETS 123), και η Οδηγία για την Προστασία των Σπονδυλωτών Ζώων για Πειραματικούς και Επιστημονικούς Σκοπούς, Οδηγία 86/609/EEC, αποτελούν το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη χρήση ζώων για πειραματικούς σκοπούς στην Ευρωπαική Ένωση. Περισσότερη διαφάνεια για τα πειράματα σε ζώα απαιτείται από την κοινή γνώμη με στόχο να γίνει μια εποικοδομητική συζήτηση για τη μείωση των πειραμάτων αυτών. Κλινικές Δοκιμές Οι κλινικές δοκιμές πρέπει να συνδέονται στα διάφορα στάδια της ανάπτυξης του φαρμάκου: Χημική και εργαστηριακή ανάλυση Μη-κλινική φαρμακολογία και τοξικολογία Φάση I δοκιμές σε υγιείς ανθρώπους εθελοντές Φάση II κλινικές δοκιμές σε μικρό δείγμα ασθενών Φάση III κλινικές δοκιμές σε μεγαλύτερο αριθμό ασθενών Φάση IV δοκιμές μετά την προώθηση του προϊόντος Οι καλές κλινικές πρακτικές απαιτούν από τις φαρμακευτικές εταιρίες να παρέχουν επαρκή προστασία στους εθελοντές που συμμετέχουν σε κλινικές δοκιμές, να τηρούν τους κανόνες περίθαλψης, και να παρέχουν αποζημιώσεις ανάλογα με την κάθε περίπτωση. Οι κανόνες των κλινικών δοκιμών στηρίζονται στους διάφορους κανόνες της Καλής Κλινικής Πρακτικής και στους κανόνες του κλάδου της φαρμακοβιομηχανίας. Πέραν από τις υποχρεώσεις των εταιριών, οι επιτροπές Έρευνας Ηθικής (Research Ethics Committees) έχουν την μέγιστη υπευθυνότητα καθώς είναι η αρμόδια αρχή που εγκρίνει το πρωτόκολλο έρευνας, είναι υπεύθυνοι για τη διασφάλιση του σωστού σχεδιασμού των δοκιμών αλλά και την σωστή ενημέρωση του κοινού. >>>>

14 Ποιότητα των Κλινικών Δοκιμών Οι κλινικές δοκιμές δεν είναι πάντα σωστά σχεδιασμένες Τα αποτελέσματα τους μπορεί να επηρεαστούν από: - τη χρήση «ψευδοφαρμάκων» αντί για άλλων συγκρίσιμων φαρμάκων σε ήδη υπάρχουσες θεραπείες. - τη χρήση ακατάλληλων συγκρίσιμων φαρμάκων, όπως αυτά που συνδέονται με υψηλού ρίσκου αντενδείξεις σε σχέση με άλλα φάρμακα της θεραπευτικής ομάδας. - την επιλογή της δόσης: τη δέουσα χαμηλή δόση του συγκρίσιμου φαρμάκου για να ελαττωθεί το επίπεδο δραστικότητάς του ή την υψηλή δόση για να φαίνεται ότι το υπό δοκιμασία φάρμακο είναι ασφαλέστερο από ότι είναι στην πραγματικότητα. - την ανάμιξη πολύ νέων ή πολύ υγιών δειγμάτων δοκιμών για να αποφευχθούν τυχόν αντενδείξεις του υπό δοκιμασία φαρμάκου. Συγκατάθεση Κεντρικό σημείο σε ότι αφορά την ηθική των κλινικών δοκιμών είναι ο σεβασμός της αυτονομίας και προστασίας των εξαρτημένων ή ευπαθών ατόμων και πληθυσμών. Σε όλο το πλήθος των κλινικών δοκιμών ο αρμόδιος διερεύνησης πρέπει να παίρνει την αντίστοιχη εθελοντική συναίνεση. Έκθεση συμμετεχόντων σε απαράδεκτα ρίσκα Ορισμένες φορές οι κλινικές δοκιμές για τα νέα φάρμακα πραγματοποιούνται προτού ολοκληρωθούν οι πολύχρονες δοκιμές σε ζώα, για να διαπιστωθεί εάν τα συγκεκριμένα φάρμακα προκαλούν καρκίνο. Ανεξάρτητη χορηγία εναντίον βιομηχανικής χορηγίας Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι έρευνες που χρηματοδοτούνται από τους κατασκευαστές φαρμάκων είναι πιο πιθανό να οδηγήσουν σε θετικά αποτελέσματα για το προϊόν της εν λόγω εταιρίας σε αντίθεση με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από ανεξάρτητες αρχές. Έλλειψη Διαφάνειας στις Κλινικές Δοκιμές Σε αντιπαράθεση με την έλλειψη διαφάνειας των αρνητικών αποτελεσμάτων των κλινικών δοκιμών από χορηγούς του κλάδου, πολλές ομάδες απαιτούν από τις φαρμακευτικές εταιρίες να δημοσιοποιούν όλα τα αρνητικά αλλά και τα θετικά αποτελέσματα στο ευρύ κοινό. Χειρισμός των φαρμακευτικών δοκιμών σε αναπτυσσόμενες χώρες Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση στον αριθμό κλινικών δοκιμών που πραγματοποιούνται σε χώρες χαμηλού κόστους, όπως για παράδειγμα η Ινδία, η Κίνα, η Λατινική Αμερική καθώς επίσης και η Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Επίσης, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο πραγματοποιούνται περίπου 100,000 κλινικές δοκιμές σε ολόκληρο τον κόσμο 10% από αυτές σε αναπτυγμένες χώρες και 1% στην Αφρική. Μερικοί από τους λόγους που ο κλάδος της φαρμακοβιομηχανίας πραγματοποιεί κλινικές δοκιμές σε ανεπτυγμένες χώρες είναι οι εξής: Η τεράστια διαθεσιμότητα γενετικής ανομοιομορφίας σε χώρες σαν την Ινδία. Εξοικονόμηση χρόνου: μεγάλη ευκολία στο να βρει κανείς έναν μεγάλο αριθμό πρόθυμων συμμετεχόντων. Η μείωση του κόστους: εξοικονόμηση κόστους μεταξύ 50% και 90% σε διάφορους τομείς. Έντονο προβληματισμό για το χειρισμό των φαρμακευτικών δοκιμών σε αναπτυσσόμενες χώρες προκαλούν: Η συναίνεση: Η συγκατάθεση του συμμετέχοντος στην κλινική δοκιμή είναι απαραίτητη. Η συνεργασία μεταξύ ερευνητών και συμμετεχόντων στην κλινική δοκιμή θα πρέπει να έχει βασιστεί στην προηγούμενη επίλυση και απάλειψη τυχόν προβλημάτων που έχουν προκύψει από την ύπαρξη πολιτιστικών και πολιτισμικών εμποδίων. Η γλώσσα επικοινωνίας παίζει πάντοτε τον σημαντικότερο ρόλο. Θεραπεία μετά την κλινική δοκιμή: θα συνεχίσουν οι συμμετέχοντες να χρησιμοποιούν τα φάρμακα μετά το πέρας των δοκιμών; Στο σημείο αυτό έντονα προβληματίζει για παράδειγμα πώς χρόνιοι φορείς ασθενειών όπως του HIV θα μπορέσουν να έχουν πρόσβαση σε μεγάλης χρονικής διάρκειας θεραπεία. Εξειδικευμένο προσωπικό: οι ερευνητές χρειάζονται συχνά επιπλέον εκπαίδευση αλλά και τους πόρους για να συμμορφωθούν με τους κανονισμούς, καθιστώντας έτσι τις κλινικές δοκιμές σε αναπτυγμένες χώρες μια όχι τόσο φτηνή επιλογή. Επίσης, η άμεση οικονομική σχέση μεταξύ ερευνητή και χορηγού-χρηματοδότη μπορεί να επηρεάσει την ανεξαρτησία της έρευνας. Η ποιότητα των Αρχών Ηθικής: οι εν λόγω αρχές είναι ανεπαρκείς σε προσωπικό και χωρίς ιδιαίτερη εμπειρία στο αντικείμενο. Το νομικό πλαίσιο και η ενδυνάμωσή του υστερεί: Σε έρευνα περισσοτέρων από 200 ερευνητών σε θέματα υγείας βγήκε το συμπέρασμα ότι το 1/4 των κλινικών δοκιμών που πραγματοποιούνται σε αναπτυσσόμενες χώρες δεν υποβάλλονται σε ηθική αξιολόγηση. Μεροληπτικές Δημοσιεύσεις Οι φαρμακευτικές εταιρίες είναι απρόθυμες να καταθέσουν άρθρα παρουσιάζοντας τα αδύναμα σημεία των προϊόντων τους. Επίσης, δεν υπάρχει καμία υποχρέωση για τις εταιρίες να δημοσιεύουν όλα τα αποτελέσματα των δοκιμών, παρότι μερικές ανεξάρτητες εταιρίες το κάνουν Κανονισμοί σε Ευρωπαϊκό επίπεδο Σύμφωνα με Οδηγία της Ε.Ε., οι χώρες μέλη της καλούνται να εφαρμόσουν μια συγκεκριμένη διαδικασία ελέγχου των κλινικών δοκιμών, συμπεριλαμβάνοντας κριτήρια έγκρισης και αξιολόγησης μέχρι το Μέχρι τώρα κάθε χώρα μέλος έχει τη δική της μέθοδο αξιολόγησης και κριτήρια. Οδηγία 2001/20/EC σχετικά με τη καλή κλινική πρακτική για την πραγματοποίηση κλινικών δοκιμών σε φαρμακευτικά προϊόντα που προορίζονται για χρήση από ανθρώπους. Το 2001 το Υπουργικό Συμβούλιο της Ε.Ε υιοθέτησε Οδηγία σχετικά με τις κλινικές δοκιμές, η οποία συνδέει νομικά τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Η οδηγία αυτή συμπληρώθηκε τον Απρίλιο του 2005 με την οδηγία 2005/28/EC. Μια από τις κύριες προϋποθέσεις της νέας Οδηγίας είναι η ανάθεση της διαχείρισης των επιτροπών Ηθικής σε δημόσιες αρχές. Τέλος, η νέα Οδηγία απαιτεί από τις χώρες μέλη να εφαρμόσουν τους κανόνες σε εμπορικές και μη εμπορικές κλινικές δοκιμές με φάρμακα. Χ

15 φάρμακα & οδήγηση Ειρήνη Δημοπούλου Φαρμακοποιός Δεν είναι πάντα μεθυσμένοι αυτοί που κάνουν οχτάρια με το αυτοκίνητό τους στο δρόμο. Μπορεί απλά να έχουν πάρει κάποια «αθώα» σιρόπια ή φάρμακα, τα οποία επηρεάζουν την αυτοσυγκέντρωσή τους και τα αντανακλαστικά τους. Βέβαια πολλά φάρμακα προειδοποιούν τους οδηγούς στις συσκευασίες τους, όμως ποιος κάθεται να διαβάσει τα ψιλά γράμματα; Γι αυτό επισημαίνουμε το βαθμό επικινδυνότητας διαφόρων φαρμάκων κατά την οδήγηση. Είναι δύσκολο να υπολογισθεί πόσα ατυχήματα οφείλονται στη λήψη φαρμάκων. Υπολογίζεται ότι τα φάρμακα παίζουν ρόλο σε ένα στα πέντε ατυχήματα. Μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις οι τιμές τους στο αίμα ήταν τόσο ψηλές, ώστε ο οδηγός να μην ήταν σε θέση να ελέγξει το αυτοκίνητό του. Τραγικά επακόλουθα έχουν οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ φαρμάκων και αλκοόλ. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι όποιος έχει 0,5% αλκοόλ στο αίμα του (αντιστοιχεί σε ενάμιση μπουκάλι μπύρα περίπου) και πάρει ταυτόχρονα κάποιο τονωτικό ή διεγερτικό μέσο κάνει τα ίδια λάθη στην οδήγηση σαν να ήταν εντελώς μεθυσμένος. Σε αυτή την περίπτωση μην οδηγείται αυτοκίνητο, όσο και αν σας φαίνεται πικρό αυτό το χάπι. [ Υπνωτικά ] Το βραδινό υπνωτικό επηρεάζει ανάλογα με τη δοσολογία και τη δραστικότητά του την δυνατότητα αντίδρασης και την αυτοσυγκέντρωση του οδηγού μέχρι και το επόμενο πρωί. Η επίδραση αυτή αυξάνεται με την επαναλαμβανόμενη χρήση του. Όποιος για παράδειγμα παίρνει επί 15 συνεχή βράδια κάποιο υπνωτικό, τότε οδηγεί την επόμενη μέρα σαν να έχει στο αίμα του 0,8% αλκοόλ. [ Αντιγριπικά ] Συχνά περιέχουν κωδεϊνη και αντισταμινικά. Και οι δύο ουσίες προκαλούν υπνηλία. Ακόμη και αν περιέχουν καφεϊνη, αυτή βοηθά για ένα μόνο διάστημα. [ Διεγερτικά ] Εξαφανίζουν μόνο για ορισμένο χρονικό διάστημα την κούραση και την εξάντληση (ισχύει και για μερικές ουσίες που κόβουν την όρεξη). Η αίσθηση της βελτιωμένης ικανότητας απόδοσης είναι πλαστή και μπορεί να παρασύρει σε ριψοκίνδυνη οδήγηση. [ Ηρεμιστικά ] Σε πολλά ηρεμιστικά περιέχονται βενζοδιαζεπίνες, οι οποίες σε μεγάλη δόση επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα οδήγησης. Επίσης σημαντικά ο οργανισμός αφομοιώνει σε 24 ώρες περίπου 50% των συστατικών τους. [ Αντιυπερτασικά ] Ιδιαίτερα κατά την αρχή μιας θεραπείας ή κατά την αλλαγή φαρμάκων μπορούν να παρουσιασθούν συμπτώματα κόπωσης ή ζαλάδες. [ Φάρμακα και αλκοόλ ] Πρώτον αυξάνεται απότομα το ποσοστό του αλκοόλ στο αίμα. Δεύτερον ακόμη και αν πιείτε μόνο λίγο αλκοόλ, μπορεί να αυξηθεί δραστικά η επίδραση των φαρμάκων. [ Αναισθησιογόνα ] Μετά από μια τοπική νάρκωση, όπως για παράδειγμα στον οδοντίατρο, μακριά τα χέρια από το τιμόνι. Επίσης μην οδηγείτε 24 ώρες μετά από ολική αναισθησία με ένεση. [ Ψυχοφάρμακα ] Όποιος παίρνει αγχολυτικά (ενάντια στο άγχος) ηρεμιστικά ή νευροληπτικά (ενάντια σε ψυχώσεις) θα ήταν καλύτερο να κρεμάσει τα κλειδιά του αυτοκινήτου. Ακόμη και σε χαμηλές δόσεις με αυτά τα φάρμακα αντιδράτε λάθος σε κρίσιμες στιγμές κατά την οδήγηση. [ Φάρμακα από οφθαλμίατρο ] Οι σταγόνες για τα μάτια (για παράδειγμα εκείνες που περιέχουν ατροπίνη) μεγαλώνουν την κόρη του ματιού. Το αποτέλεσμα είναι μειωμένη ικανότητα όρασης και αυξημένος κίνδυνος θαμπώματος. Οι δρόμοι της Ελλάδας μας περιμένουν και χωρίς τα φάρμακα με το επικίνδυνο οδόστρωμά τους τις λακούβες τους την ανεπαρκή σήμανσή τους Γυρίστε την Ελλάδα με το αυτοκίνητό σας..αλλά προσέχετε τις παγίδες των δρόμων της (μέχρι ν αρχίσει η Πολιτεία να σέβεται τους πολίτες της).

16 Διαφήμιση συνταγογραφούμενων και μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Κοσμήτωρ της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών έχουν διαταραχθεί λόγω της ύπαρξης της νόσου. Η ιδιαιτερότητα αυτή του τρόπου δράσης της φαρμακευτικής ουσίας αποτελεί την πεμπτουσία της πολυπλοκότητας της: Όσο περισσότερα γνωρίζουμε για μια λειτουργία του οργανισμού, τόσο καλύτερα καταλαβαίνουμε μια νόσο. Και όσο περισσότερο καταλαβαίνουμε τον τρόπο που διαταράσσεται η λειτουργία αυτή, τόσο καλύτερα φάρμακα μπορούν να ανακαλυφθούν για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση της νόσου. Με άλλα λόγια, το φάρμακο ανήκει στα προϊόντα εκείνα που για να ανακαλυφθούν και να παρασκευαστούν απαιτείται τόσο υψηλή γνώση, όσο και υψηλή τεχνογνωσία. Μ ε τ ο ν όρο φάρμακο εννοούμε το θεραπευτικό εκείνο μέσο που αποτελείται από τη βιολογικά δραστική ουσία (φαρμακευτική ουσία) και τις υπόλοιπες μη βιολογικά δραστικές ουσίες (έκδοχα) που ρυθμίζουν τη γεύση του, την είσοδο του στον οργανισμό, τη συχνότητα της λήψης του, καθώς και την αντοχή του σε όλους τους φυσικούς, χημικούς, και βιολογικούς παράγοντες που μπορούν να καταστρέψουν την πολύτιμη φαρμακευτική ουσία. Από τον ορισμό και μόνο εύκολα μπορεί να αντιληφθεί κανείς ότι το φάρμακο είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο προϊόν: Αποστολή του είναι να μεταφέρει την φαρμακευτική ουσία στον τόπο που πρέπει να δράσει. Εκεί, η φαρμακευτική ουσία θα ασκήσει τη δράση της χωρίς να επιφέρει καμία καινούργια λειτουργία στον οργανισμό. Με άλλα λόγια, η φαρμακευτική ουσία δρα αυξάνοντας ή ελαττώνοντας λειτουργίες που ήδη υπάρχουν στον ανθρώπινο σώμα, αλλά Η γνώση και η τεχνογνωσία που φέρει το φάρμακο, είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που κατέχει ο υποψήφιος καταναλωτής του, που δεν είναι άλλος από τον ασθενή. Πράγματι, οι μοναδικοί καταναλωτές που θα μπορούσαν να καταλάβουν τόσο καλά μια νόσο που να μπορούν να τη διαγνώσουν, να μπορούν να ανακαλύψουν μια φαρμακευτική ουσία που να την προλαμβάνει ή να τη θεραπεύει, και να μπορούν να τη μετατρέψουν σε αποτελεσματικό και ασφαλές φάρμακο είναι οι ιατροί και οι φαρμακοποιοί. Για τους λόγους αυτούς, η λήψη φαρμάκου από τον ασθενή δεν γίνεται οικεία βουλήση: Γίνεται μετά από διάγνωση του ιατρού, που οδηγεί στη σύσταση του φαρμάκου, την επίβλεψη του φαρμακοποιού που πιστοποιεί την προμήθεια του- σύμφωνα με τις οδηγίες φύλαξης του παρασκευαστή- και τον έλεγχο πιθανών αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα, τρόφιμα, και προϊόντα που προμηθεύεται ο καταναλωτής στην καθημερινή του ζωή. Ο κύκλος χρήσης του φαρμάκου κλείνει με την επανεπίσκεψη του ασθενή στον ιατρό για να αξιολογηθεί η πρόοδος της θεραπείας του με τη χρήση του συγκεκριμένου προϊόντος Είναι φανερό επομένως, ότι η διαδικασία της διάγνωσης και της θεραπείας, είναι εξίσου πολύπλοκη με την επιλογή του φαρμάκου για τη συγκεκριμένη πάθηση του ασθενή. Για το λόγο αυτό, ο ασθενής δεν μπορεί να προβεί από μόνος του σε διάγνωση, σε επιλογή φαρμάκου, σε καθορισμό του δοσολογικού του σχήματος και σε επαναξιολόγηση του. Το έργο αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για τον καταναλωτή και γι αυτό σε όλες τις πολιτισμένες χώρες αναλαμβάνεται από άτομο που πιστοποιημένα κατέχει αυτή τη γνώση και δεν είναι άλλο από τον ιατρό

17 Η διαφήμιση ενός καταναλωτικού προϊόντος έχει στόχο να ενημερώσει τον καταναλωτή για την ύπαρξη, τα οφέλη, και τους τόπους διάθεσης ενός προϊόντος. Λόγω της πολυπλοκότητας του φαρμάκου ως προϊόντος, και λόγω της υψηλής και πιστοποιημένης γνώσης που απαιτείται για τη χρήση του όπως περιγράφτηκε παραπάνω, η Ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει σε οποιοδήποτε ΜΜΕ τη διαφήμιση φαρμάκων απευθείας στον καταναλωτή. Εξαίρεση αποτελούν εκείνα τα απλά και τεκμηριωμένα ασφαλή φάρμακα που δεν απαιτούν ιατρική συνταγή λόγω της τεκμηριωμένα μεγαλύτερης ασφάλειας και μικρότερης δραστικότητας που παρουσιάζουν σε σχέση με εκείνα που συνταγογραφεί ο ιατρός. Η διαφήμιση συνταγογραφούμενων φαρμάκων επιτρέπεται μόνο στον ιατρό και τον φαρμακοποιό, αλλά έχει τη μορφή της τεχνικής πληροφόρησης που γίνεται από πιστοποιημένα άτομα πανεπιστημιακής μόρφωσης (επιστημονικοί συνεργάτες), τα οποία χρησιμοποιούν εγκεκριμένο ενημερωτικό υλικό, καθώς και από εγκεκριμένες καταχωρήσεις στον ειδικό ιατροφαρμακευτικό τύπο. Τα διαφημιστικά έντυπα που απευθύνονται στον ιατρό υπόκεινται σε αυστηρό έλεγχο από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκου πριν κυκλοφορήσουν. Το ενημερωτικό αυτό υλικό οφείλει σύμφωνα με το νόμο να περιέχει όχι μόνο τα πλεονεκτήματα του φαρμάκου, αλλά και τις ανεπιθύμητες ενέργειες, τις αλληλεπιδράσεις, και τις ειδικές προφυλάξεις που απαιτούνται για τη χορήγηση του. Τα έντυπα ελέγχονται επίσης για το εάν η πληροφορία που περιέχουν σχετίζεται με την εγκεκριμένη ένδειξη τους: Απαγορεύεται η διαφήμιση οποιασδήποτε ένδειξης του φαρμάκου που δεν είναι εγκεκριμένη από τον ΕΟΦ και επομένως δεν υπάρχει στο εσώκλειστο φύλλο οδηγιών του φαρμάκου. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό διότι το ίδιο φάρμακο μπορεί να έχει πάρει την έγκριση για την καταπολέμηση μιας νόσου σε μια χώρα, και σε κάποια άλλη να μην την έχει πάρει. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στο βαθμό ικανότητας του εκάστοτε παραρτήματος της παρασκευάστριας πολυεθνικής εταιρείας. Οφείλεται και στις ιδιαιτερότητες του πληθυσμού στον οποίο απευθύνεται το φάρμακο. Αυτές οι ιδιαιτερότητες σχετίζονται με την ύπαρξη ή την απουσία κάποιον γονιδίων σε διαφορετικούς λαούς (γονότυπος) καθώς και με τις διαφορετικές διατροφικές συνήθειες και το γενικό τρόπο ζωής των διαφορετικών λαών (φαινότυπος). Οι διαφορές των πληθυσμών ως προς το γονότυπο και το φαινότυπο, επηρεάζουν τόσο την σοβαρότητα της νόσου τους, όσο και το βαθμό της απόκρισης του φαρμάκου. Με άλλα λόγια υπάρχει η πιθανότητα ένα φάρμακο που θεωρείται αποτελεσματικό ή ασφαλές όταν δίνεται στα άτομα ενός πληθυσμού, μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό ή λιγότερο ασφαλές στα άτομα ενός άλλου πληθυσμού, και για το λόγο αυτό μπορεί σε μια χώρα να πάρει την σχετική έγκριση, και σε μια άλλη όχι. Εάν όμως ο καταναλωτής ψάξει στο διαδίκτυο και βρει διαφήμιση για ένα φάρμακο που περιέχει υποσχέσεις που δεν έχουν εγκριθεί από τον Εθνικό οργανισμό Φαρμάκου και το προμηθευτεί, ελλοχεύει ο κίνδυνος είτε να μην θεραπευτεί, είτε να παρουσιάσει ανεπιθύμητες ενέργειες που δεν θα παρουσίαζε σε τέτοια έκταση ο συνάνθρωπος του στη χώρα που διαφημίστηκε το φάρμακο. Ο κίνδυνος είναι πραγματικά μεγάλος διότι οι πηγές του διαδικτύου που παρέχουν τη διαφήμιση, μπορούν επίσης να τροφοδοτήσουν τον ανυποψίαστο καταναλωτή με το αντίστοιχο φάρμακο χωρίς να μεσολαβήσει συνταγή ιατρού. Ο κίνδυνος εξαπάτησης είναι ακόμη μεγαλύτερος όταν ο καταναλωτής γνωρίζει την εμπορική ονομασία του φαρμάκου και ψάχνει να το βρει από πηγές του διαδικτύου που διαφημίζουν την ύπαρξη του και τη διακίνηση του. Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός αντυπερτασικού φαρμάκου: Η Ελλάδα είναι μια χώρα με αρκετή ηλιοφάνεια. Ο ήλιος είναι σύμμαχος στον αγώνα κατά της υπέρτασης διότι προκαλεί αγγειοδιαστολή, γεγονός που οδηγεί στην ελάττωση της πίεσης. Κατά συνέπεια, η δόση του αντυπερτασικού που λαμβάνει ένας Έλληνας είναι μικρότερη από αυτήν που λαμβάνει ένας Φιλανδός. Εάν όμως ο Έλληνας καταναλωτής προμηθευτεί το φάρμακο του από φιλανδική πηγή, υπάρχει ο κίνδυνος να του στείλουν φάρμακο με την ίδια ονομασία, αλλά με διπλάσια περιεκτικότητα σε φαρμακευτική ουσία γεγονός που εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους για την υγεία του. Ο κίνδυνος αυξάνει ακόμα περισσότερο όταν το δισκίο δεν μπορεί να διχοτομηθεί. Ο καταναλωτής, μη γνωρίζοντας τη γλώσσα του φύλλου οδηγιών του φαρμάκου μπορεί να διχοτομήσει το δισκίο και να προκαλέσει ανυπολόγιστη ζημιά στην υγεία του. Για τους παραπάνω λόγους, η διαφήμιση φαρμάκων στο διαδίκτυο από πηγή διαφορετική από τον επίσημο και πιστοποιημένο τοπικό φορέα, αποτελεί μια μεγάλη πηγή κατάχρησης φαρμάκων και ιατρογενών νοσημάτων. Σε αυτό συντελούσε η μέχρι πρότινος διαφορά ανάμεσα στην Αμερικανική νομοθεσία που είναι πιο χαλαρή, και την Ευρωπαϊκή νομοθεσία που είναι πιο αυστηρή. Θα πρέπει να γίνει σύσταση στους καταναλωτές να αποφεύγουν να ανατρέχουν σε διαφημίσεις συνταγογραφούμενων και μη φαρμάκων καθώς και συμπληρωμάτων διατροφής που δεν έχουν εγκριθεί από τον εθνικό οργανισμό φαρμάκων από μη εγκεκριμένες πηγές του διαδικτύου, και να μην προμηθεύονται φάρμακα από τις πηγές αυτές. Σύμφωνα με την Ελληνική νομοθεσία, τα φάρμακα που μπορούν να χορηγηθούν και χωρίς ιατρική συνταγή, επιτρέπεται να διαφημιστούν από τα ΜΜΕ. Ακόμα και στις περιπτώσεις αυτές όμως η αυτοθεραπεία του ασθενή απαιτεί συμβουλή από τον ειδικό για τους λόγους που αναφέρθηκαν στην αρχή του άρθρου. Ετσι, σωστή διαφήμιση είναι αυτή που παραπέμπει τον καταναλωτή στον ιατρό ή το φαρμακοποιό του. Τα φάρμακα αυτά σε γενικές γραμμές είναι ασφαλή. Η ασφάλεια τους όμως μπορεί να μειωθεί δραματικά είτε όταν υπάρχει αντένδειξη στη χρήση τους, είτε όταν αλληλεπιδράσουν με συνταγογραφούμενα φάρμακα. Για παράδειγμα, αντενδείκνυται η συγχορήγηση φαρμάκων που διαφημίζουν ότι προλαμβάνουν τη γρίπη επειδή περιέχουν το ανοσοδιεγερτικό φυτό εχινάτσεα (Echiacea), στους ασθενείς που πάσχουν από λευχαιμία, AIDS, ή ρευματικές παθήσεις και για το λόγο αυτό χρησιμοποιούν φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Έτσι, ο ενδιαφερόμενος καταναλωτής θα πρέπει να βλέπει τη διαφήμιση αυτή μόνο ως πληροφόρηση. Η συζήτηση με τον ειδικό θα τον οδηγήσει στην προμήθεια ή μη του φαρμάκου. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι στα ΜΜΕ υπάρχουν πλέον σε καθημερινή βάση άφθονα δημοσιεύματα που σχετίζονται με το φάρμακο. Ο καταναλωτής αξίζει να τα διαβάσει για να ενημερωθεί για τις επιστημονικές εξελίξεις που σχετίζονται με φαρμακευτική αγωγή της νόσου του. Θα πρέπει όμως να έχει κατά νου, ότι τα δημοσιεύματα ασχολούνται με τη φαρμακευτική ουσία και όχι με το φάρμακο διότι έτσι ορίζει ο νόμος, και έτσι είναι το σωστό. Πολλές φαρμακευτικές ουσίες που περιγράφονται στα δημοσιεύματα δεν θα γίνουν ποτέ φάρμακα διότι είναι τεχνικά αδύνατο. Έτσι, πολλά δημοσιεύματα ασχολούνται μόνο με υποσχέσεις. Για το λόγο αυτό ο καταναλωτής θα πρέπει να διαβάζει μεν, αλλά για άλλη μια φορά να απευθύνεται στον ιατρό ή το φαρμακοποιό του για την αξιολόγηση της καταλληλότητας των φαρμακευτικών ουσιών με βάση την δική του ιδιαιτερότητα. Συμπερασματικά, το νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα προστατεύει αποτελεσματικά τον καταναλωτή, απαγορεύοντας του να δέχεται διαφημίσεις συνταγογραφούμενων φαρμάκων, ελέγχοντας εκτεταμένα τις επιτρεπόμενες διαφημίσεις των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων, και υποβάλλοντας σε έλεγχο τις διαφημίσεις στους ειδικούς ενδιαφερόμενους που είναι οι ιατροί και οι φαρμακοποιοί. Ο καταναλωτής από την πλευρά του για να προστατευτεί σωστά, θα πρέπει να μην καταφεύγει σε αλλόγλωσσες διαφημίσεις του διαδικτύου, να μην προμηθεύεται φάρμακα από το διαδίκτυο, και να προσφεύγει πάντοτε στη γνώμη του ιατρού ή του φαρμακοποιού του πριν λάβει το φάρμακο για το οποίο πείστηκε από τη διαφήμιση ότι είναι το κατάλληλο γι αυτόν. Χ

18 ΠΟΛΥΦΑΡΜΑΚ Οι ασθένειες από αρχαιοτάτων χρόνων εμφανίζονταν στη ζωή των ανθρώπων και διατάραζαν την υγεία τους με συμπτώματα όπως πόνος, πυρετός, κακουχία που εμπόδιζαν τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Σκηνές ασθενών ανθρώπων χαραγμένες σε τοίχους σπηλαίων, σε βράχους, και ο τρόπος ταφής των νεκρών αποτελούν μαρτυρίες για τον τρόπο αντιμετώπισης των ασθενειών. Η αναζήτηση των φαρμάκων άρχισε από το περιβάλλον και τη φύση. Ο πρωτόγονος άνθρωπος είχε πολύ ανεπτυγμένο το ένστικτο αυτοπροστασίας. Σταδιακά κυριάρχησε η παρατήρηση και ο συσχετισμός των θεραπευτικών μέσων με συγκεκριμένες ασθένειες. Έτσι άρχισαν να διαμορφώνονται ουσίες ειδικές που αντιμετώπιζαν τη συμπτωματολογία διαφόρων παθήσεων που πιθανό να μην γνώριζαν ούτε την προέλευσή τους. Η γνώση ήλθε μετά και η γνώση έφερε πολλά και σπουδαία φάρμακα που έσωσαν την ανθρωπότητα από λοιμούς και επιδημίες. Οι παθήσεις αναγνωρίστηκαν και οι επιστήμονες ιατροί, ερευνητές, φαρμακοποιοί, καταφέρνουν να τις αναχαιτούν. Τα φάρμακα σταματούν τον πόνο, το βήχα, τον πυρετό, ελέγχουν τις καρδιοπάθειες, την υπέρταση, το άσθμα, την πάρκινσον, κλπ, και βοηθούν στην αϋπνία, το άγχος, στο σωματικό βάρος. Σιγά-σιγά ο τρόπος διαβίωσης και οι αλλαγές που επήλθαν σε αυτόν καθώς και η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, εμφάνισαν στον άνθρωπο νεότερες παθήσεις που απαιτούν αυξημένη χορήγηση φαρμάκων αλλά όχι αλόγιστη χρήση αυτών. Η πολυφαρμακία άρχισε να γίνεται πρόβλημα για τον ίδιο τον ασθενή αλλά και για τον γιατρό που συνταγογραφεί φάρμακα. Ο φόβος της αλληλεπίδρασης των δραστικών ουσιών που περιέχουν τα φάρμακα σε όλες τις μορφές τους, χάπια, υπόθετα, ενέσιμο, σταγόνες, κάψουλες κλπ, καθώς και οι ανεπιθύμητες ενέργειες ταλαιπωρούν τον ασθενή στο να γίνει καλά αλλά και να συμμορφωθεί με το απαιτούμενο δοσολογικό σχήμα και την αντιμετώπιση της πάθησής του. Πολυφαρμακία λοιπόν είναι η ταυτόχρονη χρήση πολλών φαρμάκων στη θεραπεία μίας νόσου, υποδηλώνοντας αδιάκριτη, μη επιστημονική ή υπερβολική συνταγογράφηση. Αναφέρεται στα προβλήματα που μπορούν να προκύψουν σε έναν ασθενή που παίρνει περισσότερα φάρμακα απ όσα πραγματικά χρειάζεται. Οι ασθενείς που κινδυνεύουν περισσότερο από τη μάστιγα της πολυφαρμακίας είναι οι ηλικιωμένοι ασθενείς, οι ψυχιατρικοί ασθενείς, οι παιδιατρικοί ασθενείς, οι ασθενείς που λαμβάνουν ταυτόχρονα 5 ή περισσότερα φάρμακα, εκείνοι που επισκέπτονται πολλούς γιατρούς και φαρμακοποιούς, τα άτομα με συνυπάρχουσες παθήσεις και εκείνοι με προβλήματα όρασης και πνευματικής λειτουργίας. Η πολυφαρμακία συνιστά ιδιαίτερο πρόβλημα για τον ηλικιωμένο πληθυσμό που αποτελεί το 13% του συνολικού πληθυσμού και

19 πολυφαρμακία Αλαβέρα Ειρήνη / Ιατρός 10 συμβουλές για την πρόληψη της πολυφαρμακίας ΙΑ καταναλώνει το 30% και πλέον όλων των συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Οι ηλικιωμένοι έχουν την τάση να παίρνουν πολλά φάρμακα. Ο μέσος ασθενής ηλικίας άνω των 70 ετών παίρνει 4.5 φάρμακα με συνταγή και 3.5 από τα χορηγούμενα χωρίς συνταγή. Όσο αυξάνεται ο αριθμός των φαρμάκων αυξάνεται και ο κίνδυνος ανεπιθύμητων αντιδράσεων και ελλιπούς συμμόρφωσης προς τις οδηγίες. Στην ελλιπή συμμόρφωση συμβάλλουν το απαγορευτικό κόστος των φαρμάκων και τα περίπλοκα σχήματα θεραπείας. Το πρόβλημα επιβαρύνεται από το γεγονός ότι οι ασθενείς επισκέπτονται πολλούς γιατρούς τους οποίους τις περισσότερες φορές δεν ενημερώνουν για τα φάρμακα που τους χορήγησαν άλλοι, με αποτέλεσμα τη λήψη πολλών φαρμάκων ή κάποιου φαρμάκου δύο φορές. Η υπερκατανάλωση φαρμάκων μπορεί να οδηγήσει σε αλληλεπίδραση με άλλα φάρμακα της συνταγής που έδωσε ο γιατρός, σε ανεπιθύμητες παρενέργειες ακόμα και σε δηλητηρίαση. Πολλά συμπτώματα από τα οποία υποφέρουν δεν απαιτούν θεραπεία και συχνά η παύση λήψης φαρμάκου οδηγεί σε βελτίωση. Το 80% των ασθενών παίρνουν φάρμακα μόνοι τους, χωρίς τη συνταγή ή την υπόδειξη του γιατρού και το ποσοστό αυτό αυξάνει με την ηλικία, ενώ το 10-20% αυτών εισάγονται στα νοσοκομεία λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμάκων. 1. Να διαβάζετε πάντα τις ετικέτες. Μπορεί να προειδοποιούν για πιθανές παρενέργειες. 2. Να πηγαίνετε μόνο σε ένα φαρμακείο για την εκτέλεση των συνταγών. 3. Να μαθαίνετε τα φάρμακα με τις ονομασίες και τις ενδείξεις τους. 4. Να κάνετε έναν κατάλογο με τα φάρμακα που παίρνετε καθώς επίσης τα φυτικά προϊόντα, τις βιταμίνες, τις ομοιοπαθητικές θεραπείες, τα συμπληρώματα και τα OTC προϊόντα. Να ενημερώνετε τη λίστα μετά από κάθε επίσκεψη στο γιατρό. 5. Να έχετε πάντα μαζί σας την ανωτέρω λίστα. Να την έχετε μαζί σας όταν επισκέπτεστε το γιατρό μαζί με τα κουτιά των φαρμάκων. 6. Εάν επισκέπτεστε περισσότερους από έναν γιατρούς, να επιβεβαιώσετε ότι ο κάθε ένας εξ αυτών γνωρίζει τι συνταγογραφεί ο άλλος. 7. Ζητήστε από το γιατρό ή το φαρμακοποιό να εξετάσουν τις πιθανές αλληλεπιδράσεις του φαρμάκου για να προσδιορίσουν τυχόν προβλήματα, ιδιαίτερα εάν παίρνετε 5 ή περισσότερα φάρμακα. 8. Να αποφεύγεται τα προϊόντα συνδυασμού. Ζητήστε από τον φαρμακοποιό σας να σας βρει ένα προϊόν για τα συμπτώματα που έχετε και όχι για κάθε πιθανό σύμπτωμα. 9. Να μην παίρνετε ποτέ ένα νέο φάρμακο πριν συμβουλευτείτε το φαρμακοποιό σας για τυχόν παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα. 10. Να ενημερώνεστε για τα φάρμακα που παίρνετε. Να ζητάτε πληροφορίες από το γιατρό ή το φαρμακοποιό. Η παρέμβαση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στη ρύθμιση της φαρμακευτικής αγωγής με τα απολύτως απαραίτητα σκευάσματα είναι αναγκαία καθώς και η επιλογή πιο ευέλικτων δοσολογικών σχημάτων και νέων μορφών φαρμάκων που θα εξασφαλίζουν την λήψη, την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια αυτού που τα λαμβάνει. Ασθένειες αντιμετωπίζονται πια με ένα χάπι την ημέρα, ένα patch, λίγες εισπνοές. Με στόχο το μέγιστο θεραπευτικό αποτέλεσμα με λιγότερα φάρμακα και μικρότερο κόστος (παρενέργειες, αλληλεπιδράσεις, δαπάνη), εξασφαλίζοντας υγεία με καλή ποιότητα ζωής κυρίως στις ευαίσθητες ομάδες ασθενών οι αρμόδιοι φορείς θα πρέπει να οδηγηθούν σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου ασθενειών συντονισμένων προσπαθειών ελέγχου συνταγογραφούμενων φαρμάκων, καταγραφή στατιστικών αποτελεσματικής θεραπείας από τα ειδικά κέντρα νοσοκομείων, οργανισμών καθώς και συμμετοχή ιδιωτικής παρακολούθησης ασθενών. Επίσης, παρότρυνση, μέσα από το ναό του φαρμάκου, τη φαρμακευτική εταιρία, η μορφή και η ευχρηστία του φαρμάκου να αποτελέσει για τον ασθενή ευκολία στη ζωή του και αποκτώντας αυτοπεποίθηση να προγραμματίζει μελλοντικά του σχέδια χωρίς το φόβο της αρρώστιας του. Χ

20 Οι συνήθεις πρακτικές του Φαρμακευτικού Marketig

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008 Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ Καθορίζονται ενιαία για τον Οργανισμό Περίθαλψης Ασφαλισμένων του Δημοσίου (ΟΠΑΔ) και όλους τους φορείς και κλάδους ασθένειας αρμοδιότητας Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

GMP και HACCP. Οι κυριότεροι κίνδυνοι μη - πιστοποιημένων επιχειρήσεων είναι:

GMP και HACCP. Οι κυριότεροι κίνδυνοι μη - πιστοποιημένων επιχειρήσεων είναι: GMP και HACCP Μέσα απο προσεχτικά επιλεγμένους προμηθευτές με πολλά χρόνια εμπειρία στην φαρμακευτική αγορά και την αγορά καλλυντικών, όλα τα προϊόντα Essens μπορούν να παρουσιάσουν την καταγωγή τους από

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης Ποιότητας στις υπηρεσίες Υγείας: Προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. (ISO 9001 ISO 22000 ISO 14001 ISO 27001 ISO 50001 OHSAS 18001) Σχετικές

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV 1 Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Οκτώβριος 2011 Τύπος μελέτης: Ποσοτική έρευνα με προσωπικές συνεντεύξεις σε νοικοκυριά με χρήση δομημένου ερωτηματολογίου.

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Δημοσιοποίησης του ΣΦΕΕ Οκτώβριος 2014

Κώδικας Δημοσιοποίησης του ΣΦΕΕ Οκτώβριος 2014 Κώδικας Δημοσιοποίησης του ΣΦΕΕ Οκτώβριος 2014 Αρχές Χρηστής Διακυβέρνησης στον φαρμακευτικό κλάδο Οι σχέσεις μεταξύ των φαρμακευτικών επιχειρήσεων και των επαγγελματιών υγείας έχουν βαθιά και θετική επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ».

ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ». Αθήνα, 14 Μαΐου 2015 ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ». ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα φάρμακα μετά από ένα χρονικό διάστημα 10-15 ετών χάνουν την «πατέντα» τους, δηλαδή η δραστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π. ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1 Πεδίο Εφαρμογής Ο κώδικας αυτός ισχύει για όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες οι οποίες διεξάγονται στο Δ.Π.

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ (25-01-2012)

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ (25-01-2012) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εθνικός Οργανισμός Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Παροχής Υπηρεσιών Υγείας www.eopyy.gov.gr ΑΘΗΝΑ, 25/01/2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ ΣΕΠ Επιστημών & Υγείας ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ 1. Σκοπός Ο Κώδικας Δεοντολογίας των μελών του Συνδέσμου σκοπό έχει να προτρέπει τα μέλη του Συνδέσμου στο να κατανοούν και να εφαρμόζουν συστηματοποιημένους

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές.

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Αναστασία Δημητρίου Αν. Καθηγήτρια Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

OTC s GROWTH OPPORTUNITIES FOR THE ECONOMY Μάκης Κοσµάτος Shaping the Future of Healthcare in Greece ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Σύνδεσµος που υπηρετεί την ανάπτυξη της αυτοφροντίδας του κλάδου της υγείας Εκπροσωπεί τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.9.2014 SWD(2014) 274 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή. Personal Freedom. Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο.

Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή. Personal Freedom. Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο. Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Personal Freedom Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο. 01 Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Personal Freedom Νιώστε ασφαλείς από τα απρόοπτα της ζωής! Τα απρόοπτα είναι μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ 1. Τυποποίηση και Συσκευασία Η τυποποίηση, σε συνδυασμό με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

www.tuvaustriahellas.gr 1

www.tuvaustriahellas.gr 1 1 ΕΝ 15224 & ΟΙ 8 ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ISO 9001:2008 ΑΡΧΗ 1: Εστίαση στον πελάτη ΑΡΧΗ 2: Ισχυρή διοίκηση - ηγεσία ΑΡΧΗ 3: Ενεργής συμμετοχή εργαζομένων ΑΡΧΗ 4: «Διεργασιακή»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Αθήνα, 26 Σεπτεμβρίου, 2009 Πάρις Μποσκόπουλος Governmental Affairs & Access Director Pfizer Hellas Δημήτρης Γκότσης

Διαβάστε περισσότερα

Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015

Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2 Η Π.Α.Ε.Γ.Α.Ε. (Προνομιούχος Ανώνυμος Εταιρεία Γενικών Αποθηκών Ελλάδος) είναι η πρώτη ελληνική εταιρεία παροχής υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική συνεργασία UCB και Pharmathen για την προώθηση των προϊόντων αλλεργίας

Στρατηγική συνεργασία UCB και Pharmathen για την προώθηση των προϊόντων αλλεργίας ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Στρατηγική συνεργασία UCB και Pharmathen για την προώθηση των προϊόντων αλλεργίας Δευτέρα 13 Ιανουαρίου 2014. Μία νέα στρατηγική συμμαχία δημιουργείται στην ελληνική φαρμακευτική αγορά μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οι τελευταίες εξελίξεις στον κλάδο του φαρμάκου

Οι τελευταίες εξελίξεις στον κλάδο του φαρμάκου Οι τελευταίες εξελίξεις στον κλάδο του φαρμάκου 1 Τρέχουσα Κατάσταση Έλλειψη χρηματοδότησης του ΕΟΠΥΥ αδυναμία διάθεσης σημαντικών φαρμάκων από Νοσοκομεία, Φαρμακεία ΕΟΠΥΥ, ιδιωτικά Φαρμακεία Συσσώρευση

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Χούντας

Κωνσταντίνος Χούντας Κωνσταντίνος Χούντας Η καταναλωτική συμπεριφορά στο φαρμακείο Ποσοτική έρευνα βασισμένη σε custom made ερωτηματολόγιο της TEMPO OMD 61% (4.254.000) Έλληνες & Ελληνίδες έχουν κάνει τουλάχιστον μία αγορά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Οι επόμενες σελίδες αποτελούν την Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Τα άρθρα της Διακήρυξης είναι τα κοινώς συμφωνηθέντα σε ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής

3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής 3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής Βασιλική Ευθ. Καραούλη Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc Υγιεινομική Μηχανική και Δημ. Υγεία EPFL ΜSc Υγιεινή & Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Είσοδος στην εφαρμογή

Είσοδος στην εφαρμογή Είσοδος στην εφαρμογή Για να πραγματοποιηθεί είσοδος στο σύστημα, ο/η ιατρός πρέπει να έχει πραγματοποιήσει αρχικά συναλλαγή με το σύστημα πιστοποίησης των στοιχείων του/της και να έχει παραλάβει μοναδικό

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Προβλήματα, προοπτικές.

Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Προβλήματα, προοπτικές. Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Ε. Σουρανάκης 1, Α. Στεφανάκης 2. Προβλήματα, προοπτικές. 1 Κτηνίατρος, Ιδιώτης, Πρόεδρος ΔΣ ΒΙΟΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Α.Ε. 2 Δρ, Κτηνίατρος,

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγρίνιο, 17-18 Ιανουαρίου 2004 1 Ερευνητικές Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Σάββατο 07 Μάρ 2009 Τα επόμενα χρόνια θα δούμε μεγάλες αλλαγές στις φαρμακευτικές εταιρείες. Παραδοσιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ. Μπιρλιράκης Βασίλειος

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ. Μπιρλιράκης Βασίλειος ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Μπιρλιράκης Βασίλειος Πτυχίο Φαρμακευτικής MSc - Φαρμακευτική Φροντίδα & Φαρμακοθεραπεία ΜΒΑ - Ειδίκευση στις Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις Να αναδειχθεί η κοινωνική ανάγκη για το

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δρ Μάριος Χριστοφίνης Η μελισσοθεραπεία είναι μια πανάρχαια θεραπεία που χρησιμοποίει όλα τα φυσικά προιόντα της μέλισσας και της κυψέλης, στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

1.ΟΡΙΣΜΟΣ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

1.ΟΡΙΣΜΟΣ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΦΑΜ Στις καταστατικές αρχές και τους στόχους της ΕΕΦΑΜ η οριοθέτηση των ηθικών κανόνων και πρακτικών στην άσκηση του Φαρµακευτικού Marketing, αποτελεί πρώτιστο δεδοµένο και ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Περιστέρι Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία παρουσιάστηκαν στην ημερίδα με θέμα την Ψωρίαση, που διοργάνωσαν ο Δήμος Περιστερίου και το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας, την

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλες καθυστερήσεις πληρωμών από ασφαλιστικά ταμεία

Μεγάλες καθυστερήσεις πληρωμών από ασφαλιστικά ταμεία ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΥΦΕΣΗΣ Ο Δεκάλογος των Προβλημάτων που αντιμετωπίζει το Φαρμακείο 1. Μεγάλος αριθμός φαρμακείων 3. Μεγάλες καθυστερήσεις πληρωμών από ασφαλιστικά ταμεία 2. 4. 5. 6. 7. 8.

Διαβάστε περισσότερα

Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων

Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων Επιχειρείται να δοθεί το υφιστάμενο καθεστώς ανάκλησης απόσυρσης των προϊόντων τροφίμων με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ 0 ΛΙΣΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Περιεχόμενα Σελ. 1 Δήλωση Διοίκησης Σελ. 2 Βασικές Αρχές Λειτουργίας 1. Ανθρώπινα Δικαιώματα 2. Δίκαιες Συνθήκες Εργασίας 3. Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματικά Δικαιώματα

Πνευματικά Δικαιώματα Πνευματικά Δικαιώματα Το παρόν είναι πνευματική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία που αφορά τα πνευματικά δικαιώματα. Απαγορεύεται ρητώς η δημιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Έρευνα αγοράς (Ι) Ανάγκη στην αγορά (κάτι που η αγορά θέλει αλλά δεν το έχει) Σύλληψη και

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Ανεπιθύμητες ενέργειες Ανεπιθύμητες ενέργειες Νοέμβριος 2010 Ορισμός Κάθε δυσμενής δράση ενός θεραπευτικού ή προληπτικού μέτρου πέρα από την κύρια θεραπευτική ή προληπτική του δράση. Επίταση θεραπευτικής δράσης Ανεξάρτητα από

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Γεράσιμος Νοταράς, πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Όροι και προϋποθέσεις χρήσης

Όροι και προϋποθέσεις χρήσης Όροι και προϋποθέσεις χρήσης 1. Αποδοχή Η πρόσβαση και η χρήση αυτού του δικτυακού τόπου υπόκεινται στους ακόλουθους όρους και προϋποθέσεις και σε όλους τους νόμους που εφαρμόζονται σχετικά. Με την πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4281, 21/4/2011

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4281, 21/4/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ (ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΕΓΓΡΑΦΗ, ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ) ΝΟΜΟ Για σκοπούς εναρμόνισης με τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Case study. Συνεργασία της Ergobyte Πληροφορική Α.Ε. με το Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεματικής / ΕΚΕΤΑ

Case study. Συνεργασία της Ergobyte Πληροφορική Α.Ε. με το Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεματικής / ΕΚΕΤΑ Case study Συνεργασία της Ergobyte Πληροφορική Α.Ε. με το Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεματικής / ΕΚΕΤΑ Σχετικά με την Ergobyte Ανάπτυξη λογισμικού και εφαρμογών Internet Προσήλωση στο e-health Σημαντική

Διαβάστε περισσότερα

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο.

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο. Έντυπο πληροφόρησης και συγκατάθεσης ασθενών για συμμετοχή στη μελέτη μητρώου της Αυτοσωματικής Υπολειπόμενης Πολυκυστικής Νόσου Νεφρών (Autosomal Recessive Polycystic Kidney Disease, ARPKD) Mελέτη ARegPKD

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 3 ης ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ) Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύµιση Εγκυκλίων Οδηγιών Λειτουργικών και Οργανωτικών Θεµάτων Τοµέα Υγείας

Υπενθύµιση Εγκυκλίων Οδηγιών Λειτουργικών και Οργανωτικών Θεµάτων Τοµέα Υγείας Υπενθύµιση Εγκυκλίων Οδηγιών Λειτουργικών και Οργανωτικών Θεµάτων Τοµέα Υγείας /ΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Γ.Ε.: Γ32/1300/26.9.2006 Για την εύρυθµη και αποτελεσµατική λειτουργία των Υπηρεσιών Υγείας του

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

www.palladianconferences.gr διαβήτης & διατροφή Παρασκευή 23 Ιανουαρίου 2015 Αίγλη Ζαππείου

www.palladianconferences.gr διαβήτης & διατροφή Παρασκευή 23 Ιανουαρίου 2015 Αίγλη Ζαππείου διαβήτης & διατροφή Η PALLADIAN COMMUNICATIONS SPECIALISTS διοργανώνει το ATHENS DIABETES FORUM, με στόχο τη δημιουργία ενός ετήσιου θεσμού συνάντησης, διαλόγου, ενημέρωσης και πολιτικών για το ζήτημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου Το 93% των σχετικών με τη Φλεβική Θρόμβωση θανάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Χολαργός, 27 Νοεμβρίου 2013 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ Πρόεδρος ΕΟΦ κ. Δημήτριος Λιντζέρης κύρια σημεία ομιλίας Το τελευταίο 2μερο ο ΕΟΦ βρέθηκε στο επίκεντρο μιας ανελέητης, σκληρής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Water for Injection/Baxter (Viaflo) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε σάκος περιέχει 100% w/v Water for Injections.

Διαβάστε περισσότερα

www.interamerican.gr Ασφάλεια Υγείας Πιο απλά και πιο προσιτά από ποτέ!

www.interamerican.gr Ασφάλεια Υγείας Πιο απλά και πιο προσιτά από ποτέ! www.interamerican.gr Ασφάλεια Υγείας Πιο απλά και πιο προσιτά από ποτέ! H INTERAMERICAN, το 2013, κατέβαλε 58,1 εκατομμύρια ευρώ για αποζημιώσεις ατομικών ασφαλίσεων υγείας, σε 193.500 περιπτώσεις Απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Mobile Health. Mobile Health είναι ένας γενικός όρος για τη χρήση των κινητών τηλεφώνων και άλλων ασύρµατων τεχνολογιών στην ιατρική περίθαλψη.

Mobile Health. Mobile Health είναι ένας γενικός όρος για τη χρήση των κινητών τηλεφώνων και άλλων ασύρµατων τεχνολογιών στην ιατρική περίθαλψη. Mobile Health Mobile Health είναι ένας γενικός όρος για τη χρήση των κινητών τηλεφώνων και άλλων ασύρµατων τεχνολογιών στην ιατρική περίθαλψη. Η πιο κοινή εφαρµογή του Mobile Health είναι η χρήση των κινητών

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Η προστασία και ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και των πληροφοριών υγείας είναι πρωταρχικής σημασίας για την εταιρεία Outcome Sciences, Inc.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο Διάλογος που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας Sustainable Greece 2020, αποτελεί τη συστηματική καταγραφή των θέσεων όλων των προσκεκλημένων στην Πρωτοβουλία Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ Α' Ταχ. Διεύθυνση : Αριστοτέλους 17 Ταχ. Κώδικας : 101 87 Τηλέφωνο : 210 5237483

Διαβάστε περισσότερα