Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών"

Transcript

1 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Βιοϊατρική Τεχνολογία. ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Κέντρου Σωτήρη Τίτλος Εργασίας Ανοιχτή πλατφόρμα για την ασφαλή ανταλλαγή πληροφορίας σε περιβάλλον κινητών επικοινωνιών. Πάτρα, Σεπτέμβριος 2008

2 Περιεχόμενα Στόχος Τεχνολογίες Κινητής Τηλεφωνίας Εισαγωγή GPRS UMTS Πρωτόκολλα Επικοινωνίας WAP WAP Γλώσσες προγραμματισμού Η ασύρματη γλώσσα σήμανσης (WML-Wireless Markup Language) XHTML MP and WCSS Βασικές Αρχές Κρυπτογραφίας Κρυπτογραφία Συμμετρική Κρυπτογραφία Ασύμμετρη Κρυπτογραφία ή Κρυπτογραφία Δημοσίου Κλειδιού Υβριδική Κρυπτογραφία Ψηφιακού Φακέλου Κρυπτογραφία Δημοσίου Κλειδιού Συναρτήσεις Κατακερματισμού (Hash Functions) Υπηρεσίες Προτεινόμενο Σύστημα Αρχιτεκτονική Συστήματος Αδυναμίες Ασφαλείας Προστασία της ευαίσθητης πληροφορίας του χρήστη Κρυπτογράφηση και αποκρυπτογράφηση Κρυπτογράφηση ασύμμετρου κλειδιού Κρυπτογράφηση συμμετρικού κλειδιού Σύγκριση κρυπτογράφησης ασύμμετρου και συμμετρικού κλειδιού Ο αλγόριθμος κρυπτογράφησης AES Διαχείριση κρυφού κλειδιού Αποθήκευση του κρυφού κλειδιού, προβλήματα και λύσεις Επαναδημιουργία του ίδιου κλειδιού Κρυπτογράφηση βασισμένη σε μυστικό κωδικό (Password-Based Encryption) Δημιουργία του κλειδιού από το μυστικό κωδικό Επίδραση στο σύστημά μας Περιγραφή τελικής λύσης Εφαρμογή του συστήματος Τεχνολογίες Υλοποίησης J2EE (Java 2 Platform, Enterprise Edition) EJB (Enterprise JavaBeans) Αναλυτικός Σχεδιασμός Διαγράμματα Ροής του Προγράμματος Η βάση δεδομένων Δομή κώδικα Περιγραφή διαδικασίας εκτέλεσης συναλλαγής Δοκιμές του συστήματος Περιβάλλον δοκιμών Αποτελέσματα των δοκιμών

3 7. Βιβλιογραφία Παράρτημα Κώδικας

4 Στόχος Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι ο σχεδιασμός ενός συστήματος ασφαλούς μεταφοράς δεδομένων από κινητές τερματικές συσκευές όπως κινητά τηλέφωνα και PDAs (Personal Digital Assistants). Ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη μετάδοση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, όπως βιοϊατρικά δεδομένα που συλλέγονται από βιοαισθητήρες, ή για τη διενέργεια ηλεκτρονικών πληρωμών. Παρακάτω θα κάνουμε μία σύνοψη των τελευταίων τεχνολογιών στην κινητή τηλεφωνία, τα πρωτόκολλα επικοινωνίας για διαδικτύωση σε περιβάλλον κινητών επικοινωνιών, καθώς και βασικών κρυπτογραφικών πρωτοκόλλων, ώστε να οδηγηθούμε ομαλά στο σχεδιασμό του επιθυμητού συστήματος. Τέλος, αναπτύξαμε και παρουσιάζουμε ένα σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών, που φασίζεται στο σύστημα για την ασφαλή ανταλλαγή πληροφορίας σε περιβάλλον κινητών επικοινωνιών, που σχεδιάστικε προηγουμένος, υλοποιώντας έτσι μια εφαρμογή του προταθέντως συστήματος. 1. Τεχνολογίες Κινητής Τηλεφωνίας 1.1 Εισαγωγή Η πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσο κινητών συσκευών έχει γίνει πραγματικότητα. Η χρήση κινητών τηλεφώνων και άλλων ασύρματων συσκευών για την αποστολή και λήψη ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, για την ενημέρωσή μας πάνω σε θέματα επικαιρότητας, καθώς και για την πραγματοποίηση οικονομικών ηλεκτρονικών συναλλαγών (μέσο των παρόχων κινητής τηλεφωνίας) είναι γεγονός. Το κινητό τηλέφωνο χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο ως συσκευή πρόσβασης στο διαδίκτυο και ο αριθμός των συνδρομητών εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει παγκοσμίως το ένα δισεκατομμύριο έως το έτος 2005, σύμφωνα με την μελέτη που πραγματοποιήθηκε από τον Οργανισμό IDC. 4

5 Στην Ευρώπη, στην Αμερική και κυρίως στην Ασία, έχουν υλοποιηθεί υπηρεσίες που υποστηρίζουν την ασύρματη τεχνολογία, ενώ έχει παρατηρηθεί ενθουσιώδης αποδοχή ορισμένων υπηρεσιών από το καταναλωτικό κοινό. Όσον αφορά τον Ευρωπαϊκό χώρο (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας), οι εξελίξεις στον τομέα των τηλεπικοινωνιών έχουν εισάγει νέες τεχνολογίες ως αποτέλεσμα της σύγκλισης των τηλεπικοινωνιών με το Internet. Σταδιακά θα δοθεί σε όλους η δυνατότητα να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσο του κινητού τους τηλεφώνου οπουδήποτε και αν βρίσκονται. Παράλληλα η ασύρματη πρόσβαση σε δεδομένα και υπηρεσίες του διαδικτύου έχει γίνει ακόμα πιο εύκολη με την συνδρομή της τεχνολογίας GPRS (General Packet Radio Switching), διότι προσφέρει διαρκή σύνδεση, με μεγαλύτερες ταχύτητες πρόσβασης και με πιο οικονομικό τρόπο. Συγχρόνως, έχουν εισαχθεί στην αγορά τα δίκτυα τρίτης γενεάς (3G Networks) που προσφέρουν ακόμα μεγαλύτερη ταχύτητα πρόσβασης, με αποτέλεσμα να αναμένεται η ραγδαία αύξηση των χρηστών και η ταχεία διάδοση των υπηρεσιών που προσφέρονται μέσο κινητών, καθώς η ταχύτητα και η συνεχής διαθεσιμότητα των δικτύων αυτών, αποτελούν ισχυρά κίνητρα ένταξης νέων χρηστών, οι οποίοι θα έχουν περισσότερες απαιτήσεις και μεγαλύτερες ανάγκες. Εδώ, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι τα συστήματα τρίτης γενιάς UMTS (Universal Mobile Telecommunications System), παρέχουν την δυνατότητα να διαδοθούν νέες υπηρεσίες που δεν μπορούν να προσφερθούν από τα προηγούμενα δίκτυα κινητών επικοινωνιών, όπως υπηρεσίες Τηλεϊατρικής, Τηλεκπαίδευσης, Videoconferencing κ.λ.π Όσον αφορά στην εμπορική εκμετάλλευση της ασύρματης τεχνολογίας, οι εταιρείες παροχής υπηρεσιών στο διαδίκτυο οδηγούνται στο να παρέχουν στον χρήστη ευκολία πρόσβασης και δυνατότητα μεγάλων ταχυτήτων. Αυτό επιτυγχάνεται δημιουργώντας ιστοσελίδες κατανοητές και εύκολα προσπελάσιμες, διότι ο χρήστης απαιτεί, στην on-line σύνδεσή του με την ασύρματη συσκευή του, να βλέπει, να αποφασίζει και να αγοράζει γρήγορα 5

6 και εύκολα. Θα πρέπει να τονιστεί η ευκολία που προσφέρει η ασύρματη τεχνολογία στον χρήστη, καθώς προσφέρει εύκολη και συνεχή πρόσβαση, σε μεγάλο εύρος πληροφοριών (καιρός, χρηματιστήριο, καθυστερήσεις πτήσεων, s κ.α.), ανεξαρτήτως τοποθεσίας. Ένα ακόμα πλεονέκτημα είναι ότι οι ιστοσελίδες για ασύρματη τεχνολογία είναι δομημένες έτσι, ώστε να προσφέρουν στον χρήστη όσο το δυνατό αρτιότερες πληροφορίες σε περιορισμένο αριθμό λέξεων, υποσκελίζοντας κατ αυτόν τον τρόπο το πιθανό μειονέκτημα της μικρής οθόνης της ασύρματης συσκευής του χρήστη. Τα τελευταία χρόνια, μεγάλος αριθμός εταιρειών παροχής υπηρεσιών έχουν επενδύσει και συνεχίζουν να επενδύσουν τεράστια ποσά στον ολοένα αναπτυσσόμενο χώρο της ασύρματης τεχνολογίας. Οι προοπτικές για κέρδη είναι μεγάλες. Προκειμένου όμως αυτός ο στόχος να επιτευχθεί, θα πρέπει η αγορά να κινηθεί προς την σωστή κατεύθυνση. Πρωταρχικός σκοπός, λοιπόν, των εταιρειών αυτών είναι να μπορούν να προσφέρουν τρία βασικά στοιχεία: i) οικειότητα, ώστε να οδηγήσουν στην ευρύτερη χρήση ασύρματων συσκευών, ii) φαντασία, ώστε να δημιουργήσουν τις υπηρεσίες που θέλει και χρειάζεται ο χρήστης και iii) απλότητα, ώστε να επιτυγχάνεται η ταύτιση του χρήστη με το προσφερόμενο προϊόν. Είναι γνωστό ότι κάθε πρωτοποριακό προϊόν επηρεάζει με κάποιον τρόπο την ανθρώπινη συμπεριφορά και τις ανθρώπινες αξίες. Όπως δηλαδή στην αρχή του 19ου αιώνα με την βιομηχανική επανάσταση και την ταυτόχρονη δημιουργία μεγάλων μονάδων παραγωγής κοντά σε αστικά κέντρα, έτσι και με την μεγάλη ανάπτυξη της ασύρματης τεχνολογίας παγκοσμίως τα επόμενα 10 χρόνια, θα παρατηρηθεί μία τεράστια αλλαγή. Αυτή η αλλαγή θα έχει σαν αποτέλεσμα την αλληλεπίδραση ανθρώπου (χρήστη) με την πραγματικότητα του ανοίγω και ψάχνω όποτε και από όπου θέλω. Αυτή ακριβώς η αλληλεπίδραση είναι η μικρή επανάσταση στον τρόπο ζωής του χρήστηανθρώπου. Βεβαίως η στιγμή που η ασύρματη τεχνολογία θα είναι αυτό που λέμε τρόπος ζωής είναι ακόμα μακριά, αλλά όχι για πολύ. Παρακάτω εισάγουμε τις τεχνολογίες του GPRS και του UMTS. Οι τεχνολογίες αυτές φέρνουν τις υπηρεσίες του διαδικτύου στα κινητά τερματικά 6

7 και θα αποτελέσουν το εφαλτήριο για τη διάδοση και ευρεία διείσδυση των υπηρεσιών αυτών στην κινητή τηλεφωνία. 1.2 GPRS Tο GPRS είναι ένα πρωτόκολλο που παρέχει υπηρεσίες Internet στην κινητή τηλεφωνία. Είναι ένα ραγδαία αναπτυσσόμενο και διαδιδόμενο μέσο παροχής τέτοιων υπηρεσιών σ ολόκληρο τον κόσμο και κυρίως στην Ευρώπη, όπου ήδη έχει καταφέρει να κατακτήσει, αν και σε πρώιμο ακόμη στάδιο, το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς σε σχέση με άλλα αντίστοιχα πρωτόκολλα, όπως για παράδειγμα το WAP (Web Access Protocol). Η καινοτομία του GPRS έγκειται στο γεγονός ότι ο χρήστης δεν συνδέεται στο Internet κάθε φορά που χρειάζεται να το χρησιμοποιήσει, αλλά είναι μονίμως συνδεδεμένος σε αυτό και οι πληροφορίες που θέλει να «κατεβάσει» έρχονται με την μορφή πακέτου (Switched Packet System) κάθε φορά που αυτός δίνει την εντολή. Αυτό συμβαίνει γιατί για την συγκεκριμένη υπηρεσία κάποια «παράθυρα» στη σηματοδοσία του κινητού τερματικού είναι μόνιμοι δίαυλοι GPRS, δηλαδή το κινητό τερματικό έχει μόνιμη πρόσβαση στο Internet και τις υπηρεσίες του. Η μόνιμη κατάσταση σύνδεσης με το Internet παρέχει απεριόριστη ευκολία στους χρήστες, μια και οι πληροφορίες παρέχονται σε πολύ λίγο χρόνο αλλά και με πολύ οικονομικότερο τρόπο, αφού η χρέωση γίνεται ανά πακέτο πληροφορίας που «κατεβαίνει» στο κινητό τερματικό και όχι ανάλογα με τον χρόνο που είναι συνδεδεμένος ο χρήστης στο διαδίκτυο. Το λειτουργικό σύστημα που χρησιμοποιεί το GPRS είναι πολύ φιλικότερο στον χρήστη (user friendly) από ότι το αντίστοιχο του WAP που είναι και το αμέσως προηγούμενο πιο διαδεδομένο σύστημα. Για το λόγο αυτό τα τηλέφωνα τρίτης γενιάς (3G mobile phones) είναι εξοπλισμένα με κατάλληλα λογισμικά που θυμίζουν κατά πολύ το περιβάλλον του κόσμου του Internet, όπως τον έχουμε γνωρίσει μέσα από τα PC. Οι ιστοσελίδες κατεβαίνουν στον κινητό δέκτη στην ίδια σχεδόν μορφή και παρέχουν και ανάλογα applets με εκείνα που παρέχονται στον υπολογιστή. 7

8 Το GPRS ως πρωτόκολλο έχει να επιδείξει ένα πολύ καλά οργανωμένο σύστημα ασφαλείας χρηστών τόσο σε επίπεδο ιών και άλλων bugs που υπάρχει κίνδυνος να πλήξουν το λογισμικό της κινητής τερματικής συσκευής, όσο και σε επίπεδο λήψης και διάδοσης προσωπικών δεδομένων. Είναι ένα πρωτόκολλο εξίσου καλά δομημένο με το Web σε θέματα ασφάλειας και που ο μικρότερος όγκος πληροφορίας που λαμβάνεται ή στέλνεται σε σχέση με το Web το κάνει εξ ορισμού ακόμα περισσότερο ασφαλές. Σήμερα οι περισσότερες εταιρίες παροχής κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα έχουν αρχίσει να εισάγουν συχνότητες σηματοδοσίας για τo GPRS. Το γεγονός αυτό δηλώνει την μεγάλη ζήτηση που πρόκειται να υπάρξει στο μέλλον για την παροχή των υπηρεσιών GPRS. Ήδη η αγορά έχει αρχίσει να κατακλύζεται από κινητούς δέκτες που είναι GPRS enabled ακόμα και σε κινητά τηλέφωνα δεύτερης γενιάς. Η ανάγκη, λοιπόν, για εύκολη, γρήγορη και οικονομική πρόσβαση στο Διαδίκτυο μέσο κινητών τηλεφώνων φαίνεται να καλύπτεται τώρα μέσο του GPRS. Είναι φανερή η στροφή του κόσμου της κινητής τηλεφωνίας στο GPRS και η βαθμιαία εγκατάλειψη του WAP σαν ένα πιο πρωτόγονο και πιο δύσχρηστο μέσο παροχής Internet υπηρεσιών Αρχιτεκτονική ασφάλειας του GPRS Η ασφάλεια στο GPRS αντιμετωπίζεται με διαφορετική οπτική. Αφενός, ελέγχεται η ταυτότητα του συνδρομητή, αφετέρου, η κίνηση των δεδομένων συνιστάται να ελέγχεται σε όλο το δίκτυο και να προστατεύεται με χρήση ειδικού μηχανισμού (π.χ. ηλεκτρονικού τείχους), ώστε να αποφεύγεται το ενδεχόμενο παρείσφρησης σε αυτό [GSM09.61]. Όπως και για το GSM, έτσι και για το GPRS, υπάρχουν ορισμένα θέματα που αφορούν τις σχετικές υπηρεσίες και τη λειτουργικότητα ασφάλειας. Η λειτουργικότητα ασφάλειας στο GPRS ασχολείται με [GSM03.20]: Εμπιστευτικότητα ταυτότητας του συνδρομητή 8

9 Αυθεντικοποίηση ταυτότητας του συνδρομητή Εμπιστευτικότητα της πληροφορίας του χρήστη και της σηματοδότησης μεταξύ ΚΣ και SGSN. Ασφάλεια του δικτύου κορμού του GPRS και διαλειτουργικότητας GPRS Προκειμένου να προστατεύεται η επικοινωνία, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και νέοι αλγόριθμοι αυθεντικοποίησης και κρυπτογράφησης [GSM01.61]. Επιπλέον, παρέχονται διαδικασίες για την ανάκαμψη από αποτυχίες στη σηματοδότηση ώστε να αποφεύγονται παραβιάσεις ασφάλειας. Κρυπτογράφηση στο GPRS Ο αλγόριθμος κρυπτογράφησης του GPRS χρησιμοποιείται για την παροχή αντιμέτρων ασφάλειας και σχετικών λειτουργιών, όπως αυτές έχουν παρουσιαστεί σε αυτή την εργασία [GSM02.60], [GSM03.60]. Συγκεκριμένα χρησιμοποιείται για την κρυπτογράφηση του περιεχομένου επικοινωνίας μεταξύ του ΚΣ και του δικτύου (SGSN) και αποτελεί ουσιαστικά τον αλγόριθμο A5 για το GPRS. Στόχοι του νέου αλγορίθμου είναι [GSM01.61]: να παρέχει προστασία της εμπιστευτικότητας και της ακεραιότητας των δεδομένων του χρήστη που διακινούνται στο GPRS σε συνδέσεις από σημείο σε σημείο μεταξύ ενός ΚΣ και άλλων οντοτήτων. να παρέχει προστασία της εμπιστευτικότητας και της ακεραιότητας των δεδομένων του χρήστη που μεταδίδονται στο GPRS σε συνδέσεις από ένα σημείο σε πολλά σημεία (Point-to-Multipoint Group). Η χρήση του αλγόριθμου περιορίζεται στην κρυπτογράφηση μεταξύ ΚΣ και SGSN. Ο αλγόριθμος εγκαθίσταται τόσο στο SGSN, όσο και στον ΚΣ. Ο ΚΣ αποτελείται από Τερματικό εξοπλισμό (ΤΕ), Terminal adaptation (TA) και Mobile Equipment (ME). Ο ΚΣ είναι και αυτόνομη συσκευή. Ο αλγόριθμος είναι εγκαταστημένος στα ME, TA, TE. 9

10 Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι, όπως όλοι οι αλγόριθμοι του GSM, έτσι και οι αλγόριθμοι του GPRS δεν επιτρέπεται να δημοσιοποιηθούν για λόγους ασφαλείας. Επιπλέον, υπάρχουν νομικοί περιορισμοί στη χρήση ή στην εξαγωγή εξοπλισμού, που περιέχει κρυπτογραφικά χαρακτηριστικά, οι οποίοι απαγορεύουν τη χρήση τους σε ορισμένες χώρες. Αυτοί καθορίζονται από τις Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Χρήστες των αλγορίθμων επιτρέπεται να είναι οι ΠΤΥΚΤ οι οποίοι χρησιμοποιούν τους αλγορίθμους στην πλευρά του δικτύου και οι κατασκευαστές υλικού (π.χ. ΚΣ ή SIMs), οι οποίοι κατασκευάζουν συσκευές, περιλαμβάνουν ένα τέτοιο αλγόριθμο. Οι αλγόριθμοι κρυπτογράφησης του GPRS υλοποιούνται κατά προτίμηση σε υλικό ως ολοκληρωμένο κύκλωμα. Εάν πραγματοποιηθεί υλοποίηση σε λογισμικό, τότε οι περιορισμοί χρήσης είναι ακόμη πιο αυστηροί. Σχήμα 1: Βασικό περιβάλλον κρυπτογράφησης GPRS Ο αλγόριθμος βασίζεται σε συμμετρική κρυπτογράφηση. Kc είναι το κλειδί της κρυπτογράφησης, INPUT είναι μια τιμή που εξαρτάται από το τρέχον πλαίσιο (frame) του LLC, DIRECTION είναι η κατεύθυνση μεταφοράς (uplink/downlink). Επιπλέον, PLAIN TEXT και CIPHERED TEXT είναι αντίστοιχα το αρχικό κείμενο και το κρυπτογραφημένο που προκύπτει. Οι παράμετροι του αλγορίθμου έχουν τα μήκη: 10

11 Kc INPUT DIRECTION OUTPUT 64 bits 32 bits 1 bit 1600 octets (max) Το Kc δημιουργείται από τη διαδικασία αυθεντικοποίησης και διαχείρισης κλειδιών του GPRS. To Kc δεν μεταδίδεται ποτέ από την ασύρματη ζεύξη. Στην οντότητα που αποστέλλει, εκτελείται η πράξη XOR μεταξύ της συμβολοσειράς OUTPUT και του PLAINTEXT και το αποτέλεσμα είναι το CIPHER TEXT. Τίθενται περιορισμοί απόδοσης στον αλγόριθμο, έτσι ώστε να μην καθυστερεί πέρα από κάποια όρια η ασύρματη μετάδοση. Εμπιστευτικότητα ταυτότητας του συνδρομητή Στόχος αυτής της λειτουργίας είναι να αποφεύγεται η πιθανότητα, ένας εισβολέας να μπορέσει να εντοπίσει, ποιος συνδρομητής χρησιμοποιεί ένα συγκεκριμένο πόρο στην ασύρματη ζεύξη, καταγράφοντας την ανταλλαγή σημάτων στην ασύρματη ζεύξη [GSM03.20]. Αυτού του είδους η προστασία επιτρέπει αφενός υψηλό βαθμό εμπιστευτικότητας της πληροφορίας του χρήστη και της σηματοδοσίας, αφετέρου προστασία από τον εντοπισμό της θέσης του συνδρομητή. Η συγκεκριμένη απαίτηση προϋποθέτει ότι δεν θα μεταδίδεται στην ασύρματη ζεύξη οποιαδήποτε πληροφορία που θα επέτρεπε τον εντοπισμό του χρήστη και ιδιαίτερα το IMSI του κάθε συνδρομητή χωρίς να έχει κρυπτογραφηθεί πρώτα. Είναι λοιπόν απαραίτητο: Να μη χρησιμοποιείται το IMSI αλλά κάποιο άλλο μέσο για ταυτοποίηση στην ασύρματη ζεύξη Να πραγματοποιείται κρυπτογράφηση σημάτων που μεταφέρουν πληροφορία για την ταυτότητα του συνδρομητή στην ασύρματη ζεύξη, όπου είναι δυνατό Επιπλέον, η ανώνυμη προσπέλαση, η οποία παρέχεται ως δυνατότητα από το GPRS, επιτρέπει σε ένα χρήστη να χρησιμοποιεί πόρους του δικτύου GPRS χωρίς τη χρήση ταυτότητας συνδρομητή. Αυτή η δυνατότητα 11

12 διασφαλίζει εξ ορισμού την εμπιστευτικότητα της ταυτότητας του συνδρομητή [GSM03.60]. Το μέσο για να επιτευχθεί ταυτοποίηση του συνδρομητή /ΚΣ στην ασύρματη ζεύξη είναι μία προσωρινή μεταβλητή που ονομάζεται TLLI. Αυτός ο αριθμός είναι ένας τοπικός αριθμός ο οποίος έχει έννοια μόνο σε μία συγκεκριμένη Περιοχή Δρομολόγησης (ΠΔ). Το TLLI θα πρέπει να συνοδεύεται από την Ταυτότητα ΠΔ (Routing Area Identity ή RAI), ώστε να αποφεύγονται ασάφειες. To SGSN περιέχει κατάλληλες βάσεις δεδομένων για την καταγραφή των συσχετίσεων μεταξύ των TLLI και IMSI. Όταν λαμβάνεται ένα TLLI με ένα RAI το οποίο δεν αντιστοιχεί στο τρέχον SGSN, τότε το IMSI του ΚΣ πρέπει να ζητηθεί από το SGSN της συγκεκριμένης ΠΔ, που αναφέρεται από το RAI, εφόσον αυτή είναι γνωστή. Διαφορετικά το IMSI ζητείται από τον ΚΣ. Ένα νέο TLLI ανατίθεται σε ένα ΚΣ σε κάθε διαδικασία Ενημέρωσης ΠΔ. Μόλις δημιουργείται το νέο TLLI (που αφορά άλλη ΠΔ), το παλιό διαγράφεται. Σε περιπτώσεις δυσλειτουργιών, που μπορεί να προκύψουν π.χ. από μία αποτυχία στο λογισμικό, το δίκτυο ενδέχεται να ζητήσει την ταυτοποίηση του ΚΣ με βάση το IMSI χωρίς να είναι σε αυτή την περίπτωση δυνατή η κρυπτογράφηση. Αυτή η περίπτωση αποτελεί αδυναμία ολόκληρης της υπηρεσίας και θα πρέπει κατά το δυνατό να αποφεύγεται. Κάθε φορά που δημιουργείται ένα νέο TLLI, μεταφέρεται στον ΚΣ κρυπτογραφημένο. Ο ΚΣ αποθηκεύει το TLLI και το RAI σε μνήμη της οποίας το περιεχόμενο δεν σβήνεται, όταν απενεργοποιηθεί η συσκευή του ΚΣ. Οι διαδικασίες οι οποίες σχετίζονται με την ταυτοποίηση ενός ΚΣ με βάση το TLLI είναι οι εξής [GSM03.20]: Ενημέρωση ΠΔ στην ίδια περιοχή του SGSN Ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το προηγούμενο SGSN είναι προσπελάσιμο (IMSI από SGSNo προς SGSNn) 12

13 Ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το προηγούμενο SGSN δεν είναι προσπελάσιμο (IMSI από ΚΣ προς SGSNn) Αναδημιουργία TLLI (περίπτωση διαγραφής IMSI από HLR, όπου ταυτόχρονα χρησιμοποιείται το TLLI) Άγνωστο τοπικό TLLI, σε περίπτωση απώλειας δεδομένων (IMSI από ΚΣ προς SGSN) Ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το SGSN χάσει δεδομένα (IMSI από ΚΣ προς SGSNn) Αποτυχημένη κατανομή TLLI (IMSI από ΚΣ προς SGSN) Από τις παραπάνω περιπτώσεις, αυτές που περιλαμβάνουν αδυναμίες ασφάλειας είναι εκείνες όπου το IMSI μεταφέρεται από την ασύρματη ζεύξη χωρίς κρυπτογράφηση. Αυτές είναι: Ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το προηγούμενο SGSN δεν είναι προσπελάσιμο (IMSI από ΚΣ προς SGSNn) Άγνωστο τοπικό TLLI, σε περίπτωση απώλειας δεδομένων (IMSI από ΚΣ προς SGSN) Ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το SGSN χάσει δεδομένα (IMSI από ΚΣ προς SGSNn) Αποτυχημένη κατανομή TLLI (IMSI από ΚΣ προς SGSN) Αυθεντικοποίηση ταυτότητας του συνδρομητή Η αυθεντικοποίηση στο GPRS είναι ανάλογη με αυτή που χρησιμοποιείται στο GSM. Οι λειτουργίες δικτύου που απαιτούνται είναι: Η διαδικασία της αυθεντικοποίησης Η διαχείριση κλειδιών Η διαδικασία της αυθεντικοποίησης χρησιμοποιείται και για την δημιουργία του κλειδιού κρυπτογράφησης Kc. Εκτελείται αφού γίνει γνωστή η ταυτότητα 13

14 του συνδρομητή (IMSI/TLLI) στο δίκτυο, οπότε αποστέλλεται το κατάλληλο RAND για να πραγματοποιηθεί η κρυπτογράφηση. Γενικά, οι διαδικασίες που αφορούν την αυθεντικοποίηση της ταυτότητας του συνδρομητή είναι: Διαδικασία αυθεντικοποίησης σύμφωνα με το GSM Διαχείριση κλειδιών αυθεντικοποίησης συνδρομητή σύμφωνα με το GSM Γενική διαδικασία αυθεντικοποίησης (IMSI από SGSN προς HLR/AuC) Αυθεντικοποίηση σε ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, με τη χρήση TLLI (IMSI από SGSNo προς SGSNn) Αυθεντικοποίηση κατά την ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το προηγούμενο δεν είναι προσπελάσιμο (IMSI από ΚΣ προς SGSNn και από SGSNn προς HLR/AuC) Αυθεντικοποίηση κατά την ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το TLLI είναι άγνωστο στο προηγούμενο SGSN σε απώλεια δεδομένων (IMSI από ΚΣ προς SGSNn και από SGSNn προς HLR/AuC) Αυθεντικοποίηση με τη χρήση του IMSI, όταν αποτύχει η αυθεντικοποίηση με το TLLI (IMSI από ΚΣ προς SGSN) Επαναχρησιμοποίηση πληροφορίας ασφάλειας σε περιπτώσεις αποτυχιών 14

15 Σχήμα: Γενική διαδικασία αυθεντικοποίησης στο GPRS Σχήμα: Ενημέρωση των εγγραφών πληροφορίας ασφάλειας RAND/SRES στο SGSN 15

16 Από τις παραπάνω περιπτώσεις υπάρχουν ορισμένες οι οποίες περιέχουν αδυναμίες ασφάλειας που σχετίζονται κυρίως με τη μεταφορά του IMSI χωρίς κρυπτογράφησης από την ασύρματη ζεύξη: Αυθεντικοποίηση κατά την ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το προηγούμενο δεν είναι προσπελάσιμο Αυθεντικοποίηση κατά την ενημέρωση ΠΔ σε ένα νέο SGSN, όταν το TLLI είναι άγνωστο στο προηγούμενο SGSN σε απώλεια δεδομένων Αυθεντικοποίηση με τη χρήση του IMSI, όταν αποτύχει η αυθεντικοποίηση με το TLLI Εμπιστευτικότητα πληροφορίας χρήστη και σηματοδοσίας μεταξύ Κινητού Σταθμού και SGSN Η εμπιστευτικότητα της πληροφορίας του χρήστη αφορά τη μεταφορά της πληροφορίας στη λογική σύνδεση μεταξύ ΚΣ και SGSN. Για να διασφαλιστεί η εμπιστευτικότητα το TLLI μεταφέρεται κρυπτογραφημένο στη φάση της δημιουργίας του. Η κρυπτογράφηση αυτή παρέχεται από το επίπεδο LLC και δεν αποτελεί υπηρεσία εμπιστευτικότητας από σημείο σε σημείο [GSM03.20]. Θα πρέπει να καθοριστούν τα εξής: Η μέθοδος κρυπτογράφησης Δημιουργία κλειδιού GPRS-Kc Έναρξη κρυπτογράφησης και αποκρυπτογράφησης Συγχρονισμός Μεταφορά κλειδιού και άλλων παραμέτρων μεταξύ SGSN σε ενημέρωση ΠΔ Ορίζονται δύο ζεύγη μεταβλητών που αφορούν την κρυπτογράφηση: 16

17 Kc και CKSN (Αριθμός Ακολουθίας Κλειδιού Κρυπτογράφησης (Ciphering Key Sequence Number)) που αφορούν τη μεταγωγή κυκλώματος GPRS-Kc και GPRS-CKSN που αφορούν τη μεταγωγή πακέτου και το GPRS Ασφάλεια δικτύου κορμού του GPRS και Διαλειτουργικότητας Ο πάροχος είναι υπεύθυνος για την ασφάλεια του δικτύου κορμού GPRS που έχει εγκαταστήσει και που περιέχει όλους τους απαιτούμενους κόμβους και φυσικές συνδέσεις. Ο πάροχος προστατεύει το δίκτυο κορμού από μη εξουσιοδοτημένη προσπέλαση. Ένα ασφαλές δίκτυο κορμού ενός ΠΤΥΚΤ GPRS εγγυάται ότι δεν θα μπορέσει κάποιος εισβολέας να παρακολουθήσει ή να τροποποιήσει την πληροφορία του χρήστη και την σηματοδοσία στο εσωτερικό δίκτυο. Η αρχιτεκτονική του GPRS χρησιμοποιεί ιδιωτική διευθυνσιοδότηση IP και GPRS tunnelling στο δίκτυο κορμού. Περιεχόμενο χρηστών το οποίο απευθύνεται σε κάποιο στοιχείο του δικτύου απορρίπτεται. Συνίσταται η χρήση ηλεκτρονικών τειχών στα σημεία πρόσβασης Gi και Gp του δικτύου κορμού του GPRS. Οι συνδέσεις μεταξύ ΠΤΥΚΤ GPRS συμφωνούνται από τους παρόχους και διασφαλίζουν ότι είναι ασφαλείς και ότι παρέχουν ακεραιότητα και εμπιστευτικότητα. Κάθε πάροχος GPRS μπορεί να υποστηρίζει το IPsec (RFC 1825) καθώς και τις συνοδευτικές προδιαγραφές για αυθεντικοποίηση (RFC 1826) και κρυπτογράφηση (RFC 1827), ως βασική λειτουργικότητα ασφάλειας στα BG που χρησιμοποιεί [GSM09.61]. Γενικά, συνίσταται να χρησιμοποιούνται για τις συνδέσεις: Συνδέσεις από σημείο σε σημείο Ιδιωτικά δίκτυα κορμού μεταξύ ΠΤΥΚΤ GPRS 17

18 Κρυπτογραφημένες σήραγγες μεταξύ ΠΤΥΚΤ GPRS, οι οποίες ενδέχεται να χρησιμοποιούν και το Internet Όσον αφορά τη διαλειτουργικότητα με διαφορετικά δίκτυα πακέτων δεδομένων, προκειμένου να προστατεύεται το δίκτυο GPRS εφαρμόζονται κατάλληλα αντίμετρα ασφάλειας στο σημείο πρόσβασης της διεπαφής Gi, όπως π.χ. ένα ηλεκτρονικό τείχος, το οποίο περιορίζει τα είδη των πακέτων που διακινούνται και ενδεχομένως και τα είδη των εφαρμογών που επιτρέπεται να προσφέρονται. Ειδική μέριμνα έχει δοθεί στην ασφάλεια του εξυπηρετητή DNS και της διευθυνσιοδότησης IP (που γίνεται π.χ. με τη χρήση ενός εξυπηρετητή DHCP). Έτσι διασφαλίζεται η ορθότητα των DNS ονομάτων, καθώς και η προστασία των IP διευθύνσεων. Σχετικά με τη χρήση ενός ΚΣ από ένα χρήστη για σύνδεση σε IP δίκτυα, όπως το Internet, ένα Intranet ή ένας ISP, παρέχονται ειδικές λειτουργίες όπως η αυθεντικοποίηση του χρήστη, η εξουσιοδοτημένη προσπέλασή του, κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο μεταξύ ΚΣ και της άλλης ομότιμης οντότητας, ανάθεση μίας δυναμικής διεύθυνσης IP που ανήκει στο χώρο διευθύνσεων του Internet ή του Intranet ή του ISP, κλπ. [GSM09.61]. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν σε προηγούμενη παράγραφο, εφαρμόζονται ειδικές μέθοδοι αυθεντικοποίησης του συνδρομητή και προστασίας της πληροφορίας που μεταδίδεται κατά τη επικοινωνία του με ένα απομακρυσμένο Intranet ή ISP δίκτυο. Η σχετική σύνδεση γίνεται είτε με διαφανή είτε με αδιαφανή τρόπο και προστατεύεται με πρωτόκολλα όπως π.χ. το IPSec. Ταυτόχρονα, παρέχεται και στον ΚΣ αυθεντικοποίηση του δικτύου του ΠΤΥ, ώστε να διασφαλίζεται ότι επικοινωνεί με τον αληθινό εξυπηρετητή και όχι με πλαστό (Ran-93). Διευθύνσεις δικτύου και ασφάλεια Ένα σημαντικό πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζεται προκειμένου κάθε ΚΣ να αποκτά δυνατότητα σύνδεσης σε ένα δίκτυο πακέτων δεδομένων, όπως είναι το Internet, σχετίζεται με την διαθεσιμότητα των διευθύνσεων δικτύου. 18

19 Ήδη στην τρέχουσα έκδοση του Internet, ο αριθμός των διαθέσιμων διευθύνσεων είναι εξαιρετικά περιορισμένος. Συνεπώς, είναι σκόπιμο να αναζητηθούν οι πλέον αποδοτικοί τρόποι για την κατανομή διευθύνσεων τόσο από τους αρμόδιους φορείς στους ΠΤΥΚΤ, όσο και από τους ΠΤΥΚΤ στους ΚΣ. Τόσο η ανάθεση διευθύνσεων IP, η στατική και κυρίως η δυναμική, όσο και η ανάθεση ονομάτων DNS ενέχει σημαντικούς κινδύνους ασφάλειας, οι οποίοι με κατάλληλα μέτρα προλαμβάνονται και αντιμετωπίζονται. Ταυτόχρονα, η σύνδεση ενός ΚΣ στο Internet από διαφορετικούς ΠΤΥΚΤ, π.χ. σε περίπτωση ταξιδιού του χρήστη σε ξένη χώρα, θέτει το ζήτημα της μεταφοράς διεύθυνσης (address migration). Αξιολόγηση Ασφάλειας GPRS Η προστασία της ασφάλειας και της ιδιωτικής ζωής στο GPRS αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη κρίσιμων εφαρμογών όπως είναι οι εφαρμογές ηλεκτρονικού εμπορίου ή άλλες που σχετίζονται με τη μεταφορά ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων του συνδρομητή. Στο GPRS όμως, όπως και γενικά στο GSM, προδιαγράφονται μέτρα προστασίας και, κατά βάση, για την ασύρματη ζεύξη. Η προστασία στο GPRS εκτείνεται από τον ΚΣ και περιλαμβάνει τους BTS/BSC και φθάνει μέχρι το SGSN. Ακόμα όμως και σε αυτή την περίπτωση, η παρεχόμενη ασφάλεια έχει τα μειονεκτήματα και τις αδυναμίες του GSM. Οι διαφορετικές οντότητες SGSN ακόμα και αν ανήκουν σε διαφορετικούς παρόχους θεωρούνται έμπιστες. Η εμπιστοσύνη αυτή βασίζεται στις συμφωνίες που προδιαγράφεται και υπογράφονται μεταξύ των παρόχων, όσον αφορά την ασφάλεια της διασύνδεσης μεταξύ τους. Συγκεκριμένα οι σχετικές αδυναμίες, που αφορούν το εσωτερικό δίκτυο GPRS, συνοψίζονται στα εξής σημεία: 19

20 Η σχεδίαση ασφάλειας στο GPRS αφορά κυρίως την ασύρματη σύνδεση και εκτείνεται μέχρι το SGSN (περιλαμβάνει τους BSC και BTS) [GSM03.20], [GSM03.60] Παρέχεται προστασία της Ιδιωτικής Ζωής της θέσεως του ΚΣ/ συνδρομητή μόνο από τον ΚΣ μέχρι το SGSN και όχι σε όλο το δίκτυο GSM [GSM03.02] Δεν υπάρχει προστασία της Ιδιωτικής Ζωής μεταξύ των διαφορετικών SGSN, και των άλλων οντοτήτων του δικτύου όπως τα VLR και HLR Δεν υπάρχει προστασία της Ιδιωτικής Ζωής μεταξύ των οντοτήτων SGSN του παρόχου και των SGSN, τα οποία ανήκουν σε άλλα δίκτυα Αναφορικά με την αυθεντικοποίηση της ταυτότητας του χρήστη: Η ασφάλεια βασίζεται κυρίως στην μυστικότητα των αλγορίθμων κρυπτογράφησης Η αυθεντικοποίηση ενός ΚΣ γίνεται στο SGSN και υποστηρίζεται από το HLR Κατανάλωση εύρους ζώνης μεταξύ SGSN και HLR,όταν το SGSN χρειάζεται ένα νέο σύνολο παραμέτρων αυθεντικοποίησης Δεν έχει σχεδιαστεί και υλοποιηθεί στο GPRS η αυθεντικοποίηση των SGSN. Ένα ψευδές SGSN είναι δυνατό να δώσει λανθασμένη πληροφορία σε ένα ΚΣ και κατά συνέπεια να προκαλέσει διαρροή των δεδομένων του ΚΣ και γενικά παραβίαση της ασφάλειας του ΚΣ και της Ιδιωτικής Ζωής του συνδρομητή Εάν η ευαίσθητη πληροφορία που είναι αποθηκευμένη σε ένα SGSN καταγράφεται από μία άλλη μη εξουσιοδοτημένη οντότητα, τότε η επικοινωνία παρακολουθείται Αναφορικά με την εμπιστευτικότητα της ταυτότητας του χρήστη: Δεν παρέχεται ασφάλεια από σημείο σε σημείο, διότι δεν παρέχεται ασφάλεια, που να βασίζεται σε μια πρότυπη διαδικασία που να περιλαμβάνει όλη τη διαδρομή των δεδομένων από τον πομπό στο δέκτη και αντίστροφα. 20

21 Ένα SGSN, το οποίο ανήκει σε άλλο ΠΤΥΚΤ ή γενικά σε άλλο χώρο δικαιοδοσίας δεν μπορεί να θεωρείται ότι είναι έμπιστο. Κατά συνέπεια, η μετάδοση μεταξύ SGSN και SGSN ή HLR δεν είναι ασφαλής στο GSM. Θα μπορούσε ένα ψευδές SGSN σε συνεργασία με κατάλληλο εξοπλισμό MSC να παραπλανήσει τον ΚΣ και να υποκλέψει την επικοινωνία. Ο αλγόριθμος GPRS-A5 αναφέρεται ότι μπορεί να παραβιαστεί σε λιγότερο από 1sec σε μία μηχανή PC με 128MB RAM και μεγάλους σκληρούς δίσκους. Από την άλλη πλευρά δεν είναι εύκολο να καταγραφεί μία σύνοδος GPRS στην ασύρματη ζεύξη. Όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικότητας θέσης του χρήστη: Η προστασία της ιδιωτικότητας θέσης βασίζεται στην ασφάλεια της ενσύρματης σύνδεσης μεταξύ SGSN και HLR Όταν γίνεται ενημέρωση για τη θέση ενός ΚΣ, το IMSI μεταδίδεται στο εσωτερικό του (ενσύρματου) δικτύου του GPRS χωρίς καμία προστασία. Όποτε υπάρχει κάποιο πρόβλημα στο δίκτυο και έχει χαθεί το TLLI από το SGSN, θα πρέπει να γίνει από την αρχή ταυτοποίηση του ΚΣ με βάση το IMSI, το οποίο θα μεταδοθεί χωρίς κρυπτογράφηση. Εάν υπάρχει πρόβλημα στο SGSN και δεν είναι δυνατό να εντοπιστεί το TLLI και στη συνέχεια γίνει κάποια κλήση, τότε το SGSN κάνει paging στον ΚΣ και χρησιμοποιείται το IMSI αντί για το TLLI. Το IMSI μεταδίδεται σε αυτή την περίπτωση χωρίς κρυπτογράφηση. Όταν ένας χρήστης μετακινηθεί στην περιοχή ενός διαφορετικού SGSN και το προηγούμενο SGSN δεν είναι διαθέσιμο/ προσπελάσιμο (και κατά συνέπεια ούτε το TLLI), τότε θα γίνει η ενημέρωση θέσης με τη χρήση του ίδιου του IMSI, το οποίο θα πρέπει να μεταδοθεί χωρίς κρυπτογράφηση. Αναφορικά με την χρέωση ενός συνδρομητή: 21

22 Αναφέρεται από ορισμένους ΠΤΥΚΤ ότι η χρέωση στο GPRS γίνεται με βάση τον όγκο των δεδομένων που μεταδίδονται. Παρόλο που αυτό πιθανόν να συμφέρει τον συνδρομητή περισσότερο το συνδρομητή υπάρχει κίνδυνος υπερβολικής χρέωσης [HansH]. Θα μπορούσε κάποια άλλη κακόβουλη οντότητα του δικτύου να αποστείλει μεγάλο όγκο δεδομένων σε ένα χρήστη χωρίς αυτός να της το ζητήσει. Αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα την αυξημένη χρέωση του συγκεκριμένου χρήστη. Αναφορικά με την νόμιμη παρέμβαση και παρακολούθηση: Η δυνατότητα νόμιμης παρέμβασης δέχεται έντονη κριτική σχετικά με τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην Ιδιωτική Ζωή των συνδρομητών Η χρήση πρωτοκόλλων επιπέδου εφαρμογής για κρυπτογράφηση (π.χ. IPsec) θέτει ερωτηματικά για την αποδοτικότητα και χρησιμότητα της Νόμιμης Παρέμβασης. Απάντηση θα μπορούσε να δοθεί με χρήση τεχνολογιών escrowed κρυπτογράφηση [HansH]. Πέρα από την ασφάλεια του δικτύου GPRS, που αφορά είτε το δίκτυο κορμού του είτε τη διεπαφή μεταξύ του δικτύου και του ΚΣ, το όλο σύστημα συμπεριφέρεται ως ένα αυτόνομο σύστημα, εάν το εξετάσουμε σε σχέση με τη διαλειτουργικότητά του με το Internet. Ως τέτοιο, προστατεύει τα σημεία πρόσβασης προς αυτό με στόχο να παρέχει ασφαλή υπηρεσία στους χρήστες του. Παρόλα αυτά δεν είναι ευνόητο ότι προστατεύει τον κάθε χρήστη ξεχωριστά, όσον αφορά πάντα τις υπηρεσίες του πρωτοκόλλου IP, εφόσον κάθε χρήστης ενδέχεται να έχει διαφορετικές απαιτήσεις ασφάλειας. Δεν είναι λογικό ίσως π.χ.. να προστατεύει τους χρήστες σε υπηρεσίες του επιπέδου εφαρμογής, και γενικά σε υπηρεσίες που παρέχονται με βάση το πρωτόκολλο IP. Όμως υπάρχουν απαιτήσεις ασφάλειας, όπως για παράδειγμα ορισμένες πτυχές της προστασίας της Ιδιωτικής Ζωής, τις οποίες προστατεύει ο πάροχος του δικτύου GPRS. 22

23 Συγκεκριμένα, η πληροφορία θέσεως ενός συνδρομητή πρέπει να προστατεύεται. Ο βαθμός προστασίας αυτής της πληροφορίας είναι υπό αμφισβήτηση στο εσωτερικό δίκτυο του GPRS. Όμως, στην περίπτωση του επιπέδου IP και της σύνδεσης ενός ΚΣ με ένα απομακρυσμένο σύστημα στο Internet, η σχετική πληροφορία δεν μπορεί να διαρρεύσει. Το μόνο που γίνεται γνωστό είναι, ότι ο συγκεκριμένος χρήστης επικοινωνεί με το απομακρυσμένο σύστημα μέσα από το δίκτυο του συγκεκριμένου ΠΤΥΚΤ. Εάν ο πάροχος δεν πραγματοποιούσε ο ίδιος την κατανομή των IP διευθύνσεων αλλά, μετά από συμφωνία, αυτή η υπηρεσία προσφερόταν από εξωτερικό ISP, με τη χρήση κάποιου DHCP, ή RADIUS, τότε ίσως δεν θα διέρρεε ούτε αυτή η πληροφορία που αφορά της εγγραφή σε συγκεκριμένο ΠΤΥΚΤ. Επιπλέον, η προστασία της Ιδιωτικής Ζωής σχετικά με τη θέση ενδέχεται να απειλείται κατά τη χρήση εφαρμογών που λαμβάνουν υπόψη τη θέση του συνδρομητή. Για παράδειγμα, μία υπηρεσία/ εφαρμογή που δίνει στο χρήστη τη δυνατότητα να βλέπει πληροφορίες στον ΚΣ για τα εστιατόρια, ή τα φαρμακεία της πόλης, ή της περιοχής που βρίσκεται, πρέπει να έχει μέσα από ειδικό σύστημα πρόσβαση στις αντίστοιχες πληροφορίες του ΠΤΥΚΤ [GSM03.71]. Η Υποδομή Δημοσίου Κλειδιού (PKI) και οι Αρχές Πιστοποίησης (Certification Authorities) πιστοποιούν υπηρεσίες που παρέχονται από το GPRS, εφόσον ορίζονται σε επίπεδο Internet. Η πιστοποίηση εξυπηρετητών ιστού χρησιμεύει σε ένα ΚΣ για να αποκτά πρόσβαση σε εξυπηρετητές που θεωρούνται έμπιστοι. Χρησιμοποιούνται με τον ίδιο τρόπο οι υπηρεσίες της ψηφιακής υπογραφής και της αποστολής και λήψης ασφαλών μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείο. Στην περίπτωση που τα SGSN και GGSN στεγάζονται σε διαφορετικό πάροχο, θα πρέπει να γίνει ανάλογη πιστοποίηση. Ενδιαφέρον θέμα αποτελεί η εμπλοκή των ΠΤΥΚΤ στην παροχή υπηρεσιών πιστοποίησης. 23

24 1.2.2 Νόμιμες Παρεμβάσεις από τη Δικαιοσύνη Σε ορισμένες περιπτώσεις κρίνετε απαραίτητο από τη Δικαιοσύνη να πραγματοποιηθεί καταγραφή περιεχομένου κάποιου είδους επικοινωνίας καθώς και άλλων σχετικών πληροφοριών, τόσο στο GSM όσο και στο GPRS [GSM03.33]. Σε ορισμένες χώρες όπως στις ΗΠΑ, τέτοιου είδους παρακολούθηση και καταγραφή προϋποθέτει απόφαση δικαστηρίου. Σε άλλες χώρες ίσως, όλες οι κλήσεις καταγράφονται. Επιπλέον, η παροχή υπηρεσίας επείγοντος (π.χ. εντοπισμός ενός συνδρομητή σε περίπτωση ατυχήματος) προϋποθέτει την παρακολούθηση και καταγραφή των στοιχείων επικοινωνίας του. Η πληροφορία που χρειάζεται να καταγραφεί είναι: Θέση του συνδρομητή (χώρα, πάροχος, ΠΔ, κελί, ) Ενέργειες του συνδρομητή Περιεχόμενο μετάδοσης αποκρυπτογραφημένο Σε περίπτωση κρυπτογράφησης σε επίπεδο εφαρμογής (από άκρο σε άκρο) δεν είναι δυνατή η καταγραφή του περιεχομένου του κρυπτογραφήματος. Παρόλα αυτά, σε όλα τα άλλα πρωτόκολλα που βασίζονται στο IP καταγράφονται: Πηγή και προορισμός δεδομένων Πληροφορίες πρωτοκόλλου Στο GPRS καταγράφεται η πληροφορία που αφορά την εξέλιξη μιας κλήσης [GSM02.33]. Πραγματοποιείται παρακολούθηση στα: SGSN GGSN Στη διάθεση της Δικαιοσύνης παρέχονται πληροφορίες για τα ακόλουθα γεγονότα, τα οποία καταγράφονται στο SGSN: 24

25 Σύνδεση GPRS ΑποσύνδεσηGPRS Ενεργοποίηση PDP context Έναρξη καταγραφής/ παρακολούθησης όσο το PDP context είναι ενεργό Απενεργοποίηση PDP context Ενημέρωση κελιού ή ΠΔ SMS Επιπλέον, στα GGSN καταγράφονται τα εξής: Ενεργοποίηση PDP context Έναρξη καταγραφής/ παρακολούθησης, όσο το PDP context είναι ενεργό Απενεργοποίηση PDP context Στην περίπτωση που ένας χρήστης χρησιμοποιεί κάποιο επιπλέον πρωτόκολλο που βασίζεται π.χ. στο IP, τότε στη διάθεση της Δικαιοσύνης παρέχονται τα πακέτα που διακινήθηκαν. Το παρακάτω σχήμα δείχνει τα πιθανά σημεία παρεμβολής σε ένα δίκτυο GSM/GPRS. 25

26 BSS PSTN A Gb Gs SM-SC MSC/VLR Gd SMS-GMSC/ SMS-IWMSC E C D PLMN 1 Υποδομή GPRS SGSN Gn Gr HLR Gc Inter-PLMN δίκτυο κορμού (IP-based) FW Gp BG SGSN Gp Intra-PLMN δίκτυο Κορμού (IP-based) PLMN 2 Υποδομή GPRS Gn GGSN Gi (X.25) FW Gi (IP) FW X.25 network Internet Router Server Νόμιμη Παρακολούθηση από τη Δικαιοσύνη Σχήμα: Σημεία παρεμβολής από τη Δικαιοσύνη σε ένα δίκτυο GSM-GPRS Η μέθοδος προσπέλασης για την παράδοση προϊόντος παρακολούθησης GPRS βασίζεται στην αντιγραφή των πακέτων χωρίς να γίνεται τροποποίηση στα GSN. Ένας κατάλογος του είδους της πληροφορίας που παρέχεται μετά από καταγραφή αφορά: Πληροφορία ενεργοποίησης (σε MSC/VLR, GSN, κλπ.) 26

27 Την οντότητα που είναι ο στόχος της παρακολούθησης (π.χ., MSISDN, IMSI, IMEI) Το είδος του πρωτοκόλλου που χρησιμοποιείται (π.χ. IP, ή X.25) Διεύθυνση PDP που χρησιμοποιεί ο στόχος της παρακολούθησης Πληροφορίας Θέσης του στόχου (Cell Global Identity) Χρονική στιγμή του γεγονότος Συνδρομητής που παρακολουθείται GSN Άλλη οντότητα Delivery Function 3P Αντιγραφή πακέτων LEA Σχήμα: Εγκατάσταση για την παρέμβαση στα δεδομένα του GPRS Συγκεκριμένα, οι πληροφορίες που καταγράφονται είναι οι εξής [GSM03.33]: MSISDN στόχου IMSI στόχου IMEI στόχου Τύπος γεγονότος (π.χ., ενεργοποίηση PDP context, κλπ.) Ημερομηνία γεγονότος Ώρα δημιουργίας του γεγονότος στο GSN Διεύθυνση PDP του στόχου (πιθανά δυναμική) Το APN του σημείου πρόσβασης Κωδικός ΠΔ του στόχου Τύπος του πρωτοκόλλου πακέτων (PDP) Αριθμός συσχέτισης μεταξύ IP και IRI Περιεχόμενο μετάδοσης SMS και SMS-Centre address Πληροφορίας Θέσης του στόχου (Cell Global Identity) Αιτία αποτυχημένης σύνδεσης του στόχου 27

28 Αιτία αποτυχημένης ενεργοποίησης PDP context του στόχου Interception Area υπό παρακολούθηση 1.3 UMTS Εισαγωγή Το UMTS (Universal Mobile Telecommunications System) είναι η υλοποίηση τεχνολογίας νέας γενιάς κινητών επικοινωνιών για έναν κόσμο όπου "οι προσωπικές υπηρεσίες βασίζονται σε ένα συνδυασμό σταθερών και ασύρματων / κινητών υπηρεσιών για τη δημιουργία μίας seamless από άκρη σε άκρη (end-to-end) υπηρεσίας για το χρήστη". Ως συνέπεια οι τηλεπικοινωνιακές εταιρείες κατευθύνονται προς : Την παροχή ενοποιημένης παρουσίασης υπηρεσιών προς το χρήστη σε ασύρματα και ενσύρματα περιβάλλοντα, Μία κινητή τεχνολογία η οποία υποστηρίζει ένα ευρύ φάσμα επικοινωνιακών υπηρεσιών και εφαρμογών, Μία κατ' απαίτηση ευέλικτη κατανομή εύρους (on-demand flexible bandwidth allocation) και σε μεγάλη ποικιλία εφαρμογών, και Μία προτυποποίηση η οποία επιτρέπει πλήρη περιαγωγή (roaming) και ικανότητα διαδικτύωσης (interworking capability), όπου απαιτείται, αλλά επίσης ανταποκρινόμενη σε proprietary, καινοτομικές και niche αγορές. Με εκμετάλλευση της πλήρους δυναμικότητας του UMTS, οι τηλεπικοινωνίες κάνουν ένα σημαντικό βήμα μπροστά ως προς την παροχή τεχνικά ολοκληρωμένου, περιεκτικού και συνεπούς (consistent) συστήματος προσωπικών επικοινωνιών υποστηριζόμενου και από σταθερά και από κινητά τερματικά/ συσκευές. Σαν αποτέλεσμα, κινητά δίκτυα πρόσβασης (mobile access networks) προσφέρουν υπηρεσίες οι οποίες παραδοσιακά παρέχονται μόνο από σταθερά δίκτυα, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών ευρείας ζώνης 28

29 μέχρι 2Mb/s. Το UMTS λειτουργεί επίσης ως υλοποίηση σε stand-alone δίκτυο. Η αναγκαιότητα του UMTS Στα πρώτα χρόνια της νέας χιλιετίας αυξάνονται οι απαιτήσεις των χρηστών για αδιάλειπτη παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών ακόμα και μετά την απομάκρυνση από το χώρο εργασίας ή κατοικίας. Οι υπηρεσίες πολυμέσων επιτρέπουν την παροχή μεγάλης ποικιλίας ήχου, εικόνας, βασισμένη στο κείμενο πληροφορίας επιπρόσθετα στη «βασική φωνή». Τα υπάρχοντα ασύρματα ή κινητά συστήματα περιορίζονται σε συγκεκριμένους ρυθμούς μετάδοσης δεδομένων και δεν διαθέτουν ευελιξία ως προς την διαχείριση πολύπλοκων, υπηρεσιών πολυμέσων. Αυτή η ανάγκη απαιτεί ένα καινούριο σύστημα, ικανό να διαχειρίζεται και να παρέχει μια πολύ ευρύτερη περιοχή υπηρεσιών πληροφορίας στη μαζική αγορά. Για να υλοποιηθεί ένα τέτοιο σύστημα απαιτούνται: Ευρεία βιομηχανική και κυβερνητική σύμπραξη σε όλον τον κόσμο Ένα πρόγραμμα που να αγκαλιάζει το φάσμα (spectrum), τα πρότυπα και την τεχνολογία Αρχικές επίγειες και δορυφορικές υπηρεσίες διαθέσιμες το 2002 σε μεγάλες αγορές, με πλατειά διαβάθμιση εξέλιξης κι υιοθέτηση στο 2005 Μεγάλες ποσότητες από φάσμα που ήδη έχουν σχεδιαστεί Συνέργιες μεταξύ επικοινωνιών, τεχνολογίας της πληροφορίας και μέσων, που εργάζονται προς την κατεύθυνση της δημιουργίας σφαιρικών ευκαιριών για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και της δημιουργίας καινούριων τρόπων για την εκτέλεση επιχειρηματικών και άλλων σχεδίων. Μαζική αγορά, που για την Ευρώπη εκτιμάται ότι θα ανέρχεται στα ECU 45 bn μόνο το

30 Τι είναι το UMTS Το UMTS είναι ένα από τα μεγαλύτερα κινητά συστήματα τρίτης γενιάς, το οποίο σχεδιάστηκε στο πλαίσιο εργασίας που έχει οριστεί από τη διεθνή ένωση τηλεπικοινωνιακών (ITU), γνωστό και ως IMT Είναι αποτέλεσμα επίμονων προσπαθειών που έγιναν σε ολόκληρο τον κόσμο στην έρευνα και την ανάπτυξη την τελευταία δεκαετία. Το UMTS έχει την υποστήριξη από πολλούς μεγάλους λειτουργούς τηλεπικοινωνιών και κατασκευαστών επειδή παρουσιάζει μια μοναδική ευκαιρία να δημιουργήσει μαζική αγορά για υψηλή προσωπική και φιλική προς το χρήστη κινητή πρόσβαση στην κοινωνία της πληροφορίας. Το UMTS έχει τη δυνατότητα να κατασκευάσει και να επεκτείνει την ικανότητα των σημερινών κινητών cordless και δορυφορικών τεχνολογιών, παρέχοντας αυξημένη χωρητικότητα, ικανότητα δεδομένων κι ένα μεγάλο εύρος υπηρεσιών, χρησιμοποιώντας καινοτόμο σχήμα πρόσβασης ραδιοφώνου και μια αυξημένο, αναπτυσσόμενο κορμό δικτύου. Φάσμα για το UMTS Το 1992, το παγκόσμιο συνέδριο ραδιοφώνου αναγνώρισε τα φάσματα συχνοτήτων ΜΗz και ΜΗz για τα μελλοντικά ΙΜΤ-2000 συστήματα. Από αυτά τα φάσματα, τα ΜΗz και ΜΗz σχεδιάζεται να χρησιμοποιηθούν για το δορυφορικό κομμάτι των μελλοντικών συστημάτων. Η Ευρώπη κι η Ιαπωνία έχουν αποφασίσει να υλοποιήσουν το επίγειο κομμάτι των UMTS στα ζεύγη φασμάτων ΜΗz και ΜΗz. Η Ευρώπη επίσης αποφάσισε να υλοποιήσει το UTRA στα φάσματα που δεν αποτελούν ζεύγη (unpaired bands) ΜΗz και ΜΗz. Στις αρχές του 1998, η Ευρωπαϊκή επιτροπή εξέδωσε την «πρόταση EC για το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο και το συμβούλιο απόφασης για το UMTS για να επιβεβαιώσει ότι τα μέλη του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου θα προβούν στα κατάλληλα βήματα για να δημιουργήσουν την ευρωπαϊκή επιτροπή 30

31 αποφάσεων ραδιοφώνου on spectrum. Αυτό, σε συνδυασμό με την υπάρχουσα οδηγία αδειών, επιβεβαιώνει ότι οι υπηρεσίες UMTS ξεκίνησαν το Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, υπάρχει η αρχή σύμφωνα με την οποία κάθε άδεια είναι ελεύθερη να υλοποιήσει όποια τεχνολογία επιλέγει. Φάσματα για τις τεχνολογίες τρίτης γενιάς είναι τα φάσματα PCS, SCS και τμήματα από τα φάσματα UHF TV. Τι προσφέρει το UMTS Ευκολία στη χρήση και χαμηλό κόστος Οι χρήστες των κινητών υπηρεσιών απαιτούν κυρίως χρήσιμες υπηρεσίες, απλά τερματικά και ποιότητα παροχής υπηρεσίας που να ανταποκρίνεται στο κόστος της. Το UMTS προσφέρει: Υπηρεσίες που απευθύνονται στις ατομικές ανάγκες των χρηστών και τις προτιμήσεις τους με κύριο χαρακτηριστικό την ευκολία χρήσης τους Τερματικά κι άλλο εξοπλισμό-interface με τον χρήστη που επιτρέπει εύκολη πρόσβαση στις προσφερόμενες υπηρεσίες Χαμηλό κόστος προσφερόμενων υπηρεσιών για τον χρήστη, που δημιουργεί αγορά παροχής μαζικών, ανταγωνιστικών προϊόντων Μεγάλη ποικιλία τερματικών συσκευών χαμηλού κόστους που υποστηρίζουν την τεχνολογία UMTS Καινούριες και καλύτερες υπηρεσίες Οι μελέτες αγοράς δείχνουν ότι η ομιλία παραμένει η επικρατέστερη υπηρεσία μέχρι το 2005 για τα υπάρχοντα σταθερά και κινητά δίκτυα τηλεφώνων, περιλαμβανομένου του GSM. Οι χρήστες απαιτούν χαμηλού 31

32 κόστους-υψηλής ποιότητας υπηρεσίες ομιλίας από το UMTS, ενώ αυξημένα έσοδα πάνω στα σημερινά συστήματα έρχονται από την παροχή προχωρημένων υπηρεσιών δεδομένων και πληροφοριών. Στο μέλλον, οι προβλέψεις της βιομηχανίας για το UMTS δείχνουν μια δυνατή αναπτυσσόμενη βάση συνδρομητών για υπηρεσίες πολυμέσων μέχρι το έτος Γρήγορη πρόσβαση Παράγοντας-ένδειξη ότι το UMTS υπερτερεί των κινητών συστημάτων δεύτερης γενιάς είναι η δυνατότητα του να υποστηρίζει αφενός ρυθμούς δεδομένων στα 2 Μbit/sec για τους χρήστες και αφετέρου το Internet UMTS πρωτόκολλο. Με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατή η παροχή αλληλεπιδρόμενων υπηρεσιών πολυμέσων, καθώς και νέων εφαρμογών ευρέως φάσματος όπως η βίντεο-τηλεφωνία και η βιντεο-συνδιάσκεψη. Καθώς οι απαιτήσεις των χρηστών για ρυθμούς δεδομένων θα αυξάνονται στο μέλλον, το UMTS αναπτύσσεται με σκοπό την υποστήριξη ακόμα υψηλότερων ρυθμών δεδομένων, ίσως και μια ή και δύο τάξεων μεγέθους μεγαλύτεροι. Σε διαφορές φάσεις της ανάπτυξης του UMTS υπάρχει σύγκλιση με συστήματα που υποστηρίζουν ακόμα μεγαλύτερους ρυθμούς δεδομένων χρησιμοποιώντας κινητές ασύρματες LAN τεχνολογίες (παρέχοντας π.χ. ρυθμούς δεδομένων 155 Μbit/s σε εσωτερικά περιβάλλοντα). Μετάδοση πακέτων και ρυθμοί δεδομένων κατά απαίτηση Τα περισσότερα κυψελοειδή συστήματα που βρίσκονται σε χρήση σήμερα χρησιμοποιούν την τεχνολογία μεταγωγής κυκλώματος για τη ασύρματη μετάδοση δεδομένων αν και το UMTS ολοκληρώνει (συνδυάζει) τη μετάδοση δεδομένων με μεταγωγή κυκλώματος και πακέτου. Τα πλεονεκτήματα για τους χρήστες είναι: Διαρκής εικονική σύνδεση στο δίκτυο 32

33 Εναλλακτικοί τρόποι χρέωσης - για παράδειγμα ογκοχρέωση, χρονοχρέωση Ασύμμετρο εύρος ζώνης στην άνοδο και την κάθοδο, όπως ζητείται από πολλές αναδυόμενες υπηρεσίες δεδομένων, όπου η μία κατεύθυνση του συνδέσμου μεταφέρει απλές εντολές κι η άλλη μεταφέρει μεγάλο όγκο πληροφοριών (π.χ. αναζήτηση στο Web σε αντίθεση με μετάδοση βίντεο). Το UMTS επίσης σχεδιάστηκε να προσφέρει ρυθμούς δεδομένων κατά απαίτηση, όπου το δίκτυο αντιδρά ευέλικτα στις απαιτήσεις του χρήστη, στο προφίλ του και στη τρέχουσα κατάσταση του δικτύου. Τα πρωτόκολλα μεταφοράς προσανατολισμένα στα πακέτα, όπως το πρωτόκολλο του Internet (ΙΡ) έχει προβλεφθεί για το UMTS με τρόπο, ώστε να εκπληρωθούν αυτές οι απαιτήσεις. Η αποστολή και λήψη δεδομένων σε πακέτα σε συνδυασμό με τους κατά απαίτηση ρυθμούς δεδομένων αφαιρούν τεχνικά barriers από την πλευρά του χρήστη και μειώνουν το κόστος. Φιλικό και συνεπές περιβάλλον υπηρεσιών Οι υπηρεσίες UMTS βασίζονται σε κοινά πρότυπα για όλους τους χρήστες του UMTS και των περιβαλλόντων του ραδιοφώνου. Αυτό σημαίνει ότι ένας χρήστης έχει την εμπειρία ενός συνεπούς συνόλου από υπηρεσίες ακόμα κι αν κάνει roam από το δίκτυο του σπιτιού σε άλλους UMTS operators, δημιουργώντας έτσι ένα «εικονικό περιβάλλον σπιτιού» (VHE). Το VHΕ επιβεβαιώνει την παροχή ενός ολοκληρωμένου περιβάλλοντος από τον παροχέα υπηρεσιών, π.χ. το εικονικό περιβάλλον εργασίας ενός χρήστη συσσωματωμένο, ανεξάρτητα από την τοποθεσία του κι από τον τρόπο πρόσβασης (επίγειο ή δορυφορικό). Το VHE επίσης επιτρέπει στα τερματικά να διαπραγματεύονται λειτουργικότητα με το επισκεπτόμενο δίκτυο, με πιθανότητα ακόμη και τροποποίησης του λογισμικού ώστε να παρέχει υπηρεσίες με απόλυτη 33

34 ασφάλεια, διαφανώς μέσα από τη πρόσβαση σε ένα μίγμα δικτύων. Ο τελικός στόχος είναι ότι όλα τα δίκτυα, οι σηματοδοτήσεις, η σύνδεση, η εγγραφή κι όποια άλλη τεχνολογία είναι αόρατα στο χρήστη, έτσι ώστε οι κινητές υπηρεσίες πολυμέσων να είναι απλές, φιλικές προς το χρήστη κι αποδοτικές. Προσαρμοστικότητα και κάλυψη Το UMTS σχεδιάστηκε από την αρχή ως παγκόσμιο σύστημα που περιλαμβάνει επίγεια και δορυφορικά στοιχεία. Τερματικά που είναι ικανά να λειτουργούν μέσο συστημάτων δεύτερης γενιάς όπως το GSM 900 και 1800 επεκτείνουν τη λειτουργία τους σε UMTS υπηρεσίες. Είναι πιθανό να υπάρχουν ακόμα περισσότερα δίκτυα που θα χρησιμοποιούν αυτά κι άλλα πρότυπα: ο στόχος είναι να επιτευχθούν προσωπικές επικοινωνίες, με τερματικά ικανά να υποστηρίζουν περιαγωγή μεταξύ διαφορετικών δικτύων. Αυτό σημαίνει ότι ένας συνδρομητής μπορεί να κάνει περιαγωγή από ένα ιδιωτικό δίκτυο σ ένα πικοκυψελοειδές/ μικροκυψελοειδές δημόσιο δίκτυο, έπειτα σε ένα ευρείας περιοχής μακροκυψελοειδές δίκτυο (που μπορεί να είναι ένα δίκτυο δεύτερης γενιάς) και στη συνέχεια σε ένα δορυφορικό κινητό δίκτυο με ελάχιστη διακοπή στην επικοινωνία. Δημιουργία υπηρεσιών Το UMTS κάνει ένα μεγάλο βήμα εμπρός στις κινητές τηλεπικοινωνίες καθώς παρέχει ένα περιβάλλον δημιουργίας υπηρεσιών (μέρος του VHE) που επιτρέπει τους UMTS διαχειριστές και σε άλλες οντότητες να δημιουργούν νέες υπηρεσίες σε ελάχιστο χρόνο, ανεξάρτητα από το δίκτυο, την πρόσβαση ή το τερματικό. Οι παραδοσιακές μέθοδοι ορισμού υπηρεσιών, για παράδειγμα μέσο προτύπων από διάφορους οργανισμούς, είναι χρονοβόρες και εμποδίζουν τους διαχειριστές να εργάζονται απρόσκοπτα στο σημερινό ανταγωνιστικό περιβάλλον. Το VHE παρακάμπτει αυτό το πρόβλημα, επιτρέποντας εύκολη δημιουργία νέων υπηρεσιών. 34

35 Το VHE και τα εργαλεία που το συνοδεύουν παρέχουν μια ιδανική πλατφόρμα για χρήση από ανεξάρτητες οντότητες (όπως ιδιωτικά δίκτυα και intranets) που επιθυμούν να παρέχουν στους συνδρομητές τους υπηρεσίες βασισμένες στις τηλεπικοινωνίες. Η τεχνολογία επίσης επιτρέπει τη δημιουργία εξολοκλήρου νέου περιεχομένου και υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας. Οι παροχείς υπηρεσιών και οι διαχειριστές δικτύου έχουν για πρώτη φορά ένα αληθινό εργαλείο και την ευκαιρία να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας και καθίστανται κυριολεκτικά «Μεσίτες υπηρεσιών» παραδίνοντας, βελτιστοποιώντας και πακετάροντας διαθέσιμες υπηρεσίες, προερχόμενες από μια τεράστια ποικιλία πηγών. Η ευελιξία που εισάγεται με το VHE όχι μόνο αυξάνει το εύρος των υπηρεσιών που μπορούν να προσφερθούν στους συνδρομητές και τους χρήστες αλλά επιτρέπει και την παρακολούθηση διαφορετικών τύπων χρήστη και τομέων της αγοράς. Τα προσωπικά προφίλ μπορούν να επεκταθούν έτσι ώστε οι υπηρεσίες να είναι συνεπείς αλλά και ικανές να προσαρμόζονται τόσο στις συνθήκες των χρηστών όσο και στο τερματικό τους και στις προσβάσεις του δικτύου. 35

36 2. Πρωτόκολλα Επικοινωνίας 2.1 WAP Ορισμός Στις 26 Ιουνίου 1997 η Ericsson σε συνεργασία με τις Motorola, Nokia και Unwired Planet, ξεκίνησαν μία προσπάθεια δημιουργίας ενός πρωτοκόλλου (de facto standard) που θα ενοποιούσε όλες τις μέχρι τότε μεμονωμένες προσπάθειες δημιουργίας εφαρμογών που αποσκοπούσαν στην προσφορά υπηρεσιών Internet μέσα από την οθόνη του κινητού τηλεφώνου. Αυτή η προσπάθεια οδήγησε στην δημιουργία του WAP Forum που είχε αρχικά τέσσερα μέλη, τις μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής κινητών τηλεφώνων στον κόσμο Το WAP Forum οδήγησε στην δημιουργία του πρωτοκόλλου WAP (Wireless Application Protocol) και αποτελεί πλέον το de facto standard προσφοράς υπηρεσιών Internet μέσα από το κινητό τηλέφωνο. Αργότερα το WAP Forum «άνοιξε» τις πόρτες του και σε άλλες εταιρείες τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής με αποτέλεσμα να αριθμεί σήμερα εκατοντάδες μέλη από ολόκληρο τον κόσμο. To WAP (Wireless Application Protocol) είναι ένα ανοιχτό διεθνές περιβάλλον, μέσο του οποίου οι χρήστες ασύρματων συσκευών έχουν δυνατότητα πρόσβασης και αμφίδρομης επικοινωνίας σε πληροφορίες και υπηρεσίες του Διαδικτύου. Το WAP (Wireless Application Protocol) είναι μια ανοιχτή εφαρμογή που προσφέρει μια πρότυπη μέθοδο πρόσβασης σε δεδομένα και εφαρμογές που είναι βασισμένες στη μορφή του Διαδικτύου από ασύρματες συσκευές, όπως κινητά τηλέφωνα και PDA s (Personal Digital Assistants). Το μοντέλο WAP είναι παρόμοιο με τον παραδοσιακό τρόπο πρόσβασης στο Internet. Η κινητή συσκευή έχει ενσωματωμένο λογισμικό φυλλομετρητή (browser) ο οποίος συνδέεται με μια πύλη WAP (WAP gateway) και κάνει 36

Ασφάλεια στο δίκτυο GSM

Ασφάλεια στο δίκτυο GSM Ασφάλεια στο δίκτυο GSM Χρήστος Ξενάκης xenakis@unipi.gr Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιά Global System for Mobile Communications (GSM) Το GSM αποτελεί το πιο διαδεδομένο σύστημα κινητής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET Κεφάλαιο 4: Τεχνικές Μετάδοσης ΜΕΤΑΓΩΓΗ Τεχνική µεταγωγής ονομάζεται ο τρόπος µε τον οποίο αποκαθίσταται η επικοινωνία ανάµεσα σε δύο κόµβους με σκοπό την

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM 1 Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Το GSM είναι ένα ψηφιακό κυψελωτό σύστημα κινητών επικοινωνιών και αναπτύχθηκε ώστε να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Εικόνα Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI.

1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Εικόνα Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI. 40 Σύγχρονα τηλεπικοινωνιακά και δικτυακά πρωτόκολλα Εικόνα 1.5.1 Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI. 1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Οι γέφυρες λειτουργούν τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η. Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η. Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Τι είναι επικοινωνία; Είναι η διαδικασία αποστολής πληροφοριών από ένα πομπό σε κάποιο δέκτη. Η Τηλεπικοινωνία είναι η επικοινωνία από απόσταση (τηλε-).

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία

Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία Ανδρέας Βέγλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική ικτύου

Αρχιτεκτονική ικτύου Αρχιτεκτονική ικτύου Φυσική αρχιτεκτονική Oµαδοποίηση των λειτουργιών του δικτύου σε φυσικές οντότητες Η φυσική αρχιτεκτονική ενός δικτύου κινητών επικοινωνιών µπορεί να διαιρεθεί σε τρία µέρη κινητό τερµατικό

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G)

Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G) Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G) *Generation = γενιά Το πρώτο αυτοματοποιημένο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας λειτούργησε στις αρχές της δεκαετίας του '80 στη Σκανδιναβία. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '80

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019)

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Περίληψη Γενικά Χαρακτηριστικά Τι είναι το TETRA Γενικά στοιχεία Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο TETRA Υπηρεσίες TETRA Κλήσεις DMO δικτύου TETRA Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική Μάθημα 9

Πληροφορική Μάθημα 9 Πληροφορική Μάθημα 9 ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΚΤΥΑ ΕΥΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ WAN Τα δίκτυα αυτά χρησιμοποιούνται για την διασύνδεση υπολογιστών, οι οποίοι βρίσκονται σε διαφορετικές πόλεις ή ακόμη και σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου)

Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου) Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα 1.7 - Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου) Πρωτόκολλο είναι ένα σύνολο κανόνων που πρέπει να ακολουθήσουν όλοι οι σταθμοί εργασίας σε ένα δίκτυο ώστε να μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των. Aσφάλεια

Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των. Aσφάλεια Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των Τηλεπικοινωνιών Aσφάλεια Περιεχόμενα Πλευρές Ασφάλειας Ιδιωτικό Απόρρητο Μέθοδος Μυστικού Κλειδιού (Συμμετρική Κρυπτογράφηση) Μέθοδος Δημόσιου Κλειδιού (Ασύμμετρη

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Ιστορικά στοιχεία 1940 1946 1975 1985 1 ο ασύρματο τηλέφωνο από την Bell System 1 η υπηρεσία παροχής κινητής τηλεφωνίας (Missouri, USA) 1 o κυψελωτό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12. Επικοινωνίες-Δίκτυα-Διαδίκτυο. Εξαιρούνται οι παράγραφοι:

Κεφάλαιο 12. Επικοινωνίες-Δίκτυα-Διαδίκτυο. Εξαιρούνται οι παράγραφοι: Κεφάλαιο 12 Επικοινωνίες-Δίκτυα-Διαδίκτυο Εξαιρούνται οι παράγραφοι: 12.1 12.3.2 12.3.7 12.4 1 12.2 Ηλεκτρονική επικοινωνία Τι ονομάζουμε τηλεπικοινωνία; Την επικοινωνία από απόσταση Τι ονομάζουμε ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Δρ. Δημήτριος Ευσταθίου Επίκουρος Καθηγητής & Δρ. Στυλιανός Τσίτσος Επίκουρος Καθηγητής Δίκτυα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Λύσεις Θεμάτων http://nop33.wordpress.com Τι ορίζουμε ως Τοπικό Δίκτυο Υπολογιστών; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Τοπικών Δικτύων; Ποιες οι βασικές τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι βασικές βαθμίδες του συστήματος των δορυφορικών επικοινωνιών δίνονται στο παρακάτω σχήμα :

Οι βασικές βαθμίδες του συστήματος των δορυφορικών επικοινωνιών δίνονται στο παρακάτω σχήμα : Εισαγωγικά Τα δορυφορικά δίκτυα επικοινωνίας αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα των σύγχρονων τηλεπικοινωνιακών συστημάτων. Οι δορυφόροι παρέχουν τη δυνατότητα κάλυψης μεγάλων γεωγραφικών περιοχών. Η δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος Εισαγωγή 21

Περιεχόμενα. Πρόλογος Εισαγωγή 21 Περιεχόμενα Πρόλογος 17 1 Εισαγωγή 21 1.1 Χρήσεις των δικτύων υπολογιστών...23 1.1.1 Επιχειρηματικές εφαρμογές... 23 1.1.2 Οικιακές εφαρμογές... 26 1.1.3 Μετακινούμενοι χρήστες... 31 1.1.4 Κοινωνικά ζητήματα...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα ΠΤΥΧΙΑΚΗ Θέμα πτυχιακής: Voice over IP Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα Εισαγωγή στην Υπηρεσία Voice over IP Το Voice over IP (VoIP) είναι μια καινούργια τεχνολογία η οποία προσφέρει φωνητική συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Οι Η/Υ στο κτίριο που βρίσκεται το γραφείο σας συνδέονται έτσι ώστε το προσωπικό να μοιράζεται τα αρχεία και τους εκτυπωτές. Πως ονομάζεται αυτή η διάταξη των

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικών Επικοινωνιών. κυψελωτών συστημάτων

Προσωπικών Επικοινωνιών. κυψελωτών συστημάτων Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Αρχιτεκτονική των κυψελωτών συστημάτων Περίληψη Βασικές απαιτήσεις και λειτουργίες Ραδιοκάλυψη Ασύρματη πρόσβαση Υποστήριξη της κινητικότητας των χρηστών Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Πιστοποίησης Γνώσεων και Δεξιοτήτων H/Y ΕΝΟΤΗΤΑ 1: «ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ»

Πρόγραμμα Πιστοποίησης Γνώσεων και Δεξιοτήτων H/Y ΕΝΟΤΗΤΑ 1: «ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ» Πρόγραμμα Πιστοποίησης Γνώσεων και Δεξιοτήτων H/Y ΕΝΟΤΗΤΑ 1: «ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ» Μάθημα 0.2: Το Λογισμικό (Software) Δίκτυα υπολογιστών Αντώνης Χατζηνούσκας 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Σκοπός του Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Πιστοποιητικά Ψηφιακές Υπογραφές

Ψηφιακά Πιστοποιητικά Ψηφιακές Υπογραφές ΤΕΙ Κρητης Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής Εργαστήριο Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων Ψηφιακά Πιστοποιητικά Ψηφιακές Υπογραφές Ψηφιακά Πιστοποιητικά Υποδομή δημόσιου κλειδιού (Public Key Infrastructure

Διαβάστε περισσότερα

Οι απειλές. Απόρρητο επικοινωνίας. Αρχές ασφάλειας δεδομένων. Απόρρητο (privacy) Μέσω κρυπτογράφησης

Οι απειλές. Απόρρητο επικοινωνίας. Αρχές ασφάλειας δεδομένων. Απόρρητο (privacy) Μέσω κρυπτογράφησης Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-015 Ασφάλεια Δεδομένων http://www.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Οι απειλές Ένας κακόβουλος χρήστης Καταγράφει μηνύματα που ανταλλάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των Τηλεπικοινωνιών. Aσφάλεια

Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των Τηλεπικοινωνιών. Aσφάλεια Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των Τηλεπικοινωνιών Aσφάλεια Περιεχόμενα Πλευρές Ασφάλειας Ιδιωτικό Απόρρητο Μέθοδος Μυστικού Κλειδιού (Συμμετρική Κρυπτογράφηση) Μέθοδος Δημόσιου Κλειδιού (Ασύμμετρη

Διαβάστε περισσότερα

8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές

8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές Κεφάλαιο 8 8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές Σελ. 320-325 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-g.ggia.info/ Creative

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικών Επικοινωνιών. Διαχείριση κινητικότητας

Προσωπικών Επικοινωνιών. Διαχείριση κινητικότητας Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Διαχείριση κινητικότητας Περίληψη Διαχείριση εντοπισμού Ενημέρωση ω η θέσης Παράδοση κλήσης Ενημέρωση έ θέσης και εντοπισμός δεδομένων δ Κεντρικές βάσεις δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

1.2.1 Το μοντέλο αναφοράς για τη Διασύνδεση Ανοικτών Συστημάτων (OSI) 1 / 19

1.2.1 Το μοντέλο αναφοράς για τη Διασύνδεση Ανοικτών Συστημάτων (OSI) 1 / 19 1.2.1 Το μοντέλο αναφοράς για τη Διασύνδεση Ανοικτών Συστημάτων (OSI) 1 / 19 2 / 19 Το Φυσικό Επίπεδο Το Φυσικό Επίπεδο ή στρώμα (Physical layer) ασχολείται με τη μετάδοση των bit (1 0) που απαρτίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών ιαχείριση κινητικότητας

ίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών ιαχείριση κινητικότητας ίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών ιαχείριση κινητικότητας Περίληψη ιαχείριση εντοπισμού Ενημέρωση θέσης Παράδοση κλήσης ιαχείριση εντοπισμού στα επίγεια δίκτυα κινητών επικοινωνιών Ενημέρωση θέσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής  Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών Ασφάλεια Δεδομένων.

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών Ασφάλεια Δεδομένων. Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2015-16 Ασφάλεια Δεδομένων http://www.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Οι απειλές Ένας κακόβουλος χρήστης Καταγράφει μηνύματα

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα. ΜΥΥ-106 Εισαγωγή στους Η/Υ και στην Πληροφορική

Δίκτυα. ΜΥΥ-106 Εισαγωγή στους Η/Υ και στην Πληροφορική Δίκτυα ΜΥΥ-106 Εισαγωγή στους Η/Υ και στην Πληροφορική Εισαγωγή Η επικοινωνία, ως ανταλλαγή πληροφοριών, υπήρξε ένας από τους θεμέλιους λίθους της ανάπτυξης του ανθρώπινου πολιτισμού Η μετάδοση πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Αυτόματο Σύστημα Κλήσης Έκτακτης Ανάγκης Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Κωνσταντίνος Φίλης, COSMOTE ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφιστάμενη Διαχείριση Κλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Δυο από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της τεχνολογίας είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3.3: Δίκτυα. Επιστήμη ΗΥ Κεφ. 3.3 Καραμαούνας Πολύκαρπος

Κεφάλαιο 3.3: Δίκτυα. Επιστήμη ΗΥ Κεφ. 3.3 Καραμαούνας Πολύκαρπος Κεφάλαιο 3.3: Δίκτυα 1 3.3.1 Τι είναι ένα Δίκτυο Υπολογιστών Δίκτυο Υπολογιστών/Επικοινωνιών: ένα σύνολο συνδεδεμένων μεταξύ τους συσκευών με φυσικές συνδέσεις οι οποίες μπορούν να παράγουν, να στέλνουν,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο

Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο Τα επικοινωνιακά δίκτυα και οι ανάγκες που εξυπηρετούν Για την επικοινωνία δύο συσκευών απαιτείται να υπάρχει μεταξύ τους σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΤΣΙΑΝΤΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΚΥΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών. Διαχείριση κινητικότητας

Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών. Διαχείριση κινητικότητας Δίκτυα Κινητών και Προσωπικών Επικοινωνιών Διαχείριση κινητικότητας Περίληψη Διαχείριση εντοπισμού Ενημέρωση θέσης Παράδοση κλήσης Διαχείριση εντοπισμού στα επίγεια δίκτυα κινητών επικοινωνιών Ενημέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 3114 Μέσα από ένα τετραετές πρόγραμμα σπουδών, το Τμήμα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων επιτρέποντας

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της. Ερώτηση 2 η : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της μεταγωγής μηνύματος?

Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της. Ερώτηση 2 η : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της μεταγωγής μηνύματος? Μετάδοση Δεδομένων Δίκτυα Υπολογιστών 68 Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της Απάντηση : Στα δίκτυα μεταγωγής κυκλώματος (circuit switching networks), η μετάδοση των

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα διπλωματικών εργασιών σε. Συστοιχίες παράλληλης εξυηρέτησης εφαρμογών Διαδικτύου

Θέματα διπλωματικών εργασιών σε. Συστοιχίες παράλληλης εξυηρέτησης εφαρμογών Διαδικτύου Θέματα διπλωματικών εργασιών σε συστοιχίες παράλληλης εξυπηρέτησης εφαρμογών Διαδικτύου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τεχνολογίας Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

γ. Αυθεντικότητα (authentication) δ. Εγκυρότητα (validity) Μονάδες 5

γ. Αυθεντικότητα (authentication) δ. Εγκυρότητα (validity) Μονάδες 5 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ΚΑΙ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Λαρισα Καμπέρη ΓΕΝΑΡΗΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 Adware : Λογισμικό που εμφανίζει διαφημιστικό περιεχ

Διαβάστε περισσότερα

3. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των επιλεγόμενων τηλεφωνικών γραμμών; Είναι πολύ διαδεδομένες Εχουν μικρό κόστος

3. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των επιλεγόμενων τηλεφωνικών γραμμών; Είναι πολύ διαδεδομένες Εχουν μικρό κόστος 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 1. Να αναφέρετε ονομαστικά τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής; Οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Δρ. Κουζαπάς Δημήτριος Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα Δίκτυα Υπολογιστών, ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα

Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα Με μια ματιά Το ACCESSNET Campus IP είναι ένα μικρό σύστημα TETRA το οποίο καθιστά την τεχνολογία TETRA προσιτή για όλους τους διαχειριστές δικτύων.

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πολυμεσικού περιεχομένου μέσω ευρυζωνικών συνδέσεων: δυνατότητες και προοπτικές

Μετάδοση πολυμεσικού περιεχομένου μέσω ευρυζωνικών συνδέσεων: δυνατότητες και προοπτικές Μετάδοση πολυμεσικού περιεχομένου μέσω ευρυζωνικών συνδέσεων: δυνατότητες και προοπτικές Σαγρή Μαρία Α.Μ. : 53114 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ 02 Δομή παρουσίασης Ιστορική αναδρομή Ευρυζωνικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ethernet Ethernet ΙΕΕΕ CSMA/CD

Ethernet Ethernet ΙΕΕΕ CSMA/CD Ethernet Τα τοπικά δίκτυα είναι συνήθως τύπου Ethernet ή λέμε ότι ακολουθούν το πρότυπο ΙΕΕΕ 802.3 Ακολουθούν το μηχανισμό CSMA/CD (Πολλαπλή πρόσβαση με Ακρόαση Φέροντος και Ανίχνευση Συγκρούσεων). Πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο διαδίκτυο

Εισαγωγή στο διαδίκτυο Εισαγωγή στο διαδίκτυο Στόχοι κεφαλαίου Περιγραφή των κύριων θεμάτων σχετικά με τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών δικτύων Περιγραφή των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 5ο Βελώνης - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 Σύνδεση με το Internet PSTN, ISDN, xdsl, Leased Line 5-2 Τρόποι Σύνδεσης 1. Σύνδεση μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Διαδικτύου

Πρωτόκολλα Διαδικτύου Πρωτόκολλα Διαδικτύου Μέρος 1ο Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 3 ο Εισαγωγή στην Τεχνολογία TCP/IP To TCP/IP σημαίνει Transmission Control Protocol / Internet Protocol και θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής Password: edi

ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής  Password: edi ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τµήµα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

Κινητό τηλέφωνο. Κινητό τηλέφωνο

Κινητό τηλέφωνο. Κινητό τηλέφωνο Κινητό τηλέφωνο ονομάζεται κατά κύριο λόγο το τηλέφωνο που δεν εξαρτάται από καλωδιακή σύνδεση με δίκτυο παροχής και δεν εξαρτάται από κάποια τοπική ασύρματη συσκευή. Κινητό τηλέφωνο Πως λειτουργεί η κινητή

Διαβάστε περισσότερα

Περισσότερες εφαρµογές, απεριόριστες δυνατότητες

Περισσότερες εφαρµογές, απεριόριστες δυνατότητες Λειτουργικά Χαρακτηριστικά Πολυγλωσσικό περιβάλλον Εποπτεία σε πραγµατικό χρόνο Πρόσβαση µέσω οποιασδήποτε συσκευής µε σύνδεση στο Internet Άµεση ενηµέρωση µέσω email ή/και sms Αναλυτικό χαρτογραφικό υπόβαθρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ. Δημουλάς Βασίλειος Δ/νση Δικτύου Πρόσβασης και Μετάδοσης Υποδ/νση Ανάπτυξης Δικτύου Μετάδοσης

ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ. Δημουλάς Βασίλειος Δ/νση Δικτύου Πρόσβασης και Μετάδοσης Υποδ/νση Ανάπτυξης Δικτύου Μετάδοσης ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ Δημουλάς Βασίλειος Εξέλιξη Δικτύων Μετάδοσης σε Δίκτυα Κινητής Τηλεφωνίας Λογική Αρχιτεκτονική Δικτύου GSM/GPRS Βασικές Υφιστάμενες Υπηρεσίες Νέες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ασφάλεια Δημοσίων Δικτύων Κινητών Επικοινωνιών (PLMN) Εμπιστευτικότητα (confidentiality)

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Μάθημα «Δίκτυα Υπολογιστών» Τμήμα Πληροφορικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εαρινό Εξάμηνο 2013-14 Γεώργιος Ξυλωμένος Γεώργιος Δ. Σταμούλης Βασίλειος Σύρης Εισαγωγή Υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί

ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί Γ.Ι.Στεφάνου 1 ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί Data Video Voice service 9,6 k GSM 2 M UMTS Telephony Broadcasting Video conf. TV/HDTV Video Inter-LN/PBX communications Fax CD Graphics 10k 1M 100M bitrate

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1 Δίκτυα ATM Εισαγωγή Εικονικά κυκλώματα Πακέτα και κελιά Δρομολόγηση και προώθηση Ιεραρχία πρωτοκόλλων Επίπεδα προσαρμογής Ποιότητα υπηρεσίας Υποστήριξη IP Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα Τι είναι το διαδίκτυο Στοιχεία που το συνθέτουν Τρόποι παροχής υπηρεσιών Τι είναι τα πρωτόκολλα Τα άκρα του δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό εμπόριο. HE 7 Τεχνολογίες ασφάλειας

Ηλεκτρονικό εμπόριο. HE 7 Τεχνολογίες ασφάλειας Ηλεκτρονικό εμπόριο HE 7 Τεχνολογίες ασφάλειας Πρόκληση ανάπτυξης ασφαλών συστημάτων Η υποδομή του διαδικτύου παρουσίαζε έλλειψη υπηρεσιών ασφάλειας καθώς η οικογένεια πρωτοκόλλων TCP/IP στην οποία στηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Για να διεκπεραιωθεί η μεταφορά των πακέτων από την πηγή στον προορισμό μεταξύ των κόμβων του επικοινωνιακού υποδικτύου απαιτείται η

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 3: Integrated Services Digital Network - ISDN

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 3: Integrated Services Digital Network - ISDN Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 3: Integrated Services Digital Network - ISDN Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ (κεφ. 9) ροµολόγηση σε ίκτυα Μεταγωγής Κυκλώµατος Σηµατοδοσία Ελέγχου Λειτουργίες Σηµατοδοσίας Τοποθεσία Σηµατοδοσίας Σηµατοδοσία Κοινού Καναλιού Σύστηµα Σηµατοδοσίας Νο 7 Βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα Αυτοπροστασίας σε κινητές, σταθερές και ασύρματες επικοινωνίες. Παναγιώτης Θ. Τρακάδας, Ph.D. Ε.Ε.Π./Α.Δ.Α.Ε.

Μέτρα Αυτοπροστασίας σε κινητές, σταθερές και ασύρματες επικοινωνίες. Παναγιώτης Θ. Τρακάδας, Ph.D. Ε.Ε.Π./Α.Δ.Α.Ε. Μέτρα Αυτοπροστασίας σε κινητές, σταθερές και ασύρματες επικοινωνίες Παναγιώτης Θ. Τρακάδας, Ph.D. Ε.Ε.Π./Α.Δ.Α.Ε. Περιεχόμενα Σταθερά Δίκτυα «Ευάλωτα» σημεία Μέθοδοι/συσκευές παραβίασης απορρήτου Μέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ασκήσεις για το φυσικό στρώμα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ασκήσεις για το φυσικό στρώμα ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ασκήσεις για το φυσικό στρώμα 1. Μήνυμα μήκους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. ΕΠΑΛ Σύμης Εφαρμογές πληροφορικής Ερωτήσεις επανάληψης

Κεφάλαιο 7. ΕΠΑΛ Σύμης Εφαρμογές πληροφορικής Ερωτήσεις επανάληψης ΕΠΑΛ Σύμης Εφαρμογές πληροφορικής Ερωτήσεις επανάληψης Κεφάλαιο 7 1. Σε τι διαφέρει ο Η/Υ από τις υπόλοιπες ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές; Που οφείλεται η δυνατότητά του να κάνει τόσο διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπικοινωνιακή πολιτική στην Ευρώπη

Τηλεπικοινωνιακή πολιτική στην Ευρώπη Comparison of the Wireless Mobile Public/State Strategies for the Rural Areas Development of each country between South Europe (Greece, Italy, Spain, Portugal) and North Europe (Finland, Sweden, Norway)

Διαβάστε περισσότερα

Τηλε-εργασία εργασία - Έννοια

Τηλε-εργασία εργασία - Έννοια Τηλε-εργασία Τηλε-εργασία εργασία - Έννοια Η τηλεπικοινωνιακή υποδομή αξιοποιείται στη παροχή υπηρεσιών στα πλαίσια εργασιακών δραστηριοτήτων από απόσταση Η τηλε-εργασία πραγματοποιείται : Είτε από το

Διαβάστε περισσότερα

Το δίκτυο GSM. ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών

Το δίκτυο GSM. ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών Το δίκτυο GSM ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών Ιστορικό Η 1 η γενιά κινητής τηλεφωνίας ήταν αναλογική και η επιτυχία της έδειξε ότι υπήρχε

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πολυµεσικού περιεχοµένου µέσω ευρυζωνικών συνδέσεων

Μετάδοση πολυµεσικού περιεχοµένου µέσω ευρυζωνικών συνδέσεων Μετάδοση πολυµεσικού περιεχοµένου µέσω ευρυζωνικών συνδέσεων υνατότητες και προοπτικές,, ΓΤΠ 61 Παρουσίαση, 14.12.2008 Πολυµέσα Multimedia = multum + medium Χρήση πολλαπλών µέσων αναπαράστασης και µετάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελών ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 2ο Βελών - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίν Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 Τεχνολογίες Μεταγωγής Δεδομένων Δίκτυα Μεταγωγής Βελών Βελών Δίκτυα Μεταγωγής Δίκτυα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Εφαρμογών και Υπηρεσιών Διαδικτύου 11η Διάλεξη: Ασφάλεια στο Web

Σχεδίαση Εφαρμογών και Υπηρεσιών Διαδικτύου 11η Διάλεξη: Ασφάλεια στο Web Σχεδίαση Εφαρμογών και Υπηρεσιών Διαδικτύου 11η Διάλεξη: Ασφάλεια στο Web Δρ. Απόστολος Γκάμας Λέκτορας (407/80) gkamas@uop.gr Σχεδίαση Εφαρμογών και Υπηρεσιών Διαδικτύου Διαφάνεια 1 1 Εισαγωγικά Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

9 - Ασφάλεια Ηλεκτρονικών Συναλλαγών ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

9 - Ασφάλεια Ηλεκτρονικών Συναλλαγών ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 9 - Ασφάλεια Ηλεκτρονικών Συναλλαγών ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Ενότητες Πυλώνες εμπιστοσύνης ηλεκτρονικών συναλλαγών Κρυπτογράφηση Δημόσιο και ιδιωτικό κλειδί Ψηφιακή υπογραφή Ψηφιακά

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών I

Δίκτυα Υπολογιστών I Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ. Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής, Παν. Ιωαννίνων Ε.Παπαπέτρου (Τμ.Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής) MYY703: Δίκτυα Υπολογιστών I 1 / 22 Διάρθρωση 1 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δίκτυα Μεταγωγής & Τεχνικές Μεταγωγής Σε Δίκτυα Ευρείας Περιοχής

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δίκτυα Μεταγωγής & Τεχνικές Μεταγωγής Σε Δίκτυα Ευρείας Περιοχής ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δίκτυα Μεταγωγής & Τεχνικές Μεταγωγής Σε Δίκτυα Ευρείας Περιοχής Στο σημερινό μάθημα ασχολούμαστε με τις έννοιες: Τεχνικές Μεταγωγής o Μεταγωγή κυκλώματος o Μεταγωγή μηνύματος o Μεταγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ασύρµατη λειτουργία (µόνο σε επιλεγµένα µοντέλα)

Ασύρµατη λειτουργία (µόνο σε επιλεγµένα µοντέλα) Ασύρµατη λειτουργία (µόνο σε επιλεγµένα µοντέλα) Οδηγός χρήσης Copyright 2007 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Η επωνυµία Windows είναι εµπορικό σήµα κατατεθέν της εταιρείας Microsoft Corporation.

Διαβάστε περισσότερα

YΒΡΙΔΙΚΗ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ

YΒΡΙΔΙΚΗ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΙ Κρητης Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής Εργαστήριο Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων YΒΡΙΔΙΚΗ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή Ο στόχος της υβριδικής μεθόδου είναι να αντισταθμίσει τα μειονεκτήματα της συμμετρικής

Διαβάστε περισσότερα

Αντίγραφα στο σύννεφο

Αντίγραφα στο σύννεφο Αντίγραφα στο σύννεφο Λόγοι προτίμησης της IT-Advisor για τα αντίγραφα σας στο σύννεφο IT-Advisor, τα δεδομένα σας στο σύννεφο Σχεδιασμένο για την προστασία επιχειρήσεων ανεξαρτήτως μεγέθους Η IT-Advisor

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Βερονίκης Σπύρος Τμήμα Αρχειονομίας- Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο spver@ionio.gr Stoica Adrian Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα του εθνικού οδικού δικτύου (Αττική οδός)

Τμήμα του εθνικού οδικού δικτύου (Αττική οδός) Λέξεις Κλειδιά: Δίκτυο υπολογιστών (Computer Network), τοπικό δίκτυο (LAN), δίκτυο ευρείας περιοχής (WAN), μόντεμ (modem), κάρτα δικτύου, πρωτόκολλο επικοινωνίας, εξυπηρέτης (server), πελάτης (client),

Διαβάστε περισσότερα

SNMP ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

SNMP ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Κεφάλαιο 4 SNMP ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 4.2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ...3 4.2.1 Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ...3 4.2.1.1 ΣΤΑΘΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ...4 4.2.1.2 ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΜΕΝΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης

Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης Ίδρυμα Τεχνολογία και Έρευνας (ΙΤΕ) Ινστιτούτο Πληροφορικής Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης Ιωάννης Γ. Ασκοξυλάκης Εργαστήριο Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων asko@ics.forth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΟ

ΑΡΧΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΣΧΕΔΙΟ «Κοινή Πράξη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Α.Π.Δ.Π.Χ.) και της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α.Δ.Α.Ε.) ως προς τις υποχρεώσεις των παρόχων για την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ Γ Τάξη Ε.Π.Α.Λ.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ Γ Τάξη Ε.Π.Α.Λ. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 2016 Γ Τάξη Ε.Π.Α.Λ. ΘΕΜΑ Α Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράµµα Σ, αν είναι σωστή, ή το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ειδοποιήσεων με Κινητές Συσκευές

Διαχείριση Ειδοποιήσεων με Κινητές Συσκευές Διαχείριση Ειδοποιήσεων με Κινητές Συσκευές Λαμπαδαρίδης Αντώνιος el04148@mail.ntua.gr Διπλωματική εργασία στο Εργαστήριο Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων και Δεδομένων Επιβλέπων: Καθηγητής Τ. Σελλής Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα υπολογιστών και Διαδίκτυο (Πηγή:

Δίκτυα υπολογιστών και Διαδίκτυο (Πηγή: Δίκτυα υπολογιστών και Διαδίκτυο (Πηγή: http://www.broadband.gr) Για να γίνει καλύτερα κατανοητή η έννοια της ευρυζωνικότητας, θα γίνει πρώτα μια περιγραφή και επεξήγηση ορισμένων βασικών εννοιών. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Διάρθρωση. Δίκτυο Υπολογιστών: ένας απλός ορισμός. Ευάγγελος Παπαπέτρου

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Διάρθρωση. Δίκτυο Υπολογιστών: ένας απλός ορισμός. Ευάγγελος Παπαπέτρου Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ. Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής, Παν. Ιωαννίνων Ε.Παπαπέτρου (Τμ.Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής) MYY703: Δίκτυα Υπολογιστών I 1 / 22 Ε.Παπαπέτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α ΚΥΡΙΑΚΗ 04/05/2014- ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.7. Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.7. Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.7 Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου Επικοινωνία δύο σταθμών Ύπαρξη διαδρομής Αποκατάσταση σύνδεσης Ο σταθμός-πηγή πρέπει να ξέρει πότε ο σταθμός-προορισμός είναι έτοιμος να λάβει δεδομένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΥΝΧΡΟΝΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΥΝΧΡΟΝΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΥΝΧΡΟΝΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Επιβλέπων καθηγητής:τσιαντης Λεωνίδας Τμήμα τηλεπληροφορικής και διοίκησης Τ.ε.ι Ηπειρου Άρτα 2005 Σπουδαστές: Κοτρώτσιος Λουκάς Παλιάτσας θεόδωρος Θέματα Επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα