Ωοθηκική ενδομητρίωση: Από την παθογένεση στην αντιμετώπιση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ωοθηκική ενδομητρίωση: Από την παθογένεση στην αντιμετώπιση"

Transcript

1 20(3): , 2008 Aνασκόπηση Δ.Τσολακίδης Γ.Πάντος Δ.Βαβίλης Ι.Μπόντης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Για την παθογένεση των ενδομητριωμάτων έχουν προταθεί από το 1919 μέχρι σήμερα διάφοροι μηχανισμοί θεωρίες καμία όμως δεν ερμηνεύει πλήρως και ικανοποιητικά την δημιουργία των κύστεων αυτών. Πρόσφατα επιδημιολογικά, χειρουργικά και παθολογοανατομικά δεδομένα στηρίζουν την άποψη ότι η ωοθηκική ενδομητρίωση αποτελεί μία ξεχωριστή παθολογική οντότητα, άρα και απαιτείται ίσως μία ξεχωριστή αντιμετώπιση. Η φαρμακευτική θεραπεία των ενδομητριωμάτων φαίνεται ότι είναι αναποτελεσματική. Η λαπαροσκοπική κυστεκτομή αποτελεί σήμερα τη μέθοδο εκλογής. Παρόλα αυτά από κάποιους ερευνητές προτείνεται παροχέτευση και εξάχνωση του τοιχώματος των ενδομητριωμάτων προκειμένου να αποφευχθεί απώλεια υγιούς ωοθηκικού ιστού. Τέλος, ριζικότερες χειρουργικές προσεγγίσεις ενδείκνυνται μόνο στις σοβαρές περιπτώσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν λαπαροσκοπικά. Όροι ευρετηρίου: ωοθηκική ενδομητρίωση, παθογένεση ενδομητριωμάτων, λαπαροσκοπική κυστεκτομή, λαπαροσκοπική εξάχνωση. Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ., Γενικό Νοσοκομείο «Παπαγεωργίου» Aλληλογραφία: Δημήτριος Χ. Τσολακίδης Ι.Πασσαλίδη 155 Θεσσαλονίκη Tηλ.: Κατατέθηκε: 23/1/08 Εγκρίθηκε: 1/5/08 ΕΙΣΑΓΩΓΗ H ωοθηκική ενδομητρίωση είναι η τρίτη πιο συχνή εντόπιση της πάθησης 1 μετά το περιτόναιο τoυ δουγλασείου και τους ιερομητρικούς συνδέσμους. Η αυξημένη συχνότητα θα μπορούσε να αποδοθεί στο γεγονός ότι οι ωοθήκες είναι τα πλησιέστερα σημεία στα στόμια των σαλπίγγων και έτσι το παλινδρομούμενο εμμηνορρυσιακό υλικό (θεωρία του Sampson) εύκολα εναποτίθεται σε αυτές. Η ενδομητρίωση εμφανίζεται στις ωοθήκες ως μικρές ερυθρές ή κυανέρυθρες επιφανειακές εστίες, κυρίως όμως με τη μορφή χαρακτηριστικών κύστεων που ονομάζονται ενδομητριωσικές κύστεις ή ενδομητριώματα. Δεν είναι διαπιστωμένο εάν οι μικρές επιφανειακές εστίες αποτελούν την απαρχή μιας κυστικής μορφής ή είναι αποκλειστικά ενδομητριωσικές εστίες. Πάντως, η κυστική μορφή της πάθησης, όταν εντοπίζεται στην ωοθήκη, είναι η πλέον συχνή και χαρακτηριστική ενδομητριωσική βλάβη της ωοθήκης. Ακόμη, τα ενδομητριώματα εμφανίζονται σε ποσοστό 17-44% των γυναικών που πάσχουν από ενδομητρίωση και αποτελούν το 35% των κύστεων των καλοήθων ωοθηκικών κυστικών μορφωμάτων 2. Συνήθως, οι ενδομητριωσικές κύστεις δεν είναι μεγαλύτερες από 12cm σε διάμετρο και εμφανίζουν συμφύσεις με το πλάγιο πυελικό τοίχωμα 259

2 Τσολακίδης και συν. και/ή τον πλατύ σύνδεσμο της μήτρας. Επιπλέον, περιέχουν παχύρρευστο πισσόχρουν σοκολατοειδές υγρό, το οποίο προέρχεται από την αποδόμηση της αιμοσφαιρίνης του αίματος που προέρχεται από τον έκτοπο ενδομητρικό ιστό που επαλείφει το τοίχωμα της κύστης 3. Τα τελευταία χρόνια έχει υποστηριχθεί με βάση μορφολογικά και μορφομετρικά στοιχεία 4, ότι η περιτοναϊκή ενδομητρίωση, η ωοθηκική ενδομητρίωση και η εν τω βάθει ενδομητρίωση του ορθοκολπικού διαφράγματος αποτελούν τρεις διαφορετικές μορφές εκδήλωσης της πάθησης λόγω διαφορετικών παθογενετικών μηχανισμών. Συνοπτικά, οι ερυθρές ενδομητριωσικές βλάβες του περιτοναίου παρουσιάζουν ομοιότητες με το ενδομήτριο υποδηλώνοντας πως αυτές οι βλάβες αποτελούν το πρώτο στάδιο της εμφύτευσης έκτοπων ενδομητρικών αδένων και στρώματος που υπάρχουν στο παλινδρομηθέν εμμηνορρυσιακό υλικό. Μάλιστα, οι ερυθρές βλάβες λόγω της συνυπάρχουσας εκτεταμένης νεοαγγείωσης θεωρούνται ως οι πιο ενεργείς. Στη συνέχεια οι ερυθρές βλάβες μετατρέπονται προοδευτικά σε κυανέρυθρες, λόγω της συσσώρευσης αίματος που προέρχεται από την κυκλική αντίδραση του παλινδρομηθέντος ενδομητρίου στις μεταβολές της στάθμης των οιστρογόνων. Τέλος, η επακόλουθη ίνωση οδηγεί στο σχηματισμό ανενεργών εστιών ενδομητρίωσης με λευκό χρώμα (Σχήμα 1). Η παθογένεση των ενδομητριωμάτων αποτελεί σημείο αντιπαράθεσης. Παρά την ομοφωνία, όσον αφορά στη θεωρία της διείσδυσης/ εγκλωβισμού του ωοθηκικού φλοιού με σχηματισμό ψευδοκύστης, υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στη θεωρία της εμφύτευσης και της μεταπλασίας που υποστηρίζει πως το μεσοθήλιο που καλύπτει τις ωοθήκες μπορεί να διεισδύσει στον ωοθηκικό φλοιό και να μεταπλαστεί σε ενδομητρικό ιστό (Σχήμα 2). Τέλος, τα οζίδια που παρατηρούνται στην εν τω βάθει ενδομητρίωση μοιάζουν με τα αδενομυώματα της μήτρας αφού αποτελούνται κυρίως από λείες μυικές ίνες με ενεργό αδενικό επιθήλιο και ελάχιστο στρώμα (Σχήμα 3) και πιθανολογείται πως προέρχονται από μεταπλασία υπολειμματικών στοιχείων των πόρων του Müller που εντοπίζονται στο ορθοκολπικό διάφραγμα. ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΤΩΝ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΜΑΤΩΝ Η παθογένεση των ωοθηκικών ενδομητριωσικών κύστεων δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως μέχρι σήμερα και αποτελεί αντικείμενο αντιπαραθέσεων. Διάφοροι μηχανισμοί-θεωρίες έχουν προταθεί. Αξίζει να τονισθεί πως από τις αρχές του εικοστού αιώνα, όλες ξεχωριστά οι θεωρίες έχουν επανειλημμένα επαναπροταθεί από διαφορετικούς ερευνητές, που τις υποστήριξαν με διαφορετικά επιχειρήματα. Αυτό δείχνει πως πρόκειται για μια πολύπλοκη παθολογική οντότητα με περιορισμένη πρόοδο, όσον αφορά την εξακρίβωση της 260 αιτιολογίας της. Συνοπτικά ο σχηματισμός των ενδομητριωσικών κύστεων μπορεί να οφείλεται σε 5 : αντιστροφή και προοδευτικό εγκλωβισμό/εγκολεασμό του ωοθηκικού φλοιού μετά από συσσώρευση εμμηνορρυσιακού υλικού λόγω αιμορραγίας από επιφανειακές ενδομητριωσικές εμφυτεύσεις στην επιφάνεια των ωοθηκών και προσκόλληση του στο περιτόναιο, δευτερογενή διείσδυση ενδομητριωσικών εμφυτεύσεων σε λειτουργικές ωοθηκικές κύστεις με ενδομητριωσικές εμφυτεύσεις στην επιφάνεια των ωοθηκών, και μεταπλασία του επιθηλίου του σπλαγχνικού κοιλώματος (coelomic epithelium) που περιβάλλει την ωοθήκη. Έτσι, χρειάστηκαν πάνω από 20 χρόνια για να χαρακτηρισθεί ως ενδομητριωσική κύστη ένας ειδικός τύπος «αιματώματος» στην ωοθήκη. Η πρώτη περίπτωση ενδομητριωσικής κύστης περιγράφηκε από τον Russel το 1899 σε μια γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας που υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για ένα κυσταδενοκαρκίνωμα της αριστεράς ωοθήκης και στην οποία ασθενή η δεξιά ωοθήκη είχε καλυφθεί από συμφύσεις και ήταν προσκολλημένη στην οπίσθια επιφάνεια του πλατέος συνδέσμου. Στην μικροσκοπική εξέταση ο Russel εντυπωσιάστηκε γιατί αναγνώρισε στην ωοθήκη περιοχές που είχαν παρόμοια εικόνα με τους αδένες του ενδομητρίου καθώς και συνδετικό ιστό ανάμεσα στους αδένες πανομοιότυπο με αυτόν που υπάρχει στο ενδομήτριο. Ιστορικά, ακόμη ένα περιστατικό που χαρακτηρίστηκε ως ωοθηκική ενδομητρίωση είναι αυτό που περιγράφηκε από τον Casler το 1919, ο οποίος ανέφερε την παρουσία ενδομητρίου σε ωοθήκη από γυναίκα που υποβλήθηκε σε υστερεκτομή. Στη συζήτηση που ακολούθησε την παρουσίαση του περιστατικού του Casler στην Αμερικανική Γυναικολογική εταιρεία, ο Norris, το 1921, ανέφερε ακόμη ένα περιστατικό που αφορούσε μια 29χρονη γυναίκα που υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για σοβαρό πυελικό άλγος. Κατά την επισκόπηση οι ωοθήκες έφεραν στην επιφάνειά τους συμφύσεις, στις οποίες βρέθηκε μια νησίδα ενδομητρίου περίπου 6-7 χιλιοστά κατά την ιστολογική εξέταση. Το ενδομήτριο της ωοθήκης ήταν όμοιο με αυτό που βρέθηκε στα ξέσματα του ενδομητρίου και μάλιστα με τις ίδιες κυκλικές αλλαγές 6. Όμως, παρά τις ακριβείς αυτές περιγραφές, πέρασαν δύο δεκαετίες πριν η παθογένεση των κύστεων, που μέχρι τότε χαρακτηρίζονταν ως αιμορραγικές ή αιματώματα των ωοθηκών, αποσαφηνιστεί από τον Sampson το Το 1921 ο Sampson παρουσίασε στην Αμερικανική Γυναικολογική Εταιρεία την πρώτη του εργασία σε σχέση με την ενδομητρίωση, με τίτλο Perforating hemorrhagic cysts (chocolate cysts) of the ovary; their

3 ΚΥΣΤΕΙΣ ΕΓΚΛΕΙΣΜΟΥ ωοκύτταρα ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΜΑ Αδενικό επιθήλιο Εξάπλωση Εμφύτευση ΕΡΥΘΡΕΣ μερική απόπτωση - μετανά στευση Στρώμα Σοκολατοειδές υγρό «ΣΤΙΓΜΑ» της αναδίπλωσης νεοαγγείωση Σχήμα 2. Παθογένεση του ενδομητριώματος (Nisolle and Donnez, 1997). ΚΥΑΝΕΡΥΘΡΕΣ φλεγμονώδη αντίδραση ίνωση ΛΕΥΚΕΣ Σχήμα 1. Παθογένεση της περιτοναϊκής ενδομητρίωσης (Nisolle and Donnez, 1997). importance and especially their relation to pelvic adenomas of endometrial type. Έτσι λοιπόν, η διαφυγή σοκολατοειδούς υγρού κατά την συμφυσιόλυση και απελευθέρωση των ωοθηκών από τις συμφύσεις και η αναγνώριση ενδομητριωσικών εμφυτεύσεων με όλα τα ιστολογικά χαρακτηριστικά του ενδομητρίου στο σημείο της διάτρησης της κύστης, οδήγησαν τον Sampson να προτείνει πως η διάτρηση των κύστεων είναι συχνό φαινόμενο που οδηγεί στην έκχυση, στο σχηματισμό συμφύσεων και στην εξάπλωση της περιτοναϊκής ενδομητρίωσης. Το 1922 παρουσίασε πρόσθετα δεδομένα για την εξέλιξη 27 περιπτώσεων «ωοθηκικών αιματωμάτων» ενδομητριωσικής προέλευσης, ενώ μετά δύο χρόνια, το 1924 ο ίδιος προχώρησε στην ιστολογική και κλινική διάκριση ανάμεσα στην ενδομητρίωση και στον ενδομητριωσικό τύπο καρκινώματος. Σε άλλη δημοσίευσή του, το 1925, o Sampson υποστήριξε την άποψή του για τον έκτοπο ενδομητρικό ιστό και το 1927, δημοσίευσε στο περιοδικό Αmerican Journal of Obstetrics and Gynecology την κλασσική εργασία Peritoneal endometriosis due to the menstrual dissemination of endometrial tissue into the peritoneal cavity 6. Ήταν ο πρώτος που πρότεινε πως οι ενδομητριωσικές κύστεις έχουν εξω-ωοθηκική αιτιολογία και πως η παλινδρόμηση, εμφύτευση και ανάπτυξη ενδομητρικού ιστού στην επιφάνεια των ωοθηκών προκαλεί συμφύσεις μεταξύ της ωοθήκης και της μήτρας, καταλήγοντας στη δημιουργία μιας«ενδομητρικής κοιλότητας-κύστης», η δε κυκλική αιμορραγία από τις ενδομητριωσικές εμφυτεύσεις, που είναι εγκλωβισμένες ανάμεσα στις συμφύσεις πάνω στην επιφάνεια των ωοθηκών, οδηγεί στο σχηματισμό του σοκολατοειδούς υγρού. Τονίσθηκε επίσης από τον Sampson ο σημαντικός ρόλος των συμφύσεων στο σχηματισμό των ενδομητριωμάτων, αν και υποστήριζε πως οι συμφύσεις είναι απότοκες των ενδομητριωσικών εμφυτεύσεων. Το 1957, ο Hughesdon αμφισβήτησε την αιτιολογική σχέση συμφύσεων-ενδομητριωσικών εστιών, που πρότεινε ο Sampson και υποστήριζε ότι οι συμφύσεις δεν είναι συνέπεια αλλά μάλλον η αιτία του σχηματισμού των ενδομητριωμάτων. Ύστερα από διαδοχικές τομές σε παρασκευάσματα ωοθηκών με ενδομητριώματα, διαπίστωσε ότι το 93% των ενδομητριωμάτων σχηματιζόταν από αναδίπλωση και εγκλωβισμό/εγκολεασμό του φλοιού των ωοθηκών, καθώς αυτός αναγνωρίστηκε ως τοίχωμα των κύστεων λόγω της παρουσίας αρχέγονων 261

4 Τσολακίδης και συν. Υπολείμματα των πόρων του Μüller Eνδομητρικοί αδένες + Στρώμα Υπερπλασία των λείων μυικών ινών ΑΔΕΝΟΜΥΩΤΙΚΑ ΟΖΙΔΙΑ Σχήμα 3. Παθογένεση της ενδομητρίωσης του ορθοκολπικού διαφράγματος(nisolle and Donnez, 1997). 262 ωοθυλακίων. Έτσι κατέληξε στη θεωρία πως οι ενδομητριωσικές κύστεις είναι στις περισσότερες των περιπτώσεων ψευδοκύστεις, αφού δημιουργούνται ύστερα από την παλινδρόμηση και εμφύτευση του εμμηνορρυσιακού υλικού στην επιφάνεια των ωοθηκών, την προσκόλλησή τους στο πυελικό περιτόναιο, και επακόλουθο εγκλωβισμό/εγκολεασμό του ωοθηκικού φλοιού (Σχήμα 4). Το σημείο (stigma) του εγκλωβισμού/εγκολεασμού του φλοιού πρέπει να αντιστοιχεί στο σημείο της διάχυσης του ενδομητριώματος σύμφωνα με τον Sampson. Aργότερα, το 1994, ο Brosens et al πρότεινε την in situ ατραυματική ενδοσκοπική εξέταση των κύστεων των ωοθηκών (ωοθηκοκυστεοσκόπηση) και κατευθυνόμενη λήψη βιοψιών υπό άμεσο οπτικό έλεγχο από περιοχές με ενεργό ενδομητριωσικό ιστό από το εσωτερικό του τοιχώματος των ενδομητριωσικών κύστεων. Οι ερυθρές ενεργείς ενδομητριωσικές εστίες, που ήταν όμοιες με αυτές της περιτοναϊκής ενδομητρίωσης, εντοπίζονταν στο σημείο της αναδίπλωσης του φλοιού κοντά στην πύλη της ωοθήκης και στις συμφύσεις του τοιχώματος των ενδομητριωμάτων με το πλάγιο πυελικό τοίχωμα, ενισχύοντας έτσι τη θεωρία του Hughesdon. Γι αυτό, η εκτομή του τοιχώματος των ενδομητριωμάτων συνοδεύεται από τον κίνδυνο της αφαίρεσης αρχέγονων ωοθηλακίων, με τελικό αποτέλεσμα τη μείωση της εφεδρείας των ωοθηκών σε ωοθηλάκια. Παρόλα αυτά η ιστολογική εξέταση των βιοψιών ή ολόκληρου του τοιχώματος των κύστεων συχνά αποκαλύπτει μόνο ινώδη ιστό. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στα αρχικά στάδια σχηματισμού των ενδομητριωμάτων ο φλοιός (με ή χωρίς ωοθυλάκια) αναγνωρίζεται από την μαργαριτοειδή επιφάνειά του, με νεοαγγείωση και νησίδες έκτοπου ενδομητρικού ιστού (αδένες με ή χωρίς στρώμα) στο σημείο εγκολεασμού/εγκλωβισμού του φλοιού. Προϊόντος του χρόνου, όμως, η μακροσκοπική εμφάνιση του φλοιού προοδευετικά γίνεται από λευκή, κυανή ή μέλαινα, καθώς ινώδης αντιδραστικός ιστός αντικαθιστά και επικαλύπτει τον πραγματικό φλοιό εγκλωβίζοντας μέσα του κάποια περιοχές έκτοπου ενδομητρικού ιστού με ταυτόχρονη ελάττωση της αγγείωσης. Τέλος, το επιθήλιο της κύστης με την πάροδο του χρόνου και την προοδευτική αύξηση του μεγέθους της, ατροφεί λόγω πίεσης αποκτώντας μία επίπεδη λεπτή κυβοειδή μορφή χωρίς την παρουσία στρώματος ή και αδένων στην ιστολογική εξέταση. Η παρατήρηση ότι ενδομητριώματα παρουσιάζονται πιο συχνά στην αριστερή ωοθήκη από ότι στη δεξιά αποδίδεται σε ανατομικές διαφορές και συγκεκριμένα,

5 Σύμφυση στην περιοχή του στίγματος Σημείο αναδίπλωσης Εσωτερικός φλοιός Σχήμα 4. Διαγραμματική παρουσίαση του σχηματισμού ενδομητριωσικής κύστης αρχόμενης από την ορογόνο επιφάνεια και βυθιζόμενης/ αναδιπλούμενης στο φλοιό. ωοθυλάκια τοίχωμα της κύστης εξωτερικός φλοιός συλλογή εμμηνορυσιακού σοκολατοειδούς υγρού ινώδης χιτώνας ορώδες θήλωμα μυελώδης μοίρα πλατύς σύνδεσμος της μήτρας στην περιοχή της αριστερής ωοθήκης το σιγμοειδές βρίσκεται σε άμεση επαφή και καλύπτει το αριστερό εξάρτημα και συχνά είναι προσκολλημένο στο αριστερό πλάγιο πυελικό τοίχωμα με συμφύσεις. Αυτό δημιουργεί ένα μικροπεριβάλλον γύρω από το αριστερό εξάρτημα στο οποίο τα ενδομητρικά κύτταρα που παλινδρομούν δια μέσου της αριστερής σάλπιγγας, δεν ακολουθούν τη φυσιολογική ροή του περιτοναϊκού υγρού και δεν φαγοκυττώνονται από τα περιτοναϊκά μακροφάγα. Έτσι μπορούν πιο εύκολα να προσκολληθούν, να εμφυτευθούν και να αναπτυχθούν στην αριστερή πύελο 7,8. Aξίζει να αναφερθεί πως η πιθανότητα υποτροπής της ωοθηκικής ενδομητρίωσης είναι μικρότερη για ενδομητριώματα που διαγνώσθηκαν για πρώτη φορά στη δεξιά πλευρά της πυέλου. Στις ασθενείς που προσπάθησαν να συλλάβουν, ο χρόνος μεταξύ της χειρουργικής επέμβασης και της επίτευξης εγκυμοσύνης, φαίνεται πως είναι λιγότερος όταν η ενδομητρίωση εντοπιζόταν στη δεξιά πύελο 9. H αρχική θεωρία του Sampson που αναφέρεται στον πιθανό ρόλο των ωοθυλακίων στην παθογένεση των ενδομητριωμάτων υποστηρίχτηκε αργότερα και από άλλους. O Nezhat και συν. το 1992 παρατήρησαν ότι μεγάλες ενδομητριωσικές κύστεις μπορεί να οφείλονται σε δευτερογενή εμπλοκή στη διαδικασία της ενδομητρίωσης λειτουργικών κύστεων, όπως κυστικά ωοθυλάκια ή ωχρά σωμάτια. Πιο πρόσφατα παρατηρήθηκε, σε μια αναδρομική μελέτη 10, ότι μετά από διαδοχικά διακολπικά υπερηχογραφήματα σε γυναίκες με υπογονιμότητα, αναπτύχθηκαν ενδομητριώματα από ωοθυλάκια. Η διάγνωση επιβεβαιώθηκε επιτυχώς με λαπαροσκόπηση. Το γεγονός αυτό εξηγείται από την ικανότητα του ωοθυλακικού υγρού να ευνοεί την ανάπτυξη ενδομητρικού ιστού. Μάλιστα, σύμφωνα με μια άλλη μελέτη, φαίνεται πως το ωοθυλακικό υγρό από ασθενείς με ενδομητρίωση μπορεί να αυξήσει τον πολλαπλασιασμό των ενδομητρικών κυττάρων συγκριτικά με το ωοθυλακικό υγρό από γυναίκες χωρίς τη νόσο 11. Επιπλέον, σύμφωνα με μια πιο πρόσφατη μελέτη, βρέθηκε πως τόσο το ωοθυλακικό υγρό όσο και το περιτοναϊκό υγρό από ασθενείς 263

6 Τσολακίδης και συν. με ενδομητρίωση προάγουν τον πολλαπλασιασμό τόσο ενδομητρικών όσο και ενδομητριωσικών κυττάρων 12. Αν και φαίνεται πως υπάρχει τα τελευταία χρόνια μια ομοφωνία μεταξύ των ερευνητών, όσον αφορά στην θεωρία της αναδίπλωσης του φλοιού, υπάρχει μία αντίφαση ανάμεσα στη θεωρία της μετεμφύτευσης και της μεταπλασίας. Έτσι, πρόσφατα, προτάθηκε μία άλλη θεωρία για την ανάπτυξη των ενδομητριωμάτων 4, σύμφωνα με την οποία το μεσοθήλιο που καλύπτει την ωοθήκη εγκολεάζεται/εγκλωβίζεται μέσα στον ωοθηκικό φλοιό σχηματίζοντας έγκλειστα, των οποίων το επιθήλιο υφίσταται μεταπλασία σε ενδομητρικό ιστό. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στη μεταπλαστική δυνατότητα του πυελικού μεσοθηλίου και η οποία έχει γίνει ευρέως αποδεκτή για την παθογένεση επιθηλιακών ωοθηκικών νεοπλασμάτων. Ευρήματα που στηρίζουν αυτή τη θεωρία είναι η παρουσία επιθηλιακών εγκλείστων σε συνέχεια με τον έκτοπο ενδομητρικό ιστό που προήλθε από μεταπλασία, η παρουσία πολύχωρων ενδομητριωμάτων, που η παρουσία τους δεν θα μπορούσε να εξηγηθεί από τη θεωρία της παλινδρόμησης, εμφύτευσης και σχηματισμού συμφύσεων. Επιπλέον, δεν ανευρίσκονται όλα τα ενδομητριώματα προσκολλημένα με συμφύσεις στο πυελικό περιτόναιο και συνεπώς δεν θα μπορούσε να ερμηνευτεί η δημιουργία τους με τις άλλες δύο θεωρίες. Τέλος, ενδομητριώματα έχουν περιγραφεί και σε ασθενείς με σύνδρομο Rokitansky-Kuster- Hauser όπου λόγω της απουσίας μήτρας δεν υπάρχει παλινδρόμηση εμμηνορρυσιακού υλικού και έτσι μόνο η θεωρία της μεταπλασίας μπορεί να εξηγήσει αυτές τις περιπτώσεις. Η αγγειογένεση επίσης μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεση των ενδομητριωμάτων. Τα φυσιολογικά κύτταρα του ενδομητρίου αποτελούν πηγή αγγειογενετικών παραγόντων, τα επίπεδα των οποίων ανευρίσκονται αυξημένα σε γυναίκες με ενδομητρίωση. Επιπλέον, τα κύτταρα του στρώματος εκκρίνουν μεταλλο-πρωτεινάσες (MMPs) που είναι υπεύθυνες για την αποδόμηση της εξωκυττάριας ουσίας. Η υπερέκφραση των MMPs στα ενδομητριώματα θα μπορούσε να εξηγήσει την αύξηση του μεγέθους των ενδομητριωμάτων και εμβύθιση έκτοπων ενδομητρικών κυττάρων μέσα στο στρώμα 13. Ο πολλαπλασιασμός των ενδομητριωτικών κυττάρων και ο σχηματισμός των συμφύσεων θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι ρυθμίζονται σε τοπικό επίπεδο από δύο πρωτεΐνες, την ινχιμπίνη και την ακτιβίνη, που φυσιολογικά υπάρχουν στα κοκκιώδη κύτταρα, στα κύτταρα της θήκης και στα ωχρινοποιημένα κύτταρα των ωοθηκών, ενώ οι διμερείς μορφές της ινχιμπίνης Α, της ινχιμπίνης Β και της ακτιβίνης Α είναι ιδιαίτερα αυξημένες στο ωοθυλακικό υγρό. Μάλιστα βρέθηκε αυξημένη παραγωγή της ινχιμπίνης Α και της ακτιβίνης 264 Α στα ενδομητριώματα, στοιχεία που υποδηλώνουν το ρόλο που έχουν οι πρωτεΐνες αυτές στην τοπική ρύθμιση του πολλαπλασιασμού και διαφοροποίησης των ενδομητριωσικών κυττάρων 14. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η αντιμετώπιση των ενδομητριωμάτων είναι χειρουργική. Η αγωγή με φάρμακα (Danazol-από του στόματος ή ακόμη και με λαπαροσκοπική έγχυση εντός της ενδομητριωσικής κύστης-gnrha) δεν έχει αποτελέσματα. Η χειρουργική προσέγγιση γίνεται είτε με λαπαροτομία, είτε με λαπαροσκόπηση. Στην πράξη, σήμερα, η λαπαροσκοπική προσέγγιση είναι προτιμητέα διότι σχετίζεται με μικρότερη νοσηρότητα, λιγότερο μετεγχειρητικό άλγος, γρηγορότερη μετεγχειρητική ανάρρωση, και μικρότερη ανάγκη σε αναλγητικά φάρμακα. Επιπλέον η λαπαροσκόπηση συνοδεύεται με σχηματισμό λιγότερων de novo συμφύσεων σε σχέση με τη λαπαροτομία 15. Οι κύριες επιλογές της χειρουργικής αντιμετώπισης των ενδομητριωμάτων φαίνονται στον Πίνακα 1. Ιστορικά η χειρουργική προσπέλαση των ενδομητριωμάτων ήταν με λαπαροτομία, η οποία και σήμερα προτιμάται σε περιπτώσεις βαριάς ενδομητρίωσης, όπου η αντιμετώπιση πρέπει να είναι πλέον ριζική και όταν για τεχνικούς λόγους αντενδείκνυται η λαπαροσκόπηση. Παρόλα αυτά και δεδομένου ότι η λαπαροσκόπηση έχει διαδοθεί ευρέως, δεν εφαρμόζεται αποκλειστικά από όλους τους γυναικολόγους λόγω έλλειψης εκπαίδευσης και εμπειρίας 16. Μάλιστα, σύμφωνα με μια μελέτη που διεξήχθη πρόσφατα στη Μεγάλη Βρετανία, το 50% των ενδομητριωμάτων αντιμετωπίζεται με λαπαροτομία 17. Φαρμακευτική αντιμετώπιση των ενδομητριωμάτων Πολύ λίγες μελέτες αναφέρονται στην αποτελεσματικότητα της αμιγούς φαρμακευτικής θεραπείας στα ενδομητριώματα. Η φαρμακευτική θεραπεία, όπως φαίνεται από τις μελέτες αυτές, δεν μπορεί να καταστείλει ικανοποιητικά την ανάπτυξη των ενδομητριωσικών κυττάρων 18. Οι φαρμακευτικές θεραπείες με νταναζόλη και GnRH-ανάλογα, που είναι και οι δύο εξίσου αποτελεσματικές, βρέθηκε ότι ελαττώνουν τον όγκο των ενδομητριωμάτων από 25% έως 51% 19,20,21 χωρίς, όμως, να οδηγούν στην πλήρη υποχώρησή τους. Χειρουργική αντιμετώπιση των ενδομητριωμάτων Επειδή η φαρμακευτική θεραπεία δεν οδηγεί σε ικανοποιητική υποστροφή, γι αυτό, η πιο αποτελεσματική προσέγγιση για τη θεραπεία των ενδομητριωμάτων είναι η χειρουργική αφαίρεση ή καταστροφή του έκτοπου ενδομητρικού ιστού 22,23.Η χειρουργική θεραπεία όχι μόνο συντελεί στην ανακούφιση των συμπτωμάτων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αλλά και αυξάνει τα

7 ποσοστά εγκυμοσύνης. Οι κύριες χειρουργικές προσεγγίσεις των ενδομητριωμάτων περιλαμβάνουν την υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη αναρρόφηση, τη λαπαροσκοπική αναρρόφηση, το συνδυασμό αναρρόφησης και σκληροθεραπείας, τη λαπαροσκοπική κυστεκτομή, τη λαπαροσκοπική καταστροφή ή ηλεκτροκαυτηρίαση του τοιχώματος του ενδομητριώματος καθώς και ριζικότερες θεραπείες, όπως ωοθηκεκτομή ή εξαρτηματεκτομή. Τέλος, η λαπαροτομία εφαρμόζεται στις περιπτώσεις σοβαρής ενδομητρίωσης όπου οι εκτεταμένες συμφύσεις των ενδομητριωμάτων αποτελούν σχετική αντένδειξη για τη λαπαροσκόπηση. Υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη αναρρόφηση Πρόκειται για μία εύκολη στην εκμάθηση τεχνική, η οποία περιλαμβάνει την είσοδο μιας βελόνης μέσα στο ενδομητρίωμα κάτω από υπερηχογραφική καθοδήγηση και αναρρόφηση του περιεχομένου της. Παρόλα αυτά δεν φαίνεται να αποτελεί αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση. Υπάρχουν τουλάχιστον πέντε μελέτες, σύμφωνα με μία ανασκόπηση του Alborzi το 2006, στις οποίες αναφέρονται ποσοστά υποτροπών από 66% έως 97% μετά από αναρρόφηση. Επιπλέον, η μέθοδος αυτή μπορεί να συνοδεύεται από μετεγχειρητικές επιπλοκές, όπως πόνος, οξεία κοιλία λόγω σχηματισμού αποστήματος και συμφύσεις 24, ιδιαίτερα σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ταυτόχρονη σκληροθεραπεία με τοπική έγχυση αιθανόλης 25, τετρακυκλίνης 26 ή μεθοτρεξάτης 27, λόγω της διαφυγής σοκολατοειδούς υγρού στην περιτοναϊκή κοιλότητα ή τρώσης του εντέρου. Οι συμφύσεις αυτές μπορεί να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις τόσο στη γονιμότητα, όσο και στο πυελικό άλγος. Ακόμη, η αναρρόφηση των ενδομητριωμάτων με ταυτόχρονη συστηματική χορήγηση GnRH-αναλόγων δεν έχει όφελος, διότι διαπιστώθηκε επανασχηματισμός των κύστεων μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την αναρρόφηση 28. Τέλος, ένα άλλο μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι η ακαταλληλότητα της κυτταρολογικής εξέτασης του αναρροφούμενου υγρού για τον αποκλεισμό πιθανής κακοήθειας 29. Παρόλα αυτά, η απλή αναρρόφηση των ενδομητριωμάτων έχει προταθεί τα τελευταία χρόνια ως εναλλακτική θεραπευτική προσέγγιση στις περιπτώσεις των υποτροπών καθώς και πριν από την εφαρμογή κάποιας μεθόδου υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αφού βρέθηκε ότι βελτιώνει τα ποσοστά γονιμοποίησης 30,31. Λαπαροτομία Οι στόχοι της χειρουργικής αντιμετώπισης των ενδομητριωμάτων είναι η αφαίρεση όλου του έκτοπου ενδομητρικού ιστού, η αποκατάσταση της φυσιολογικής ανατομίας της πυέλου και η ανακούφιση των συμπτωμάτων. Η χειρουργική αντιμετώπιση των ενδομητριωμάτων μπορεί να γίνει είτε με λαπαροτομία είτε με λαπαροσκόπηση. Η λαπαροτομία έχει τα ίδια αποτελέσματα με τη λαπαροσκόπηση όσον αφορά στα ποσοστά υποτροπών και εγκυμοσύνης 32. Σύμφωνα, όμως, με διάφορες μελέτες στις οποίες συγκρίνεται με τη λαπαροτομια, η λαπαροσκόπηση αποτελεί τη μέθοδο εκλογής, γιατί με αυτήν ελαττώνονται οι ημέρες νοσηλείας στο νοσοκομείο με αντίστοιχα οικονομικά οφέλη για το υγειονομικό σύστημα, επιτυγχάνεται ταχύτερη ανάρρωση με λιγότερες απαιτήσεις για μετεγχειρητική αναλγησία και συνοδεύεται από μικρότερη απώλεια αίματος και συχνότητα σχηματισμού de novo συμφύσεων 33. Παρόλα αυτά, αξίζει να αναφερθεί πως μία μετα-ανάλυση όλων των προοπτικών τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών, που συνέκριναν τη λαπαροσκοπική χειρουργική με τη λαπαροτομία, έδειξε πως και οι δύο προσεγγίσεις έχουν περίπου τα ίδια ποσοστά επιπλοκών 34. Τέλος, και αυτό θα πρέπει να τονισθεί, η επιλογή ή όχι της λαπαροτομίας για την αντιμετώπιση των ενδομητριωμάτων εξαρτάται φυσικά από την εκπαίδευση και εμπειρία του γυναικολόγου στην λαπαροσκόπηση. Συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής (προ ή μετεγχειρητικής) και χειρουργικής αντιμετώπισης Η χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής πριν ή μετά το χειρουργείο, καθώς επίσης και το είδος της φαρμακευτικής αγωγής όσον αφορά στην ωοθηκική ενδομητρίωση, παραμένει σημείο διαμάχης. Αν και η ορμονική θεραπεία πριν από την επέμβαση βελτιώνει το r-afs score, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για την επίδρασή της στην ανακούφιση του πυελικού άλγους 35. Όσον αφορά στη μετεγχειρητική ορμονική θεραπεία φαίνεται ότι αυτή δεν ελαττώνει σημαντικά την υποτροπή του πόνου, αλλά απλά την καθυστερεί για τουλάχιστον 12 μήνες, εφόσον οι αγωνιστές χορηγηθούν για 6 μήνες 36,37. Λαπαροσκόπηση Ενώ η λαπαροσκόπηση έχει καθιερωθεί ως ο «χρυσός κανόνας» στην προσέγγιση των ενδομητριωμάτων, η επιλογή της λαπαροσκοπικής τεχνικής που θα ακολουθηθεί για την αντιμετώπιση τους, αποτελεί ακόμη και σήμερα αντικείμενο αντιπαράθεσης. Λόγω της αυξημένης συχνότητας επίπτωσης των ενδομητριωμάτων και των μεθοδολογικών περιορισμών των λίγων δημοσιευμένων μελετών, χρειάζονται περισσότερες μελέτες που να συγκρίνουν τις εναλλακτικές λαπαροσκοπικές τεχνικές στην αντιμετώπιση των ενδομητριωμάτων. a) Λαπαροσκοπική παροχέτευση και αναρρόφηση της κύστης Το μεγάλο πρόβλημα με τη λαπαροσκοπική παροχέτευση των ενδομητριωμάτων, όπως και με την υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη παροχέτευση, είναι ο αυξη- 265

8 Τσολακίδης και συν. 266 Πίνακας 1. Ωοθηκικά ενδομητριώματα: χειρουργικές προσεγγίσεις Υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη αναρρόφηση Χειρουργική θεραπεία - Θεραπεία με λαπαροσκόπηση: α) Συντηρητική θεραπεία: Λαπαροσκοπική αναρρόφηση Κυστεκτομή: Ενδοπεριτοναϊκή κυστεκτομή Διαπεριτοναϊκή κυστεκτομή Αναρρόφηση και καταστροφή (laser ή διπολική καυτηρίαση) του εσωτερικού τοιχώματος Αντιμετώπιση 3 σταδίων β) Ριζική θεραπεία Ωοθηκεκτομή Εξαρτηματεκτομή - Θεραπεία με λαπαροτομία μένος κίνδυνος της υποτροπής. Σύμφωνα με μια αναδρομική μελέτη 38, οι ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε λαπαροσκοπική παροχέτευση των ενδομητριωμάτων, εμφάνισαν υποτροπή σε ποσοστό 80% μέσα σε 6 μήνες. Σε μια άλλη μελέτη που συγκρίθηκε η λαπαροσκοπική αναρρόφηση με την αναρρόφηση ακολουθούμενη από χορήγηση GnRH-a, το συμπέρασμα ήταν πως όλοι οι ασθενείς εμφάνισαν υποτροπιάζουσες κύστεις ιδίας διαμέτρου μέσα σε έξι μήνες παρά την αρχική μείωση της διαμέτρου μέχρι 50%. Τα πτωχά αυτά αποτελέσματα δικαιολογούνται διότι η αναρρόφηση δεν κατορθώνει να καταστείλει την δραστηριότητα της ενδομητρίωσης 3. Γι αυτό είναι γενικά αποδεκτό πως η απλή παροχέτευση των ενδομητριωμάτων με λαπαροσκόπηση δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση των ενδομητριωμάτων. β) Λαπαροσκοπική εξαίρεση-κυστεκτομή H τεχνική αυτή συνίσταται στη λύση των τυχόν συμφύσεων του ενδομητριώματος με το πλάγιο πυελικό τοίχωμα και τις παρακείμενες ανατομικές δομές, στη σύλληψη του τοιχώματος της ωοθήκης ύπερθεν του ενδομητριώματος και στην εκτέλεση μιας επιμήκους τομής στο αντιμεσεντερικό χείλος της ωοθήκης με ψαλίδι ή λέιζερ, ώστε να αποκαλυφθεί το τοίχωμα της κύστης. Ακολουθεί αναγνώριση του πλάνου αποκόλλησης (cleavage plane) του τοιχώματός της κύστης και στη συνέχεια γίνεται είτε πλήρης εξαίρεση (excision) της κύστης (δίχως αυτή να ραγεί άμεσα στην περιτοναϊκή κοιλότητα) με υδροδιαχωρισμό (hydrodissection) του τοιχώματος της από το ωοθηκικό στρώμα, είτε απλώς εξαίρεση ολόκληρου του κυστικού τοιχώματος (stripping), αφού προηγηθεί ακούσια ή εκούσια ρήξη της κύστης. Στην τελευταία περίπτωση επιβάλλεται αναρρόφηση και έκπλυση της περιτοναϊκής κοιλότητας για την απομάκρυνση του σοκολατοειδούς υγρού. Οι δύο αυτές τεχνικές συχνά συνδυάζονται, διότι στις περισσότερες των περιπτώσεων τα ενδομητριώματα είναι στερεά προσκολλημένα στον ωοθηκικό φλοιό. Τέλος, είναι απαραίτητη η ωοθηκοκυστεοσκόπηση για την εκτίμηση της εσωτερικής επιφάνειας της κύστης και σε τυχόν αμφιβολία, μερικές φορές, επιβάλλεται η εκτέλεση ταχείας βιοψίας για τον αποκλεισμό τυχόν κακοήθειας. Ο εναπομείνας φλοιός της ωοθήκης συνήθως δεν χρειάζεται ράμματα, ενώ η αιμόσταση πρέπει να είναι σχολαστική, με ιδιαίτερη προσοχή στις ωοθηκικές πύλες 39. Έχουν περιγραφεί και διαφοροποιήσεις αυτής της τεχνικής που συνίστανται στην εξαίρεση ενός κυκλικού δίσκου ωοθηκικού ιστού γύρω από το σημείο προσκόλλησης του ενδομητριώματος στην αρχή της επέμβασης, κάνοντας πιο απλή τη διαδικασία, όχι όμως πιο γρήγορη ή με λιγότερες επιπλοκές, καθώς η αναγνώριση του πλάνου αποκόλλησης είναι πιο εύκολη και ξεκάθαρη, διότι το τοίχωμα της κύστης είναι λιγότερο προσκολλημένο στον υγιή ωοθηκικό ιστό. Προς το τέλος της επέμβασης καθώς πλησιάζουμε προς την πύλη της ωοθήκης, αντί να αποκολληθεί το παχύ τοίχωμα της κύστης μπορεί να ηλεκτροκαυτηριαστεί με διπολική διαθερμία αυτό το κομμάτι και να αφαιρεθεί με τη χρήση λαπαροσκοπικού ψαλιδιού. Έτσι θα συνεξαιρεθεί λιγότερος λειτουργικός φυσιολογικός ωοθηκικός ιστός, που υπάρχει κυρίως στις πύλες των ωοθηκών, και θα προκληθεί λιγότερη αιμορραγία λόγω της πλούσιας τοπικής αιμάτωσης της περιοχής 40. Παρόλα αυτά, οποιαδήποτε τεχνική και αν χρησιμοποιήσει ο γυναικολόγος, δεν επηρεάζεται ο συνολικός επεμβατικός χρόνος, η ποιότητα του παρασκευάσματος και η πιθανότητα υποτροπής της νόσου. Ο Brosens το 1996 και ο Donnez την ίδια χρονιά υποστήριζαν ότι η ωοθηκική κυστεκτομή μπορεί να έχει επίπτωση στη φυσιολογική ωοθηκική λειτουργία, λόγω της συναφαίρεσης φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού μαζί με το τοίχωμα της κύστης. Πιστεύουν δηλαδή, πως η κυστεκτομή μπορεί να ελαττώσει τον αριθμό των ωοθυλακίων και να οδηγήσει σε πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια. Όμως, σύμφωνα με μια ιστολογική ανάλυση 26 μόνο ωοθηκικών ενδομητριωμάτων 41 που αφαιρέθηκαν με κυστεκτομή, βρέθηκε πως ωοθηκικός ιστός συναφαιρέθηκε με την ψευδοκάψα μόνο στο 54% των περιπτώσεων. Παρόλα αυτά, ο παρακείμενος στην ψευδοκύστη ωοθηκικός ιστός είναι μορφολογικά διαφορετικός από το φυσιολογικό ωοθηκικό ιστό, καθώς αυτός δεν εμφανίζει την αναμενόμενη ωοθυλακική διάταξη που παρατηρείται στις φυσιολογικές ωοθήκες. Μέχρι σήμερα υπάρχουν μόνο δύο τυχαιοποιημένες

9 κλινικές μελέτες που συγκρίνουν την κυστεκτομή με την παροχέτευση και ηλεκτροκαυτηρίαση του τοιχώματος της κύστης σε ένα χρόνο. Σύμφωνα με την πρώτη 42, δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στο μέσο εγχειρητικό χρόνο, στην απώλεια αίματος, στις μέρες νοσηλείας και στον κίνδυνο επιπλοκών. Όσον αφορά στην υποτροπή της νόσου, ύστερα από παρακολούθηση 24 μηνών βρέθηκε πως υπάρχει διαφορά όχι στατιστικά σημαντική ανάμεσα σε αυτές που υποβλήθηκαν σε κυστεκτομή (6,2%) σε σύγκριση με αυτές που υποβλήθηκαν σε παροχέτευση και ηλεκτροκαυτηρίαση (18,8%). Η μελέτη αυτή επιπλέον έδειξε πως η ανακούφιση από τα συμπτώματα της δυσμηνόρροιας, της δυσπαρεύνιας και του χρόνιου πυελικού άλγους ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στις γυναίκες που υποβλήθηκαν σε κυστεκτομή, καθώς και η επίτευξη αυτόματης σύλληψης. Στη δεύτερη προοπτική τυχαιοποιημένη μελέτη 43, φαίνεται ότι η κυστεκτομή υπερέχει της παροχέτευσης και εξάχνωσης, τόσο όσον αφορά στην υποτροπή των ενδομητριωμάτων, όσο και των κλινικών συμπτωμάτων και της υπογονιμότητας, μετά από διάστημα παρακολούθησης δύο ετών. Παρόλα αυτά απαιτούνται και άλλες παρόμοιες μελέτες με μεγαλύτερο αριθμό ασθενών προκειμένου να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα 44. γ) Λαπαροσκοπική παροχέτευση και εξάχνωση του ενδομητριώματος H τεχνική αυτή προέκυψε λόγω της διαμάχης όσον αφορά στην ιστολογική υφή του κυστικού τοιχώματος και της πιθανής αρνητικής επίδρασης της κυστεκτομής στα ωοθηκικά αποθέματα. Πρόκειται για μια απλή διαδικασία, κατά την οποία στο ενδομητρίωμα με τη βοήθεια ψαλιδιού ή laser διανοίγεται ένα τμήμα της οροφής του περίπου 0,5-1 cm, αναρροφάται το σοκολατοειδές περιεχόμενό του με ταυτόχρονη έκπλυση του εσωτερικού της κύστης, κυστεοσκοπείται (ovarian cystoscopy) για τον έλεγχο του εσωτερικού του και αποκλεισμό κακοήθειας με τη λήψη βιοψίας, και στη συνέχεια καταστρέφεται το εσωτερικό επιθήλιο της κύστης με δύο τρόπους: με laser εξάχνωση ή με καυτηριασμό με διπολική διαθερμία, όλα με χαμηλή ισχύ (<40W). Η εξάχνωση με laser CO 2 φαίνεται να πλεονεκτεί σε σχέση με τη διπολική διαθερμία, διότι με την ηλεκτροκαυτηρίαση ο λαπαροσκόπος δεν μπορεί να ελέγξει το βάθος και την έκταση της καυτηρίασης, ενώ με το laser CO 2 μπορεί να ελέγξει καλύτερα τη διαδικασία της εξάχνωσης λόγω του συγκεκριμένου ελεγχόμενου βάθους καταστροφής και της δυνατότητας τρισδιάστατης όρασης των ορίων της βλάβης, που εξαχνώνονται με μεγάλη ακρίβεια. Η εξάχνωση του τοιχώματος της κύστης μπορεί να γίνει, είτε σε ένα είτε σε δύο στάδια κυρίως για ενδομητριώματα με διάμετρο >3 cm. Συγκεκριμένα, στη διαδικασία των τριών σταδίων (Πίνακας 1) διενεργείται μια πρώτη λαπαροσκόπηση για απλή παροχέτευση και έκπλυση του ενδομητριώματος και βιοψία του τοιχώματος για επιβεβαίωση της βλάβης. Ακολουθεί χορήγηση GnRH-a για τρεις μήνες, διότι έχει βρεθεί πως η θεραπεία αυτή είναι περισσότερο αποτελεσματική στη μείωση του μεγέθους του ενδομητριώματος μέχρι 50% σε σχέση με άλλα φάρμακα όπως η νταναζόλη και γεστρινόνη 45. Η καταστολή της λειτουργίας των ωοθηκών μεταξύ της πρώτης και δεύτερης λαπαροσκόπησης έχει το πλεονέκτημα της αποφυγής της παρουσίας κύστεων ωχρού σωματίου κατά τη διάρκεια της επέμβασης, αποφεύγοντας κατά αυτόν τον τρόπο άσκοπο χειρουργικό τραυματισμό στο φυσιολογικό ωοθηκικό φλοιό. Επιπλέον, χάρη στους GnRH αγωνιστές, ελαττώνεται η πυελική φλεγμονώδης αντίδραση και νεοαγγείωση λόγω της ενδομητρίωσης, γεγονός που περιορίζει την απώλεια αίματος, τη χρονική διάρκεια της επέμβασης για τη laser εξάχνωση του εσωτερικού επιθηλίου του υπολειπόμενου ενδομητριώματος, καθώς και την ελάττωση των μετεγχειρητικών περιωοθηκικών συμφύσεων. Έτσι, σύμφωνα με μια μελέτη 46 με τη μεγαλύτερη σειρά ασθενών (814) με μεγάλα ενδομητριώματα που υποβλήθηκαν σε θεραπεία τριών σταδίων, το ποσοστό υποτροπής που παρατηρήθηκε ήταν 8% σε χρονικό διάστημα παρακολούθησης 2-12 έτη και το συνολικό ποσοστό επίτευξης εγκυμοσύνης, στις γυναίκες που επιθυμούσαν κύηση, προσέγγιζε το 51% μέσα 12 μήνες από τη laser εξάχνωση του τοιχώματος του ενδομητριώματος. Summary Tsolakidis D., Pados G., Vavilis D., Bontis J.N. Ovarian endometriosis: From pathogenesis to treatment Helen Obstet Gynecol 20(3): , 2008 From 1919 until now different mechanisms-theories for the pathogenesis of endometriomas have been proposed, none of which have fully and satisfactory interpreted the development of these cysts. Recent epidemiological, surgical and pathological data suggest that ovarian endometriosis must be considered as a separate pathologic entity that needs to be treated in a different way. Medical therapy of endometriomas seems to be inefficacious. Laparoscopic cystectomy is considered as the gold standard. Alternatively, laparoscopic drainage and vaporization of the internal cystic wall has been proposed in order to avoid damage of healthy ovarian tissue. Finally, radical surgical management should be reserved for patients with advance disease, who cannot be operated laparoscopically. Κey words: ovarian endometriomas, pathogenesis of endometriomas, laparoscopicy cystectomy, laparoscopic ablation. 267

10 Τσολακίδης και συν. 268 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. O Conor DT. Clinical features and diagnosis. In: Singer M, Jordan J(eds). Endometriosis.Churchill Livingstone, Ediburg London, Melbourne and New York.1987;56:68 2. Busacca M and Vignali M. Ovarian endometriosis: from pathogenesis to surgical treatment. Curr Opin Obstet Gynecol, 2003;15(4): Vercellini P, Vendola N, Bocciolone L, Colombo A, Rognoni MT, Bolis G. Laparoscopic aspiration of ovarian endometriomas. Effect with postoperative gonadotrophin releasing hormone agonist treatment. J Reprod Med, 1992;37: Nisolle M and Donnez J. Peritoneal endometriosis, ovarian endometriosis, and adenomyotic nodules of the rectovaginal septum are three different entities. Fertil Steril,1997;68(4): Vigano P,Parazzini F, Somigliana E, Vercellini PEndometriosis:epidemiology and etiological factors.best Pract Res Clin Obstet Gynecol 2004;18: Mαντελενάκης Σ. Παθογένεια ενδομητρίωσης. Ορόσημα μαιευτικής και γυναικολογίας. Εκδ.1η. Καύκας. Aθήνα 2005: Vercellini P, Aimi G, De Giorgi O, Maddalena S, Carinelli S, Crosignani PG. Is cystic ovarian endometriosis an asymmetric disease? Br J Obstet Gynaecol,1998;105(9): Al-Fozan H, Tulandi T. Left lateral predisposition of endometriosis and endometrioma. Obstet Gynecol, 2003;101: Ghezzi F, Beretta P, Franchi M, Parissis M, Bolis P. Recurrence of ovarian endometriosis and anatomical location of the primary lesion. Fertil Steril, 2001;75: Jain S and Dalton ME. Chocolate cysts from ovarian follicles. Fertil Steril, 1999;72: Bahtiyar MO, Seli E, Oral E, Senturk LM, Zreik TG, Arici A. Follicular fluid of women with endometriosis stimulates the proliferation of endometrial stromal cells. Hum Reprod,1998;13: Somigliana E, Vigano P, La Sala GB, Balasini M, Caudiani M, Incerti L, Busacca M, Vignali M.Follicular fluid as a favourable environment of endometrial and endometriotic cell growth in vitro. Hum Reprod, 2001;16: Ria R, Loverro G, Vacca A, Ribatti D, Cormio G, Roccaro AM, Selvaggi L. angiogenesis extent and expression of matrix metalloproteinase-2 and -9 agree with progression of ovarian endometriomas. Eur J Clin Invest, 2002;32(3): Reis FM, Di Blasio AM, Florio P. Evidence for local production of inhibin A and activin A in patients with ovarian endometriosis. Fertil Steril, 2001;75: Pados G, Tsolakidis D and Bontis J. Laparoscopic management of the adnexal mass. Ann N.Y. Acad Sci, 2006;1092: Canis M, Mage G, Wattiez A, Pouly JL, Bruhat MA. The ovarian endometrioma : why is it so poorly managed? Laparoscopic treatment of large ovarian endometrioma: why such a long learning curve? Hum Reprod, 2003;18(1): Jones KD and Sutton CJ. The ovarian endometrioma: Why is it so poorly managed? Indicators from an anonymous survey. Hum Reprod, 2002;17: Donnez J, Smets M, Jadoul P, Pirard C, Squifflet J. Laparoscopic management of peritoneal endometriosis, endometriotic cysts and rectovaginal adenomyosis.ann NY Acad Sci, 2003;997: Cirkel U, Ochs H, Schneider HP. A randomiszed, comparative trial of triptorelin depot (D-Trp6- LHRH) and danazol in the treatment of endometriosis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol,1995;59(1): Dmowski WP, Radwanska E, Binor Z, Tummon I, Pepping P. Ovarian suppression induced with Buserelin or danazol in the management of endometriosis:a randomized, comparative study. Fertil Steril, 1989;51(3): Rana N, Thomas S, Rotman C, Dmowski WP. Decrease in the size of ovarian endometriomas during ovarian suppression in stage IV endometriosis. Role of preoperative medical treatment. J Reprod Med,1996;41(6): Farquhar C, Sutton C. The evidence for the management of endometriosis. Curr Opin Obstet Gynecol,1998;10(4): Jones KD and Sutton CJ. Laparoscopic management of ovarian endometriomas: a critical review of current practice. Curr Opin Obstet Gynecol, 2000;12: Muzii L, Marana R, Caruana P, Catalano GF, Mancuso S. Laparoscopic findings after transvaginal ultrasound-guided aspiration of ovarian endometriomas. Hum Reprod,1995;10(11): Okagaki R, Osuga Y, Momoeda M, Tsutsumi O, Taketani Y. Laparoscopic findings after ultrasoundguided transvaginal ethanol sclerotherapy for ovarian endometrial cyst. Hum Reprod,1999;14(1): Fisch JD and Sher G. Screrotherapy with 5% tetracycline is a simple alternative to potentially complex surgical treatment of ovarian endometriomas before in vitro fertilization. Ferti Steril, 2004;82(2):

11 27. Agostini A, De Lapparent T, Collette E, Capelle M, Cravello L, Blanc B. In situ methotrexate injection for treatment of recurrent endometriotic cysts. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol, 2007;130(1): Garzetti GG, Ciavattini A, Tiriduzzi M. Combined ultrasonographically guided drainage and laparoscopic excision of large endometriomas:a pilot study. Gynecol Obstet Invest,1998;45(4): Martinez-Onsurbe P, Ruiz Villaespesa A, Sanz Anquela JM, Valenzuela Ruiz PL. Aspiration cytology of 147 adnexal cysts with histologic correlation. Acta Cytol, 2001;45(6): Suganuma N, Wakahara Y, Ishida D, Asano M, Kitagawa T, Katsumata Y, Furuhashi M. Pretreatment for ovarian endometrial cyst before in vitro fertilization. Gynecol Obstet Invest, 2002;54(1): Somigliana E, Vercellini P, Vigano P, Ragni G, Crosignani P.G. Should endometriomas be treated before IVF-ICSI cycles? Human Reproduction Update, 2005;12(1): Chapron C, Vercellini P, Barakat H, Vieira M, Dubuisson JB. Management of ovarian endometriomas. Human Reproduction Update, 2002a; 8(6): Medeiros LR, Fachel JM, Garry R, Stein AT, Furness S. Laparoscopy versus laparotomy for benign ovarian tumours. Cohrane Database Syst Rev, 2005; 20(3):CD Chapron C, Fauconnier A, Goffinet F, Breart G, Dubuisson JB. Laparoscopic surgery is not inherently dangerous for patients presenting with benign gynaecologic pathology. Results of a meta-analysis. Hum Reprod, 2002b;17(5): Yap C, Furness S, Farquhar C. Pre and post operative medical therapy for endometriosis surgery (Cochrane Review). The Cochrane Database of Systematic Reviews, 2004;3:CD Vercellini P, Crosignani PG, Fadini R, Radici E, Belloni C, Sismondi P. A gonadotrophin-releasing hormone agonist compared with expectant management after conservative surgery for symptomatic endometriosis. Br J Obstet Gynaecol, 1999;106: Hornstein MD, Hemmings R, Yuzpe AA, Heinrichs WL. Use of nafarelin versus placebo after reductive laparoscopic surgery for endometriosis. Fertil Steril, 1997;68: Saleh A, Tulandi T. Reoperation after laparoscopic treatment of ovarian endometriomas by excision and by fenestration. Fertil Steril, 1999;72(2): Donnez J, Pirard C, Smets M, Jadoul P, Squifflet J. Surgical management of endometriosis. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol, 2004 ;18(2) : Muzii L, Bellati F, Palaia I, Plotti F, Manci N, Zullo MA, Angioli R, Panici PB. Laparoscopic stripping of endometriomas: a randomized trial on different surgical techniques. Part I: Clinical results. Hum Reprod, 2005;20(7): Muzii L, Bellati F, Bianchi A, Palaia I, Manci N, Zullo MA, Angioli R, Panici PB. Laparoscopic stripping of endometriomas: a randomized trial on different surgical techniques.part IΙ: pathological results. Hum Reprod, 2005;20(7): Beretta P, Franchi M, Ghezzi F, Busacca M, Zupi E, Bolis P.Randomized clinical trial of two laparoscopic treatments of endometriomas:cystectomy versus drainage and coagulation. Fertil Steril, 1998;70(6); Alborzi S, Momtahan M, Parsanezhad M, Dehbashi S and Zolghadri J. A prospective, randomized study comparing laparoscopic ovarian cystectomy versus fenestration and coagulation in patients with endometriomas. Fertil Steril, 2004;82: Vercellini P, Chapron C, De Giorgi O, Consonni D, Frontino G and Crosignani P. Coagulation or excision of ovarian endometriomas? Am J Obstet Gynecol, 2003;188: Vercellini P, Aimi G, Busacca M, Apolone G, Uglietti A, Crosignani PG. Laparoscopic uterosacral ligament resection for dysmenorrhea associated with endometriosis: results of a randomized, controlled trial. Fertil Steril, 2003;80: Donnez J, Nisolle M, Casanas-Roux F. Endometriosis associated infertility. Evaluation of preoperative use of Danazol, Gestrinone and Buserelin. In J Fertil, 1990;35: Donnez J, Nisolle M, Gillet N, Smets M, Bassil S, Casanas-Roux F. Large ovarian endometriomas. Hum Reprod, 1996;11(3):

7. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ

7. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η ενδομητρίωση ορίζεται ως η παρουσία ενδομητριοειδούς ιστού εκτός της ενδομητρικής κοιλότητας, η οποία προκαλεί χρόνια φλεγμονώδη αντίδραση. Είναι μια γυναικολογική πάθηση που

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΕΝΟΜΥΩΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ. Λίντα Γιαννικάκη Επιμελήτρια Α Νοσ.ΠΑ.Γ.Ν.Η.

ΑΔΕΝΟΜΥΩΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ. Λίντα Γιαννικάκη Επιμελήτρια Α Νοσ.ΠΑ.Γ.Ν.Η. ΑΔΕΝΟΜΥΩΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ Λίντα Γιαννικάκη Επιμελήτρια Α Νοσ.ΠΑ.Γ.Ν.Η. Αδενομύωση (εσωτερική ενδομητρίωση) Σε γυναίκες περιεμμηνοπαυσιακής και τέλους αναπαραγωγικής ηλικίας. Σπάνια σε μετεμμηνοπαυσιακές,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Εμβολισμός Ινομυωμάτων Μήτρας Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Cardiovascular and Interventional Radiological Society of

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Τα επίπεδα της αντιμυλλέρειου ορμόνης (AMH) μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση των ωοθηκών

Τα επίπεδα της αντιμυλλέρειου ορμόνης (AMH) μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση των ωοθηκών ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 12, TΕΥΧ. 2, ΣΕΛ. 41-46, 2013 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Τα επίπεδα της αντιμυλλέρειου ορμόνης (AMH) μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση των ωοθηκών Καλαμπόκας Θεόδωρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Διακολπική υδρολαπαροσκόπηση

Διακολπική υδρολαπαροσκόπηση 22(1):47-51, 2010 Ανασκοπήσεις Γ. Πάντος 1,2 Κ. Αλμαλόγλου 2 Μ. Φράγκος 1 Α. Σόρτσης 1 Β. Ταρλατζής 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ύπαρξη σημαντικών μειονεκτημάτων που συνοδεύουν τη διαγνωστική λαπαροσκόπηση, η οποία βεβαίως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ

ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ Βασίλειος Καραγιάννης, Βασίλειος Παλαπέλας, Γεώργιος Μαυροματίδης, Απόστολος Μαμόπουλος, Άγγελος Δανιηλίδης Περίληψη Σκοπός: Η μελέτη αυτή αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Ο προστάτης είναι ένα όργανο αποτελούμενο από αδένα που περιβάλλει την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πάνω στο πυελικό έδαφος,

Διαβάστε περισσότερα

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι προπτώσεις των γεννητικών οργάνων αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα όργανα και περιλαμβάνουν το τράχηλο, τη μήτρα και τα τοιχώματα του κόλπου. Οι προπτώσεις του κόλπου μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου

ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΪΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ (ΣΥΕ) Ν. Λυγερός - Π. Πέτρου Στα πλαίσια της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης, το υαλώδες σώμα, το οποίο υπό φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας»

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» «ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Υπέρ Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ (open / lap) Η συχνότερη χειρουργική επέμβαση. 20.000.000 ασθενείς με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ Ηβη Αρβανίτη 1898 Pfannenstiel θηλώδη κυσταδενώματα ωοθήκης 1929 Taylor ημικακοήθη νεοπλάσματα WHO του 2003 οριακός ορώδης όγκος (SΒΟΤ( ΒΟΤ) χαμηλής δυνητικής κακοηθείας όγκος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο 25 Νοέμβριος 2014 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ da Vinci Si. Πρωτοπόρο το Κέντρο Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιπποκρατείου Το Κέντρο διαθέτει το τελευταίο και πιο σύγχρονο ρομποτικό μοντέλο,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Ροδολάκης Α., Θωμάκος Ν., Βλάχος Γ., Χαϊδόπουλος Δ., Σωτηροπούλου Μ., Παπασπύρου Ειρ., Κουτρούμπα Ι., Μουλοπούλου Α., Λουτράδης

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΓΚΟΙ T1G3 Συχνότητα 20% Υποτροπή 80% Πρόοδος σε διηθητική νόσο 53% Θνησιμότητα 34% Rhijn et al Eur Urol 2009 Canookson

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΛΑΚΕΙΣΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ

ΕΠΙΠΛΑΚΕΙΣΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θεοδοσίου Αικατερίνη¹, Βαρσάμης Νικόλαος¹, Σαλβερίδης Νικόλαος¹, Ταβλαρίδης Θεόδωρος¹, Σουφτάς Βασίλειος², Χρισ 1. Α Χειρουργική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας 2. Μονάδα Επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής GnRH ανάλογα Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ Στεργίου Δ., Βλάχου Ι.,Ζενέλης Α., Καλοκαιρινού Κ., Γιαννικουρής

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

λαπαροσκοπικά εργαλεία.

λαπαροσκοπικά εργαλεία. 1η Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Αθήνα., Κεντρικά Χειρουργεία, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, 3Παθολογοανατομικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών 1

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013. Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013. Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013 Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση Η ενδοµητρίωση αποτελεί µια χρόνια και συχνά εξελικτική φλεγµονώδη κατάσταση της πυέλου µε κυρίαρχο σύµπτωµα

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Ενδοσκοπική αντιμετώπιση Φαρμακευτική αντιμετώπιση Ο κίνδυνος επαναιμορραγίας ή συνεχιζόμενης αιμορραγίας σχετίζεται ισχυρά με τα ευρήματα της επείγουσας ενδοσκόπησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΕΝΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΡΗΞΗ 2ης ΜΟΙΡΑΣ 12ΔΑΚΤΥΛΟΥ ΑΠΟ ΣΩΛΗΝΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑΣ

ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΕΝΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΡΗΞΗ 2ης ΜΟΙΡΑΣ 12ΔΑΚΤΥΛΟΥ ΑΠΟ ΣΩΛΗΝΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑΣ ΜΟΙΡΑΣ 12ΔΑΚΤΥΛΟΥ ΑΠΟ Α Τμήμα Γενικής Χειρουργικής, ΓΝΑ ΚΑΤ, Κηφισιά Η διάτρηση του 12δακτύλου από σωλήνα γαστροστομίας αποτελεί μια εξαιρετικά σπάνια επιπλοκή. Να παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιο πυελικό άλγος. Γεώργιος Κ. Καλλιπολίτης. Πανεπιστηµίου Αθηνών. Μητέρα, 19/1/2006 1/2006

Χρόνιο πυελικό άλγος. Γεώργιος Κ. Καλλιπολίτης. Πανεπιστηµίου Αθηνών. Μητέρα, 19/1/2006 1/2006 Χρόνιο πυελικό άλγος Γεώργιος Κ. Καλλιπολίτης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Μητέρα, 19/1/2006 1/2006 Ορισµός Το χρόνιο πυελικό άλγος είναι ένα αρκετά συχνό πρόβληµα στον γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Κάθε κατάσταση που εμφανίζεται με αιφνίδιο, οξύ κοιλιακό πόνο και άλλοτε άλλα συνοδά συμπτώματα ανήκει στα διαφοροδιαγνωστικά πλαίσια της οξείας κοιλίας. Ο γιατρός

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ Γ. Φ. ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ Β. Κ. ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ. Θεσσαλονίκη 2009

ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ Γ. Φ. ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ Β. Κ. ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ. Θεσσαλονίκη 2009 i Γ. Φ. ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ Β. Κ. ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ 2009 iii Γ. Φ. ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ Β. Κ. ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ - ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Ειδική έκδοση του 5ου Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ Γ. Φ. ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ Ι. Ν. ΜΠΟΝΤΗΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ. Θεσσαλονίκη 2008

ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ Γ. Φ. ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ Ι. Ν. ΜΠΟΝΤΗΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ. Θεσσαλονίκη 2008 i Γ. Φ. ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ Ι. Ν. ΜΠΟΝΤΗΣ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ 2008 iii Γ. Φ. ΓΚΡΙΜΠΙΖΗΣ Ι. Ν. ΜΠΟΝΤΗΣ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ - ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Ειδική έκδοση αναλυτικών πρακτικών του

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗΣ, ΩΣ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ, ΣΤΗΝ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗΣ, ΩΣ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ, ΣΤΗΝ Υλικό-Μέθοδος Αποτέλεσμα ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗΣ, ΩΣ Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν.Ελευσίνας «ΘΡΙΑΣΙΟ Υλικό-Μέθοδος Αποτέλεσμα Η παρουσίαση της πλεονεκτικής θέσης που κατέχει η ερευνητική λαπαροσκόπηση, ως ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ 1 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ Ιωάννης Σ. Παπανικολάου Γαστρεντερολόγος, Επικουρικός Επιμελητής, Ηπατογαστρεντερολογική Μονάδα, Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ;

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Ταξινόµηση των ευρηµάτων στην ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Φ. Εµµανουήλ 1,. Ροντογιάννη, 2 Ρ.Τριγγίδου 3,. Χιώτης 4, Μ. Στρατίκη 4, Κ.Κοντογιάννη 1, Ν.Κουφός 1, Σ.Γεννηµατά

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP)

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Τι είναι η βλάβη SLAP; Η βλάβη SLAP συνίσταται σε ρήξη του ανώτερου τμήματος του επιχείλιου χόνδρου στην ωμογλήνη. Ο όρος SLAP σχηματίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

6. ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

6. ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Τα ινομυώματα της μήτρας είναι οι πιο συχνοί γυναικολογικοί όγκοι, που σε ορισμένες μελέτες αφορούν μέχρι και το 70-80% των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας. Η θεραπεία τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Ασθενής, 68 ετών, με πλευριτική συλλογή ΔΕ αγνώστου αιτιολογίας, προσήλθε για διερεύνηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις νεοπλασματικές βλάβες τραχήλου / σώματοςμήτραςκαι ωοθηκών. Στ Εξάμηνο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ #4

Συνήθεις νεοπλασματικές βλάβες τραχήλου / σώματοςμήτραςκαι ωοθηκών. Στ Εξάμηνο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ #4 Συνήθεις νεοπλασματικές βλάβες τραχήλου / σώματοςμήτραςκαι ωοθηκών Στ Εξάμηνο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ #4 Βασιλική Κωτούλα Δημητριάδου, επίκ. καθ. ΕΓΠΠΑ Σωτήρης Μπαρμπάνης, άμ. επιστ. συν. ΕΓΠΠΑ διαφορές? όγκοι από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Επίπτωση παγκοσμίως 89/100.000 γυναίκες, 800.000 νέα περιστατικά ετησίως. U.S.A. 250.000 νέα περιστατικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ο όρος θωρακοσκόπηση εισήχθη από τον Hans Christian Jacobaeus περίπου πριν

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες πηγές ενέργειας στην ενδοσκοπική χειρουργική

Νεότερες πηγές ενέργειας στην ενδοσκοπική χειρουργική 22(1):30-34, 2010 Ανασκοπήσεις Νεότερες πηγές ενέργειας στην ενδοσκοπική χειρουργική Μ.Σ. Παπαδόπουλος Ν.Π. Παπαδόπουλος Γ. Πάντος Β.Κ. Ταρλατζής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το μονοπολικό και το διπολικό ρεύμα παραμένουν

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη

Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη (ΚΥΠ) Οδηγός για τον Ασθενή για την Κατανόηση και Θεραπεία της Υπερπλασίας του Προστάτη τι είναι η ΚΥΠ; Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη Δεν είναι καρκίνος (καλοήθεια)! Διόγκωση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 001 - Υγεία και Τεχνολογία. Φως και Ίνες (Οπτικές Ίνες, Ενδοσκόπηση, Λαπαροσκόπηση)

ΗΜΥ 001 - Υγεία και Τεχνολογία. Φως και Ίνες (Οπτικές Ίνες, Ενδοσκόπηση, Λαπαροσκόπηση) ΗΜΥ 001 - Υγεία και Τεχνολογία Φως και Ίνες (Οπτικές Ίνες, Ενδοσκόπηση, Λαπαροσκόπηση) Και η ιστορία της Κ.Μ. συνεχίζεται Και ενώ όλα πήγαιναν καλά για την επίδοξη τραγουδίστρια, η Κ.Μ. άρχισε να νοιώθει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΟΧΕΤΕΥΣΗ ΨΕΥΔΟΚΥΣΤΗΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΚΟΙΛΟ ΣΠΑΛΧΝΟ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΟΧΕΤΕΥΣΗ ΨΕΥΔΟΚΥΣΤΗΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΚΟΙΛΟ ΣΠΑΛΧΝΟ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Υλικά και Μέθοδοι Αναφορές Α Πανεπιστημιακή Χειρουργική Κλινική, Α.Π.Θ., Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη. Παρουσιάζουμε την περίπτωση ενός 72 χρονου άρρενα ασθενή που εισήχθη στην κλινική μας για αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

KOΡΙΤΣΙΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΩΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΚΟΛΠΟ AΠΛΑΣΙΑ Η ΑΓΕΝΕΣΙΑ ΚΟΛΠΟΥ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΤΑ ΚΡΕΑΤΣΑ

KOΡΙΤΣΙΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΩΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΚΟΛΠΟ AΠΛΑΣΙΑ Η ΑΓΕΝΕΣΙΑ ΚΟΛΠΟΥ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΤΑ ΚΡΕΑΤΣΑ 1 KOΡΙΤΣΙΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΩΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΚΟΛΠΟ AΠΛΑΣΙΑ Η ΑΓΕΝΕΣΙΑ ΚΟΛΠΟΥ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΤΑ ΚΡΕΑΤΣΑ Η μήτρα, ο κόλπος και οι ωοθήκες είναι απαραίτητα όργανα για την αναπαραγωγή της γυναίκας. Ένα στα 4.000 κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα