Η ΕΚ ΠΡΩΤΗΣ ΟΨΗΣ (PRIMA FACIE) ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (ΑΡΘΡA 30 1 ΚΑΙ 9 1 CMR) 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΚ ΠΡΩΤΗΣ ΟΨΗΣ (PRIMA FACIE) ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (ΑΡΘΡA 30 1 ΚΑΙ 9 1 CMR) 1"

Transcript

1 Η ΕΚ ΠΡΩΤΗΣ ΟΨΗΣ (PRIMA FACIE) ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (ΑΡΘΡA 30 1 ΚΑΙ 9 1 CMR) 1 Πρόλογος Αθανάσιος Π. Πανταζόπουλος Δικηγόρος - Υποψ. διδάκτωρ Νομικής ΔΠΘ Η σύμβαση της Γενεύης περί Διεθνών Οδικών Μεταφορών, όπως κυρώθηκε με το ν. 559/1977 χρησιμοποιεί τον όρο «prima facie απόδειξη» στο άρθρο 30 1, προκειμένου να ορίσει τις συνέπειες στο πεδίο της απόδειξης, στην περίπτωση της παραλαβής των εμπορευμάτων χωρίς τη διατύπωση επιφυλάξεων εντός συγκεκριμένων χρονικών πλαισίων. Συγκεκριμένα, το κείμενο της παραπάνω διάταξης, όπως τέθηκε σε ισχύ στην ελληνική έννομη τάξη με τον παραπάνω νόμο, ορίζει ότι: «Εάν ο παραλήπτης προβεί εις παραλαβήν των εμπορευμάτων χωρίς να ελέγξη την κατάστασιν αυτών μετά του μεταφορέως ή χωρίς να κοινοποιήσει προς αυτόν επιφυλάξεις δίδων προς αυτόν γενική ένδειξιν της απωλείας ή της βλάβης, ουχί αργότερον του χρόνου παραδόσεως εν περιπτώσει εμφανούς απωλείας ή ζημίας και εντός επτά ημερών από της παραδόσεως, εξαιρουμένων των Κυριακών και επισήμων αργιών, εν περιπτώσει απωλείας ή ζημίας μη εμφανούς, το γεγονός υπ αυτού παραλαβής θα αποτελεί απόδειξιν Prima facie ότι ούτος παρέλαβε τα πράγματα εις ήν κατάστασιν αναφέρονται εις το δελτίον παραδόσεως (...)». Το αγγλικό κείμενο της Σύμβασης ακολουθεί την ίδια διατύπωση 2, το γαλλικό 1. Εισήγηση στην Ένωση Ελλήνων Δικονομολόγων κατά τη συνεδρίαση της αποδίδουσα αναμορφωμένη μελέτη μου (Επιθεώρηση Μεταφορικού Δικαίου 2000 σελ. 3 επ.), εμπλουτισμένη με τα ερεθίσματα από τις παρεμβάσεις των μελών της ενώσεως, αλλά και με τη νεώτερη νομολογία, ημεδαπή και αλλοδαπή, καθώς και με συγκριτική αναφορά στο αμερικανικό δίκαιο. 2. «... the fact of his taking delivery shall be prima facie evidence that he has received the goods in the condition described in the consignment note». Την ίδια διατύπωση ακολουθεί και το ελληνικό κείμενο το οποίο αποδίδει το αγγλικό κείμενο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 1 του κυρωτικού νόμου της διεθνούς συμβάσεως της CMR (ν. 559 της 10/ ) «κυρούται και έχει ισχύν νόμου η εν Γενεύη την 19ην Μαΐου 1956 υπογραφείσα Διεθνής Σύμβασις επί του Συμβολαίου δια την διεθνή μεταφοράν εμπορευμάτων οδικώς (CMR), και το πρωτόκολλον υπογραφής ης το κείμενον εν πρωτοτύπω εις την αγγλικήν γλώσσαν και εν μεταφράσει εις την Ελληνικήν έχει ως έπεται» (η πλαγιογράμμιση δική μου). Σε κάθε περίπτωση, το κείμενο της διεθνούς συμβάσεως σύμφωνα με το άρθρο 28 1 του Συντάγματος έχει υπεροχή αυτού του κυρωτικού νόμου. Επομένως, η ανωτέρω διατύπωση της κυρωτικής ρήτρας είναι εσφαλμένη ενόψει της παραπάνω διάταξης του ισχύοντος Συντάγματος (βλ. για το θέμα Κρατερό Ιωάννου σε Κ. Ιωάννου - Κ. Οικονομίδη - Χ. Ροζάκη - Α. Φατούρου, «Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο», Σχέσεις Διεθνούς και Εσωτερικού Δικαίου, 1990, σελ , ιδίως σελ. 168, υποσημείωση 13). Άρα, η διάταξη του άρθρου 51 3 CMR, σύμφωνα με την οποία το αγγλικό άλλα και 129

2 130 Αθανάσιος Πανταζόπουλος Digesta 2005 όμως κείμενο της Σύμβασης, το οποίο είναι και αυτό μαζί με το αγγλικό επίσημο κείμενο της Σύμβασης το οποίο έχει την ίδια ισχύ 3, διαφοροποιείται χρησιμοποιώντας τον όρο «τεκμαίρεται» 4, όρο που χρησιμοποίησε και ο γερμανός νομοθέτης 5, προκειμένου να αποδώσει το κείμενο 6 της παραπάνω Σύμβασης. Όπως θα εκτεθεί αναλυτικά παρακάτω, η ίδια σύγχυση σοβεί στην ερμηνεία και χρήση των δύο παραπάνω εννοιών τόσο σε νομολογιακό όσο και σε θεωρητικό επίπεδο, ως προς την ερμηνεία της παραπάνω διάταξης. Επίσης, θα πρέπει να παρατεθεί η διάταξη του άρθρου 9 1 της παραπάνω συμβάσεως, όπου επίσης γίνεται χρήση του όρου prima facie και το οποίο ορίζει ότι «Το δελτίον παραδόσεως θα αποτελεί αποδεικτικόν prima facie της συνάψεως του συμβολαίου μεταφοράς, των όρων του συμβολαίου και της υπό του μεταφορέως παραλαβής των εμπορευμάτων». Σε μεγάλο βαθμό ο ίδιος προβληματισμός υφίσταται και για το άρθρο 9 1 CMR. Επομένως, για να καταστεί εφικτή η ερμηνεία των παραπάνω διατάξεων είναι απαραίτητη προϋπόθεση να αποσαφηνιστούν οι όροι «prima facie απόδειξη» (Ια), «νόμιμο τεκμήριο» (Ιβ), προκειμένου να προχωρήσουμε σε ερμηνεία πρώτα του άρθρου 30 1 CMR (IIα) και ακολούθως του άρθρου 9 1 CMR (ΙΙβ). Ια) Η prima facie απόδειξη Η εκ πρώτης όψης απόδειξης είναι γνωστή και συναντάται 7 κατεξοχήν στο γερμανικό 8 και στο αυστριακό δικονομικό δίκαιο 9. Στο αγγλικό και στο το γαλλικό «αντίτυπο» της σύμβασης έχουν την ίδια ισχύ, αποτελεί υπέρτερης νομοθετικής ισχύος διάταξη του ανωτέρω κυρωτικού νόμου. Συνεπώς, ο ερμηνευτής της Συμβάσεως δεν δεσμεύεται από το ποιο κείμενο μεταφράστηκε από τον Έλληνα νομοθέτη κατά την κύρωση της παραπάνω διεθνούς συμβάσεως. 3. Άρ CMR, Ι. Ρόκας, «Αστική ευθύνη στην οδική μεταφορά πραγμάτων», 1984, σελ «... il est présume, jusqu à preuve contraire, avoir reçu la marchandise dans l état décrit dans la lettre de voiture». 5. Παράθεση του οποίου και σε I. Koller, «Transportrecht», Kommentar zu Spedition, Straβen - und Lufttransport, München, 1995, σελ «... so wird bis zum Beweise des Gegenteils vermutet, daβ der Empfangner das Gut in dem im Frachtbrief beschriebenen Zustand erhalten hat;...». 7. H. Fasching, «Kommentar zu den Zivilprozessgesetzen» II Band, προ 266 επ. ZPO, σελ. 235, R. Holzhammer, «Österreichisches Zivilprozeβrecht», 2 Auf., σελ G. Baumgärtel, «Beweislast im Privatrecht», σελ. 158 επ. H.J. Musielak, «Die Grundlagen der Beweislast im Zivilprozeβ», 1975, σελ. 83 επ. W. Zeiss, «Zivilprozeβrecht», 9 Auf., σελ. 173, O. Jauernig, «Zivilprozessrecht», 1977, σελ. 172 επ., Α. Blomeyer, «Zivilprozeβrecht», σελ. 363 επ., J. Goldshmidt, «Zivilprozessrecht», σελ. 137, Η. Kollhosser, «Anscheinsbeweis und freie richterliche Beweiswürdigung», Archive für Zivilstische Praxis 165, 1965, σελ. 49 επ., H. Wassermeyer, «Der prima facie Beweis und die rechtliche Bedeutung des Erfahrungssätze», 1954, σελ. 1 επ., όπου και διάκριση των συγγενών εννοιών, Rosenberg - Schwab, «Zivilprozessrecht», 14 Auf., 1986, σελ. 692 επ., όπου και εκτενέστερη παράθεση της συναφούς γερμανικής βιβλιογραφίας, W. Grunsky, «Grundlagen des Verfahrensrechts», 2 Auf., 43 II 28/04/14 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

3 Digesta 2005 Η εκ πρώτης όψης (prima facie) απόδειξη 131 αμερικανικό δικονομικό δίκαιο ο όρος χρησιμοποιείται με κάποια ασάφεια και πάντως πολυσήμαντα 10, ενώ στο γαλλικό δικονομικό δίκαιο είναι άγνωστος 11. Ως προς το αγγλικό δίκαιο, θα πρέπει να επισημανθεί ότι ο όρος χρησιμοποιείται πιο συχνά με την έννοια των δικαστικών τεκμηρίων ως έμμεση απόδειξη, με διαφοροποίηση ως προς το μέτρο απόδειξης, καθώς ενίοτε αρκεί να είναι απλώς πιθανό το συμπέρασμα στο οποίο προχωρά ο δικαστής και άλλοτε θα πρέπει να γίνεται λόγος για πλήρη δικανική πεποίθηση 12, ενώ ενίοτε χρησιμοποιείται και με την έννοια της απόδειξης μέσω νόμιμου μαχητού τεκμηρίου, χωρίς βέβαια να είναι οι μόνες έννοιες που αποδίδονται με τον όρο αυτό 13. Στο αμερικανικό δίκαιο η έννοια του όρου εκ πρώτης όψης απόδειξη δεν χρησιμοποιείται με σαφήνεια 14. Συχνά χαρακτηρίζει ένα γεγονός που αποδείχθηκε ενώπιον του δικαστηρίου ως επαρκές, προκειμένου να αποδειχθεί ένα άλλο γεγονός έμμεσα, το οποίο είναι και το θέμα της απόδειξης. Χρησιμοποιείται δηλαδή με την έννοια των δικαστικών τεκμηρίων. Παράλληλα, χρησιμοποιείται και με την έννοια της απόδειξης μέσω νόμιμου μαχητού τεκμηρίου που αντιστρέφει το βάρος της απόδειξης. Προτείνεται μάλιστα στη θεωρία η αντικατάσταση του όρου «εκ πρώτης όψης απόδειξη» (prima facie evidence) με τον όρο «τεκμαίρεται» (presume). Στο γερμανικό δίκαιο, όπως εύστοχα παρατηρείται 15 «η γερμανική θεωρία δεν 1, σελ. 450 επ., πρβλ. επίσης, Π. Καργάδο, «Σκέψεις επί της εκ πρώτης όψεως αποδείξεως», ΕΕΝ 1988, σελ. 5 επ., Κ. Μπέης, «Πολιτική Δικονομία», σελ επ., Λ. Σινανιώτη, «Ερμηνεία κατ άρθρον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας», τ. Γ, αρ. 336, σελ. 176 επ., Ν. Παϊσίδου, «Τα δικαστικά τεκμήρια στην πολιτική δικονομία», σελ. 81 επ. και Γ. Μητσόπουλο, «Η πιθανολόγησις εν τω αστικώ δικονομικώ δικαίω», σελ. 58 επ., όπου παράθεση και της παλαιότερης χαρακτηριστικής γερμανικής νομολογίας, Γ. Ράμμο, «Στοιχεία Ελληνικής Πολιτικής Δικονομίας», Β εκδ., τόμος α, τεύχος γ, 161, σελ R. Holzhammer, «Österreichisches Zivilprozeβrecht», 2 Auf., σελ. 251 επ., H. Fasching, ο.π, σελ. 229, 235 επ. 10. Μ. Smid, 1925, «Der prima facie Beweis» σελ. 7 επ. Χαρακτηριστική επίσης η ερμηνεία του όρου στα πλαίσια του άρθρου 30 1 CMR, από την αγγλική θεωρία, η οποία ερμηνεύει τον όρο στη σύμβαση ως «strong evidence», πρβλ. και Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ. 82, σημ. 57, Γ. Μητσόπουλο, ο.π., σελ Π. Καργάδος, ο.π., σελ. 597, σημ. 6, όπου και εκτενέστερη συγκριτική μελέτη. 12. R. Cross, «Evidence», 3d edition, σελ Με την έννοια του μειωμένου μέτρου απόδειξης φαίνεται να χρησιμοποιείται ο όρος και από τους J.H. Buzzard - R. May - M.N. Howard σε «Phipson on Evidence», 12the edition, 47, σελ Γ. Μητσόπουλος ο.π., σελ. 60, όπου και σύγκριση με την έννοια που δίδεται στον όρο στη Γερμανία. 14. M. Graham, «Handbook of Federal Evidence», 3d edition, 1991, Miami, 301.8, σελ Κ. Μπέης, «Πολιτική Δικονομία», σελ Μάλιστα ακόμη και ως προς την ορολογία ο Wassermeyer προβαίνει σε διακρίσεις κάνοντας λόγο για «prima facie» απόδειξη της υπαιτιότητας και prima facie απόδειξη για οποιοδήποτε πραγματικό γεγονός στο θέμα της αιτιώδους συνάφειας, όπου και διαφοροποιείται περαιτέρω και εννοιολογικά, ο.π., σελ. 1, πρβλ. για τις ορολογικές διακρίσεις του

4 132 Αθανάσιος Πανταζόπουλος Digesta 2005 έχει πει ακόμη την τελευταία λέξη ως προς το είδος αυτό αποδείξεως». Κατά τούτο, για τις ανάγκες της παρούσας μελέτης παρουσιάζονται και ομαδοποιούνται στα πλαίσια του εφικτού χάριν συντομίας ορισμένες από τις απόψεις που έχουν διατυπωθεί 16, με την επισήμανση όμως ότι αρκετοί από τους υποστηρικτές των παρακάτω εκτιθέμενων απόψεων διαφοροποιούνται σε επιμέρους ζητήματα. Πριν την παρουσίαση τους θα πρέπει να επισημανθεί το ότι συμφωνία υφίσταται για το πεδίο εφαρμογής της ως ένα βαθμό, στο θέμα του αιτιώδους συνδέσμου και της υπαιτιότητας, καθώς εμφανίζονται τάσεις επέκτασης της εφαρμογής της 17 και αλλού από ορισμένους. Επίσης θα πρέπει εκ των προτέρων να επισημανθεί ότι γενικά στις δίκες αδικοπραξίας η γερμανική νομολογία ακολουθεί για την κατανομή του βάρους απόδειξης την αρχή της περιοχής κινδύνου, ήτοι των σφαιρών ευθύνης και εγγύτητας των διαδίκων προς ορισμένα πραγματικά περιστατικά 18. Όπως όμως ορθά παρατηρείται 19, η θεωρία αυτή δε μπορεί να εφαρμοστεί στη χώρα μας ενόψει των ασαφών ορίων της καθώς και της ρητής κατανομής του βάρους απόδειξης στο άρθρο ΚΠολΔ. Δύναται όμως, σύμφωνα με μία γνώμη 20, να εκτιμηθεί στην (τελολογική) ερμηνεία των άρθρων 336 (γεγονότα κοινώς γνωστά, γνωστά στο δικαστήριο, διδάγματα κοινής πείρας, δικαστικά τεκμήρια) και ΚΠολΔ (αποφάσεις των εισηγητών για την απόδειξη). Κατά μία άποψη 22, η οποία είναι και κρατούσα 23, η εκ πρώτης όψης απόδειξη αποτελεί εκδήλωση της έμμεσης ή δια τεκμηρίων απόδειξης, της απόδειξης δηλαδή «όταν στο δικαστήριο βεβαιώνονται γεγονότα από τα οποία έμμεσα και παραπάνω συγγραφέα και Musielak, ο.π., σελ Οι περισσότερες από τις διατυπωθείσες απόψεις εκτίθενται στην προαναφερθείσα μελέτη του Π. Καργάδου, (ο.π.), σελ. 595 επ. Για τον τρόπο διενέργειας των αποδείξεων στις δίκες αποζημίωσης κρίσιμη είναι βέβαια και η 287 ZPO. 17. Για παράδειγμα ο Grunsky, (ο.π, σελ ) προτείνει την εφαρμογή της και εκτός της πολιτικής δίκης, ενώ στην ποινική δίκη αναπτύσσει ισχύ η αρχή in dubio pro reo. 18. Π. Καργάδος, «Το βάρος απόδειξης μεταξύ του δικονομικού και του ουσιαστικού δικαίου», 1983, σελ. 96, Σ. Κουσούλης, «Κατανομή του βάρους απόδειξης σε δίκη για πλημμελή εκπλήρωση της παροχής», Δ, 12, σελ. 110 επ., Κ. Μπέης, ο.π., σελ. 1520, Π. Γεσίου Φαλτσή, «Δίκαιο Αποδείξεως», σελ Κ. Μπέης, ο.π., σελ. 1520, Π. Γεσίου Φαλτσή, «Δίκαιο Αποδείξεως», σελ Σ.. Κουσούλης, ο.π., σελ. 112, σημ Το οποίο όμως καταργήθηκε με το άρθρο 14 1 του ν. 2925/ A. Blomeyer, ο.π., σελ , W. Grunsky, ο.π., σελ. 451, O. Jauernig, ο.π., σελ Από τη γερμανική νομολογία στο ζήτημα χαρακτηριστικές οι BGH , NJW, 1969, σελ. 277, BGH , NJW, 1953, σελ. 584, πρβλ. περαιτέρω για τα πορίσματα της γερμανικής νομολογίας, Γ. Μητσόπουλο, ο.π., σελ. 59 καθώς και Musielak, ο.π., σελ. 84, σημ Εκτενής παράθεση των νομολογιακών εφαρμογών κατά περιπτώσεις της εκ πρώτης όψεως απόδειξης σε Rosenberg - Schwab, ο.π., σελ /04/14 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

5 Digesta 2005 Η εκ πρώτης όψης (prima facie) απόδειξη 133 συμπερασματικά μπορεί να συναχθεί η αλήθεια αυτών που αποτελούν τα στοιχεία του αποδεικτέου θέματος, δηλαδή των στοιχείων του πραγματικού του κανόνα δικαίου» 24, (είδος απόδειξης που αναπτύσσει ισχύ και στην ελληνική έννομη τάξη δυνάμει του άρθρου ΚΠολΔ). Ο δικαστής, όμοια όπως στην έμμεση απόδειξη, θα πρέπει να εξετάζει το πόσο πιθανό είναι το κάθε πραγματικό γεγονός που συνήγαγε από το άμεσα αποδειχθέν γεγονός και ανάλογα να προχωρά σε εκτίμηση των αποδείξεων 25. Πάντως, η εκ πρώτης όψης απόδειξη δεν αναπτύσσει ισχύ όταν κατά την τυπική διαδρομή των πραγμάτων εξεταζόμενη λογικά και σταθμιζόμενη προκύπτει ένας εξίσου πιθανός αιτιώδης σύνδεσμος για την επέλευση του ζημιογόνου αποτελέσματος 26. Η πρόσφατη νομολογία του Γερμανικού Ακυρωτικού κάνει λόγο για λειτουργία της εκ πρώτης όψης αποδείξεως εκεί που κατά την κοινή πείρα της ζωής μια συγκεκριμένη αιτία ή αιτιώδης διαδρομή αξιωματικά (maβgeblich) συνάγεται ότι προκάλεσε κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα 27. Επί παραδείγματι, το γεγονός ότι το θύμα ενός τροχαίου ατυχήματος που οδηγούσε μοτοσικλέτα δεν φορούσε προστατευτικό κράνος συνιστά αιτιώδη σύνδεσμο για την πρόκληση σοβαρών σωματικών βλαβών στο κεφάλι του 28. Επίσης, κατά τους ίδιους κανόνες συνάγεται ως αιτιώδης σύνδεσμος η έλλειψη προειδοποίησης και συμπερίληψης όρου εκ μέρους του συμβολαιογράφου σε συμβολαιογραφικό έγγραφο, όπου οι συνιδιοκτήτες παραχώρησαν σε τρίτο ποσοστά συνιδιοκτησίας, χωρίς να φροντίσει ο συμβολαιογράφος, ώστε να μην είναι υπέγγυα και τα ποσοστά συνιδιοκτησίας αυτών που διέθεσαν 29. Επίσης, συνάγεται ως αιτιώδης σύνδεσμος η χρήση μη κατάλληλου ξύλου από τον κατασκευαστή του σκελετού κτίσματος, σε περίπτωση που αυτό έσπασε όταν πάτησε πάνω σ αυτό κάποιος ξυλουργός στο εργοτάξιο με αποτέλεσμα την πτώση αυτού από μεγάλο ύψος και την πρόκληση σωματικών βλαβών 30. Επίσης, στην περίπτωση που κάποιος τοίχος κινδυνεύει να κατακρημνιστεί εξαιτίας έλλειψης αποχετεύσεως επί του εδάφους και μη επαρκούς εκβάθυνσης του τελευταίου, συνάγεται ως αιτιώδης σύνδεσμος πρόκλησης του αποτελέσματος η 24. Π. Γεσίου Φαλτσή, «Δίκαιο Αποδείξεως», σελ. 68, Κ.Φ. Καλαβρός, «Η έμμεσος ή δια δικαστικών τεκμηρίων απόδειξις», Αφιέρωμα εις Γεώργιον Ιω. Οικονομόπουλον, 1981, σελ. 63 επ. = «Μελέτες», σελ. 205 επ., όπου ιστορική και συγκριτική επισκόπηση (σημ. 1). Για τη λειτουργία της έμμεσης απόδειξης (Indizienbeweis) στο γερμανικό δίκαιο και τους κινδύνους της βλ. ενδεικτικά W. Grunsky, ο.π., σελ Α. Blomeyer, ο.π., σελ BGH Urteil v , NJW, 1997, σελ. 1854, BGH Urteil v , NJW, 1996, σελ BGH Urteil v , NJW, 1997, σελ. 2757, BGH Urteil v , NJW, 1997, σελ Βλ. και BGH Urteil v , NJW, 1999, σελ BGH Urteil v , NJW, 1983, σελ BGH Urteil v , NJW, 1996, σελ BGH Urteil v , NJW, 1997, σελ

6 134 Αθανάσιος Πανταζόπουλος Digesta 2005 ελλιπής επίβλεψη του αρχιτέκτονα - μηχανικού 31. Σύμφωνα με παραλλαγή αυτής της άποψης, η οποία τείνει να επικρατήσει «η prima facie απόδειξη δεν ενεργεί ως αποδεικτικό μέσο, αλλά ως η παρατήρηση από τα διδάγματα της εν γένει πείρας της ζωής στα πλαίσια της ελεύθερης εκτίμησης των αποδείξεων» 32, δηλαδή ως μέσο εκτίμησης των προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων 33. Μέσα από τις προτάσεις πείρας τείνει να σχηματιστεί εθιμικό δίκαιο αντίθετο προς τους υφιστάμενους κανόνες εκτίμησης των αποδείξεων. Η άποψη αυτή επικρίνεται 34 με το σκεπτικό ότι έτσι η εκ πρώτης όψης απόδειξη καταλήγει σε αυθαιρεσία, αφού τίθενται κανόνες δικαίου, ενώ αντίθετα αυτή έχει διαδικαστικό χαρακτήρα, τα όρια της οποίας διαγράφονται από τη λογική και την εμπειρική σκέψη που κυριαρχεί κατά την περίοδο εκφοράς κρίσης για το αποδεικτικό υλικό. Πάντως και κατά αυτή την άποψη δεν έχουμε αντιστροφή του βάρους απόδειξης, καθώς σε περίπτωση non liquet η εκ πρώτης όψης απόδειξη δεν αναπτύσσει ισχύ, αφού δεν μεταθέτει το βάρος απόδειξης στον εναγόμενο. Ο τελευταίος, έστω και κατά πιθανολόγηση, μπορεί να κλονίσει το prima facie συμπέρασμα, επωφελούμενος του βάρους απόδειξης 35. Τέλος, υποστηρίζεται η άποψη 36 ότι στην περίπτωση εφαρμογής της prima facie απόδειξης υφίσταται ένα «φυσικό» τεκμήριο 37, δυνάμει του οποίου αντιστρέφεται το βάρος απόδειξης. Ενώ, επειδή πρόκειται για «φυσικό» και όχι για ex lege τεκμήριο, από ορισμένους διατυπώνεται η άποψη ότι ο αντίδικος μπορεί να 31. BGH Versäumnisurteil v , NJW, 2002, σελ Rosenberg - Schwab, ο.π., σελ. 693, W. Grunsky, ο.π., σελ. 453, ο οποίος δέχεται τη λειτουργία της εκ πρώτης όψεως απόδειξης και των θεμελιωδών προτάσεων πείρας ως «κανόνες εκτίμησης των αποδείξεων οι οποίοι περιορίζουν την ελεύθερη δημιουργία δικανικής πεποίθησης». Με αυτές τις θέσεις φαίνεται να συμφωνεί και ο W. Zeiss, (ο.π., σελ. 173). 33. Rosenberg - Schwab, σελ. 694, Ηelmut Kollhosser, ο.π., σελ. 50, 58, 71 έκθεση των θέσεών τους και σε Κ. Μπέη, ο.π., σελ. 1415, Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ Από τους Rosenberg - Schwab, ο.π., σελ G. Baumgartel, ο.π., σελ M. Smid, ο.π., σελ. 37 επ., σύμφωνος και ο Fasching, ο.π., σελ. 229, 235, o οποίος διαχωρίζει σαφώς την εκ πρώτης όψεως απόδειξη από την έμμεση απόδειξη με το επιχείρημα ότι η έμμεση απόδειξη «βοηθά» στην απόδειξη δυσαπόδεικτων γεγονότων τα οποία πάντως αποτελούν αυτά τα ίδια το αντικείμενο απόδειξης, ενώ στην prima facie απόδειξη «εισάγεται» ή «ορίζεται» ένα πραγματικό γεγονός το οποίο μέσα από τη διευθετημένη αιτιώδη διαδρομή αποδεικνύει και το τελικό γεγονός. Αντίθετοι ρητά οι Rosenberg - Schwab, ο.π., σελ , Grunsky, ο.π., σελ M. Smid, ο.π., σελ , κατά τον οποίο τα «φυσικά» τεκμήρια ομοιάζουν με τα «πραγματικά» αφού έχουν κοινή προέλευση (την πείρα της ζωής) απλά στην περίπτωση των τελευταίων πλην ορισμένων με άλλη προέλευση και ratio, όπως το τεκμήριο της πατρότητας ο νομοθέτης θέλησε να «αποφύγει» τον κίνδυνο μη εφαρμογής τους, με την επιφύλαξη πάντοτε της ανταπόδειξης από τον έχοντα το βάρος απόδειξης, δυνάμει του τεκμηρίου, διάδικο. 28/04/14 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

7 Digesta 2005 Η εκ πρώτης όψης (prima facie) απόδειξη 135 κλονίσει την ισχύ του και με την απόδειξη κατά απλή πιθανολόγηση γεγονότων που θα κλονίζουν το συμπέρασμα για το γεγονός ή την έννομη σχέση που «τεκμαίρεται», ενώ κατά την απόλυτα κρατούσα θέση στην περίπτωση του νόμιμου τεκμηρίου καθιερώνεται «υποχρέωση για κύρια απόδειξη για εκείνον που θέλει να εναντιωθεί στο συμπέρασμα του νομοθέτη» 38. Ορισμένες από τις παραπάνω απόψεις υποστηρίζονται και στο αυστριακό δίκαιο, καθώς από μία μερίδα της θεωρίας υποστηρίζεται ότι αυτή συνιστά εκδήλωση της έμμεσης απόδειξης 39, ενώ κατά άλλη άποψη η έμμεση απόδειξη αντιστρέφει το βάρος απόδειξης 40. Στο ελληνικό δίκαιο η έννοια της prima facie απόδειξης δεν εφαρμόζεται από την ελληνική νομολογία 41, αν και από δεκαετίες είναι στη θεωρία γνωστή σε αναφορά πάντα με την θεωρητική κίνηση και διαμάχη στην αλλοδαπή και ιδιαίτερα στη Γερμανία. Πάντως, ο όρος prima facie χρησιμοποιείται ενίοτε εσφαλμένα, αφού, όπως προαναφέρθηκε αυτή δεν αποτελεί αποδεικτικό μέσο αλλά ιδιαίτερο τρόπο συλλογισμού του δικαστή, προκειμένου το δικαστήριο να χαρακτηρίσει αποδεικτικά μέσα ως ισχυρά. Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη απόφαση ΜΠρΤρικ 137/ , η οποία χαρακτηρίζει τα κατόπιν δικονομικής σύμβασης αποσπάσματα των εμπορικών βιβλίων της τράπεζας ως «prima facie αποδεικτικό μέσο, με βάση το οποίο μπορεί να εκδοθεί διαταγή πληρωμής». Από μια σημαντική ομάδα Ελλήνων συγγραφέων η κρατούσα άποψη στη Γερμανία που θεωρεί την εκ πρώτης όψης απόδειξη ως είδος της έμμεσης απόδειξης αποκρούεται με το επιχείρημα ότι δεν προσφέρει κάτι χρήσιμο 43, αφού ούτως ή άλλως ο δικαστής κατά το σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης θα αξιοποιήσει οπωσδήποτε ως παράγοντα το συνήθως συμβαίνον και ανάλογα θα τον αξιοποιήσει. Περαιτέρω, κατά τους ίδιους συγγραφείς, η άποψη περί νόμιμου 38. J. Goldschmidt, ο.π., σελ. 137 και σημ. 33 για τη λειτουργία των φυσικών τεκμηρίων, παράθεση των θέσεών του και σε Κ. Μπέη, ο.π., σελ Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ R. Holzhammer, «Österreichisches Zivilprozeβrecht», ο.π., σελ H. Fasching, ο.π., σελ. 235 επ. 41. Ρητές αναφορές από την ελληνική νομολογία στην εκ πρώτης όψεως απόδειξη δεν γίνονται, αλλά στο παρελθόν η κοινή πείρα και τα συμπεράσματα της είχαν χρησιμεύσει σε δίκη αδικοπραξίας συγκρούσεως ατμόπλοιου με ιστιοφόρο, για τη συναγωγή «εικαζόμενου πταίσματος» δηλαδή νόμιμου τεκμηρίου (ΕφΑθ [Ε. Λυκούδης] 808/1890, Θέμις Α, σελ. 359) και από την άλλη (ΕφΑθ [Γ. Πανόπουλος] 393/1921, Θέμις ΛΒ, σελ ) για τη συναγωγή δικαστικού τεκμηρίου, ήτοι ως εκδήλωση της έμμεσης απόδειξης (αμφότερες οι αποφάσεις κατά παραπομπή Γ. Μητσόπουλου, ο.π., σελ. 61, όπου και παράθεση των βασικών τους σημείων για την εκ πρώτης όψεως απόδειξη). Βλ. επίσης Α. Πουλιάδη, «Η ανάκληση επικίνδυνων προϊόντων», 1988, σελ. 63, σημ. 98, Σ. Κουσούλη, «Σύγχρονες μορφές έγγραφης συναλλαγής», 1992, σελ. 129, σημ ΜΠρΤρικ 137/2003, (Αποστολάκης), ΕλΔ, 44, σελ Γ. Μητσόπουλος, ο.π., σελ. 63, Γ. Ράμμος, ο.π., σελ , Λ. Σινανιώτης, ο.π., σελ

8 136 Αθανάσιος Πανταζόπουλος Digesta 2005 μαχητού τεκμηρίου δεν μπορεί να γίνει δεκτή με το επιχείρημα ότι τα νόμιμα τεκμήρια ισχύουν εκεί που ρητά και ειδικά το όρισε ο νομοθέτης, ενόψει και της διατύπωσης του άρθρου ΚΠολΔ 44. Επίσης, οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία εθιμικού κανόνα δεν υφίστανται, ενώ παραδοχή της προαναφερθείσας άποψης θα αντιστρατευόταν την ελεύθερη απόδειξη, που μόνο σε ορισμένες διαμορφωμένες από τον ΚΠολΔ διαδικασίες δεν ισχύει. Σύμφωνα με άλλη άποψη 45, η εκ πρώτης όψης απόδειξη είναι χρήσιμη κατά την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου η οποία ελέγχεται αναιρετικά σε αντίθεση με τη μη ή την εσφαλμένη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, η οποία διαφεύγει του αναιρετικού ελέγχου ως κρίση περί τα πράγματα. Η τελευταία άποψη επικρίνεται 46 με το σκεπτικό ότι, στο ελληνικό δικονομικό δίκαιο διάκριση ανάμεσα σε απλά και θεμελιώδη διδάγματα πείρας δεν υφίσταται, ενώ η έννοια της τελευταίας δεν είναι δεδομένη, προκειμένου να αξιοποιηθεί στον αναιρετικό έλεγχο. Πέρα από τις γενικές τοποθετήσεις της ελληνικής θεωρίας, θα πρέπει να τονιστεί περαιτέρω ότι η prima facie απόδειξη αξιοποιήθηκε σχετικά πρόσφατα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις από την ελληνική θεωρία, προκειμένου να επιλυθούν ζητήματα στα οποία υφίσταται αποδεικτική δυσχέρεια, αν όχι και αδυναμία, για τον φέροντα το βάρος απόδειξης διάδικο. Συγκεκριμένα, στο ζήτημα της ευθύνης του παραγωγού έχει υποστηριχθεί 47 η εφαρμογή της εκ πρώτης όψης απόδειξης για την υπαιτιότητα και την αιτιώδη συνάφεια σε δίκες αποζημίωσης από την χρήση και την κάρπωση των προϊόντων, έτσι ώστε in concreto να συνάγεται prima facie συμπέρασμα για ευθύνη του παραγωγού του ζημιώσαντος προϊόντος. Το συμπέρασμα αυτό θα ανατρέπεται, εφόσον πιθανολογείται διαφορετική τυπική διαδρομή των πραγματικών περιστατικών 48. Η γνώμη αυτή όμως διευκρινίζει, περαιτέρω, ότι στο ισχύον ελληνικό δίκαιο η παραπάνω prima facie απόδειξη θα λειτουργήσει υπό τους όρους και στα πλαίσια της έμμεσης απόδειξης, όπως αυτή ρυθμίζεται στο ελληνικό δικονομικό δίκαιο. 44. Για την περιοριστική απαρίθμηση των νόμιμων τεκμηρίων στο νόμο, βλ. εκτενώς Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ Κ. Μπέης, ο.π., σελ Από την Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ Α. Πουλιάδης, «Η ανάκληση επικίνδυνων προϊόντων», 1988, σελ. 60 επ. και 133. Την αξιοποίηση της εκ πρώτης όψεως απόδειξης στο ίδιο ζήτημα και για το γερμανικό δίκαιο προτείνει και ο G Baumgärtel, «Handbuch der Beweislast im Privatrecht», Band I, 823 I, αρ. 67, με παραπομπές σε περαιτέρω συγγραφείς. Πρβλ και W. Grunsky, «Beweiserleichterungen Im Schadenersatzprozess», Thrazische Juristische Abhandlungen, Band 22, 1990, σελ Η θέση αυτή μέχρι τούτο το σημείο φαίνεται να ακολουθεί τις θέσεις των συγγραφέων της υποσ. 23 για την έννοια της εκ πρώτης όψεως απόδειξης. 28/04/14 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

9 Digesta 2005 Η εκ πρώτης όψης (prima facie) απόδειξη 137 Επίσης, στην περίπτωση της αποδεικτικής δύναμης των σύγχρονων μορφών έγγραφης συναλλαγής και συγκεκριμένα του τηλετύπου και της τηλεομοιοτυπίας, έχει προταθεί 49 η εφαρμογή της εκ πρώτης όψης απόδειξης, αναφορικά με το ζήτημα της προέλευσης του τηλετυπήματος ή της τηλεομοιοτυπίας με την ίδια με την προαναφερθείσα έννοια, καθώς ο λήπτης του έγγραφου μηνύματος φέρει, δυνάμει του άρθρου ΚΠολΔ, το βάρος απόδειξης της γνησιότητας του εγγράφου. Έτσι, προτείνεται η εφαρμογή σε όφελος του λήπτη του μηνύματος της εκ πρώτης όψης απόδειξης, ούτως ώστε με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας να συνάγεται prima facie συμπέρασμα, ότι αποστολέας των δύο παραπάνω «εγγράφων», στα οποία φυσικά ελλείπει η ιδιόχειρος υπογραφή του εκδότη, είναι ο κατά τα υφιστάμενα διακριτικά σημάδια στα παραπάνω έγγραφα φερόμενος ως αποστολέας, εκτός αν ο τελευταίος πιθανολογήσει μια διαφορετική τυπική πορεία των πραγμάτων. Η συζήτηση για τα συμπεράσματα που συνάγονται από ενδείξεις, από την πείρα της ζωής και τα οποία θα οδηγήσουν σε «ενθυμήματα» ή «τεκμήρια» δεν είναι τωρινή, καθώς χρονολογείται ο διάλογος για την χρήση τους στη δίκη από τη «Ρητορική» του Αριστοτέλη και εντεύθεν 50. Αφετηρία ως προς την κριτική αντιμετώπιση όλων των παραπάνω απόψεων για την εκ πρώτης όψης απόδειξη στα πλαίσια του ισχύοντος ελληνικού δικονομικού δικαίου θα πρέπει να αποτελέσει η παραδοχή ότι ο δικαστής οφείλει να σχηματίσει δικανική πεποίθηση «ως δικαστικός λειτουργός και ως δικαιοδοτούν όργανον, κατά τους κανόνες της Πολιτικής Δικονομίας, της λογικής και της κοινής πείρας» 51. Μέσα σ αυτά τα πλαίσια, είτε θα βεβαιωθούν «τα ίδια τα γεγονότα του αποδεικτέου θέματος, δηλαδή τα πραγματικά γεγονότα που αποτελούν στοιχεία του πραγματικού του κανόνα δικαίου» (άμεση απόδειξη), είτε θα βεβαιωθούν «γεγονότα από τα οποία έμμεσα και συμπερασματικά μπορεί να συναχθεί η αλήθεια αυτών που αποτελούν τα στοιχεία του αποδεικτέου θέματος, δηλαδή των στοιχείων του πραγματικού του κανόνα δικαίου» 52. Έτσι, η ελληνική νομολογία αντιμετώπισε τα ίδια ζητήματα με τη 49. Σ. Κουσούλης, «Σύγχρονες μορφές έγγραφης συναλλαγής», 1992, σελ (τηλετύπημα), (τηλεομοιοτυπία). 50. Βλ. την ιστορική επισκόπηση του ζητήματος σε Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ. 35 επ. 51. Γ. Ράμμος, «Στοιχεία ελληνικής πολιτικής δικονομίας», Β Έκδ., τ. α, τεύχος γ, σελ. 421, Λ. Σινανιώτης, «Μαθήματα Πολιτικής Δικονομίας», τόμος Β, τεύχος Α, σελ. 18, ΑΠ 248/1934 (Γ. Πανόπουλος), ΕΕΝ, Α, 1934, σελ. 609, παρατιθέμενη και από τον Κ. Κεραμέα, «Αστικό Δικονομικό Δίκαιο», Γενικό Μέρος, σελ Π. Γεσίου Φαλτσή, «Δίκαιο Αποδείξεως», σελ. 68. Κατά άλλη άποψη, η διάκριση άμεσης και έμμεσης απόδειξης θα πρέπει να στηριχθεί στο κριτήριο της άμεσης αίσθησης του δικαστή, οπότε θα πρέπει να γίνεται λόγος για «άμεση» απόδειξη στην περίπτωση της απόδειξης με τη χρήση του αποδεικτικού μέσου της αυτοψίας (πρβλ. για έκθεση αυτής της άποψης Γ. Μητσόπουλο, ο.π., σελ. 46, Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ. 71), ενώ κατά τρίτη άποψη (εκτιθέμενη σε Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ. 73) σε όλες

10 138 Αθανάσιος Πανταζόπουλος Digesta 2005 γερμανική νομολογία και τα επέλυσε στα πλαίσια της έμμεσης απόδειξης, για την εφαρμογή in concreto της οποίας και περαιτέρω την ορθή εφαρμογή της δημιουργήθηκαν πλείστες διχογνωμίες. Έτσι, η άποψη κατά την οποία δημιουργείται φυσικό τεκμήριο το οποίο μπορεί να αντικρουστεί κατά πιθανολόγηση θα πρέπει να αποκρουστεί, αφού επανεισάγει τον κανόνα των νομικών αποδείξεων εκεί που αυτός δεν υφίσταται. Αντίθετα, όπου ο νομοθέτης το θέλησε το όρισε ρητά ως εξαίρεση στον κανόνα της ελεύθερης εκτίμησης των αποδείξεων (340 ΚΠολΔ) 53. Περαιτέρω, στην έμμεση απόδειξη το μέτρο και το βάρος απόδειξης είναι σαφώς ορισμένα και προδιαγεγραμμένα 54 με σαφήνεια τόσο για την απόδειξη όσο και για την ανταπόδειξη, ενώ ενόψει της παραπάνω αρχής σε περίπτωση όπου η έμμεση απόδειξη είναι επιτρεπτή και αναπτύσσει ισχύ, «ο δικαστής δύναται να αρυσθεί τοιαύτα οθενδήποτε» 55 (δικαστικά τεκμήρια κατά την έννοια του νυν ΚΠολΔ). Ως προς την άποψη για αντιστροφή του βάρους απόδειξης εκεί όπου αναπτύσσει ισχύ η εκ πρώτης όψης απόδειξη, θα πρέπει να επισημανθεί ότι σε αντίθεση με τα δικαστικά, όπως προαναφέρθηκε, τα νόμιμα τεκμήρια κατά τους ορισμούς του άρθρου αναφέρονται περιοριστικά στο νόμο 56. Κατά μία άποψη, νόμιμο τεκμήριο μπορεί να σχηματιστεί επίσης με συμφωνία των διαδίκων καθώς και εθιμικά 57. Ως προς το τελευταίο σημείο, θα πρέπει να επισημανθεί, ότι στην περίπτωση που εξετάζουμε η συναγωγή δικονομικού εθίμου δεν είναι δυνατή, αφού ούτε κενό δικαίου υφίσταται, ούτε οι διατάξεις περί έμμεσης απόδειξης, που είναι οι πλησιέστερες εν προκειμένω, εφαρμόστηκαν «... επί μακρόν χρονικόν διάστημα και καθ ωρισμένον τρόπον εφαρμογήν και ερμηνείαν του τεθειμένου δικαίου εν συνειδήσει ορθής εφαρμογής και ερμηνείας του δικαίου» 58. Αντίθετα, το βάρος και το μέτρο απόδειξης έχει προσδιοριστεί εκ των προτέρων κατά τους ισχύοντες κανόνες του ΚΠολΔ. Επίσης, η νομολογία κατά την αντιμετώπιση των τις περιπτώσεις από την αποδεικτική λειτουργία συνάγει συμπεράσματα ο δικαστής, μόνο που στις περιπτώσεις της «άμεσης» η υπαγωγή γίνεται ανεπαίσθητα και στιγμιαία, ενώ στην «έμμεση» εκ της φύσης της γίνεται πάντοτε αντιληπτή. 53. Λ. Σινανιώτης, «Ερμηνεία (κατ άρθρο) Κώδικος Πολιτικής Δικονομίας», τ. Γ, αρ. 336, σελ Κ. Μπέης, ο.π., σελ (Ενδεικτικά) Τμ. Α, ΑΠ 93/1965 (Κ. Κλαμαρής), ΕΕΝ 32, (1965), σελ Παράθεση περαιτέρω νομολογίας σε Ν. Παϊσίδου, σελ. 95, σημ Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ. 56. Κατά τον Κ. Μπέη, είναι δυνατή η δημιουργία τους είτε δυνάμει της βούλησης των διαδίκων, είτε εθιμικά, είτε κατ ανάλογη εφαρμογή άλλων κανόνων γραπτού δικαίου, ο.π., σελ Κ. Μπέης, ο.π., σελ Ν. Κλαμαρής, «Το δικονομικόν έθιμον», 1980, σελ. 40 και επ. όπου αναλυτική παράθεση των προϋποθέσεων γέννησης του δικονομικού εθίμου. 28/04/14 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

11 Digesta 2005 Η εκ πρώτης όψης (prima facie) απόδειξη 139 περιπτώσεων όπου θα μπορούσε να αξιοποιηθεί η prima facie απόδειξη, ρητά και με σαφήνεια κινήθηκε εντός των πλαισίων της έμμεσης απόδειξης. Επομένως, ακόμη κι αν δεχθούμε την τελευταία άποψη για τις πηγές των νομίμων τεκμηρίων, κατά την οποία σε αυτές συγκαταλέγεται και το έθιμο, δεν μπορεί να γίνει αυτή στο ερευνώμενο ζήτημα αποδεκτή στο ισχύον ελληνικό δικονομικό δίκαιο. Ενόψει των παραπάνω παρατηρήσεων, η κρατούσα άποψη στην χώρα μας για την εκ πρώτης όψης απόδειξη, κατά τις και εδώ υποστηριζόμενες θέσεις, είναι πειστική. Σύμφωνα με αυτή, η εκ πρώτης όψης απόδειξη δεν θα πρέπει να επιδοκιμαστεί ως προς την εφαρμογή της στο ελληνικό δίκαιο, αφού η έμμεση απόδειξη μπορεί ευχερώς να αναπτύξει ισχύ εντός των υφισταμένων νομικών πλαισίων. Επίσης, τα σημάδια τα οποία κατά την κοινή πείρα θα συνιστούσαν prima facie απόδειξη κατά του ζημιώσαντος, προκειμένου να αποδειχθεί η υπαιτιότητα του ή η αιτιώδης συνάφεια ανάμεσα στην πλημμελή συμπεριφορά του και την επελθούσα ζημιά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν, με γνώμονα τη δικαστική κρίση, όπως και στην εκ πρώτης όψης απόδειξη, ως γεγονότα από τα οποία το δικαστήριο μπορεί να αντλήσει συμπεράσματα για άλλα γεγονότα κατά τους ορισμούς του άρθρου ΚΠολΔ. Ιβ) Τα νόμιμα τεκμήρια Τα νόμιμα τεκμήρια χρησιμοποιούνται ευρέως στο ελληνικό και στο αλλοδαπό δίκαιο, οπότε δεν χρήζουν ιδιαίτερης ανάλυσης στην παρούσα μελέτη, αφού έχουν αναπτυχθεί εξαντλητικά στο ελληνικό δικονομικό δόγμα. Στηρίζονται και αυτά σε διδάγματα της κοινής πείρας και σύμφωνα με αυτά, εφόσον αποδειχθεί κάποιο γεγονός τεκμαίρεται η ύπαρξη κάποιου άλλου αγνώστου γεγονότος, ήτοι ο νομοθέτης συμπεραίνει από γνωστά γεγονότα για άγνωστα 59. Ο διάδικος που επικαλείται το τεκμήριο θα πρέπει να αποδείξει τη βάση του ενώ στα μαχητά τεκμήρια ο διάδικος που θέλει να καταρρίψει το τεκμήριο και το συναχθέν συμπέρασμα στο οποίο τον οδήγησε θα πρέπει να επιχειρήσει (κύρια) αντίθετη απόδειξη (και όχι ανταπόδειξη) 60. Με τη θέσπιση νόμιμων τεκμηρίων από έναν κανόνα δικαίου κατανέμεται το 59. Γ. Μητσόπουλος, «Το πρόβλημα της εννοίας του δικαιϊκού πλάσματος», 1998, σελ. 90, όπου και διάκριση από το πλάσμα, Κ. Μπέης, ο.π., σελ. 1474, Π. Γεσίου Φαλτσή, ο.π., σελ. 115, Ν. Παϊσίδου, ο.π., σελ. 51 επ. 60. ΑΠ 958/1975, (Χ. Καθάρειος), ΝοΒ 24, 1976, σελ. 267, ΕφΘεσ 900/1984, ΝοΒ 32, 1984, σελ. 882, αντίθετα η ΑΠ 1061/1974 (Ι. Παπαδόπουλος), ΝοΒ 23, 1975, σελ. 630 με εφαρμογή του 345 ΚΠολΔ, επίσης η ΕφΑθ 8990/1978, ΝοΒ 27, 1979, σελ. 802, κάνει λόγο για ανταπόδειξη του συμπεράσματος του τεκμηρίου (δικαιώματος) στο παλαιό άρθρο 1396 ΑΚ. Πρβλ. Π. Γεσίου Φαλτσή, ο.π., σελ , σημ. 53, όπου και εκτενέστερη παράθεση της νομολογίας, Κ. Μπέη, σελ

12 140 Αθανάσιος Πανταζόπουλος Digesta 2005 βάρος απόδειξης αυτοτελώς και ειδικώς 61 και επομένως δεν είναι ορθή η ταύτιση με την έμμεση απόδειξη, όπου το βάρος απόδειξης ρυθμίζεται από τους γενικούς κανόνες περί κατανομής βάρους απόδειξης. Όπως πειστικά επισημαίνεται 62, η διαφορά καταδεικνύεται στην περίπτωση κατά την οποία θα επιχειρηθεί να ανατραπεί το πόρισμα του νόμιμου τεκμηρίου σε σχέση με εκείνο του δικαστικού. Στην πρώτη περίπτωση, απαιτείται (κύρια) απόδειξη περί του αντιθέτου, ήτοι να σχηματιστεί πλήρης δικανική πεποίθηση στον δικαστή περί του αντιθέτου από αυτό το συμπέρασμα το οποίο διατυπώνει το νόμιμο τεκμήριο. Αντίθετα, στην δεύτερη περίπτωση (έμμεση ή δια δικαστικών τεκμηρίων) αρκεί ο δικαστής να αμφιβάλει για το πόρισμα στο οποίο οδηγήθηκε με το (δικαστικό) τεκμήριο 63. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι μεταξύ prima facie απόδειξης και νομίμων τεκμηρίων υπάρχει μεγάλη διαφορά και μάλιστα ακριβώς στο σημείο το οποίο φαίνεται να αποτέλεσε τη ratio της προς ερμηνεία διάταξης, ήτοι την αποδεικτική ελάφρυνση του μεταφορέα για ζημιές που πρέπει να δηλωθούν ενός ορισμένου χρονικού σημείου. Έτσι κατά την κρατούσα άποψη, κατά την οποία η prima facie απόδειξη συνιστά ειδική εκδήλωση της έμμεσης απόδειξης, υφίσταται η προαναφερθείσα στην προηγούμενη παράγραφο διαφορά, ότι δηλαδή το πόρισμα του νόμιμου τεκμηρίου για να ανατραπεί εδώ από τον παραλήπτη του πράγματος απαιτείται εκ μέρους του κύρια απόδειξη περί του αντιθέτου, ενώ κατά την άποψη αυτή για την ανατροπή του πορίσματος της εκ πρώτης όψης απόδειξης αρκεί ανταπόδειξη. Περαιτέρω, κατά τη δεύτερη άποψη για την εκ πρώτης όψης απόδειξη, η οποία επίσης υποστηρίζεται ισχυρά στη χώρα μας, κατά την οποία με την prima facie απόδειξη μέσα από τα διδάγματα της πείρας από ορισμένα γεγονότα τα οποία αποδεικνύονται prima facie άλλα, τα οποία ανταποδεικτικά μπορεί να κλονιστούν και με χαμηλότερο μέτρο απόδειξης, ήτοι κατά πιθανολόγηση, υφίσταται ακόμη μεγαλύτερη διαφορά αφού το συμπέρασμα του νομίμου τεκμηρίου για να κλονιστεί απαιτείται κύρια απόδειξη περί του αντιθέτου, ενώ κατά την άποψη αυτή για την εκ πρώτης όψης απόδειξη το prima facie συμπέρασμα θα κλονιστεί με ανταπόδειξη ακόμη και κατά πιθανολόγηση. Αντίθετα, διαφορά ως προς το αποτέλεσμα στο βάρος απόδειξης δεν υφίσταται ανάμεσα στην τρίτη άποψη, κατά την οποία με την prima facie απόδειξη δημιουργείται ένα φυσικό τεκμήριο δυνάμει του οποίου αντιστρέφεται το βάρος 61. Π. Γεσίου Φαλτσή, ο.π., σελ Κ. Μπέης, ο.π., σελ επ. 63. Αντίθετα ως προς την ανατροπή της βάσης του τεκμηρίου, του γεγονότος δηλαδή μέσω του οποίου θα συναχθεί το τεκμαιρόμενο γεγονός ή δικαίωμα αρκεί και ανταπόδειξη, αφού το βάρος απόδειξης της βάσης του τεκμηρίου εξακολουθεί να φέρει εκείνος που έχει και το βάρος επίκλησής του, ήτοι εκείνος που ωφελείται από αυτό (Κ. Μπέης, ο.π., σελ ). 28/04/14 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

13 Digesta 2005 Η εκ πρώτης όψης (prima facie) απόδειξη 141 απόδειξης, και στα νόμιμα τεκμήρια ακριβώς λόγω της προεκτεθείσας λειτουργίας τους. Διαφορά βέβαια υφίσταται ως προς την πηγή τους, καθώς στην πρώτη περίπτωση είναι τα η πείρα της ζωής, ενώ στην δεύτερη περίπτωση πρόκειται για ex lege ειδική ρύθμιση του βάρους απόδειξης. ΙΙα) Το άρθρο 30 1 CMR Όπως προεκτέθηκε το άρθρο 30 1 CMR ορίζει ότι: «Εάν ο παραλήπτης προβεί εις παραλαβήν των εμπορευμάτων χωρίς να ελέγξη την κατάστασιν αυτών μετά του μεταφορέως ή χωρίς να κοινοποιήσει προς αυτόν επιφυλάξεις δίδων προς αυτόν γενική ένδειξιν της απωλείας ή της βλάβης, ουχί αργότερον του χρόνου παραδόσεως εν περιπτώσει εμφανούς απωλείας ή ζημίας και εντός επτά ημερών από της παραδόσεως, εξαιρουμένων των Κυριακών και επισήμων αργιών, εν περιπτώσει απωλείας ή ζημίας μη εμφανούς, το γεγονός υπ αυτού παραλαβής θα αποτελεί απόδειξιν Prima facie ότι ούτος παρέλαβε τα πράγματα εις ήν κατάστασιν αναφέρονται εις το δελτίον παραδόσεως (...)». Καθώς η νομοθετική διάταξη την οποία θέλουμε να ερμηνεύσουμε περιέχεται σε διεθνή σύμβαση είναι κρίσιμη η συγκριτική ερμηνεία της παραπάνω διάταξης. Στην Αγγλία, όπου η prima facie απόδειξη είναι γνωστή, ερμηνεύεται η διάταξη με την έννοια ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση τεκμαίρεται πως τα πράγματα έφθασαν στον προορισμό τους στην κατάσταση που αναφέρονται στο δελτίο παραδόσεως 64. Ερμηνεύεται, δηλαδή, η διάταξη με την έννοια ότι in concreto τίθεται νόμιμο τεκμήριο. Στη Γαλλία, όπου η έννοια της prima facie απόδειξης δεν είναι γνωστή, το δελτίο αποστολής έχει αποδεικτική ισχύ όμοια με αυτή στην Αγγλία, ενόψει και της εσωτερικής ρύθμισης 65, καθώς και η ίδια η διατύπωση του νόμου στα γαλλικά κάνει λόγο για τεκμήριο. Στη Γερμανία, όπου η έννοια της εκ πρώτης όψης απόδειξης έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα, επίσης κατά τη θεωρία και τη νομολογία με την διάταξη του άρθρου 30 1 CMR θεσπίζεται νόμιμο τεκμήριο 66. Η ελληνική νομολογία 67 και θεωρία 68, στην περίπτωση που γίνεται λόγος για 64. M. Clarke, «International carriage of goods by road: CMR» 1982, σελ. 62, ο οποίος χρησιμοποιεί τον όρο «presumption», ενώ ο Alan Donald («The CMR») απαιτεί «ισχυρή απόδειξη» προκειμένου να αποδειχθεί το αντίθετο από το αποδειχθέν. 65. B. Mercadal, «Droit des transports terrestres et aériens», σελ I. Koller, «Transportrecht», Kommentar zu Spedition, Straβen- und Lufttransport άρθρο 30, σελ ΕφΘεσ 3018/1995, (Κανούτος), ΕπισκΕμπΔ, 1996, σελ. 385/ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟ- ΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ, ΕφΘεσ 3270/1998, (Γραμματικούδης), Δελτίο ΑΕ & ΕΠΕ, 1998, σελ. 306/ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ, οι οποίες ρητά κάνουν λόγο για θέσπιση μαχητού νομίμου τεκμηρίου, ΕφΑθ 2545/1993, (Ι. Γαβουνέλης), ΕπισκΕμπΔ, 1993 σελ. 584 (εμμέσως), ΕφΘράκης 143/1992, (Ι. Σιμόπουλος), ΕπιθΜετΔ, 6, σελ. 1, ΕφΑθ 3589/1990, (Κ. Μουλαγιάννης), ΕπιθΜετΔ, 5, σελ. 9, ΕφΠειρ 1352/1990 (Ι. Κωστόπουλος), ΕπισκΕμπΔ, 1990 σελ. 633, ΕφΘεσ 736/1988 (Δ.

14 142 Αθανάσιος Πανταζόπουλος Digesta 2005 prima facie απόδειξη στη CMR και ιδιαίτερα στα άρθρα 30 1 και 9, κάνουν λόγο για θέσπιση νομίμου τεκμηρίου. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να παρατεθεί για λόγους ερμηνευτικούς το κείμενο του άρθρου 9 2 CMR το οποίο ορίζει ότι «εάν το δελτίον παραδόσεως δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένας επιφυλάξεις του μεταφορέως, θα προεξοφλήται, εκτός αποδείξεως του εναντίου, ότι τα εμπορεύματα και η συσκευασία αυτών εφαίνοντο να είναι σε καλήν κατάστασιν όταν ο μεταφορεύς τα παρέλαβε και ότι ο αριθμός των δεμάτων, τα σημεία και οι αριθμοί αυτών αντιστοιχούσαν προς τα στοιχεία του δελτίου παραδόσεως». Θα πρέπει επίσης για τους ίδιους λόγους να παρατεθεί το άρθρο 104 ΕΝ σύμφωνα με το οποίο: «Η παραλαβή των μετακομισθέντων πραγμάτων και η πληρωμή του αγωγίου σβύνουν πάσαν κατά του αγωγιάτου αγωγήν». Το αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγει η ελληνική νομολογία και θεωρία αναφορικά με την ερμηνεία του άρθρου 30 1 CMR, ότι δηλαδή εν προκειμένω θεσπίζεται νόμιμο τεκμήριο, είναι σωστό. Πλην όμως απαιτείται ειδική θεμελίωση, καθώς η prima facie απόδειξη, όπως συνοπτικά εκτέθηκε παραπάνω, κατά την πλειοψηφούσα γνώμη διαφέρει παρασάγγας από το νόμιμο τεκμήριο. Το πρώτο επιχείρημα που ενισχύει το παραπάνω συμπέρασμα είναι ότι ένα από τα δύο εξίσου ισχυρά κείμενα της Συμβάσεως κάνει λόγο για τεκμήριο. Δεύτερον, η ίδια η διατύπωση στο άρθρο 30 2 CMR προσιδιάζει περισσότερο στην έννοια του τεκμηρίου. Τρίτον, ιστορικά θα ήταν μακριά από τη βούληση ορισμένων εκ των συντακτών της σύμβασης να υποκαταστήσουν το απαράδεκτο έγερσης αγωγής του άρθρου 104 ΕΝ με μια ασαφή υπόδειξη για κατάφαση prima facie απόδειξης σε μία ιδιαίτερα ρυθμισμένη και δυσχερή ως προς τα αποδεικτικά ζητήματα που γεννιούνται σύμβαση, όπως η σύμβαση χερσαίας μεταφοράς. Το τέταρτο επιχείρημα υπέρ της άποψης ότι η 30 1 CMR θέτει νόμιμο τεκμήριο είναι ότι σε χώρες όπου η έννοια και οι συνέπειες της εκ πρώτης όψης απόδειξης είναι αναπτυγμένες, όπως η Γερμανία και η Αγγλία, ερμηνεύεται η εν λόγω διάταξη ακόμη και από απόψεως ορολογίας ως κανόνας δικαίου που θεσπίζει νόμιμο τεκμήριο. Πέμπτον, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, τελολογικώς δεν θα εξυπηρετούσε τους σκοπούς του νομοθέτη για αποδεικτική διευκόλυνση των Λαγουμίδης), ΕπιθΜετΔ 4, σελ. 148, ΠΠρΑθ 597/1991, (Α. Φωτοπούλου), ΕπιθΜετΔ, 5, σελ. 121, ΠΠρΑθ 1094/ 1990, (Γ. Παπανδρέου), ΕπιθΜετΔ, 5, σελ. 241, ΠΠρΑθ 2712/1986, (Θ. Γκοΐνη), ΕπιθΜετΔ, τ. 2, σελ. 294, η οποία εσφαλμένα κάνει λόγο για ανταπόδειξη κατά του νόμιμου τεκμηρίου το οποίο ρητά δέχεται, ΠΠρΑθ 13677/1984, (Χ. Αλεξόπουλος), ΕπιθΜετΔ, τ. 3, σελ. 6, ΜΠρΑθ 129/1994, ΕπιθΜετΔ, 6, σελ. 155, οι οποίες, επίσης ρητά, κάνουν λόγο για θέσπιση μαχητού νομίμου τεκμηρίου. 68. Ι. Ρόκας, «Αστική ευθύνη στην οδική μεταφορά πραγμάτων», 1984, Α. Κιάντου - Παμπούκη, «Στοιχεία του Δικαίου της Χερσαίας Μεταφοράς», Β έκδοση, 1989, σελ. 62, Θ. Μητρούλης, «Δίκαιο Χερσαίων Μεταφορών», Β έκδ., 1983, σελ. 350, όχι σαφώς, Μ. Πατεράκης, «Διεθνής οδική Μεταφορά», 1992, σελ. 39, Α. Καλαντζής, «Το δίκαιο των μεταφορών», 1994, σελ /04/14 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

15 Digesta 2005 Η εκ πρώτης όψης (prima facie) απόδειξη 143 διαδίκων η θέσπιση μιας διάταξης, η οποία θα παραπέμπει in concreto σε εφαρμογή μιας ιδιαίτερα αμφισβητούμενης και περιπτωσιολογικά σχηματισθείσας εννοίας. Για τη φύση και τη λειτουργία της έννοιας αυτής, όπως είδαμε, υφίστανται τόσες πολλές και αποκλίνουσες απόψεις γεγονός που δεν θα βοηθούσε το «αδύνατο» στο θέμα της απόδειξης μέρος, πράγμα που ως έναν βαθμό ήταν στόχος των συντακτών της σύμβασης 69. ΙΙβ) Το άρθρο 9 1 CMR Η ρύθμιση του άρθρου 9 1 CMR είναι πρωτότυπη κατά το ότι είθισται το έγγραφο στις συναλλαγές να θεσπίζεται ως συστατικός ή ως αποδεικτικός τύπος της σύμβασης κατά τη βούληση του νομοθέτη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η διατύπωση του άρθρου 4 CMR για τον τύπο της σύμβασης μεταφοράς μάλλον περιπλέκει τα πράγματα και πάντως δεν είναι αντικείμενο της παρούσας μελέτης. Αντίθετα, εδώ θα πρέπει να ερευνηθεί ποια είναι η αποδεικτική δύναμη του δελτίου αποστολής στην περίπτωση όπου αυτό υφίσταται, καθώς το άρθρο 9 1 CMR ορίζει ότι: «Το δελτίον παραδόσεως θα αποτελεί αποδεικτικόν prima facie της συνάψεως του συμβολαίου μεταφοράς, των όρων του συμβολαίου και της υπό του μεταφορέως παραλαβής των εμπορευμάτων». Πρώτ απ όλα, θα πρέπει να επισημανθεί, ότι το έγγραφο συνιστά αποδεικτικό μέσο και όχι είδος απόδειξης. Όπως προαναφέρθηκε η prima facie απόδειξη συνιστά είδος απόδειξης και πάντως βάση της είναι γεγονότα από τα οποία να συνάγονται δικαστικά ή νόμιμα τεκμήρια (ανάλογα με την άποψη που θα ακολουθήσει κανείς). Επομένως, η διατύπωση του άρθρου είναι εσφαλμένη όπως τίθεται και θα πρέπει κατά διορθωτική ερμηνεία να αναγνωστεί ως «... το γεγονός της αναγραφής στο δελτίο παραδόσεως (...) συνιστά prima facie απόδειξη(...)» 70. Το πραγματικό γεγονός της αναγραφής θα διαπιστωθεί μέσω του εγγράφου ως αποδεικτικό μέσο το οποίο ως αποδειχθέν γεγονός θα λειτουργήσει και θα αξιολογηθεί στα πλαίσια της εκ πρώτης όψης απόδειξης 71. Με βάση αυτήν την απαραίτητη κατά τις εδώ υποστηριζόμενες θέσεις 69. Ι. Ρόκας, ο.π., σελ Γ. Μητσόπουλος, «Περί του νομικού προσδιορισμού του πραγματικού γεγονότος», Αφιέρωμα εις Χαράλαμπον Ν. Φραγκίσταν, Επιστημονική Επετηρίδα ΝΟΠΕ ΑΠΘ, τεύχος δ, 1969, σελ. 285 επ., όπου παράθεση και κριτική επισκόπηση των διαφόρων γνωμών για την έννοια και την οριοθέτηση του πραγματικού γεγονότος. 71. Ι. Ρόκας, ο.π., σελ. 118, Α. Κιάντου - Παμπούκη, ο.π. Αντίθετα, δεν κάνει διάκριση ο J. Basedow, «Der Transportvertrag», 1987, σελ. 348, ο οποίος κάνει λόγο για χρήση του εγγράφου ως αποδεικτικό μέσου. Ο Donald, (ο.π., σελ. 73), επαναλαμβάνει το κείμενο του νόμου («The Consignement Note is prima facie evidence...»), ενώ ο Μercadal (ο.π., σελ. 101) φαίνεται να διακρίνει ανάμεσα σε πραγματικό γεγονός το οποίο τεκμαίρεται βάσει του πραγματικού γεγονότος της μη αναγραφής και του εγγράφου ως αποδεικτικού μέσου.

16 144 Αθανάσιος Πανταζόπουλος Digesta 2005 διευκρίνιση και εδώ το παραπάνω γεγονός θα πρέπει να αξιολογηθεί ως βάση νόμιμου τεκμηρίου, δυνάμει του οποίου θα αντιστραφεί το βάρος απόδειξης, για τους ίδιους λόγους που εκτέθηκαν παραπάνω, επιχειρήματα τα οποία mutatis mutandis ισχύουν και στην περίπτωση του άρθρου 9 1 CMR. Ενόψει αυτών, θα πρέπει, συμπερασματικά, να αποκρουστεί ως μη δόκιμη, η χρήση του όρου prima facie απόδειξη κατά νομοθετική παραπομπή. Επίσης, δεν θα πρέπει να παρατίθενται παρατακτικά οι έννοιες prima facie απόδειξη - νόμιμο τεκμήριο, αλλά κατά την ανάπτυξη ισχύος της συγκεκριμένης διάταξης να γίνεται η διευκρίνιση ότι εδώ εφαρμόζεται ο ειδικός κανόνας κατανομής του βάρους απόδειξης του νόμιμου τεκμηρίου για τους προεκτεθέντες λόγους και υπό τις παραπάνω διευκρινίσεις. 28/04/14 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Η «αποδεικτική» συμβολή του εγγράφου στην σύγχρονη συναλλαγή...

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Η «αποδεικτική» συμβολή του εγγράφου στην σύγχρονη συναλλαγή... 21 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Κ. ΚΛΑΜΑΡΗ... ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ... ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 9 15 17 i. ii. ii.α. ii.β. ii.γ. 2. 2.i. 2.ii. 2.ii.α. 2.ii.β.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠρΑθ 10689/2008 [Διαδικασία συνδιαλλαγής κατά τον ΠτΚ - Προληπτικά μέτρα*] (παρατ. Ι. Σπυριδάκης)

ΜΠρΑθ 10689/2008 [Διαδικασία συνδιαλλαγής κατά τον ΠτΚ - Προληπτικά μέτρα*] (παρατ. Ι. Σπυριδάκης) ΜΠρΑθ 10689/2008 [Διαδικασία συνδιαλλαγής κατά τον ΠτΚ - Προληπτικά μέτρα*] (παρατ. Ι. Σπυριδάκης) Πρόεδρος: Μ. Τατσέλου Δικηγόρος: Α. Αγγελίδης Το άνοιγμα της διαδικασίας συνδιαλλαγής ή η επικύρωση της

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ, ΑΝΤΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ, ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΣΚΑΦΩΝ ΥΠΟΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΑΝΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΚΛΑΔΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Με την καταβολή

Διαβάστε περισσότερα

Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ

Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ Η ΑΞΙΩΣΗ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΕΟ ΑΡΘΡΟ 543 ΑΚ * Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ Ι. Προϋποθέσεις Η Οδηγία 1999/44/ΕΚ δεν προέβλεπε δικαίωμα αποζημίωσης σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών Διαταγή Πληρωμής Αριθμός 1327/2001

Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών Διαταγή Πληρωμής Αριθμός 1327/2001 Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών Διαταγή Πληρωμής Αριθμός 1327/2001 Περίληψη Αποδεικτική δύναμη ηλεκτρονικού εγγράφου Διαταγή πληρωμής μπορεί να εκδοθεί με βάση συμβάσεις που καταρτίζονται μέσω ηλεκτρονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ [02]

ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ [02] ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ [02] ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΚΩΔΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ [02.01.---] Γέσιου Φαλτσή Π. Η Ομοδικία εις την Πολιτικήν Δίκην Κουτσούκος Ν. Η Προσεπίκληση του Δικονομικού

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. Κεφ. 9 42 του 1978 86 του 1986 54(Ι) του 1994 94(Ι) του 1994. 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ «ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ» * Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος. Ι. Εισαγωγή - Το πρόβλημα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ «ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ» * Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος. Ι. Εισαγωγή - Το πρόβλημα ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ «ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ» * Ι. Εισαγωγή - Το πρόβλημα Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος Καίριο ζήτημα της αστικής ιατρικής ευθύνης που δεν έχει ακόμα αντιμετωπιστεί με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΓΕΝΙΚΩΣ σελ. 2 ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ - ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΓΚΥΡΗΣ ΕΠΙΤΑΓΗΣ - ΑΡΘΡΟ 1 Α) Κείμενο άρθρου 1 επιταγής... Β) Έγκυρη επιταγή Αναγκαία στοιχεία Σχέση με συναλλαγματική...

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγραφή της αξίωσης επιστροφής Φ.Π.Α.

Η παραγραφή της αξίωσης επιστροφής Φ.Π.Α. ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘEMATA Η παραγραφή της αξίωσης επιστροφής Φ.Π.Α. του Βασιλείου Δουμουλάκη, δικηγόρου, LL.M.* Ι. Δημοσίου δικαίου αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού Στο άρθρο 34 Ν. 2859/2000 («Κώδικας Φ.Π.Α.»,

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του ηλεκτρονικού εγγράφου στην ελληνική δημόσια διοίκηση. Γεωργία Βραχνή, υποψήφια Δ.Ν.

Η ιστορία του ηλεκτρονικού εγγράφου στην ελληνική δημόσια διοίκηση. Γεωργία Βραχνή, υποψήφια Δ.Ν. Η ιστορία του ηλεκτρονικού εγγράφου στην ελληνική δημόσια διοίκηση Γεωργία Βραχνή, υποψήφια Δ.Ν. Έγγραφο Τρέχουσα έννοια: γραπτό κείμενο επίσημου χαρακτήρα (Λεξικό Μπαμπινιώτη) Στο δίκαιο: αόριστη νομική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΕΙΞΗΣ

ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΕΙΞΗΣ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΕΙΞΗΣ Ένας πρακτικός οδηγός Philip Rostant, ικαστής Εργατικών ιαφορών, ικαστήρια Εργατικών ιαφορών Αγγλίας και Ουαλίας Η Προέλευση της Οδηγίας Υπόθεση 109/88, Danfoss [1989] ΕΚ 3199 Υπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ne bis in idem, τεκμήριο αθωότητας και η νέα ρύθμιση του άρθρου 5 παρ. 2 εδαφ. β του ΚΔΔ (άρ. 17 του ν. 4446/2016)

Ne bis in idem, τεκμήριο αθωότητας και η νέα ρύθμιση του άρθρου 5 παρ. 2 εδαφ. β του ΚΔΔ (άρ. 17 του ν. 4446/2016) Ne bis in idem, τεκμήριο αθωότητας και η νέα ρύθμιση του άρθρου 5 παρ. 2 εδαφ. β του ΚΔΔ (άρ. 17 του ν. 4446/2016) Ι. Εισαγωγή Με το άρθρο 17 του ν. 4446/2016 (Α 240/22.12.2016 έναρξη ισχύος του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ (ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ)

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ (ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ) 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ (ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ) Παραίτηση από Δικόγραφο και Δικαίωμα αγωγής 2 Περιεχόμενα (ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ) Περιεχόμενα Α. ΟΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΚΠολΔ Άρθρα 294 - Παραίτηση από το δικόγραφο της αγωγής Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 15.6.2015 COM(2015) 292 final 2015/0131 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 11.11.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

ΕφΑθ 885/2009. Πρόεδρος Σ. Βουγιούκαλος, Πρόεδρος Εφετών. Εισηγητής θ. Κανελλόπουλος, Εφέτης

ΕφΑθ 885/2009. Πρόεδρος Σ. Βουγιούκαλος, Πρόεδρος Εφετών. Εισηγητής θ. Κανελλόπουλος, Εφέτης ΕφΑθ 885/2009 Πρόεδρος Σ. Βουγιούκαλος, Πρόεδρος Εφετών Εισηγητής θ. Κανελλόπουλος, Εφέτης Δικηγόροι Ε. Ποντίκη, Χ. Σαλαβράκου, Γ. Καραζάνος, Α. Κουκουλάς [...] Κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν 2121/1993 "οι

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Εισαγωγή αρ. 1. Η ανάγκη προστασίας του καταναλωτή Η ειδική νομοθεσία Σύντομη κριτική επισκόπηση 20-26

Γενική Εισαγωγή αρ. 1. Η ανάγκη προστασίας του καταναλωτή Η ειδική νομοθεσία Σύντομη κριτική επισκόπηση 20-26 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή αρ. 1. Η ανάγκη προστασίας του καταναλωτή 1-8 2. Η ειδική νομοθεσία 9-19 3. Σύντομη κριτική επισκόπηση 20-26 Νόμος 2251/1994 Άρθρο 1. Γενικές διατάξεις 1. Η ρύθμιση 1-7 2. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΟΣ 2013/ΤΕΥΧΟΣ 2. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΣ Δικηγόρος Αθηνών. ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΑΘΑΝΑΣΑΣ Δικηγόρος Αθηνών

ΕΤΟΣ 2013/ΤΕΥΧΟΣ 2. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΣ Δικηγόρος Αθηνών. ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΑΘΑΝΑΣΑΣ Δικηγόρος Αθηνών ΕΤΟΣ 2013/ΤΕΥΧΟΣ 2 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΣ Δικηγόρος Αθηνών ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΑΘΑΝΑΣΑΣ Δικηγόρος Αθηνών ΔΙΑΤΑΓH ΠΛΗΡΩΜHΣ - ΑΡΝHΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΣΤAΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠH ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΥΖHΤΗΣΗ ΤΗΣ - ΑΠOΔΕΙΞΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας».

Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 7 Απριλίου 2009 Αριθ. Πρωτ.: 734 Προς: κ Νίκο Βασιλάκο. Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) Πανεπιστημίου 69 και Αιόλου, 105 64, Αθήνα. Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟ (ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ) 2.ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 3.ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 4.ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟ Αγ. Στέφανος: 23.5.13 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟ Αγ. Στέφανος: 23.5.13 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟ Αγ. Στέφανος: 23.5.13 ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Αρ. Πρωτ: ΗΜΟΣ ΙΟΝΥΣΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟ ΗΜΑΡΧΟΥ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: IΩΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ-δικηγόρος Ταχ. /νση : Λεωφ. Λίµνης Μαραθώνος 29 Τηλ:2132030600 FAX:2132030630

Διαβάστε περισσότερα

849 Ν. 105(Ι)/95. Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95

849 Ν. 105(Ι)/95. Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95 Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95 849 Ν. 105(Ι)/95 Ο περί Ελαττωματικών Προϊόντων (Αστική Ευθύνη) Νόμος του 1995 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Ερμηνευτικές παρατηρήσεις για τους κανόνες τεκμηρίωσης τιμών ενδοομιλικών συναλλαγών

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Ερμηνευτικές παρατηρήσεις για τους κανόνες τεκμηρίωσης τιμών ενδοομιλικών συναλλαγών ΕΡΕΥΝΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ - ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ερμηνευτικές παρατηρήσεις για τους κανόνες τεκμηρίωσης τιμών ενδοομιλικών συναλλαγών Σχόλια στα νέα άρθρα 39 και 39Α' Κ.Φ.Ε., όπως τροποποιήθηκαν και συμπληρώθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ. 3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.: 2131306609) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γνησιότητα και πλαστότητα ιδιωτικών και δημοσίων εγγράφων

Γνησιότητα και πλαστότητα ιδιωτικών και δημοσίων εγγράφων Γνησιότητα και πλαστότητα ιδιωτικών και δημοσίων εγγράφων (Χαράλαμπος Σεβαστίδης, Πρόεδρος Πρωτοδικών) i I.-Έννοιες Γνησιότητα υπό στενή έννοια: υποδηλώνει την προέλευση, δηλαδή την κατάρτιση του εγγράφου

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Tο ύφος........ γραφής! Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΠΟΛΔ (Ν. 4335/2015) 1

ΕΞΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΠΟΛΔ (Ν. 4335/2015) 1 ΕΞΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΠΟΛΔ (Ν. 4335/2015) 1 ΠΡΩΤΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ - ΤΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Τακτική διαδικασία όλων των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα Νομοθετικού Συντονισμού και Ελέγχου Ευαγγελιστρίας Αθήνα

Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα Νομοθετικού Συντονισμού και Ελέγχου Ευαγγελιστρίας Αθήνα Αθήνα, 28 Ιουλίου 2009 Αρ. Πρωτ. : 7443.2.1/2009 Πληροφορίες : Γιάννης Μόσχος Μαρία Βουτσίνου Τηλέφωνο : 210 72 89 617 Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

Ενώπιον: Τ. Ψαρά Μιλτιάδου, Π.Ε.Δ Αρ. αγωγής 2419/2004

Ενώπιον: Τ. Ψαρά Μιλτιάδου, Π.Ε.Δ Αρ. αγωγής 2419/2004 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Τ. Ψαρά Μιλτιάδου, Π.Ε.Δ Αρ. αγωγής 2419/2004 Μεταξύ: 1. ITS-RAISEN ZWEIGNIEDERLASSUNG DER REWE ZENTRALFINANZ E.G. εκ Γερμανίας 2. LTU TOURISTIK GESELLSCHAFT mbh,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 Σελ. Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Δικαιοδοσία πολιτικών δικαστηρίων επί αυτοκινητικού ατυχήματος, στο οποίο ενεπλάκη αυτοκίνητο του δημοσίου [Παρατηρήσεις υπό ΕφΘεσ 2013/1994]... 17 2.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες και συναφείς υπηρεσίες του ν.3316/2005.

Μελέτες και συναφείς υπηρεσίες του ν.3316/2005. Μελέτες και συναφείς υπηρεσίες του ν.3316/2005. Η. Παπαρρηγοπούλου Εισηγήτρια ΕλΣ Διημερίδα ΚΕΔΕ Αθήνα, 14 και 15.4.2016 Μελέτες και συναφείς υπηρεσίες του ν.3316/2005 κρίσιμο ζήτημα: το πεδίο εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Δικαίου Προστασίας Καταναλωτή. Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και προστασία του καταναλωτή

Ένωση Δικαίου Προστασίας Καταναλωτή. Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και προστασία του καταναλωτή Ένωση Δικαίου Προστασίας Καταναλωτή Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και προστασία του καταναλωτή Ουσιώδης στρέβλωση οικονομικής συμπεριφοράς vs. σημαντική παρεμπόδιση της ελευθερίας επιλογής καταναλωτή στα

Διαβάστε περισσότερα

22/11/2008. Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση. με θέματα. «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης»

22/11/2008. Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση. με θέματα. «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης» 22/11/2008 Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση με θέματα «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης» Συνδιοργάνωση του Ομίλου Νομικού Προβληματισμού ΈΔΡΑ και της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ 218/2016 Α2 Τμ.

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ 218/2016 Α2 Τμ. ΔΙΑΤΑΓΗ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΚΑΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Δεν είναι δυνατή η έκδοση διαταγής πληρωμής για απαίτηση, η οποία προέρχεται από διαφορά δημοσίου δικαίου, όπως είναι και οι διαφορές από την εξωσυμβατική ευθύνη του Δημοσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΠΡ. Φ 155/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΑΡΘΡΩΝ ΤΗΣ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ

ΘΕΜΑ: ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΠΡ. Φ 155/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΑΡΘΡΩΝ ΤΗΣ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (Ο.Λ.Θ. Α.Ε.) Αρ. Μ.Α.Ε.: 42807/06/Β/99/30 Ε ΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Αριθµός Πρωτοκόλλου: 1623/25.2.2011 ΘΕΜΑ: ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΠΡ. Φ 155/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΠΟΛΔ (Ν. 4335/2015)

ΕΞΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΠΟΛΔ (Ν. 4335/2015) ΕΞΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΠΟΛΔ (Ν. 4335/2015) 1 ΠΡΩΤΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ - ΤΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Τακτική διαδικασία όλων των πρωτοβάθµιων δικαστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού

Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού Θεματική μονάδα 2 Διαδικασία εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως σε διαδικασίες οικογενειακού δικαίου περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΠΑΓΓΑΙΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής Ο παρών Κανονισμός ρυθμίζει όλα τα θέματα σχετικά με τις διαδικασίες διαβούλευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Δ. Παναγόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στη Νομική ΔΠΘ

Κωνσταντίνος Δ. Παναγόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στη Νομική ΔΠΘ ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΔΙΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 542 ΑΚ 1 Κωνσταντίνος Δ. Παναγόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στη Νομική ΔΠΘ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1. Το ζήτημα 2. Η έννομη σχέση ως σύμπλεγμα

Διαβάστε περισσότερα

Αστική Ευθύνη Προϊόντων Ελίνα Παπασπυροπούλου HDI Global SE. Money Show 2016, Θεσσαλονίκη

Αστική Ευθύνη Προϊόντων Ελίνα Παπασπυροπούλου HDI Global SE. Money Show 2016, Θεσσαλονίκη Αστική Ευθύνη Προϊόντων Ελίνα Παπασπυροπούλου HDI Global SE Money Show 2016, Θεσσαλονίκη Το 2012 καταβλήθηκαν από τις ασφαλιστικές εταιρίες στην Ε.Ε. αποζημιώσεις αστικής ευθύνης 14 δισ. EUR (Insurance

Διαβάστε περισσότερα

Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν.

Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν. Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη Επ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών, Δικηγόρος Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Διαφάνεια των όρων της σύµβασης µεταξύ καταναλωτή (επιλέγοντα πελάτη) και παρόχου υπηρεσιών στον τοµέα της ενέργειας.

Διαφάνεια των όρων της σύµβασης µεταξύ καταναλωτή (επιλέγοντα πελάτη) και παρόχου υπηρεσιών στον τοµέα της ενέργειας. Διαφάνεια των όρων της σύµβασης µεταξύ καταναλωτή (επιλέγοντα πελάτη) και παρόχου υπηρεσιών στον τοµέα της ενέργειας. Ευγενία Σαρίκου Δικηγόρος- Μ.Δ.Ε Ποινικού Δικαίου Α.Π.Θ Με το Ν. 4001/2011 «Για την

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Εφ.Αθ. 5253/2012 Η άνω Εφ.Αθ. 5253/2012 εδημοσιεύθη στο ΔΕΕ 2013 σελ. 69 72. Είχε δικάσει έφεση του υπέρ ου η διαταγή πληρωμής, που είχε

Σχόλια στην Εφ.Αθ. 5253/2012 Η άνω Εφ.Αθ. 5253/2012 εδημοσιεύθη στο ΔΕΕ 2013 σελ. 69 72. Είχε δικάσει έφεση του υπέρ ου η διαταγή πληρωμής, που είχε Σχόλια στην Εφ.Αθ. 5253/2012 Η άνω Εφ.Αθ. 5253/2012 εδημοσιεύθη στο ΔΕΕ 2013 σελ. 69 72. Είχε δικάσει έφεση του υπέρ ου η διαταγή πληρωμής, που είχε εκδοθεί με βάση επιταγή εκδόσεως του καθ' ου η διαταγή

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου

Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου Η αρχή της αναδρομικής εφαρμογής του ηπιότερου νόμου περί φορολογικών κυρώσεων Ι. Δημητρακόπουλος Πάρεδρος Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης - 2 ο μέρος Περιεχόμενο και τύπος διοικητικής πράξης

Διοικητικό Δίκαιο. Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης - 2 ο μέρος Περιεχόμενο και τύπος διοικητικής πράξης Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης - 2 ο μέρος Περιεχόμενο και τύπος διοικητικής πράξης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

(2015) 1 PRO JUSTITIA. Τι σημαίνει «εύλογη» χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, κατ άρθ. 932 Α.Κ.; Μια πινελιά μεθοδολογίας του δικαίου 1

(2015) 1 PRO JUSTITIA. Τι σημαίνει «εύλογη» χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, κατ άρθ. 932 Α.Κ.; Μια πινελιά μεθοδολογίας του δικαίου 1 (2015) 1 PRO JUSTITIA Τόμος 1, 2015 Τι σημαίνει «εύλογη» χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, κατ άρθ. 932 Α.Κ.; Μια πινελιά μεθοδολογίας του δικαίου 1 Κώστας Σταμάτης, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΦΑΚΕΛΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΦΑΚΕΛΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΣΕΕ Πράξη: Ολοκληρωμένη παρέμβαση για την διασύνδεση με την αγορά εργασίας των αποφοίτων ΙΕΚ, ΕΠΑΣ και ΕΠΑΛ (κωδικός ΟΠΣ 491402) ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΦΑΚΕΛΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΈΔΕΣΣΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 31/2014 ΘΕΜΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... VII ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... IX ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... XIX Ι. ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. To δικαστήριο των ευθύνων στους «νόμους» του

Διαβάστε περισσότερα

Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε.

Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε. Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε. Οι διατάξεις περί ευθύνης των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου εφαρμόζονται και σε πρόσωπα που δεν είναι μέλη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Αθήνα 21 Ιουνίου 2005 Αριθμ. Πρωτ.: 18811/2004 Η ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Η ΤΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ, ΣΕ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΤΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ Ο ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΚΕ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Working Paper. Title: «Η Σύμβαση Εμπορικής Αντιπροσωπείας» Georgios K. Karametos

Working Paper. Title: «Η Σύμβαση Εμπορικής Αντιπροσωπείας» Georgios K. Karametos Working Paper Title: «Η Σύμβαση Εμπορικής Αντιπροσωπείας» Georgios K. Karametos Η Σύμβαση Εμπορικής Αντιπροσωπείας Του Γεωργίου Κ. Καραμέτου Φοιτητή Νομικής Του Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου Abstract-Summary

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟ. ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (Περί ισχύος προσωρινής διαταγής επί αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων από συμβασιούχους)

ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟ. ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (Περί ισχύος προσωρινής διαταγής επί αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων από συμβασιούχους) ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (Περί ισχύος προσωρινής διαταγής επί αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων από συμβασιούχους) Της Παναγιώτας Αποστολοπούλου του Αποστόλου, Δικηγόρου Αθηνών (ΑΜ Δ.Σ.Α. 24.183),

Διαβάστε περισσότερα

της 8ης Ιουνίου 1971*

της 8ης Ιουνίου 1971<appnote>*<appnote/> ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ της 8ης Ιουνίου 1971* Στην υπόθεση 78/70, η οποία έχει ως αντικείμενο αίτηση του Hanseatisches Oberlandesgericht του Αμβούργου προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣτΕ - Συνταγματικό το τέλος επιτηδεύματος

ΣτΕ - Συνταγματικό το τέλος επιτηδεύματος ΣτΕ - Συνταγματικό το τέλος επιτηδεύματος Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με μια σειρά αποφάσεων, (ΣτΕ 2527/2013-2528 - 2529-2530 ) έκρινε ότι είναι νόμιμη και συνταγματική η επιβολή του τέλους επιτηδεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος... VII Εισαγωγή... 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Τα προς δόμηση υλικά για τη δογματική κατασκευή της εξ αμελείας δια παραλείψεως τέλεσης ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η δογματική ύλη της μη γνήσιας παράλειψης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... Κυριότερες Συντομογραφίες... ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... Κυριότερες Συντομογραφίες... ΕΙΣΑΓΩΓΗ... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... Κυριότερες Συντομογραφίες... ΕΙΣΑΓΩΓΗ... ΙΧ ΧΧΙ 1. Προκαταρκτικές επισημάνσεις... 1 Ι. Το αντικείμενο της μελέτης... 1 1. Η επίτευξη κερδών εξ αφορμής του ζημιογόνου γεγονότος:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),(

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),( ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη (Abstract),( στην ελληνική και αγγλική γλώσσα Λέξεις κλειδιά Εισαγωγή Επικρατούσες απόψεις Ορισμοί Η Η επιστημονική υπόθεση Περιγραφή αιτιολόγηση της έρευνας ή εφαρμογής Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΛΟΓΩΝ Η ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΤΕ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ. Ιωάννης Ελ. Κοϊμτζόγλου. Δικηγόρος, Δ.Ν.

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΛΟΓΩΝ Η ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΤΕ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ. Ιωάννης Ελ. Κοϊμτζόγλου. Δικηγόρος, Δ.Ν. ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΛΟΓΩΝ Η ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΤΕ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ Ιωάννης Ελ. Κοϊμτζόγλου Δικηγόρος, Δ.Ν. Αθήνα Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών 24.2.2016 1. Η θεματική «ακυρωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ στην Αναγκαστική Είσπραξη

ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ στην Αναγκαστική Είσπραξη ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ στην Αναγκαστική Είσπραξη Τι προσέχουμε Λαζαρέτου Θεοδώρας Δρ Νομ., DEA de Droit Μόνιμη εκπαιδεύτρια των νέων ελεγκτών βεβαίωσης-είσπραξης Στις εργασίες της αναγκαστικής είσπραξης, όλα τα έγγραφα

Διαβάστε περισσότερα

Συχνέ ς Ερωτή σέις Πνέυματικα Δικαιωματα

Συχνέ ς Ερωτή σέις Πνέυματικα Δικαιωματα Συχνέ ς Ερωτή σέις Πνέυματικα Δικαιωματα Τι σημαίνει εκκαθάριση πνευματικών δικαιωμάτων; Είναι η διαδικασία με την οποία διασφαλίζεται ότι το εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιείται δεν παραβιάζει τον νόμο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2. (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3. εφαρμοστέου δικαίου επί των διεθνών εμπορικών συμβάσεων.

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2. (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3. εφαρμοστέου δικαίου επί των διεθνών εμπορικών συμβάσεων. ΑΡΧΕΣ [ΤΗΣ ΧΑΓΗΣ (ΣΧΙΔΔ)] 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2 (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3 Προοίμιο Το κείμενο αυτό εκθέτει τις γενικές αρχές που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE. Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης

ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE. Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης Ελαττωµατικότητα /Ασφάλεια Προϊόντων Πεδίο «κρυµµένης» εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 1.9.2009 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 0586/2005, του Ιωάννη Βουτινόπουλου, ελληνικής ιθαγένειας, σχετικά με εικαζόμενες παράνομες χρηματιστηριακές συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Καλλιθέα, 28/01/2014 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ Αριθμός απόφασης: 43 Ταχ. Δ/νση : Αριστογείτονος 19 Ταχ. Κώδικας : 176 71 -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΥΞΗΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΧΡΗΣΙΚΤΗΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟ (ΑΚ 1051) Στέφανος Ματθίας Επίτ. Πρόεδρος του Αρείου Πάγου. Α. Το ζήτημα

ΠΡΟΣΑΥΞΗΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΧΡΗΣΙΚΤΗΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟ (ΑΚ 1051) Στέφανος Ματθίας Επίτ. Πρόεδρος του Αρείου Πάγου. Α. Το ζήτημα Α. Το ζήτημα ΠΡΟΣΑΥΞΗΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΧΡΗΣΙΚΤΗΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟ (ΑΚ 1051) Στέφανος Ματθίας Επίτ. Πρόεδρος του Αρείου Πάγου Επανειλημμένα έχει απασχολήσει τη θεωρία και τη δικαστική πράξη το ζήτημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

(ΧΡΙΔ 2003/173) Μονομελές Πρωτοδικείο Τρικάλων Αριθμ. 1250/2002

(ΧΡΙΔ 2003/173) Μονομελές Πρωτοδικείο Τρικάλων Αριθμ. 1250/2002 (ΧΡΙΔ 2003/173) Μονομελές Πρωτοδικείο Τρικάλων Αριθμ. 1250/2002 Προεδρεύων: Γ. Αποστολάκης, Πρόεδρος Πρωτοδικών. Δικηγόροι: Δ. Σαμαρτζής - Χ. Τσιρογιάννης, Δ. Πουλιανίτης. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ :... [... Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες. 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες. 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Συντομογραφίες. ΙΧ ΧΙΧ 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής πίστης 1 ΙΙ. Το πρότυπο πληροφόρησης ( Informationsmodell ) στο σημερινό πεδίο των συμβάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ου ΣΥΝΟΨΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΥΠΟΓΡΑΦΗΣ ΣΕ ΠΟΛΙΤΗ ΤΣΙΓΓΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ. ΘΕΜΑ: Τρόποι δικαστικής διεκδίκησης αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών υπέρ ΤΣΜΕ Ε και λοιπών τρίτων.

ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ. ΘΕΜΑ: Τρόποι δικαστικής διεκδίκησης αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών υπέρ ΤΣΜΕ Ε και λοιπών τρίτων. Νοµική Υπηρεσία ΣΑΤΕ Σταµάτης Σ. Σταµόπουλος, ικηγόρος, Νοµικός Σύµβουλος ΣΑΤΕ Αθήνα, 25.1.2016 ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ ΘΕΜΑ: Τρόποι δικαστικής διεκδίκησης αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών υπέρ ΤΣΜΕ Ε και λοιπών

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Γ. Ζουμπούλης Δικηγόρος - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Νομικής Αθηνών

Χρήστος Γ. Ζουμπούλης Δικηγόρος - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Νομικής Αθηνών 1. Εισαγωγή ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 263 2 ΑΚ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΝΑΚΟΠΩΝ ΤΟΥ ΚΠΟΛΔ Χρήστος Γ. Ζουμπούλης Δικηγόρος - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Νομικής Αθηνών 1. Ο παράγοντας του χρόνου είναι κυρίαρχος στα περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Χ. Γκρίτζαλης Δικηγόρος - Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Νομικής ΔΠΘ

Γ.Χ. Γκρίτζαλης Δικηγόρος - Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Νομικής ΔΠΘ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΗΣ Α.Ε. ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗ ΤΟΥ 1 Γ.Χ. Γκρίτζαλης Δικηγόρος - Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Νομικής ΔΠΘ Η Α.Ε. αποτελεί ένωση προσώπων με νομική προσωπικότητα.

Διαβάστε περισσότερα