Υπογονιμότητα: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, Συναισθηματική Προσαρμογή και Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υπογονιμότητα: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, Συναισθηματική Προσαρμογή και Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 12, TΕΥΧ. 1, ΣΕΛ , 2013 Ανασκόπησεις Υπογονιμότητα: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, Συναισθηματική Προσαρμογή και Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Περδικάρη Ευρυδίκη 1 Δρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών, Διδάσκων Παν/μίου Αθηνών, Υπεύθυνος Τμήματος Θεραπειών Ενηλίκων του Ινστιτούτου Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 2 Ψυχολόγος, MSc - Ψυχοθεραπεύτρια, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς Αλληλογραφία: Κωνσταντίνος Ευθυμίου, Καλλέργη Μελίσσια, Αττική Τηλ: Περίληψη Σύμφωνα με την Βρετανική αρχή της Ανθρώπινης Γονιμότητας και Εμβρυολογίας εκτιμάται ότι ένα στα έξι ζευγάρια θα αντιμετωπίσουν κατά διάρκεια του βίου τους κάποια μορφή υπογονιμότητας, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει πλέον την υπογονιμότητα στα μείζονα θέματα της παγκόσμιας δημόσιας υγείας. Η παρούσα ανασκόπηση εστιάζει στις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της υπογονιμότητας, στην γνωσιακή νοηματοδότηση αυτής από το άτομο και στην συναισθηματική προσαρμογή κατά τη θεραπευτική διαδικασία, αλλά και στην πιθανότητα της δια βίου ατεκνίας. Σκοπός της εν λόγω ανασκόπησης είναι η παρουσίαση πρόσφατων επιστημονικών πορισμάτων όσον αφορά στην ψυχολογική παρέμβαση και ειδικότερα στην αποτελεσματικότητα της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Ψυχοθεραπείας για την εξάλειψη των συναισθηματικών δυσκολιών που αναπτύσσονται στο άτομο/ζευγάρι που βιώνει υπογονιμότητα. Τα ερευνητικά δεδομένα επιβεβαιώνουν τα οφέλη της ομαδικής θεραπείας, την υπεροχή της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Ψυχοθεραπείας έναντι άλλων μορφών ψυχολογικών προσεγγίσεων, ενώ η σύγχρονη βιβλιογραφία προτείνει την παροχή ψυχολογικής θεραπείας προ ενάρξεως της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, κατά τη διάρκεια αυτής και κατόπιν των αλλεπάλληλων ανεπιτυχών θεραπευτικών κύκλων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή ψυχοσυναισθηματική προσαρμογή σε κάθε στάδιο. Λέξεις κλειδιά: υπογονιμότητα, ψυχοσυναισθηματικές επιπτώσεις, γνωσιακή συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία, συναισθηματική προσαρμογή στη θεραπεία υπογονιμότητας Εισαγωγή Για τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν δυσκολίες υπογονιμότητας η επιθυμία τεκνοποίησης σηματοδοτεί την έναρξη μιας δυσάρεστης εμπειρίας ζωής που επιβαρύνει ποικιλοτρόπως το συναισθηματικό, κοινωνικό, επαγγελματικό, οργανικό και πνευματικό «ζην» του ζευγαριού 1,2. Παρόλο που οι επιπτώσεις δύνανται να είναι μη ορατές στον περίγυρο, στην πραγματικότητα είναι εμβριθείς, εγκαταλείποντας το ζευγάρι σε κρίση, απειλώντας τις βασικές ανάγκες και στόχους του ατόμου και του ζευγαριού, αμφότερα 3. Αποτελεί μια κρίση μείζονος σημασίας καθώς θέτει ένα πρόβλημα, που αφενός δύναται να μην επιδέχεται επίλυση, αφετέρου, χρήζει λύσεων πέραν των συμβατικών μεθόδων επίλυσης προβλήματος 4. Επιπρόσθετα, η υπογονιμότητα, είναι συχνά παρατεταμένη και ατελής όπως και στην χρόνια ασθένεια, «απομυζεί» τους υπάρχοντες πόρους του ατόμου, δημιουργώντας ψυχολογική ανισορροπία, η οποία αναδύει συναισθηματικές αντιδράσεις και οδεύει είτε σε προσαρμοστική είτε σε δυσπροσαρμοστική λύση 5. Η υπογονιμότητα έχει ιεραρχηθεί ως μια από τις πιο αγχογόνες καταστάσεις στη ζωή ενός ατόμου, συγκρινόμενη με το διαζύγιο ή τον θάνατο οικογενειακού μέλους 6, ακόμα και με σωματικές ασθένειες όπως ο καρκίνος 7. Εκτιμάται ότι ένα στα έξι ζευγάρια των δυτικών κοινωνιών αντιμετωπίζει υπογονιμότητα έως ένα βαθμό στη ζωή τους 8,9 και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάνει λόγο για αναγνώριση της υπογονιμότητας ως πρόβλημα της παγκόσμιας δημόσιας υγείας 10. EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 15

2 Υπογονιμότητα: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, Συναισθηματική Προσαρμογή Ευθυμίου και Περδικάρη Ψυχολογικές Επιπτώσεις Η επιθυμία της τεκνοποίησης είναι κοινή παγκοσμίως και τα περισσότερα ζευγάρια σχεδιάζουν μια κοινή ζωή λαμβάνοντας υπόψη και τους απογόνους του 9. Συνεπώς, η υπογονιμότητα βιώνεται ως μια απροσδόκητη και απρόσδεκτη αλλαγή στη ζωή του ζευγαριού, ως μια προσωπική αποτυχία 11 12, 13, ως μια εμπειρία βαρυσήμαντης απώλειας, επιφέροντας αποπροσανατολισμό στον αρχικό σχεδιασμό του ζευγαριού 14, αναστάτωση στην γαμήλια σχέση και στους ρόλους του ζευγαριού 15, κρίση στην αυτοεκτίμηση, στην σεξουαλικότητα και στις αξίες του ατόμου 16. Επίσης, κλινικές μελέτες έχουν αποδείξει την συσχέτιση μεταξύ της υπογονιμότητας και της κατάθλιψης 17. Το άγχος αποτελεί μία επιπρόσθετη επίπτωση, το οποίο εκδηλώνεται μέσω ανησυχίας, νευρικότητας, αδυναμίας συγκέντρωσης και κόπωσης 18. Μεταξύ των συναισθηματικών αντιδράσεων που εμφανίζονται σε άτομα που αντιμετωπίζουν ακούσια ατεκνία είναι ο θυμός, η θλίψη, η ενοχή, η δυσφορία, ο φθόνος ή ζήλια προς την επιτυχία άλλων 19,20, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις δύναται να υπάρχει άρνηση 21 ή καταπίεση των συναισθημάτων του θυμού και του άγχους 22. Πρόσφατη μελέτη αναφέρει ότι μια από τις δυσκολότερες καταστάσεις που έχουν να αντιμετωπίσουν οι γυναίκες με υπογονιμότητα είναι η διαχείριση αρνητικών συναισθημάτων, όπως η ζήλεια ή ο φθόνος, κατά την πληροφόρηση εγκυμοσύνης ή την παρουσία παιδιών από το οικείο περιβάλλον τους 23. Παρόλο που τα περισσότερα υπογόνιμα ζευγάρια δεν εκδηλώνουν δυσφορία κλινικής σημαντικότητας, εκδηλώνεται σε ένα μικρό ποσοστό 24. Επιπρόσθετα, η ανεξήγητη υπογονιμότητα αποτελεί και για τα δύο φύλα δυσκολότερη συνθήκη από την ανακοίνωση της διάγνωσης 25. Παρόλο που οι επιπτώσεις στο ζευγάρι είναι σε ανάλογη σχέση με το χρόνο θεραπείας και τον αριθμό αποτυχιών, με την κορύφωση των επιπέδων ανησυχίας να εντοπίζεται μεταξύ του 2ου και 3ου έτους 17, 18, στην πραγματικότητα ο ψυχολογικός παράγοντας εμφανίζεται τη στιγμή συνειδητοποίησης της υπογονιμότητας. Αν και δεν βιώνουν όλοι οι άνθρωποι την υπογονιμότητα σαν κρίση, η ερευνητική βιβλιογραφία καταδεικνύει ότι η υπογονιμότητα αντιπροσωπεύει μια δύσκολη κα οδυνηρή διαδικασία, η οποία επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα της ζωής του ζευγαριού 26. Οι γυναίκες βιώνουν υψηλότερα επίπεδα ψυχοκοινωνικής δυσφορίας και κατάθλιψης, αναφέρουν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και ικανοποίηση από τη ζωή, τάση αυτομομφής, θεωρούν την υπογονιμότητα μη αποδεκτή 23,27,18,28 και βιώνουν εντονότερα τις κοινωνικές συνέπειες, όπως υψηλότερο αίσθημα κοινωνικού στιγματισμού 29, 30. Παρόλο που σε πολλές εθνογραφικές μελέτες, η ακούσια ατεκνία συνοδεύεται από αίσθημα «σπιλωμένης» ταυτότητας ή στίγματος 31, ασκώντας κυρίαρχο και «δυναστικό» ρόλο στην ζωή των ζευγαριών 32, η μητρότητα έχει διαφορετική σημασία για γυναίκες διαφορετικών κοινωνικών τοποθεσιών και υπό διαφόρων προσωπικών συγκυριών 33,34, εκ των οποίων μια μικρή μειοψηφία επιλέγει εκούσια ατεκνία. Σχετικές μελέτες επιβεβαιώνουν ότι ο παράγοντας της προσωπικής επιλογής ή βούλησης δεν «εξορκίζει» τον κοινωνικό στιγματισμό 35,36. Η Νοηματοδότηση της Υπογονιμότητας Σύμφωνα με την Mahlstedt 3 η εμπειρία της υπογονιμότητας νοηματοδοτείται ως απώλεια από το άτομο, ενώ αξιοσημείωτη είναι η αναφορά σε μια κριτική ανασκόπηση, για τις επιπτώσεις της υπογονιμότητας και τη θεραπείας αυτής, όπου περιγράφεται μια πολυάριθμη σειρά απωλειών (απώλεια συναισθηματικής σχέσης, απώλεια σχέσεων του κοινωνικού δικτύου, απώλεια υγείας και σεξουαλικής ικανοποίησης, απώλεια status/κύρους, απώλεια αυτοεκτίμησης, απώλεια αυτοπεποίθησης και/ή απώλεια ελέγχου, ελπίδας, προσδοκίας, ασφάλειας) 37. Επιπρόσθετα, άλλοι συγγραφείς σημειώνουν ότι η υπογονιμότητα σε ένα πρώτο επίπεδο ερμηνεύεται ως απειλή, ενώ με το πέρας του χρόνου, η επίμονη αποτυχία της σύλληψης εν τέλει, μεταμορφώνει σταδιακά την απειλή σε απώλεια 38. Απώλεια ενός βιολογικού παιδιού Η πρωταρχική απώλεια που βιώνει το άτομο στην περίπτωση της υπογονιμότητας είναι εμφανώς αυτή του δυνητικού βιολογικού παιδιού και όπως κάθε μορφή απώλειας συσχετίζεται με περεταίρω μορφές απώλειας, συμπεριλαμβανομένων της εμπειρίας της επιτυχούς κύησης, του τοκετού, του θηλασμού της γενετικής συνέχειας της αυτοεικόνας ως γόνιμο άτομο της ευκαιρίας για το επόμενο στάδιο του οικογενειακού κύκλου της δυνατότητας για τον επερχόμενο ρόλο του παππού/γιαγιάς 13. Κάποιοι μελετητές υπογραμμίζουν τα κοινά μεταξύ της εμπειρίας 16

3 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 12, TΕΥΧ. 1, ΣΕΛ , 2013 της υπογονιμότητας και της διαδικασίας πένθους 18, 24 ενώ άλλοι σημειώνουν ότι σε αντίθεση με την διαδικασία πένθους, όπου έπεται της φυσικής απώλειας, το προερχόμενο εκ της υπογονιμότητας πένθος δεν ακολουθεί ένα συγκεκριμένο μοτίβο αλληλουχιών, εν αντιθέσει «υπενθυμίζεται» και «προκαλείται» από γεγονότα της καθημερινότητας όπως η γέννηση άλλων παιδιών ή λόγω της περιοδικότητας του εμμηνορροϊκού κύκλου 39,40. Απώλεια σημαντικών σχέσεων Οι διαθέσιμοι μηχανισμοί του ζευγαριού αποφαίνονται ανεπαρκείς για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας και σύντομα στρέφονται σε δυσλειτουργικές στρατηγικές όπως η απομόνωση, η άρνηση, η απόκρυψη, η σύγκρουση και η έμμονη σκέψη επί του φλέγοντος ζητήματος. Ο θυμός των ατόμων με δυσκολία τεκνοποίησης δύναται να στραφεί στον σύντροφο, στον εαυτό τους, σε μέλη της οικογένειας ή φίλους, σε άλλα ζευγάρια με παιδιά, το γιατρό τους ή ακόμα και προς την κοινωνία 41,42,43. Τα αυξημένα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων δύνανται να είναι απόρροια θυμού ή δυσανασχέτησης προς τον σύντροφο 44, ενοχής του ίδιου του ατόμου για το πρόβλημα της υπογονιμότητας 45, ελλιπούς κατανόησης και ενσυναίσθησης από τον σύντροφο ή λόγω ανισομερούς δέσμευσης μεταξύ των δύο συντρόφων ως προς την τεκνοποίηση 3. Το αρνητικό συναίσθημα δύναται να ενισχυθεί από παρελθόντα προβλήματα ή άλυτα θέματα, τα οποία αναζωπυρώνονται και επιδεινώνονται κατά την διάρκεια της κρίσης της υπογονιμότητας, καθώς και από ελλιπή ή μη έγκυρη πληροφόρηση για τα αίτια της υπογονιμότητας. Μεγαλύτερη ενοχή βιώνεται από τον μη γόνιμο σύντροφο, ιδιαίτερα, όταν η αιτία του προβλήματος δεν είναι αποσαφηνισμένη, κατά την αποκάλυψη βεβαρυμμένου ιατρικού και σεξουαλικό ιστορικού του/της συντρόφου ή όταν η υπογονιμότητα αποδίδεται σε «θέλημα θεού» ή ερμηνεύεται ως «θεόσταλτη τιμωρία» για κάποιο λάθος 5. Τα ζευγάρια, και ιδιαίτερα οι γυναίκες αποδίδουν την υπογονιμότητα στην παρελθούσα σεξουαλική τους δραστηριότητα, την ενδεχόμενη εμφάνιση σεξουαλικών μεταδιδόμενων νοσημάτων ή την επιλογή της άμβλωσης, ενισχύοντας τα επίπεδα άγχους που βιώνουν 23. Επίσης, αίσθημα ενοχής εντοπίζεται και στον γόνιμο σύντροφο, στην περίπτωση που το έκδηλο συναίσθημα της απογοήτευσης του/της εντείνει την ενοχή του άλλου συντρόφου, το οποίο και στις δύο περιπτώσεις διαποτίζει την σχέση με σοβαρά προβλήματα. Σύμφωνα με την ψυχολογική εξήγηση που δίδεται από την Mahlstedt 3, η ενοχή δύναται να αποτελεί μια μάταιη απάντηση στο αναπάντητο «γιατί;», ενώ υπογραμμίζει ότι αν υφίστατο μια σαφή απάντηση θα υπήρχε λιγότερη δυσφορία, θλίψη και θυμός. Αξιοσημείωτη όμως είναι και η εμφάνιση θετικών συνεπειών σε περιπτώσεις ζευγαριών, όπου η υπογονιμότητα βιώνεται ως μια κρίση ζωής που έφερε το ζευγάρι πιο κοντά, ενδυναμώνοντας την σχέση τους 23,46 ενώ και σε προγενέστερες μελέτες αναφέρεται αυξημένη εγγύτητα, αγάπη και συναισθηματική υποστήριξη κατά την κρίσιμη περίοδο της υπογονιμότητας μεταξύ των δύο συντρόφων 42,47, Απώλεια εικόνας σώματος Η εικόνα του σώματος αποτελεί τον πυρήνα γύρω από τον οποίο σχηματίζεται η προσωπική ταυτότητα του ατόμου, αντανακλά συναισθήματα της φυσικής ακεραιότητας ή μη του ατόμου και αναπτύσσεται από τις πρώιμες, παιδικές εμπειρίες 50. Τα υπογόνιμα άτομα αγωνιούν για την εικόνα του σώματός τους, την σεξουαλική τους επάρκεια ή ακόμα και για το status του γάμου τους, εκφράζοντας φόβο εγκατάλειψης ή χωρισμού 3,42,50,51. Η αποκάλυψη μιας σωματικής αδυναμίας, τρόπον που ερμηνεύεται η υπογονιμότητα, απειλεί την εικόνα σώματος του ατόμου, ενώ ανεξάρτητα από τις αιτίες, τα άτομα πιστεύουν ότι το σώμα τους είναι «κατεστραμμένο, ελαττωματικό, μη οικείο, άσχημο» 43 ή ακόμα ότι φέρουν μια ασθένεια 3. Οι γυναίκες νιώθουν θυμό προς το σώμα τους λόγω αδυναμίας ελέγχου. Για ένα άτομο, συναισθηματικά και οργανικά υγιές, η λήψη φαρμακευτικής αγωγής, οι οργανικές παρενέργειες που ενδέχεται να επιφέρει η θεραπεία και το ενδεχόμενο μιας επέμβασης έρχονται σε αντίθεση με μια ασθένεια που δεν είναι αντιληπτή και συνεπώς λιγότερη κατανοητή. Κάποιοι αναφέρουν μηνιαίους κύκλους άγχους και αναμονής που περιστρέφονται γύρω από την ωορρηξία, όπου στην περίπτωση μη επίτευξης της εγκυμοσύνης έπεται κατάθλιψη και απογοήτευση 3,49,50,52. Η τακτική εναλλαγή των συναισθημάτων σε μηνιαία βάση έχει χαρακτηριστεί ως ένα «roller-coaster» ελπίδας και απελπισίας 49. EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 17

4 Υπογονιμότητα: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, Συναισθηματική Προσαρμογή Ευθυμίου και Περδικάρη Απώλεια σεξουαλικής ικανοποίησης Επιπρόσθετα, η ικανότητα κυοφορίας και η δημιουργία ζωής συνδέεται με το «απάνθισμα» της σεξουαλικής ικανότητας, συνεπώς, τα υπογόνιμα ζευγάρια μεταδίδουν την αποτυχία της σύλληψης στην σεξουαλική τους ταυτότητα. Πληθώρα άρθρων αναφέρει ότι η χαμηλή αυτοεκτίμηση δεν περιορίζεται στις αναπαραγωγικές λειτουργίες του ατόμου, αλλά επεκτείνεται «στην σεξουαλική λειτουργία και επίδοση του ατόμου, στην σεξουαλική και εξωτερική ελκυστικότητα που εκπέμπει» 42. Τα ζευγάρια συχνά αναφέρουν μειωμένη σεξουαλική επιθυμία, ικανοποίηση και αυθορμητισμό, καθώς παραβιάζεται η ιδιωτική τους ζωή και παρεμβαίνει στην σεξουαλική τους ζωή ο θεράπων ιατρός, ο προγραμματισμός, οι «ασκήσεις για το σπίτι» 3,11,50. Προσδίδεται μια χρησιμοθηρική διάσταση στις επαφές του ζευγαριού, οι σεξουαλικές συνευρέσεις είναι κατάφορτες από οδύνη και άγχος, αντί ευχαρίστησης, λόγω αποτυχίας στην σύλληψη 53. Ως εκ τούτου άλλη μια μορφή απώλειας «εγκυμονεί» στην σεξουαλική λειτουργία του ατόμου, πού δύναται να οδηγήσει και σε πιο σοβαρές μορφές σεξουαλικής δυσλειτουργίας (διαταραχές εκσπερμάτισης/ οργασμού/ λίμπιντο, κολεόσπασμο) 43 ή/και σεξουαλικής αποχής, προκειμένου τα ζευγάρια να προστατευθούν από την επιβεβαίωση μιας πρόσθετης αποτυχίας 3. Απώλεια αυτοεκτίμησης και αυτό-εικόνας Η αυτοεκτίμηση ενός ατόμου τροφοδοτείται από προσωπικές, ακαδημαϊκές, επαγγελματικές επιτυχίες καθώς και από την εικόνα που έχουν διαμορφώσει οι άλλοι για αυτό 3. Μια μελέτη με ερευνητικό ενδιαφέρον στους λόγους που κινητοποιούσε τους ανθρώπους να θέλουν να τεκνοποιήσουν κατέληξε στα εξής δύο πορίσματα: α) ήταν κάτι που ανέκαθεν επιθυμούσαν β) τα παιδιά αποτελούν ένα μέσο αναγνώρισης και επικοινωνίας με σημαντικά άλλα άτομα 54. Μεταγενέστερη έρευνα κατέληξε συνοψίζοντας τους κάτωθι λόγους: α) τα παιδιά αποτελούν προέκταση του εαυτού ή προσωπικής ολοκλήρωσης και ικανοποίησης β) ενισχύουν την ταυτότητα τους γ) επιθυμούν την παρέα που θα τους παρέχουν δ) επιθυμούν να φροντίσουν, να κινητοποιήσουν και να τα βοηθήσουν να γίνουν ευτυχισμένοι, ώριμοι ενήλικες ε) επιθυμούν να προσφέρουν στα παιδιά τους αυτά που οι ίδιοι δεν είχαν στ) αποτελεί κοινωνική απαίτηση 55. Τα υπογόνιμα ζευγάρια αισθάνονται μη φυσιολογικά και μη αποδεκτά από τους άλλους, το οποίο κλονίζει την πεποίθηση της αυτοαξίας. Επίσης, σε άλλες μελέτες είναι καταγεγραμμένη και η αμφισβήτηση της ταυτότητας φύλου (gender) 41, 42, 49, 50, ο ρόλος επίδοσης και ρόλος προσδοκιών 52, η ταυτότητα ως σύντροφος ή γονιός 3 ενώ έχει αναφερθεί και η δυσκολία ενσωμάτωσης της υπογονιμότητας στην αυτό-εικόνα τους 56. Συμπερασματικά, η υπογονιμότητα από τη στιγμή που θέτει την ταυτότητα του ατόμου υπό αμφισβήτηση παύει να αποτελεί μια ιατρική κατάσταση αλλά μια κατάσταση αυτό-προσδιορισμού του ατόμου 57. Απώλεια ασφάλειας (επαγγελματική, οικονομική, κοινωνική ή πολιτισμική) Το σύνολο των προαναφερθεισών απωλειών (μιας σημαντικής σχέσης, της αυτοεκτίμησης, της θετικής εικόνας σώματος και αυτοπεποίθησης), συμβάλλουν στην ανάπτυξη του αισθήματος της ανασφάλειας και αστάθειας. Καθώς η υπογονιμότητα επηρεάζει όλους τους τομείς της ζωής ενός ζευγαριού, δεν απέχει από την επαγγελματική δραστηριότητα του ατόμου. Η εργασιακή απόδοση, οι συναδελφικές σχέσεις, η ικανότητα συγκέντρωσης, οι αποφάσεις δραστηριοποίησης, παραίτησης ή αλλαγή εργασίας, η αποδοχή μιας προαγωγής, είναι ενδεικτικά κάποιοι από τους τομείς που επιβαρύνονται κατά την διάρκεια της θεραπείας στην οποία υποβάλλεται το ζευγάρι. Τα ζευγάρια ενδέχεται να βιώσουν οικονομική ανασφάλεια λόγω του οικονομικού φόρτου των αλλεπάλληλων ιατρικών συναντήσεων, των επεμβάσεων και της φαρμακευτικής αγωγής. Περεταίρω, η απώλεια ασφάλειας αφορά στη δικαιοσύνη και στη μη προβλεψιμότητα της ζωή58, αναζητώντας τους λόγους που τους «καταδίκασαν σε υπογονιμότητα» και τις συμπεριφορές πρόληψης που θα μπορούσαν ενδεχομένως να το είχαν αναιρέσει. Σε κάποιες περιπτώσεις παρατηρείται κλονισμός και αμφισβήτηση ακόμα και των θρησκευτικών πεποιθήσεων, που μέχρι τότε αποτελούσαν ακρογωνιαίο λίθο στην ζωή τους. Μέσω της ίδιας εσωτερικής διαδικασίας θα μπορούσαν να κατανοηθούν και τα πορίσματα περεταίρω μελετών που κάνουν λόγο για αλλαγές που επέρχονται ακόμα στην κοσμοθεωρία των ατόμων με υπογονιμότητα 11, 49, 51, 56, αναφερόμενοι σε μια «αναθεώρηση της πραγματικότητας», συμπεριλαμβανομένων της σημασίας του γάμου, του 18

5 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 12, TΕΥΧ. 1, ΣΕΛ , 2013 γονεϊκού ρόλου, ακόμα και την ίδια τους την ύπαρξη. Σε ένα άρθρο τέθηκε υπό αμφισβήτηση η ύπαρξη της υπογονιμότητας γενικότερα στον κόσμο 51. Απώλεια εκπλήρωσης μιας σημαντικής φαντασίωσης Οι έρευνες αποδεικνύουν ότι παρόλο που η έμφαση δίδεται στην επιθυμία των ανθρώπων να αποκτήσουν παιδιά, οι υποβόσκουσες αιτίες σχετίζονται με την φύση της ενήλικής ζωής. Η εμπειρία της μητρότητας και της πατρότητας στις περισσότερες κοινωνίες αποτελεί ένα κεντρικό αναπτυξιακό ορόσημο, σηματοδοτώντας την ανάπτυξη, την ενηλικίωση και την δυνατότητα του ατόμου να είναι σαν τους άλλους. Τα άτομα δίχως την εμπειρία της τεκνοποίησης, φέρουν την πεποίθηση αδυναμίας διέλευσης του μοναδικού ψυχολογικού «κατωφλίου» προς την ενηλικίωση, την απώλεια δηλαδή της ιδεατής, ενήλικης αυτό-εικόνας 37. Απώλεια μιας συμβολικής αξίας Η Mahlestedt 3 κάνει λόγο για το άτεκνο ζευγάρι που ποθεί ένα παιδί το οποίο δεν πρόκειται να έλθει και θρηνεί ένα παιδί που ποτέ δεν υπήρξε. Η απώλεια του παιδιού που βιώνεται από το άτεκνο ζευγάρι, είναι σαν να είχε γεννηθεί, ζήσει και τελικά να απεβίωσε. Η θλίψη που απορρέει από την υπογονιμότητα είναι παρόμοια της θλίψης που προκαλεί ο φυσικός θάνατος ενός παιδιού, ενώ διαφοροποιείται μόνο στην απουσία του σταδίου της κήδευσης. Σε κάποια ζευγάρια η συμβολική απώλεια θα τους ακολουθεί δια βίου. Η απώλεια αυτή δεν απτή και σαφώς ξεκάθαρη στην οικογένεια και τους φίλους του ζευγαριού, δεν υπάρχει η αίσθηση μιας λήξης όπως σε ένα διαζύγιο ή στον θάνατο, το οποίο δυσκολεύει την έκφραση ειλικρινούς συμπόνιας από την πλευρά τους. Η υπογονιμότητα έχει χαρακτηριστεί ως ένα μοντέλο «χρόνιας θλίψης» 59 και ως μια απώλεια δίχως το κοινωνικά αποδεκτό δικαίωμα πένθους 60. Συναισθηματική προσαρμογή κατά την θεραπευτική διαδικασία Το άγχος κατά την θεραπεία υπογονιμότητας έχει χαρακτηριστεί πολύ-παραγοντικό 25. Υπάρχει σύμπνοια απόψεων μεταξύ των κλινικών ερευνών, όσον αφορά τις πηγές της συναισθηματικής δυσφορίας του ζευγαριού, όπως είναι το χρόνιο στρες παραγόμενο υπό την απειλή της υπογονιμότητας και η απώλεια ελπίδας 61,62, η μακρόχρονη θεραπευτική διαδικασία 63 αλλά και η καθαυτή συμμετοχή στην θεραπεία 61,62. Πολλές μελέτες τονίζουν ότι οι θεραπείες υποβοηθούμενης γονιμοποίησης, ιδιαίτερα αυτή της μεθόδου της εξωσωματικής γονιμοποίησης, αποτελούν πηγή άγχους για το ζευγάρι 64, 65, το οποίο επενδύει συναισθηματικά σε πολύ σημαντικό βαθμό σε αυτές τις μεθόδους θεραπείας 63, συχνά φέροντας πολύ αισιόδοξες και μη ρεαλιστικές προσδοκίες 66. Επιπρόσθετα, η θεραπευτική επιλογή της υποβοηθούμενης γονιμοποίησης δύναται να αποτελεί πηγή άγχους καθώς σε κάποιες περιπτώσεις θεωρείται ως κοινωνικά στιγματισμένη 67,68 ενώ για κάποια ζευγάρια αποτελεί το «τέλος της γραμμής» 61. Η συναισθηματική δυσφορία κορυφώνεται κατά την ωορρηξία 26, την αναμονή των αποτελεσμάτων της θεραπείας 26, στην περίπτωση αρνητικών αποτελεσμάτων 25,26,69, κατόπιν αποβολής 26, στο μεσοδιάστημα των προσπαθειών 26 και στους θεραπευτικούς κύκλους που ακολουθούν την πρώτη άκαρπη προσπάθεια 25,64. Οι ανεπιτυχείς προσπάθειες υποβοηθούμενης γονιμοποίησης συνδέονται στενά με κατάθλιψη, άγχος, θυμό, αβοηθητότητα, τεταμένες σχέσεις, θρήνο και απομόνωση 20, 24, 25, 70. Λόγω παρουσίας ψυχολογικών παραγόντων κατά την θεραπευτική παρέμβαση, οι εξειδικευμένοι επιστήμονες του κλάδου απαιτείται να συνδυάζουν ιατρικού και ψυχολογικού τύπου δεξιότητες 71, ενώ η βιβλιογραφία προτείνει παράλληλη ψυχολογική υποστήριξη κατά την περίοδο της θεραπείας, για όσα άτομα/ζευγάρια το επιθυμούν 72. Επιπρόσθετα, τα ερευνητικά πορίσματα που αναφέρουν μεγαλύτερες πιθανότητες σύλληψης σε γυναίκες με χαμηλότερα επίπεδα δυσφορίας ενισχύουν την προαναφερθείσα άποψη 17, 25, 63, 73. Επιπλέον, υπήρξε συμφωνία από τις συμμετέχουσες κλινικών ερευνών που είχαν υποβληθεί σε σχετική θεραπεία υπογονιμότητας, ότι η αντιμετώπιση των συναισθηματικών και ψυχολογικών επιπτώσεων ήταν δυσμενέστερη από την αντιμετώπιση των κοινών οργανικών παρενεργειών (π.χ. πόνος, κόπωση, κεφαλαλγία, ναυτία, αύξηση βάρους κτλ) 23,74. Περεταίρω μελέτες αναφέρονται στην αναμενόμενη κάλυψη των ψυχοκοινωνικών πτυχών της υπογονιμότητας κατά την θεραπευτική διαδικασία, που όμως δεν ικανοποιείται, προς απογοήτευση των θεραπευόμενων 23,65,75. Η ανάγκη αυτή επιβε- EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 19

6 Υπογονιμότητα: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, Συναισθηματική Προσαρμογή Ευθυμίου και Περδικάρη βαιώνεται σε μελέτη, όπου τα ζευγάρια κατέθεσαν την ανάγκη ενημέρωσης και για τις συναισθηματικές εκφάνσεις του προβλήματος του 63. Οι Bombadieri και Clapp 76 προτείνουν δύο είδη παρεμβάσεων, για την καλύτερη αντιμετώπιση της δοκιμασίας της υποβοηθούμενης γονιμοποίησης από το ζευγάρι: την ψυχοκοινωνική θεραπεία (υποστηρικτική και θεραπευτική, ατομικής ή ομαδικής μορφής) και την εμπεριστατωμένη ενημέρωση. Το πόρισμα σχετικής ανασκόπησης έδειξε ότι οι ασθενείς θωρούν την ψυχοκοινωνική θεραπεία ωφέλιμη, ιδιαιτέρως μεταξύ των γυναικών, ενώ ανέφεραν ότι θα έκαναν χρήση τέτοιων υπηρεσιών αν παρέχονταν κατά την διάρκεια της θεραπείας 77. Πρόσφατες μελέτες κατέληξαν στο ότι η πλειοψηφία των γυναικών προσαρμόζεται ικανοποιητικώς στην εισαγωγή της εξωσωματικής γονιμοποίησης και την ανεπιτυχή έκβαση αυτής. Μια σημαντική μειοψηφία (~15%) όμως επέδειξε κλινικά επίπεδα κατάθλιψης ή/και άγχους 25,70. Στην περίπτωση της θετικής έκβασης υπήρχε άμεση εξάλειψη των αρνητικών συναισθημάτων, επιβεβαιώνοντας μια από τις αρχικές υποθέσεις των μελετητών, ότι το παραγόμενο εκ της θεραπείας στρες είναι συνδεδεμένο με την απειλή της ενδεχόμενης αποτυχίας και επίσης, η καθαυτού θεραπευτική παρέμβαση δεν ενοχοποιείται για μακρόχρονες συναισθηματικές δυσκολίες. Μια πιθανή εξήγηση που δίδεται είναι ότι οι γυναίκες που επιλέγουν την εξωσωματική γονιμοποίηση ουσιαστικά νιώθουν ότι γίνεται το πρώτο βήμα προς της επίλυση του προβλήματος και προς την ανάκτηση του ελέγχου για την υλοποίηση ενός σημαντικού στόχου, αποκαθιστώντας έτσι την συναισθηματική δυσλειτουργία. Συνεπώς, η ψυχολογική υποστήριξη θα πρέπει να είναι εστιασμένη στην αποδοχή του προβλήματος της υπογονιμότητας και στην λειτουργική προσαρμογή όσον αφορά στην πιθανότητα αρνητικής έκβασης της θεραπείας, αντί στην προσαρμογή της καθαυτού θεραπείας. Προτείνεται τα ζευγάρια να λαμβάνουν γνώση για το ενδεχόμενο υψηλών επιπέδων άγχους και κατάθλιψης που αναπτύσσονται μετά τον ανεπιτυχή κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης 74,78, καθώς και ενημέρωση που θα συμβάλλει στην φυσιολογικοποίηση αυτών των συναισθημάτων 69,74. Συναισθηματική προσαρμογή στην δια βίου ατεκνία Εν αντιθέσει με την πληθώρα ερευνών που υπάρχει όσον αφορά την συναισθηματική προσαρμογή στην εξωσωματική γονιμοποίηση, το ερευνητικό ενδιαφέρον ως προς την πρόβλεψη των συναισθηματικών αντιδράσεων στην εν τέλει ανεπιτυχή θεραπεία δεν είναι εξίσου εκτενές. Στην περίπτωση της μη αναστρέψιμης υπογονιμότητας και συνεπώς στην δια βίου ατεκνία, η εξάλειψη των αρνητικών συναισθημάτων δεν επέρχεται με την απόφαση της θεραπευτικής λήξης, καθώς δύναται να «ανοίξει τον ασκό του Αιόλου», αποτελώντας την απαρχή μιας υπαρξιακής φύσεως κρίση, με σοβαρές συναισθηματικές αντιδράσεις 79. Η επίμονη τάση σε θεραπευτικές εναλλαγές φαίνεται να έχει αρνητική επίπτωση στην προσαρμογή και αποδοχή της ατεκνίας, καθώς η διαρκής αβεβαιότητα οδηγεί σε αίσθημα παντελούς έλλειψης ελέγχου 80. Η επίλυση της κρίσης αυτής αποτελεί μια συναισθηματικού τύπου «αποστολή». Έχει αποδειχθεί ότι η θετική προσαρμογή στην δια βίου ατεκνία σχετίζεται με την διακοπή των θεραπειών και την έμφαση σε νέους, μελλοντικούς στόχους ζωής 80,81,82. Στα δια βίου άτεκνα ζευγάρια απαιτείται αλλαγή «πλεύσης», από μια δραστήρια, θεραπευτικά κατευθυνόμενη στάση, σε μια νέα, «γνωσιακής» φύσεως στάση, αναθεώρησης και αναπροσαρμογής της έννοιας της υπογονιμότητας, το οποίο βρίσκεται σε συμφωνία με άλλες μελέτες γνωσιακής προσαρμογής που εστιάζουν σε ποικίλα, χρόνια, ανεξέλεγκτα και απειλητικά προβλήματα υγείας 83. Η υιοθεσία αποδείχτηκε ότι συμβάλλει θετικά στην ζωή των ζευγαριών που δεν έτυχαν θεραπευτικής επιτυχίας 66. Πολλά υπογόνιμα ζευγάρια αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι αφενός υπάρχει μια ξεκάθαρη οδός προς την υποβοηθούμενη γονιμοποίηση, από λιγότερο έως περισσότερο παρεμβατικές μεθόδους, αφετέρου δεν υπάρχει ξεκάθαρη έξοδος από αυτή 60,81,84. Η ερευνητική βιβλιογραφία αναφέρει την ψυχολογική δυσφορία ως κύρια αιτία διακοπής της θεραπείας, ενώ οι οικονομικοί και ιατρικοί λόγοι αποτελούν δευτερεύουσες αιτίες 26,81,73 υπερθεματίζοντας την ανάγκη να συμπεριλαμβάνεται στην συμβουλευτική των ζευγαριών και ένα πλάνο λήξης της θεραπείας 23. Εκτιμάται ότι ο χρόνος «ανάρρωσης» που απαιτείται μετά την λήξη της θεραπείας είναι 2-3 χρόνια 75,84 ενώ άλλοι συγγραφείς κάνουν λόγο για μακροχρόνιες επιπτώσεις στις προσωπικές και υπαρξιακές θεωρήσεις του ζευγαριού, ακόμα και στην περίπτωση επιτυχούς θεραπευτικής έκβασης ή υιοθεσίας

7 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 12, TΕΥΧ. 1, ΣΕΛ , 2013 Αποτελεσματικότητα της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Προσέγγισης Η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία αποτελεί μια δομημένη, βραχεία και προσανατολισμένη στο παρόν ψυχοθεραπεία, με στόχο την επίλυση των τρεχόντων προβλημάτων και την τροποποίηση του δυσλειτουργικού τρόπου σκέψης και συμπεριφοράς 85. Αποτελεί ένα σύστημα ψυχοθεραπείας το οποίο βασίζεται σε μια ολοκληρωμένη θεωρία για την προσωπικότητα και την ψυχοπαθολογία σε συνδυασμό με σημαντικές εμπειρικές αποδείξεις και ένα ευρύ πεδίο εφαρμογών 86. Εν συντομία, το γνωσιακό συμπεριφοριστικό μοντέλο υποστηρίζει ότι οι διαστρεβλωμένες ή δυσλειτουργικές σκέψεις, οι οποίες επηρεάζουν τη διάθεση και τη συμπεριφορά του ατόμου, αποτελούν κοινή βάση σε όλα τα ψυχολογικά προβλήματα, ενώ η ρεαλιστική αξιολόγηση και τροποποίηση των σκέψεων αυτών έχουν ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της διάθεσης και της συμπεριφοράς. Η σταθερή βελτίωση του ατόμου προκύπτει από την τροποποίηση και αντικατάσταση των υποκειμενικών δυσπροσαρμοστικών πεποιθήσεων του ατόμου. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία λαμβάνει αυξανόμενη, επιστημονικώς τεκμηριωμένη υποστήριξη στον τομέα της ψυχολογίας της υγείας 87. Ειδικότερα, παρόλο που η εφαρμογή της γνωσιακής συμπεριφοριστικής θεραπείας σε θέματα υγείας των γυναικών αποτελεί ακόμα πιο πρόσφατο εγχείρημα, ερευνητικά πορίσματα επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητά αυτής όσον αφορά την μείωση σωματικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων αμφότερα, σε περιπτώσεις όπως το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο88, το σύνδρομο της εμμηνόπαυσης 89, o καρκίνος των ωοθηκών90 και ο καρκίνος μαστού 91. Όσον αφορά στον τομέα της υπογονιμότητας, έχει αναπτυχθεί πληθώρα ψυχοκοινωνικών προσεγγίσεων, όπου μόνο ένας μικρός αριθμός τυγχάνει επιστημονικής τεκμηρίωσης 92. Οι Domar και συνεργάτες 93, διερεύνησαν την χρησιμότητα της ομαδικής ψυχολογικής παρέμβασης σε γυναίκες με υπογονιμότητα, παρέχοντας υποστηρικτική ή/και γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία, με την μορφή 10-δίωρων συνεδριών, οι οποίες διεξάγονταν σε εβδομαδιαία βάση. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν την αποτελεσματικότητα της ομαδικής ψυχολογικής παρέμβασης, συγκεκριμένα των υποστηρικτικών ομάδων σε συνδυασμό με τεχνικές χαλάρωσης, γνωσιακή αναδόμηση και συναισθηματική αυτοδιαχείριση, στην μείωση των συναισθημάτων δυσφορίας, με τις συμμετέχουσες της ομάδας γνωσιακού-συμπεριφοριστικού τύπου να επιδεικνύουν τα υψηλότερα επίπεδα βελτίωσης. Επίσης, η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία λαμβάνει αυξανόμενη αποδοχή για την αποτελεσματικότητα στην θεραπεία της κατάθλιψης, εν συγκρίσει άλλων ειδών θεραπείας, ιδιαίτερα στην περίπτωση γυναικών με υπογονιμότητα 94. Σε μια πρόσφατη κριτική ανασκόπηση σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων στην υπογονιμότητα, η ομαδική θεραπεία συμβουλευτικού/υποστηρικτικού χαρακτήρα αξιολογήθηκε ως πιο αποτελεσματική για την βελτίωση των δεξιοτήτων διαχείρισης και επίλυσης προβλήματος, ενώ η βραχύχρονη ψυχοκοινωνική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία (λιγότερες από 10 συνεδρίες), ήταν σαφώς πιο αποτελεσματική προσέγγιση όσον αφορά στην μείωση των αρνητικών συναισθημάτων 95. Προγενέστερη ανασκόπηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ομαδικές παρεμβάσεις με έμφαση στην εκπαίδευση και στην εκμάθηση δεξιοτήτων (π.χ. τεχνικές χαλάρωσης) ήταν περισσότερο αποτελεσματικές στην δημιουργία θετικών αλλαγών, εν συγκρίσει των ομαδικών παρεμβάσεων που εστίαζαν στην συναισθηματική έκφραση και υποστήριξη ή/και ανάλυση σκέψεων και συναισθημάτων σχετικά με την υπογονιμότητα 92. Τα ωφέλιμα στοιχεία της ομαδικής θεραπείας απορρέουν από την δυνατότητα επικοινωνίας κοινών εμπειριών, την φυσιολογικοποίηση των προβλημάτων και των αρνητικών συναισθημάτων και την ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά στις στρατηγικές αντιμετώπισης 60,92. Σε πρόσφατη μελέτη96 συγκρίθηκε η φαρμακευτική αγωγή (φλουοξετίνη) με την Γνωσιακή/Συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία και τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι η Γνωσιακή/Συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία δεν αποτελεί μόνο μια αξιόπιστη εναλλακτική έναντι της φαρμακοθεραπείας, αλλά και ότι υπερέχει στην απομείωση ή εξάλειψη της καταθλιπτικής ή αγχώδους συμπτωματολογίας σε γυναίκες με υπογονιμότητα, εν συγκρίσει της φλουοξετίνης. Επιβεβαιωτικά ήταν και τα πορίσματα προγενέστερης έρευνας για την συμβολή της Γνωσιακής/Συμπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας στην μείωση των επιπέδων δυσφορίας, σε γυναίκες που ανέμεναν να υποβληθούν σε EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 21

8 Υπογονιμότητα: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, Συναισθηματική Προσαρμογή Ευθυμίου και Περδικάρη εξωσωματική γονιμοποίηση 63. Ο Schmidt και οι συνεργάτες του 97 υπογραμμίζουν την σημασία των γνωσιακών διαδικασιών για την «αναδόμηση» της αντίληψης της υπογονιμότητας. Η παροχή ψυχολογικής θεραπείας στο ζευγάρι, ανεξαρτήτως του ποιος εκ των δύο συντρόφων φέρει την δυσκολία της υπογονιμότητας ή έχει υποβληθεί σε θεραπεία, δύναται να βοηθήσει στην φυσιολογικοποίηση των συναισθημάτων, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης και επίλυσης προβλήματος και στην αξιολόγηση των προσδοκιών για το μέλλον 98. Εν κατακλείδι, η βιβλιογραφία με ερευνητικό ενδιαφέρον στις υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, προτείνει την υλοποίηση της ψυχολογικής παρέμβασης πριν την έναρξη της θεραπείας προκειμένου να «εφοδιαστούν» οι θεραπευόμενες με τις απαραίτητες δεξιότητες για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας και των ιατρικών διαδικασιών 26, καθώς σημαντική είναι και η διασφάλιση παροχής ψυχολογικής υποστήριξης κατά την διάρκεια της θεραπείας, ιδιαίτερα στα άκρως αγχογόνα στάδια (π.χ. χρόνος ωορρηξίας, αναμονή αποτελεσμάτων). Τέλος, σημαντική ψυχοκοινωνική πρόνοια αποτελεί και η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση μετά από πολλαπλούς ανεπιτυχείς θεραπευτικούς κύκλους, προκειμένου τα ζευγάρια να συμφιλιωθούν και να αποδεχτούν την ακούσια ατεκνία 82. Infertility: Psychoemotional Impact, Emotional Adjustment to Fertility Treatment and Cognitive Behavioral Therapy Efthimiou, K., Perdikari, Ev. Adult's Therapy Unit, Institute of Behaviour Research and Therapy Correspondence: Konstantinos Efthimiou, PhD Head of Adult's Therapy Unit, Institute of Behaviour Research and Therapys Gladstonos Str. 10, Athens, GR Greece, Tel: : , Fax: , Summary According to the British Human Fertilization and Embryology Authority, it is estimated that one in six couples will have to deal with some kind of infertility during lifetime, while World Health Organization considers infertility as one of the major problems of world public health. The present review focuses on the psychosocial impact of infertility, its cognitive meaning and the emotional adjustment problems during treatment for assisted conception, as well as the likelihood of lifelong childlessness. This review aims at presenting recent empirical data as far as psychological interventions are concerned and especially, the effectiveness of cognitive behavioral therapy in diminishing emotional difficulties associated to infertility. Empirical data supports the benefits of cognitive behavioral therapy, its superiority compared to other psychotherapeutic interventions, while contemporary references recommend the need of psychological therapy prior to fertility treatment, during treatment and after consecutive unsuccessful treatment cycles in order to obtain psychoemotional adjustment at every therapeutic stage. Key words: infertility, psychoemotional impact, cognitive behavioral therapy, emotional adjustment to fertility treatment Βιβλιογραφίαµµµµµµµµµµµµ 1)Cook RJ, Dickens BM, Fathalla MF. Reproductive Health and Human Rights: integrating medicine, ethics and law. Oxford: Clarendon Press, )World Health Organisation (WHO). Gender and Genetics, )Mahlstedt PP. The psychological component of infertility. Fertil Steril 1985; 43: )Menning B. Infertility: A guide for the childless couple. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, )Frank DI. Counselling the infertile couple. Journal Psychosoc Nurs 1984; 22: )Holter H, Anderheim L, Bergh C, Möller A. First IVF treatment - short term impact on psychological well-being and the marital relationship. Hum Reprod 2006; 21: )Domar AD, Zuttermeister P, Friedman R. The psychological impact of infertility: a comparison with patients with other medical conditions. J Psychosom Obstet Gynaecol 1993; 14: )Human Fertility and Embryology Authority (HFEA). Infertility - the real issues. Parlimentary Briefing Newsletter. London: Human Fertilisation and Embryology Authority, )Boivin J, Bunting L, Collins JA, Nygren KG. International estimates of infertility prevalence and treatment-seeking: potential need and demand for infertility medical care. Hum Reprod 2007; 22: )Fathalla MF. Current challenges in assisted reproduction. In: Vayena E, Rowe PJ, Griffin PD (eds) Current Practices and Controversies in Assisted Reproduction. World Health Organization, Geneva, 2002, pp )Matthews R, Matthews AM. Infertility and involuntary childlessness: The transition to nonparenthood. J Marriage Fam 1986; 48: )Burns LH. Infertility as boundary ambiguity: One theoretical perspective. Fam Process 1987; 26: )Conway P, Valentine D. Reproductive Losses and Grieving. In: Valentine D, eds. Infertility and Adoption: A Guide for Social Work Practice. New York: Haworth Press, )Butler R, Koraleski S. Infertility: A Crisis with no Resolution. J Mental Health Couns 1990; 12: )Forrest L, Gilbert LG. Infertility: an unanticipated and prolonged life crisis. J Ment Health Couns 1992; 14: )Cook EP. Characteristics of the biopsychosocial crisis of infertility. J Couns Dev 1987; 65: )Domar AD, Clapp D, Slawsby E, Dusek J, Kessel B, Freizenger M. Impact of group psychological interventions on pregnancy rates in infertile women. Fertil Steril 2000; 73:

9 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 12, TΕΥΧ. 1, ΣΕΛ , )Peterson BD, Gold L, Feingold T. The experience and influence of infertility: considerations for couple counsellors. Fam J 2007; 15: )Dhillon R, Cumming C, Cumming D. Psychological well-being and coping patterns in infertile men. Fertil Steril 2000; 74: )Monach J. Psychological aspects of infertility. Bristol: British Fertility Society, /public/factsheets/docs/bfs-psychosocial%20aspects%20of%20infertility.pdf 21)Chiba H, Mori E, Morioka Y, Kashiwakura M, Nadaoka T, Saito H et. al. Stress of female infertility: relations to length of treatment. Gynecol Obstet Inv 1997; 43: )Facchinetti F, Demyttenaere K, Fiorono L, Neri I, Genazzani AR. Psychosomatic disorders related to gynaecology. Psychother Psychosom 1992; 58: )Cosineau TM, Domar AM. Psychological impact of infertility. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol 2007; 21: )Burns LH. Psychiatric effects of infertility and infertility treatments. Psychiatr Clin North Am 2007; 30: )Verhaak CM., Smeenk JMJ, Nahuis MJ, Kremer JAM, Braat DDM. Long-term psychological adjustment to IVF/ICSI treatment in women. Hum Reprod 2007; 22: )Fekkes M, Buitendijk SE, Verrips GHW, Braat DDM, Brewaeys AMA, Dolfing JG et.al. Health-related quality of life in relation to gender and age in couples planning IVF treatment. Hum Reprod 2003; 18: )Repokari L, Punamäki RL, Unlika-Kallio L, Vilska S, Poikkeus P, Sinkkonen J et. al. Infertility treatment and marital relationships: a 1-year prospective study among successfully treated ART couples and their controls. Hum Reprod 2007; 22: )Peterson, BD, Newton CR, Rosen KH, Skaggs GE. Gender differences in how men and women who are referred to IVF cope with infertility stress. Hum Reprod 2006; 21: )Greil AL. Infertility and Psychological Distress: a critical review of the literature. Soc Sci Med 1997; 45 : )Slade, P, O Neill CO, Simpson AJ, Lashen H. The relationship between perceived stigma, disclosure patterns, support and distress in new attendees at an infertility clinic. Hum Reprod 2007; 22: )Greil AL. A secret stigma: The analogy between infertility and chronic illness and disability. Adv Med Soc 1991; 2: )Remennick L. Childless in the land of imperative motherhood: Stigma and coping among infertile Israeli women. Sex Roles 2000; 43: )Arendell T. Conceiving and investigating motherhood: The decade s scholarship. J Marriage Fam 2000; 62: )Groat HT, Giordano PC, Cernkovich SA, Pugh MD, Swinford SP. Attitudes toward childbearing among young parents. J Marriage Fam 1997; 59: )Hays S. The cultural contradictions of motherhood. New Haven: Yale University Press, )Somers MD. A comparison of voluntarily childfree adults and parents. J Marriage Fam 1993, 55: )Baor L, Blickstein I. The journey from infertility to parenting multiples: a dream come true. Int J Fertil 2005; 50: )Lazarus RS, Folkman, S. Stress, appraisal, and coping. New York: Springer, )Wirtberg I, Möller A, Hogström L, Tronstad SE, Lalos A. Life 20 years after unsuccessful infertility treatment. Hum Reprod 2007; 22: )McCarthy P. Women s lived experiences of infertility after unsuccessful medical intervention. J Midwifery Womens Health 2008; 53: )Daniels KR, Gunby J, Legge M, Williams TH, Wynn-Williams DB. Issues and problems for the infertile couple. NZ Med J 1984; 97: )Mazor MD. Emotional reactions to infertility. In: Mazor MD, Simons HF, eds. Infertility: Medical, emotional and social considerations. New York: Human Sciences Press, )Spencer L. Male infertility: Psychological correlates. Postgraduate Med 1987; 81: )Attwood JD, Dobkins S. Storm clouds are coming. Ways to help couples reconstruct the crisis of infertility. Contemp Fam Ther 1992; 14: )Cooper-Hilbert B. Helping couples through the crisis of infertility. Clinical Update: The American Association for Marriage and Family Therapy 2001; 3: )Schmidt L. Social and psychological consequences of infertility and assisted reproduction - what are the research priorities? Hum Fertil 2009; 12: )Fleming J, Burry K. Coping with infertility. In Valentine D, eds. Infertility and adoption: A guide for social work practice. New York: Haworth, 1988: )Daniluk JC. Infertility: Intrapersonal and interpersonal impact. Fertil Steril 1988; 49: )Honea-Fleming P. Psychological components in obstetric/gynaecologic conditions with a special consideration of infertility. Ala J Med Sci 1986; 23: )Kraft AD, Palombo J, Mitchell D, Dean C, Meyers S, Schmidt A. The psychological dimensions of infertility. Am J Orthopsychiat 1980; 50: )Woollett A. Childlessness: Strategies for coping with infertility. Int J Beh Dev 1985, 8: )Valentine DP. Psychological impact of infertility: Identifying issues and needs. Soc Work Health Care 1986; 11: )Cooper-Hilbert B. The Infertility crisis: Breaking through the cycle of hope and despair. Networker, November/December, 65-70, )Payne J. Talking about children: An examination of accounts about reproduction and family life. J Biosoc Sci 1978; 10: )Turner JS, Rubinson L. Contemporary Human Sexuality. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall, Inc, )Sandelowski M. The color gray: Ambiguity and infertility. J Nursing Scholarship, 1987; 19: )Deveraux LL, Hammerman AJ. Infertility and Identity: New strategies for treatment. San Francisco: Jossey-Bass, )Berg BJ. Nothing to cry about. New York: Seaview books, )Woods NF, Olshansky E, Draye MA. Infertility: women s experiences. Health Care Women Int 1991; 12: )Bergart AM. The experiences of women in unsuccessful fertility treatment: what do patients need when medical intervention fails? Soc Work Health Care 2000; 30: )de Klerk C, Heijnen EM, Macklon NS, Duivenvoorden HJ, Fauser BC, Passchier J et. al. The psychological impact of mild ovarian stimulation combined with single embryo transfer compared with conventional IVF. Hum Reprod 2006; 21: )Lintsen AME, Verhaak CM, Ekjkemans MJC, Smeenk JMJ, Braat DDM. Anxiety and depression have no influence on the cancellation and pregnancy rates of a first IVF or ICSI treatment. Hum Reprod 2009; 1: )Hammarberg K, Astbury J, Baker HWG. Women s experience of IVF: a follow-up study. Hum Reprod 2001; 16: )Boivin J, Tafekman JE. Stress level across stages of in vitro fertilization in subsequently pregnant and non pregnant women. Fertil Steril 1995; 64: )Schmidt L, Holstein BE, Boivin J, Sangren H, Tjornhoj-Thomsen T, Blaabjerg J. Patients attitudes to medical and psychosocial aspects of care in fertility clinics: findings from the Copenhagen Multi-centre Psychological Fertility (COMPI) Research Programme. Hum Reprod 2003, 18: )Peddie VL, van Teijlingen E, Bhattacharya S. A qualitative study of women s decision-making at the end of IVF treatment. Hum Reprod 2005; 20: )Letherby G. Other than mother and mothers as others: The experience of motherhood and nonmotherhood in relation to infertility and involuntary childlessness. Women s Stud Int Forum 1999; 22: )Rothman BK. Recreating motherhood: Ideology and technology in a patriarchal society. New York: Norton, )Slade P, Emery J, Lieberman BA. A prospective, longitudinal study of emotions and relationships in in-vitro fertilization treatment. Hum Reprod 1997; 12: EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 23

10 Υπογονιμότητα: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις, Συναισθηματική Προσαρμογή Ευθυμίου και Περδικάρη 70)Lund R, Sejbaek CS, Christensen U, Schmidt L. The impact of social relations on the incidence of severe depressive symptoms among infertile women and men. Hum Reprod Adv Access 2009: )Convington SN. The role of the mental health professional in reproductive medicine. Fertil Steril 1995; 64: )Yong P, Martin C, Thong J. A comparison of psychological functioning in women in different stages of in vitro fertilization treatment using the Mean Affect Adjective Check List. J Assist Reprod Genet 2000; 17: )Rajkhowa M, McConnell A, Thomas GE. Reasons for discontinuation of IVF treatment: a questionnaire study. Hum Reprod 2006; 21: )Verhaak CM, Smeenk JMJ, van Minnen A, Kremer JAM, Kraaimaat FW. A longitudinal prospective study on emotional adjustment before, during and after consecutive fertility treatment cycles. Hum Reprod 2005; 20: )Schmidt L. Psychosocial burden of infertility and assisted reproduction. Lancet 2006; 367: )Bombadieri MA, Clapp D. Easing stress for IVF patients and staff. Contemp Obstet Gynecol 1984; 24: )Boivin J. Is there too much emphasis on psychosocial counselling for the infertile patients? J Assist Reprod Genet 1997; 14: )Baram D, Tourtelot E, Muelcher E, Huang K. Psychosocial adjustment following unsuccessful in vitro fertilization. J Psychosom Obstet Gynecol 1988; 9: )Wischmann Τ, Stammer H, Scherg H, Gerhard I, Verres R. Psychosocial characteristics of infertile couples. Fam Process 2001; 41: )Daniluk JC. Recontructing their lives: a longitudinal, qualitative analysis of the transition to biological childlessness for infertile couples. J Couns Dev 2001; 79: )Throsby K. When IVF Fails: feminism, infertility and the negotiation of normality. Basingstoke: Palgrave Macmillan, )Redshaw M, Hockley C, Davidson LL. A qualitative study of the experience of treatment for infertility among women who successfully became pregnant. Hum Reprod 2007; 22: )Taylor SE. Adjustment to threatening events, a theory of cognitive adaptation. Am Psychol 1983; 38: )Verhaak CM, Smeenk, JMJ, Evers AWM, Kremer, JAM, Kraaimaat, FW, Braat DDM. Women s emotional adjustment to IVF: a systematic review of 25 years of research. Hum Reprod Update 2007; 13: )Beck AT. Thinking and depression: II. Theory and therapy. Arch Gen Psychiatry, 1964; 10: )Beck JS. Cognitive Therapy: Basics and Beyond. New York: Guilford Press, )Domar AD, Dreher H. Healing mind, healthy woman. New York: Dell, )Goodale I, Domar A, Benson H. Alleviation of premenstrual syndrome symptoms with the relaxation response. Obstet Gynecol 1990; 75: )Irvin J, Domar A, Clark C, Zuttermeister P, Friedman R. The effects of relaxation response training on menopausal symptoms. J Psychosom Obstet Gynecol 1996; 17: )Lekander M, Furst C, Rotstein S, Hursti T, Fredrikson M. Immune effects of relaxation during chemotherapy for ovarian cancer. Psychother Psychosom 1997; 66: )Domar, AD, Irvin J, Mills D. Use of relaxation training to reduce the frequency and intensity of tamoxifen-induced hot flashes. Mind/Body Med 1997; 2: ) Boivin J. A review of psychosocial interventions in infertility. Soc Sci Med 2003; 57: )Domar AD, Clapp D, Slawsby E, Kessel B, Orav J, Freizinger, M. The impact of group psychological interventions on distress in infertile women. Health Psychol 2000; 19: )Hunt J, Monach J. Beyond the bereavement model: The significance of depression for infertility counseling. Hum Reprod 1997; 12: )Wischmann T. Implications of psychosocial support in infertility - a critical appraisal. J Psychosom Obstet Gynecol 2008; 29: )Faramarzi M, Alipor A, Esmaelzadeh S, Kheirkhah F, Poladi K, Pash H. Treatment of depression and anxiety in infertile women: cognitive behavioral therapy versus fluoxetine. J Affect Disord 2008; 108: )Schmidt L, Holstein BE, Christensen U, Boivin J. Communication and coping as predictors of fertility problem stress: cohort study of 816 participants who did not achieve a delivery after 12 months of fertility treatment. Hum Reprod 2005; 20: )Markestad CL, Montgomery LM, Bartsch RA. Infertility and Length of Medical Treatment Effects on Psychological, Marital, and Sexual Functioning. Int J Rehabil Health 1998; 4: ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ 07/11/2012 ΕΓΙΝΕ ΑΠΟΔΕΚΤΗ 15/02/

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Όλγα Χ. Βερικάκη Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Ηκοινωνικήεργασίακαλείταιναλειτουργήσεισυμπληρωματικάμετην ιατρική παρέμβαση, παρέχοντας παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών,

«Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών, «Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών, Μωραΐτου Μάρθα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Μαιευτικής, Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκη Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Υπογονιμότητα: Ψυχολογικές-ψυχοπαθολογικές επιπτώσεις και γνωσιακές-συμπεριφορικές παρεμβάσεις. Χ. Μήτση, 1 Κ. Ευθυμίου 1,2

Υπογονιμότητα: Ψυχολογικές-ψυχοπαθολογικές επιπτώσεις και γνωσιακές-συμπεριφορικές παρεμβάσεις. Χ. Μήτση, 1 Κ. Ευθυμίου 1,2 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 25 (4), 2014 293 Ανασκόπηση Review Υπογονιμότητα: Ψυχολογικές-ψυχοπαθολογικές επιπτώσεις και γνωσιακές-συμπεριφορικές παρεμβάσεις Χ. Μήτση, 1 Κ. Ευθυμίου 1,2 1 Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. Μαριλένα Παναγή Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP Ανθεκτικότητα & Αισιοδοξία: Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP 1 Οι Άνθρωποι μας 2 Συνέπειες Οικονομικής Κρίσης σε Εργαζομένους

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Καμηλέρη Ράνια: Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc, Στέλεχος/Σύμβουλος Γραμμής SOS 15900 Υποέργο 5 με τίτλο: «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ (SOS)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΥΠΟΓΟΝΙΜΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ Ραφαέλλα Ζάττα Λεμεσός 2014 i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού Ανθεκτικού στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία: Προκλήσεις και Ιδιαιτερότητες

Παρουσίαση Περιστατικού Ανθεκτικού στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία: Προκλήσεις και Ιδιαιτερότητες Παρουσίαση Περιστατικού Ανθεκτικού στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία: Προκλήσεις και Ιδιαιτερότητες Έλλη Κουβαράκη, Ντιάνα Χαρίλα Ελληνική Εταιρεία Έρευνας της Συμπεριφοράς Γενικές πληροφορίες Εύη, 26

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συμβουλευτικής. Εργασιακό άγχος

Θέματα Συμβουλευτικής. Εργασιακό άγχος Θέματα Συμβουλευτικής Εργασιακό άγχος Ιούνιος 2015 Εργασιακό άγχος της Μίτση Σχοινά, κλινικής ψυχολόγου Το εργασιακό άγχος είναι ένα ζήτημα προτεραιότητας και αυξανόμενης σημασίας για την υγεία και την

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr οµή και οδηγίες για την γραπτή παρουσίαση (case study) της θεραπείας ενός περιστατικού 1 Κωνσταντίνος Ευθυµίου Κλινικός Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής (επόπτης Ι.Ε.Θ.Σ.) Παπαδιαµαντοπούλου 14, Αθήνα. Τηλ.210-6136075,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr Σηµειώσεις Α έτος 2006 Η αγοραφοβία ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών. Περίπτωση έφηβης 14 χρονών με έντονες συναισθηματικές μεταπτώσεις και εκδραματίσεις: Η σημασία της συνεργασίας με τους γονείς για την αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ιακοϖή καϖνίσµατος: Παρουσίαση ενός εγχειριδίου για θεραϖευτές και θεραϖευόµενους K. Ευθυµίου & Α. Σοφιανοϖούλου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραϖείας της Συµϖεριφοράς ιακόϖτουµε το κάϖνισµα ζούµε ξανά ελεύθεροι

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Δεδοµένα από την Ελλάδα. Φερενίδου Φωτεινή

Δεδοµένα από την Ελλάδα. Φερενίδου Φωτεινή Δεδοµένα από την Ελλάδα Φερενίδου Φωτεινή Η κριτική που ασκήθηκε στα 2 προηγούμενα μοντέλα αφορούσε κυρίως στο γεγονός ότι δεν λάμβαναν υπόψη τους τις μη- βιολογικές πλευρές της γυναικείας σεξουαλικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα