ΞΗΡΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΜΟΝΟ- ΚΑΙ ΔΙ-ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΙΡΙΔΙΟΥ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΞΗΡΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΜΟΝΟ- ΚΑΙ ΔΙ-ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΙΡΙΔΙΟΥ."

Transcript

1 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΞΗΡΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΜΟΝΟ- ΚΑΙ ΔΙ-ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΙΡΙΔΙΟΥ. Γ. Γούλα, Π. Παναγιωτοπούλου, Α. Κατσώνη, Σ. Φανουριάκης, Γ. Παλιουδάκη, Χ. Παπαγεωργίου, Ε. Διαμαντόπουλος, Ι. Γεντεκάκης* Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πολυτεχνείο Κρήτης, 731 Χανιά, Κρήτη * Τηλ , Δ. Μαντζαβίνος Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 265 Ρίον, Πάτρα Ε. Νικολαϊδου, Μ. Ιωσηφίδου Υδροδιαχείριση ΕΠΕ, Ερμού 18α, 54624, Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία μελετώνται μονο- ή δι-μεταλλικοί καταλύτες Ir ή Ir-Ni, υποστηριγμένοι σε διάφορους φορείς, ως προς την απόδοσή τους κατά την αντίδραση της ξηρής αναμόρφωσης του βιοαερίου. Πέραν της συνηθισμένης αλουμίνας (γ-al 2 O 3 ), εστιάζουμε το ενδιαφέρον μας σε φορείς όπως τροποποιημένα οξείδια του δημητρίου και του ζιρκονίου (CeO 2, ZrO 2 ) που χρησιμοποιούνται εκτεταμένα στην τεχνολογία των κυψελίδων καυσίμου για την κατασκευή ηλεκτροδιακών υλικών κεραμο-μεταλλικού τύπου ή στερεών ηλεκτρολυτών, καθόσον η παρούσα έρευνα έχει ως απώτερο στόχο την «εσωτερική» ξηρή αναμόρφωση του βιοαερίου σε κυψέλες καυσίμου απευθείας τροφοδότησης με βιοαέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ισχύος. Ειδικότερα, διερευνάμε ενδεχόμενες επιδράσεις του τύπου μετάλλου-φορέα στην: εγγενή ενεργότητα του ιριδίου μέσω στη σταθερότητα των καταλυτών αυτών σε παρατεταμένη λειτουργία υπό συνθήκες αντίδρασης, καθώς και στην επίδραση άλλων παραμέτρων κατά την προεπεξεργασία ή λειτουργία των καταλυτών, όπως για παράδειγμα κύκλων οξείδωσης-αναγωγής. Εν κατακλείδι, δεν παρατηρήθηκαν επιδράσεις των φορέων στην εγγενή ενεργότητα των μετάλλων. Ωστόσο ανακαλύφθηκε μια ενδιαφέρουσα υψηλή σταθερότητα του Ir σε κύκλους οξείδωσης-αναγωγής όταν αυτό είναι υποστηριγμένο σε φορείς που εμπεριέχουν CeO 2, σε αντίθεση με τους υπολοίπους φορείς οι οποίοι δεν επιδεικνύουν καμιά προστατευτική ικανότητα του καταλύτη σε τέτοιες διαδικασίες. Το γεγονός αυτό είναι υψηλού πρακτικού ενδιαφέροντος, καθόσον κύκλοι οξείδωσης-αναγωγής ακολουθούνται συχνά στη βιομηχανική πρακτική για την ανάκτηση (επαν-ενεργοποίηση) καταλυτών αναμόρφωσης που έχουν υποστεί εκτεταμένη απενεργοποίηση από εναπόθεση άνθρακα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ερευνητικό και βιομηχανικό ενδιαφέρον για την αναμόρφωση των υδρογονανθράκων προς παραγωγή αερίου σύνθεσης (H 2 +CO), κατ επέκταση Η 2, αυξάνεται συνεχώς, καθόσον το Η 2 έχει αρχίσει να θεωρείται πλέον επιτακτικά ως το καύσιμο του μέλλοντος για περιβαλλοντικούς κυρίως λόγους. Από αυτό θα παραχθεί ηλεκτρική ενέργεια μέσω των κυψελίδων καυσίμου που βρίσκουν πολλαπλές εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένου του αυτοκινήτου και του διαστήματος. Το μεθάνιο είναι ο υδρογονάνθρακας με το μεγαλύτερο ίσως ενδιαφέρον προς αυτή την κατεύθυνση καθόσον είναι το βασικό συστατικό του φυσικού αερίου, αλλά και του βιοαερίου που παράγεται πλέον ελεγχόμενα σε μεγάλες ποσότητες στις εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού των αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων [1, 2]. Η αναμόρφωση του φυσικού αερίου ή και του βιοαερίου μπορεί να γίνει είτε με ατμό (ατμο-αναμόρφωση) είτε με CO 2 (ξηρή αναμόρφωση), είτε με μικτό τρόπο (Η 2 Ο και CO 2 ): CH 4 + Η 2 Ο CΟ + 3Η 2 (ατμο-αναμόρφωση) (1) CH 4 + CO 2 2CΟ + 2Η 2 (ξηρή αναμόρφωση) (2) Από τις δυο παραπάνω, η ξηρή αναμόρφωση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθόσον: (i) αποτελεί ένα τρόπο χρήσης CO 2 (άλλο ένα θέμα αιχμής της σύγχρονης έρευνας και τεχνολογίας), (ii) το CO 2 είναι ένα από τα βασικά συστατικά του βιοαερίου σε παρόμοια αναλογία με το μεθάνιο, και (iii) αποφεύγεται η εν γένει δύσκολη και υψηλού κόστους διαχείριση και χρήση ατμού. Η ξηρή αναμόρφωση του μεθανίου (κατ επέκταση του βιοαερίου) έχει δοκιμαστεί επιτυχώς σε διάφορα καταλυτικά συστήματα με το Ni να συγκεντρώνει πάντα το μεγαλύτερο ενδιαφέρον [3, 4]. Ωστόσο, οι περισσότεροι καταλύτες παρουσιάζουν μια «ευπάθεια» στην εναπόθεση άνθρακα, ένα φαινόμενο που

2 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. υποβαθμίζει την ενεργότητα ή και απενεργοποιεί τα περισσότερα καταλυτικά συστήματα σε σύντομο χρόνο. Το Ir και το Rh έχουν δείξει μια ενδιαφέρουσα «αποτρεπτικότητα» στην εναπόθεση άνθρακα [4], πράγμα που τους δίνει μια δυναμική για πρακτική εφαρμογή ως καταλύτες ξηρής αναμόρφωσης μεθανίου ή και άλλων HCs. Στην παρούσα εργασία μελετάμε καταλύτες με βάση το Ir στη διεργασία της ξηρής αναμόρφωσης του βιοαερίου. Διερευνάμε την ενδεχόμενη επίδραση διαφόρων φορέων στην καταλυτική ικανότητα ή/και στην σταθερότητα του ιριδίου κατά την εν λόγω διεργασία. Εκτός του τυπικού φορέα της Al 2 O 3, μικτοί εξειδικευμένοι φορείς, όπως ειδικά τροποποιημένα οξείδια του ζιρκονίου και του δημητρίου τα οποία εμφανίζουν υψηλή ιοντική αγωγιμότητα (κινητικότητα) ιόντων Ο 2-, συγκεκριμένα τα: YSZ (8mol%Y 2 O 3 -ZrO 2 ) και GDC (1mol%Gd 2 O 3 -CeO 2 ), χρησιμοποιούνται ως φορείς στην παρούσα έρευνα. Τα εν λόγω ιοντο-αγώγιμα υλικά είναι ευρέως χρησιμοποιούμενα στην τεχνολογία των κυψελών καυσίμου, τόσο ως στερεοί ηλεκτρολύτες όσο και ως συστατικά των συνηθισμένων κεραμο-μεταλλικών ηλεκτροδίων ανόδου πάνω στα οποία θα γίνουν οι ηλεκτροκαταλυτικές αντιδράσεις οξείδωσης του καυσίμου (πχ CH 4 ). Το ενδιαφέρον μας λοιπόν στους συγκεκριμένους φορείς, εκτός των προ-αναφερθέντων, σχετίζεται και με το ενδεχόμενο τα υλικά που θα αναπτυχθούν να μπορούν επιπρόσθετα να χρησιμοποιηθούν και ως ηλεκτροδιακά υλικά σε κυψέλες καυσίμων για την «εσωτερική», όπως αναφέρεται, αναμόρφωση του βιοαερίου που έχει ως αποτέλεσμα την απευθείας παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε υψηλές αποδόσεις στις καινοτόμες κυψέλες απευθείας τροφοδοσίας βιοεαρίου [1,2]. Προς τούτο συνθέτουμε και δι-μεταλλικούς καταλύτες Ir-Ni, στους εξειδικευμένους αυτούς φορείς YSZ και GDC, με το φτηνό Ni σε υψηλή αναλογία (5wt%) ώστε να έχουν την αναγκαία επαρκή ηλεκτρονιακή αγωγιμότητα για να χρησιμοποιηθούν ως ηλεκτροδιακά υλικά σε κυψέλες καυσίμου εσωτερικής ξηρής αναμόρφωσης του βιοαερίου. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Mε τη μέθοδο του υγρού εμποτισμού παρασκευάστηκαν καταλύτες με φόρτιση 1% κ.β. Ιr σε φορείς Al 2 O 3, GDC (1mol%Gd 2 O 3 -CeO 2 ) και YSZ (8mol%Y 2 O 3 -ZrO 2 ), όπως και διμεταλλικοί καταλύτες Ir-Ni με φορτίσεις 2%κ.β. Ir-55%κ.β. Ni υποστηριγμένοι σε GDC και YSZ. Οι φορείς Al 2 O 3, GDC και YSZ έχουν προμηθευτεί από το εμπόριο (Engelhard, Anan Kasei Co, Ltd. και Zirconia sales UK Ltd., αντίστοιχα). Ως πρόδρομη ένωση του Ir και του Ni χρησιμοποιήθηκαν αντίστοιχα τα IrCl 3 H 2 O (Abcr GmbH & CO.KG) και Ni(NO 3 ) 2 6H 2 O (Merck) ως υδατικά διαλύματα και με κατάλληλη συγκέντρωση, ώστε να επιτευχθεί η επιθυμητή κ.β. μεταλλική φόρτιση Ir ή/και Ni. Μετά τον υγρό εμποτισμό των φορέων στα κατάλληλα διαλύματα και την εξάτμιση του νερού υπό συνεχή ανάδευση, τα προκύπτοντα υλικά υποβάλλονται σε ξήρανση στους 11 ο C για 12 h. Κατόπιν τοποθετούνται σε ρέον σύστημα όπου ανάγονται υπό συνεχή ροή 5% κ.ο. Η 2 σε He στους 4 ο C για 2h, ακολουθούμενη με αναγωγή στην τελική θερμοκρασία των 85 ο C για 1h υπό συνεχή ροή 1% κ.ο. Η 2 σε He. Στον Πίνακα 1 παρουσιάζεται η αναλυτική σύνθεση των καταλυτικών υλικών που παρασκευάσθηκαν. Πίνακας 1: Αναλυτικές συνθέσεις των καταλυτών που χρησιμοποιήθηκαν. Συντομογραφία καταλύτη Αναλυτική σύνθεση καταλύτη Ir/Al 1wt% Ir/Al 2 O 3 Ir/YSZ 1wt% Ir/(8mol%Y 2 O 3 -ZrO 2 ) Ir/GDC 1wt% Ir/(1mol%Gd 2 O 3 -CeO 2 ) Ir-Ni/YSZ 2wt%Ir-55wt%Ni/(8mol%Y 2 O 3 -ZrO 2 ) Ir-Ni/GDC 2wt%Ir-55wt%Ni/(18mol%Gd 2 O 3 -CeO 2 ) Σε ορισμένους εκ των καταλυτών διενεργήθηκαν μελέτες θερμο-προγραμματιζόμενης αναγωγής με Η 2 (Η 2 - TPR). Προς τούτο, 15 mg δείγματος εισάγεται σε σωλήνα χαλαζία τύπου U (ID=3 mm) και τοποθετείται στη συσκευή θερμοπρογραμματιζόμενης εκρόφησης-αντίδρασης (Quantachrome/ChemBet Pulsar TPR/TPD) η οποία υποστηρίζεται από φασματογράφο μάζας (Omnistar/Pfeiffer Vacuum) για την καταγραφή των επιθυμητών m/z. Τα δείγματα καταρχήν οξειδώνονται με θέρμανσή τους στην επιθυμητή θερμοκρασία (6 ο C, 7 o C ή 8 ο C) και για ορισμένη ώρα (1 έως και 5 h, ανάλογα) και κατόπιν ψύχονται στην ίδια ατμόσφαιρα σε θερμοκρασία δωματίου. Κατόπιν, το πείραμα της θερμοπρογραμματιζόμενης αναγωγής με Η 2 εκτελείται με εναλλαγή της ροής σε μια ροή 15 cm 3 /min 1% κ.ο. Η 2 σε He, ενώ η θερμοκρασία αυξάνεται από τους 25 ο C έως τους 7 o C με σταθερό ρυθμό 4 ο C/min και καταγράφεται το m/z=2 (Η 2 ) μέσω του φασματογράφου μάζας. Η αξιολόγηση της καταλυτικής απόδοσης των καταλυτών του Πίνακα 1 πραγματοποιήθηκε σε αυλωτό αντιδραστήρα σταθερής κλίνης συνεχούς ροής, κατασκευασμένο από χαλαζία εσωτερικής διαμέτρου 3 mm. Η φόρτιση του αντιδραστήρα σε καταλύτη είναι 1 mg που συγκρατείται μεταξύ δυο φραγών υαλοβάμβακα. Ένα θερμοστοιχείο τύπου Κ είναι τοποθετημένο στο κέντρο της καταλυτικής κλίνης για τη μέτρηση της θερμοκρασίας του καταλύτη. Η τροφοδοσία του αντιδραστήρα, τυπικά συνολικής ροής 5 cm 3 /min, προσομοιάζει διάφορες συστάσεις βιοαερίου οι οποίες αναφέρονται συγκεκριμένα κατά περίπτωση. Η ανάλυση των αερίων γίνεται με on-line αέρια χρωματογραφία (SHIMADZU 14B, με ανιχνευτή TCD, Ar ως φέρον αέριο και στήλες διαχωρισμού Porapak N και Molecular Sieve 5A για την μέτρηση των Η 2, CO, CH 4, CO 2 ).

3 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ (α) Πειράματα καταλυτικής απόδοσης και σταθερότητας Τα Σχήματα 1(a-c) παρουσιάζουν την καταλυτική συμπεριφορά των δειγμάτων Ir/Al (Σχ. 1a), Ir/YSZ (Σχ. 1b) και Ir/GDC (Σχ. 1c) κατά την αντίδραση της ξηρής αναμόρφωσης του βιοαερίου στην θερμοκρασία των 75 ο C, η οποία είναι μια τυπική θερμοκρασία λειτουργίας των διατάξεων αναμόρφωσης μεθανίου, είτε με ατμό είτε με CO 2. Η σύσταση του βιοαερίου που επιλέχθηκε στην εν λόγω περίπτωση είναι CO 2 /CH4=1,8/1. Βλέπουμε ότι και οι τρεις καταλύτες εμφανίζουν μια υψηλή απόδοση (X CH4 ~9%, Y H2 ~8%) και μια εξαιρετικά καλή σταθερότητα σε για όλη τη διάρκεια των 12 περίπου ωρών που μελετήθηκαν. Παρόμοια αποτελέσματα καλής απόδοσης και χρονικής σταθερότητας πάρθηκαν και σε άλλες συστάσεις βιοαερίου (πχ. CH 4 /CO 2 =1,5/1 ή 1/1). Τα αποτελέσματα δεν δείχνονται εδώ.). Από τα αποτελέσματα συμπεραίνουμε ότι το Ir δεν εμφανίζει τάση εναπόθεσης άνθρακα, που ως γνωστό είναι το μείζον πρόβλημα της καταλυτικής υποβάθμισης διαφόρων καταλυτών που έχουν μελετηθεί στη διεργασία της ξηρής αναμόρφωσης του μεθανίου [3]. Αυτή του η ιδιότητα έχει όντος παρατηρηθεί στην διεθνή βιβλιογραφία [4]. Τα Σχήματα 2(α-γ) παρουσιάζουν τα ονομαζόμενα διαγράμματα έναυσης (light-off) του υπό εξέταση καταλυτικού συστήματος στους προαναφερόμενους καταλύτες. Παρουσιάζουν δηλαδή τις μετατροπές X CH4, X CO2 {Xi=1 ([i] in F t,in -[i] out F t,out )/[i] in F t,in } και τις παραγωγές Y H2 {Υ H2 =(1 [H 2 ] out F t, out /2[CH 4 ] in F t,in )} και Y CO {Y CO =1 [CO] out F t,out /([CH 4 ] in F t,in +[CO 2 ] in F t,in )} καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία από ο C. Από τα έξι αυτά διαγράμματα εύκολα συνάγεται ότι και οι τρεις καταλύτες που μελετήθηκαν εμφανίζουν υψηλή απόδοση με πολύ κοντινές τιμές σε όλους τους δείκτες απόδοσης (μετατροπές, παραγωγές, χρονική σταθερότητα) κάτω από όμοιες συνθήκες λειτουργίας, παρά το γεγονός ότι οι φορείς πάνω στους οποίους έχουν τοποθετηθεί είναι διαφορετικά υλικά, που σε άλλα καταλυτικά συστήματα έχουν επιδείξει σημαντικές επιδράσεις στην εγγενή κινητική των μεταλλικών ενεργών φάσεων που εναποτίθενται σε αυτά, μέσω των γνωστών αλληλεπιδράσεων μετάλλου-φορέα. Για παράδειγμα τόσο το οξείδιο του δημητρίου όσο και του ζιρκονίου (τροποποιημένα ή μη με άλλα πρόσθετα), έχουν δείξει να ενισχύουν την καταλυτική απόδοση των μετάλλων της ομάδας του Pt σε αντιδράσεις που σχετίζονται με την τριοδική καταλυτική χημεία (πχ οξείδωση HCs ή/και αναγωγή NOx), μετά από τροποποιήσεις της πυκνότητας ηλεκτρονιακού φορτίου (δηλ. της ηλεκτρονιακής διαθεσιμότητας, ή της οξειδωτικής κατάστασης) των ενεργών φάσεων που είναι σε επαφή με τους φορείς αυτούς [πχ 5, 6]. Οι γνωστές αυτές αλληλεπιδράσεις μετάλλου-φορέα, που έχουν παρατηρηθεί να υφίστανται έντονες σε φορείς που διαθέτουν υψηλή κινητικότητα O 2- (όπως είναι π.χ. τα τροποποιημένα οξείδια του δημητρίου και ζιρκονίου που χρησιμοποιούνται στην παρούσα έρευνα) και έχουν εξηγηθεί επαρκώς από τον Κ. Βαγενά και τους συνεργάτες του μέσω «αυτογενούς» διάχυσης ιόντων Ο 2- στους κρυσταλλίτες της ενεργούς φάσης [7-1], δεν φαίνεται να είναι αντικείμενο της παρούσας έρευνας. Πράγματι, όπως συνάγεται από συγκριτική εξέταση των Σχημάτων 1 και 2, η καταλυτική απόδοση του Ir και στους τρεις φορείς που αυτό εναποτέθηκε (την Al 2 O 3 με μηδαμινή κινητικότητα Ο 2-, την YSZ με ενδιάμεση και την GDC με υψηλή), είναι σχεδόν πανομοιότυπη σε όλο αυτό το εύρος συνθηκών, ως να μην υπάρχει καμιά άξια λόγου επίδραση του φορέα στην καταλυτική απόδοση. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτό ήταν αναμενόμενο, στον βαθμό που ως γνωστό σε υψηλές θερμοκρασίες τα φαινόμενα προώθησης όπως το NEMCA [11], κατ επέκταση και τα ομοειδή του (που βασίζονται στους ίδιους κανόνες και αρχές) εξασθενούν ή/και εξαφανίζονται [11-12] για λόγους που σχετίζονται με αργά φαινόμενα μεταφοράς μάζας και διάχυσης σε σύγκριση με ταχείς εγγενείς κινητικές ώστε τα πρώτα να είναι πλέον εκείνα που πιθανά ελέγχουν τους συνολικούς ρυθμούς των αντιδράσεων [11-12]. Πράγματι, η ξηρή αναμόρφωση του βιοαερίου ενεργοποιείται σε θερμοκρασίες τυπικά μεγαλύτερες από ~6 ο C (Σχήμα 2), όπου φαινόμενα προώθησης είναι μάλλον περιορισμένα [12]. Ωστόσο, όπως θα δούμε παρακάτω στο καταλυτικό σύστημα που εξετάζουμε (Irκαταλυόμενη αντίδραση CH 4 +CO 2 ) η επίδραση του φορέα γίνεται εξαιρετικά σημαντική σε άλλα θέματα (a) Καταλύτης: 1wt%Ir/Al 2 O 3 T=75 o C Μετατροπή C O2 (X CO2 ) Παραγωγή Η 2 (Υ Η2 ) Παραγωγή CO (Υ CO ) (b) Καταλύτης: 1wt%Ir/YSZ T=75 o C Μετατροπή CO 2 (X CO2 ) Παραγωγή H 2 (Y H2 ) (c) Καταλύτης: 1wt%Ir/GDC T=75 o C Μετατροπή CO 2 (X CO2 ) Παραγωγή Η 2 (Υ Η2 ) % Σχήμα 1: Η καταλυτική συμπεριφορά του Ir ως προς το χρόνο λειτουργίας ανατοποθετημένου σε φορείς με διαφορετική κινητικότητα ιόντων Ο 2- : (α) Φορέας Al 2O 3 με μηδαμινή κινητικότητα Ο 2-, (b) Φορέας YSZ με ενδιάμεση κινητικότητα Ο 2- και (c) φορέας GDC με υψηλή κινητικότητα ιόντων Ο 2-. Συνθήκες: Τροφοδοσία βιοαερίου [CH 4]=35.5%, [CO 2]=64.5%, CO 2/CH 4=1.8/1. F t,in=5cm 3 /min. T=75 o C. Φόρτιση καταλύτη w=1mg.

4 Μετατροπή, παραγωγή,% Οξείδωση με αέρα σε Τ=75 o C Αναγωγή με 2% Η 2 σε Ηe, Τ=75 o C Οξείδωση με αέρα σε Τ=75 o C Αναγωγή με 2% Η 2 σε Ηe, Τ=75 o C Οξείδωση με αέρα σε Τ=75 o C Αναγωγή με 2% Η 2 σε Ηe, Τ=75 o C Οξείδωση με αέρα σε Τ=75 o C Οξείδωση με αέρα σε Τ=75 o C Αναγωγή με 2% Η 2 σε Ηe, Τ=75 o C Οξείδωση με αέρα σε Τ=75 o C Αναγωγή με 2% Η 2 σε Ηe, Τ=75 o C Μετατροπή, παραγωγή, % Μετατροπή, παραγωγή, % 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, (b) Καταλύτης: 1wt%Ir/YSZ 1 (c) Καταλύτης: 1wt%Ir/GDC 1 (a) Καταλύτης: 1wt%Ir/Al2 O 3 8 Μετατροπή CΟ 2 (X CO2 ) Παραγωγή Η 2 (Y H2 ) 8 Μετατροπή CO 2 (X CO2 ) Παραγωγή H 2 (Y H2 ) 8 Μετατροπή CO 2 (X CO2 ) Παραγωγή Η 2 (Y H2 ) Θερμοκρασία, o C Θερμοκρασία, o C Θερμοκρασία, o C Σχήμα 2: Η καταλυτική συμπεριφορά των καταλυτών Ir/Αl 2O 3 (α), Ir/YSZ (β) και Ir/GDC (γ) ως προς τη θερμοκρασία. Συνθήκες: Τροφοδοσία: [CH 4]= 35.5%, [CO 2]=64.5%, CO 2/CH 4=1.8/1. F t,in=5cm 3 /min. Φόρτιση w=1 mg. Στο Σχήμα 3 παρουσιάζουμε τη συμπεριφορά των καταλυτών Ir/Al 2 O 3 (Σχ. 3a), Ir/YSZ (Σχ. 3b) και Ir/GDC (Σχ. 3c) μετά από επιβολή σε αυτούς εξακολουθητικών κύκλων οξείδωσης-αναγωγής με Ο 2 και Η 2 αντίστοιχα. Το πείραμα εξελίσσεται σε όλο του το φάσμα στους 75 ο C. Ξεκινώντας σε όλες τις περιπτώσεις από «φρέσκο» καταλύτη (δηλ. καταλύτη που δεν έχει υποστεί κανένα βήμα οξείδωσης μέχρι εκείνη τη στιγμή) καταγράφουμε την καταλυτική απόδοση του συστήματος σε συνθήκες τροφοδοσίας βιοαερίου σύστασης CO 2 /CH 4 =1.8/1 σε μια ροή F t,in = 5cm 3 /min, και T=75 o C. Κατόπιν υποβάλομε τον καταλύτη σε οξείδωση με ροή 2% κ.ο. Ο 2 σε He για 1 h, ακολουθούμενη από αναγωγή με 2% κ.ο. Η 2 σε Ηe για 3 min. Η διαδικασία αυτή αντιστοιχεί στον πρώτο κύκλο οξείδωσης-αναγωγής. Μετά από αυτό τον κύκλο ελέγχουμε και πάλι την απόδοση του συστήματος εισάγοντας και πάλι ροή βιοαερίου στις ίδιες συνθήκες από τις οποίες ξεκινήσαμε και αφήνουμε τον καταλύτη να έλθει σε κατάσταση σταθερής απόδοσης (όπως φαίνεται από τα σχήματα 3a-c αυτό τυπικά απαιτεί περίπου h). Κατόπιν επαναλαμβάνουμε ένα δεύτερο κύκλο οξείδωσης-αναγωγής πανομοιότυπο με τον πρώτο και στο τέλος του ελέγχουμε και πάλι την απόδοση του συστήματος στις επιλεγμένες συνθήκες. Παρατηρήστε ότι οι καταλύτες Ir/Al 2 O 3 (Σχ. 3a) και Ir/YSZ (Σχ. 3b) παρουσιάζουν μια σημαντική και ανεπίστρεπτη απώλεια απόδοσης μετά από κάθε τέτοιο κύκλο. Από τα επίπεδα μετατροπής μεθανίου της τάξης του 9% καταλήγουν στα επίπεδα του 6% μετά τον πρώτο κύκλο και 3-2% μετά τον δεύτερο κύκλο. Ένας τρίτος κύκλος πρακτικά απενεργοποιεί οριστικά τον καταλύτη (Χ CH4 <1%). Όμοια επίπεδα απενεργοποίησης παρατηρήθηκαν στην περίπτωση που οι εν λόγω κύκλοι ολοκληρώθηκαν απευθείας χωρίς την ενδιάμεση διακοπή για έλεγχο της κατάστασης του συστήματος ή όταν ο χρόνος οξείδωσης των κύκλων έγινε αθροιστικά ως ένας κύκλος (τα πειράματα αυτά δεν δείχνονται). Το σημαντικό είναι ότι ο καταλύτης Ir/GDC (Σχ. 3c) δεν παρουσιάζει την ευαισθησία των δυο προηγούμενων στην κυκλική αυτή διαδικασία. Ανεξαρτήτως από τους κύκλους που θα υποστεί (έχουν γίνει πειράματα μέχρι και 4 εξακολουθητικούς κύκλους) δεν φαίνεται να υποβαθμίζεται η απόδοσή του. Εν ολίγοις υπάρχει μια αλληλεπίδραση του φορέα και της ενεργού φάσης η οποία στην περίπτωση του ζεύγους Ir-(CeO 2 ή τροποποιημένης CeO 2 ) «προστατεύει» το καταλύτη από τη φθορά σε οξειδωτικούς-αναγωγικούς κύκλους, ιδιότητα που δεν εμφανίζουν τα ζεύγη Ir-Al 2 O 3 και Ir-ZrO 2. Περαιτέρω ενδεικτικά (προκαταρκτικού τύπου) πειράματα με μικτούς φορείς όπως Al 2 O 3 -CeO 2, Al 2 O 3 -CeO 2 -La 2 O 3, έδειξαν ότι το συστατικό «κλειδί» αυτής της «προστασίας» της καταλυτικής απόδοσης του Ir έγκειται στο CeO 2, ακόμη και αν αυτό χρησιμοποιηθεί σε περιορισμένα σχετικά ποσοστά (~2%) στους εν λόγω μικτούς φορείς. Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι το οξείδιο του δημητρίου έχει μια ιδιάζουσα ευεργετική επίδραση επί της καταλυτικής συμπεριφοράς του ιριδίου, προστατεύοντάς την από υποβάθμιση σε κύκλους οξείδωσης-αναγωγής στους οποίους συχνά υποβάλλονται καταλυτικά συστήματα που προορίζονται για την αναμόρφωση των υδρογονανθράκων, ως μία τεχνική απομάκρυνσης εναποτιθέμενου άνθρακα και επαν-ενεργοποίησης του καταλύτη (a) Καταλύτης: 1wt%Ir/Al 2 O 3 T=75 o C Μετατροπή CH 4 (X CH4 ) Μετατροπή CO 2 (X CO2 ) Παραγωγή Η 2 (Υ Η2 ) Παραγωγή CΟ (Υ CΟ ) 1 (b) Καταλύτης: 1wt%Ir/YSZ 9 T=75 o C Μετατροπή CΗ 4 (Χ CH4 ) 8 Μετατροπή CO (Χ ) 2 CO2 7 Παραγωγή H 2 (Y H2 ) Αναγωγή με 2% Η 2 σε Ηe, Τ=75 o C (c) Καταλύτης 1wt%Ir/GDC T=75 o C Μετατροπή CH 4 (Χ CΗ4 ) Μετατροπή CO 2 (Χ CO2 ) Παραγωγή Η 2 (Y H2 ) Σχήμα 3: Πειράματα σταθερότητας καταλυτών σε εναλλαγές συνθηκών προ-επεξεργασίας (διαδοχικούς κύκλους οξείδωσης με 2% Ο 2 σε He και αναγωγής με 2% Η 2 σε He στους 75 ο C). Μετά από κάθε κύκλο η απόδοση του καταλύτη ελέγχεται στις συνθήκες: F t,in= 5cm 3 /min, T=75 o C, CO 2/CH 4=1.8/1.

5 H 2 consumption 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. Αντίθετα οι φορείς Al 2 O 3 και ZrO 2 που μελετήθηκαν στην παρούσα εργασία δεν φαίνεται να προσφέρουν αυτήν την, εξέχουσα από πρακτική σκοπιά, σταθερότητα στο εναποτιθέμενο ιρίδιο σε κύκλους οξείδωσης-αναγωγής. Κατόπιν τούτου στην παρούσα έρευνα αναζητήθηκε η αιτία που προκαλεί την αναφερόμενη απενεργοποίηση στους καταλύτες Ir/Al 2 O 3 και Ir/YSZ και όχι σε αυτούς του Ir/GDC. Πειράματα θεμοπρογραμματιζόμενης αναγωγής με Η 2 που συζητιόνται παρακάτω έριξαν φως σε αυτή την συμπεριφορά. (β) Πειράματα θερμο-προγραμματιζόμενης αναγωγής (TPR) με H 2 Η επίδραση της φύσης του φορέα στην αναγωγιμότητα των υποστηριγμένων καταλυτών Ir μελετήθηκε πραγματοποιώντας πειράματα θερμοπρογραμματιζόμενης αναγωγής με Η 2 σε προ-οξειδωμένους καταλύτες Ir/γ- Al 2 O 3, Ir/YSZ και Ir/GDC. Εξετάστηκαν τέσσερις διαφορετικές συνθήκες έψησης του καταλύτη σε περιβάλλον αέρα: (α) 6 ο C για 2 h, (β) 7 ο C για 2 h, (γ) 8 ο C για 2 h και (δ) 8 ο C για 5 h και τα αποτελέσματα που ελήφθησαν παρουσιάζονται στο Σχήμα 4. Ας σημειωθεί ότι μετά την ολοκλήρωση κάθε πειράματος H 2 -TPR ο καταλύτης υφίσταται πύρωση στην επόμενη θερμοκρασία, ακολουθούμενη από θερμοπρογραμματιζόμενη αναγωγή. Αυτό σημαίνει ότι με εξαίρεση το φρέσκο καταλύτη που έχει πυρωθεί στους 6 ο C για 2 h, τα προφίλ TPR έχουν ληφθεί από καταλύτες που έχουν υποβληθεί σε εξακολουθητικούς κύκλους οξείδωσης-αναγωγής. Παρατηρείται ότι για τον προ-οξειδωμένο, στους 6 ο C για 2 h, καταλύτη Ir/γ-Al 2 O 3 (Σχήμα 4A, φάσμα a) το φάσμα TPR αποτελείται από δύο κορυφές κατανάλωσης H 2 : μία χαμηλής θερμοκρασίας, η οποία παρουσιάζει μέγιστο στους 328 o C, και δύο ευρείες κορυφές υψηλής θερμοκρασίας, οι οποίες εμφανίζονται σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες από 4 o C και εξακολουθούν να υπάρχουν έως τους 85 o C, όπου το πείραμα σταματάει. Η κορυφή χαμηλής θερμοκρασίας αποδίδεται σε αναγωγή των ειδών IrO x σύμφωνα με την αντίδραση (3) [13-17], ενώ η κατανάλωση H 2 σε υψηλές θερμοκρασίες οφείλεται σε αλληλεπίδραση των ειδών IrO x με το φορέα Al 2 O 3. IrO x xh 2 Ir xh 2 O (3) Πειράματα Η 2 -TPR που πραγματοποιήθηκαν σε καθαρό φορέα Al 2 O 3 δεν έδειξαν κατανάλωση Η 2 στη θερμοκρασιακή περιοχή 4-85 o C, υποδεικνύοντας ότι οι κορυφές υψηλής θερμοκρασίας του Σχήματος 4Α οφείλονται σε ενώσεις του ιριδίου. Είναι πιθανόν οι κορυφές αυτές να οφείλονται στην αναγωγή ειδών IrO x τα οποία διαχέονται στο πλέγμα του Al 2 O 3, κατά την προ-κατεργασία του καταλύτη, σχηματίζοντας μία φάση μεταξύ του μετάλλου και του φορέα (ενδεχομένως IrAl x O y ). Προηγούμενες μελέτες σε καταλύτες υποστηριγμένους σε Al 2 O 3 επιβεβαίωσαν τον σχηματισμό τέτοιων ειδών, η αναγωγή των οποίων λαμβάνει χώρα σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες από 4 o C, σε συμφωνία με τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης [18-2]. Αύξηση της θερμοκρασίας πύρωσης από τους 6 (Σχήμα 4A, φάσμα a) στους 8 o C (Σχήμα 4A, φάσμα c) οδηγεί σε αύξηση της σχετικής έντασης των κορυφών υψηλής θερμοκρασίας εις βάρος της κορυφής χαμηλής θερμοκρασίας. Η μείωση της κορυφής χαμηλής θερμοκρασίας συνοδεύεται από μία σημαντική μετατόπισή της, προς χαμηλότερες θερμοκρασίες (κατά ~45 o C), φανερώνοντας ότι η αναγωγική συμπεριφορά του Ir επηρεάζεται σημαντικά από τη θερμοκρασία πύρωσης, πιθανόν λόγω αλλαγών στην μορφολογία (πχ μέγεθος) των σωματιδίων του Ir. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κορυφές υψηλής θερμοκρασίας εξαφανίζονται μετά από παρατεταμένη πύρωση του καταλύτη στους 8 o C για 5 h σε περιβάλλον αέρα, σε αντίθεση με την κορυφή χαμηλής θερμοκρασίας η οποία αυξάνεται σημαντικά (Σχήμα 4A, φάσμα d). (A) 1% Ir/Al 2 O 3 (B) 1% Ir/YSZ (C) 1% Ir/GDC 8 o C-5h (d) 8 o C-2h (c) 7 o C-2h (b) 2 ppm 8 o C-5h (d) 8 o C-2h (c) 7 o C-2h (b) 2 ppm 8 o C-5h (d) 8 o C-2h (c) 7 o C-2h (b) 2 ppm Σχήμα 4. Κατανάλωση H 2 κατά τη διάρκεια πειραμάτων θερμοπρογραμματιζόμενης αναγωγής με Η 2 (Η 2-TPR) σε προοξειδωμένους καταλύτες (Α) 1%Ir/γ-Al 2O 3, (Β) 1%Ir/YSZ και (Γ) 1%Ir/GDC. Πειραματικές συνθήκες: m cat=15mg; F= 16 cm 3 /min (1%H 2/He); β= 4 o C/min. 6 o C-2h (a) 6 o C-2h (a) 6 o C-2h (a) Temperature ( o C) Temperature ( o C) Temperature ( o C) Η χημική σύσταση των ειδών IrO x μπορεί να υπολογισθεί από τη στοιχειομετρία της αντίδρασης (3), από το λόγο Ν Η2 /Ν Ir, όπου με Ν Η2 συμβολίζεται ο αριθμός των moles υδρογόνου που καταναλώνονται και με Ν Ir συμβολίζεται ο αριθμός των ατόμων Ir που περιέχονται σε κάθε δείγμα. Για το σκοπό αυτό, η κορυφή χαμηλής θερμοκρασίας διαχωρίστηκε, όπως φαίνεται σχηματικά στις καμπύλες H 2 -TPR του Σχ. 4 και εν συνεχεία υπολογίσθηκε ο παράγοντας Ν Η2 για κάθε δείγμα. Τα αποτελέσματα συνοψίζονται στο Πίνακα 2 μαζί με τις τιμές των λόγων Ν Η2 /Ν Ir που υπολογίσθηκαν, οι οποίοι αντιστοιχούν στις τιμές του x των ειδών IrO x. Παρατηρείται ότι ο λόγος N H2 /N Ir μειώνεται από 1.63 σε ~ με αύξηση της θερμοκρασίας πύρωσης, πιθανόν λόγω ενίσχυσης της διάχυσης των ειδών IrO x στο πλέγμα του Al 2 O 3 οδηγώντας σε μείωση του πληθυσμού των επιφανειακών ειδών IrO x. Ωστόσο, ο λόγος N H2 /N Ir αυξάνεται σε 1.93 (δηλ. κοντά στο θεωρητικό μέγιστο IrO 2 ) μετά από πύρωση του καταλύτη στους 8 o C για 5h, πιθανόν λόγω ευρείας

6 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. συσσωμάτωσης του Ir, η οποία έχει αναφερθεί ότι καταστέλλει την επίδραση του φορέα, δημιουργώντας μεγάλους κρυσταλλίτες Ir που διαχωρίζονται από το Al 2 O 3 [21]. Πίνακας 2. Κατανάλωση Η 2 κατά την αναγωγή των ειδών IrO x και υπολογισμός της χημικής των ειδών IrO x. Οξειδωτική Κορυφή χαμηλής θερμοκρασίας (Αναγωγή των IrO x ) Καταλύτης επεξεργασία καταλύτη πριν το H 2 -TPR Κατανάλωση Η 2 (μmol H 2 /g) Λόγος N H2 /N Ir ( x in IrO x ) 6 o C-2h % Ir/γ-Al 2O 3 7 o C-2h o C-2h o C-5h o C-2h % Ir/YSZ 7 o C-2h o C-2h o C-5h o C-2h % Ir/GDC 7 o C-2h o C-2h o C-5h Τα φάσματα TPR που ελήφθησαν από τους καταλύτες Ir/YSZ (Σχήμα 4Β) και Ir/GDC (Σχήμα 4Γ) χαρακτηρίζονται από μία μόνο κορυφή, χαμηλής θερμοκρασίας, που καταλογίζεται σε αναγωγή των ειδών οξειδίου του ιριδίου, και μία κορυφή σε υψηλότερες θερμοκρασίες, η οποία μπορεί να αποδοθεί σε αναγωγή του φορέα (spillover) [22, 23]. Στη περίπτωση του φορέα YSZ, η κορυφή αυτή είναι ασθενής και εμφανίζεται περίπου στους 66 o C. Στη περίπτωση του φορέα GDC, η κορυφή είναι πιο ισχυρή, πιθανόν λόγω της μεγαλύτερης αγωγισημότητας του CeO 2, εμφανίζεται πάνω από τους 55 o C και δεν προλαβαίνει να ολοκληρωθεί στους 85 o C όπου το πείραμα τερματίζεται. (Οι κορυφές υψηλής θερμοκρασίας δεν παρουσιάζουν καμία μεταβολή με αύξηση της θερμοκρασίας πύρωσης, δεν σχετίζονται σύμφωνα με τη βιβλιογραφία με την φάση ενδιαφέροντος, ήτοι το ιρίδιο, και για αυτό δεν παρουσιάζονται στα Σχήματα 4Β και Γ). Για το καταλύτη Ir/YSZ παρατηρήθηκε ότι αυξάνοντας τη θερμοκρασία πύρωσης από τους 6 στους 8 o C η κορυφή χαμηλής θερμοκρασίας μετατοπίζεται προοδευτικά από τους 25 (Σχήμα 4Β, φάσμα a) στους 27 o C (Σχήμα 4Β, φάσμα c), πιθανόν λόγω αύξησης του μεγέθους των κρυσταλλιτών του Ir [25]. Η μετατόπιση αυτή συνοδεύεται από αύξηση του λόγου N H2 /N Ir από 1.1 σε 1.5, αντίστοιχα. Αυξάνοντας το χρόνο πύρωσης σε 5h στους 8 o C ο λόγος N H2 /N Ir παραμένει σταθερός, ενώ η κορυφή κατανάλωσης Η 2 δεν παρουσιάζει περαιτέρω μετατόπιση (Σχήμα 4Β, φάσμα d). Τα αποτελέσματα φανερώνουν ότι ο βαθμός οξείδωσης του Ir αυξάνεται με αύξηση της θερμοκρασίας πύρωσης πριν εκτελεστούν τα πειράματα TPR. Ωστόσο, το Ir φαίνεται να μην μπορεί να οξειδωθεί πλήρως σε IrO 2, τουλάχιστον όταν διασπείρεται στους φορείς YSZ και Al 2 O 3. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι η πύρωση των καταλυτών αυτών επιτυγχάνει οξείδωση μόνο των επιφανειακών κρυσταλλιτών Ir, με αποτέλεσμα οι πυρωμένοι καταλύτες να εμπεριέχουν μερικώς και ανηγμένα είδη Ir. Η συνύπαρξη Ir and Ir δ+ έχει αναφερθεί σε προηγούμενες μελέτες θερμοπρογραμματιζόμενης αναγωγής σε καταλύτες Ir/SiO 2 [16] και Ir/ZrO 2 [24]. Είναι πιθανό η αύξηση της θερμοκρασίας πύρωσης να οδηγεί σε συσσωμάτωση των κρυσταλλιτών Ir δυσκολεύοντας την εις βάθος οξείδωσή τους, σε συμφωνία με τους Wӧgerbauer et al. [21] οι οποίοι βρήκαν ότι οι μεγάλοι κρυσταλλίτες δεν μπορούν να οξειδωθούν πλήρως ακόμα και στους 97 o C. Αξίζει να σημειωθεί ότι όταν το Ir διασπείρεται στο φορέα GDC, τόσο το μέγιστο (~29 o C) της κορυφής κατανάλωσης Η 2 όσο και ο λόγος N H2 /N Ir παραμένουν πρακτικά ανεπηρέαστα από τις συνθήκες προκατεργασίας του καταλύτη (Σχήμα 4Γ, φάσματα a-d). Το ποσό Η 2 που καταναλώνεται βρέθηκε ελαφρώς υψηλότερο σε σχέση με εκείνο που υπολογίζεται θεωρητικά για την αναγωγή του IrO 2 σε Ir, πιθανόν λόγω της μερικής αναγωγής των ειδών οξειδίου του γαδολινίου και οξειδίου του δημητρίου, σε συμφωνία με προηγούμενες μελέτες [22-25]. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι ο καταλύτης Ir/GDC χαρακτηρίζεται από καλά διεσπαρμένα σωματίδια Ir, τα οποία μπορούν εύκολα να οξειδωθούν ακόμα και στους 6 o C. Όπως αναφέρθηκε, τα προφίλ TPR του Σχήματος 4 ελήφθησαν σε καταλύτες που έχουν υποστεί εξακολουθητικούς κύκλους οξείδωσης-αναγωγής, οι οποίοι ενδεχόμενα να επηρεάζουν τη μορφολογία των σωματιδίων του Ir και κατ επέκταση την αναγωγιμότητά του. Για το λόγο αυτό πραγματοποιήθηκαν πρόσθετα αντίστοιχα πειράματα, ξεκινώντας από φρέσκους καταλύτες, οι οποίοι πριν από κάθε πείραμα είχαν υποστεί μόνο μία πύρωση σε αέρα στην επιθυμητή θερμοκρασία. Βρέθηκε ότι η αναγωγική συμπεριφορά των καταλυτών Ir/YSZ και Ir/GDC είναι πρακτικά παρόμοια με αυτή που επιτεύχθηκε στα πειράματα

7 Μετατροπή, παραγωγή, % V(mV) P(mW/cm 2 ) 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. εξακολουθητικών οξειδοαναγωγικών κύκλων. Ωστόσο, για το καταλύτη Ir/γ-Al 2 O 3 τα αποτελέσματα διαφοροποιούνται σημαντικά. Όλοι οι φρέσκοι καταλύτες παρουσίασαν ταυτόσημες καμπύλες κατανάλωσης Η 2 σε αντίθεση με τα αποτελέσματα του Σχήματος 4Α, στα οποία φαίνεται ότι οι κύκλοι οξείδωσης και αναγωγής επηρεάζουν σημαντικά την αναγωγική συμπεριφορά του καταλύτη Ir/Al 2 O 3. Συνοψίζοντας, οι παρατηρούμενες διαφορές μπορούν να αποδοθούν στο διαφορετικό βαθμό αλληλεπιδράσεων μετάλλου-φορέα, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι αρκετά ισχυρές ώστε να προλαμβάνουν τυχόν μεταβολές στα δομικά χαρακτηριστικά του Ir κατά τη διάρκεια των διαδοχικών κύκλων οξείδωσης-αναγωγής [27]. Συμπερασματικά, ο καταλύτης Ir/GDC σε αντίθεση με τους Ir/Al 2 O 3 και Ir/YSZ παρουσίασε σταθερή και ευχερή αναγωγησιμότητα ανεξαρτήτως από τους κύκλους οξείδωσης-αναγωγής που είχε υποστεί. Εν ολίγοις διατηρεί ένα σταθερό μέγεθος σωματιδίων επαρκώς διεσπαρμένου ιριδίου ως αποτέλεσμα μιας «προστατευτικής» διάθεσης του φορέα στην συσσωμάτωση των κρυσταλλιτών Ir. Οι εν λόγω καταλύτες Ir/GDC παρουσιάζουν μία εξαιρετική, σταθερή χρονικά αλλά και σε οξειδωτικο-αναγωγικούς κύκλους, καταλυτική συμπεριφορά στην αντίδραση της ξηρής αναμόρφωσης του βιοαερίου [27]. Στο Σχήμα 5 παρουσιάζεται η καταλυτική συμπεριφορά ενός δι-μεταλλικού καταλύτη Ir-Ni/YSZ (πλήρη σύσταση στον Πίνακα 1). Παρόμοια συμπεριφορά, σταθερή ως προς τον χρόνο και καλής απόδοσης στην αντίδραση της ξηρής αναμόρφωσης του βιοαερίου παρουσίασε και ο Ir-Ni/GDC (τα αποτελέσματα δεν δείχνονται) [28]. Και οι δυο καταλύτες ήταν αν-ευαίσθητοι σε κύκλους οξείδωσης-αναγωγής, λογικά εκ του γεγονότος ότι ακόμα και εάν το Ir υφίσταται καταστρεπτικές για την απόδοσή του συσσωματώσεις κρυσταλλιτών, παραμένει η φάση του Ni που είναι τόσο σε έκταση όσο και σε ενεργότητα επαρκής για να επιδεικνύει καλή καταλυτική συμπεριφορά. Το Ir εάν παραμείνει σε εκτεταμένη διασπορά πάνω στον καταλύτη ενδεχομένως να εξυπηρετεί στην αποτρεπτικότητα εναπόθεσης άνθρακα πάνω στον καταλύτη του Ni ο οποίος ως γνωστό έχει σημαντικά προβλήματα επ αυτού. Το θέμα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω. Στην παρούσα φάση της έρευνάς κατασκευάσθηκε κυψελίδα καυσίμου απευθείας τροφοδότησης βιοαερίου με ηλεκτρόδιο ανόδου τον καταλύτη Ir-Ni/YSZ πάνω σε στερεό ηλεκτρολύτη GDC [28]. Η λειτουργία της δοκιμάστηκε σε διάφορες τροφοδοσίες βιοαερίου. Τα αποτελέσματα δείχνονται στο Σχήμα 6. Η περίπτωση βιοαερίου φτωχού σε μεθάνιο παρουσίασε την βέλτιστη απόδοση ηλεκτρικής ισχύος (έως και 65 mw/cm 2 ), ακολουθούμενη από την πλούσια σε CH 4 σύσταση βιοαερίου (μέγιστη P~48 mw/cm 2 ) και τέλος από την ισομοριακή σύσταση βιοαερίου (μέγιστη P~ 45 mw/cm 2 ) (Σχήμα 6) Καταλύτης: Ir-Ni/YSZ Τ=75 ο C Μετατροπή CH 4 (X CH4 ) Μετατροπή CO 2 (X CO2 ) Παραγωγή H 2 (Y H2 ) Παραγωγή CO (Y CO ) Χρόνος, h 8 CO 2 /CH 4 =1.8/1 7 CO 2 /CH 4 =1/1 CO 6 2 /CH 4 =1/ I(mA/cm 2 ) Σχήμα 5. Η καταλυτική συμπεριφορά του καταλύτη Ir-Ni/YSZ ως προς το χρόνο λειτουργίας. Συνθήκες: Τροφοδοσία βιοαερίου [CH 4]=4%, [CO 2]=6%, CO 2/CH 4=1.5/1. F t,in=5cm 3 /min. T=75 o C. Φόρτιση w=1mg. Σχήμα 6. Η συμπεριφορά κυψέλης καυσίμου εσωτερικής αναμόρφωσης βιοαερίου του τύπου Ir- Ni/YSZ//GDC//LSM, σε τρεις συστάσεις βιοαερίου: CO 2/CH 4=1.8/1 ( ), CO 2/CH 4=1/1 ( ), CO 2/CH 4=1/1.45 ( ). T=75 o C. F t=5cm 3 /min [28]. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η μελέτη της χρήσης διαφορετικών φορέων (Al 2 O 3, YSZ και GDC) σε καταλύτες με βάση το Ir έδειξε ότι για την αντίδραση της ξηρής αναμόρφωσης του βιοαερίου (CH 4 +CO 2 ) δεν υφίστανται φαινόμενα προώθησης της ενεργότητας του καταλυτικού αυτού συστήματος τύπου αλληλεπίδρασης μετάλλου-φορέα, πιθανά λόγω της υψηλής θερμοκρασίας που εξελίσσεται η εν λόγω αντίδραση. Βρέθηκε όμως, ότι ο φορέας αλληλεπιδρά σημαντικά με το μέταλλο καθορίζοντας την αναγωγισημότητά του, την διασπορά του, αλλά και τη σταθερότητά του σε επιβολή κύκλων οξείδωσης-αναγωγής. Συγκεκριμένα ο φορέας που εμπεριέχει CeO 2 βρέθηκε να οδηγεί σε καταλύτες ιριδίου με σταθερή, ομοιόμορφη δομή κρυσταλλιτών, που εμφανίζουν ιδιαίτερα σταθερή συμπεριφορά σε κύκλους οξείδωσης-αναγωγής, ενώ αντίθετα οι φορείς Αl 2 O 3 και ΖrO 2 δεν έχουν αυτή την ευεργετική επίδραση. Το αποτέλεσμα αυτό είναι υψηλής πρακτικής αξίας, καθόσον στην βιομηχανική πρακτική

8 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. των διεργασιών αναμόρφωσης υδρογονανθράκων συχνά επιβάλλονται τέτοιοι κύκλοι στα χρησιμοποιούμενα καταλυτικά συστήματα (για απομάκρυνση εναποτιθέμενου άνθρακα-αναγέννηση καταλύτη), οπότε και απαιτείται να παρουσιάζουν υψηλή σταθερότητα ως προς τούτο. Επιπρόσθετα μελετήθηκαν και υποστηριγμένοι διμεταλλικοί καταλύτες Ir-Ni, οι οποίοι είναι ισοδύναμα ενεργοί με αυτούς τους μονομεταλλικούς του Ir. Κατασκευάστηκε τέλος κυψελίδα καυσίμου με άνοδο τον δι-μεταλλικό καταλύτη Ir-Ni/YSZ η οποία λειτούργησε με απευθείας τροφοδοσία βιοαερίου («εσωτερική ξηρή αναμόρφωση βιοαερίου») και επέδειξε υψηλές (έως και 65 mw/cm 2 ) αποδόσεις ηλεκτρικής ισχύος σε όλες τις συστάσεις βιοαερίου που λειτούργησε. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ: Το Ερευνητικό Έργο χρηματοδοτείται εν μέρει από την ΕΥΔΕ-ΕΤΑΚ (Εθνικοί Πόροι) και την Ε.Ε. (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης) μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα» του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ ) Δράση Εθνικής Εμβέλειας «Ενίσχυση Νέων και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων» (Κωδ. Έργου 3NEW_B_212) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1]. Van Herle J., Membrez Y. and Bucheli O., J. Power Sources 127:3 (24). [2]. Yentekakis I.V., Papadam T. and Goula G., Solid State Ionics 179:1521 (28). [3]. Verykios X., Chem. Ind. 56:238 (22). [4]. Ashcroft A.T., Cheetham A.K., Green M.L.H. and Vernon P.D.F., Nature, 352:225 (1991). [5]. C. Pliangos, I.V. Yentekakis, V.G. Papadakis, C.G. Vayenas and X.E. Verykios, Appl. Catal. B, 14:161 (1997). [6]. Matsuka V., Konsolakis M., Lambert R.M. and Yentekakis I.V., Appl. Catal. B, 84:715 (28). [7]. Vayenas C.G., J. Solid State Electrochemistry,15:1425 (211). [8]. Nikole J. Tsiplakides D. Pliangos C. Verykios X.E. Comninellis Ch., and Vayenas C.G., J. Catal., 24: 23 (21) [9]. Vayenas C.G., Brosda S. Pliangos C., J. Catal. 216:487 (23). [1]. Vernoux P., Lizarraga L., Tsampas M.N., Sapountzi F.M., De Lucas-Consuegra A., Valverde J.-L., Souentie S., Vayenas C.G., Tsiplakides D., Balomenou S., and Baranova E.A., Chemical Reviews 113:8192 (213). [11]. Vayenas C.G., Bebelis, Yentekakis I.V. and Linzt H.-G., Catal. Today, 11:33 (1992). [12]. Tsiakaras P. and Vayenas, C.G., J. Catal. 14:53 (1993); 144:333 (1993). [13] Carnevillier C., Epron F., Marecot P., Applied Catalysis A: General 275: 25 (24). [14] Vicerich M.A., Benitez V.M., Especel C., Epron F., Pieck C.L., Applied Catalysis A: General 453:167 (213). [15] Vicerich M.A., Oportus M., Benitez V.M., Reyes P., Pieck C.L., Applied Catalysis A: General 48:42 (214). [16] Hong X., Li B., Wang Y., Lu J., Hu G., Luo M., Applied Surface Science 27:388 (213). [17] Wögerbauer C., Maciejewski M., Baiker A., Applied Catalysis B: Environmental 34:11 (21). [18] Hwang C.-P., Yeh C.-T., Journal of Molecular Catalysis A: Chemical 112:295 (1996). [19] Zhao B., Ran R., Cao Y., Wu X., Weng D., Fan J., Wu X., Applied Surface Science 38:23 (214). [2] Andonova S., Ávila C.N., Arishtirova K., Bueno J.M.C., Damyanova S., Applied Catalysis B: Environmental 15:346 (211). [21] Wögerbauer C., Maciejewski M., Baiker A., Göbel U., Journal of Catalysis 21:113 (21). [22] Zhang B., Cai W., Li Y., Xu Y., Shen W., International Journal of Hydrogen Energy 33:4377 (28). [23] Durgasri D.N., Vinodkumar T., Lin F., Alxneit I., Reddy B.M., Applied Surface Science 314:592 (214). [24] Campos C., Torres C., Oportus M., Peña M.A., Fierro J.L.G., Reyes P., Catalysis Today 213:93 (213). [25] Hou T., Lei Y., Zhang S., Zhang J., Cai W., Journal of Rare Earths 33:42 (215). [26] Ilieva L., Pantaleo G., Ivanov I., Nedyalkova R., Venezia A.M., Andreeva D., Catalysis Today 139:168 (28). [27] Yentekakis I.V., Goula G., Panagiotopoulou P., Matzavinos D., Katsoni A. Diamantopoulos E., Delimitis A., Topics in Catalysis, submitted, 215. [28] Κατσώνη Αθανασία, PhD, Πολυτεχνείο Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος, 215.

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα.

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα. 9 ο ΠΕΣΧΜ: Η Συμβολή της Χημικής Μηχανικής στην Αειφόρο Ανάπτυξη ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Α. Γκούσεβ 1, Α. Κατσαούνης 1 και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ: ΥΔΡΟΓΟΝΟΛΥΣΗ ΠΡΟΣ 1,2-ΠΡΟΠΑΝΟΔΙΟΛΗ

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ: ΥΔΡΟΓΟΝΟΛΥΣΗ ΠΡΟΣ 1,2-ΠΡΟΠΑΝΟΔΙΟΛΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ: ΥΔΡΟΓΟΝΟΛΥΣΗ ΠΡΟΣ 1,2-ΠΡΟΠΑΝΟΔΙΟΛΗ Ε.Σ. Βασιλειάδου, Α.Α. Λεμονίδου Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, 6 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ C 2 ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΑΙ H 2 ΑΠΟ CH 4 ΚΑΙ H 2 O ΣΕ ΚΥΨΕΛΗ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ C 2 ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΑΙ H 2 ΑΠΟ CH 4 ΚΑΙ H 2 O ΣΕ ΚΥΨΕΛΗ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ C 2 ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΑΙ H 2 ΑΠΟ CH 4 ΚΑΙ H 2 O ΣΕ ΚΥΨΕΛΗ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ Β. Κυριάκου, I. Γκαραγκούνης, M. Στουκίδης Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης & Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΟΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΤΥΠΟΥ SOFC. Ι. Πετρακοπούλου, Δ. Τσιπλακίδης

ΤΡΙΟΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΤΥΠΟΥ SOFC. Ι. Πετρακοπούλου, Δ. Τσιπλακίδης ΤΡΙΟΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΤΥΠΟΥ SOFC Ι. Πετρακοπούλου, Δ. Τσιπλακίδης Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών και Ενεργειακών Πόρων/ΕΚΕΤΑ & Τμήμα Χημείας/Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΝiO ΩΣ ΦΟΡΕΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΝiO ΩΣ ΦΟΡΕΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ 10 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 2015. ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΝiO ΩΣ ΦΟΡΕΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΑΓΩΓΟΥ ΙΟΝΤΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ YSZ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΑΓΩΓΟΥ ΙΟΝΤΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ YSZ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΑΓΩΓΟΥ ΙΟΝΤΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ YSZ Κ. Αθανασίου α,β, Γ. Μαρνέλλος β,γ, Ε. Αντωνάκου β, Ε. Πατσιατζή α,α. Μπούσης α, Ν. Κυρατζής

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία

Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία Δρ Κυριάκος Παπαδόπουλος Ερευνητής Α Ινστιτούτο Φυσικοχημείας ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Κινητική, ηλεκτροκινητική συμπεριφορά και ηλεκτροδιακά φαινόμενα καινοτόμων ηλεκτροκαταλυτών σε κυψελίδες καυσίμου για αντιδράσεις που σχετίζονται με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ε. Σαματίδου, Α. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Χ. Γεωργολιός Αριστοτέλειο Παν. Θεσ/νίκης, Τμήμα Χημείας, 54006 Θεσ/νίκη, Τηλ.: 2310-997884. e-mail: apm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ (SOFC) ΑΜΕΣΗΣ ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑΣ ΑΤΜΩΝ ΒΙΟΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΑΕΡΙΩΝ ΠΥΡΟΛΥΣΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ (SOFC) ΑΜΕΣΗΣ ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑΣ ΑΤΜΩΝ ΒΙΟΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΑΕΡΙΩΝ ΠΥΡΟΛΥΣΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ 7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 3-5 ΙΟΥΝΙΟΥ, 29. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ (SOF) ΑΜΕΣΗΣ ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑΣ ΑΤΜΩΝ ΒΙΟΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΑΕΡΙΩΝ ΠΥΡΟΛΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΓΟΥΛΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΓΟΥΛΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΓΟΥΛΑ Προσωπικά Στοιχεία Ονοματεπώνυμο : ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΓΟΥΛΑ Ημερ/νία Γέννησης : 18 Φεβρουαρίου 1979 Οικογενειακή Κατάσταση : Άγαμη Διεύθυνση Κατοικίας : Οδός Φοινικούντας,

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ «ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΧΗΜΙΚΗ ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΟΥ Η2

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ «ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΧΗΜΙΚΗ ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΟΥ Η2 ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ «ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΧΗΜΙΚΗ ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΟΥ Η2 Παρασκευή Νέσση 1, Γιώργος Κόγιας 2, Βασίλης Ζασπάλης 1,2, Λώρη Ναλμπαντιάν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Β. Στεργιόπουλος και Π. Τσιακάρας ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2007 Το Ενεργειακό Πρόβλημα Τα 10 Σημαντικότερα Παγκόσμια Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 5. ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Σπαθής Ά.,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Εργαστήριο 5 ο Αριθμός Οκτανίου (RON MON) Αέρια Χρωματογραφία (Άσκηση 18) Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Κτύπημα του Κινητήρα (Knock) Από το 1912 που

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής

ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Ο καταλύτης είναι ουσία που σε ελάχιστη ποσότητα, επηρεάζει την ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ (MgO) ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΩΣ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ

ΧΡΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ (MgO) ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΩΣ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΧΡΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ (MgO) ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΩΣ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Σ. Στεφανίδης 1,2, Κ. Καλογιάννης 1, Ε. Ηλιοπούλου 1, Χ. Γιαννουλάκης 3, Θ. Ζαµπετάκης 3, Κ. Τριανταφυλλίδης 1,4, Α.Λάππας

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Ιόντα με υψηλές ενέργειες (συνήθως Ar +, O ή Cs + ) βομβαρδίζουν την επιφάνεια του δείγματος sputtering ουδετέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Nανοσωλήνες άνθρακα. Ηλεκτρονική δομή ηλεκτρικές ιδιότητες. Εφαρμογές στα ηλεκτρονικά

Nανοσωλήνες άνθρακα. Ηλεκτρονική δομή ηλεκτρικές ιδιότητες. Εφαρμογές στα ηλεκτρονικά Nανοσωλήνες άνθρακα Ηλεκτρονική δομή ηλεκτρικές ιδιότητες Εφαρμογές στα ηλεκτρονικά Νανοσωλήνες άνθρακα ιστορική αναδρομή Από το γραφίτη στους Νανοσωλήνες άνθρακα Στο γραφίτη τα άτομα C συνδέονται ισχυρά

Διαβάστε περισσότερα

1. Συνδυασμένη επεξεργασία υγρών αποβλήτων και παραγωγή ενέργειας μέσω περιβαλλοντικά φιλικών διεργασιών.

1. Συνδυασμένη επεξεργασία υγρών αποβλήτων και παραγωγή ενέργειας μέσω περιβαλλοντικά φιλικών διεργασιών. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ GR 73100, ΧΑΝΙΑ Ιωάννης Β. Γεντεκάκης Καθηγητής, Πρόεδρος Γενικού Tμήματος Δ/ντής Εργαστηρίου Φυσικοχημείας και Χημικών Διεργασιών Τel.: (28210) - 37752 (Γραφείο) / 6977437999

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Θεσσαλονίκη 2015 ΑΛΚΥΝΙΑ: C ν H 2ν-2 Ο τριπλός δεσμός άνθρακα άνθρακα Τριπλός δεσμός αλκυνίου ΑΛΚΥΝΙΑ Μόρια πρότυπα για «μοριακούς διακόπτες» Μικροσκοπία σάρωσης σήραγγας (Scanning

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26500 Πάτρα Ινστιτούτο Επιστημών Χημικής Μηχανικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ Ίσως η τεχνική με τη μεγαλύτερη ποικιλία εφαρμογών και την εντυπωσιακότερη ανάπτυξη την τελευταία δεκαετία. Η τεχνική MS παρέχει πληροφορίες σχετικά με: Τη στοιχειακή σύσταση του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΣΗΜΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΣΗΜΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΑΠΟ ΣΗΜΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ» ΕΙΣΗΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 6 ο Καταλυτική Πυρόλυση Θερμική Πυρόλυση Ιξωδόλυση Εξανθράκωση Γλύκανση Παραγωγή Υδρογόνου Ανάμιξη Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καταλυτική Πυρόλυση

Διαβάστε περισσότερα

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων 2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων Αργό πετρέλαιο Νάφθα Νάφθα (σζ (σζ 95-150 95-150 C) C) C 5 -C 12 Κηροζίνη Κηροζίνη (σζ (σζ σζ: σζ: :: 150-230 150-230 C) C) C 12 -C 15 Ελαφριά Ελαφριά βενζίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Λίµνη Πλαστήρα, Καρδίτσα, Απρίλιος 26 27, 2007

ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Λίµνη Πλαστήρα, Καρδίτσα, Απρίλιος 26 27, 2007 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ (ΙΤΕΣΚ) 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εναλλακτικών Καυσίµων και Βιοκαυσίµων ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας Σύνθεση & Ανάπτυξης Βιομηχανικών Διεργασιών & Συστημάτων Εργαστήριο Καυσίμων & Λιπαντικών Εργαστηριακή Άσκηση Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ Αλίκη Κόκκα και Ευάγγελος Διαμαντόπουλος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης PhoReSe: Ανάκτηση Φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ν. Κεφαλά, Α. Βασιλάκης, Λ. Ζουμπουλάκης Εργαστηριακή Μονάδα Προηγμένων και Συνθέτων Υλικών, Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα

Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα Β. Ανδρέου, Ζ. Αλεξανδράκης, Γ. Δημόπουλος, Γ.Κατσαρός,

Διαβάστε περισσότερα

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ Ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; σελ. 137 ( μονάδες 6 ΤΕΕ 2003 ) ( μονάδες 13 ΕΠΑΛ 2010 ) 1. το σύστημα ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΜΕΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Ενεργειακές και Περιβαλλοντικές Χημικές Τεχνολογίες

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΜΕΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Ενεργειακές και Περιβαλλοντικές Χημικές Τεχνολογίες ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΜΕΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Ενεργειακές και Περιβαλλοντικές Χημικές Τεχνολογίες Διπλωματική εργασία με τίτλο: «Ανοδικοί καταλύτες για κυψελίδες καυσίμου

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Δημήτριος Τσιπλακίδης Σύγκριση ηλεκτροχημικών αντιδράσεων και χημικών οξειδώσεων αναγωγών Ενεργοποίηση θερμικής φύσης Συγκρούσεις αντιδρώντων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 5-1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Έννοιες που θα γνωρίσετε: Δομή και δυναμικό ηλεκτρικής διπλής στιβάδας, πολώσιμη και μη πολώσιμη μεσεπιφάνεια, κανονικό και

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΑΛΙΕΡΕΣ Διέλευσης Καλωδίων. Τεχνικές Οδηγίες & Προδιαγραφές

ΣΚΑΛΙΕΡΕΣ Διέλευσης Καλωδίων. Τεχνικές Οδηγίες & Προδιαγραφές ΣΚΑΛΙΕΡΕΣ Διέλευσης Καλωδίων Τεχνικές Οδηγίες & Προδιαγραφές Κατάλογος Προϊόντων / Σκοπός και Δομή Ο κύριος στόχος της εταιρίας είναι η κατασκευή ποιοτικών προ όντων με: πρακτικό σχεδιασμό αυξημένη αντοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΜΕΛΕΤΗΤΗΣ

ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΜΕΛΕΤΗΤΗΣ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΜΕΛΕΤΗΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ 1. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΑΓΕΙΡΕΙΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ - ΣΙ ΕΡΩΤΗΡΙΑ 2. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΙΕΣΗ >25 mbar 3. ΠΥΡΑΣΦΑΛΕΙΑ ΜΑΓΕΙΡΕΙΑ ΚΕΦ. 13 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Αναλυτική υποδομή χαρακτηρισμού αερολύματος για ερευνητικό έργο και παροχή υπηρεσιών

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Αναλυτική υποδομή χαρακτηρισμού αερολύματος για ερευνητικό έργο και παροχή υπηρεσιών Αναλυτική υποδομή χαρακτηρισμού αερολύματος για ερευνητικό έργο και παροχή υπηρεσιών Δειγματολήπτες Αιωρούμενων Σωματιδίων με φίλτρο High Volume Impactor Κρουστικός διαχωριστής που συλλέγει σωματίδια διαμέτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΣΥ.ΔΙ.ΑΠ. Συστήματα Διαχείρισης Απορριμμάτων Αθανάσιος Βλάχος ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ Συντάκτης : Σεραφειμίδης Χρυσόστομος 1. ΧΡΗΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ Το πρόβλημα της

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις σχετικά µε την δηµιουργία κενού

Περιβαλλοντικές απόψεις σχετικά µε την δηµιουργία κενού Περιβαλλοντικές απόψεις σχετικά µε την δηµιουργία κενού Περίληψη Πολλά στάδια εργασίας σε ένα εργαστήριο απαιτούν τη χρήση κενού. Για τη δηµιουργία κενού αφ ενός µπορεί να χρησιµοποιηθεί µια υδραεραντλία

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. ε ποιο από τα υδατικά δ/τα : Δ1 - MgI 2 1 M, Δ2 С 6 H 12 O 6 1 M, Δ3 С 12 H 22 O 11 1 M, Δ4 - ΗI 1 M,που βρίσκονται σε επαφή με καθαρό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Παραγωγή, ιαχείριση και Επεξεργασία της Βιοµάζας για την Παραγωγή Βιοκαυσίµων Συµβουλές Μελέτες Εφαρµογές Κατασκευές Αυγεροπούλου 1 173 42 Άγ. ηµήτριος Αττική Τηλ.: 210 9915300, 210 9939100 Fax: 210 9960150

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 16 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

1. Από ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; 137

1. Από ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; 137 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο 1. Από ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; 137 1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ

Διαβάστε περισσότερα

αστικά στερεά απορρίµµατα

αστικά στερεά απορρίµµατα υνατότητες ενεργειακής αξιοποίησης βιοαερίου από αστικά στερεά απορρίµµατα Εφαρµογή στον ΧΥΤΑ Ταγαράδων Χριστόδουλος Χατζηδηµούλας, ιευθυντής Λειτουργίας & Συντήρησης Το πρόβληµα των Αστικών Στερεών Απορριµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ Πρακτικά 2 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Χηµικής Μηχανικής, σελ.325 (1999) ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ Ε.. Παπαϊωάννου,.Θ. Ζάρβαλης και Α.Γ. Κωνσταντόπουλος Ίδρυµα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΑΒΡΑΑΜ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ-ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΘ Εργαστήριο Μετάδοσης Θερμότητας & Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ Μαρία Γιαννακούρου ΤΕΙ Αθηνών, Σχολή Τεχνολογίας Τροφίμων και Διατροφής, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Νικόλαος Γ. Στοφόρος Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα