ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ"

Transcript

1 ιάλεξη στην Ακαδηµία Αθηνών στις 4 Μαΐου 2010 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1. Η ενέργεια ως βασικό στοιχείο του φυσικού κόσµου Στην αρχή του κόσµου όλα ήσαν ενέργεια, «άπειρη» ενέργεια. Αν και δεν γνωρίζουµε επιστηµονικά από που προήλθε αυτή η αρχική ενέργεια, σύµφωνα µε τη θεωρία της κοσµικής έκρηξης, τεράστιες ποσότητές της µετατράπηκαν σε ύλη και αντιύλη. Γέµισε, στιγµιαία, ο άµορφος κοσµικός χώρος από µυριάδες σωµατίδια και άρχισε, έκτοτε, ο αέναος χορός των ακατάπαυστων µετατροπών της ενέργειας, των αλληλεπιδράσεων της ύλης και της ενέργειας, της υλοποίησης της ενέργειας και της εξαΰλωσης της ύλης. 1 Τι είναι η ενέργεια; Ο Richard Feynman, ένας από τους διασηµότερους φυσικούς του 20 ου αιώνα, απάντησε ως εξής: «Είναι ουσιώδες να αναγνωρίσουµε ότι στη Φυσική, σήµερα, δεν γνωρίζουµε τι είναι η ενέργεια». 2 Και όµως, η ενέργεια είναι µία από τις πλέον σηµαντικές έννοιες της φυσικής επιστήµης. Γνωρίζουµε, για παράδειγµα, ότι η ύλη είναι ενέργεια εν ηρεµία. Γνωρίζουµε, ακόµη, ότι στη Φύση η ενέργεια συνδέεται µε τη µάζα και την κίνηση ενός σώµατος, καθώς και µε τις θεµελιώδεις δυνάµεις της Φύσης (µε τα πεδία της βαρύτητας, του ηλεκτρισµού, του µαγνητισµού, του πυρήνα). Γνωρίζουµε, επί πλέον, ότι η ενέργεια εκδηλώνεται µε διάφορες µορφές ως κινητική ενέργεια, ως δυναµική ενέργεια, ως θερµική ενέργεια, ως χηµική ενέργεια, ως ηλεκτρική ενέργεια, ως ηλεκτροµαγνητική ενέργεια, ως πυρηνική ενέργεια, κοκ. Μάλιστα, τις µορφές αυτές της ενέργειας τις µελετάµε, καθώς και τους µηχανισµούς της µετατροπής της ενέργειας από τη µία µορφή στην άλλη και τη µεταφορά της ενέργειας από ένα µέρος σε άλλο. 1

2 Στον Πίνακα 1 δίνονται παραδείγµατα µετασχηµατισµών (µετατροπών) της ενέργειας. Πίνακας 1: Παραδείγµατα µετασχηµατισµών της ενέργειας.* Από: Από: Από: Από: Από: Από: Ηλεκτρο- µαγνητική Χηµική Πυρηνική Θερµική Κινητική Ηλεκτρική Σε: Σε: Σε: Σε: Σε: Σε: Χηµική (φωτοσύνθεση) Ηλεκτρο- µαγνητική (χηµικήφωταύγεια) Ηλεκτρο- µαγνητική (πυρηνική βόµβα) Ηλεκτρο- µαγνητική (θερµική ακτινοβολία) Ηλεκτρο- µαγνητική (επιταχυνόµενα φορτία,ακτινοβολία σύγχροτρου) Ηλεκτρο- µαγνητική (ακτινοβολία, LED ** ) Θερµική (απορρόφηση ηλιακής ακτινοβολίας) Θερµική (καύση) Θερµική (πυρηνική σχάση/τήξη) Χηµική (εξάτµιση) Θερµική (τριβή) Θερµική (ωµική θέρµανση) Ηλεκτρική (φωτοβολταϊκά) Ηλεκτρική (κυψέλες καυσίµων, µπαταρίες) Ηλεκτρική (πυρηνικές µπαταρίες, ακτινοβολία β) Κινητική (εσωτερική καύση) Ηλεκτρική (παραγωγή ηλεκτρισµού) Κινητική (ηλεκτρικοί κινητήρες) * Βλέπε, επίσης, παραποµπές 3 και 4. ** LED = Light-Emitting Diodes. Σε όλες τις µετατροπές της ενέργειας, η συνολική ποσότητα της ενέργειας παραµένει σταθερή. Για την κάθε µετατροπή της ενέργειας, όµως, απαιτείται ενέργεια. Για να πάρει κανείς µια ορισµένη µορφή ενέργειας από ένα σύστηµα πρέπει να δαπανήσει συνολικά, τουλάχιστον, ίση ποσότητα ενέργειας µε αυτή που παίρνει. Πληρώνει κανείς για την ορισµένη µορφή ενέργειας που παίρνει από ένα σύστηµα, µε άλλη µορφή ενέργειας. Για τις µετατροπές της ενέργειας επινοούνται και χρησιµοποιούνται ειδικές µηχανές και µηχανικά συστήµατα, όπως, λόγου χάρη, τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής που καίνε κάρβουνο και µετατρέπουν τη χηµική ενέργεια που είναι αποθηκευµένη στο κάρβουνο σε ηλεκτρισµό. Τα µηχανικά συστήµατα µετατροπής της ενέργειας είναι ουσιώδες µέρος των εν γένει ενεργειακών συστηµάτων και συνδέουν τις πηγές της ενέργειας µε τις χρήσεις της ενέργειας. Το τελικό 2

3 κατάλοιπο όλων των µετασχηµατισµών της ενέργειας είναι η απορριπτόµενη ενέργεια υπό µορφή θερµότητας. Όλα τα φαινόµενα παραγωγής έργου έχουν ένα κοινό παράγοντα: την ενέργεια. Γι αυτόν το λόγο, συνηθίζεται να ορίζεται η ενέργεια ενός συστήµατος απλά ως η ικανότητά του να παράγει έργο. Για το σκοπό της παρούσης διάλεξης, τρία µεγέθη της ενέργειας είναι ουσιώδη (Πίνακας 2): η ποσότητα της ενέργειας, η ισχύς της ενέργειας και η πυκνότητα της ενέργειας. Πίνακας 2: Μεγέθη και µονάδες της ενέργειας. Μέγεθος Μονάδα Ποσότητα Ενέργειας (στατική ποσότητα) Ισχύς ενέργειας (παραγόµενη ενέργεια ανά µονάδα χρόνου) Πυκνότητα ενέργειας (ποσότητα ενέργειας ανά µονάδα µάζας µιας πηγής ενέργειας)* Joule Watt (Joules/second) Joule/g * Μέγεθος κρίσιµης σηµασίας στην αξιολόγηση καυσίµων. Όλες οι γνωστές µορφές της ενέργειας είναι αναγκαίες για τη ζωή. Χρειαζόµαστε ενέργεια για το κάθε τι που κάνουµε και η κάθε µας δραστηριότητα συνδέεται µε κάποια µεταφορά ή µετατροπή της ενέργειας. Η κατανόηση της φυσικής θεµελίωσης και της εξέλιξης της ζωής ιδιαίτερα προϋποθέτει κατανόηση των µετασχηµατισµών και της µεταφοράς της ενέργειας στα βιολογικά συστήµατα. Πέρασαν, όµως, χιλιετηρίδες προτού ανακαλύψει και αναγνωρίσει ο άνθρωπος αυτήν τη θεµελιώδη σχέση της ζωής µε την ενέργεια. 2. Η ενέργεια ως βασικό στοιχείο του πολιτισµού Η ενέργεια είναι, επίσης, βασικό στοιχείο του πολιτισµού. H πολιτιστική εξέλιξη του ανθρώπου παραλληλίζεται µε εκείνη της κυριαρχίας του επί των πηγών ενέργειας. Η εξέλιξη της κοινωνίας, τα αγαθά και οι υπηρεσίες που παρέχονται στους πολίτες µιας κοινωνίας, το βιοτικό επίπεδο και η ποιότητα της ζωής ενός λαού, εξαρτήθηκαν και εξαρτώνται στενά από τη χρήση συνεχώς µεγαλύτερων ποσοτήτων και περισσότερο συγκεντρωµένων µορφών ενέργειας. 3

4 Η εξάρτηση του ανθρώπου από τις εξωτερικές πηγές ενέργειας άρχισε από τότε που έθεσε υπό τον έλεγχό του τη φωτιά και έκανε χρήση της φωτιάς. Η ανάγκη του για ξύλο ως καύσιµο αυξήθηκε κυρίως όταν έµαθε να επεξεργάζεται τα µέταλλα. Έτσι, ενώ ο άνθρωπος για χιλιετηρίδες έκανε χρήση του ανθρώπου, του ζώου, του νερού και του αέρα ως πηγών ενέργειας, σταδιακά, η χρήση του ξύλου ως καυσίµου κατέστη καθοριστική και ευθύνεται για την καταστροφή µεγάλων δασικών εκτάσεων. Στην προ-βιοµηχανική Ευρώπη, το δάσος έπαιξε το ρόλο που έπαιξαν αργότερα το κάρβουνο και το πετρέλαιο. Τα ορυκτά καύσιµα, αν και ήταν γνωστά στον άνθρωπο πριν από χρόνια (λ.χ., στην Κίνα χρησιµοποιούσαν κάρβουνο για θέρµανση και φυσικό αέριο για φωτισµό πριν από το π.χ.), 3,5 δεν κατέστησαν κύρια πηγή ενέργειας για τον άνθρωπο παρά γύρω στα µέσα του 18 ου αιώνα. Η ανακάλυψη της ατµοµηχανής το 1765, σηµατοδότησε την αρχή του βιοµηχανικού πολιτισµού και την κρίσιµη στροφή του ανθρώπου στην τεχνολογία της ενέργειας και την ανεύρεση και τελειοποίηση νέων µηχανισµών και µηχανών µετατροπής της ενέργειας (λ.χ., ηλεκτρικές συσκευές, µηχανές εσωτερικής καύσης, κ.λπ.), µε αποτέλεσµα την ολοκληρωτική αλλαγή στις σχέσεις του ανθρώπου µε την ενέργεια. Η ανακάλυψη της ατµοµηχανής, σηµατοδότησε και τη στροφή, διαδοχικά, από τη χρήση του ξύλου ως καυσίµου, στη χρήση πηγών ενέργειας µεγαλύτερης ενεργειακής πυκνότητας: του κάρβουνου, του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της πυρηνικής ενέργειας, όπως δείχνει ο Πίνακας 3. Πίνακας 3: Ενεργειακή πυκνότητα διάφορων πηγών ενέργειας. Καύσιµο Ενεργειακή πυκνότητα (kwh/kg) α Ξύλο (καυσόξυλα) 4,4 6 Κάρβουνο 8,0 6 Πετρέλαιο 12,0 7 Φυσικό αέριο 14,9 6 Φυσικό Ουράνιο (σχάση µόνο 235 U) Φυσικό Ουράνιο (σχάση 100% σε αναπαραγωγικό αντιδραστήρα) α 1 kwh = 3.6 MJ Η εικόνα 1 δείχνει τη διαδοχική χρήση αυτών των πηγών ενέργειας και η εικόνα 2 δείχνει την κατανάλωση των διάφορων µορφών ενέργειας (ως ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης) µεταξύ και στις ΗΠΑ. 4

5 Εικόνα 1: Αλλαγές στις ενεργειακές πηγές. 8 Εικόνα 2: Κατανάλωση των διάφορων µορφών ενέργειας (ως ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης) από το 1850 έως το 2000 στις ΗΠΑ. 9 Η απόκτηση της πυρηνικής ενέργειας στα µέσα του 20 ου αιώνα σηµατοδοτεί µία ακόµη αλλαγή στις σχέσεις του ανθρώπου µε την ενέργεια: την πρόσβαση της ανθρωπότητας σε πηγές ενέργειας ανεξάρτητες από τον ήλιο. Υπενθυµίζω ότι οι πρώτοι µεγάλοι πολιτισµοί αναπτύχθηκαν κυρίως σε κοιλάδες ποταµών, όπου υπήρχε άφθονο νερό, γόνιµη γη, αλλά και εύκολη πρόσβαση για µετακίνηση και εµπόριο όπως στην κοιλάδα του Νείλου στην αρχαία Αίγυπτο, του Τίγρη και του Ευφράτη στη Μεσοποταµία, του Ινδού ποταµού στην περιοχή του σύγχρονου Πακιστάν και του Κίτρινου 5

6 ποταµού της Κίνας. 10,11 Αν και τα αίτια παρακµής των αρχαίων πολιτισµών ποικίλουν, πολλοί συνδέουν την παρακµή και την εξαφάνισή τους όταν εξάντλησαν την κύρια πηγή ενέργειας που είχαν στη διάθεσή τους, το ξύλο (τη βιοµάζα), και µαζί της εξάντλησαν τη γόνιµη γη και κατέστησαν ενεργειακά µη βιώσιµοι. Ακόµη και η παρακµή της δουλείας ως πηγή ενέργειας στη Χριστιανική Ευρώπη λόγω του κοινωνικού στίγµατος του θεσµού θεωρείται 5,11 ότι µείωσε την κατανάλωση της ενέργειας (µείωσε τον αριθµό των δούλων) και συνέτεινε στην παρακµή του Μεσαίωνα. Από το 18 ο αιώνα άρχισε µία ανοδική πορεία του σύγχρονου πολιτισµού στηριγµένη στην επιστήµη, την τεχνολογία, και την κατανάλωση ενέργειας, που εν πολλοίς ταύτισε σταδιακά την έννοια του πολιτισµού µε το βιοµηχανικό πολιτισµό και την κοινωνία των ανέσεων, την αφθονία υλικών αγαθών και υπηρεσιών, την affluent society. Μερικά από τα πλέον διακριτά χαρακτηριστικά του πολιτισµού των τελευταίων δύο αιώνων είναι τα εξής: (1) Η αύξηση του πληθυσµού της Γης Για χιλιετηρίδες, η αύξηση του πληθυσµού της Γης ήταν µικρή (Εικόνα 3, αριστερά). Η ραγδαία όµως αύξηση της χρήσης της ενέργειας στους τελευταίους δύο αιώνες (και των άµεσων και έµµεσων θετικών επιπτώσεων της επιστηµονικής τεχνολογίας στην υγεία) επέφερε ραγδαία, απότοµη, αύξηση του πληθυσµού (από περίπου 1 δισεκατοµµύριο το 1800 σε περίπου 7 δισεκατοµµύρια το 2000, Εικόνα 3, δεξιά). Η ανακάλυψη νέων πηγών ενέργειας, γράφει ο ιστορικός Fernandez-Armesto, 14 σχεδόν πάντοτε πολλαπλασίαζε τον πληθυσµό. Εικόνα 3: Αριστερά. Η αύξηση του πληθυσµού της Γης στην ιστορία. 12 εξιά: Η ραγδαία αύξηση του πληθυσµού της Γης στους τελευταίους δύο αιώνες λόγω της αύξησης της χρήσης της ενέργειας. 13 6

7 (2) Η αύξηση των αστικών κέντρων Η αύξηση της χρήσης της ενέργειας, νέα υλικά, νέα προϊόντα, νέα επαγγέλµατα, νέες τεχνολογίες και νέες βιοµηχανίες, είχαν σαν συνέπεια τη µετακίνηση του πληθυσµού από τις αγροτικές περιοχές στα αστικά κέντρα και τη συνακόλουθη αύξηση του αριθµού των µεγαλουπόλεων, ο αριθµός και το µέγεθος των οποίων ακόµη συνεχίζεται (Πίνακας 4), και επεκτείνεται µε γοργό ρυθµό στις χώρες του λεγόµενου Τρίτου Κόσµου. Πίνακας 4: Αύξηση του αριθµού των µεγαλουπόλεων και του µεγέθους των. 15,16 Πόλεις άνω του 1 εκατοµµυρίου κατοίκων Πόλεις άνω των 10 εκατοµµυρίων κατοίκων Ποσοστό (%) του πληθυσµού της Γης στις πόλεις Έτος Αριθµός Έτος Αριθµός Έτος Ποσοστό (%) (4) (16) (299) > > < ~ ~ 50 (3) Η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας, κυρίως των ορυκτών καυσίµων Με την αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας, ο άνθρωπος επεξέτεινε το σύγχρονο πολιτισµό σχεδόν σε κάθε γωνιά της Γης και ανέβασε έτσι το βιοτικό επίπεδο µεγάλου µέρους της ανθρωπότητας. Οι ανάγκες, όµως, του σύγχρονου πολιτισµού απαιτούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας, οι οποίες συνεχώς αυξάνονται, πρωτίστως εκείνες της ηλεκτρικής ενέργειας. Η εικόνα 4 δείχνει την αύξηση της παγκόσµιας κατανάλωσης ενέργειας από το ,20 Εικόνα 4: Παγκόσµια κατανάλωση ενέργειας από το ,20 7

8 Το 2000, η παγκόσµια κατανάλωση ενέργειας υπερβαίνει τα 400 δισεκατοµµύρια δισεκατοµµυρίων Joules (400 EJ), ποσό ισοδύναµο µε περίπου 10 δισεκατοµµύρια τόνους πετρελαίου ετησίως. Όπως ανάφερα κα σε προηγούµενη οµιλία µου, 20 αν η ποσότητα αυτή της παγκόσµιας ετήσιας κατανάλωσης ενέργειας εκφραστεί ως ύψος στήλης από βαρέλια πετρελαίου, το ύψος της στήλης αυτής είναι περίπου 200 φορές µεγαλύτερο από την απόσταση µεταξύ της Γης και της Σελήνης. Η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας επιφέρει την εξάντληση των αποθεµάτων των γνωστών ενεργειακών πηγών. Η εικόνα 5 δείχνει σχηµατικά την παραγωγή του πετρελαίου σε περίοδο χρόνων. Ο αιώνας του πετρελαίου φαίνεται να είναι ιδιαίτερα βραχύς ( ). Εικόνα 5: Η παραγωγή πετρελαίου σε δύο χιλιετηρίδες. 21,22 Παραβλέπει, προφανώς, ο σύγχρονος πολιτισµός τα φυσικά περιοριστικά όρια των ενεργειακών πηγών και στηρίζει τη δυναµική του στη µονοσήµαντη αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας έχοντας ως βασικό κριτήριο «προόδου» τη συνεχή ανάπτυξη, τη συνεχή αύξηση του ΑΕΠ, λόγου χάρη. Στο παρελθόν, όµως, πολιτισµοί, όπως της Μεσοποταµίας και της Αιγύπτου, 11 της Κίνας και της Ινδίας, 3,23,24 των Μάγιας 3,23 και των Αζτέκων 11 στην Αµερικανική Ήπειρο αποδυναµώθηκαν όταν τα ενεργειακά τους αποθέµατα εξαντλήθηκαν, όταν τα προστατευτικά δάση κόπηκαν και χρησιµοποιήθηκαν ως καύσιµα, και οι πολιτισµοί αυτοί, τελικά, κατέρρευσαν. Η τυφλή πίστη του σύγχρονου πολιτισµού στην αναγκαιότητα της συνεχούς ανάπτυξης ως βασικού αξιοκρατικού κριτηρίου του πολιτισµού, θέτει, εποµένως, σε κίνδυνο τη βιωσιµότητά του. (4) Η αύξηση της µόλυνσης του περιβάλλοντος και η κλιµατική αλλαγή Η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας οφείλεται κυρίως σε δύο παγκόσµιους παράγοντες: την αύξηση του πληθυσµού της Γης και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου συνεχώς µεγαλύτερου 8

9 µέρους του. Η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας, όµως, έχει επηρεάσει αρνητικά τον Πλανήτη. Οι κύριες πηγές ενέργειας που υποβαστάζουν τις δραστηριότητες και την υποδοµή του σύγχρονου πολιτισµού το κάρβουνο, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το ουράνιο έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και εκείνες των ορυκτών καυσίµων προµηνύουν επικίνδυνες κλιµατικές αλλαγές. Η εικόνα 6 δείχνει τα κλασικά πλέον δεδοµένα σε ό,τι αφορά τη συγκέντρωση του κύριου αερίου του θερµοκηπίου, του CO 2, στην ατµόσφαιρα στις τελευταίες 10 χιλιετηρίδες και την ανησυχητική αύξηση του CO 2 στην ατµόσφαιρα στους τελευταίους δύο αιώνες 25 (από τη σταθερή µακροχρόνια τιµή των 280 ppm - µέρη στο εκατοµµύριο µορίων αέρασε περίπου 400 ppm σήµερα). Εικόνα 6: Συγκεντρώσεις CO 2 (σε µέρη στο εκατοµµύριο µορίων αέρα, ppm) στην ατµόσφαιρα τις τελευταίες χιλιετηρίδες (ένθεµα: από το 1750). 25 Υπάρχει σύγκλιση απόψεων στο ότι η µέση θερµοκρασία της επιφάνειας της Γης αυξάνει, αν και παρατηρείται απόκλιση απόψεων σε ό,τι αφορά το µέγεθος αυτής της αύξησης, η οποία οφείλεται, κατά µείζονα λόγο, στην ανεπάρκεια των θεωρητικών µοντέλων που χρησιµοποιούνται για τις προβλέψεις αυτές. 26 Η αύξηση της µέσης θερµοκρασίας της επιφάνειας της γης στο τέλος του 21 ου αιώνα µάλλον θα κυµαίνεται µεταξύ 1,8 και 4,0 o C και δεν θα είναι οµαλή η πορεία στην τελική της τιµή. 26 Η ενέργεια, λοιπόν, είναι βασικός παράγων στην κατανόηση της επίδρασης του ανθρώπου στο περιβάλλον. Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή είναι ουσιαστικά παγκόσµια ενεργειακή αλλαγή. Υπολογίζεται 6,27,28 ότι η παραγωγή και η χρήση της ενέργειας ευθύνονται για περισσότερο από το 60% των παγκόσµιων εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου. Οι συνέπειες αυτές δείχνουν ότι υπάρχουν περιοριστικά όρια στην ποσότητα της ενέργειας που µπορεί να χρησιµοποιήσει ο άνθρωπος από τις παρούσες πηγές και δυσκολίες στην εξασφάλιση της 9

10 βιωσιµότητας του σύγχρονου πολιτισµού, όταν µάλιστα η κατανάλωση αφορά κυρίως µέρος µόνον του πληθυσµού της Γης. Επισηµαίνω ότι οι συνέπειες αυτές θα επιδεινωθούν ακόµη περισσότερο στο µέλλον διότι η κατανάλωση της ενέργειας προβλέπεται να συνεχίσει την ανοδική της πορεία λόγω, κυρίως, των αναγκών των υπό ανάπτυξη χωρών. (5) Η αύξηση της αρνητικής χρήσης της ενέργειας (χρήση της ενέργειας για καταστρεπτικούς σκοπούς) Η ύπαρξη και η χρήση µεγάλων ποσοτήτων ενέργειας προωθεί τον πολιτισµό, αλλά αποβαίνει και σε δύναµη καταστρεπτική του πολιτισµού. Επανειληµµένα στο παρελθόν, λαοί χρησιµοποίησαν την ενέργεια που είχαν για να κυριαρχήσουν άλλων λαών. Στις πολεµικές αντιπαραθέσεις, επικράτησαν, κατά κανόνα, εκείνοι οι λαοί που είχαν στη διάθεσή τους περισσότερη ενέργεια και αυτό ισχύει και για το εύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο. 5,29 Σήµερα, όπως και στο παρελθόν, η µεγάλη κατανάλωση ενέργειας είναι προαπαιτούµενο στρατιωτικής ισχύος, ανάληψης πολεµικών επιχειρήσεων και πολιτικής υπεροχής. Ακόµη και τεχνολογικά χαµηλού επιπέδου κράτη µε ενεργειακές πηγές στη διάθεσή τους απολαµβάνουν δυσανάλογη διεθνή επιρροή. Και χώρες όπως οι ΗΠΑ απέκτησαν και διατηρούν την ισχύ τους και την παγκόσµια επιρροή τους κατά µείζονα λόγο µε τη χρήση της ενέργειας. 5,29 Υπενθυµίζω ότι, σήµερα, οι τεχνολογίες της ενέργειας και οι τεχνολογίες του πολέµου είναι άρρηκτα και πολλαπλά συνδεδεµένες. (6) Η αύξηση της κοινωνικής πολυπλοκότητας Υποστηρίζεται 3,23,30 ότι, όσο µεγαλύτερη είναι η ποσότητα της ενέργειας που έχει στη διάθεσή της µία κοινωνία, τόσο µεγαλύτερος είναι ο βαθµός της πολυπλοκότητάς της. Όταν όµως η ποσότητα της ενέργειας που έχει στη διάθεσή της και που χρησιµοποιεί µία πολύπλοκη κοινωνία µειωθεί, ή σταµατήσει να αυξάνει, ενώ οι ενεργειακές της ανάγκες συνεχίζουν να αυξάνονται, η κοινωνία αυτή κινδυνεύει αν δεν εξασφαλίσει νέες πηγές ενέργειας ή αν δεν κάνει πιο αποτελεσµατική χρήση της ενέργειας που διαθέτει. ιερωτάται λοιπόν κανείς, για πόσο ακόµη χρονικό διάστηµα θα συνεχίσει η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας και της πολυπλοκότητας του σύγχρονου πολιτισµού προτού αυτός καταστεί ασταθής και εποµένως µη βιώσιµος; Αν η κατανάλωση της ενέργειας και η πολυπλοκότητα της σηµερινής κοινωνίας είναι οι καθοριστικοί παράγοντες προόδου της 10

11 κοινωνίας, µέχρι πότε οι παράγοντες αυτοί µπορούν να αυξάνουν και η σηµερινή τεχνολογική κοινωνία να διατηρεί τη σταθερότητά της; Πολύπλοκα συστήµατα που δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να συνεχίζουν να αυξάνουν, τελικά καταρρέουν. Η συνεχής αύξηση της πολυπλοκότητας του σύγχρονου πολιτισµού, εποµένως, τον καθιστά εύθραυστο και λειτουργικά ευπρόσβλητο. Ο κίνδυνος της µη λειτουργικότητάς του εξαρτάται κρίσιµα από τα εξαιρετικά πολύπλοκα και αλληλοεξαρτώµενα συστήµατα που τον υποβαστάζουν και που όλα στηρίζονται στην ενέργεια. Επαρκεί η απενεργοποίηση µερικών από αυτά για να επέλθει κατακλυσµική καταστροφή της λειτουργικότητας ολόκληρου του συστήµατος. Ωθείται, έτσι, κανείς στο συµπέρασµα ότι η βιωσιµότητα του σύγχρονου πολιτισµού κινδυνεύει χωρίς τεράστιες νέες ποσότητες ενέργειας. (7) Αύξηση του χάσµατος µεταξύ των ενεργειακά πλούσιων και ενεργειακά φτωχών λαών Υπήρξε και υπάρχει ασύµµετρη κατανάλωση ενέργειας ανάµεσα στους λαούς της Γης, που τους χώρισε σε πλούσιους και σε φτωχούς. Το ευρύ αυτό χάσµα µεταξύ των πλούσιων λαών του Βορρά και των φτωχών λαών του Νότου αντανακλά το µεταξύ τους υφιστάµενο ενεργειακό χάσµα. Οι βιοµηχανικά προηγµένες κοινωνίες στηρίζονται στα ορυκτά καύσιµα και την ηλεκτρική ενέργεια, ενώ οι φτωχές περιοχές της Γης όπως οι αγροτικές περιοχές της Αφρικής, της Λατινικής Αµερικής και της Ασίας στηρίζονται κατά κανόνα στις ζωικές πηγές ενέργειας και τη βιοµάζα (Εικόνα 7). Η τεράστια κατανάλωση της ενέργειας στις βιοµηχανικές χώρες, µάλλον επιδεινώνει την ενεργειακή φτώχεια στις χώρες του Τρίτου Κόσµου. Εικόνα 7: Γυναίκες στο Σουδάν µεταφέρουν καυσόξυλα. 31 Παραµένει αδιαµφισβήτητο δεδοµένο, ακόµη και σήµερα, ότι σχεδόν κάθε αναπτυξιακό πρόβληµα των φτωχών λαών σχετίζεται άµεσα ή έµµεσα µε την ενέργεια. Η εξάλειψη, εποµένως, της φτώχειας και η ύπαρξη µίας αξιοπρεπούς ζωής στις φτωχές περιοχές της Γης προϋποθέτει 11

12 εξάλειψη της ενεργειακής τους ανέχειας και αυτό θα απαιτήσει µεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας στο µέλλον. Παραµένουν, όµως, τα εµπόδια λόγω των περιοριστικών ορίων των παρόντων ενεργειακών πηγών. Τα ορυκτά καύσιµα δεν είναι ανανεώσιµα και η Γη είναι περιορισµένη και ευάλωτη. Είναι γι αυτόν ακριβώς το λόγο που πιστεύω ότι η υγεία του Πλανήτη θα συνεχίσει να κινδυνεύει και η φτώχεια και η αξιοπρέπεια µεγάλου µέρους της ανθρωπότητας θα καταρρεύσουν σε ακόµη χαµηλότερα επίπεδα χωρίς την τελειοποίηση νέων πηγών ενέργειας, οικονοµικά προσιτών και φιλικών προς το περιβάλλον. 3. Η ενέργεια ως βασικό στοιχείο του σύγχρονου πολιτισµού Σήµερα, υπάρχει µία σαφής σχέση µεταξύ της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) το ΑΕΠ µιας χώρας αυξάνει ανάλογα µε την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τη χώρα αυτή. 6 Εικόνα 8: Συσχέτιση κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και ΑΕΠ. 6 Η συσχέτιση µεταξύ της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας µίας χώρας και του ΑΕΠ της χώρας αυτής είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή για τις ΗΠΑ (Εικόνα 9). Τα δεδοµένα στην εικόνα 9 δείχνουν σαφώς ότι το ΑΕΠ των ΗΠΑ συµβαδίζει µε την κατανάλωση της ηλεκτρικής ενέργειας. 12

13 Εικόνα 9: Συσχέτιση κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και ΑΕΠ (GNP) στις ΗΠΑ. Οι κάθετες µπλε λωρίδες είναι το κλάσµα της ετήσιας κατανάλωσης ενέργειας και του ΑΕΠ του αντίστοιχου έτους (στο κλάσµα αυτό έχει δοθεί η τιµή 1 το 1972). 32 Ως συνέπεια, σήµερα, κάθε χώρα αναζητεί συνεχώς περισσότερη ενέργεια. Αυτό απαιτεί η διατήρηση και η επέκταση του σύγχρονου πολιτισµού. Στην αρχή ήταν η βιοµηχανική άνοδος των χωρών της υτικής Ευρώπης, ακολούθως ήταν η βιοµηχανική άνοδος των ΗΠΑ, τώρα βλέπουµε τη βιοµηχανική άνοδο των αναπτυσσόµενων χωρών του υπόλοιπου κόσµου. Όµως, η βιοµηχανική ανάπτυξη χωρών όπως οι Ινδίες και οι χώρες της Νότιας Αµερικής µάλλον δεν µπορεί να επιτευχθεί µε τις υφιστάµενες πηγές ενέργειας. Το ίδιο ισχύει και για την Κίνα, τη χώρα µε τη µεγαλύτερη παραγωγή και χρήση κάρβουνου. Το 80% των τεράστιων ενεργειακών αναγκών της Κίνας για ηλεκτροπαραγωγή προέρχεται από εργοστάσια µε καύση κάρβουνου. 33,34,35 Οι περιβαλλοντικές και οι κλιµατικές συνέπειες αυτής της τεράστιας κλίµακας χρήσης ορυκτών καυσίµων από την Κίνα είναι ανησυχητικές, αν µάλιστα η Κίνα συνεχίζει να εµµένει ότι πρέπει «να αναπτυχθεί πρώτα και µετά να καθαρίσει την ενεργειακή της βιοµηχανία». Ανεξάρτητα, οι υπό ανάπτυξη χώρες θα συνεχίσουν την αναζήτηση ενέργειας, και µάλιστα της ηλεκτρικής ενέργειας, θα συµβάλουν στην ανοδική πορεία των ενεργειακών αναγκών του σύγχρονου πολιτισµού, και θα καταστούν η µία µετά την άλλη νέες πηγές αερίων του θερµοκηπίου. ιαφαίνεται, εποµένως, ότι η ανάπτυξη του λεγόµενου Τρίτου Κόσµου, πρέπει µάλλον να ακολουθήσει διαφορετική διαδροµή παραγωγής και χρήσης της ενέργειας από αυτή που ακολούθησαν οι πλούσιες βιοµηχανικές χώρες της ύσης και γενικότερα του Βορρά. Η βασική πρόκληση, εποµένως, συνίσταται στο πώς να αντιµετωπιστούν αποτελεσµατικά οι τεράστιες ενεργειακές ανάγκες των υπό ανάπτυξη χωρών, χωρίς να τεθεί σε µεγαλύτερο κίνδυνο η υγεία του Πλανήτη και η βιωσιµότητα του πολιτισµού. 13

14 4. Οι ενεργειακές πηγές και ανάγκες στο µέλλον Βιώσιµος πολιτισµός προϋποθέτει βιώσιµη ανάπτυξη και βιώσιµη ανάπτυξη προϋποθέτει βιώσιµες πηγές ενέργειας πηγές ενέργειας σταθερές, αξιόπιστες, οικονοµικά προσιτές, ελεύθερες από τον άνθρακα και φιλικές προς το περιβάλλον. Το ενεργειακό πρόβληµα, εποµένως, είναι και θα παραµείνει θέµα παραγωγής, µετατροπής, χρήσης και υπεύθυνης διαχείρισης της ενέργειας. 27 Στο άµεσο µέλλον: Θα χρειασθεί ρεαλιστική αξιολόγηση των δυνατοτήτων όλων των πηγών ενέργειας που ο άνθρωπος έχει σήµερα στη διάθεσή του (ορυκτά καύσιµα, πυρηνική ενέργεια, ανανεώσιµες πηγές ενέργειας) λαµβάνοντας υπόψη τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα, τα άµεσα και τα έµµεσα κόστη και την επικινδυνότητα της τεχνολογίας της κάθε είδους ενέργειας. Θα χρειασθεί να ευρεθούν νέοι τρόποι εξοικονόµησης ενέργειας. Θα χρειασθεί να αντικατασταθεί το πετρέλαιο µε άλλες πηγές ενέργειας, όχι όµως µε γεωργικά προϊόντα. εν είναι σοφή η επιλογή να καίγονται τα τρόφιµα. Θα χρειασθεί ακόµη να ευρεθούν τρόποι αποδοτικότερης και καθαρότερης καύσης των παραδοσιακών καυσίµων και κατακράτησης του CO 2. Η ηλεκτρική ενέργεια θα καταστεί ιδιαίτερα σηµαντική µορφή ενέργειας διότι: - Η χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας σχετίζεται στενά µε την οικονοµική και τη βιοµηχανική ανάπτυξη, αλλά και µε τις κάθε είδους κοινωνικές υποδοµές και υπηρεσίες, την υγεία, την παιδεία, κοκ. - Η επέκταση του ηλεκτρισµού παγκοσµίως ως του κύριου φορέα ενέργειας, και µάλιστα από ανανεώσιµες πηγές, θα αποτελέσει βασική επιδίωξη της ανθρωπότητας. Θα επιταχύνει τη µετατροπή των οικονοµιών που στηρίζονται στην καύση ορυκτών καυσίµων σε οικονοµίες στηριγµένες στην ηλεκτρική ενέργεια (π.χ., τη µετάβαση στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα), εάν, µάλιστα, η κοινωνία κατορθώσει να χρησιµοποιήσει την ηλιακή ενέργεια σε µαζική και παγκόσµια κλίµακα και εάν εφεύρει αποτελεσµατικούς τρόπους µεταφοράς και αποθήκευσής της. - Μεγαλύτερο µέρος του πληθυσµού των φτωχών περιοχών της γης θα αποκτήσει πρόσβαση στον ηλεκτρισµό, κυρίως µε νέες, αποδοτικότερες τεχνολογίες ηλιακής ενέργειας. 14

15 Μερικοί φιλοδοξούν, και αισιόδοξα προβλέπουν, ότι µέχρι το 2050, το 95% του πληθυσµού της Γης θα έχει πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια (το 2000 µόνο το 75% της ανθρωπότητας είχε αυτή τη δυνατότητα) Στην εικόνα 10 συγκρίνεται η παγκόσµια παραγωγή ηλεκτρισµού από τα ορυκτά καύσιµα, την πυρηνική ενέργεια και τις ανανεώσιµες πηγές το έτος 2007, µε τις προβλέψεις της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδηµίας Επιστηµών (Royal Swedish Academy of Sciences) 37 για το Από τις προβλέψεις αυτές βλέπει κανείς το διπλασιασµό της ηλεκτρικής ενέργειας µεταξύ 2007 και 2050 και τη µεγαλύτερη προέλευσή της από τις ανανεώσιµες πηγές και την πυρηνική ενέργεια. Εικόνα 10: Παγκόσµια παραγωγή ηλεκτρισµού από διάφορες πηγές ενέργειας το 2007 και αντίστοιχες προβλέψεις για το Παράλληλα, λοιπόν, µε τη µαζική στροφή στην ηλιακή ενέργεια και τις άλλες ανανεώσιµες πηγές ενέργειας για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ο άνθρωπος θα χρειασθεί να τελειοποιήσει και να επεκτείνει τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας από την πυρηνική σχάση για ηλεκτροπαραγωγή. Προς τούτο, θα απαιτηθούν υψηλότερα επίπεδα ασφάλειας και θα επιδιωχθεί η επίλυση των προβληµάτων που αφορούν στα πυρηνικά κατάλοιπα. Θα επιδιωχθεί η χρήση αναπαραγωγικών αντιδραστήρων (breeder reactors) και ιδιαίτερα η χρήση 38,39 του 232 Th για παραγωγή θυγατρικών σχάσιµων πυρήνων 233 U, µέσω της αντίδρασης 232 Th + n 233 U; 233 U + n fission + 2.3n + energy (Th cycle). (1) Στην αντίδραση (1) το µη σχάσιµο φυσικό στοιχείο θόριο 232 Th µετασχηµατίζεται στο σχάσιµο ουράνιο 233 U µε την απορρόφηση ενός νετρονίου, n, και ακολούθως το θυγατρικό 233 U σχάται µε την απορρόφηση ενός δεύτερου νετρονίου απελευθερώνοντας µεγάλες ποσότητες 15

16 ενέργειας και επί πλέον νετρόνια για τη συνέχιση της αντίδρασης (στην πράξη, για κάθε νετρόνιο που απορροφάται από το σχάσιµο ισότοπο απαιτούνται περισσότερα από δύο νετρόνια λόγω των αναπόφευκτων απωλειών). Επειδή το φυσικό στοιχείο 232 Th περιέχει µόνο ίχνη σχάσιµου υλικού ( 231 Th), που δεν επαρκούν για να αρχίσει η αλυσιδωτή πυρηνική αντίδραση, σε ένα πυρηνικό αντιδραστήρα ισχύος µε βάση το θόριο, το φυσικό 232 Th θα χρησιµοποιείται σε συνδυασµό µε σχάσιµο 235 U ή 239 Pu. Ένας άλλος τρόπος που προτάθηκε για την παραγωγή συµπληρωµατικών νετρονίων είναι η χρήση επιταχυντών υψηλών ενεργειών σε συνδυασµό µε τον αντιδραστήρα. 39 Θα επιδιωχθεί ακόµη η πλήρης καύση του ουρανίου σε αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες µέσω της αντίδρασης 238 U + n 239 Pu ; 239 Pu + n fission + 2.5n + energy (U cycle). (2) Εδώ, το φυσικό µη σχάσιµο στοιχείο 238 U χρησιµοποιείται για την παραγωγή του θυγατρικού σχάσιµου στοιχείου 239 Pu. Οι αναγεννητικές αντιδράσεις (1) και (2) έχουν σηµαντικά πλεονεκτήµατα 38,39 σε σύγκριση µε τους θερµικούς αντιδραστήρες τους βασισµένους σε εµπλουτισµένο ή φυσικό 235 U: (α) δεν υπάρχει ανάγκη εµπλουτισµού του καυσίµου εφόσον ολόκληρη η ποσότητα του φυσικού στοιχείου (Th ή U) αναλώνεται, (β) η µετατροπή ολόκληρης της ποσότητας του φυσικού στοιχείου σε σχάσιµο, αυξάνει σχεδόν 200 φορές την ενέργεια που παρέχεται από µόνη τη χρήση του 235 U, και (γ) τα πυρηνικά κατάλοιπα χαρακτηρίζονται κυρίως από πυρηνικά θραύσµατα υψηλού µεν επιπέδου ραδιενέργειας, αλλά µικρού χρόνου υποδιπλασιασµού. Σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα διασποράς πυρηνικών υλικών που θα µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, η αναγεννητική αντίδραση (2) ενέχει σοβαρά προβλήµατα διότι παράγει µεγάλες ποσότητες 239 Pu, ενώ η αντίδραση (1), µε χρήση θορίου, είναι ελεύθερη από τέτοιου είδους προβλήµατα. Ο κύκλος καυσίµου µε βάση το θόριο έχει δύο ακόµη πλεονεκτήµατα: τα αποθέµατα του θορίου είναι 3 έως 4 φορές µεγαλύτερα εκείνων του ουρανίου και το θόριο έχει καλύτερες ιδιότητες, ως πυρηνικό καύσιµο, από το 235 U. Η πυρηνική ενέργεια από τη σύντηξη ισοτόπων του ατόµου του υδρογόνου, για παράδειγµα, του δευτέριου και του τρίτιου, τα οποία είναι πρακτικά ανεξάντλητα παρά τις τεχνολογικές δυσκολίες πιστεύω ότι θα καταστεί µια µέρα πραγµατικότητα και ενέχει όλα τα χαρακτηριστικά µίας βιώσιµης πηγής ενέργειας, ικανής να ανταποκριθεί στις ενεργειακές ανάγκες της επεκτεινόµενης παγκόσµιας βιοµηχανικής βάσης του σύγχρονου πολιτισµού. 16

17 Όπως βλέπει κανείς (Εικόνα 11) από τη σύγκριση της ραδιενέργειας των καταλοίπων σε συνάρτηση του χρόνου, στους διάφορους τύπους πυρηνικών αντιδραστήρων, στην περίπτωση της πυρηνικής σύντηξης η ραδιενέργεια ταχέως καταπίπτει σε πολύ χαµηλά επίπεδα που επιτρέπουν την επαναφορά των καταλοίπων στο φυσικό περιβάλλον (όταν η στάθµη της ραδιενέργειας είναι κάτω από την οριζόντια διακεκοµµένη γραµµή, , όπως δείχνει το βέλος στα δεξιά), ενώ, στην περίπτωση των αναγεννητικών αντιδραστήρων αυτό καθίσταται δυνατό µετά από 500 περίπου χρόνια. Στους συνηθισµένους πυρηνικούς αντιδραστήρες που χρησιµοποιούνται σήµερα η στάθµη της ραδιενέργειας των καταλοίπων παραµένει υψηλή για χιλιάδες χρόνια. Σύγκριση ραδιενέργειας πυρηνικών καταλοίπων από (1) συνήθεις αντιδραστήρες, (2) αναγεννητικούς αντιδραστήρες και (3) αντιδραστήρες σύντηξης Εικόνα 11: Σύγκριση της στάθµης της ραδιενέργειας των πυρηνικών καταλοίπων από συνήθεις πυρηνικούς αντιδραστήρες (1), από αναγεννητικούς αντιδραστήρες µε βάση το θόριο (2) και από αντιδραστήρες σύντηξης (3). Η οριζόντια διακεκοµµένη γραµµή ( ) δείχνει το ύψος της ραδιενέργειας κάτω από το οποίο καθίσταται δυνατή η επαναφορά των καταλοίπων στο φυσικό περιβάλλον. 39 Στο απώτερο µέλλον: Η εξάρτηση του σύγχρονου πολιτισµού από την ηλιακή ενέργεια θα συνεχισθεί και θα επεκταθεί. Θα συνεχισθεί επίσης η εξάρτηση του πολιτισµού από την πυρηνική ενέργεια βασισµένη στην 17

18 πυρηνική σχάση, και, κατά πάσα πιθανότητα, θα µετατοπισθεί προς την πυρηνική ενέργεια από την πυρηνική σύντηξη. Ποιος όµως µπορεί να αποκλείσει την ανακάλυψη νέων χρήσιµων πηγών ενέργειας, νέων µορφών ενέργειας, νέων τεχνολογιών πρόσβασης στις υπάρχουσες µορφές ενέργειας και νέων µηχανισµών µετατροπής τους σε πιο χρήσιµες µορφές, ή νέων τεχνολογιών αποδοτικότερης χρήσης της ενέργειας; Η συνολική ενέργεια στο σύµπαν παραµένει σταθερή, λέει η Φυσική επιστήµη. Εποµένως, η πρόκληση είναι να εφεύρει κανείς νέες µεθόδους πρόσβασης στην ανεξάντλητη ενέργεια που υπάρχει. Παραµένουν ανοικτοί οι ορίζοντες στην περιοχή των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας, όλων των µορφών. 40 Ήδη συζητείται η καλλιέργεια άγονων περιοχών της Γης και η παραγωγή βιοµάζας µε χρήση θαλάσσιου νερού. Συζητούνται, ακόµη, νέοι τρόποι παραγωγής καυσίµων µε χηµική ανακύκλωση του CO 2 από φυσικές, βιοµηχανικές και άλλες πηγές, αλλά και από τη σύλληψη του CO 2 από τον ατµοσφαιρικό αέρα. 41 Επινοούνται, µάλιστα, και µεγαλεπήβολα σχέδια «διαχείρισης» της ηλιακής ακτινοβολίας στο διάστηµα, προτού αυτή φθάσει στην επιφάνεια της Γης (για την παραγωγή, λ.χ. µεγαλύτερης και χρονικά σταθερής ηλεκτρικής ενέργειας 40 ή για την επιστροφή στο διάστηµα µέρους της ηλιακής ακτινοβολίας που θα έφθανε στην επιφάνεια της Γης για να αποφευχθεί έτσι η υπερθέρµανση του Πλανήτη 42 ). Ανεξάρτητα, στο απώτερο µέλλον, εάν υπάρξουν επαρκείς ποσότητες ενέργειας και εάν επεκταθεί η χρήση της ενέργειας µε κατάλληλες τεχνολογίες στην παραγωγή τροφίµων και πρώτων υλών, η κοινωνία θα µπορούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες της χρησιµοποιώντας τα πετρώµατα στο φλοιό της Γης, τα αέρια στην ατµόσφαιρα και το νερό στους ωκεανούς. Όταν όµως η ανθρωπότητα φτάσει σ αυτό το σηµείο, η βιωσιµότητά της θα εξαρτηθεί πλέον κρίσιµα από τη λειτουργικότητα της βιοµηχανικής υποδοµής του πολιτισµού. Η οποιαδήποτε σοβαρή καταστροφή της βιοµηχανικής βάσης του πολιτισµού, µάλλον θα καταστήσει την ανάκαµψή του απίθανη. 43 Έτσι, νοµίζω, ότι σκιαγραφείται ενεργειακά το κοινό µέλλον της ανθρωπότητας. Ένα µέλλον µε διαφορετική αντίληψη για την ενέργεια, όπου θα µάθουµε να καταναλώνουµε την ενέργεια διαφορετικά και φειδωλά, να ταξιδεύουµε διαφορετικά, να παράγουµε τρόφιµα διαφορετικά, να κατοικούµε διαφορετικά, να σχεδιάζουµε την οικονοµία διαφορετικά, να κτίζουµε τις πόλεις διαφορετικά, αλλά και να σκεφτόµαστε διαφορετικά σε ό,τι αφορά τον αριθµό των ανθρώπων σ αυτόν τον Πλανήτη. Ένα µέλλον όπου η ισορροπία ανάµεσα στις ενεργειακές 18

19 ανάγκες της κοινωνίας και της υπεύθυνης διαχείρισης των περιβαλλοντικών συνεπειών της παραγωγής και της χρήσης της ενέργειας θα καταστεί πολυδιάστατη και πολλαπλή κοινή ευθύνη. Ο σύγχρονος πολιτισµός πρέπει να αλλάξει για να επιζήσει. 5. Η ενέργεια είναι αναγκαία όχι όµως και ικανή προϋπόθεση για ένα βιώσιµο πολιτισµό Τελικά, κ. Πρόεδρε, θεωρώ ότι η ενέργεια είναι αναγκαία, όχι όµως και ικανή προϋπόθεση για ένα βιώσιµο πολιτισµό. Θεωρώ ότι το µέλλον του πολιτισµού θα εξαρτηθεί όχι µόνον από τη συνολική ποσότητα της ενέργειας που θα έχει η ανθρωπότητα στη διάθεσή της, αλλά και από το πώς αυτή η ενέργεια θα κατανέµεται στους διάφορους λαούς και από το πώς θα χρησιµοποιείται από αυτούς τους λαούς. Όσο, µάλιστα, πλησιάζουµε τα ενεργειακά όρια, η πρόσβαση στην ενέργεια µάλλον θα θεωρηθεί ως θεµελιώδες δικαίωµα του κάθε ανθρώπου και ως ηθική υποχρέωση του πολιτισµού. ιαβλέπει, έτσι, κανείς δύο αναγκαίες συνιστώσες της βιωσιµότητας του σύγχρονου πολιτισµού: (1) Το θεµελιώδη ρόλο της επιστήµης και της τεχνολογίας στην επίλυση των βασικών ενεργειακών αναγκών της ανθρωπότητας και (2) το θεµελιώδη ρόλο των πανανθρώπινων αξιών ως βάση για τη συνύπαρξη των λαών υπό συνθήκες συνεχώς ανεπαρκών πηγών ενέργειας. 6. Συµπεράσµατα Κυρίες και κύριοι, θα κλείσω την οµιλία µου µε τα εξής δύο συµπεράσµατα: (1) Χωρίς νέα επιστηµονική γνώση, τεχνολογία και περιβαλλοντικά φιλικές πηγές ενέργειας, η περαιτέρω εξέλιξη του σύγχρονου πολιτισµού είναι αβέβαιη και η βιοµηχανική ανάπτυξη των περασµένων δύο αιώνων µάλλον θα θεωρηθεί ως µία ανωµαλία στην ιστορία της ανθρωπότητας, η οποία προέκυψε από τη χρήση (και κατάχρηση) των ορυκτών καυσίµων, και 19

20 (2) είναι δύσκολο να διαβλέψει κανείς πώς η ανθρωπότητα θα µπορέσει να οδηγηθεί σε κάποια µορφή δικαιότερης πρόσβασης στην ενέργεια και ταυτόχρονα να θέσει υπό έλεγχο τη µόλυνση του Πλανήτη και την κλιµατική αλλαγή, χωρίς την ανάπτυξη βιώσιµων πηγών ενέργειας. Ευχαριστώ. 7. Παραποµπές 1 L. G. Christophorou, Place of Science in a World of Values and Facts, Kluwer Academic/Plenum Publishers, New York, Richard Feynman, The Feynman Lectures in Physics, Addison-Wesley Publishing Company, Reading, Mass., 1977, Vaclav Smil, Energy in World History, Westview Press, Boulder, CO, 1994 (ISBN ) H. G. Rickover, Energy resources and our future, (1957 speech), Energy Bulletin, December 2, 2006 ( ). 6 David J. C. MacKay, Sustainable Energy-without the hot air, UIT, Cambridge, England, 2009 (ISBN ). 7 Γεώργιος Γιαδικιάρογλου, στο βιβλίο Πυρηνική Ενέργεια και Ενεργειακές Ανάγκες της Ελλάδος, Επιµέλεια Λουκά Γ. Χριστοφόρου, Επιτροπή Ενέργειας της Ακαδηµίας Αθηνών, Ακαδηµία Αθηνών, 2009, σελ. 169 και σελ The McGraw-Hill Companies, Inc. 9 Thomas A. Blasingame, A White Paper on Fossil Energy Issues Related to China and the United States, Texas A&M University, March 2004,; Βλέπε, επίσης, Encyclopedia of Earth, Fundamental principles of energy, 10 Keith Chandler, Beyond Civilization, Authors Choice Press, San Jose, CA, René Dubos, A God Within, Charles Scribner s Sons, New York, Joseph A. McFall, Jr., Population Bulletin, Volume 46, Number 2,

21 (http://www.guibord.com/democracy/files-html/overpopulation_e.html); 13 P. B. Weisz, Physics Today, July 2004, p Felipe Fernández-Armesto, Civilizations, Simon & Schuster, New York, 2001, pp T. Chandler, Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census, St David s University press, Βλέπε, επίσης, Παραποµπή 3, σελ https://faculty.washington.edu/modelski/wcitiesh.tml Λουκάς Γ. Χριστοφόρου, Βήµατα στην Επιστήµη και τη Ζωή, Σύλλογος προς ιάδοσιν ωφελίµων Βιβλίων, Αθήνα 2009, σελ James Leigh, A geopolitical tsunami: Beyond oil in world civilization clash, Energy Bulletin, September 2008 (http://www.energybulletin.net/node/46451) 22 M. K. Hubbert, Energy from Fossil Fuels (historical) Encyclopedia of Earth, 23 Jean-Claude Debeir, Jean-Paul Deléage and Daniel Hémery, In the Servitude of Power (Energy and Civilisation through the Ages (translated by John Barzman), Zed Books, London, Congressman Roscoe Bartlett (www.bartlett.house.gov/energyupdates) August 15, IPCC-report 2007, Working Group I, 26 Lennart Bengtsson, The status of climate change research, Energy 2050, International Symposium on fossil-free energy options, Stockholm University, Stockholm, Sweden, October 19-20, 2009, Organized by the Royal Swedish Academy of Sciences. 27 Λουκάς Γ. Χριστοφόρου, Υλικά για Ενεργειακές Εφαρµογές, Επιτροπή Ενέργειας της Ακαδηµίας Αθηνών, Ακαδηµία Αθηνών, 2010, σελ ιεθνής Οργανισµός Ενέργειας, IEA World Energy Outlook 2008 Report. 29 Παραποµπή 3, σελ G. McPherson, The end of civilization and the extinction of humanity, 21

22 Παραποµπή 20, σελ. 45. Physics Today, July Ανάλογα µε την τεχνολογία και το είδος το κάρβουνου που χρησιµοποιείται, ένα εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής µε χρήση κάρβουνου εκπέµπει έως pounds διοξειδίου του άνθρακα για κάθε kwh ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει (Παραποµπή 34, σελ. 161). 34 Fred Krupp and Mirian Horn, Earth: The Sequel, W. W. Norton & Company, New York, Thomas L. Friedman, Hot, Flat, and Crowded, Farrar, Straus and Giroux, New York, World Energy Outlook The Royal Swedish Academy of Sciences, Energy 2050 Symposium organized by the Royal Swedish Academy;.private communication to the author by Prof. Sven Kullander. 38 Βλέπε, για παράδειγµα, Carlo Rubbia, Subcritical Thorium Reactors, Energy 2050, International Symposium on fossil-free energy options, Stockholm University, Stockholm, Sweden, October 19-20, 2009, Organized by the Royal Swedish Academy of Sciences. 40 Βλέπε για παράδειγµα Kimberly K. Smith, Powering our Future, Alternative Energy Institute, iuniverse, Inc., New York, 2005; Ref G. A. Olah, Beyong fossil fuels, Energy 2050, International Symposium on fossil-free energy options, Stockholm University, Stockholm, Sweden, October 19-20, 2009, Organized by the Royal Swedish Academy of Sciences. Βλέπε, επίσης, G. A. Olah, Beyond Oil and Gas: The Methanol Economy, Angew. Chem. Int. Ed. 2005, 44, και G. A. Olh, A. Goeppert and G. K. Prakah, Wiley-VCH Verlag, KGaA, Weinheim, Germany. 42 The Royal Society, Geoengineering the climate, September 2009; Steve Fetter, Energy 2050, Bulletin of Atomic Scientists July/August 2000 Vol. 56 (No. 4, pp 28-38). 43 Βλέπε, επίσης, H. Brown, J. Bonner and J. Weir, The next hundred years, The Viking Press, New York,

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η 2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η παγκόσμια παραγωγή (= κατανάλωση + απώλειες) εκτιμάται σήμερα σε περίπου 10 Gtoe/a (10.000 Mtoe/a, 120.000.000 GWh/a ή 420 EJ/a), αν και οι εκτιμήσεις αποκλίνουν: 10.312

Διαβάστε περισσότερα

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό Ενεργειακή Μορφή Θερμότητα Φως Ηλεκτρισμός Ραδιοκύματα Μηχανική Ήχος Τι είναι; Ενέργεια κινούμενων σωματιδίων (άτομα, μόρια) υγρής, αέριας ή στερεάς ύλης Ακτινοβολούμενη ενέργεια με μορφή φωτονίων Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030!

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030! ΕυρωπαϊκήΕνεργειακήΠολιτική Λ. Γούτα Χηµικός Μηχανικός ΣύµβουλοςΕνέργειας, Περιβάλλοντος &Ανάπτυξης Υποψήφια Βουλευτής Ν, Α Θεσ/νίκης, 2007 1 Ενέργεια και Περιβάλλον : υο προκλήσεις Οι αλλαγές των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Project Τμήμα Α 3 Ενότητες εργασίας Η εργασία αναφέρετε στις ΑΠΕ και μη ανανεώσιμες πήγες ενέργειας. Στην 1ενότητα θα μιλήσουμε αναλυτικά τόσο για τις ΑΠΕ όσο και για τις μη

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής

Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2014 Παράγει ενέργεια το σώμα μας; Πράγματι, το σώμα μας παράγει ενέργεια! Για να είμαστε πιο ακριβείς, παίρνουμε ενέργεια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Στοιχεία και αριθμοί Στην παρούσα 3 η έκδοση της Ενεργειακής Επανάστασης παρουσιάζεται ένα πιο φιλόδοξο και προοδευτικό σενάριο σε σχέση με τις προηγούμενες δύο

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ.

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. AUT/LHTEE Εισαγωγή (1/3) Για 1-2 αιώνες, δηλ. ένα ελάχιστο κλάσμα της παγκόσμιας ιστορίας, καίμε μέσα σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες Μορφές Ενέργειας

Ήπιες Μορφές Ενέργειας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ήπιες Μορφές Ενέργειας Ενότητα 1: Εισαγωγή Καββαδίας Κ.Α. Τμήμα Μηχανολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ.

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ. Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Ραδιενέργεια 1896: Ανακάλυψη από τον Henry Becquerel (βραβείο Nobel 1903)

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες και νέες μορφές ενέργειας

Ήπιες και νέες μορφές ενέργειας Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Ήπιες και νέες μορφές ενέργειας Ενότητα 1: Ενεργειακές Πηγές & Αποθέματα Σκόδρας Γεώργιος, Αν. Καθηγητής gskodras@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024 Ασκήσεις Ακ. Έτους 014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avoadro λαμβάνεται 0.603 10 4 και τα ατομικά βάρη θεωρείται ότι ταυτίζονται με τον μαζικό αριθμό σε 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Εκατομμύρια σε κίνδυνο

Εκατομμύρια σε κίνδυνο Οπλανήτηςφλέγεται Εκατομμύρια σε κίνδυνο Μελέτη Stern και Tufts Η αδράνεια θα επιφέρει απώλειες έως 20% τουπαγκόσμιουαεπ Μόλις 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ για δράσεις αποτροπής Κόστος καταπολέμησης κλιματικής

Διαβάστε περισσότερα

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Εκπαιδευτικά θεματικά πακέτα (ΚΙΤ) για ευρωπαϊκά θέματα Τ4Ε 2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Teachers4Europe Οδηγιεσ χρησησ Το αρχείο που χρησιμοποιείτε είναι μια διαδραστική ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΥΚΤΑ ΚAΥΣΙΜΑ

ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΥΚΤΑ ΚAΥΣΙΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΥΚΤΑ ΚAΥΣΙΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΥΚΤΑ ΚAΥΣΙΜΑ ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΗΛΙΑΣ Αναπληρωτής καθηγητής ΑΠΘ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΥΚΤΑ ΚAΥΣΙΜΑ Σαββίδης Ηλίας ISBN: 978-960-9551-09-0 ΕΚΔΟΣΗ: Απαγορεύεται

Διαβάστε περισσότερα

10 o ΣΥΝΕ ΡΙΟΦΟΙΤΗΤΩΝ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ "ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΗΜΕΡΑ & ΑΥΡΙΟ" 27-28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 ΑΠΕ :ΗΕλλάδακαιοιάλλοι... Στόχοι και εσµεύσεις / Προκλήσεις και Ευκαιρίες Λ. Γούτα Χηµικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά 1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ 1.1 Γενικά Ο τοµέας της ενέργειας συνιστά σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης της Ελληνικής οικονοµίας. Η σηµερινή περίοδος αποτελεί τµήµα µίας µακράς µεταβατικής φάσης προς την «οικονοµία χαµηλού

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Κ. Αμπελιώτης, Λέκτορας Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι επιβαρύνσεις συνοπτικά Κατανάλωση φυσικών πόρων Ρύπανση Στην

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Με τον όρο Ηλιακή Ενέργεια χαρακτηρίζουμε το σύνολο των διαφόρων μορφών ενέργειας που προέρχονται από τον Ήλιο. Το φως και η θερμότητα που ακτινοβολούνται, απορροφούνται

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΣΥΜΒΑΤΩΝ) Χριστόφορος Κουτίτας Καθηγητής ΑΠΘ Αντιπρόεδρος ιοικούσας Επιτροπής Ι.ΠΑ.Ε. Ενέργεια πολιτισµός (τεχνολογικός/καταναλωτικός) Συσχέτιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Εισαγωγή Άνθρωπος και ενέργεια Σχεδόν ταυτόχρονα με την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Ενέργεια & Περιβάλλον Το ενεργειακό πρόβλημα (Ι) Σε τι συνίσταται το ενεργειακό πρόβλημα; 1. Εξάντληση των συμβατικών ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ Η ενέργεια από βιόµαζα είναι µία ανανεώσιµη µορφή ενέργειας Τι ονοµάζουµε ανανεώσιµη ενέργεια ; Η ενέργεια που αναπληρώνεται από το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΠΛΩΝ

«Αθηνά» ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΠΛΩΝ «Αθηνά» Δ/νση: Θ. Χατζίκου 11, Θεσσαλονίκη 56122, Τηλ/Fax: 2310-904794 / 6944165341, www.armscontrol.info ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΔΟΚΙΜΗΣ ΤΗΣ Β.ΚΟΡΕΑΣ Θεόδωρος Ε. Λιόλιος 1,2 1 Στρατιωτική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΖΩΗ. Ιατρού Κωνσταντίνος

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΖΩΗ. Ιατρού Κωνσταντίνος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΖΩΗ Ιατρού Κωνσταντίνος Οµάδα Μέλη οµάδας 1. 2. 3. 4. Ηµεροµηνία / /20 ΜΕΡΟΣ Α Ενεργειακές µετατροπές που πραγµατοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Εισαγωγή Η υπερθέρµανση του πλανήτη θεωρείται το πιο σηµαντικό περιβαλλοντικό πρόβληµα σε παγκόσµιο επίπεδο Υπάρχει όµως µεγάλη αβεβαιότητα και σηµαντική επιστηµονική διαµάχη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Το φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόµενο µε ευεργετικά

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας GRV Energy Solutions S.A Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Σκοπός της GRV Ενεργειακές Εφαρμογές Α.Ε. είναι η κατασκευή ενεργειακών συστημάτων που σέβονται το περιβάλλον με εκμετάλλευση

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Φωτοβολταϊκά Αστείρευτη ενέργεια από τον ήλιο! Η ηλιακή ενέργεια είναι μια αστείρευτη πηγή ενέργειας στη διάθεση μας.τα προηγούμενα χρόνια η τεχνολογία και το κόστος παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός: Όραμα βιωσιμότητας για την Ε λλάδα τ ου 2050

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός: Όραμα βιωσιμότητας για την Ε λλάδα τ ου 2050 Μακροχρόνιος σχεδιασμός: ενεργειακός Όραμα βιωσιμότητας για την Ελλάδα Πλαίσιο Το ενεργειακό μίγμα της χώρας να χαρακτηριστεί ιδανικό απέχει από Οιπολιτικέςγιατηνενέργειαδιαχρονικά απέτυχαν Στόχος WWF

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Κείμενο θέσεων και πολιτικής του Ομίλου ΤΙΤΑΝ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Κατά τα τελευταία 100 χρόνια η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα έχει αυξηθεί κυρίως λόγω της χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα της εργασίας είναι Η αξιοποίηση βιομάζας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ξενία 11500 11420 14880 12800

Ξενία 11500 11420 14880 12800 Γ. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ CO 2 Γ.1 Περιγραφή κτιριακών εγκαταστάσεων Η συνολική έκταση του Πανεπιστηµίου είναι 23,22 στρ. όπου βρίσκονται οι κτιριακές του εγκαταστάσεις όπως είναι το κτίριο της Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας 1 Η ΕΛΕΑΒΙΟΜ και ο ρόλος της Η Ελληνική Εταιρία (Σύνδεσμος) Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, Μάρτιος 2010 Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία Στόχοι της κυβερνητικής πολιτικής Μείωση των εκπομπών ρύπων έως το 2020

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ; Η ενέργεια υπάρχει παντού παρόλο που δεν μπορούμε να την δούμε. Αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη της από τα αποτελέσματα της.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον!

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία βιώσιμη λύση για να αντικατασταθούν οι επικίνδυνοι και πανάκριβοι πυρηνικοί και ανθρακικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Προβλήματα και προοπτικές Π. Μουρούζης Υπεύθυνος Ε.Κ.Φ.Ε. Κέρκυρας Ενέργεια: το κλειδί της ευημερίας αλλά και η αιτία των πολέμων 2/40 Πώς ένας άρχοντας απολάμβανε

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ 28 Νοεµβρίου 2009 Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ?

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? Η ηλιακή ενέργεια που προσπίπτει στην επιφάνεια της γης είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία που παράγεται στον ήλιο. Φτάνει σχεδόν αµετάβλητη στο ανώτατο στρώµατηςατµόσφαιρας του

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εργασία από παιδιά του Στ 2 2013-2014 Φυσικές Επιστήμες Ηλιακή Ενέργεια Ηλιακή είναι η ενέργεια που προέρχεται από τον ήλιο. Για να μπορέσουμε να την εκμεταλλευτούμε στην παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη επιχειρηµατικότητα και Φωτοβολταϊκά. 1 st Green Congress 6 Μαρτίου 2009 ΕΒΕΑ ρ.σωτήρης Καπέλλος Γενικός ιευθυντής BP Solar / BP Hellas AE

Πράσινη επιχειρηµατικότητα και Φωτοβολταϊκά. 1 st Green Congress 6 Μαρτίου 2009 ΕΒΕΑ ρ.σωτήρης Καπέλλος Γενικός ιευθυντής BP Solar / BP Hellas AE Πράσινη επιχειρηµατικότητα και Φωτοβολταϊκά 1 st Green Congress 6 Μαρτίου 2009 ΕΒΕΑ ρ.σωτήρης Καπέλλος Γενικός ιευθυντής BP Solar / BP Hellas AE Πράσινη επιχειρηµατικότητα Η κλιµατική αλλαγή ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ : ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ : ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ : ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΧΑΛΚΙ Α 10/04/2009 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΑΧΙΩΤΗΣ ΜΕΛΟΣ.Σ. ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝ ΕΣΜΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΠΕ Σε ολόκληρο τον κόσµο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030!

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030! 14 ο ΠανελλήνιοΣυνέδριοΕκλεγµένωνΓυναικών Η Πολιτική είναι γένους θηλυκού Σέρρες, 18-21/6/2009 Περιβάλλον, Οικονοµία, ΒιώσιµηΑνάπτυξη Ηανάγκη και ο καταλυτικός ρόλος των τοπικών κοινωνιών Λ. Γούτα Χηµικός

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ

9 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ 9 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Θέμα: «Άνθρωποι και μηχανές. Μόλυνση από τις μηχανές» Από την ομάδα NBA : Τσιάκαλος Tηλέμαχος Μπούζας Νίκος Λιαρομμάτης Nίκος Αλεξανδρόπουλος Αποστόλης ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ: Αναστασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι

Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι Η ΕΕ όρισε νέες απαιτήσεις για τη ενεργειακή απόδοση τις οποίες θα πρέπει να ικανοποιούν οι λαµπτήρες που παράγονται για την αγορά της ΕΕ από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Το ανθρακικό αποτύπωμα είναι το μέτρο της συνολικής ποσότητας των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα που παράγονται άμεσα ή έμμεσα από μία δραστηριότητα είτε συσσωρεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή πληθυσµιακή δοµή Χρήση διαγραµµάτων ηλικιακής δοµής 3 ηλικιακές κατηγορίες προαναπαραγωγική (0-14 ετών) αναπαραγωγική (15-44 ετών) µετα-αναπαραγωγική (45-85+ ετών) 1

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά.

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. από το 1957 με γνώση και μεράκι Βασικές Αγορές Βιομηχανία Οικίες Βιομάζα Με τον όρο βιομάζα ονομάζουμε οποιοδήποτε υλικό παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς (όπως είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών

Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών Σοφοκλής Πιταροκοίλης Μέλος ΔΣ ΣΕΦ 1 Ιουλίου 2013 ΣΕΦ Το πρόσωπο της αγοράς Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ (www.helapco.gr) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα H ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ ανήλθε στο 44% το 1995, θα έχει αυξηθεί κατά 65% μέχρι το 2025 και έως και 80% για το φυσικό αέριο. Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις Εδώ και µια εικοσαετία, οι Έλληνες καταναλωτές έχουν εξοικειωθεί µε τους ηλιακούς θερµοσίφωνες για την παραγωγή ζεστού νερού. Απόρροια

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν

Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν 1 Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) Eίναι οι ενεργειακές πηγές (ο ήλιος, ο άνεμος, η βιομάζα, κλπ.), οι οποίες υπάρχουν σε αφθονία στο φυσικό μας περιβάλλον Το ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας ΔΥΝΑΜΗ ΕΡΓΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ µηχανική, χηµική, θερµότητα, βαρυτική, ηλεκτρική, µαγνητική, πυρηνική, ραδιοενέργεια, τριβής, κινητική, δυναµική Περιεχόµενα Κεφαλαίου 8 Συντηρητικές

Διαβάστε περισσότερα

Βιομάζα - Δυνατότητες

Βιομάζα - Δυνατότητες Νίκος Πλουμής Μηχανολόγος Μηχανικός, MSc Προϊστάμενος Τμήματος Θερμοηλεκτρικών Έργων Βιομάζα - Δυνατότητες Οι δυνατότητες ανάπτυξης της βιομάζας στην Ελληνική αγορά σήμερα είναι πολύ σημαντικές: Το δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα προγράµµατος BETTER INTERREG III B CADSES «Ενίσχυση αλυσίδας βιοκαυσίµων για την τοπική ανάπτυξη Ευρωπαϊκών περιοχών» Θεσσαλονίκη, 5-2-2008

Ηµερίδα προγράµµατος BETTER INTERREG III B CADSES «Ενίσχυση αλυσίδας βιοκαυσίµων για την τοπική ανάπτυξη Ευρωπαϊκών περιοχών» Θεσσαλονίκη, 5-2-2008 Ηµερίδα προγράµµατος BETTER INTERREG III B CADSES «Ενίσχυση αλυσίδας βιοκαυσίµων για την τοπική ανάπτυξη Ευρωπαϊκών περιοχών» Θεσσαλονίκη, 5-2-2008 Βιοκαύσιµα: Χρυσή ευκαιρία, «αποδιοποµπαίος τράγος» ή

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Ολοκλήρωση ροών μάζας και ενέργειας σε βιομηχανικό σύμπλεγμα Βασικά στοιχεία διαμόρφωσης περιβαλλοντικής πολιτικής Παραδείγματα βιομηχανικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ

Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ Ομιλητές: Ι. Νικολετάτος Σ. Τεντζεράκης, Ε. Τζέν ΚΑΠΕ ΑΠΕ και Περιβάλλον Είναι κοινά αποδεκτό ότι οι ΑΠΕ προκαλούν συγκριτικά τη μικρότερη δυνατή περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα