ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ"

Transcript

1 ιάλεξη στην Ακαδηµία Αθηνών στις 4 Μαΐου 2010 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1. Η ενέργεια ως βασικό στοιχείο του φυσικού κόσµου Στην αρχή του κόσµου όλα ήσαν ενέργεια, «άπειρη» ενέργεια. Αν και δεν γνωρίζουµε επιστηµονικά από που προήλθε αυτή η αρχική ενέργεια, σύµφωνα µε τη θεωρία της κοσµικής έκρηξης, τεράστιες ποσότητές της µετατράπηκαν σε ύλη και αντιύλη. Γέµισε, στιγµιαία, ο άµορφος κοσµικός χώρος από µυριάδες σωµατίδια και άρχισε, έκτοτε, ο αέναος χορός των ακατάπαυστων µετατροπών της ενέργειας, των αλληλεπιδράσεων της ύλης και της ενέργειας, της υλοποίησης της ενέργειας και της εξαΰλωσης της ύλης. 1 Τι είναι η ενέργεια; Ο Richard Feynman, ένας από τους διασηµότερους φυσικούς του 20 ου αιώνα, απάντησε ως εξής: «Είναι ουσιώδες να αναγνωρίσουµε ότι στη Φυσική, σήµερα, δεν γνωρίζουµε τι είναι η ενέργεια». 2 Και όµως, η ενέργεια είναι µία από τις πλέον σηµαντικές έννοιες της φυσικής επιστήµης. Γνωρίζουµε, για παράδειγµα, ότι η ύλη είναι ενέργεια εν ηρεµία. Γνωρίζουµε, ακόµη, ότι στη Φύση η ενέργεια συνδέεται µε τη µάζα και την κίνηση ενός σώµατος, καθώς και µε τις θεµελιώδεις δυνάµεις της Φύσης (µε τα πεδία της βαρύτητας, του ηλεκτρισµού, του µαγνητισµού, του πυρήνα). Γνωρίζουµε, επί πλέον, ότι η ενέργεια εκδηλώνεται µε διάφορες µορφές ως κινητική ενέργεια, ως δυναµική ενέργεια, ως θερµική ενέργεια, ως χηµική ενέργεια, ως ηλεκτρική ενέργεια, ως ηλεκτροµαγνητική ενέργεια, ως πυρηνική ενέργεια, κοκ. Μάλιστα, τις µορφές αυτές της ενέργειας τις µελετάµε, καθώς και τους µηχανισµούς της µετατροπής της ενέργειας από τη µία µορφή στην άλλη και τη µεταφορά της ενέργειας από ένα µέρος σε άλλο. 1

2 Στον Πίνακα 1 δίνονται παραδείγµατα µετασχηµατισµών (µετατροπών) της ενέργειας. Πίνακας 1: Παραδείγµατα µετασχηµατισµών της ενέργειας.* Από: Από: Από: Από: Από: Από: Ηλεκτρο- µαγνητική Χηµική Πυρηνική Θερµική Κινητική Ηλεκτρική Σε: Σε: Σε: Σε: Σε: Σε: Χηµική (φωτοσύνθεση) Ηλεκτρο- µαγνητική (χηµικήφωταύγεια) Ηλεκτρο- µαγνητική (πυρηνική βόµβα) Ηλεκτρο- µαγνητική (θερµική ακτινοβολία) Ηλεκτρο- µαγνητική (επιταχυνόµενα φορτία,ακτινοβολία σύγχροτρου) Ηλεκτρο- µαγνητική (ακτινοβολία, LED ** ) Θερµική (απορρόφηση ηλιακής ακτινοβολίας) Θερµική (καύση) Θερµική (πυρηνική σχάση/τήξη) Χηµική (εξάτµιση) Θερµική (τριβή) Θερµική (ωµική θέρµανση) Ηλεκτρική (φωτοβολταϊκά) Ηλεκτρική (κυψέλες καυσίµων, µπαταρίες) Ηλεκτρική (πυρηνικές µπαταρίες, ακτινοβολία β) Κινητική (εσωτερική καύση) Ηλεκτρική (παραγωγή ηλεκτρισµού) Κινητική (ηλεκτρικοί κινητήρες) * Βλέπε, επίσης, παραποµπές 3 και 4. ** LED = Light-Emitting Diodes. Σε όλες τις µετατροπές της ενέργειας, η συνολική ποσότητα της ενέργειας παραµένει σταθερή. Για την κάθε µετατροπή της ενέργειας, όµως, απαιτείται ενέργεια. Για να πάρει κανείς µια ορισµένη µορφή ενέργειας από ένα σύστηµα πρέπει να δαπανήσει συνολικά, τουλάχιστον, ίση ποσότητα ενέργειας µε αυτή που παίρνει. Πληρώνει κανείς για την ορισµένη µορφή ενέργειας που παίρνει από ένα σύστηµα, µε άλλη µορφή ενέργειας. Για τις µετατροπές της ενέργειας επινοούνται και χρησιµοποιούνται ειδικές µηχανές και µηχανικά συστήµατα, όπως, λόγου χάρη, τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής που καίνε κάρβουνο και µετατρέπουν τη χηµική ενέργεια που είναι αποθηκευµένη στο κάρβουνο σε ηλεκτρισµό. Τα µηχανικά συστήµατα µετατροπής της ενέργειας είναι ουσιώδες µέρος των εν γένει ενεργειακών συστηµάτων και συνδέουν τις πηγές της ενέργειας µε τις χρήσεις της ενέργειας. Το τελικό 2

3 κατάλοιπο όλων των µετασχηµατισµών της ενέργειας είναι η απορριπτόµενη ενέργεια υπό µορφή θερµότητας. Όλα τα φαινόµενα παραγωγής έργου έχουν ένα κοινό παράγοντα: την ενέργεια. Γι αυτόν το λόγο, συνηθίζεται να ορίζεται η ενέργεια ενός συστήµατος απλά ως η ικανότητά του να παράγει έργο. Για το σκοπό της παρούσης διάλεξης, τρία µεγέθη της ενέργειας είναι ουσιώδη (Πίνακας 2): η ποσότητα της ενέργειας, η ισχύς της ενέργειας και η πυκνότητα της ενέργειας. Πίνακας 2: Μεγέθη και µονάδες της ενέργειας. Μέγεθος Μονάδα Ποσότητα Ενέργειας (στατική ποσότητα) Ισχύς ενέργειας (παραγόµενη ενέργεια ανά µονάδα χρόνου) Πυκνότητα ενέργειας (ποσότητα ενέργειας ανά µονάδα µάζας µιας πηγής ενέργειας)* Joule Watt (Joules/second) Joule/g * Μέγεθος κρίσιµης σηµασίας στην αξιολόγηση καυσίµων. Όλες οι γνωστές µορφές της ενέργειας είναι αναγκαίες για τη ζωή. Χρειαζόµαστε ενέργεια για το κάθε τι που κάνουµε και η κάθε µας δραστηριότητα συνδέεται µε κάποια µεταφορά ή µετατροπή της ενέργειας. Η κατανόηση της φυσικής θεµελίωσης και της εξέλιξης της ζωής ιδιαίτερα προϋποθέτει κατανόηση των µετασχηµατισµών και της µεταφοράς της ενέργειας στα βιολογικά συστήµατα. Πέρασαν, όµως, χιλιετηρίδες προτού ανακαλύψει και αναγνωρίσει ο άνθρωπος αυτήν τη θεµελιώδη σχέση της ζωής µε την ενέργεια. 2. Η ενέργεια ως βασικό στοιχείο του πολιτισµού Η ενέργεια είναι, επίσης, βασικό στοιχείο του πολιτισµού. H πολιτιστική εξέλιξη του ανθρώπου παραλληλίζεται µε εκείνη της κυριαρχίας του επί των πηγών ενέργειας. Η εξέλιξη της κοινωνίας, τα αγαθά και οι υπηρεσίες που παρέχονται στους πολίτες µιας κοινωνίας, το βιοτικό επίπεδο και η ποιότητα της ζωής ενός λαού, εξαρτήθηκαν και εξαρτώνται στενά από τη χρήση συνεχώς µεγαλύτερων ποσοτήτων και περισσότερο συγκεντρωµένων µορφών ενέργειας. 3

4 Η εξάρτηση του ανθρώπου από τις εξωτερικές πηγές ενέργειας άρχισε από τότε που έθεσε υπό τον έλεγχό του τη φωτιά και έκανε χρήση της φωτιάς. Η ανάγκη του για ξύλο ως καύσιµο αυξήθηκε κυρίως όταν έµαθε να επεξεργάζεται τα µέταλλα. Έτσι, ενώ ο άνθρωπος για χιλιετηρίδες έκανε χρήση του ανθρώπου, του ζώου, του νερού και του αέρα ως πηγών ενέργειας, σταδιακά, η χρήση του ξύλου ως καυσίµου κατέστη καθοριστική και ευθύνεται για την καταστροφή µεγάλων δασικών εκτάσεων. Στην προ-βιοµηχανική Ευρώπη, το δάσος έπαιξε το ρόλο που έπαιξαν αργότερα το κάρβουνο και το πετρέλαιο. Τα ορυκτά καύσιµα, αν και ήταν γνωστά στον άνθρωπο πριν από χρόνια (λ.χ., στην Κίνα χρησιµοποιούσαν κάρβουνο για θέρµανση και φυσικό αέριο για φωτισµό πριν από το π.χ.), 3,5 δεν κατέστησαν κύρια πηγή ενέργειας για τον άνθρωπο παρά γύρω στα µέσα του 18 ου αιώνα. Η ανακάλυψη της ατµοµηχανής το 1765, σηµατοδότησε την αρχή του βιοµηχανικού πολιτισµού και την κρίσιµη στροφή του ανθρώπου στην τεχνολογία της ενέργειας και την ανεύρεση και τελειοποίηση νέων µηχανισµών και µηχανών µετατροπής της ενέργειας (λ.χ., ηλεκτρικές συσκευές, µηχανές εσωτερικής καύσης, κ.λπ.), µε αποτέλεσµα την ολοκληρωτική αλλαγή στις σχέσεις του ανθρώπου µε την ενέργεια. Η ανακάλυψη της ατµοµηχανής, σηµατοδότησε και τη στροφή, διαδοχικά, από τη χρήση του ξύλου ως καυσίµου, στη χρήση πηγών ενέργειας µεγαλύτερης ενεργειακής πυκνότητας: του κάρβουνου, του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της πυρηνικής ενέργειας, όπως δείχνει ο Πίνακας 3. Πίνακας 3: Ενεργειακή πυκνότητα διάφορων πηγών ενέργειας. Καύσιµο Ενεργειακή πυκνότητα (kwh/kg) α Ξύλο (καυσόξυλα) 4,4 6 Κάρβουνο 8,0 6 Πετρέλαιο 12,0 7 Φυσικό αέριο 14,9 6 Φυσικό Ουράνιο (σχάση µόνο 235 U) Φυσικό Ουράνιο (σχάση 100% σε αναπαραγωγικό αντιδραστήρα) α 1 kwh = 3.6 MJ Η εικόνα 1 δείχνει τη διαδοχική χρήση αυτών των πηγών ενέργειας και η εικόνα 2 δείχνει την κατανάλωση των διάφορων µορφών ενέργειας (ως ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης) µεταξύ και στις ΗΠΑ. 4

5 Εικόνα 1: Αλλαγές στις ενεργειακές πηγές. 8 Εικόνα 2: Κατανάλωση των διάφορων µορφών ενέργειας (ως ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης) από το 1850 έως το 2000 στις ΗΠΑ. 9 Η απόκτηση της πυρηνικής ενέργειας στα µέσα του 20 ου αιώνα σηµατοδοτεί µία ακόµη αλλαγή στις σχέσεις του ανθρώπου µε την ενέργεια: την πρόσβαση της ανθρωπότητας σε πηγές ενέργειας ανεξάρτητες από τον ήλιο. Υπενθυµίζω ότι οι πρώτοι µεγάλοι πολιτισµοί αναπτύχθηκαν κυρίως σε κοιλάδες ποταµών, όπου υπήρχε άφθονο νερό, γόνιµη γη, αλλά και εύκολη πρόσβαση για µετακίνηση και εµπόριο όπως στην κοιλάδα του Νείλου στην αρχαία Αίγυπτο, του Τίγρη και του Ευφράτη στη Μεσοποταµία, του Ινδού ποταµού στην περιοχή του σύγχρονου Πακιστάν και του Κίτρινου 5

6 ποταµού της Κίνας. 10,11 Αν και τα αίτια παρακµής των αρχαίων πολιτισµών ποικίλουν, πολλοί συνδέουν την παρακµή και την εξαφάνισή τους όταν εξάντλησαν την κύρια πηγή ενέργειας που είχαν στη διάθεσή τους, το ξύλο (τη βιοµάζα), και µαζί της εξάντλησαν τη γόνιµη γη και κατέστησαν ενεργειακά µη βιώσιµοι. Ακόµη και η παρακµή της δουλείας ως πηγή ενέργειας στη Χριστιανική Ευρώπη λόγω του κοινωνικού στίγµατος του θεσµού θεωρείται 5,11 ότι µείωσε την κατανάλωση της ενέργειας (µείωσε τον αριθµό των δούλων) και συνέτεινε στην παρακµή του Μεσαίωνα. Από το 18 ο αιώνα άρχισε µία ανοδική πορεία του σύγχρονου πολιτισµού στηριγµένη στην επιστήµη, την τεχνολογία, και την κατανάλωση ενέργειας, που εν πολλοίς ταύτισε σταδιακά την έννοια του πολιτισµού µε το βιοµηχανικό πολιτισµό και την κοινωνία των ανέσεων, την αφθονία υλικών αγαθών και υπηρεσιών, την affluent society. Μερικά από τα πλέον διακριτά χαρακτηριστικά του πολιτισµού των τελευταίων δύο αιώνων είναι τα εξής: (1) Η αύξηση του πληθυσµού της Γης Για χιλιετηρίδες, η αύξηση του πληθυσµού της Γης ήταν µικρή (Εικόνα 3, αριστερά). Η ραγδαία όµως αύξηση της χρήσης της ενέργειας στους τελευταίους δύο αιώνες (και των άµεσων και έµµεσων θετικών επιπτώσεων της επιστηµονικής τεχνολογίας στην υγεία) επέφερε ραγδαία, απότοµη, αύξηση του πληθυσµού (από περίπου 1 δισεκατοµµύριο το 1800 σε περίπου 7 δισεκατοµµύρια το 2000, Εικόνα 3, δεξιά). Η ανακάλυψη νέων πηγών ενέργειας, γράφει ο ιστορικός Fernandez-Armesto, 14 σχεδόν πάντοτε πολλαπλασίαζε τον πληθυσµό. Εικόνα 3: Αριστερά. Η αύξηση του πληθυσµού της Γης στην ιστορία. 12 εξιά: Η ραγδαία αύξηση του πληθυσµού της Γης στους τελευταίους δύο αιώνες λόγω της αύξησης της χρήσης της ενέργειας. 13 6

7 (2) Η αύξηση των αστικών κέντρων Η αύξηση της χρήσης της ενέργειας, νέα υλικά, νέα προϊόντα, νέα επαγγέλµατα, νέες τεχνολογίες και νέες βιοµηχανίες, είχαν σαν συνέπεια τη µετακίνηση του πληθυσµού από τις αγροτικές περιοχές στα αστικά κέντρα και τη συνακόλουθη αύξηση του αριθµού των µεγαλουπόλεων, ο αριθµός και το µέγεθος των οποίων ακόµη συνεχίζεται (Πίνακας 4), και επεκτείνεται µε γοργό ρυθµό στις χώρες του λεγόµενου Τρίτου Κόσµου. Πίνακας 4: Αύξηση του αριθµού των µεγαλουπόλεων και του µεγέθους των. 15,16 Πόλεις άνω του 1 εκατοµµυρίου κατοίκων Πόλεις άνω των 10 εκατοµµυρίων κατοίκων Ποσοστό (%) του πληθυσµού της Γης στις πόλεις Έτος Αριθµός Έτος Αριθµός Έτος Ποσοστό (%) (4) (16) (299) > > < ~ ~ 50 (3) Η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας, κυρίως των ορυκτών καυσίµων Με την αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας, ο άνθρωπος επεξέτεινε το σύγχρονο πολιτισµό σχεδόν σε κάθε γωνιά της Γης και ανέβασε έτσι το βιοτικό επίπεδο µεγάλου µέρους της ανθρωπότητας. Οι ανάγκες, όµως, του σύγχρονου πολιτισµού απαιτούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας, οι οποίες συνεχώς αυξάνονται, πρωτίστως εκείνες της ηλεκτρικής ενέργειας. Η εικόνα 4 δείχνει την αύξηση της παγκόσµιας κατανάλωσης ενέργειας από το ,20 Εικόνα 4: Παγκόσµια κατανάλωση ενέργειας από το ,20 7

8 Το 2000, η παγκόσµια κατανάλωση ενέργειας υπερβαίνει τα 400 δισεκατοµµύρια δισεκατοµµυρίων Joules (400 EJ), ποσό ισοδύναµο µε περίπου 10 δισεκατοµµύρια τόνους πετρελαίου ετησίως. Όπως ανάφερα κα σε προηγούµενη οµιλία µου, 20 αν η ποσότητα αυτή της παγκόσµιας ετήσιας κατανάλωσης ενέργειας εκφραστεί ως ύψος στήλης από βαρέλια πετρελαίου, το ύψος της στήλης αυτής είναι περίπου 200 φορές µεγαλύτερο από την απόσταση µεταξύ της Γης και της Σελήνης. Η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας επιφέρει την εξάντληση των αποθεµάτων των γνωστών ενεργειακών πηγών. Η εικόνα 5 δείχνει σχηµατικά την παραγωγή του πετρελαίου σε περίοδο χρόνων. Ο αιώνας του πετρελαίου φαίνεται να είναι ιδιαίτερα βραχύς ( ). Εικόνα 5: Η παραγωγή πετρελαίου σε δύο χιλιετηρίδες. 21,22 Παραβλέπει, προφανώς, ο σύγχρονος πολιτισµός τα φυσικά περιοριστικά όρια των ενεργειακών πηγών και στηρίζει τη δυναµική του στη µονοσήµαντη αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας έχοντας ως βασικό κριτήριο «προόδου» τη συνεχή ανάπτυξη, τη συνεχή αύξηση του ΑΕΠ, λόγου χάρη. Στο παρελθόν, όµως, πολιτισµοί, όπως της Μεσοποταµίας και της Αιγύπτου, 11 της Κίνας και της Ινδίας, 3,23,24 των Μάγιας 3,23 και των Αζτέκων 11 στην Αµερικανική Ήπειρο αποδυναµώθηκαν όταν τα ενεργειακά τους αποθέµατα εξαντλήθηκαν, όταν τα προστατευτικά δάση κόπηκαν και χρησιµοποιήθηκαν ως καύσιµα, και οι πολιτισµοί αυτοί, τελικά, κατέρρευσαν. Η τυφλή πίστη του σύγχρονου πολιτισµού στην αναγκαιότητα της συνεχούς ανάπτυξης ως βασικού αξιοκρατικού κριτηρίου του πολιτισµού, θέτει, εποµένως, σε κίνδυνο τη βιωσιµότητά του. (4) Η αύξηση της µόλυνσης του περιβάλλοντος και η κλιµατική αλλαγή Η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας οφείλεται κυρίως σε δύο παγκόσµιους παράγοντες: την αύξηση του πληθυσµού της Γης και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου συνεχώς µεγαλύτερου 8

9 µέρους του. Η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας, όµως, έχει επηρεάσει αρνητικά τον Πλανήτη. Οι κύριες πηγές ενέργειας που υποβαστάζουν τις δραστηριότητες και την υποδοµή του σύγχρονου πολιτισµού το κάρβουνο, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το ουράνιο έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και εκείνες των ορυκτών καυσίµων προµηνύουν επικίνδυνες κλιµατικές αλλαγές. Η εικόνα 6 δείχνει τα κλασικά πλέον δεδοµένα σε ό,τι αφορά τη συγκέντρωση του κύριου αερίου του θερµοκηπίου, του CO 2, στην ατµόσφαιρα στις τελευταίες 10 χιλιετηρίδες και την ανησυχητική αύξηση του CO 2 στην ατµόσφαιρα στους τελευταίους δύο αιώνες 25 (από τη σταθερή µακροχρόνια τιµή των 280 ppm - µέρη στο εκατοµµύριο µορίων αέρασε περίπου 400 ppm σήµερα). Εικόνα 6: Συγκεντρώσεις CO 2 (σε µέρη στο εκατοµµύριο µορίων αέρα, ppm) στην ατµόσφαιρα τις τελευταίες χιλιετηρίδες (ένθεµα: από το 1750). 25 Υπάρχει σύγκλιση απόψεων στο ότι η µέση θερµοκρασία της επιφάνειας της Γης αυξάνει, αν και παρατηρείται απόκλιση απόψεων σε ό,τι αφορά το µέγεθος αυτής της αύξησης, η οποία οφείλεται, κατά µείζονα λόγο, στην ανεπάρκεια των θεωρητικών µοντέλων που χρησιµοποιούνται για τις προβλέψεις αυτές. 26 Η αύξηση της µέσης θερµοκρασίας της επιφάνειας της γης στο τέλος του 21 ου αιώνα µάλλον θα κυµαίνεται µεταξύ 1,8 και 4,0 o C και δεν θα είναι οµαλή η πορεία στην τελική της τιµή. 26 Η ενέργεια, λοιπόν, είναι βασικός παράγων στην κατανόηση της επίδρασης του ανθρώπου στο περιβάλλον. Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή είναι ουσιαστικά παγκόσµια ενεργειακή αλλαγή. Υπολογίζεται 6,27,28 ότι η παραγωγή και η χρήση της ενέργειας ευθύνονται για περισσότερο από το 60% των παγκόσµιων εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου. Οι συνέπειες αυτές δείχνουν ότι υπάρχουν περιοριστικά όρια στην ποσότητα της ενέργειας που µπορεί να χρησιµοποιήσει ο άνθρωπος από τις παρούσες πηγές και δυσκολίες στην εξασφάλιση της 9

10 βιωσιµότητας του σύγχρονου πολιτισµού, όταν µάλιστα η κατανάλωση αφορά κυρίως µέρος µόνον του πληθυσµού της Γης. Επισηµαίνω ότι οι συνέπειες αυτές θα επιδεινωθούν ακόµη περισσότερο στο µέλλον διότι η κατανάλωση της ενέργειας προβλέπεται να συνεχίσει την ανοδική της πορεία λόγω, κυρίως, των αναγκών των υπό ανάπτυξη χωρών. (5) Η αύξηση της αρνητικής χρήσης της ενέργειας (χρήση της ενέργειας για καταστρεπτικούς σκοπούς) Η ύπαρξη και η χρήση µεγάλων ποσοτήτων ενέργειας προωθεί τον πολιτισµό, αλλά αποβαίνει και σε δύναµη καταστρεπτική του πολιτισµού. Επανειληµµένα στο παρελθόν, λαοί χρησιµοποίησαν την ενέργεια που είχαν για να κυριαρχήσουν άλλων λαών. Στις πολεµικές αντιπαραθέσεις, επικράτησαν, κατά κανόνα, εκείνοι οι λαοί που είχαν στη διάθεσή τους περισσότερη ενέργεια και αυτό ισχύει και για το εύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο. 5,29 Σήµερα, όπως και στο παρελθόν, η µεγάλη κατανάλωση ενέργειας είναι προαπαιτούµενο στρατιωτικής ισχύος, ανάληψης πολεµικών επιχειρήσεων και πολιτικής υπεροχής. Ακόµη και τεχνολογικά χαµηλού επιπέδου κράτη µε ενεργειακές πηγές στη διάθεσή τους απολαµβάνουν δυσανάλογη διεθνή επιρροή. Και χώρες όπως οι ΗΠΑ απέκτησαν και διατηρούν την ισχύ τους και την παγκόσµια επιρροή τους κατά µείζονα λόγο µε τη χρήση της ενέργειας. 5,29 Υπενθυµίζω ότι, σήµερα, οι τεχνολογίες της ενέργειας και οι τεχνολογίες του πολέµου είναι άρρηκτα και πολλαπλά συνδεδεµένες. (6) Η αύξηση της κοινωνικής πολυπλοκότητας Υποστηρίζεται 3,23,30 ότι, όσο µεγαλύτερη είναι η ποσότητα της ενέργειας που έχει στη διάθεσή της µία κοινωνία, τόσο µεγαλύτερος είναι ο βαθµός της πολυπλοκότητάς της. Όταν όµως η ποσότητα της ενέργειας που έχει στη διάθεσή της και που χρησιµοποιεί µία πολύπλοκη κοινωνία µειωθεί, ή σταµατήσει να αυξάνει, ενώ οι ενεργειακές της ανάγκες συνεχίζουν να αυξάνονται, η κοινωνία αυτή κινδυνεύει αν δεν εξασφαλίσει νέες πηγές ενέργειας ή αν δεν κάνει πιο αποτελεσµατική χρήση της ενέργειας που διαθέτει. ιερωτάται λοιπόν κανείς, για πόσο ακόµη χρονικό διάστηµα θα συνεχίσει η αύξηση της κατανάλωσης της ενέργειας και της πολυπλοκότητας του σύγχρονου πολιτισµού προτού αυτός καταστεί ασταθής και εποµένως µη βιώσιµος; Αν η κατανάλωση της ενέργειας και η πολυπλοκότητα της σηµερινής κοινωνίας είναι οι καθοριστικοί παράγοντες προόδου της 10

11 κοινωνίας, µέχρι πότε οι παράγοντες αυτοί µπορούν να αυξάνουν και η σηµερινή τεχνολογική κοινωνία να διατηρεί τη σταθερότητά της; Πολύπλοκα συστήµατα που δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να συνεχίζουν να αυξάνουν, τελικά καταρρέουν. Η συνεχής αύξηση της πολυπλοκότητας του σύγχρονου πολιτισµού, εποµένως, τον καθιστά εύθραυστο και λειτουργικά ευπρόσβλητο. Ο κίνδυνος της µη λειτουργικότητάς του εξαρτάται κρίσιµα από τα εξαιρετικά πολύπλοκα και αλληλοεξαρτώµενα συστήµατα που τον υποβαστάζουν και που όλα στηρίζονται στην ενέργεια. Επαρκεί η απενεργοποίηση µερικών από αυτά για να επέλθει κατακλυσµική καταστροφή της λειτουργικότητας ολόκληρου του συστήµατος. Ωθείται, έτσι, κανείς στο συµπέρασµα ότι η βιωσιµότητα του σύγχρονου πολιτισµού κινδυνεύει χωρίς τεράστιες νέες ποσότητες ενέργειας. (7) Αύξηση του χάσµατος µεταξύ των ενεργειακά πλούσιων και ενεργειακά φτωχών λαών Υπήρξε και υπάρχει ασύµµετρη κατανάλωση ενέργειας ανάµεσα στους λαούς της Γης, που τους χώρισε σε πλούσιους και σε φτωχούς. Το ευρύ αυτό χάσµα µεταξύ των πλούσιων λαών του Βορρά και των φτωχών λαών του Νότου αντανακλά το µεταξύ τους υφιστάµενο ενεργειακό χάσµα. Οι βιοµηχανικά προηγµένες κοινωνίες στηρίζονται στα ορυκτά καύσιµα και την ηλεκτρική ενέργεια, ενώ οι φτωχές περιοχές της Γης όπως οι αγροτικές περιοχές της Αφρικής, της Λατινικής Αµερικής και της Ασίας στηρίζονται κατά κανόνα στις ζωικές πηγές ενέργειας και τη βιοµάζα (Εικόνα 7). Η τεράστια κατανάλωση της ενέργειας στις βιοµηχανικές χώρες, µάλλον επιδεινώνει την ενεργειακή φτώχεια στις χώρες του Τρίτου Κόσµου. Εικόνα 7: Γυναίκες στο Σουδάν µεταφέρουν καυσόξυλα. 31 Παραµένει αδιαµφισβήτητο δεδοµένο, ακόµη και σήµερα, ότι σχεδόν κάθε αναπτυξιακό πρόβληµα των φτωχών λαών σχετίζεται άµεσα ή έµµεσα µε την ενέργεια. Η εξάλειψη, εποµένως, της φτώχειας και η ύπαρξη µίας αξιοπρεπούς ζωής στις φτωχές περιοχές της Γης προϋποθέτει 11

12 εξάλειψη της ενεργειακής τους ανέχειας και αυτό θα απαιτήσει µεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας στο µέλλον. Παραµένουν, όµως, τα εµπόδια λόγω των περιοριστικών ορίων των παρόντων ενεργειακών πηγών. Τα ορυκτά καύσιµα δεν είναι ανανεώσιµα και η Γη είναι περιορισµένη και ευάλωτη. Είναι γι αυτόν ακριβώς το λόγο που πιστεύω ότι η υγεία του Πλανήτη θα συνεχίσει να κινδυνεύει και η φτώχεια και η αξιοπρέπεια µεγάλου µέρους της ανθρωπότητας θα καταρρεύσουν σε ακόµη χαµηλότερα επίπεδα χωρίς την τελειοποίηση νέων πηγών ενέργειας, οικονοµικά προσιτών και φιλικών προς το περιβάλλον. 3. Η ενέργεια ως βασικό στοιχείο του σύγχρονου πολιτισµού Σήµερα, υπάρχει µία σαφής σχέση µεταξύ της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) το ΑΕΠ µιας χώρας αυξάνει ανάλογα µε την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τη χώρα αυτή. 6 Εικόνα 8: Συσχέτιση κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και ΑΕΠ. 6 Η συσχέτιση µεταξύ της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας µίας χώρας και του ΑΕΠ της χώρας αυτής είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή για τις ΗΠΑ (Εικόνα 9). Τα δεδοµένα στην εικόνα 9 δείχνουν σαφώς ότι το ΑΕΠ των ΗΠΑ συµβαδίζει µε την κατανάλωση της ηλεκτρικής ενέργειας. 12

13 Εικόνα 9: Συσχέτιση κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και ΑΕΠ (GNP) στις ΗΠΑ. Οι κάθετες µπλε λωρίδες είναι το κλάσµα της ετήσιας κατανάλωσης ενέργειας και του ΑΕΠ του αντίστοιχου έτους (στο κλάσµα αυτό έχει δοθεί η τιµή 1 το 1972). 32 Ως συνέπεια, σήµερα, κάθε χώρα αναζητεί συνεχώς περισσότερη ενέργεια. Αυτό απαιτεί η διατήρηση και η επέκταση του σύγχρονου πολιτισµού. Στην αρχή ήταν η βιοµηχανική άνοδος των χωρών της υτικής Ευρώπης, ακολούθως ήταν η βιοµηχανική άνοδος των ΗΠΑ, τώρα βλέπουµε τη βιοµηχανική άνοδο των αναπτυσσόµενων χωρών του υπόλοιπου κόσµου. Όµως, η βιοµηχανική ανάπτυξη χωρών όπως οι Ινδίες και οι χώρες της Νότιας Αµερικής µάλλον δεν µπορεί να επιτευχθεί µε τις υφιστάµενες πηγές ενέργειας. Το ίδιο ισχύει και για την Κίνα, τη χώρα µε τη µεγαλύτερη παραγωγή και χρήση κάρβουνου. Το 80% των τεράστιων ενεργειακών αναγκών της Κίνας για ηλεκτροπαραγωγή προέρχεται από εργοστάσια µε καύση κάρβουνου. 33,34,35 Οι περιβαλλοντικές και οι κλιµατικές συνέπειες αυτής της τεράστιας κλίµακας χρήσης ορυκτών καυσίµων από την Κίνα είναι ανησυχητικές, αν µάλιστα η Κίνα συνεχίζει να εµµένει ότι πρέπει «να αναπτυχθεί πρώτα και µετά να καθαρίσει την ενεργειακή της βιοµηχανία». Ανεξάρτητα, οι υπό ανάπτυξη χώρες θα συνεχίσουν την αναζήτηση ενέργειας, και µάλιστα της ηλεκτρικής ενέργειας, θα συµβάλουν στην ανοδική πορεία των ενεργειακών αναγκών του σύγχρονου πολιτισµού, και θα καταστούν η µία µετά την άλλη νέες πηγές αερίων του θερµοκηπίου. ιαφαίνεται, εποµένως, ότι η ανάπτυξη του λεγόµενου Τρίτου Κόσµου, πρέπει µάλλον να ακολουθήσει διαφορετική διαδροµή παραγωγής και χρήσης της ενέργειας από αυτή που ακολούθησαν οι πλούσιες βιοµηχανικές χώρες της ύσης και γενικότερα του Βορρά. Η βασική πρόκληση, εποµένως, συνίσταται στο πώς να αντιµετωπιστούν αποτελεσµατικά οι τεράστιες ενεργειακές ανάγκες των υπό ανάπτυξη χωρών, χωρίς να τεθεί σε µεγαλύτερο κίνδυνο η υγεία του Πλανήτη και η βιωσιµότητα του πολιτισµού. 13

14 4. Οι ενεργειακές πηγές και ανάγκες στο µέλλον Βιώσιµος πολιτισµός προϋποθέτει βιώσιµη ανάπτυξη και βιώσιµη ανάπτυξη προϋποθέτει βιώσιµες πηγές ενέργειας πηγές ενέργειας σταθερές, αξιόπιστες, οικονοµικά προσιτές, ελεύθερες από τον άνθρακα και φιλικές προς το περιβάλλον. Το ενεργειακό πρόβληµα, εποµένως, είναι και θα παραµείνει θέµα παραγωγής, µετατροπής, χρήσης και υπεύθυνης διαχείρισης της ενέργειας. 27 Στο άµεσο µέλλον: Θα χρειασθεί ρεαλιστική αξιολόγηση των δυνατοτήτων όλων των πηγών ενέργειας που ο άνθρωπος έχει σήµερα στη διάθεσή του (ορυκτά καύσιµα, πυρηνική ενέργεια, ανανεώσιµες πηγές ενέργειας) λαµβάνοντας υπόψη τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα, τα άµεσα και τα έµµεσα κόστη και την επικινδυνότητα της τεχνολογίας της κάθε είδους ενέργειας. Θα χρειασθεί να ευρεθούν νέοι τρόποι εξοικονόµησης ενέργειας. Θα χρειασθεί να αντικατασταθεί το πετρέλαιο µε άλλες πηγές ενέργειας, όχι όµως µε γεωργικά προϊόντα. εν είναι σοφή η επιλογή να καίγονται τα τρόφιµα. Θα χρειασθεί ακόµη να ευρεθούν τρόποι αποδοτικότερης και καθαρότερης καύσης των παραδοσιακών καυσίµων και κατακράτησης του CO 2. Η ηλεκτρική ενέργεια θα καταστεί ιδιαίτερα σηµαντική µορφή ενέργειας διότι: - Η χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας σχετίζεται στενά µε την οικονοµική και τη βιοµηχανική ανάπτυξη, αλλά και µε τις κάθε είδους κοινωνικές υποδοµές και υπηρεσίες, την υγεία, την παιδεία, κοκ. - Η επέκταση του ηλεκτρισµού παγκοσµίως ως του κύριου φορέα ενέργειας, και µάλιστα από ανανεώσιµες πηγές, θα αποτελέσει βασική επιδίωξη της ανθρωπότητας. Θα επιταχύνει τη µετατροπή των οικονοµιών που στηρίζονται στην καύση ορυκτών καυσίµων σε οικονοµίες στηριγµένες στην ηλεκτρική ενέργεια (π.χ., τη µετάβαση στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα), εάν, µάλιστα, η κοινωνία κατορθώσει να χρησιµοποιήσει την ηλιακή ενέργεια σε µαζική και παγκόσµια κλίµακα και εάν εφεύρει αποτελεσµατικούς τρόπους µεταφοράς και αποθήκευσής της. - Μεγαλύτερο µέρος του πληθυσµού των φτωχών περιοχών της γης θα αποκτήσει πρόσβαση στον ηλεκτρισµό, κυρίως µε νέες, αποδοτικότερες τεχνολογίες ηλιακής ενέργειας. 14

15 Μερικοί φιλοδοξούν, και αισιόδοξα προβλέπουν, ότι µέχρι το 2050, το 95% του πληθυσµού της Γης θα έχει πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια (το 2000 µόνο το 75% της ανθρωπότητας είχε αυτή τη δυνατότητα) Στην εικόνα 10 συγκρίνεται η παγκόσµια παραγωγή ηλεκτρισµού από τα ορυκτά καύσιµα, την πυρηνική ενέργεια και τις ανανεώσιµες πηγές το έτος 2007, µε τις προβλέψεις της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδηµίας Επιστηµών (Royal Swedish Academy of Sciences) 37 για το Από τις προβλέψεις αυτές βλέπει κανείς το διπλασιασµό της ηλεκτρικής ενέργειας µεταξύ 2007 και 2050 και τη µεγαλύτερη προέλευσή της από τις ανανεώσιµες πηγές και την πυρηνική ενέργεια. Εικόνα 10: Παγκόσµια παραγωγή ηλεκτρισµού από διάφορες πηγές ενέργειας το 2007 και αντίστοιχες προβλέψεις για το Παράλληλα, λοιπόν, µε τη µαζική στροφή στην ηλιακή ενέργεια και τις άλλες ανανεώσιµες πηγές ενέργειας για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ο άνθρωπος θα χρειασθεί να τελειοποιήσει και να επεκτείνει τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας από την πυρηνική σχάση για ηλεκτροπαραγωγή. Προς τούτο, θα απαιτηθούν υψηλότερα επίπεδα ασφάλειας και θα επιδιωχθεί η επίλυση των προβληµάτων που αφορούν στα πυρηνικά κατάλοιπα. Θα επιδιωχθεί η χρήση αναπαραγωγικών αντιδραστήρων (breeder reactors) και ιδιαίτερα η χρήση 38,39 του 232 Th για παραγωγή θυγατρικών σχάσιµων πυρήνων 233 U, µέσω της αντίδρασης 232 Th + n 233 U; 233 U + n fission + 2.3n + energy (Th cycle). (1) Στην αντίδραση (1) το µη σχάσιµο φυσικό στοιχείο θόριο 232 Th µετασχηµατίζεται στο σχάσιµο ουράνιο 233 U µε την απορρόφηση ενός νετρονίου, n, και ακολούθως το θυγατρικό 233 U σχάται µε την απορρόφηση ενός δεύτερου νετρονίου απελευθερώνοντας µεγάλες ποσότητες 15

16 ενέργειας και επί πλέον νετρόνια για τη συνέχιση της αντίδρασης (στην πράξη, για κάθε νετρόνιο που απορροφάται από το σχάσιµο ισότοπο απαιτούνται περισσότερα από δύο νετρόνια λόγω των αναπόφευκτων απωλειών). Επειδή το φυσικό στοιχείο 232 Th περιέχει µόνο ίχνη σχάσιµου υλικού ( 231 Th), που δεν επαρκούν για να αρχίσει η αλυσιδωτή πυρηνική αντίδραση, σε ένα πυρηνικό αντιδραστήρα ισχύος µε βάση το θόριο, το φυσικό 232 Th θα χρησιµοποιείται σε συνδυασµό µε σχάσιµο 235 U ή 239 Pu. Ένας άλλος τρόπος που προτάθηκε για την παραγωγή συµπληρωµατικών νετρονίων είναι η χρήση επιταχυντών υψηλών ενεργειών σε συνδυασµό µε τον αντιδραστήρα. 39 Θα επιδιωχθεί ακόµη η πλήρης καύση του ουρανίου σε αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες µέσω της αντίδρασης 238 U + n 239 Pu ; 239 Pu + n fission + 2.5n + energy (U cycle). (2) Εδώ, το φυσικό µη σχάσιµο στοιχείο 238 U χρησιµοποιείται για την παραγωγή του θυγατρικού σχάσιµου στοιχείου 239 Pu. Οι αναγεννητικές αντιδράσεις (1) και (2) έχουν σηµαντικά πλεονεκτήµατα 38,39 σε σύγκριση µε τους θερµικούς αντιδραστήρες τους βασισµένους σε εµπλουτισµένο ή φυσικό 235 U: (α) δεν υπάρχει ανάγκη εµπλουτισµού του καυσίµου εφόσον ολόκληρη η ποσότητα του φυσικού στοιχείου (Th ή U) αναλώνεται, (β) η µετατροπή ολόκληρης της ποσότητας του φυσικού στοιχείου σε σχάσιµο, αυξάνει σχεδόν 200 φορές την ενέργεια που παρέχεται από µόνη τη χρήση του 235 U, και (γ) τα πυρηνικά κατάλοιπα χαρακτηρίζονται κυρίως από πυρηνικά θραύσµατα υψηλού µεν επιπέδου ραδιενέργειας, αλλά µικρού χρόνου υποδιπλασιασµού. Σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα διασποράς πυρηνικών υλικών που θα µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, η αναγεννητική αντίδραση (2) ενέχει σοβαρά προβλήµατα διότι παράγει µεγάλες ποσότητες 239 Pu, ενώ η αντίδραση (1), µε χρήση θορίου, είναι ελεύθερη από τέτοιου είδους προβλήµατα. Ο κύκλος καυσίµου µε βάση το θόριο έχει δύο ακόµη πλεονεκτήµατα: τα αποθέµατα του θορίου είναι 3 έως 4 φορές µεγαλύτερα εκείνων του ουρανίου και το θόριο έχει καλύτερες ιδιότητες, ως πυρηνικό καύσιµο, από το 235 U. Η πυρηνική ενέργεια από τη σύντηξη ισοτόπων του ατόµου του υδρογόνου, για παράδειγµα, του δευτέριου και του τρίτιου, τα οποία είναι πρακτικά ανεξάντλητα παρά τις τεχνολογικές δυσκολίες πιστεύω ότι θα καταστεί µια µέρα πραγµατικότητα και ενέχει όλα τα χαρακτηριστικά µίας βιώσιµης πηγής ενέργειας, ικανής να ανταποκριθεί στις ενεργειακές ανάγκες της επεκτεινόµενης παγκόσµιας βιοµηχανικής βάσης του σύγχρονου πολιτισµού. 16

17 Όπως βλέπει κανείς (Εικόνα 11) από τη σύγκριση της ραδιενέργειας των καταλοίπων σε συνάρτηση του χρόνου, στους διάφορους τύπους πυρηνικών αντιδραστήρων, στην περίπτωση της πυρηνικής σύντηξης η ραδιενέργεια ταχέως καταπίπτει σε πολύ χαµηλά επίπεδα που επιτρέπουν την επαναφορά των καταλοίπων στο φυσικό περιβάλλον (όταν η στάθµη της ραδιενέργειας είναι κάτω από την οριζόντια διακεκοµµένη γραµµή, , όπως δείχνει το βέλος στα δεξιά), ενώ, στην περίπτωση των αναγεννητικών αντιδραστήρων αυτό καθίσταται δυνατό µετά από 500 περίπου χρόνια. Στους συνηθισµένους πυρηνικούς αντιδραστήρες που χρησιµοποιούνται σήµερα η στάθµη της ραδιενέργειας των καταλοίπων παραµένει υψηλή για χιλιάδες χρόνια. Σύγκριση ραδιενέργειας πυρηνικών καταλοίπων από (1) συνήθεις αντιδραστήρες, (2) αναγεννητικούς αντιδραστήρες και (3) αντιδραστήρες σύντηξης Εικόνα 11: Σύγκριση της στάθµης της ραδιενέργειας των πυρηνικών καταλοίπων από συνήθεις πυρηνικούς αντιδραστήρες (1), από αναγεννητικούς αντιδραστήρες µε βάση το θόριο (2) και από αντιδραστήρες σύντηξης (3). Η οριζόντια διακεκοµµένη γραµµή ( ) δείχνει το ύψος της ραδιενέργειας κάτω από το οποίο καθίσταται δυνατή η επαναφορά των καταλοίπων στο φυσικό περιβάλλον. 39 Στο απώτερο µέλλον: Η εξάρτηση του σύγχρονου πολιτισµού από την ηλιακή ενέργεια θα συνεχισθεί και θα επεκταθεί. Θα συνεχισθεί επίσης η εξάρτηση του πολιτισµού από την πυρηνική ενέργεια βασισµένη στην 17

18 πυρηνική σχάση, και, κατά πάσα πιθανότητα, θα µετατοπισθεί προς την πυρηνική ενέργεια από την πυρηνική σύντηξη. Ποιος όµως µπορεί να αποκλείσει την ανακάλυψη νέων χρήσιµων πηγών ενέργειας, νέων µορφών ενέργειας, νέων τεχνολογιών πρόσβασης στις υπάρχουσες µορφές ενέργειας και νέων µηχανισµών µετατροπής τους σε πιο χρήσιµες µορφές, ή νέων τεχνολογιών αποδοτικότερης χρήσης της ενέργειας; Η συνολική ενέργεια στο σύµπαν παραµένει σταθερή, λέει η Φυσική επιστήµη. Εποµένως, η πρόκληση είναι να εφεύρει κανείς νέες µεθόδους πρόσβασης στην ανεξάντλητη ενέργεια που υπάρχει. Παραµένουν ανοικτοί οι ορίζοντες στην περιοχή των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας, όλων των µορφών. 40 Ήδη συζητείται η καλλιέργεια άγονων περιοχών της Γης και η παραγωγή βιοµάζας µε χρήση θαλάσσιου νερού. Συζητούνται, ακόµη, νέοι τρόποι παραγωγής καυσίµων µε χηµική ανακύκλωση του CO 2 από φυσικές, βιοµηχανικές και άλλες πηγές, αλλά και από τη σύλληψη του CO 2 από τον ατµοσφαιρικό αέρα. 41 Επινοούνται, µάλιστα, και µεγαλεπήβολα σχέδια «διαχείρισης» της ηλιακής ακτινοβολίας στο διάστηµα, προτού αυτή φθάσει στην επιφάνεια της Γης (για την παραγωγή, λ.χ. µεγαλύτερης και χρονικά σταθερής ηλεκτρικής ενέργειας 40 ή για την επιστροφή στο διάστηµα µέρους της ηλιακής ακτινοβολίας που θα έφθανε στην επιφάνεια της Γης για να αποφευχθεί έτσι η υπερθέρµανση του Πλανήτη 42 ). Ανεξάρτητα, στο απώτερο µέλλον, εάν υπάρξουν επαρκείς ποσότητες ενέργειας και εάν επεκταθεί η χρήση της ενέργειας µε κατάλληλες τεχνολογίες στην παραγωγή τροφίµων και πρώτων υλών, η κοινωνία θα µπορούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες της χρησιµοποιώντας τα πετρώµατα στο φλοιό της Γης, τα αέρια στην ατµόσφαιρα και το νερό στους ωκεανούς. Όταν όµως η ανθρωπότητα φτάσει σ αυτό το σηµείο, η βιωσιµότητά της θα εξαρτηθεί πλέον κρίσιµα από τη λειτουργικότητα της βιοµηχανικής υποδοµής του πολιτισµού. Η οποιαδήποτε σοβαρή καταστροφή της βιοµηχανικής βάσης του πολιτισµού, µάλλον θα καταστήσει την ανάκαµψή του απίθανη. 43 Έτσι, νοµίζω, ότι σκιαγραφείται ενεργειακά το κοινό µέλλον της ανθρωπότητας. Ένα µέλλον µε διαφορετική αντίληψη για την ενέργεια, όπου θα µάθουµε να καταναλώνουµε την ενέργεια διαφορετικά και φειδωλά, να ταξιδεύουµε διαφορετικά, να παράγουµε τρόφιµα διαφορετικά, να κατοικούµε διαφορετικά, να σχεδιάζουµε την οικονοµία διαφορετικά, να κτίζουµε τις πόλεις διαφορετικά, αλλά και να σκεφτόµαστε διαφορετικά σε ό,τι αφορά τον αριθµό των ανθρώπων σ αυτόν τον Πλανήτη. Ένα µέλλον όπου η ισορροπία ανάµεσα στις ενεργειακές 18

19 ανάγκες της κοινωνίας και της υπεύθυνης διαχείρισης των περιβαλλοντικών συνεπειών της παραγωγής και της χρήσης της ενέργειας θα καταστεί πολυδιάστατη και πολλαπλή κοινή ευθύνη. Ο σύγχρονος πολιτισµός πρέπει να αλλάξει για να επιζήσει. 5. Η ενέργεια είναι αναγκαία όχι όµως και ικανή προϋπόθεση για ένα βιώσιµο πολιτισµό Τελικά, κ. Πρόεδρε, θεωρώ ότι η ενέργεια είναι αναγκαία, όχι όµως και ικανή προϋπόθεση για ένα βιώσιµο πολιτισµό. Θεωρώ ότι το µέλλον του πολιτισµού θα εξαρτηθεί όχι µόνον από τη συνολική ποσότητα της ενέργειας που θα έχει η ανθρωπότητα στη διάθεσή της, αλλά και από το πώς αυτή η ενέργεια θα κατανέµεται στους διάφορους λαούς και από το πώς θα χρησιµοποιείται από αυτούς τους λαούς. Όσο, µάλιστα, πλησιάζουµε τα ενεργειακά όρια, η πρόσβαση στην ενέργεια µάλλον θα θεωρηθεί ως θεµελιώδες δικαίωµα του κάθε ανθρώπου και ως ηθική υποχρέωση του πολιτισµού. ιαβλέπει, έτσι, κανείς δύο αναγκαίες συνιστώσες της βιωσιµότητας του σύγχρονου πολιτισµού: (1) Το θεµελιώδη ρόλο της επιστήµης και της τεχνολογίας στην επίλυση των βασικών ενεργειακών αναγκών της ανθρωπότητας και (2) το θεµελιώδη ρόλο των πανανθρώπινων αξιών ως βάση για τη συνύπαρξη των λαών υπό συνθήκες συνεχώς ανεπαρκών πηγών ενέργειας. 6. Συµπεράσµατα Κυρίες και κύριοι, θα κλείσω την οµιλία µου µε τα εξής δύο συµπεράσµατα: (1) Χωρίς νέα επιστηµονική γνώση, τεχνολογία και περιβαλλοντικά φιλικές πηγές ενέργειας, η περαιτέρω εξέλιξη του σύγχρονου πολιτισµού είναι αβέβαιη και η βιοµηχανική ανάπτυξη των περασµένων δύο αιώνων µάλλον θα θεωρηθεί ως µία ανωµαλία στην ιστορία της ανθρωπότητας, η οποία προέκυψε από τη χρήση (και κατάχρηση) των ορυκτών καυσίµων, και 19

20 (2) είναι δύσκολο να διαβλέψει κανείς πώς η ανθρωπότητα θα µπορέσει να οδηγηθεί σε κάποια µορφή δικαιότερης πρόσβασης στην ενέργεια και ταυτόχρονα να θέσει υπό έλεγχο τη µόλυνση του Πλανήτη και την κλιµατική αλλαγή, χωρίς την ανάπτυξη βιώσιµων πηγών ενέργειας. Ευχαριστώ. 7. Παραποµπές 1 L. G. Christophorou, Place of Science in a World of Values and Facts, Kluwer Academic/Plenum Publishers, New York, Richard Feynman, The Feynman Lectures in Physics, Addison-Wesley Publishing Company, Reading, Mass., 1977, Vaclav Smil, Energy in World History, Westview Press, Boulder, CO, 1994 (ISBN ) H. G. Rickover, Energy resources and our future, (1957 speech), Energy Bulletin, December 2, 2006 ( ). 6 David J. C. MacKay, Sustainable Energy-without the hot air, UIT, Cambridge, England, 2009 (ISBN ). 7 Γεώργιος Γιαδικιάρογλου, στο βιβλίο Πυρηνική Ενέργεια και Ενεργειακές Ανάγκες της Ελλάδος, Επιµέλεια Λουκά Γ. Χριστοφόρου, Επιτροπή Ενέργειας της Ακαδηµίας Αθηνών, Ακαδηµία Αθηνών, 2009, σελ. 169 και σελ The McGraw-Hill Companies, Inc. 9 Thomas A. Blasingame, A White Paper on Fossil Energy Issues Related to China and the United States, Texas A&M University, March 2004,; Βλέπε, επίσης, Encyclopedia of Earth, Fundamental principles of energy, 10 Keith Chandler, Beyond Civilization, Authors Choice Press, San Jose, CA, René Dubos, A God Within, Charles Scribner s Sons, New York, Joseph A. McFall, Jr., Population Bulletin, Volume 46, Number 2,

21 (http://www.guibord.com/democracy/files-html/overpopulation_e.html); 13 P. B. Weisz, Physics Today, July 2004, p Felipe Fernández-Armesto, Civilizations, Simon & Schuster, New York, 2001, pp T. Chandler, Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census, St David s University press, Βλέπε, επίσης, Παραποµπή 3, σελ https://faculty.washington.edu/modelski/wcitiesh.tml Λουκάς Γ. Χριστοφόρου, Βήµατα στην Επιστήµη και τη Ζωή, Σύλλογος προς ιάδοσιν ωφελίµων Βιβλίων, Αθήνα 2009, σελ James Leigh, A geopolitical tsunami: Beyond oil in world civilization clash, Energy Bulletin, September 2008 (http://www.energybulletin.net/node/46451) 22 M. K. Hubbert, Energy from Fossil Fuels (historical) Encyclopedia of Earth, 23 Jean-Claude Debeir, Jean-Paul Deléage and Daniel Hémery, In the Servitude of Power (Energy and Civilisation through the Ages (translated by John Barzman), Zed Books, London, Congressman Roscoe Bartlett (www.bartlett.house.gov/energyupdates) August 15, IPCC-report 2007, Working Group I, 26 Lennart Bengtsson, The status of climate change research, Energy 2050, International Symposium on fossil-free energy options, Stockholm University, Stockholm, Sweden, October 19-20, 2009, Organized by the Royal Swedish Academy of Sciences. 27 Λουκάς Γ. Χριστοφόρου, Υλικά για Ενεργειακές Εφαρµογές, Επιτροπή Ενέργειας της Ακαδηµίας Αθηνών, Ακαδηµία Αθηνών, 2010, σελ ιεθνής Οργανισµός Ενέργειας, IEA World Energy Outlook 2008 Report. 29 Παραποµπή 3, σελ G. McPherson, The end of civilization and the extinction of humanity, 21

22 Παραποµπή 20, σελ. 45. Physics Today, July Ανάλογα µε την τεχνολογία και το είδος το κάρβουνου που χρησιµοποιείται, ένα εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής µε χρήση κάρβουνου εκπέµπει έως pounds διοξειδίου του άνθρακα για κάθε kwh ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει (Παραποµπή 34, σελ. 161). 34 Fred Krupp and Mirian Horn, Earth: The Sequel, W. W. Norton & Company, New York, Thomas L. Friedman, Hot, Flat, and Crowded, Farrar, Straus and Giroux, New York, World Energy Outlook The Royal Swedish Academy of Sciences, Energy 2050 Symposium organized by the Royal Swedish Academy;.private communication to the author by Prof. Sven Kullander. 38 Βλέπε, για παράδειγµα, Carlo Rubbia, Subcritical Thorium Reactors, Energy 2050, International Symposium on fossil-free energy options, Stockholm University, Stockholm, Sweden, October 19-20, 2009, Organized by the Royal Swedish Academy of Sciences. 40 Βλέπε για παράδειγµα Kimberly K. Smith, Powering our Future, Alternative Energy Institute, iuniverse, Inc., New York, 2005; Ref G. A. Olah, Beyong fossil fuels, Energy 2050, International Symposium on fossil-free energy options, Stockholm University, Stockholm, Sweden, October 19-20, 2009, Organized by the Royal Swedish Academy of Sciences. Βλέπε, επίσης, G. A. Olah, Beyond Oil and Gas: The Methanol Economy, Angew. Chem. Int. Ed. 2005, 44, και G. A. Olh, A. Goeppert and G. K. Prakah, Wiley-VCH Verlag, KGaA, Weinheim, Germany. 42 The Royal Society, Geoengineering the climate, September 2009; Steve Fetter, Energy 2050, Bulletin of Atomic Scientists July/August 2000 Vol. 56 (No. 4, pp 28-38). 43 Βλέπε, επίσης, H. Brown, J. Bonner and J. Weir, The next hundred years, The Viking Press, New York,

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά 1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ 1.1 Γενικά Ο τοµέας της ενέργειας συνιστά σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης της Ελληνικής οικονοµίας. Η σηµερινή περίοδος αποτελεί τµήµα µίας µακράς µεταβατικής φάσης προς την «οικονοµία χαµηλού

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Ενέργεια & Περιβάλλον Το ενεργειακό πρόβλημα (Ι) Σε τι συνίσταται το ενεργειακό πρόβλημα; 1. Εξάντληση των συμβατικών ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν

Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν 1 Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) Eίναι οι ενεργειακές πηγές (ο ήλιος, ο άνεμος, η βιομάζα, κλπ.), οι οποίες υπάρχουν σε αφθονία στο φυσικό μας περιβάλλον Το ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Εισαγωγή Άνθρωπος και ενέργεια Σχεδόν ταυτόχρονα με την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Προβλήματα και προοπτικές Π. Μουρούζης Υπεύθυνος Ε.Κ.Φ.Ε. Κέρκυρας Ενέργεια: το κλειδί της ευημερίας αλλά και η αιτία των πολέμων 2/40 Πώς ένας άρχοντας απολάμβανε

Διαβάστε περισσότερα

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας 1 Η ΕΛΕΑΒΙΟΜ και ο ρόλος της Η Ελληνική Εταιρία (Σύνδεσμος) Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Φωτοβολταϊκά Αστείρευτη ενέργεια από τον ήλιο! Η ηλιακή ενέργεια είναι μια αστείρευτη πηγή ενέργειας στη διάθεση μας.τα προηγούμενα χρόνια η τεχνολογία και το κόστος παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Κ. Αμπελιώτης, Λέκτορας Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι επιβαρύνσεις συνοπτικά Κατανάλωση φυσικών πόρων Ρύπανση Στην

Διαβάστε περισσότερα

Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών

Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών Σοφοκλής Πιταροκοίλης Μέλος ΔΣ ΣΕΦ 1 Ιουλίου 2013 ΣΕΦ Το πρόσωπο της αγοράς Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ (www.helapco.gr) είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΠΛΩΝ

«Αθηνά» ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΠΛΩΝ «Αθηνά» Δ/νση: Θ. Χατζίκου 11, Θεσσαλονίκη 56122, Τηλ/Fax: 2310-904794 / 6944165341, www.armscontrol.info ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΔΟΚΙΜΗΣ ΤΗΣ Β.ΚΟΡΕΑΣ Θεόδωρος Ε. Λιόλιος 1,2 1 Στρατιωτική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας GRV Energy Solutions S.A Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Σκοπός της GRV Ενεργειακές Εφαρμογές Α.Ε. είναι η κατασκευή ενεργειακών συστημάτων που σέβονται το περιβάλλον με εκμετάλλευση

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός ξενοδοχείων στην Κρήτη με μηδενικές εκπομπές CO 2 λόγω της χρήσης ενέργειας σε αυτά

Σχεδιασμός ξενοδοχείων στην Κρήτη με μηδενικές εκπομπές CO 2 λόγω της χρήσης ενέργειας σε αυτά Σχεδιασμός ξενοδοχείων στην Κρήτη με μηδενικές εκπομπές CO 2 λόγω της χρήσης ενέργειας σε αυτά Γιάννης Βουρδουμπάς ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Φυσικών πόρων και περιβάλλοντος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα κτίρια των ξενοδοχείων στην

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ?

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? Η ηλιακή ενέργεια που προσπίπτει στην επιφάνεια της γης είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία που παράγεται στον ήλιο. Φτάνει σχεδόν αµετάβλητη στο ανώτατο στρώµατηςατµόσφαιρας του

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας

Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας Συμβατικές πηγές ενέργειας Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε ενεργειακές πηγές, όπως ο λιγνίτης (Πτολεμαΐδα, Μεγαλόπολη). Βρίσκεται στη 2η θέση στα λιγνιτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Γιάννης Βουρδουµπάς Μελετητής-Σύµβουλος Μηχανικός Ελ. Βενιζέλου 107 Β 73132 Χανιά, Κρήτης e-mail: gboyrd@tee.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόβληµα των εκποµπών

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Το ανθρακικό αποτύπωμα είναι το μέτρο της συνολικής ποσότητας των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα που παράγονται άμεσα ή έμμεσα από μία δραστηριότητα είτε συσσωρεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Διαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά.

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. από το 1957 με γνώση και μεράκι Βασικές Αγορές Βιομηχανία Οικίες Βιομάζα Με τον όρο βιομάζα ονομάζουμε οποιοδήποτε υλικό παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς (όπως είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Ξενία 11500 11420 14880 12800

Ξενία 11500 11420 14880 12800 Γ. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ CO 2 Γ.1 Περιγραφή κτιριακών εγκαταστάσεων Η συνολική έκταση του Πανεπιστηµίου είναι 23,22 στρ. όπου βρίσκονται οι κτιριακές του εγκαταστάσεις όπως είναι το κτίριο της Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι

Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι Η ΕΕ όρισε νέες απαιτήσεις για τη ενεργειακή απόδοση τις οποίες θα πρέπει να ικανοποιούν οι λαµπτήρες που παράγονται για την αγορά της ΕΕ από

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. 1. Ηλιακή ακτινοβολία

ΗΛΙΑΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. 1. Ηλιακή ακτινοβολία ΗΛΙΑΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 1. Ηλιακή ακτινοβολία Ο ήλιος ενεργεί σχεδόν, ως μια τέλεια πηγή ακτινοβολίας σε μια θερμοκρασία κοντά στους 5.800 Κ Το ΑΜ=1,5 είναι το τυπικό ηλιακό φάσμα πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ Ταχ.Δ/νση: Μπότσαρη 2 Τ.Κ. 42100 Τρίκαλα Τηλέφωνο: 24310-46427 Fax: 24310-35950 ΖΥΓΟΛΑΝΗ ΟΛΓΑ ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Κινητό: 6972990707 Κινητό:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΕΧΡΙ ΤΟΝ 17 ο ΑΙΩΝΑ

ΑΡΧΑΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΕΧΡΙ ΤΟΝ 17 ο ΑΙΩΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ενέργεια και ζωή είναι δύο έννοιες άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους. Όλη οι ζωντανοί οργανισμοί για να επιζήσουν απαιτούν ενέργεια. Οτιδήποτε κινείται ή προκαλεί κίνηση διαθέτει ενέργεια : ο ήλιος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις Εδώ και µια εικοσαετία, οι Έλληνες καταναλωτές έχουν εξοικειωθεί µε τους ηλιακούς θερµοσίφωνες για την παραγωγή ζεστού νερού. Απόρροια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας ΔΥΝΑΜΗ ΕΡΓΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ µηχανική, χηµική, θερµότητα, βαρυτική, ηλεκτρική, µαγνητική, πυρηνική, ραδιοενέργεια, τριβής, κινητική, δυναµική Περιεχόµενα Κεφαλαίου 8 Συντηρητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Άρθρο AN002 JAN-2006

Τεχνικό Άρθρο AN002 JAN-2006 Τεχνικό Άρθρο JAN-2006 ιαφορικοί Θερµοστάτες Η βασικότερη ενεργειακή πηγή των τελευταίων αιώνων, τα ορυκτά καύσιµα, βρίσκονται χρονικά πολύ κοντά στην οριστική τους εξάντληση. Ταυτόχρονα η αλόγιστη χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ; Η ενέργεια υπάρχει παντού παρόλο που δεν μπορούμε να την δούμε. Αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη της από τα αποτελέσματα της.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής Χώρος Εργασίας

Ασφαλής Χώρος Εργασίας Toolbox Talk Ασφαλής Χώρος Εργασίας Tι Aφορά; Ο χώρος εργασίας πρέπει να είναι ασφαλής ώστε να ελαχιστοποιήσουμε τους κινδύνους ασφαλείας Για να ανταποκριθούμε στις νόμιμες υποχρεώσεις μας Για να πείσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Ολοκλήρωση ροών μάζας και ενέργειας σε βιομηχανικό σύμπλεγμα Βασικά στοιχεία διαμόρφωσης περιβαλλοντικής πολιτικής Παραδείγματα βιομηχανικής

Διαβάστε περισσότερα

Honda earthdreams Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε.

Honda earthdreams Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε. Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε. Soichiro Honda, 1956 ΥΒΡΙΔΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ή ΑΝΑΓΚΗ Πωληθέντα Αυτοκίνητα ανά περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Σειριακός αριθμός μηχανής ΤΕΕ: U8LYF8CM6S1IMURY - έκδοση: 1.29.1.19, 4M-KENAK Version: 1.00, S/N: 53815466, Αρ. έγκρισης: 1935/6.12.

Σειριακός αριθμός μηχανής ΤΕΕ: U8LYF8CM6S1IMURY - έκδοση: 1.29.1.19, 4M-KENAK Version: 1.00, S/N: 53815466, Αρ. έγκρισης: 1935/6.12. Σειριακός αριθμός μηχανής ΤΕΕ: U8LYF8CM6S1IMURY - έκδοση: 1.29.1.19, 4M-KENAK Version: 1.00, S/N: 53815466, Αρ. έγκρισης: 1935/6.12.2010 ΧΡΗΣΗ: Οικοτροφεία Κτίριο Τμήμα κτιρίου Αριθμός ιδιοκτησίας (για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Επανάσταση 2012

Ενεργειακή Επανάσταση 2012 Ενεργειακή Επανάσταση 2012 Ένα βιώσιμο Ενεργειακό Σενάριο για τον πλανήτη προκειμένου να αποφύγουμε τις κλιματικές αλλαγές, να απεξαρτηθούμε από τα ορυκτά καύσιμα και να δημιουργήσουμε περισσότερες θέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής ΑΠ2 Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση µελετά τα χαρακτηριστικά της β - ακτινοβολίας. Πιο συγκεκριµένα υπολογίζεται πειραµατικά η εµβέλεια των

Διαβάστε περισσότερα

ρ. ΗΜΗΤΡΗΣΜΑΝΩΛΑΚΟΣ Μηχανολόγος Μηχανικός ΕΜΠ 3 March 2009 Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1/35

ρ. ΗΜΗΤΡΗΣΜΑΝΩΛΑΚΟΣ Μηχανολόγος Μηχανικός ΕΜΠ 3 March 2009 Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1/35 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΦΑΛΑΤΩΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΧΩΡΟ ρ. ΗΜΗΤΡΗΣΜΑΝΩΛΑΚΟΣ Μηχανολόγος Μηχανικός ΕΜΠ Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων & Γεωργικής Μηχανικής ΙεράΟδός 75, 11855 Αθήνα e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξεις 24/2013 και 32/2013 του.σ.) σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

Αυγή μιας νέας εποχής για τις μεταφορές

Αυγή μιας νέας εποχής για τις μεταφορές Αυγή μιας νέας εποχής για τις μεταφορές Οι μονάδες ενεργειακής φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων της ΑΒΒ και οι τεχνολογίες ευφυών δικτύων στηρίζουν το όραμα μιας νέας εποχής για τον κλάδο των μετακινήσεων.

Διαβάστε περισσότερα

Τι γνώµη έχετε για την παγκόσµια ενεργειακή κρίση & πώς νοµίζετε ότι θα αντιµετωπισθεί το πρόβληµα αυτό στην Ελλάδα;

Τι γνώµη έχετε για την παγκόσµια ενεργειακή κρίση & πώς νοµίζετε ότι θα αντιµετωπισθεί το πρόβληµα αυτό στην Ελλάδα; Τι γνώµη έχετε για την παγκόσµια ενεργειακή κρίση & πώς νοµίζετε ότι θα αντιµετωπισθεί το πρόβληµα αυτό στην Ελλάδα; Κατ αρχήν το πρόβληµα της ενέργειας είναι διεθνές, µεγάλο και θα συνεχίσει να υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Έργο-Ισχύς-Ενέργεια

Κεφάλαιο 1: Έργο-Ισχύς-Ενέργεια Κεφάλαιο 1: Έργο-Ισχύς-Ενέργεια Έργο «Έργο δύναμης ονομάζουμε το γινόμενο της δύναμης F επί τη μετατόπιση Δχ του σημείου εφαρμογής της, κατά τη διεύθυνση της. Αυτό εκφράζει την ενέργεια που μεταφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

kwh/m 2 640.. 900 900.. 1050 1200.. 1350 1350.. 1500 1500.. 1700 1700.. 1900 1900.. 2300 > 2300

kwh/m 2 640.. 900 900.. 1050 1200.. 1350 1350.. 1500 1500.. 1700 1700.. 1900 1900.. 2300 > 2300 Εφαρµογή Θερµικών Ηλιακών Συστηµάτων Στον Οικιακό Τοµέα ηµήτριος Χασάπης Μηχανικός Τεχνολογίας Α.Π.Ε. ΚΑΠΕ Τοµέας Θερµικών Ηλιακών Συστηµάτων Ηλιακά Θερµικά Συστήµατα Συστήµατα που απορροφούν ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

1932: James Chadwick- 1933: Curie 1934: nrico Fermi : 1938: Otto Hahn, Frich Strassman, Lise Meitner: 1939: Lise Meitner Frich Otto

1932: James Chadwick- 1933: Curie 1934: nrico Fermi : 1938: Otto Hahn, Frich Strassman, Lise Meitner: 1939: Lise Meitner Frich Otto ΠαραγωγήΠυρηνικής ΠυρηνικήςΕνέργειας- ΠυρηνικοίΑντιδραστήρες Νικολέτα Βόντα Τµήµα Χηµείας Ε.Κ.Π.Α. Ιστορικήαναδροµή 1932: James Chadwick-ανακάλυψη νετρονίου 1933: Ζεύγος Curie ανακάλυψη τεχνητής ραδιενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση Εέ Ενέργειας. μία μικρή πρόκληση για όλους μας, μία μεγάλη μγ συνεισφορά στο περιβάλλον και την ανάπτυξη

Εξοικονόμηση Εέ Ενέργειας. μία μικρή πρόκληση για όλους μας, μία μεγάλη μγ συνεισφορά στο περιβάλλον και την ανάπτυξη Εξοικονόμηση Εέ Ενέργειας μία μικρή πρόκληση για όλους μας, μία μεγάλη μγ συνεισφορά στο περιβάλλον και την ανάπτυξη Εισαγωγή γή Η Schneider Electric νοιάζεται για την ελληνική οικονομία & κοινωνία Βοηθά

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακός Σχεδιασµός. για την Ενέργεια στην Κρήτη

Περιφερειακός Σχεδιασµός. για την Ενέργεια στην Κρήτη Τεχνολογίες και Εφαρµογές Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας στην Κρήτη Τεχνικό Επιµελητήριο Ελλάδας Περιφερειακό Τµήµα υτ. Κρήτης 22-23 Μαΐου 2009, Χανιά Περιφερειακός Σχεδιασµός για την Ενέργεια στην Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Ψυχρών Υλικών

Τεχνολογία Ψυχρών Υλικών Τεχνολογία Ψυχρών Υλικών ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΝΗΣΙΔΑΣ Πηγή: LBNL HEAT ISLAND GROUP Αγροτική Εμπορικό περιοχή κέντρο Περιαστική περιοχή (κατοικίες)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010

ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010 ηµόσια Συζήτηση Οι Ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου Εισαγωγή στη συζήτηση Δρ. Ανδρέας Πουλλικκάς Νοε 2010 ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010 0 Ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Βιώσιμης Ενεργειακής Ανάπτυξης της Κρήτης (ISEAP OF CRETE)

Σχέδιο Δράσης Βιώσιμης Ενεργειακής Ανάπτυξης της Κρήτης (ISEAP OF CRETE) Σχέδιο Δράσης Βιώσιμης Ενεργειακής Ανάπτυξης της Κρήτης (ISEAP OF CRETE) ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (ΣΒΕΑΚ-ISEAP CRETE) Η Περιφέρεια Κρήτης και το Ενεργειακό

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις. Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας

Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις. Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας 1 ο στρατηγικόσυνέδριογιατονκλάδοτηςενέργειας, «ΕΠΕΝ ΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις Αθήνα, 31 Οκτωβρίου 2011 Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΕΣ ΙΣΧΥΟΣ. Ιωάννης Α. Παπάζογλου. ιαφάνειες Τοµέας Πυρηνικής Τεχνολογίας ΑΠΘ ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 2005

ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΕΣ ΙΣΧΥΟΣ. Ιωάννης Α. Παπάζογλου. ιαφάνειες Τοµέας Πυρηνικής Τεχνολογίας ΑΠΘ ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 2005 ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΕΣ ΙΣΧΥΟΣ Ιωάννης Α. Παπάζογλου ιαφάνειες Τοµέας Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο,

Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο, Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 22 Mαΐου 2013 Νέες πραγματικότητες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας Αντίκτυπος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α/Γ ΣΤΑ ΑΝΩ ΜΟΥΛΙΑ ΚΡΗΤΗΣ. Αλέξανδρος Καράµπελας, Αντώνης ασκαλάκης

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α/Γ ΣΤΑ ΑΝΩ ΜΟΥΛΙΑ ΚΡΗΤΗΣ. Αλέξανδρος Καράµπελας, Αντώνης ασκαλάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α/Γ ΣΤΑ ΑΝΩ ΜΟΥΛΙΑ ΚΡΗΤΗΣ Αλέξανδρος Καράµπελας, Αντώνης ασκαλάκης Πανεπιστήµιο Πατρών Τµήµα Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών e-mail: caral@mech.upatras.gr, adaskalakis@in.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός Οι απόψεις του ΣΕΦ

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός Οι απόψεις του ΣΕΦ 25 4 2012 Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός Οι απόψεις του ΣΕΦ ΣΥΝΟΨΗ Πιο φιλόδοξους στόχους για τα φωτοβολταϊκά αλλά και για το σύνολο των ΑΠΕ προτείνει ο ΣΕΦ, τόσο σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα (2020),

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Ποσοστό απόδοσης Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Περιεχόμενα Το ποσοστό απόδοσης είναι ένα από τα σημαντικότερα μεγέθη για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας μίας φωτοβολταϊκής εγκατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Το ενεργειακό πρόβλημα συνειδητοποιήθηκε όταν εμφανίστηκε η ενεργειακή κρίση του 1973.

Το ενεργειακό πρόβλημα συνειδητοποιήθηκε όταν εμφανίστηκε η ενεργειακή κρίση του 1973. Το ενεργειακό πρόβλημα συνειδητοποιήθηκε όταν εμφανίστηκε η ενεργειακή κρίση του 1973. Η συνειδητοποίηση του προβλήματος ήταν αποτέλεσμα : - του περιορισμού άντλησης και συνεπώς των ποσοτήτων διάθεσης

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΟΜΑΔΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ»

«ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΟΜΑΔΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» «ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΟΜΑΔΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» Α/Α ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 1 Στόχος προγράμματος 2 Δικαιούχοι προγράμματος Προϋποθέσεις 3 Υποστήριξη έργων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΟ ΥΓΡΑΕΡΙΟΚΙΝΗΣΗΣ GAS EXPERTS

ΔΙΚΤΥΟ ΥΓΡΑΕΡΙΟΚΙΝΗΣΗΣ GAS EXPERTS ΔΙΚΤΥΟ ΥΓΡΑΕΡΙΟΚΙΝΗΣΗΣ GAS EXPERTS Αναμφισβήτητα, η υγραεριοκίνηση αποτελεί ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα στο χώρο της αυτοκίνησης αυτή την περίοδο. Το υγραέριο (LPG ή Liquefied Petroleum Gas) αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ- ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ- ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ- ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ http://biostore-aloa.blogspot.com/2007/06/2007.html Ιστορική αναδρομή Γενικά στοιχεία Οι πρόγονοί μας στα πρώτα χρόνια της ζωής τους πάνω στη γη, δε γνώριζαν πολλά πράγματα

Διαβάστε περισσότερα