ΣΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΕΙΣΤΑ ΣΥΝΟΛΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΒΟΛΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2000 ΑΝΑΤΥΠΟ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ 2004

2

3 Οικονομία και οικονομικές δραστηριότητες των ελληνικών πόλεων από την Πΰδνα έως το Άκτιον Α.Δ. Ριζάκης Ι. ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ruvai αλήθεια πως οι Έλληνες εφηύραν την πολιτική η οικονομία αντίθετα είναι εφεύρημα του 19ου αιώνα. Η λέξη είναι βέβαια ελληνική, αλλά οι αρχαίοι τη χρησιμοποιούσαν με άλλη έννοια, αυτή της διαχείρισης του οίκου ή ακόμη και της πολιτικής διαχείρισης (πολιτική οικονομία) η οικονομία δεν υφίσταται ούτε ως επιστήμη ούτε ως αυτόνομη πραγματικότητα παρόλο που δεν έλειπαν παντελώς ούτε οι εμπειρικές γνώσεις ούτε, παρά την απουσία αγοράς, οι εμπορικές δραστηριότητες (Finlay Austin - Vidal-Naquet 1972). Το γεγονός ότι οι αρχαίοι δεν ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με την οικονομική ζωή των πόλεων δεν διευκόλυνε το έργο των νεότερων ιστορικών βασικά δημιουργήθηκαν δύο σχολές: αυτή των μοντερνιστών, οι οποίοι, επηρεασμένοι από το έργο των γερμανών ιστορικών του 19ου αιώνα, θεωρούν πως το πρότυπο της οικονομικής ανάπτυξης των πόλεων της προβιομηχανικής εποχής ανταποκρίνεται πλήρως σε εκείνο του αρχαίου κόσμου, ο οποίος άγγιξε, κατά την άποψη τους, το στάδιο του εμπορικού καπιταλισμού. Οι πριμιτιβιστές, αντίθετα, υποτιμούν εντελώς το ρόλο των βιοτεχνικών και των εμπορικών δραστηριοτήτων και θεωρούν πως η οικονομική ζωή και η ευημερία της πόλης στηρίζεται, κατά το μέγιστον ποσοστόν, στην αγροτική παραγωγή. Και οι δύο αυτές θεωρητικές προσεγγίσεις είναι εκκεντρικές και έχουν μικρή σχέση με την πραγματικότητα, την οποία συχνά αγνοούν, κυρίως όσον αφορά την ποικιλία των αποχρώσεων. Η εικόνα που παρουσιάζουν οι σύγχρονοι ιστορικοί τείνει προς μια σύνθεση των δύο απόψεων, υιοθετούν δηλαδή μια μεσαία στάση, λιγότερο απόλυτη και περισσότερο κριτική (Scheidel - von Reden 2002). Αν η βασική πηγή επιβίωσης και παραγωγής πλούτου είναι η γεωργία, ο ρόλος του εμπορίου και της βιοτεχνίας δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Το μεγάλο εμπόριο, οι διεθνείς ανταλλαγές δεν είναι άγνωστες στον αρχαίο κόσμο το πλήθος των αμφορέων που έχει αποκαλυφθεί σε διάφορα σημεία της Μεσογείου συνιστά μια πολύ απτή μαρτυρία (Garlan 1983). Το μέγεθος όμως αυτών των ανταλλαγών δεν πρέπει να υπερτιμηθεί καθόσον καθορίζονται αποκλειστικά από τη ζήτηση και όχι από την προσφορά' η πρώτη είναι περιορισμένη και εν πάσει περιπτώσει δεν είναι συνεχής. Το κόστος του εμπορίου επιπλέον είναι πολύ υψηλό και η διάθεση των πλεονασμάτων είναι εφικτή μόνον σε περιπτώσεις έντονης ζήτησης. Η ζήτηση εισηγμένων προϊόντων είναι διαφορετική στα μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα οι πλούσιες τάξεις των οποίων έχουν εξεζητημένες, μερικές φορές, ανάγκες σε σπάνια αγαθά και είδη πολυτελείας και στις μικρές πόλεις ή και στην ύπαιθρο. Λόγω της περιορισμένης και ευκαιριακής ζήτησης καμία οικονομική πολιτική δεν προσβλέπει στην ανάπτυξη της παραγωγής αλλά μόνον στην ποιοτική της βελτίωση. Οι αρχαίοι αγνοούν προκλητικά τις δύο εντελώς σύγχρονες οικονομικές απαιτήσεις, την παραγωγικότητα και την παραγωγή - γι' αυτούς η οικονομική συμπεριφορά χαρακτηρίζεται από την αυτάρκεια, η οποία αποτελεί όχι απλώς ένα ιδανικό, αλλά και έναν τρόπο καθημερινής ζωής αυτή 17

4 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ δικαιολογεί την εισαγωγή μόνον αγαθών που δεν παράγονται επιτοπίως και είναι απόλυτα αναγκαία για την επιβίωση. Πολλές από τις ανάγκες αυτές μπορούν να εξυπηρετηθούν από ένα μικρότερης κλί μακας περιφερειακό εμπόριο, για το οποίο ελάχιστα έχουν γραφεί γιατί ίσως αυτό είναι περισσότερο δύσκολο να ανιχνευθεί. Πολλοί ιστορικοί προβάλλουν στο παρελθόν τη σύγχρονη πραγματικότητα και τις πρακτικές των νεότερων εθνικών κρατών και λησμονούν ότι το γενικό εμπόριο είναι, και ως έννοια ακόμα, άγνωστο στον αρχαίο κόσμο της πόλης-κράτους. Η αρχαία πόλη δεν αγνοεί την οικονομία της αγοράς, αγνοεί όμως αυτή του προϋπολογισμού και πολύ περισσότερο της μακροοικονομίας. Η αδυναμία κάθε πρόβλεψης καθιστά τη διαχείριση, κυρίως των κρίσεων, συχνά προβληματική, καθώς, στις περισσότερες τουλάχιστον περιπτώσεις, η επιβίωση εξαρτάται από την αγροτική παραγωγή, η οποία, λόγω της ακαταλληλότητας πολλών εδαφών, της ανομ βρίας ή της διάβρωσης είναι ιδιαίτερα επισφαλής. Σε ένα μεγάλο αριθμό πόλεων οι σιτοδείες επανα λαμβάνονται με τη μορφή αριθμητικής κλίμακας και μπορεί να καταστούν απειλητικές όταν στις φυσι κές συνθήκες προστίθενται και άλλες εσωτερικές ή εξωτερικές αιτίες. II. ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Η σχέση της οικονομικής ιστορίας με την κεραμική είναι προφανής και οι ελπίδες, όχι από τη δια πίστωση της σχέσης αλλά από την ανίχνευση της σε όλες τις αποχρώσεις ή τις εκδοχές, είναι δικαιολο γημένα πολλές. Η πεποίθηση αυτή ενισχύεται, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, χάρη στο μεγάλο αριθμό ανασκαφών και κεραμικών δημοσιεύσεων. Από τις τελευταίες καθίσταται σαφές πως η πρόοδος που συντελέστηκε στην κεραμολογία είναι σημαντική και αφορά τόσο στην τυπολογία όσο και στη χρονο λόγηση της κεραμικής παραγωγής. Ο χώρος που καταλαμβάνει εφεξής η κεραμική ειδικότητα είναι σημαντικός απόδειξη, η μεγάλη επιτυχία που γνωρίζει η διοργάνωση συνεδρίων με το θέμα αυτό. Η ελληνιστική κεραμική, είναι αλήθεια, είχε κάποια υστέρηση στους παραπάνω τομείς που οφει λόταν εν πολλοίς στην εσφαλμένη πεποίθηση ότι είναι δύσκολο να αντλήσει κανείς στοιχεία από αυτή. Η παθητική αυτή αντίληψη δεν υφίσταται πλέον υπάρχει ένας διάχυτος ενθουσιασμός που γίνεται πράξη με τον πολλαπλασιασμό των δημοσιεύσεων εργαστηρίων και οργανωμένων συνόλων έτσι η πα λαιά εικόνα έχει σχεδόν ανατραπεί (Rapsaet 1993, 332), καθώς η ελληνιστική κεραμική αποκαλύπτει νέα άγνωστα δεδομένα, τα οποία, σε συνδυασμό με εκείνα που προκύπτουν από τη διακίνηση των αμ φορέων, αποτελούν πολύτιμες πλέον πηγές για την οικονομική ιστορία. Δυστυχώς, αυτή η πρόοδος στις κεραμολογικές έρευνες δεν συμβαδίζει με εκείνη της οικονομικής ιστορίας η ελπίδα πως η κερα μική θα άνοιγε τις δυνατότητες για μια ποσοτική οικονομική ιστορία της αρχαιότητας έχει κάπως δια ψευστεί, αλλά το μέλλον είναι μπροστά μας και έχω την πεποίθηση ότι τα συνέδρια που οργανώνονται τα τελευταία χρόνια για την κεραμική παρέχουν τέτοιες προσδοκίες. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως η κεραμική παραγωγή συνιστά μια οικονομική δραστηριότητα, ίσως τη σπουδαιότερη που γνώρισε ο αρχαίος κόσμος η κατανόηση της σημασίας και του ρόλου αυτής της δραστηριότητας προϋποθέτει την κατανόηση των ευρύτερων μηχανισμών οργάνωσης της οικονο μικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής της πόλης. Το γεωγραφικό πλαίσιο της παρούσας μελέτης είναι ο ηπειρωτικός ελληνικός χώρος με τα νησιά, το χρονολογικό η περίοδος που εγκαινιάζεται με τη ρω μαϊκή νίκη της Πύδνας (167 π.χ.) και ολοκληρώνεται με την ακτιακή νίκη του Οκτάβιου (31 π.χ.). III. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ( π.χ.) Η περίοδος που μεσολαβεί από τη μάχη της Πύδνας έως αυτή του Ακτίου είναι μεταβατική, καθώς μας μεταφέρει βαθμηδόν, στο πολιτικό πεδίο, από την πολυμέρεια ενός πολυκεντρικού κόσμου, του ελληνιστικού, στη μονοκρατορία της αυτοκρατορικής εποχής. Στον οικονομικό τομέα, η Ρώμη δεν δια θέτει ούτε το κερδοσκοπικό εμπορικό πνεύμα της βρετανικής αυτοκρατορίας, για παράδειγμα, ούτε 18

5 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΑΝΑ ΕΩΣ ΤΟ AKTION αυτό της κεντρομόλου δύναμης με μια οικονομία σχεδιασμένη και ελεγχόμενη από την κεντρική αρχή που γνωρίσαμε σε μια πρόσφατη εποχή (Shipley 1996). Η Ρώμη, όπως εξάλλου και οι μονάρχες των ελληνιστικών βασιλείων, επιθυμούσε να μεγιστοποιήσει τα έσοδα της, μέσω των φόρων και εισφορών που εισέπραττε από τις νέες της κατακτήσεις, και η πρακτική αυτή συνιστά τον τύπο που οι Αγγλοσά ξονες ονομάζουν «tribute-raising empire» (Woolf 1990, 49). Οι επεμβάσεις της, στο 2ο αιώνα, είχαν δύο σημαντικές επιπτώσεις: πρώτα-πρώτα την εξουθένωση, με επανειλημμένα κτυπήματα, των πρωτα γωνιστών της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, δηλαδή της Μακεδονίας και της Συρίας, και στη συνέχεια την προσπάθεια της ίδιας της Ρώμης να επιβάλει, με τη σειρά της, την τάξη και τη σταθε ρότητα στον ελληνιστικό κόσμο. Οι συνεχείς αναμετρήσεις με τη Ρώμη είχαν πελώριες επιπτώσεις στην οικονομία των πόλεων. Ο Πολύβιος (38.3,16), ενώ περιγράφει το ψυχολογικό «σοκ» από τις επανειλημμένες ήττες, που σε μερικές τουλάχιστον περιπτώσεις, είχε δραματικές εξελίξεις, εντούτοις δεν αναφέρεται καθόλου στις οικονομι κές επιπτώσεις της ήττας που αναμφίβολα θα ήταν πολλές, ιδιαίτερα ύστερα από τη γιγαντιαία οικονομική προσπάθεια που κατέβαλαν οι πόλεις για την αντιμετώπιση της ρωμαϊκής απειλής (Rostovtzeff 1953,739741). Πολλοί ιστορικοί πιστεύουν, δικαιολογημένα, πως η βραχεία διάρκεια των πολεμικών συγκρού σεων συνέτεινε στη μείωση του κόστους και κυρίως στην ταχεία επούλωση των τραυμάτων. Πράγματι, για μια περίοδο μεγαλύτερη από πενήντα χρόνια ο ελληνικός κόσμος γνώρισε την ειρήνη και την ασφά λεια, συνθήκες απαραίτητες για την οικονομική ανάπτυξη. Αυτή ευνοήθηκε, σε μερικές τουλάχιστον πόλεις, και από ένα δεύτερο παράγοντα, αυτόν της εισροής κεφαλαίων από τη Δύση προς την Ανατολή με τη μορφή επενδύσεων που πραγματοποιούνται στη γη, τη βιοτεχνία και το εμπόριο φορείς αυτών είναι οι λεγόμενοι negotiatores, οι οποίοι, με αυτό τον τρόπο, επαναφέρουν ένα μέρος από τα κεφάλαια που είχαν αφαιρεθεί από την Ανατολή με τη μορφή πολεμικών αποζημιώσεων ή λαφύρων. α. Οι πόλεις που ευημερούν έως το μιθριδατικό πόλεμο Πρέπει να τονιστεί εξαρχής πως αυτή η αναγέννηση του ελληνιστικού κόσμου, που ευνοήθηκε από τη ρωμαϊκή κυριαρχία, υπήρξε μερική και περιορισμένη και πως, σε κάθε περίπτωση, επωφελήθηκαν περισσότερο οι πόλεις της Μικράς Ασίας από εκείνες της ελληνικής χερσονήσου' στην κυρίως Ελλάδα φαίνεται πως οι συνέπειες ήταν ευνοϊκές σε ελάχιστα κέντρα με προεξάρχουσα την Αθήνα, τη Δήλο και ίσως τη Μεσσήνη και την Πάτρα στην Πελοπόννησο. Μερικές από τις πόλεις αυτές εκμεταλλεύθη καν την εξουθένωση των εμπορικών τους αντιπάλων (Ρόδος και Κόρινθος), όλες είχαν τη στήριξη του ρωμαϊκού πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου. Η οικονομία της Δήλου και της Αθήνας μας είναι αρκετά καλά γνωστές χάρη στην πληθώρα των πηγών που διαθέτουμε γι' αυτή την περίοδο και το σχήμα που κατέγραψαν ήδη ο J.A.O. Larsen ( 1938), ο Μ. Rostovtzeff (1953) και ο J. Day (1942) δεν έχει αμφισβητηθεί από τα νέα ευρήματα. Στον εμπο ρικό χώρο η Δήλος υποσκελίζει τη Ρόδο, της οποίας οι εμπορικές δραστηριότητες γνωρίζουν μια εντυ πωσιακή πτώση- η εμπορική ανάπτυξη της Δήλου θα αγγίξει τα υπέρτατα όρια μετά την καταστροφή της Κορίνθου και τη δημιουργία της Επαρχίας της Ασίας (133 π.χ.), καθώς οι κοινότητες των ρωμαίων ή ανατολιτών εμπόρων που εγκαθίστανται στο νησί, αναπτύσσουν ποικίλες εμπορικές δραστηριότητες τόσο με τη Δύση όσο και με την Ανατολή. Ο γενικός δείκτης τιμών, όπως φαίνεται από τους καταλό γους της Δήλου, δεν εμφανίζει κανένα από τα συμπτώματα που πλήττουν την οικονομία, κατά κύριο λόγο μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές κατά την περίοδο των κρίσεων. Η αθηναϊκή οικονομία επωφελείται από τις νέες συνθήκες που δημιουργούνται στο Αιγαίο μετά την Πύδνα' ο Πειραιάς αναβαθμίζεται καθώς εγκαθίστανται σε αυτόν πολλές ξένες κοινότητες εμπόρων, κατ' αναλογία της Δήλου, που αναπτύσσουν εμπορικές δραστηριότητες κυρίως με την Ανατολική Μεσό γειο. Τα έσοδα της πόλης, καθώς και ο ιδιωτικός πλούτος γνωρίζουν μια αδιαμφισβήτητη ανάπτυξη. Οι δύο αυτές πόλεις καταφέρνουν να συγκεντρώσουν σημαντικά αποθέματα πλούτου, του οποίου ένα μέρος 19

6 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ επενδύεται στον εξωραϊσμό των πόλεων με νέα δημόσια, θρησκευτικά ή ιδιωτικά μνημεία. Η οικονομική ευημερία της Αθήνας καταφαίνεται και από την κυριαρχία του αθηναϊκού νομίσματος στις διεθνείς ανταλλαγές και τη μεγάλη κυκλοφορία της τάξης III και IV των new style κυρίως μετά το 125 π.χ. (Fouilles de Delphes ΙΙΙ.2,139) η αυξανόμενη δραστηριότητα των διονυσιακών τεχνιτών θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα άλλο στοιχείο. Για τη Μεσσήνη και την Πάτρα, που ανέφερα ως το τρίτο παράδειγμα, δυστυχώς δεν διαθέτουμε τόσα πολλά στοιχεία- η σχετική ευημερία της Μεσσήνης καταφαίνεται από τη γνωστή επιγραφή της οκτωβόλου εισφοράς (Wilhelm 1914) και εμμέσως από την επιγραφή των Μυστηρίων της Ανδανίας (Syll. 3, 736) και ένα ψήφισμα της Θούριας (IG V.1, 1379 πρβλ. Rizakis 2001α, 80-81) αυτή της Πά τρας από ορισμένες φιλολογικές πηγές, αλλά και αρχαιολογικές μαρτυρίες (Rizakis 1988, 27-35). Το γεγονός ότι μερικές πόλεις στη νότια Ελλάδα διατήρησαν τον κεφαλαιοχικό τους πλούτο φαίνεται από τα χαμηλά επιτόκια 10 ή 6 και 2/3 % (Larsen 1938, ). Αυτό κατέστη δυνατόν γιατί οι Ρωμαίοι, με εξαίρεση την Κόρινθο και την Αλίαρτο, δεν προέβησαν στην περιοχή αυτή σε λαφυραγωγία, σε επιβο λή χρηματικών αποζημιώσεων ή σε συστηματική φορολογία. β. Η γενική οικονομική ύφεση μετά to μιθριδατικό πόλεμο Δυστυχώς, η ευχάριστη αυτή εικόνα μερικών κέντρων αποτελεί μάλλον την εξαίρεση παρά τον κα νόνα- η πλειονότητα των πόλεων δεν κατάφερε να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες που δημιουργή θηκαν από τη νέα πολιτική και οικονομική τάξη που επεβλήθη από τη Ρώμη το 2ο αι. π.χ. Η αστάθεια που ακολούθησε δεν είχε γι' αυτές παροδικό χαρακτήρα γιατί η λαφυραγωγία, η επιβολή πολεμικών αποζημιώσεων, η απαγόρευση λειτουργίας των μεταλλείων και των εμπορικών ανταλλαγών μεταξύ των περιοχών, στην περίπτωση της Μακεδονίας για παράδειγμα, δημιούργησαν πληγές που ήταν δύ σκολο να επουλωθούν (Rizakis 2001α, 81-84). Η απουσία τοπικών συγκρούσεων τις απήλλαξε βεβαίως από μια δαπάνη που ήταν δυσβάστακτη, αλλά οι νέες συνθήκες δεν ήταν ευνοϊκές για τις περισσότερες από αυτές ούτε για την ανάπτυξη της γεωργίας ούτε των βιοτεχνικών ή εμπορικών τους δραστηριοτήτων, καθώς ο ελλαδικός κόσμος βρί σκεται τώρα στο περιθώριο των μεγάλων οικονομικών αλλαγών, αφού τα ισχυρά κέντρα του εμπορίου μετατίθενται αλλού. Ένα φαινόμενο, ενδεικτικό της οικονομικής κρίσης ενός μεγάλου αριθμού πό λεων είναι αυτό της πτώσης της παραγωγής, αγροτικής και βιοτεχνικής. Δεν φαίνεται να υπάρχει με γάλη ζήτηση και κυκλοφορία αγαθών, καθώς οι συναλλαγές περιορίζονται στο ελάχιστο και πλην σπάνιων εξαιρέσεων έχουμε την εντύπωση πως οι πόλεις επιστρέφουν αναγκαστικά σε μια περίοδο οικονομικής εσωστρέφειας η κατάσταση αυτή θα επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο μετά την επέμβαση του Σύλλα. Η κρίση μετά την περίοδο αυτή, αντίθετα με την προηγούμενη, φαίνεται γενική και δεν υπάρχουν πλέον ευτυχείς εξαιρέσεις η συμβολή του Σύλλα στην οικονομική καταστροφή των πόλεων και των ιερών της Ελλάδος είναι σημαντική (Larsen 1938, Rizakis 2001α, 81-82) και δυστυχώς δεν αποτελεί μια σύντομη παρένθεση. Η πειρατεία και οι εμφύλιοι πόλεμοι που ακολούθησαν δεν άφησαν κανένα περιθώριο οικονομικής ανάκαμψης ακόμα και στις πόλεις που γνώρισαν την οικονομική ευη μερία στην προηγούμενη εποχή. Έτσι μετά την καταστολή της πειρατείας και την κάθετη πτώση του δουλεμπορίου, που φαίνεται πως ήταν η βασικότερη πηγή της Δήλου, το νησί εγκαταλείπεται, γύρω στα 50 π.χ. η εικόνα δεν είναι καλύτερη στην Αθήνα, της οποίας η στάση στο μιθριδατικό πόλεμο έδω σε το έναυσμα της οικονομικής παρακμής οι εμπορικές της δραστηριότητες περιορίζονται πολύ αυτή την περίοδο κι ο Πειραιάς, με εξαίρεση ένα μικρό διάστημα αναλαμπής, δεν καταφέρνει να προσεγγί σει την προηγούμενη του ακμή. Η πενία είναι ακόμα μεγαλύτερη στις υπόλοιπες πόλεις, στις οποίες οι παραδοσιακές οικονομικές δραστηριότητες είναι εξαιρετικά υποτονικές παρατηρείται μεγάλη συρρίκνωση τόσο στα δημόσια έσοδα, στους θησαυρούς των ιερών, αλλά και στον ιδιωτικό πλούτο- κάθε μορφής παραγωγή περιορί20

7 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΑΝΑ ΕΩΣ ΤΟ AKTION ζεται στην ικανοποίηση της εσωτερικής αγοράς που είναι μικρή. Η νομισματοκοπία είναι ενδεικτική, καθώς διακόπτεται ή καθίσταται υποτονική ή περιστασιακή, το ίδιο και η κυκλοφορία (Rizakis 2001α, 82-83). Μέσα στο γενικό χάος και την αστάθεια οι επενδύσεις είναι ανύπαρκτες και οι ρωμαίοι έμπο ροι που είναι εγκατεστημένοι στις διάφορες πόλεις και διαθέτουν κεφάλαια επιδίδονται, σε μερικές τουλάχιστον περιπτώσεις, στην τοκογλυφία και στην εκμετάλλευση παρά στις παραγωγικές επενδύ σεις. Γενικά, η απουσία κεφαλαιοχικού πλούτου είναι προφανής και αντικατοπτρίζεται στην απουσία οικοδομικών δραστηριοτήτων και έργων καλλωπισμού των πόλεων (Rizakis 2001β, ). Οι αρ χαιολογικές ανασκαφές αποκαλύπτουν μια γενικότερη ένδεια επιγραφές και άλλα ευρήματα καθί στανται εξαιρετικά σπάνια αυτή την περίοδο (Jones 1974, Rizakis 2001α, β). IV. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΩΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΡΡΗΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ Η κοινωνική κρίση των πόλεων είναι φαινόμενο σχεδόν ενδημικό κατά την ελληνιστική εποχή η ρωμαϊκή κυριαρχία όχι μόνον δεν έλυσε τα κοινωνικά προβλήματα, αλλά μάλλον τα ενέτεινε με την αμέριστη συμπαράσταση της στις οικονομικά εύρωστες κοινωνικές τάξεις η διείσδυση της Ρώμης, στον ελληνικό τουλάχιστον χώρο, θα ήταν αδύνατη χωρίς τη δική τους σιωπηρή αποδοχή. Οι οικονομι κές δυσκολίες που αυξήθηκαν αυτή την περίοδο, δεν βελτίωσαν την κοινωνική συνοχή, καθώς ο διαθέ σιμος πλούτος βρίσκεται στα χέρια μιας μικρής αστικής αριστοκρατίας, η οποία κατέχει ένα μεγάλο μέρος της γης ωστόσο ούτε η μεσαία τάξη ούτε οι μικροκαλλιεργητές έχουν εντελώς εξαφανιστεί. Η επιγραφή της οκτωβόλου εισφοράς της Μεσσήνης, που αναφέραμε πρωτύτερα, μας προσφέρει μια ενδιαφέρουσα εικόνα του πλούτου της Μεσσήνης και των πολιτών της αυτή την περίοδο. Ο συνολι κός πλούτος της πόλης που υπόκειται στην εισφορά αυτή εκτιμάται σε τάλαντα, αλλά οι ειδικοί δεν συμφωνούν τι ακριβώς εκπροσωπεί αυτό το ποσόν: έγγεια ιδιοκτησία μόνον ή περιλαμβάνει και άλλα ακίνητα και κινητά αγαθά; αντιπροσωπεύει τον πλούτο της Μεσσήνης ή της Μεσσηνίας; Ό π ω ς φαίνεται από το κείμενο, η απαιτούμενη περιουσία για την ανάδειξη σε ορισμένα αξιώματα ήταν ένα τάλαντο, ποσόν που δεν λογίζεται υψηλό εάν το συγκρίνει κανείς με αυτό που απαιτείτο στην Αθήνα στα χρόνια του Μενάνδρου (Wilhelm 1914, 48-71). Έ ν α χαρακτηριστικό της περιόδου είναι ότι εκτός από τους Έλληνες ιδιοκτήτες υπάρχουν και Ρωμαίοι, οι οποίοι στη Μεσσήνη, όπως και αλλού, επενδύ ουν στη γη. Ορισμένοι γαιοκτήμονες διαθέτουν μεγάλη περιουσία, αλλά συνυπάρχουν με ένα σημα ντικό αριθμό μεσαίων και μικρών ιδιοκτητών. Η τάση όμως προς τη συγκέντρωση του πλούτου είναι σαφής και η πορεία αυτή είναι αναπόφεκτη και γενική (Rizakis 1995). Η κοινωνική πόλωση επιτείνεται και από την πολιτική κρίση των πόλεων η παρακμή της μεσαίας τάξης είναι πλέον φανερή, καθώς ορισμένα μέλη της τοπικής αριστοκρατίας συγκεντρώνουν το μονο πώλιο όχι μόνο του πλούτου αλλά και της πολιτικής δύναμης παρόλο που η δημοκρατία διατηρεί τους εξωτερικούς τύπους, η ουσία είναι εντελώς διαφορετική η εξουσία περιορίζεται ολοένα και περισσό τερο σε ένα πολύ μικρό αριθμό πολιτών που είναι κατά κανόνα φίλοι της Ρώμης (Rizakis 2001α, 75 σημ. 10). Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι φτωχότερες τάξεις γνωρίζουν μια συνολική, πολιτική, οικονο μική και κοινωνική υποβάθμιση του ρόλου τους. V. ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ α. Η ολιγανθρωπία και τα ηθικά αίτια Η κρίση αυτή επιτείνεται μετά το μιθριδατικό πόλεμο και καθίσταται γενική στο νέο κοινωνικό χάρτη δεν υπάρχουν καν εξαιρέσεις η διαπίστωση αυτή δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί' η διάσταση που υπάρχει μεταξύ των ιστορικών βρίσκεται περισσότερο στα αίτια αυτής της κρίσης και λιγότερο 21

8 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ στη διαπίστωση της. Μερικές αρχαίες πηγές αναζητούν ηθικά αίτια έτσι κατά τον Πολύβιο (36.17,5-9) η βασικότερη αιτία της παρακμής βρίσκεται στην υπογεννητικότητα και την ολιγανθρωπία ο ιστορι κός κατηγορεί τους συγχρόνους του για εγωισμό και έλλειψη πατριωτισμού, αλλά αποκρύπτει τα κοι νωνικά αίτια που είναι η υπερβολική συγκέντρωση του πλούτου. Το σύνολο σχεδόν των άλλων φιλολο γικών πηγών αποδίδει τη δημογραφική κρίση και την εγκατάλειψη της γης στους πολέμους, τις κατα στροφές και την επακολουθήσασα αστάθεια (Ριζάκης , ). Οι μαρτυρίες αυτές των αρχαίων γραπτών πηγών δεν είναι ένας απλώς φιλολογικός τόπος, όπως αβασάνιστα διατείνονται με ρικοί, αλλά μια πραγματικότητα που επιβεβαιώνεται και από το σύνολο των αρχαιολογικών ερευνών. Οι επιφανειακές αρχαιολογικές έρευνες, που διεξήχθησαν σε διάφορες περιοχές, αποκαλύπτουν ελά χιστα ίχνη ανθρώπινης δραστηριότητας στο αγροτικό περιβάλλον, γεγονός που προδίδει την απουσία εντατικής εκμετάλλευσης της γης αντίθετα, η εκμετάλλευση των πιο εύφορων περιοχών, που βρίσκο νται συχνά κοντά στις ακτές, φαίνεται περισσότερο έντονη και προδίδει μια επιλεκτική πρακτική (Ριζάκης , Rizakis 2001α, 77). Τα αίτια αυτής της εγκατάλειψης της γης αποδίδονται από τις αρχαίες πηγές στην ολιγανθρωπία. Η ερμηνεία αυτή φαίνεται, εν πρώτοις, πειστική, καθώς είναι γνωστόν πως στον αρχαίο κόσμο κάθε ιδέα ανάπτυξης της γεωργίας είναι δέσμια του διαθέσιμου αγροτικού δυναμικού, δηλαδή της πολυανθρωπίας ο αρχαίος κόσμος αγνοεί τόσο την τεχνολογία όσο και τις μορφές εντατικής καπιταλιστικής εκμετάλλευσης η ανάπτυξη της γεωργίας βρίσκεται σε από λυτη συνάρτηση με το μεγάλο αριθμό εργατικών χειρών. β. Ποιοτικά ή άλλα αίτια της κρίσης Οι νεότεροι ιστορικοί δεν αμφισβητούν την αλήθεια αυτής της σχέσης για τον αρχαίο κόσμο μερικοί υποστηρίζουν ωστόσο την ιδέα, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές πηγές, πως η εγκατάλειψη της γης αυτή την περίοδο πρέπει να συνδεθεί με ποιοτικά αίτια, όπως η αλλαγή της δομής της γεωργικής εκμετάλλευ σης δημιουργία μεγάλων ιδιοκτησιών και ενδεχομένως η υψηλή φορολογία. Κατ' άλλους η εγκατά λειψη της γης θα μπορούσε να εξηγηθεί και από την αλλαγή στις κλιματολογικές συνθήκες, φυσικές κατα στροφές (σεισμοί, κατολισθήσεις ή διάβρωση εδαφών). Οι υποθέσεις αυτές, που είναι απόλυτα εφικτές, δεν στηρίζονται στις πηγές το ειδικό τους βάρος είναι μικρό γιατί δύσκολα μπορούν να επαληθευθούν. Ανάμεσα στις νέες προτάσεις ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει εκείνη της S. Alcock (1989, , 62-63), η οποία θεωρεί ότι η μείωση του πληθυσμού είναι ένας φιλολογικός μύθος και ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει δημογραφική κρίση, αλλά αντίθετα μετακίνηση πληθυσμών προς πιο εύφορες περιοχές ή στα αστικά κέντρα. Το σχήμα είναι ιδιαίτερα ελκυστικό, αλλά δυστυχώς πρό κειται για μια θεωρητική επινόηση. Η μετακίνηση πληθυσμών σε περιόδους ανωμαλίας και οικονομι κής κρίσης προς τα αστικά κέντρα φαίνεται μάλλον παράλογη μετακίνηση προς τις πιο εύφορες πε ριοχές είναι δυνατή, αλλά πρέπει να υποθέσει κανείς ότι οι περιοχές αυτές είχαν στο μεταξύ, τουλάχι στον εν μέρει, εγκαταλειφθεί. Αυτό που ενοχλεί περισσότερο είναι ότι καμιά από αυτές τις υποθετικές μετακινήσεις δεν μαρτυρείται στις πηγές. Οι τελευταίες αντίθετα μας πληροφορούν για την ύπαρξη δημογραφικών μετακινήσεων και αλλαγών προς το τέλος της ελληνιστικής εποχής, όταν ο Αύγουστος μετά το Ακτιον προβαίνει στη διοικητική, οικονομική και δημογραφική αναδιοργάνωση της Ελλάδος (Ριζάκης , , ). Η δυσκολία της S. Alcock είναι απόλυτα κατανοητή η απόρριψη των άλλων πηγών και η υπερβολική στήριξη της στα δεδομένα της επιφανειακής κεραμικής οδηγεί σε ιστορικά αδιέξοδα η αόριστη χρονολόγηση της επιφανειακής κεραμικής, π.χ. «ελληνιστι κή», δεν συμβάλλει καθόλου σε παρόμοιες ιστορικές προσεγγίσεις δημιουργεί μάλλον μεγαλύτερη σύγχυση αυτό δεν μειώνει το κύρος της, αλλά η χρησιμοποίηση των δεδομένων της πρέπει να γίνεται με πολύ προσοχή και φυσικά η αντιπαραβολή με τις άλλες πηγές είναι, για τον ιστορικό, σχεδόν υπο χρεωτική. 22

9 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΑΝΑ ΕΩΣ ΤΟ AKTION γ. Η ρωμαϊκή οικονομική εκμετάλλευση και η αδιαφορία για την τύχη των πόλεων Είναι γεγονός πως η Ρώμη δεν έδειξε πραγματικό ενδιαφέρον μέχρι το Άκτιον για τον ελληνικό κό σμο- η απουσία οικονομικού ενδιαφέροντος οφείλεται στο συνδυασμό δύο παραγόντων: στο φτωχό αγροτικό δυναμικό της ελληνικής χερσονήσου, εξαιτίας του κλίματος, των φτωχών εδαφών και του ανάγλυφου, και στη δυσκολία οικονομικής εκμετάλλευσης της περιοχής, όπως για παράδειγμα στην Αφρική, λόγω της πολιτιστικής της παράδοσης (Alcock 1997). Το μόνο ουσιαστικό ενδιαφέρον της Ρώ μης αφορούσε την είσπραξη των τακτικών ή των έκτακτων εισφορών για τη χρηματοδότηση των εμφύ λιων πολέμων που είχαν ως θέατρο την περιοχή. Ούτε οι ελεύθερες πόλεις ούτε τα ιερά αποτελούν εξαίρεση σε αυτή την πρακτική που μετά το μιθριδατικό πόλεμο λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις. Έτσι ακόμα και τα κεφαλαιουχικά αποθέματα των πόλεων που είχαν επωφεληθεί, έως το μιθριδατικό πόλεμο, από τις ειρηνικές συνθήκες και βελτίωσαν την οικονομική τους κατάσταση, εξαντλήθηκαν γρήγορα από τη μόνιμη παρουσία, μετά το 88 π.χ., των ρωμαϊκών στρατευμάτων. Το παράδειγμα του Γυθείου στην Πελοπόννησο είναι χαρακτηριστικό. Γύρω στο 72/1 π.χ. η πόλη δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των ρωμαίων στρατηγών γιατί το δημόσιο ταμείο είναι κενό- δεν υπάρχουν πλούσιοι πολίτες, τα ταμεία των ιερών είναι και αυτά κενά δεν μένει τίποτε άλλο από τον εξωτερικό δανεισμό" οι αδελφοί Cloatii, ρωμαίοι τραπεζίτες, προσφέρονται να βοηθήσουν την πόλη οι όροι είναι σκληροί το Γύθειο διαπραγματεύεται τους τόκους που είναι πολύ υψηλοί και θεω ρεί μεγάλη επιτυχία που οι Cloatii συμβιβάζονται στο 12%. Γι' αυτό τους τιμά (IG V.1, Πρβλ. Rizakis 2001α, 81, όπου και άλλα παρόμοια παραδείγματα). δ. Η οικονομική εξουθένωση στο τέλος των εμφυλίων και τα πρώτα ευνοϊκά μέτρα πολιτικής και οικονομικής αναδιοργάνωσης του ελληνικού κόσμου από τον Αύγουστο Η θλιβερή εικόνα του Γυθείου δεν είναι μοναδική μετά το μιθριδατικό πόλεμο η οικονομική συρ ρίκνωση αγγίζει το σύνολο των πόλεων. Στο τέλος των εμφύλιων πολέμων η οικονομική καταστροφή είναι συνολική. Περιοχές ολόκληρες ερημώνονται και η επιβίωση σε άλλες καθίσταται προβληματική η όψη που παρουσίαζαν οι πόλεις γύρω από τον Σαρωνικό το 46 π.χ. προκαλούσε ανυπόφορη θλίψη ακόμα και στον πρώτο ρωμαίο διοικητή της επαρχίας της Αχαΐας, τον Servius Sulpicius (Κικέρων, Ad Farn. IV. 5,4): «que oppida quodam tempore florentissima fuerant, nunc prostrata et diruta ante oculos jacent». Η Ρώμη αποκτά για πρώτη φορά επίγνωση αυτής της κατάστασης και των κινδύνων που εγκυ μονεί με την ευκαιρία της προσπάθειας που αναλαμβάνει ο Αύγουστος για την αποκατάσταση της ειρήνης και της σταθερότητας. Η λήψη δραστικών μέτρων είναι επιτακτική. Τα μέτρα αυτά αποβλέ πουν στην ολοκληρωτική αναδιοργάνωση της πολιτικής και οικονομικής γεωγραφίας των πόλεων. Στη θέση των αναρίθμητων μικρών κέντρων που ευνόησε η Ρώμη από την εποχή του Φλαμινίνου (διαίρει και βασίλευε), μεθοδεύεται τώρα η κυριαρχία ορισμένων πολιτικών και οικονομικών κολοσσών. Η Νικόπολη, η Αθήνα, η Κόρινθος, η Πάτρα, η Μεσσήνη, η Σπάρτη και το Άργος δεν είναι απλώς τα νέα διοικητικά κέντρα, στο πλαίσιο της Επαρχίας της Αχαΐας, αλλά και οι μοχλοί της οικονομικής της ζωής και ανάπτυξης. Μερικές διαθέτουν, χάρη στην απορρόφηση των γειτονικών μικρών πόλεων, μεγάλες πηγές πλούτου πάνω στις οποίες θα στηριχθεί η μελλοντική τους ευημερία στο 2ο αιώνα. Το πεπρω μένο των μικρών πόλεων που εξαφανίζονται ή μετά βίας επιβιώνουν είναι θλιβερό οι Στράβων, Δίων, Χρυσόστομος και Παυσανίας είναι ιδιαιτέρως αποκαλυπτικοί (Rizakis ). Ύστερα από μια πε ρίοδο αντίστασης ή φρούδων ελπίδων, η ιδεατού συμβιβασμού κερδίζει έδαφος στον ελληνικό κόσμο που είναι πλέον έτοιμος να αποδεχθεί τη ρωμαϊκή κατοχή. Απέφυγα συνειδητά να υπεισέλθω σε λεπτομέρειες που αφορούν στη νέα οργάνωση του διεθνούς και του περιφερειακού εμπορίου, η οποία, μετά το μιθριδατικό πόλεμο, για πολλούς λόγους δεν ευ νόησε τον ελλαδικό κόσμο, καθώς οι νέοι εμπορικοί δρόμοι και το κέντρο βάρος μετατίθενται αλλού αν μερικές πόλεις, όπως η Αθήνα, κατάφεραν να διατηρήσουν, μέχρι το μιθριδατικό πόλεμο, ορισμέ23

10 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ νες ανατολικές κυρίως αγορές, όπως φαίνεται από την κεραμική, το μέγεθος και η διάρκεια αυτών των συναλλαγών δεν μας είναι γνωστά. Το ίδιο ελάχιστα γνωστές είναι και οι ιταλικές εισαγωγές. Η πρόσφατη σχετικά μελέτη του J.-P. Morel ( ) έδειξε ότι η ιταλική κεραμική, με μαύρο γάνωμα, εισάγεται στη Δήλο το 2ο και τον Ιο αιώνα π.χ. Εισηγμένη κεραμική ή εγχώριες απομιμήσεις του τύπου Campana απαντά κανείς σε περισσότερες περιοχές το αυτό ισχύει και με την κεραμική του τύπου terra sigillata. Η παρουσία της τελευταίας είναι περισσότερο έντονη στις αποικίες, όπως την Κόρινθο, ήδη από τα τέλη της ελληνιστικής εποχής η εισαγωγή της σε άλλες πόλεις, όπως η Αθήνα για παράδειγμα, χρονολογείται αργότερα - σε κάθε περίπτωση οι ανασκαφές στην Αγορά δείχνουν πως οι ιταλικές εισαγωγές, της ύστερης ελληνιστικής εποχής, δεν έχουν καμία επίδραση ούτε στο σχήμα ούτε στη διακόσμηση των αγγείων. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η ρωμαϊκή κυριαρχία δεν εξασφάλισε ούτε την οικονομική σταθερότητα ούτε την υποσχεθείσα ασφάλεια στις ελληνικές πόλεις μετά το 88 π.χ., η αστάθεια που βασιλεύει στον αιγαιακό χώρο σε συνδυασμό με τις καταχρήσεις και την καταπίεση της ρωμαϊκής διοίκησης δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για οικονομική ανόρθωση των πόλεων. Η εγκατάλειψη της υπαίθρου οδήγησε σε μείωση της αγροτικής παραγωγής και οι βιοτεχνικές και εμπορικές δραστηριότητες περιορίστηκαν στον ελάχιστο βαθμό. Η κρίση αγγίζει το σύνολο σχεδόν του ελληνικού κόσμου και δεν εξαιρεί τις πόλεις, όπως η Δήλος, η Αθήνα, η Μεσσήνη και η Πάτρα που είχαν επωφεληθεί από τις ευνοϊκές συνθήκες που επικράτησαν στην πριν από το μιθριδατικό πόλεμο περίοδο. Η νίκη του Αυγούστου στο Άκτιον βρίσκει τις περισσότερες ελληνικές πόλεις κοντά στην οικονομική και κοινωνική κατάρρευση. Τα διοικητικά και οικονομικά μέτρα του Αυγούστου θα αποτρέψουν την πτώχευση και την καταστροφή της πόλης. Η ανασυγκρότηση που επιχειρείται είναι επιτυχής και σωτήρια για τον ελληνικό κόσμο, που θα γνωρίσει μάλιστα μια οικονομική και πολιτισμική αναγέννηση στο 2ο μεταχριστινιακό αιώνα. Όπως έλεγε ο Rostovtzeff (1953, 930), η περίοδος που εξετάσαμε είναι συνάμα πρόλογος και επίλογος ένας επίλογος στην ελληνιστική πόλη, όπως αυτή δημιουργήθηκε από τον Αλέξανδρο και τους διαδόχους του, και ένας πρόλογος της πόλης της αυτοκρατορικής εποχής, η οποία θα πρωταγωνιστήσει στο νέο κόσμο που θα προκύψει από την ανασυγκρότηση του Αυγούστου. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ Alcock 1989 S.E. Alcock, Roman Imperialism in the Greek Landscape,//?/! 2,2 ( 1989), Alcock 1993 S.E. Alcock, Graecia capta. The Landscape of Roman Greece, Cambridge Alcock 1994 S.E. Alcock, Breaking up the Hellenistic World: Survey and Society 1993, erto I. Morris (εκδ.), Classical Greece. Ancient Histories and Modern Archaeologies, Cambridge 1994, Alcock 1996 S.E. Alcock, Surveying the Periphery of the Hellenistic World, στο P. Bild - Tr. Engberg-Pedersen - L. Hannestad - J. Zahle - Κ. Randsborg (εκδ.), Centre and Periphery in the Hellenistic World. Studies in Hellenistic Civilization IV, Aarhus 1996, Alcock 1997a S.E. Alcock, Greece: a Landscape of Resistance, oro D.J. Mattingly (εκδ.), Dialogues in Roman Imperialism. Power, Discourse and Discrepant Experience in the Roman Empire, JRA Suppl. Series 23, Portsmouth, Rhode Island, 1997, Alcock 1997β S.E. Alcock, Changes in the Ground in Early Imperial Boeotia, στο J. Bintliff (εκδ.), Recent Developments in the History and Archaeology of Central Greece. 24

11 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΔΝΛ ΕΩΣ ΤΟ AKTION Andreau - Etienne 1984 Andreau - Brinad - Descat 1994 Aneziri 2003 Austin - Vidal-Naquet 1972 Baladié 1987 Bresson 1987 Bresson 1998 Bresson 2000 Briscoe 1967 Brunt 1971 Day 1942 Descat 1994 Descat 1995 Engels 1980 Finlay 1985 Garlan 1983 Garnsey 1988 Garnsey - Sailer 1995 Gauthier 1985 Greene 1986 Habicht 1995 Harris 1980 Harris 1993 Hatzfeldl919 Hellyl997 Proceedings of the 6th International Boeotian Conference, BAR International Series 666, London 1997, J. Andreau - R. Etienne, Vingt ans de recherches sur l'archaïsme et la modernité des sociétés antiques, REA 86 (1984), J. Andreau - P. Brinad - R. Descat (εκδ.), Economie antique. Les échanges dans VAntiquité : le rôle de l'etat, Entretiens d'archéologie et d'histoire, Saint-Bertrand de Comminges S. Aneziri, Die Vereine der dionysischen Techniten im Context der hellenistischen Gesellschaft, Stuttgart M. Austin - P. Vidal-Naquet, Economies et sociétés en Grèce ancienne, Paris R. Baladié, Les grands domaines dans le Péloponnèse sous le Principat dauguste, στα Πρακτικά του H'Διεθνούς Συνεδρίου ελληνικής και λατινικής Επιγραφικής, Αθήνα 3-9 Οκτωβρίου 1982, Αθήνα 1987, Β', Α. Bresson, Aristote et le commerce extérieur, REA 89 (1987), A. Bresson, Prosodoi publics, prosodoi privés. Le paradoxe de l'économie civique, Ktèma 23 (1998), A. Bresson, La cité marchande, Paris J. Briscoe, Rome and the Class Struggle in the Greek States B.C., Past and Present 36 (1967), 3-20, επανέκδ. στο M.I. Finley (εκδ.), Studies in Ancient Society, London 1974, P.A. Brunt, Italian Manpower (225B.C.-A.D. 14), Oxford J. Day, An Economic History of Athens under Roman Domination, New York R. Descat, La cité grecque et les échanges. Un retour à Hasebroek, στο Les échanges dans l'antiquité : le rôle de VEtat. Entretiens d'archéologie et d'histoire, Saint-Bertrand de Comminges 1994, R. Descat, L'économie antique et la cité grecque. Un modèle en question, AESC 50 (1995), D. Engels, Roman Corinth. An Alternative Model for the Classical City, Chicago M.I. Finlay, The Ancient Economy, London Y. Garlan, Greek amphorae and trade, στο P. Garnsey - K. Hopkins - C.R. Whittaker (εκδ.), Trade in the Ancient Economy, London 1983, P. Garnsey, Famine and Food Supply in the Graeco-Roman World: Responses to Risk and Crisis, Cambridge P. Garnsey - R. Sailer, Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Οικονομία, κοινωνία και πολιτισμός, Ηράκλειο 1995 (μτφ. από το αγγλικό πρωτότυπο με τίτλο: The Roman Empire. Economy, Society and Culture, London 1987). Ph. Gauthier, Les cités grecques et leurs bienfaiteurs, BCH Suppl. 12, Paris K. Greene, The Archaeology of the Roman Economy, London Chr. Habicht, Athen. Die Geschichte der Stadt in hellenistischer Zeit, München W.V. Harris, Towards a Study of the Roman Slave Trade, στο J.H. D'Arms - E.C. Kopff (εκδ.), The Seaborne Commerce of Ancient Rome, Rome W.V. Harris, Between Archaic and Modern: Some Current Problems in the History of the Roman Economy, στο W.V. Harris (εκδ.), The Inscribed Economy. Production and Distribution in the Roman Empire in the Light of instrumentum domesticum. The Proceedings of a Conference held at the American Academy in Rome, on January, 1992, Ann Arbor 1993,1-29. J. Hatzfeld, Les trafiquants italiens dans l'orient hellénique, Paris B. Helly, Le diorthôma d'auguste fixant la conversion des statères thessaliens en deniers : une situation de passage à la monnaie unique, Topoi 7 (1997),

12 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ Hoff 1989 Hopkins 1980 Jameson - Runnels - Andel 1994 Jones 1974 Kallet-Marx 1995 Keaveney 1982 Larsen 1938 Le Roy 1978 Lloyd 1991 Lo Cascio 1986 Migeotte 1984 Migeotte 1985 Migeotte 1988 Migeotte 1997 Millar Millar 1993 Morel 1986 Morel 1997 Osborne 1988 Petropoulos - Rizakis 1994 Picard 1980 Pieket 1984α Pieket 1984ß Quass 1982 Rapsaet 1993 M. Hoff, The Early History of the Roman Agora at Athens, στο S. Walker - A. Cameron (εκδ.), The Greek Renaissance in the Roman Empire, London 1989,1-8. K. Hopkins, Taxes and Trade in the Roman Empire (200 BC-AD 400), JRS 70 (1980), M.H. Jameson - C.N. Runnels - T.H. van Andel, A Greek Countryside. The Southern Argolidfrom Prehistory to the Present Day, Stanford A.H.M. Jones, Roman Economy, στο P.A. Brunt (εκδ.), Studies in Ancient Economy and Administrativ History, 197'4. R. Kallet-Marx, Hegemony to Empire. The Development of the Roman Imperium in the East from 148 to 62 B.C., Berkeley-Los Angeles, Oxford A. Keaveney, Sulla: the Last Republican, London J.A.O. Larsen, Roman Greece, στο T. Franken Economic Survey of Ancient Rome IV, New York 1938 (φωτομ. ανατύπωση 1975). Chr. Le Roy, Richesses et exploitation en Laconie au 1er siècle av. J.-C, Ktèma 3 (1978), J. Lloyd, Farming the Highlands: Samnium and Arkadia in the Hellenistic and Early Roman Imperial Periods, στο G. Barker - J. Lloyd, Roman Landscapes. Archaeological Surveys in the Mediterranean Region, Archaeological Monograph in the British School at Rome 2, Rome - London 1991, A. Lo Cascio, La struttura fiscale dell'impero Romano, στο M.H. Crawford (εκδ.), L'Impero romano et le strutture economiche e sociali delleprovincie, Como L. Migeotte, L'empruntpublic dans les cités grecques, Québec L. Migeotte, Réparations de monuments publics à Messene au temps d'auguste, BCH109 (1985), L. Migeotte, Sur les rapports financiers entre le sanctuaire et la cité de Locres, στο D. Knoepfler (εκδ.), Comptes et inventaires dans la cité grecque, Neuchatel - Genève 1988, L. Migeotte, La date de Toctôvolos eisphora de Messene, Topoi 7 (1997), F. Millar, The Mediterrannean and the Roman Revolution. Politics, War and the Economy, Past and Present 102 ( ), F. Millar, The Greek City on the Roman Period, στο Η. Hansen (εκδ.), The Ancient Greek City. Symposium on the Occasion of the 250th Anniversary of the Royal Danish Academy of Sciences and Letters, July, , Copenhagen 1993, J.-P. Morel, Céramique italienne à vernis noir trouvée à Délos, BCH 110/1 (1986), J.-P. Morel, H ελληνιστική κοινή: κλασική παράδοση και τοπικές ιδιαιτερότητες, Δ ΈλλΚερ, R. Osborne, Social and Economic Implications of the Leasing of Land and Property in Classical and Hellenistic Greece, Chiron 18 (1988), M. Petropoulos - A. Rizakis, Settlement Patterns and Landscape in the Coastal Area of Patras. Preliminary Report, JRA 7 (1994), O. Picard, Aristote et la monnaie, Ktèma 5 ( 1980), H.W. Pieket, Urban Elites and the Economy in the Greek Cities of the Roman Empire, MBAH 3.1 (1984), H.W. Pleket, City Elites and Economic Activities, στα Πρακτικά του Η Διεθνούς Συνεδρίου ελληνικής και λατινικής Επιγραφικής, Αθήνα 3-9 Οκτωβρίου 1982, Αθήνα 1984, Α, Fr. Quass, Zur politischen Tätigkeit der Munizipalen Aristokratie des griechischen Osten in der Kaiserzeit, Historia 31 (1982), G. Rapsaet, Du tesson à l'histoire. Recherches récentes de ceramologie antique, Ant.Class. 63 (1993),

13 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΛΝΑ ΕΩΣ ΤΟ AKTION Rizakis 1988 Ριζάκης Rizakis 1995 Rizakis 1996 Rizakis 1997 Rizakis 200 Ια Rizakis 2001 β Roebuck 1945 Rostovtzeff Rostovtzeff Rouge 1965 Scheidel - von Reden 2002 Seager1994 Shear 1981 Sherk 1969 Shipley 1996 Ste. Croix 1981 Thomason 1984 Touloumacos 1967 Wilhelm 1914 Williams II1993 A.D. Rizakis, Η ρωμαϊκή πολιτική στην Πελοπόννησο στην περίοδο της Δημοκρατίας και η νέο ισορροπία δυνάμεων στο εσωτερικό της αχαϊκής συμπολιτείας, Actes du Me Congrès international des Etudes péloponnésiennes, Athènes 1987,1988,17-36 (περίληψη στα γαλλικά). Α.Δ. Ριζάκης, Ρωμαϊκές επεμβάσεις στο αστικό και αγροτικό τοπίο της Πελοποννήσου κατά την ρωμαϊκή περίοδο, Πρακτικά τον Δ'ΔιεθνούςΣυνεορίον Πελοποννησιακών Σπονδών, Κόρινθος 9-16 Σεπτεμβρίον 1990, Αθήνα , A.D. Rizakis, Grands domaines et petite propriété dans le Péloponnèse sous l'empire, Du latifundium au latifundo. Un héritage de Rome, une création médiévale ou moderne, Actes de la Table ronde internationale du CNRS, Bordeaux, décembre 1992, Paris 1995, A.D. Rizakis, Les colonies romaines des côtes occidentales grecques. Populations et territoires, DHA 22.1 (1996), A.D. Rizakis, Roman Colonies in the Province of Achaia: Territories, Land and Population, στο S.E. Alcock (εκδ.), The Early Roman Empire in the East, Oxford 1997, A.D. Rizakis, La cité grecque entre la période hellénistique et l'empire, στο R. Frei-Stolba - K. Gex (εκδ.), Recherches récentes sur le monde hellénistique. Colloque international organisé à Lausanne (20-21 novembre 1998) pour les 60 ans de P. Ducrey, Bern 2001, A.D. Rizakis, Notes de conclusion, στο J.-Y. Marc - J.-P. Moretti (εκδ.), Constructions publiques et programmes édilitaires en Grèce du Ile s. av. J.-C au 1er ap. J.-C, Actes du colloque international organisé par l'ecole française d'athènes, mai 1995, BCH Suppl. 39, Paris 2001, C. Roebuck, A Note on Messenian Economy and Population, CPh 40 (1945), M. Rostovtzeff, The Social and Economie Histoiy of the Hellenistic World, Oxford M. Rostovtzeff, The Social and Economie History of the Roman Empire, Oxford J. Rougé, Recherches sur l'organisation du commerce maritime en Méditetrannée sous l'empire romain, Paris W. Scheidel - S. von Reden (εκδ.), The Ancient Economy; Edinburgh R. Seager, Sulla, στο J.A. Crook - A. Lintott - E. Rawson (εκδ.), CAH2 IX: The Last Age of the Roman Republic, BC, Cambridge 1994, T.L. Jr. Shear, Athens: from City-State to Provincial Town, Hesperia 50 (1981), R.K. Sherk (εκδ.), Roman Documents from the Greek East, Baltimore G. Shipley, World-Systems Analysis and the "Hellenistic" World, στο P. Bild - Tr. Engberg-Pedersen - L. Hannestad - J. Zahle - Κ. Randsborg (εκδ.), Centre and Periphery in the Hellenistic World. Studies in Hellenistic Civilization IV, Aarhus 1996, G.E.M. de Ste. Croix, The Class Struggle in the Ancient Greek World. From the Archaic Age to the Arab Conquests, London B.E. Thomason, Laterculipraesidum, Göteborg J. Touloumacos, DerEinfluss Roms auf die Staatsform des griechischen Stadtstaaten des Festlandes und der Inseln im ersten und zweiten Jhdt. v. Chr., Göttingen Ad. Wilhelm, Urkunden aus Messene, ÖJh 17(1914), CK. Williams II, Corinth as Commercial Center, στο T.E. Gregory, The Corinthia in the Roman Period, Proceedings of the Symposium, The Ohio State University, 7-9 March 1991, JRA Supplementary Series 8, Ann Arbor 1993,

14 A.A. ΡΙΖΑΚΗΣ Will 1979 E. Will, Histoire politique du monde hellénistique ( av. J.-C.,) I-II, Nancy 1979, Woolf 1990 G. Woolf, World-Systems Analysis and the Roman Empire, JRA 3 (1990), A.A. ΡΙΖΑΚΗΣ E.I.E. Ι ΚΕΡΑ Βασ. Κωνσταντίνου Αθήνα 28

15

16

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 3. ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ 1992-5 Υποτροφία του Ιδρύµατος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.).

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 3. ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ 1992-5 Υποτροφία του Ιδρύµατος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.). ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Επώνυµο: ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΑΝΟΥ Όνοµα: ΒΑΣΙΛΙΚΗ Επάγγελµα: Αρχαιολόγος, Επίκουρος καθηγήτρια Αρχαιολογίας στο Τµήµα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του Τ.Ε.Ι. Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου Μάρτιος 2015 Ι. Φορέας Υλοποίησης Φορέας Υλοποίησης: Διάζωμα Το ΔΙΑΖΩΜΑ είναι ένα σωματείο που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του τέως Υπουργού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΚΟΛΦ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΚΟΛΦ Το γκολφ αποτελεί μία ιδιαίτερα υποσχόμενη επενδυτική ευκαιρία στην Ελλάδα σήμερα, λόγω των σημαντικών προοπτικών ανάπτυξής του σε μια χώρα που έχει ολιγάριθμα σχετικά με τις δυνατότητές της λειτουργούντα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Αθήνα 15 Μαΐου 2015 Συνδιοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Μιχάλης Ρηγίνος 1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της ΑΣΟΕΕ και στη συνέχεια σπούδασε Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Sports, Politics and Cultures

Sports, Politics and Cultures 1o Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο 3-5 Ιουλίου 2012, Αρχαία Ολυμπία Σε συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard INTERNATIONAL OLYMPIC ACADEMY Η Διεθνής Ολυμπιακή Ακαδημία σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Μια νέα εποχή ανατέλλει στην ευρύτερη και ανεξάρτητη

Μια νέα εποχή ανατέλλει στην ευρύτερη και ανεξάρτητη Η νέα εποχή στη συντήρηση-επισκευή του αυτοκινήτου Οι οκτώ νέες τάσεις της ευρωπαϊκής αγοράς Επηρεασμένες από τις νέες συνθήκες ανταγωνισμού, τις αυξανόμενες απαιτήσεις των πελατών και την τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία μάς διδάσκει ότι όποτε η Ελλάδα κλυδωνίζεται, μαζί της κλυδωνίζεται και η Ευρώπη.

Η ιστορία μάς διδάσκει ότι όποτε η Ελλάδα κλυδωνίζεται, μαζί της κλυδωνίζεται και η Ευρώπη. The Economist 19 th Roundtable with Government of Greece EUROPE: THE COMEBACK? GREECE: HOW RESILIENT? Brainstorming with the new Greek government and world leaders Ξενοδοχείο InterContinental, 14-15/5/2015

Διαβάστε περισσότερα

Δ4.3. Μια Δημοσίευση σε έγκυρο περιοδικό και δυο Ανακοινώσεις Δημοσιεύσεις στα Πρακτικά Διεθνών Συνεδρίων

Δ4.3. Μια Δημοσίευση σε έγκυρο περιοδικό και δυο Ανακοινώσεις Δημοσιεύσεις στα Πρακτικά Διεθνών Συνεδρίων ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΙΙΙ-Υποέργο 07 Επιστροφή του Αρχιμήδη: Συμβολή στην Μελέτη της Υδραυλικής Μηχανικής και Υδροδυναμικής Συμπεριφοράς των Αρχιμήδειων Κοχλιωτών Υδροτροχών για Ανάκτηση του Υδροδυναμικού Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων

Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Υπουργείο Πολιτισµού - Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Αγ. Ασωµάτων 11, 105 53 Αθήνα Τηλ: 210-3229820, 210-3225323 Φαξ: 210-3225628 E-mail: deam@culture.gr Ιστοσελίδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΡΩΜΑΪΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ & ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΕΙΕ) ROMAN SEMINAR & INSTITUTE OF HISTORICAL RESEARCH (NHRF)

ΡΩΜΑΪΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ & ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΕΙΕ) ROMAN SEMINAR & INSTITUTE OF HISTORICAL RESEARCH (NHRF) ΡΩΜΑΪΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ & ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΕΙΕ) ROMAN SEMINAR & INSTITUTE OF HISTORICAL RESEARCH (NHRF) ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ» Αθήνα, 8 10 Οκτωβρίου 2015,

Διαβάστε περισσότερα

Welcome to the future

Welcome to the future Welcome to the future Γεωργία Ακριβείας (Precision Agriculture) είναι μια νέα μέθοδος γεωργικής πρακτικής, η οποία χρησιμοποιεί πληροφορία με σαφήνεια προσδιορισμένη ως προς το χώρο και το χρόνο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Ελένη Χήτα, Ευθύμιος Ζέρβας Σχολή Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Φορολογική αντιμετώπιση, για σκοπούς Φ.Π.Α., των δραστηριοτήτων του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων

Θέμα: Φορολογική αντιμετώπιση, για σκοπούς Φ.Π.Α., των δραστηριοτήτων του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ & ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ 14 η Δ/ΝΣΗ ΦΠΑ ΤΜΗΜΑ Β «Παροχή Υπηρεσιών & Ειδικά Καθεστώτα»

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών

Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών 11/2012 3-2013 Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών 2012 Ημερομηνία δημοσίευσης 26/2/2013 www.publicissue.gr Η Public Issue ιδρύθηκε το 2001. Εξειδικεύεται στην πολιτική και εκλογική έρευνα κοινής γνώμης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑ 11 Αυγούστου 211 Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων Σύγκριση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων για την Κύπρο και τη ζώνη του ευρώ ΙΟΥΛΙΟΣ 211 Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΑ 1. Περιεχόμενο ΜΟΝΑΔΕΣ μονάδες 15 2. Δομή μονάδες 15 3 Έκφραση μονάδες 15 4. Ορθογραφία μονάδες 5 ΜΕΡΟΣ Β : ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ 5. (Β 1) μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α. Ανακοινώσεις εισηγήσεις-προτάσεις σε Συμβούλια Επιτροπές

Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α. Ανακοινώσεις εισηγήσεις-προτάσεις σε Συμβούλια Επιτροπές Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ε. ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ανακοινώσεις εισηγήσεις-προτάσεις σε Συμβούλια Επιτροπές Εισηγήσεις για θέματα πορείας υλοποίησης και ένταξης έργων στην Επιτροπή Παρακολούθησης του ΠΕΠ Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ &ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ Οκτώβριος 2014 IV. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΚΑΤΟΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρα 36 (α) (i) και 37 του Κανονισµού (EΚ) 1698/2005 Άρθρο 64 και σηµείο 5.3.2.1.1 Παράρτηµα II, του Κανονισµού (ΕΚ) 1974/2006

Άρθρα 36 (α) (i) και 37 του Κανονισµού (EΚ) 1698/2005 Άρθρο 64 και σηµείο 5.3.2.1.1 Παράρτηµα II, του Κανονισµού (ΕΚ) 1974/2006 5.3.2.1.1. Ενισχύσεις στους γεωργούς ορεινών περιοχών για φυσικά µειονεκτήµατα ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΤΡΟΥ Ενισχύσεις στους γεωργούς ορεινών περιοχών για φυσικά µειονεκτήµατα ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ Άρθρα 36 (α) (i) και 37 του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Αστική εξάπλωση, χωροκοινωνική διάρθρωση του αστικού χώρου

Αστική εξάπλωση, χωροκοινωνική διάρθρωση του αστικού χώρου Χωρικές και δομικές επιπτώσεις των σεισμών στην πόλη. Η περίπτωση της Αθήνας Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Καλυψώ Τίγκα, Ι. Π. Σαγιάς ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 26565 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 2138 1 Οκτωβρίου 2009 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ακής μη τυπικής εκπαίδευσης Κολλεγίου «ALBA ΚΟΛ ΛΕΓΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 3: ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Υπουργείο Οικονομικών παρουσίασε στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ «ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΣΑΒΒΑΤΟ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014, ΩΡΑ 18.00 ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ Τα προγράμματα κατάρτισης/επιμόρφωσης που υλοποιούνται στο πλαίσιο του έργου ανήκουν στις παρακάτω δύο θεματικές ενότητες: - Εξειδικευμένοι κύκλοι συνδικαλιστικής επιμόρφωσης και

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδος ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Νίκος Σουλιώτης Κοινωνιολόγος Ερευνητής Δ βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Σπουδές Πτυχίο Κοινωνιολογίας, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Έντυπο Ν. 73 09 Ιανουαρίου 2012

Ενημερωτικό Έντυπο Ν. 73 09 Ιανουαρίου 2012 Ενημερωτικό Έντυπο Ν. 73 09 Ιανουαρίου 2012 Για περαιτέρω διευκρινήσεις παρακαλώ επικοινωνήστε με τους ειδικούς επί θεμάτων ΦΠΑ: Χάρης Χαραλάμπους 22 209 300 hcharalambous@kpmg.com Μιχάλης Χάλιος 24 200

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

«Θεωρία και πράξη: Ο ρόλος της φιλοσοφίας στην κατανόηση και ερμηνεία της αρχιτεκτονικής γλώσσας»

«Θεωρία και πράξη: Ο ρόλος της φιλοσοφίας στην κατανόηση και ερμηνεία της αρχιτεκτονικής γλώσσας» Theory and praxis: The role of philosophy in the understanding of the architectural language Maria Vidali Conference proceedings by: The significance of Philosophy in Architectural Education, 2009, Panayotis

Διαβάστε περισσότερα

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα»

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» Κυρίες και κύριοι, Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2015 Χαιρετισμός από

Διαβάστε περισσότερα

Satisfaction, Quality and Value

Satisfaction, Quality and Value Το marketing στη σύγχρονη εποχή ικανοποίηση, ποιότητα και αξία Satisfaction, Quality and Value Οικονομία, κοινωνία και Marketing Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Ποιός θα το παράγει Που θα παραχθεί Πότε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Αναδημοσίευση από τις παρουσιάσεις Α) Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ T SWOT ANALYSIS - Μάθημα: Πολεοδομική και Οικιστική Ανάπτυξη και Πολιτική Β) Βαγής Σαμαθρακής

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο

Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο Η Θέση του Aκίνητου στην περιοχή της Μεσογείου Σημείωση: Η ακτίνα χρόνου πτήσης είναι ενδεικτική. Η θέση του Ακινήτου στην Ελλάδα Σημείωση: Η ακτίνα χρόνου πτήσης είναι ενδεικτική.

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηματικό Σχέδιο - Βασικά

Επιχειρηματικό Σχέδιο - Βασικά Επιχειρηματικό Σχέδιο - Βασικά στοιχεία χρηματο-οικονομικής οικονομικής ανάλυσης 1 ο θερινό σχολείο νεανικής επιχειρηματικότητας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Μ. Μπεκιάρης Ποια ζητήματα θα μας απασχολήσουν; Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Μπορεί η Ελλάδα να διδαχθεί από την ιστορία του παρελθόντος; [στα πλαίσια της οικονομικής ύφεσης] ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορία κάνει συνεχώς κύκλους.

Διαβάστε περισσότερα

H Εξέλιξη και η Διάρθρωση του Διεθνούς Εμπορίου ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

H Εξέλιξη και η Διάρθρωση του Διεθνούς Εμπορίου ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ H Εξέλιξη και η Διάρθρωση του Διεθνούς Εμπορίου! ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Tο Διεθνές Εμπόριο στην Παγκόσμια Ιστορία Από τη Μεσοποταμία, έως τις ευρωπαϊκές ακτές του Ατλαντικού και την Κίνα Αρχαία Ελλάδα Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Δελτίο Τύπου ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Παγκόσμια Έρευνα του Boston Consulting Group για λογαριασμό της Ciett αποκαλύπτει πώς οι παλαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ (ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ) Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Εθνικού Αρχείου, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα παραδοσιακά συστήματα συνιστά το γεγονός ότι διδάσκοντες και

Διαβάστε περισσότερα

Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής

Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής Πλήρης απουσία του Παρθενώνα από τη δυτική Αναγέννηση όταν η Ακρόπολη ήταν παλάτι του Φλωρεντίνου δούκα Acciauoli Ο Παρθενώνας

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;».

Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;». Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;». 25 Ιουνίου 2014 Venue Centre, Columbia Plaza, Λεμεσός Έντιμε Υπουργέ Ενέργειας, Εμπορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση Εύρεση Ανακαλύφθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Κνωσό από τον Άρθουρ Έβανς, που την ονόμασε έτσι επειδή χρησιμοποιούσε γραμμικούς χαρακτήρες (και όχι εικονιστικούς, όπως η μινωική ιερογλυφική γραφή)

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα