ΣΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΕΙΣΤΑ ΣΥΝΟΛΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΒΟΛΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2000 ΑΝΑΤΥΠΟ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ 2004

2

3 Οικονομία και οικονομικές δραστηριότητες των ελληνικών πόλεων από την Πΰδνα έως το Άκτιον Α.Δ. Ριζάκης Ι. ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ruvai αλήθεια πως οι Έλληνες εφηύραν την πολιτική η οικονομία αντίθετα είναι εφεύρημα του 19ου αιώνα. Η λέξη είναι βέβαια ελληνική, αλλά οι αρχαίοι τη χρησιμοποιούσαν με άλλη έννοια, αυτή της διαχείρισης του οίκου ή ακόμη και της πολιτικής διαχείρισης (πολιτική οικονομία) η οικονομία δεν υφίσταται ούτε ως επιστήμη ούτε ως αυτόνομη πραγματικότητα παρόλο που δεν έλειπαν παντελώς ούτε οι εμπειρικές γνώσεις ούτε, παρά την απουσία αγοράς, οι εμπορικές δραστηριότητες (Finlay Austin - Vidal-Naquet 1972). Το γεγονός ότι οι αρχαίοι δεν ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με την οικονομική ζωή των πόλεων δεν διευκόλυνε το έργο των νεότερων ιστορικών βασικά δημιουργήθηκαν δύο σχολές: αυτή των μοντερνιστών, οι οποίοι, επηρεασμένοι από το έργο των γερμανών ιστορικών του 19ου αιώνα, θεωρούν πως το πρότυπο της οικονομικής ανάπτυξης των πόλεων της προβιομηχανικής εποχής ανταποκρίνεται πλήρως σε εκείνο του αρχαίου κόσμου, ο οποίος άγγιξε, κατά την άποψη τους, το στάδιο του εμπορικού καπιταλισμού. Οι πριμιτιβιστές, αντίθετα, υποτιμούν εντελώς το ρόλο των βιοτεχνικών και των εμπορικών δραστηριοτήτων και θεωρούν πως η οικονομική ζωή και η ευημερία της πόλης στηρίζεται, κατά το μέγιστον ποσοστόν, στην αγροτική παραγωγή. Και οι δύο αυτές θεωρητικές προσεγγίσεις είναι εκκεντρικές και έχουν μικρή σχέση με την πραγματικότητα, την οποία συχνά αγνοούν, κυρίως όσον αφορά την ποικιλία των αποχρώσεων. Η εικόνα που παρουσιάζουν οι σύγχρονοι ιστορικοί τείνει προς μια σύνθεση των δύο απόψεων, υιοθετούν δηλαδή μια μεσαία στάση, λιγότερο απόλυτη και περισσότερο κριτική (Scheidel - von Reden 2002). Αν η βασική πηγή επιβίωσης και παραγωγής πλούτου είναι η γεωργία, ο ρόλος του εμπορίου και της βιοτεχνίας δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Το μεγάλο εμπόριο, οι διεθνείς ανταλλαγές δεν είναι άγνωστες στον αρχαίο κόσμο το πλήθος των αμφορέων που έχει αποκαλυφθεί σε διάφορα σημεία της Μεσογείου συνιστά μια πολύ απτή μαρτυρία (Garlan 1983). Το μέγεθος όμως αυτών των ανταλλαγών δεν πρέπει να υπερτιμηθεί καθόσον καθορίζονται αποκλειστικά από τη ζήτηση και όχι από την προσφορά' η πρώτη είναι περιορισμένη και εν πάσει περιπτώσει δεν είναι συνεχής. Το κόστος του εμπορίου επιπλέον είναι πολύ υψηλό και η διάθεση των πλεονασμάτων είναι εφικτή μόνον σε περιπτώσεις έντονης ζήτησης. Η ζήτηση εισηγμένων προϊόντων είναι διαφορετική στα μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα οι πλούσιες τάξεις των οποίων έχουν εξεζητημένες, μερικές φορές, ανάγκες σε σπάνια αγαθά και είδη πολυτελείας και στις μικρές πόλεις ή και στην ύπαιθρο. Λόγω της περιορισμένης και ευκαιριακής ζήτησης καμία οικονομική πολιτική δεν προσβλέπει στην ανάπτυξη της παραγωγής αλλά μόνον στην ποιοτική της βελτίωση. Οι αρχαίοι αγνοούν προκλητικά τις δύο εντελώς σύγχρονες οικονομικές απαιτήσεις, την παραγωγικότητα και την παραγωγή - γι' αυτούς η οικονομική συμπεριφορά χαρακτηρίζεται από την αυτάρκεια, η οποία αποτελεί όχι απλώς ένα ιδανικό, αλλά και έναν τρόπο καθημερινής ζωής αυτή 17

4 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ δικαιολογεί την εισαγωγή μόνον αγαθών που δεν παράγονται επιτοπίως και είναι απόλυτα αναγκαία για την επιβίωση. Πολλές από τις ανάγκες αυτές μπορούν να εξυπηρετηθούν από ένα μικρότερης κλί μακας περιφερειακό εμπόριο, για το οποίο ελάχιστα έχουν γραφεί γιατί ίσως αυτό είναι περισσότερο δύσκολο να ανιχνευθεί. Πολλοί ιστορικοί προβάλλουν στο παρελθόν τη σύγχρονη πραγματικότητα και τις πρακτικές των νεότερων εθνικών κρατών και λησμονούν ότι το γενικό εμπόριο είναι, και ως έννοια ακόμα, άγνωστο στον αρχαίο κόσμο της πόλης-κράτους. Η αρχαία πόλη δεν αγνοεί την οικονομία της αγοράς, αγνοεί όμως αυτή του προϋπολογισμού και πολύ περισσότερο της μακροοικονομίας. Η αδυναμία κάθε πρόβλεψης καθιστά τη διαχείριση, κυρίως των κρίσεων, συχνά προβληματική, καθώς, στις περισσότερες τουλάχιστον περιπτώσεις, η επιβίωση εξαρτάται από την αγροτική παραγωγή, η οποία, λόγω της ακαταλληλότητας πολλών εδαφών, της ανομ βρίας ή της διάβρωσης είναι ιδιαίτερα επισφαλής. Σε ένα μεγάλο αριθμό πόλεων οι σιτοδείες επανα λαμβάνονται με τη μορφή αριθμητικής κλίμακας και μπορεί να καταστούν απειλητικές όταν στις φυσι κές συνθήκες προστίθενται και άλλες εσωτερικές ή εξωτερικές αιτίες. II. ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Η σχέση της οικονομικής ιστορίας με την κεραμική είναι προφανής και οι ελπίδες, όχι από τη δια πίστωση της σχέσης αλλά από την ανίχνευση της σε όλες τις αποχρώσεις ή τις εκδοχές, είναι δικαιολο γημένα πολλές. Η πεποίθηση αυτή ενισχύεται, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, χάρη στο μεγάλο αριθμό ανασκαφών και κεραμικών δημοσιεύσεων. Από τις τελευταίες καθίσταται σαφές πως η πρόοδος που συντελέστηκε στην κεραμολογία είναι σημαντική και αφορά τόσο στην τυπολογία όσο και στη χρονο λόγηση της κεραμικής παραγωγής. Ο χώρος που καταλαμβάνει εφεξής η κεραμική ειδικότητα είναι σημαντικός απόδειξη, η μεγάλη επιτυχία που γνωρίζει η διοργάνωση συνεδρίων με το θέμα αυτό. Η ελληνιστική κεραμική, είναι αλήθεια, είχε κάποια υστέρηση στους παραπάνω τομείς που οφει λόταν εν πολλοίς στην εσφαλμένη πεποίθηση ότι είναι δύσκολο να αντλήσει κανείς στοιχεία από αυτή. Η παθητική αυτή αντίληψη δεν υφίσταται πλέον υπάρχει ένας διάχυτος ενθουσιασμός που γίνεται πράξη με τον πολλαπλασιασμό των δημοσιεύσεων εργαστηρίων και οργανωμένων συνόλων έτσι η πα λαιά εικόνα έχει σχεδόν ανατραπεί (Rapsaet 1993, 332), καθώς η ελληνιστική κεραμική αποκαλύπτει νέα άγνωστα δεδομένα, τα οποία, σε συνδυασμό με εκείνα που προκύπτουν από τη διακίνηση των αμ φορέων, αποτελούν πολύτιμες πλέον πηγές για την οικονομική ιστορία. Δυστυχώς, αυτή η πρόοδος στις κεραμολογικές έρευνες δεν συμβαδίζει με εκείνη της οικονομικής ιστορίας η ελπίδα πως η κερα μική θα άνοιγε τις δυνατότητες για μια ποσοτική οικονομική ιστορία της αρχαιότητας έχει κάπως δια ψευστεί, αλλά το μέλλον είναι μπροστά μας και έχω την πεποίθηση ότι τα συνέδρια που οργανώνονται τα τελευταία χρόνια για την κεραμική παρέχουν τέτοιες προσδοκίες. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως η κεραμική παραγωγή συνιστά μια οικονομική δραστηριότητα, ίσως τη σπουδαιότερη που γνώρισε ο αρχαίος κόσμος η κατανόηση της σημασίας και του ρόλου αυτής της δραστηριότητας προϋποθέτει την κατανόηση των ευρύτερων μηχανισμών οργάνωσης της οικονο μικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής της πόλης. Το γεωγραφικό πλαίσιο της παρούσας μελέτης είναι ο ηπειρωτικός ελληνικός χώρος με τα νησιά, το χρονολογικό η περίοδος που εγκαινιάζεται με τη ρω μαϊκή νίκη της Πύδνας (167 π.χ.) και ολοκληρώνεται με την ακτιακή νίκη του Οκτάβιου (31 π.χ.). III. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ( π.χ.) Η περίοδος που μεσολαβεί από τη μάχη της Πύδνας έως αυτή του Ακτίου είναι μεταβατική, καθώς μας μεταφέρει βαθμηδόν, στο πολιτικό πεδίο, από την πολυμέρεια ενός πολυκεντρικού κόσμου, του ελληνιστικού, στη μονοκρατορία της αυτοκρατορικής εποχής. Στον οικονομικό τομέα, η Ρώμη δεν δια θέτει ούτε το κερδοσκοπικό εμπορικό πνεύμα της βρετανικής αυτοκρατορίας, για παράδειγμα, ούτε 18

5 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΑΝΑ ΕΩΣ ΤΟ AKTION αυτό της κεντρομόλου δύναμης με μια οικονομία σχεδιασμένη και ελεγχόμενη από την κεντρική αρχή που γνωρίσαμε σε μια πρόσφατη εποχή (Shipley 1996). Η Ρώμη, όπως εξάλλου και οι μονάρχες των ελληνιστικών βασιλείων, επιθυμούσε να μεγιστοποιήσει τα έσοδα της, μέσω των φόρων και εισφορών που εισέπραττε από τις νέες της κατακτήσεις, και η πρακτική αυτή συνιστά τον τύπο που οι Αγγλοσά ξονες ονομάζουν «tribute-raising empire» (Woolf 1990, 49). Οι επεμβάσεις της, στο 2ο αιώνα, είχαν δύο σημαντικές επιπτώσεις: πρώτα-πρώτα την εξουθένωση, με επανειλημμένα κτυπήματα, των πρωτα γωνιστών της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, δηλαδή της Μακεδονίας και της Συρίας, και στη συνέχεια την προσπάθεια της ίδιας της Ρώμης να επιβάλει, με τη σειρά της, την τάξη και τη σταθε ρότητα στον ελληνιστικό κόσμο. Οι συνεχείς αναμετρήσεις με τη Ρώμη είχαν πελώριες επιπτώσεις στην οικονομία των πόλεων. Ο Πολύβιος (38.3,16), ενώ περιγράφει το ψυχολογικό «σοκ» από τις επανειλημμένες ήττες, που σε μερικές τουλάχιστον περιπτώσεις, είχε δραματικές εξελίξεις, εντούτοις δεν αναφέρεται καθόλου στις οικονομι κές επιπτώσεις της ήττας που αναμφίβολα θα ήταν πολλές, ιδιαίτερα ύστερα από τη γιγαντιαία οικονομική προσπάθεια που κατέβαλαν οι πόλεις για την αντιμετώπιση της ρωμαϊκής απειλής (Rostovtzeff 1953,739741). Πολλοί ιστορικοί πιστεύουν, δικαιολογημένα, πως η βραχεία διάρκεια των πολεμικών συγκρού σεων συνέτεινε στη μείωση του κόστους και κυρίως στην ταχεία επούλωση των τραυμάτων. Πράγματι, για μια περίοδο μεγαλύτερη από πενήντα χρόνια ο ελληνικός κόσμος γνώρισε την ειρήνη και την ασφά λεια, συνθήκες απαραίτητες για την οικονομική ανάπτυξη. Αυτή ευνοήθηκε, σε μερικές τουλάχιστον πόλεις, και από ένα δεύτερο παράγοντα, αυτόν της εισροής κεφαλαίων από τη Δύση προς την Ανατολή με τη μορφή επενδύσεων που πραγματοποιούνται στη γη, τη βιοτεχνία και το εμπόριο φορείς αυτών είναι οι λεγόμενοι negotiatores, οι οποίοι, με αυτό τον τρόπο, επαναφέρουν ένα μέρος από τα κεφάλαια που είχαν αφαιρεθεί από την Ανατολή με τη μορφή πολεμικών αποζημιώσεων ή λαφύρων. α. Οι πόλεις που ευημερούν έως το μιθριδατικό πόλεμο Πρέπει να τονιστεί εξαρχής πως αυτή η αναγέννηση του ελληνιστικού κόσμου, που ευνοήθηκε από τη ρωμαϊκή κυριαρχία, υπήρξε μερική και περιορισμένη και πως, σε κάθε περίπτωση, επωφελήθηκαν περισσότερο οι πόλεις της Μικράς Ασίας από εκείνες της ελληνικής χερσονήσου' στην κυρίως Ελλάδα φαίνεται πως οι συνέπειες ήταν ευνοϊκές σε ελάχιστα κέντρα με προεξάρχουσα την Αθήνα, τη Δήλο και ίσως τη Μεσσήνη και την Πάτρα στην Πελοπόννησο. Μερικές από τις πόλεις αυτές εκμεταλλεύθη καν την εξουθένωση των εμπορικών τους αντιπάλων (Ρόδος και Κόρινθος), όλες είχαν τη στήριξη του ρωμαϊκού πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου. Η οικονομία της Δήλου και της Αθήνας μας είναι αρκετά καλά γνωστές χάρη στην πληθώρα των πηγών που διαθέτουμε γι' αυτή την περίοδο και το σχήμα που κατέγραψαν ήδη ο J.A.O. Larsen ( 1938), ο Μ. Rostovtzeff (1953) και ο J. Day (1942) δεν έχει αμφισβητηθεί από τα νέα ευρήματα. Στον εμπο ρικό χώρο η Δήλος υποσκελίζει τη Ρόδο, της οποίας οι εμπορικές δραστηριότητες γνωρίζουν μια εντυ πωσιακή πτώση- η εμπορική ανάπτυξη της Δήλου θα αγγίξει τα υπέρτατα όρια μετά την καταστροφή της Κορίνθου και τη δημιουργία της Επαρχίας της Ασίας (133 π.χ.), καθώς οι κοινότητες των ρωμαίων ή ανατολιτών εμπόρων που εγκαθίστανται στο νησί, αναπτύσσουν ποικίλες εμπορικές δραστηριότητες τόσο με τη Δύση όσο και με την Ανατολή. Ο γενικός δείκτης τιμών, όπως φαίνεται από τους καταλό γους της Δήλου, δεν εμφανίζει κανένα από τα συμπτώματα που πλήττουν την οικονομία, κατά κύριο λόγο μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές κατά την περίοδο των κρίσεων. Η αθηναϊκή οικονομία επωφελείται από τις νέες συνθήκες που δημιουργούνται στο Αιγαίο μετά την Πύδνα' ο Πειραιάς αναβαθμίζεται καθώς εγκαθίστανται σε αυτόν πολλές ξένες κοινότητες εμπόρων, κατ' αναλογία της Δήλου, που αναπτύσσουν εμπορικές δραστηριότητες κυρίως με την Ανατολική Μεσό γειο. Τα έσοδα της πόλης, καθώς και ο ιδιωτικός πλούτος γνωρίζουν μια αδιαμφισβήτητη ανάπτυξη. Οι δύο αυτές πόλεις καταφέρνουν να συγκεντρώσουν σημαντικά αποθέματα πλούτου, του οποίου ένα μέρος 19

6 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ επενδύεται στον εξωραϊσμό των πόλεων με νέα δημόσια, θρησκευτικά ή ιδιωτικά μνημεία. Η οικονομική ευημερία της Αθήνας καταφαίνεται και από την κυριαρχία του αθηναϊκού νομίσματος στις διεθνείς ανταλλαγές και τη μεγάλη κυκλοφορία της τάξης III και IV των new style κυρίως μετά το 125 π.χ. (Fouilles de Delphes ΙΙΙ.2,139) η αυξανόμενη δραστηριότητα των διονυσιακών τεχνιτών θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα άλλο στοιχείο. Για τη Μεσσήνη και την Πάτρα, που ανέφερα ως το τρίτο παράδειγμα, δυστυχώς δεν διαθέτουμε τόσα πολλά στοιχεία- η σχετική ευημερία της Μεσσήνης καταφαίνεται από τη γνωστή επιγραφή της οκτωβόλου εισφοράς (Wilhelm 1914) και εμμέσως από την επιγραφή των Μυστηρίων της Ανδανίας (Syll. 3, 736) και ένα ψήφισμα της Θούριας (IG V.1, 1379 πρβλ. Rizakis 2001α, 80-81) αυτή της Πά τρας από ορισμένες φιλολογικές πηγές, αλλά και αρχαιολογικές μαρτυρίες (Rizakis 1988, 27-35). Το γεγονός ότι μερικές πόλεις στη νότια Ελλάδα διατήρησαν τον κεφαλαιοχικό τους πλούτο φαίνεται από τα χαμηλά επιτόκια 10 ή 6 και 2/3 % (Larsen 1938, ). Αυτό κατέστη δυνατόν γιατί οι Ρωμαίοι, με εξαίρεση την Κόρινθο και την Αλίαρτο, δεν προέβησαν στην περιοχή αυτή σε λαφυραγωγία, σε επιβο λή χρηματικών αποζημιώσεων ή σε συστηματική φορολογία. β. Η γενική οικονομική ύφεση μετά to μιθριδατικό πόλεμο Δυστυχώς, η ευχάριστη αυτή εικόνα μερικών κέντρων αποτελεί μάλλον την εξαίρεση παρά τον κα νόνα- η πλειονότητα των πόλεων δεν κατάφερε να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες που δημιουργή θηκαν από τη νέα πολιτική και οικονομική τάξη που επεβλήθη από τη Ρώμη το 2ο αι. π.χ. Η αστάθεια που ακολούθησε δεν είχε γι' αυτές παροδικό χαρακτήρα γιατί η λαφυραγωγία, η επιβολή πολεμικών αποζημιώσεων, η απαγόρευση λειτουργίας των μεταλλείων και των εμπορικών ανταλλαγών μεταξύ των περιοχών, στην περίπτωση της Μακεδονίας για παράδειγμα, δημιούργησαν πληγές που ήταν δύ σκολο να επουλωθούν (Rizakis 2001α, 81-84). Η απουσία τοπικών συγκρούσεων τις απήλλαξε βεβαίως από μια δαπάνη που ήταν δυσβάστακτη, αλλά οι νέες συνθήκες δεν ήταν ευνοϊκές για τις περισσότερες από αυτές ούτε για την ανάπτυξη της γεωργίας ούτε των βιοτεχνικών ή εμπορικών τους δραστηριοτήτων, καθώς ο ελλαδικός κόσμος βρί σκεται τώρα στο περιθώριο των μεγάλων οικονομικών αλλαγών, αφού τα ισχυρά κέντρα του εμπορίου μετατίθενται αλλού. Ένα φαινόμενο, ενδεικτικό της οικονομικής κρίσης ενός μεγάλου αριθμού πό λεων είναι αυτό της πτώσης της παραγωγής, αγροτικής και βιοτεχνικής. Δεν φαίνεται να υπάρχει με γάλη ζήτηση και κυκλοφορία αγαθών, καθώς οι συναλλαγές περιορίζονται στο ελάχιστο και πλην σπάνιων εξαιρέσεων έχουμε την εντύπωση πως οι πόλεις επιστρέφουν αναγκαστικά σε μια περίοδο οικονομικής εσωστρέφειας η κατάσταση αυτή θα επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο μετά την επέμβαση του Σύλλα. Η κρίση μετά την περίοδο αυτή, αντίθετα με την προηγούμενη, φαίνεται γενική και δεν υπάρχουν πλέον ευτυχείς εξαιρέσεις η συμβολή του Σύλλα στην οικονομική καταστροφή των πόλεων και των ιερών της Ελλάδος είναι σημαντική (Larsen 1938, Rizakis 2001α, 81-82) και δυστυχώς δεν αποτελεί μια σύντομη παρένθεση. Η πειρατεία και οι εμφύλιοι πόλεμοι που ακολούθησαν δεν άφησαν κανένα περιθώριο οικονομικής ανάκαμψης ακόμα και στις πόλεις που γνώρισαν την οικονομική ευη μερία στην προηγούμενη εποχή. Έτσι μετά την καταστολή της πειρατείας και την κάθετη πτώση του δουλεμπορίου, που φαίνεται πως ήταν η βασικότερη πηγή της Δήλου, το νησί εγκαταλείπεται, γύρω στα 50 π.χ. η εικόνα δεν είναι καλύτερη στην Αθήνα, της οποίας η στάση στο μιθριδατικό πόλεμο έδω σε το έναυσμα της οικονομικής παρακμής οι εμπορικές της δραστηριότητες περιορίζονται πολύ αυτή την περίοδο κι ο Πειραιάς, με εξαίρεση ένα μικρό διάστημα αναλαμπής, δεν καταφέρνει να προσεγγί σει την προηγούμενη του ακμή. Η πενία είναι ακόμα μεγαλύτερη στις υπόλοιπες πόλεις, στις οποίες οι παραδοσιακές οικονομικές δραστηριότητες είναι εξαιρετικά υποτονικές παρατηρείται μεγάλη συρρίκνωση τόσο στα δημόσια έσοδα, στους θησαυρούς των ιερών, αλλά και στον ιδιωτικό πλούτο- κάθε μορφής παραγωγή περιορί20

7 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΑΝΑ ΕΩΣ ΤΟ AKTION ζεται στην ικανοποίηση της εσωτερικής αγοράς που είναι μικρή. Η νομισματοκοπία είναι ενδεικτική, καθώς διακόπτεται ή καθίσταται υποτονική ή περιστασιακή, το ίδιο και η κυκλοφορία (Rizakis 2001α, 82-83). Μέσα στο γενικό χάος και την αστάθεια οι επενδύσεις είναι ανύπαρκτες και οι ρωμαίοι έμπο ροι που είναι εγκατεστημένοι στις διάφορες πόλεις και διαθέτουν κεφάλαια επιδίδονται, σε μερικές τουλάχιστον περιπτώσεις, στην τοκογλυφία και στην εκμετάλλευση παρά στις παραγωγικές επενδύ σεις. Γενικά, η απουσία κεφαλαιοχικού πλούτου είναι προφανής και αντικατοπτρίζεται στην απουσία οικοδομικών δραστηριοτήτων και έργων καλλωπισμού των πόλεων (Rizakis 2001β, ). Οι αρ χαιολογικές ανασκαφές αποκαλύπτουν μια γενικότερη ένδεια επιγραφές και άλλα ευρήματα καθί στανται εξαιρετικά σπάνια αυτή την περίοδο (Jones 1974, Rizakis 2001α, β). IV. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΩΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΡΡΗΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ Η κοινωνική κρίση των πόλεων είναι φαινόμενο σχεδόν ενδημικό κατά την ελληνιστική εποχή η ρωμαϊκή κυριαρχία όχι μόνον δεν έλυσε τα κοινωνικά προβλήματα, αλλά μάλλον τα ενέτεινε με την αμέριστη συμπαράσταση της στις οικονομικά εύρωστες κοινωνικές τάξεις η διείσδυση της Ρώμης, στον ελληνικό τουλάχιστον χώρο, θα ήταν αδύνατη χωρίς τη δική τους σιωπηρή αποδοχή. Οι οικονομι κές δυσκολίες που αυξήθηκαν αυτή την περίοδο, δεν βελτίωσαν την κοινωνική συνοχή, καθώς ο διαθέ σιμος πλούτος βρίσκεται στα χέρια μιας μικρής αστικής αριστοκρατίας, η οποία κατέχει ένα μεγάλο μέρος της γης ωστόσο ούτε η μεσαία τάξη ούτε οι μικροκαλλιεργητές έχουν εντελώς εξαφανιστεί. Η επιγραφή της οκτωβόλου εισφοράς της Μεσσήνης, που αναφέραμε πρωτύτερα, μας προσφέρει μια ενδιαφέρουσα εικόνα του πλούτου της Μεσσήνης και των πολιτών της αυτή την περίοδο. Ο συνολι κός πλούτος της πόλης που υπόκειται στην εισφορά αυτή εκτιμάται σε τάλαντα, αλλά οι ειδικοί δεν συμφωνούν τι ακριβώς εκπροσωπεί αυτό το ποσόν: έγγεια ιδιοκτησία μόνον ή περιλαμβάνει και άλλα ακίνητα και κινητά αγαθά; αντιπροσωπεύει τον πλούτο της Μεσσήνης ή της Μεσσηνίας; Ό π ω ς φαίνεται από το κείμενο, η απαιτούμενη περιουσία για την ανάδειξη σε ορισμένα αξιώματα ήταν ένα τάλαντο, ποσόν που δεν λογίζεται υψηλό εάν το συγκρίνει κανείς με αυτό που απαιτείτο στην Αθήνα στα χρόνια του Μενάνδρου (Wilhelm 1914, 48-71). Έ ν α χαρακτηριστικό της περιόδου είναι ότι εκτός από τους Έλληνες ιδιοκτήτες υπάρχουν και Ρωμαίοι, οι οποίοι στη Μεσσήνη, όπως και αλλού, επενδύ ουν στη γη. Ορισμένοι γαιοκτήμονες διαθέτουν μεγάλη περιουσία, αλλά συνυπάρχουν με ένα σημα ντικό αριθμό μεσαίων και μικρών ιδιοκτητών. Η τάση όμως προς τη συγκέντρωση του πλούτου είναι σαφής και η πορεία αυτή είναι αναπόφεκτη και γενική (Rizakis 1995). Η κοινωνική πόλωση επιτείνεται και από την πολιτική κρίση των πόλεων η παρακμή της μεσαίας τάξης είναι πλέον φανερή, καθώς ορισμένα μέλη της τοπικής αριστοκρατίας συγκεντρώνουν το μονο πώλιο όχι μόνο του πλούτου αλλά και της πολιτικής δύναμης παρόλο που η δημοκρατία διατηρεί τους εξωτερικούς τύπους, η ουσία είναι εντελώς διαφορετική η εξουσία περιορίζεται ολοένα και περισσό τερο σε ένα πολύ μικρό αριθμό πολιτών που είναι κατά κανόνα φίλοι της Ρώμης (Rizakis 2001α, 75 σημ. 10). Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι φτωχότερες τάξεις γνωρίζουν μια συνολική, πολιτική, οικονο μική και κοινωνική υποβάθμιση του ρόλου τους. V. ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ α. Η ολιγανθρωπία και τα ηθικά αίτια Η κρίση αυτή επιτείνεται μετά το μιθριδατικό πόλεμο και καθίσταται γενική στο νέο κοινωνικό χάρτη δεν υπάρχουν καν εξαιρέσεις η διαπίστωση αυτή δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί' η διάσταση που υπάρχει μεταξύ των ιστορικών βρίσκεται περισσότερο στα αίτια αυτής της κρίσης και λιγότερο 21

8 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ στη διαπίστωση της. Μερικές αρχαίες πηγές αναζητούν ηθικά αίτια έτσι κατά τον Πολύβιο (36.17,5-9) η βασικότερη αιτία της παρακμής βρίσκεται στην υπογεννητικότητα και την ολιγανθρωπία ο ιστορι κός κατηγορεί τους συγχρόνους του για εγωισμό και έλλειψη πατριωτισμού, αλλά αποκρύπτει τα κοι νωνικά αίτια που είναι η υπερβολική συγκέντρωση του πλούτου. Το σύνολο σχεδόν των άλλων φιλολο γικών πηγών αποδίδει τη δημογραφική κρίση και την εγκατάλειψη της γης στους πολέμους, τις κατα στροφές και την επακολουθήσασα αστάθεια (Ριζάκης , ). Οι μαρτυρίες αυτές των αρχαίων γραπτών πηγών δεν είναι ένας απλώς φιλολογικός τόπος, όπως αβασάνιστα διατείνονται με ρικοί, αλλά μια πραγματικότητα που επιβεβαιώνεται και από το σύνολο των αρχαιολογικών ερευνών. Οι επιφανειακές αρχαιολογικές έρευνες, που διεξήχθησαν σε διάφορες περιοχές, αποκαλύπτουν ελά χιστα ίχνη ανθρώπινης δραστηριότητας στο αγροτικό περιβάλλον, γεγονός που προδίδει την απουσία εντατικής εκμετάλλευσης της γης αντίθετα, η εκμετάλλευση των πιο εύφορων περιοχών, που βρίσκο νται συχνά κοντά στις ακτές, φαίνεται περισσότερο έντονη και προδίδει μια επιλεκτική πρακτική (Ριζάκης , Rizakis 2001α, 77). Τα αίτια αυτής της εγκατάλειψης της γης αποδίδονται από τις αρχαίες πηγές στην ολιγανθρωπία. Η ερμηνεία αυτή φαίνεται, εν πρώτοις, πειστική, καθώς είναι γνωστόν πως στον αρχαίο κόσμο κάθε ιδέα ανάπτυξης της γεωργίας είναι δέσμια του διαθέσιμου αγροτικού δυναμικού, δηλαδή της πολυανθρωπίας ο αρχαίος κόσμος αγνοεί τόσο την τεχνολογία όσο και τις μορφές εντατικής καπιταλιστικής εκμετάλλευσης η ανάπτυξη της γεωργίας βρίσκεται σε από λυτη συνάρτηση με το μεγάλο αριθμό εργατικών χειρών. β. Ποιοτικά ή άλλα αίτια της κρίσης Οι νεότεροι ιστορικοί δεν αμφισβητούν την αλήθεια αυτής της σχέσης για τον αρχαίο κόσμο μερικοί υποστηρίζουν ωστόσο την ιδέα, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές πηγές, πως η εγκατάλειψη της γης αυτή την περίοδο πρέπει να συνδεθεί με ποιοτικά αίτια, όπως η αλλαγή της δομής της γεωργικής εκμετάλλευ σης δημιουργία μεγάλων ιδιοκτησιών και ενδεχομένως η υψηλή φορολογία. Κατ' άλλους η εγκατά λειψη της γης θα μπορούσε να εξηγηθεί και από την αλλαγή στις κλιματολογικές συνθήκες, φυσικές κατα στροφές (σεισμοί, κατολισθήσεις ή διάβρωση εδαφών). Οι υποθέσεις αυτές, που είναι απόλυτα εφικτές, δεν στηρίζονται στις πηγές το ειδικό τους βάρος είναι μικρό γιατί δύσκολα μπορούν να επαληθευθούν. Ανάμεσα στις νέες προτάσεις ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει εκείνη της S. Alcock (1989, , 62-63), η οποία θεωρεί ότι η μείωση του πληθυσμού είναι ένας φιλολογικός μύθος και ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει δημογραφική κρίση, αλλά αντίθετα μετακίνηση πληθυσμών προς πιο εύφορες περιοχές ή στα αστικά κέντρα. Το σχήμα είναι ιδιαίτερα ελκυστικό, αλλά δυστυχώς πρό κειται για μια θεωρητική επινόηση. Η μετακίνηση πληθυσμών σε περιόδους ανωμαλίας και οικονομι κής κρίσης προς τα αστικά κέντρα φαίνεται μάλλον παράλογη μετακίνηση προς τις πιο εύφορες πε ριοχές είναι δυνατή, αλλά πρέπει να υποθέσει κανείς ότι οι περιοχές αυτές είχαν στο μεταξύ, τουλάχι στον εν μέρει, εγκαταλειφθεί. Αυτό που ενοχλεί περισσότερο είναι ότι καμιά από αυτές τις υποθετικές μετακινήσεις δεν μαρτυρείται στις πηγές. Οι τελευταίες αντίθετα μας πληροφορούν για την ύπαρξη δημογραφικών μετακινήσεων και αλλαγών προς το τέλος της ελληνιστικής εποχής, όταν ο Αύγουστος μετά το Ακτιον προβαίνει στη διοικητική, οικονομική και δημογραφική αναδιοργάνωση της Ελλάδος (Ριζάκης , , ). Η δυσκολία της S. Alcock είναι απόλυτα κατανοητή η απόρριψη των άλλων πηγών και η υπερβολική στήριξη της στα δεδομένα της επιφανειακής κεραμικής οδηγεί σε ιστορικά αδιέξοδα η αόριστη χρονολόγηση της επιφανειακής κεραμικής, π.χ. «ελληνιστι κή», δεν συμβάλλει καθόλου σε παρόμοιες ιστορικές προσεγγίσεις δημιουργεί μάλλον μεγαλύτερη σύγχυση αυτό δεν μειώνει το κύρος της, αλλά η χρησιμοποίηση των δεδομένων της πρέπει να γίνεται με πολύ προσοχή και φυσικά η αντιπαραβολή με τις άλλες πηγές είναι, για τον ιστορικό, σχεδόν υπο χρεωτική. 22

9 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΑΝΑ ΕΩΣ ΤΟ AKTION γ. Η ρωμαϊκή οικονομική εκμετάλλευση και η αδιαφορία για την τύχη των πόλεων Είναι γεγονός πως η Ρώμη δεν έδειξε πραγματικό ενδιαφέρον μέχρι το Άκτιον για τον ελληνικό κό σμο- η απουσία οικονομικού ενδιαφέροντος οφείλεται στο συνδυασμό δύο παραγόντων: στο φτωχό αγροτικό δυναμικό της ελληνικής χερσονήσου, εξαιτίας του κλίματος, των φτωχών εδαφών και του ανάγλυφου, και στη δυσκολία οικονομικής εκμετάλλευσης της περιοχής, όπως για παράδειγμα στην Αφρική, λόγω της πολιτιστικής της παράδοσης (Alcock 1997). Το μόνο ουσιαστικό ενδιαφέρον της Ρώ μης αφορούσε την είσπραξη των τακτικών ή των έκτακτων εισφορών για τη χρηματοδότηση των εμφύ λιων πολέμων που είχαν ως θέατρο την περιοχή. Ούτε οι ελεύθερες πόλεις ούτε τα ιερά αποτελούν εξαίρεση σε αυτή την πρακτική που μετά το μιθριδατικό πόλεμο λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις. Έτσι ακόμα και τα κεφαλαιουχικά αποθέματα των πόλεων που είχαν επωφεληθεί, έως το μιθριδατικό πόλεμο, από τις ειρηνικές συνθήκες και βελτίωσαν την οικονομική τους κατάσταση, εξαντλήθηκαν γρήγορα από τη μόνιμη παρουσία, μετά το 88 π.χ., των ρωμαϊκών στρατευμάτων. Το παράδειγμα του Γυθείου στην Πελοπόννησο είναι χαρακτηριστικό. Γύρω στο 72/1 π.χ. η πόλη δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των ρωμαίων στρατηγών γιατί το δημόσιο ταμείο είναι κενό- δεν υπάρχουν πλούσιοι πολίτες, τα ταμεία των ιερών είναι και αυτά κενά δεν μένει τίποτε άλλο από τον εξωτερικό δανεισμό" οι αδελφοί Cloatii, ρωμαίοι τραπεζίτες, προσφέρονται να βοηθήσουν την πόλη οι όροι είναι σκληροί το Γύθειο διαπραγματεύεται τους τόκους που είναι πολύ υψηλοί και θεω ρεί μεγάλη επιτυχία που οι Cloatii συμβιβάζονται στο 12%. Γι' αυτό τους τιμά (IG V.1, Πρβλ. Rizakis 2001α, 81, όπου και άλλα παρόμοια παραδείγματα). δ. Η οικονομική εξουθένωση στο τέλος των εμφυλίων και τα πρώτα ευνοϊκά μέτρα πολιτικής και οικονομικής αναδιοργάνωσης του ελληνικού κόσμου από τον Αύγουστο Η θλιβερή εικόνα του Γυθείου δεν είναι μοναδική μετά το μιθριδατικό πόλεμο η οικονομική συρ ρίκνωση αγγίζει το σύνολο των πόλεων. Στο τέλος των εμφύλιων πολέμων η οικονομική καταστροφή είναι συνολική. Περιοχές ολόκληρες ερημώνονται και η επιβίωση σε άλλες καθίσταται προβληματική η όψη που παρουσίαζαν οι πόλεις γύρω από τον Σαρωνικό το 46 π.χ. προκαλούσε ανυπόφορη θλίψη ακόμα και στον πρώτο ρωμαίο διοικητή της επαρχίας της Αχαΐας, τον Servius Sulpicius (Κικέρων, Ad Farn. IV. 5,4): «que oppida quodam tempore florentissima fuerant, nunc prostrata et diruta ante oculos jacent». Η Ρώμη αποκτά για πρώτη φορά επίγνωση αυτής της κατάστασης και των κινδύνων που εγκυ μονεί με την ευκαιρία της προσπάθειας που αναλαμβάνει ο Αύγουστος για την αποκατάσταση της ειρήνης και της σταθερότητας. Η λήψη δραστικών μέτρων είναι επιτακτική. Τα μέτρα αυτά αποβλέ πουν στην ολοκληρωτική αναδιοργάνωση της πολιτικής και οικονομικής γεωγραφίας των πόλεων. Στη θέση των αναρίθμητων μικρών κέντρων που ευνόησε η Ρώμη από την εποχή του Φλαμινίνου (διαίρει και βασίλευε), μεθοδεύεται τώρα η κυριαρχία ορισμένων πολιτικών και οικονομικών κολοσσών. Η Νικόπολη, η Αθήνα, η Κόρινθος, η Πάτρα, η Μεσσήνη, η Σπάρτη και το Άργος δεν είναι απλώς τα νέα διοικητικά κέντρα, στο πλαίσιο της Επαρχίας της Αχαΐας, αλλά και οι μοχλοί της οικονομικής της ζωής και ανάπτυξης. Μερικές διαθέτουν, χάρη στην απορρόφηση των γειτονικών μικρών πόλεων, μεγάλες πηγές πλούτου πάνω στις οποίες θα στηριχθεί η μελλοντική τους ευημερία στο 2ο αιώνα. Το πεπρω μένο των μικρών πόλεων που εξαφανίζονται ή μετά βίας επιβιώνουν είναι θλιβερό οι Στράβων, Δίων, Χρυσόστομος και Παυσανίας είναι ιδιαιτέρως αποκαλυπτικοί (Rizakis ). Ύστερα από μια πε ρίοδο αντίστασης ή φρούδων ελπίδων, η ιδεατού συμβιβασμού κερδίζει έδαφος στον ελληνικό κόσμο που είναι πλέον έτοιμος να αποδεχθεί τη ρωμαϊκή κατοχή. Απέφυγα συνειδητά να υπεισέλθω σε λεπτομέρειες που αφορούν στη νέα οργάνωση του διεθνούς και του περιφερειακού εμπορίου, η οποία, μετά το μιθριδατικό πόλεμο, για πολλούς λόγους δεν ευ νόησε τον ελλαδικό κόσμο, καθώς οι νέοι εμπορικοί δρόμοι και το κέντρο βάρος μετατίθενται αλλού αν μερικές πόλεις, όπως η Αθήνα, κατάφεραν να διατηρήσουν, μέχρι το μιθριδατικό πόλεμο, ορισμέ23

10 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ νες ανατολικές κυρίως αγορές, όπως φαίνεται από την κεραμική, το μέγεθος και η διάρκεια αυτών των συναλλαγών δεν μας είναι γνωστά. Το ίδιο ελάχιστα γνωστές είναι και οι ιταλικές εισαγωγές. Η πρόσφατη σχετικά μελέτη του J.-P. Morel ( ) έδειξε ότι η ιταλική κεραμική, με μαύρο γάνωμα, εισάγεται στη Δήλο το 2ο και τον Ιο αιώνα π.χ. Εισηγμένη κεραμική ή εγχώριες απομιμήσεις του τύπου Campana απαντά κανείς σε περισσότερες περιοχές το αυτό ισχύει και με την κεραμική του τύπου terra sigillata. Η παρουσία της τελευταίας είναι περισσότερο έντονη στις αποικίες, όπως την Κόρινθο, ήδη από τα τέλη της ελληνιστικής εποχής η εισαγωγή της σε άλλες πόλεις, όπως η Αθήνα για παράδειγμα, χρονολογείται αργότερα - σε κάθε περίπτωση οι ανασκαφές στην Αγορά δείχνουν πως οι ιταλικές εισαγωγές, της ύστερης ελληνιστικής εποχής, δεν έχουν καμία επίδραση ούτε στο σχήμα ούτε στη διακόσμηση των αγγείων. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η ρωμαϊκή κυριαρχία δεν εξασφάλισε ούτε την οικονομική σταθερότητα ούτε την υποσχεθείσα ασφάλεια στις ελληνικές πόλεις μετά το 88 π.χ., η αστάθεια που βασιλεύει στον αιγαιακό χώρο σε συνδυασμό με τις καταχρήσεις και την καταπίεση της ρωμαϊκής διοίκησης δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για οικονομική ανόρθωση των πόλεων. Η εγκατάλειψη της υπαίθρου οδήγησε σε μείωση της αγροτικής παραγωγής και οι βιοτεχνικές και εμπορικές δραστηριότητες περιορίστηκαν στον ελάχιστο βαθμό. Η κρίση αγγίζει το σύνολο σχεδόν του ελληνικού κόσμου και δεν εξαιρεί τις πόλεις, όπως η Δήλος, η Αθήνα, η Μεσσήνη και η Πάτρα που είχαν επωφεληθεί από τις ευνοϊκές συνθήκες που επικράτησαν στην πριν από το μιθριδατικό πόλεμο περίοδο. Η νίκη του Αυγούστου στο Άκτιον βρίσκει τις περισσότερες ελληνικές πόλεις κοντά στην οικονομική και κοινωνική κατάρρευση. Τα διοικητικά και οικονομικά μέτρα του Αυγούστου θα αποτρέψουν την πτώχευση και την καταστροφή της πόλης. Η ανασυγκρότηση που επιχειρείται είναι επιτυχής και σωτήρια για τον ελληνικό κόσμο, που θα γνωρίσει μάλιστα μια οικονομική και πολιτισμική αναγέννηση στο 2ο μεταχριστινιακό αιώνα. Όπως έλεγε ο Rostovtzeff (1953, 930), η περίοδος που εξετάσαμε είναι συνάμα πρόλογος και επίλογος ένας επίλογος στην ελληνιστική πόλη, όπως αυτή δημιουργήθηκε από τον Αλέξανδρο και τους διαδόχους του, και ένας πρόλογος της πόλης της αυτοκρατορικής εποχής, η οποία θα πρωταγωνιστήσει στο νέο κόσμο που θα προκύψει από την ανασυγκρότηση του Αυγούστου. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ Alcock 1989 S.E. Alcock, Roman Imperialism in the Greek Landscape,//?/! 2,2 ( 1989), Alcock 1993 S.E. Alcock, Graecia capta. The Landscape of Roman Greece, Cambridge Alcock 1994 S.E. Alcock, Breaking up the Hellenistic World: Survey and Society 1993, erto I. Morris (εκδ.), Classical Greece. Ancient Histories and Modern Archaeologies, Cambridge 1994, Alcock 1996 S.E. Alcock, Surveying the Periphery of the Hellenistic World, στο P. Bild - Tr. Engberg-Pedersen - L. Hannestad - J. Zahle - Κ. Randsborg (εκδ.), Centre and Periphery in the Hellenistic World. Studies in Hellenistic Civilization IV, Aarhus 1996, Alcock 1997a S.E. Alcock, Greece: a Landscape of Resistance, oro D.J. Mattingly (εκδ.), Dialogues in Roman Imperialism. Power, Discourse and Discrepant Experience in the Roman Empire, JRA Suppl. Series 23, Portsmouth, Rhode Island, 1997, Alcock 1997β S.E. Alcock, Changes in the Ground in Early Imperial Boeotia, στο J. Bintliff (εκδ.), Recent Developments in the History and Archaeology of Central Greece. 24

11 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΔΝΛ ΕΩΣ ΤΟ AKTION Andreau - Etienne 1984 Andreau - Brinad - Descat 1994 Aneziri 2003 Austin - Vidal-Naquet 1972 Baladié 1987 Bresson 1987 Bresson 1998 Bresson 2000 Briscoe 1967 Brunt 1971 Day 1942 Descat 1994 Descat 1995 Engels 1980 Finlay 1985 Garlan 1983 Garnsey 1988 Garnsey - Sailer 1995 Gauthier 1985 Greene 1986 Habicht 1995 Harris 1980 Harris 1993 Hatzfeldl919 Hellyl997 Proceedings of the 6th International Boeotian Conference, BAR International Series 666, London 1997, J. Andreau - R. Etienne, Vingt ans de recherches sur l'archaïsme et la modernité des sociétés antiques, REA 86 (1984), J. Andreau - P. Brinad - R. Descat (εκδ.), Economie antique. Les échanges dans VAntiquité : le rôle de l'etat, Entretiens d'archéologie et d'histoire, Saint-Bertrand de Comminges S. Aneziri, Die Vereine der dionysischen Techniten im Context der hellenistischen Gesellschaft, Stuttgart M. Austin - P. Vidal-Naquet, Economies et sociétés en Grèce ancienne, Paris R. Baladié, Les grands domaines dans le Péloponnèse sous le Principat dauguste, στα Πρακτικά του H'Διεθνούς Συνεδρίου ελληνικής και λατινικής Επιγραφικής, Αθήνα 3-9 Οκτωβρίου 1982, Αθήνα 1987, Β', Α. Bresson, Aristote et le commerce extérieur, REA 89 (1987), A. Bresson, Prosodoi publics, prosodoi privés. Le paradoxe de l'économie civique, Ktèma 23 (1998), A. Bresson, La cité marchande, Paris J. Briscoe, Rome and the Class Struggle in the Greek States B.C., Past and Present 36 (1967), 3-20, επανέκδ. στο M.I. Finley (εκδ.), Studies in Ancient Society, London 1974, P.A. Brunt, Italian Manpower (225B.C.-A.D. 14), Oxford J. Day, An Economic History of Athens under Roman Domination, New York R. Descat, La cité grecque et les échanges. Un retour à Hasebroek, στο Les échanges dans l'antiquité : le rôle de VEtat. Entretiens d'archéologie et d'histoire, Saint-Bertrand de Comminges 1994, R. Descat, L'économie antique et la cité grecque. Un modèle en question, AESC 50 (1995), D. Engels, Roman Corinth. An Alternative Model for the Classical City, Chicago M.I. Finlay, The Ancient Economy, London Y. Garlan, Greek amphorae and trade, στο P. Garnsey - K. Hopkins - C.R. Whittaker (εκδ.), Trade in the Ancient Economy, London 1983, P. Garnsey, Famine and Food Supply in the Graeco-Roman World: Responses to Risk and Crisis, Cambridge P. Garnsey - R. Sailer, Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Οικονομία, κοινωνία και πολιτισμός, Ηράκλειο 1995 (μτφ. από το αγγλικό πρωτότυπο με τίτλο: The Roman Empire. Economy, Society and Culture, London 1987). Ph. Gauthier, Les cités grecques et leurs bienfaiteurs, BCH Suppl. 12, Paris K. Greene, The Archaeology of the Roman Economy, London Chr. Habicht, Athen. Die Geschichte der Stadt in hellenistischer Zeit, München W.V. Harris, Towards a Study of the Roman Slave Trade, στο J.H. D'Arms - E.C. Kopff (εκδ.), The Seaborne Commerce of Ancient Rome, Rome W.V. Harris, Between Archaic and Modern: Some Current Problems in the History of the Roman Economy, στο W.V. Harris (εκδ.), The Inscribed Economy. Production and Distribution in the Roman Empire in the Light of instrumentum domesticum. The Proceedings of a Conference held at the American Academy in Rome, on January, 1992, Ann Arbor 1993,1-29. J. Hatzfeld, Les trafiquants italiens dans l'orient hellénique, Paris B. Helly, Le diorthôma d'auguste fixant la conversion des statères thessaliens en deniers : une situation de passage à la monnaie unique, Topoi 7 (1997),

12 Α.Δ. ΡΙΖΑΚΗΣ Hoff 1989 Hopkins 1980 Jameson - Runnels - Andel 1994 Jones 1974 Kallet-Marx 1995 Keaveney 1982 Larsen 1938 Le Roy 1978 Lloyd 1991 Lo Cascio 1986 Migeotte 1984 Migeotte 1985 Migeotte 1988 Migeotte 1997 Millar Millar 1993 Morel 1986 Morel 1997 Osborne 1988 Petropoulos - Rizakis 1994 Picard 1980 Pieket 1984α Pieket 1984ß Quass 1982 Rapsaet 1993 M. Hoff, The Early History of the Roman Agora at Athens, στο S. Walker - A. Cameron (εκδ.), The Greek Renaissance in the Roman Empire, London 1989,1-8. K. Hopkins, Taxes and Trade in the Roman Empire (200 BC-AD 400), JRS 70 (1980), M.H. Jameson - C.N. Runnels - T.H. van Andel, A Greek Countryside. The Southern Argolidfrom Prehistory to the Present Day, Stanford A.H.M. Jones, Roman Economy, στο P.A. Brunt (εκδ.), Studies in Ancient Economy and Administrativ History, 197'4. R. Kallet-Marx, Hegemony to Empire. The Development of the Roman Imperium in the East from 148 to 62 B.C., Berkeley-Los Angeles, Oxford A. Keaveney, Sulla: the Last Republican, London J.A.O. Larsen, Roman Greece, στο T. Franken Economic Survey of Ancient Rome IV, New York 1938 (φωτομ. ανατύπωση 1975). Chr. Le Roy, Richesses et exploitation en Laconie au 1er siècle av. J.-C, Ktèma 3 (1978), J. Lloyd, Farming the Highlands: Samnium and Arkadia in the Hellenistic and Early Roman Imperial Periods, στο G. Barker - J. Lloyd, Roman Landscapes. Archaeological Surveys in the Mediterranean Region, Archaeological Monograph in the British School at Rome 2, Rome - London 1991, A. Lo Cascio, La struttura fiscale dell'impero Romano, στο M.H. Crawford (εκδ.), L'Impero romano et le strutture economiche e sociali delleprovincie, Como L. Migeotte, L'empruntpublic dans les cités grecques, Québec L. Migeotte, Réparations de monuments publics à Messene au temps d'auguste, BCH109 (1985), L. Migeotte, Sur les rapports financiers entre le sanctuaire et la cité de Locres, στο D. Knoepfler (εκδ.), Comptes et inventaires dans la cité grecque, Neuchatel - Genève 1988, L. Migeotte, La date de Toctôvolos eisphora de Messene, Topoi 7 (1997), F. Millar, The Mediterrannean and the Roman Revolution. Politics, War and the Economy, Past and Present 102 ( ), F. Millar, The Greek City on the Roman Period, στο Η. Hansen (εκδ.), The Ancient Greek City. Symposium on the Occasion of the 250th Anniversary of the Royal Danish Academy of Sciences and Letters, July, , Copenhagen 1993, J.-P. Morel, Céramique italienne à vernis noir trouvée à Délos, BCH 110/1 (1986), J.-P. Morel, H ελληνιστική κοινή: κλασική παράδοση και τοπικές ιδιαιτερότητες, Δ ΈλλΚερ, R. Osborne, Social and Economic Implications of the Leasing of Land and Property in Classical and Hellenistic Greece, Chiron 18 (1988), M. Petropoulos - A. Rizakis, Settlement Patterns and Landscape in the Coastal Area of Patras. Preliminary Report, JRA 7 (1994), O. Picard, Aristote et la monnaie, Ktèma 5 ( 1980), H.W. Pieket, Urban Elites and the Economy in the Greek Cities of the Roman Empire, MBAH 3.1 (1984), H.W. Pleket, City Elites and Economic Activities, στα Πρακτικά του Η Διεθνούς Συνεδρίου ελληνικής και λατινικής Επιγραφικής, Αθήνα 3-9 Οκτωβρίου 1982, Αθήνα 1984, Α, Fr. Quass, Zur politischen Tätigkeit der Munizipalen Aristokratie des griechischen Osten in der Kaiserzeit, Historia 31 (1982), G. Rapsaet, Du tesson à l'histoire. Recherches récentes de ceramologie antique, Ant.Class. 63 (1993),

13 ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΥΛΝΑ ΕΩΣ ΤΟ AKTION Rizakis 1988 Ριζάκης Rizakis 1995 Rizakis 1996 Rizakis 1997 Rizakis 200 Ια Rizakis 2001 β Roebuck 1945 Rostovtzeff Rostovtzeff Rouge 1965 Scheidel - von Reden 2002 Seager1994 Shear 1981 Sherk 1969 Shipley 1996 Ste. Croix 1981 Thomason 1984 Touloumacos 1967 Wilhelm 1914 Williams II1993 A.D. Rizakis, Η ρωμαϊκή πολιτική στην Πελοπόννησο στην περίοδο της Δημοκρατίας και η νέο ισορροπία δυνάμεων στο εσωτερικό της αχαϊκής συμπολιτείας, Actes du Me Congrès international des Etudes péloponnésiennes, Athènes 1987,1988,17-36 (περίληψη στα γαλλικά). Α.Δ. Ριζάκης, Ρωμαϊκές επεμβάσεις στο αστικό και αγροτικό τοπίο της Πελοποννήσου κατά την ρωμαϊκή περίοδο, Πρακτικά τον Δ'ΔιεθνούςΣυνεορίον Πελοποννησιακών Σπονδών, Κόρινθος 9-16 Σεπτεμβρίον 1990, Αθήνα , A.D. Rizakis, Grands domaines et petite propriété dans le Péloponnèse sous l'empire, Du latifundium au latifundo. Un héritage de Rome, une création médiévale ou moderne, Actes de la Table ronde internationale du CNRS, Bordeaux, décembre 1992, Paris 1995, A.D. Rizakis, Les colonies romaines des côtes occidentales grecques. Populations et territoires, DHA 22.1 (1996), A.D. Rizakis, Roman Colonies in the Province of Achaia: Territories, Land and Population, στο S.E. Alcock (εκδ.), The Early Roman Empire in the East, Oxford 1997, A.D. Rizakis, La cité grecque entre la période hellénistique et l'empire, στο R. Frei-Stolba - K. Gex (εκδ.), Recherches récentes sur le monde hellénistique. Colloque international organisé à Lausanne (20-21 novembre 1998) pour les 60 ans de P. Ducrey, Bern 2001, A.D. Rizakis, Notes de conclusion, στο J.-Y. Marc - J.-P. Moretti (εκδ.), Constructions publiques et programmes édilitaires en Grèce du Ile s. av. J.-C au 1er ap. J.-C, Actes du colloque international organisé par l'ecole française d'athènes, mai 1995, BCH Suppl. 39, Paris 2001, C. Roebuck, A Note on Messenian Economy and Population, CPh 40 (1945), M. Rostovtzeff, The Social and Economie Histoiy of the Hellenistic World, Oxford M. Rostovtzeff, The Social and Economie History of the Roman Empire, Oxford J. Rougé, Recherches sur l'organisation du commerce maritime en Méditetrannée sous l'empire romain, Paris W. Scheidel - S. von Reden (εκδ.), The Ancient Economy; Edinburgh R. Seager, Sulla, στο J.A. Crook - A. Lintott - E. Rawson (εκδ.), CAH2 IX: The Last Age of the Roman Republic, BC, Cambridge 1994, T.L. Jr. Shear, Athens: from City-State to Provincial Town, Hesperia 50 (1981), R.K. Sherk (εκδ.), Roman Documents from the Greek East, Baltimore G. Shipley, World-Systems Analysis and the "Hellenistic" World, στο P. Bild - Tr. Engberg-Pedersen - L. Hannestad - J. Zahle - Κ. Randsborg (εκδ.), Centre and Periphery in the Hellenistic World. Studies in Hellenistic Civilization IV, Aarhus 1996, G.E.M. de Ste. Croix, The Class Struggle in the Ancient Greek World. From the Archaic Age to the Arab Conquests, London B.E. Thomason, Laterculipraesidum, Göteborg J. Touloumacos, DerEinfluss Roms auf die Staatsform des griechischen Stadtstaaten des Festlandes und der Inseln im ersten und zweiten Jhdt. v. Chr., Göttingen Ad. Wilhelm, Urkunden aus Messene, ÖJh 17(1914), CK. Williams II, Corinth as Commercial Center, στο T.E. Gregory, The Corinthia in the Roman Period, Proceedings of the Symposium, The Ohio State University, 7-9 March 1991, JRA Supplementary Series 8, Ann Arbor 1993,

14 A.A. ΡΙΖΑΚΗΣ Will 1979 E. Will, Histoire politique du monde hellénistique ( av. J.-C.,) I-II, Nancy 1979, Woolf 1990 G. Woolf, World-Systems Analysis and the Roman Empire, JRA 3 (1990), A.A. ΡΙΖΑΚΗΣ E.I.E. Ι ΚΕΡΑ Βασ. Κωνσταντίνου Αθήνα 28

15

16

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΑ. Γ' ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Καλαμάτα, 8-15 Σεπτεμβρίου 1985) ΑΝΑΤΥΠΟΝ. ΑΘ. ΡΙΖΑΚΗ δ. Φ. Έθνικοϋ 'Ιδρύματος 'Ερευνών

ΠΡΑΚΤΙΚΑ. Γ' ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Καλαμάτα, 8-15 Σεπτεμβρίου 1985) ΑΝΑΤΥΠΟΝ. ΑΘ. ΡΙΖΑΚΗ δ. Φ. Έθνικοϋ 'Ιδρύματος 'Ερευνών ΠΡΑΚΤΙΚΑ Γ' ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Καλαμάτα, 8-15 Σεπτεμβρίου 1985) ΑΝΑΤΥΠΟΝ ΑΘ. ΡΙΖΑΚΗ δ. Φ. Έθνικοϋ 'Ιδρύματος 'Ερευνών Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΑΧΑΪΚΗ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ιούνιος 2013 Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ημερομηνία γεννήσεως: 24.06.1962 Ελληνική υπηκοότητα. Ενα παιδί. Διεύθυνση εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

TOMO? ΤΙΜΗΤΙΚΟ? Κ. Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΑΘΑΝ. Δ. ΡΙΖΑΚΗ Ο ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ, Η ΝΕΑ ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ {ΑΝΑΤΥΠΟΝ)

TOMO? ΤΙΜΗΤΙΚΟ? Κ. Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΑΘΑΝ. Δ. ΡΙΖΑΚΗ Ο ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ, Η ΝΕΑ ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ {ΑΝΑΤΥΠΟΝ) TOMO? ΤΙΜΗΤΙΚΟ? Κ. Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΑΘΑΝ. Δ. ΡΙΖΑΚΗ Ο ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ, Η ΝΕΑ ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ {ΑΝΑΤΥΠΟΝ) ΠΑΤΡΑ Ι 1993 Ο ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ, Η ΝΕΑ ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α'

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α' Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α' Ενότητα 3: Δημογραφικές εξελίξεις στη νεότερη Ελλάδα Κατερίνα Γαρδίκα Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Η δημογραφική εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας 2 Αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Επιφανειακή αρχαιολογική έρευνα στην Πατραϊκή: Η πόλη και η χώρα της Πάτρας κατά την αυτοκρατορική περίοδο

Επιφανειακή αρχαιολογική έρευνα στην Πατραϊκή: Η πόλη και η χώρα της Πάτρας κατά την αυτοκρατορική περίοδο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΑΜΕΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΙΖΑΚΗΣ Επιφανειακή αρχαιολογική έρευνα στην Πατραϊκή: Η πόλη και η χώρα της Πάτρας κατά την αυτοκρατορική περίοδο ΑΝΑΤΥΠΟ Α'

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. Ομηρική εποχή Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ: 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. 1100 π.χ.: Εναρξη της ελληνικής ιστορίας. 11 ος 9 ος αιώνας:οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. 29-31 Μαΐου 2009. Π ρ α κ τ ι κ ά ς)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. 29-31 Μαΐου 2009. Π ρ α κ τ ι κ ά ς) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 29-31 Μαΐου 2009 Π ρ α κ τ ι κ ά ς) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 Ο ΤΟΜΟΣ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΟΥ Λ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΥΠΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΧΟΡΗΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός. Μια πρόσκληση πρόκληση!

Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός. Μια πρόσκληση πρόκληση! Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός Μια πρόσκληση πρόκληση! Βασικές αρχές: Τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι, όλα τα αρχαία ερείπια ως φορείς πανανθρώπινης μνήμης συνιστούν απόλυτη αξία a value per

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Η διεθνής τάση. Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey).

Η διεθνής τάση. Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey). Αθήνα 4 Ιουνίου 2014 Διαπιστώσεις στην αγορά του κοσμήματος Η διεθνής τάση Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey). Δυναμική ανάπτυξη των επωνύμων brands με πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Αθήνα 15 Μαΐου 2015 Συνδιοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΚΟΛΦ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΚΟΛΦ Το γκολφ αποτελεί μία ιδιαίτερα υποσχόμενη επενδυτική ευκαιρία στην Ελλάδα σήμερα, λόγω των σημαντικών προοπτικών ανάπτυξής του σε μια χώρα που έχει ολιγάριθμα σχετικά με τις δυνατότητές της λειτουργούντα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα νομίσματα του Μαρίου στην κλασική εποχή

Τα νομίσματα του Μαρίου στην κλασική εποχή ANNE DESTROOPER - GEORGIADES Τα νομίσματα του Μαρίου στην κλασική εποχή Η σημασία που είχε το Μάριο στην αρχαιότητα έχει πια αποδειχθεί 1. Αναφέρεται ως βασίλειο στην κλασική εποχή από τον Διόδωρο τον

Διαβάστε περισσότερα

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Αγγελική ΜΕΞΙΑ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 115-124 ΑΘΗΝΑ 2006 Αγγελική Μέξια ΔΥΟ ΜΑΡΜΆΡΙΝΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΈΣ ΠΑΑΚΕΣ ΣΤΟΝ ΜΥΣΤΡΑ* ^τη συλλογή γλυπτών του Μουσείου Μυστρά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Νικόλαος Βαφέας Ημερομηνία και τόπος γεννήσεως: 29 Ιουλίου 1970, Αθήνα Τηλέφωνο γραφείου: 28310-77206 E-mail: vafeas@fks.uoc.gr Ξένες γλώσσες: Αγγλικά

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση.

Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Αθήνα 15 Μαΐου 2015 Συνδιοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ MASTER PLAN ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 Ο.Λ.Π. Α.Ε. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη 1. Σημασία του Νείλου για την οικονομία της Αιγύπτου. Σελ. 21. Προσοχή στο παράθεμα της ίδιας σελίδας. 2. Κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Αίγυπτο. Σελ. 22 3. Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Μια νέα εποχή ανατέλλει στην ευρύτερη και ανεξάρτητη

Μια νέα εποχή ανατέλλει στην ευρύτερη και ανεξάρτητη Η νέα εποχή στη συντήρηση-επισκευή του αυτοκινήτου Οι οκτώ νέες τάσεις της ευρωπαϊκής αγοράς Επηρεασμένες από τις νέες συνθήκες ανταγωνισμού, τις αυξανόμενες απαιτήσεις των πελατών και την τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών

Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών 11/2012 3-2013 Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών 2012 Ημερομηνία δημοσίευσης 26/2/2013 www.publicissue.gr Η Public Issue ιδρύθηκε το 2001. Εξειδικεύεται στην πολιτική και εκλογική έρευνα κοινής γνώμης,

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ 10-12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2007 Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ 10-12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2007 Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ 10-12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2007 Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ TETAΡΤΗ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ Πρόεδρος συνεδρίας: Γιώργος Τόλιας Χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών στην υπηρεσία του Πολίτη

Οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών στην υπηρεσία του Πολίτη Οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών στην υπηρεσία του Πολίτη, Ειδικός Επιστήμονας, Προϊστάμενος Τμήματος Λειτουργίας και Εκμετάλλευσης Εξοπλισμού Υπουργείου Εσωτερικών, Μέλος Οργανωτικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου Μάρτιος 2015 Ι. Φορέας Υλοποίησης Φορέας Υλοποίησης: Διάζωμα Το ΔΙΑΖΩΜΑ είναι ένα σωματείο που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του τέως Υπουργού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 3. ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ 1992-5 Υποτροφία του Ιδρύµατος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.).

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 3. ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ 1992-5 Υποτροφία του Ιδρύµατος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.). ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Επώνυµο: ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΑΝΟΥ Όνοµα: ΒΑΣΙΛΙΚΗ Επάγγελµα: Αρχαιολόγος, Επίκουρος καθηγήτρια Αρχαιολογίας στο Τµήµα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του Τ.Ε.Ι. Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Μιχάλης Ρηγίνος 1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της ΑΣΟΕΕ και στη συνέχεια σπούδασε Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την χρησιμότητα και εμφανίζει την φύση και τις τάσεις των τρεχουσών

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ιστορία της Λογιστικής Ιστορία της Λογιστικής Γιατί θα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο εργασίας για την τοπική ιστορία της Πρέβεζας. Καινούργιος Βαγγέλης Π.Ε 70 Ι ΑΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ

Σχέδιο εργασίας για την τοπική ιστορία της Πρέβεζας. Καινούργιος Βαγγέλης Π.Ε 70 Ι ΑΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ Σχέδιο εργασίας για την τοπική ιστορία της Πρέβεζας Καινούργιος Βαγγέλης Π.Ε 70 Τίτλος: «Η αρχαία Νικόπολη» Τάξη : Ε ηµοτικού Γνωστικό αντικείµενο: Τοπική ιστορία Ρωµαϊκή & Βυζαντινή ιστορία ιαθεµατικές

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Παπακώστας

Δρ. Χρήστος Παπακώστας Ερευνητικά Πεδία Ενδιαφέροντα Δρ. Χρήστος Παπακώστας Christos Papakostas, PhD Χορός, Μουσική, Λαογραφία, Λαϊκός Πολιτισμός, Πολιτισμικές ταυτότητες, ++302431047059 Επικοινωνία: christospakostas@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α'

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α' ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α' ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1. Να δώσετε το περιεχόμενο των παρακάτω όρων: α. Ορεινοί β. Στρατιωτικός Σύνδεσμος γ. Εθνικό Κόμμα δ. Πατριαρχική Επιτροπή Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα