Εισαγωγή στη Γεωδυναµική

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγωγή στη Γεωδυναµική"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική 1.1 Γεωδυναµική (Geodynamics) και Τεκτονική Γεωλογία (Structural Geology) Η Γη είναι ένας δυναµικός πλανήτης και αποδείξεις γι αυτό υπάρχουν παντού γύρω µας, π. χ. σεισµοί και ηφαιστειακές εκρήξεις λαµβάνουν χώρα συχνά σε πολλές περιοχές του κόσµου. Τα πετρώ- µατα που εµφανίζονται στη γήινη επιφάνεια αποκαλύπτουν µία συνεχή ιστορία τέτοιας δραστηριότητας, ενώ πολλά από αυτά αρχικά είχαν σχηµατιστεί στα κατώτερα στρώµατα του γήινου φλοιού, πριν ανυψωθούν στη γήινη επιφάνεια. Οι γεωλογικές διαδικασίες πραγµατοποιούνται µε πολύ αργό ρυθµό, αν αυτός συγκριθεί µε τους ανθρώπινους ρυθµούς. Η "συνεχής" δραστηριότητα ενός ηφαιστείου µπορεί να σηµαίνει ότι αυτό εκρήγνυται µία φορά στα 75 χρόνια που είναι ο µέσος όρος ζωής του ανθρώπου. Η "συνεχής" ολίσθηση κατά µήκος ενός ρήγµατος στο φλοιό της γης σηµαίνει ότι ένας µεγάλος σεισµός µπορεί να λαµβάνει χώρα κάθε χρόνια ή και ακόµη περισσότερο. Με έναν πολύ µικρό ρυθµό, της τάξης των µερικών χιλιοστών το χρόνο, υψηλές οροσειρές µπορούν να α- νυψωθούν µέσα σε ένα εκατοµµύριο χρόνια, που γεωλογικά είναι ένα ασήµαντο χρονικό διάστηµα. Ωστόσο, ένα εκατοµµύρια χρόνια είναι ένα χρονικό διάστηµα που είναι περίπου εκατό φορές µεγαλύτερο από την ανθρώπινη ιστορία. Αυτές λοιπόν οι διαδικασίες συνεχίζονται εδώ και εκατοντάδες ή και χιλιάδες εκατοµµύρια χρόνια, έχοντας αφήσει ίχνη µίας δυναµικής δραστηριότητας στο φλοιό της Γης. Η Γεωδυναµική (Geodynamics, θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί και ο όρος Γεωτεκτονική Τectonics) και η Τεκτονική Γεωλογία (Structural Geology) εµπλέκονται και οι δύο µε την ανακατασκευή και την αναπαράσταση αυτών των σηµαντικών κινήσεων που δηµιούργησαν την εξέλιξη των πιο εξωτερικών στρωµάτων της Γης. Για παράδειγ- µα ο φλοιός της Γης θραύεται κατά µήκος ρηγµάτων και τα δύο ρηξιτεµάχη που δηµιουργούνται Στην Ελληνική ορολογία υπάρχει η ιδιοµορφία του όρου Τεκτονική που συνήθως αναφέρεται σε αυτό που στην ξένη βιβλιογραφία αποκαλείται Structural Geology, δηλαδή η τεκτονική στη µεσαία και µικρή κλίµακα παρατήρησης. Αντίθετα για τη µεγάλη κλίµακα παρατήρησης χρησιµοποιείται ο όρος Tectonics ή Geodynamics, που στα Ελληνικά αποδίδονται ως Γεωτεκτονική ή Γεωδυναµική. 1

2 Εικόνα 1.1 Οι κλίµακες παρατήρησης στην Τεκτονική Γεωλογία. Η Γεωδυναµική (ή Γεωτεκτονική Tectonics), αφορά κλίµακες που µπορεί να είναι από εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόµετρα (επίπεδο γεωτεκτονικής ενότητας), έως επίπεδο γήινης σφαίρας. ολισθαίνουν το ένα σε σχέση µε το άλλο. Τµήµατα του ηπειρωτικού φλοιού θραύονται και αποµακρύνονται µεταξύ τους καθώς οι ωκεανοί ανοίγουν, ή συγκρούονται καθώς οι ωκεανοί κλείνουν. Αυτά τα γεγονότα προκαλούν την κάµψη και τη θραύση των πετρωµάτων στα ρηχά στρώµατα του φλοιού και την όλκλιµη ροή αυτών σε µεγάλο βάθος. Οροσειρές ανυψώνονται και ακολούθως διαβρώνονται µε αποτέλεσµα να αποκαλύπτονται στη γήινη επιφάνεια τα βαθύτερα στρώµατα του φλοιού. Η διάρρηξη, η κάµψη και η τεκτονική ροή των πετρωµάτων, δηµιουργούν, µε τη σειρά τους, µόνιµες παραµορφώσεις και τεκτονικές δοµές, όπως είναι οι διαρρήξεις, τα ρήγµατα και οι πτυχές, τις οποίες χρησιµοποιούν οι γεωλόγοι ώστε να περιγράψουν το είδος της παραµόρφωσης που τις προκάλεσε. Ακόµη και σε µικρότερη κλίµακα, ο προτιµητέος προσανατολισµός των πεπλατυσµένων και επιµηκών ορυκτών στα πετρώµατα, όπως και οι µικροσκοπικές ατέλειες του κρυσταλλικού πλέγµατος, βοηθούν στην α- ποκωδικοποίηση της παραµόρφωσης. Η Γεωδυναµική και η Τεκτονική Γεωλογία ασχολούνται και οι δύο µε την κίνηση και την παραµόρφωση του γήινου φλοιού και του ανώτερου µανδύα. ιαφέρουν µόνο στην κλίµακα παρατήρησης (Εικ. 1.1). Η Γεωδυναµική (Tectonics ή Geodynamics), αφορά κλίµακες που µπορεί να είναι από εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόµετρα έως επίπεδο γήϊνης σφαίρας, ενώ η Τεκτονική (Structural Geology), µελετάει την παραµόρφωση των πετρω- µάτων από µικροσκοπική κλίµακα έως κλίµακα µερικών δεκάδων και σπανιότερα εκατοντάδων χιλιοµέτρων. Η αντίληψη των γεωλόγων για τις κινήσεις µεγάλης κλίµακας, προέρχεται από παρατηρήσεις της παραµόρφωσης που έχουν υποστεί τα πετρώµατα και η προέλευση της παραµόρφωσης µπορεί να γίνει κατανοητή µε τη γνώση των µεγάλης κλίµακας κινήσεων. Και οι δύο αυτοί κλάδοι έχουν αναπτυχθεί πάρα πολύ από τη δεκαετία του 60. Η Γεωδυναµική έχει υποστεί µία επανάσταση η οποία σε µεγάλο βαθµό βασίστηκε στην εξέλιξη της θεωρίας της Τεκτονικής των Λιθοσφαιρικών Πλακών. Αυτή η θεωρία αποτελεί πλέον το πλαίσιο για τη µελέτη των µεγάλης κλίµακας κινήσεων και παραµορφώσεων, που έχουν επιδράσει στο φλοιό και στον α- νώτερο µανδύα. Οι µελέτες των τεκτονικών δοµών και η γεωλογική ιστορία της παραµόρφωσης έχουν πλέον νέο νόηµα, όταν ερµηνεύονται µέσα από τη θεωρία αυτή. Τα γεωφυσικά δεδοµένα αποτελούν σηµαντικό βοήθηµα για τη υναµική και Τεκτονική Γεωλογία (Εικ. 1.2). Σεισµικές, µαγνητικές και βαρυτικές µελέτες δίνουν χρήσιµες πληροφορίες για τη γεω- Εικόνα 1.2 Η σχέση της Γεωδυναµικής µε ορισµένους κλάδους των γεωλογικών επιστηµών είναι ουσιαστική, δεδοµένου ότι βασίζεται στην τεκτονική ερ- µηνεία των στοιχείων και δεδοµένων που αυτές δίνουν, για την ολοκλήρωση της ερµηνείας της παρα- µόρφωσης. 2 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική

3 Εικόνα 1.3 Ένα απλοποιη- µένο µοντέλο της δοµής του εσωτερικού της Γης. Η γήινη σφαίρα αποτελείται από οµόκεντρα στρώµατα διαφορετικού πάχους, σύστασης και πυκνότητας. Η υπό µεγέθυνση τοµή του εσωτερικού της Γης, αποκαλύπτει το λεπτό πάχος του φλοιού αλλά και το µανδύα και τον πυρήνα, που αποτελούνται από δύο επιµέρους τµήµατα (ανώτερος και κατώτερος µανδύας και εξωτερικός και εσωτερικός πυρήνας). µετρία των µεγάλης κλίµακας δοµών σε βάθος και προσθέτουν τη τρίτη χωρική διάσταση στις παρατηρήσεις της επιφανείας. Οι µελέτες του µαγνητισµού και παλαιοµαγνητισµού, όπως και η σεισµολογία, δίνουν στοιχεία για το παρελθόν και για τη σηµερινή γεωµετρία και κίνηση των πλακών, που είναι απαραίτητες για την ανασυγκρότηση του παγκόσµιου τεκτονικού ιστού. Η θερµική ροή και τα γεωθερµικά στοιχεία δίνουν πληροφορίες για τη κατανοµή της θερµοκρασίας στο εσωτερικό της Γης, τα οποία εφαρµόζονται στα πρότυπα της µεταγωγικής ροής στο µανδύα. Η Γεωδυναµική βασίζεται επίσης και σε άλλους κλάδους της γεωλογίας (Εικ. 1.2, στην προηγούµενη σελίδα). Η πετρολογία και η γεωχηµεία δίνουν δεδοµένα για τις θερµοκρασίες, τις πιέσεις και τις ηλικίες της παραµόρφωσης και της µετα- µόρφωσης, οι οποίες επιτρέπουν ορθές ερµηνείες για τη παραµόρφωση και τη τεκτονική τους σηµασία. Η ιζηµατολογία και η παλαιοντολογία είναι επίσης σηµαντικές για την ανακατασκευή και αναπαράσταση του είδους και των ηλικιών των µεγάλων τεκτονικών γεγονότων. 1.2 οµή και Χαρακτηριστικά της Γήινης Σφαίρας Στο κεφάλαιο αυτό θα γίνει µια συνοπτική περιγραφή της δοµής της Γης, η οποία ως γνωστόν, α- ποτελείται από τρία κύρια στρώµατα, τον φλοιό, τον µανδύα και τον πυρήνα, καθένα από τα οποία έχει τη δική του αντιπροσωπευτική σύσταση και πυκνότητα (Εικ. 1.3). Η δοµή του γήινου φλοιού έχει γίνει γνωστή από τις γεωφυσικές µεθόδους όπως τη βαρυτοµετρία, σεισµολογία, µαγνητοµετρία κλπ. Η µέτρηση των ταχυτήτων των σεισµικών κυµάτων µας επιτρέπει να υπολογίσουµε την πυκνότητα των στρω- µάτων και στη συνέχεια να κάνουµε υποθέσεις για την πετρογραφική τους φύση. Η ύπαρξη ενός φλοιού στα ανώτερα τµήµατα του πλανήτη µας είναι γνωστή από το 1909 από τον Mohorovicic. Η χρησιµοποίηση της πειραµατικής σεισµολογίας µας δίνει συνεχώς νέα στοιχεία και έτσι ο φλοιός γίνεται όλο και πιο γνωστός. Η πυκνότητα του είναι ίδια µε αυτή της Σελή- Εισαγωγή στη Γεωδυναµική 3

4 νης και δεν ξεπερνά το 3,3, ενώ η µέση πυκνότητα της γης είναι 5,2. Κάτω από το φλοιό βρίσκεται ο ανώτερος µανδύας, µε πυκνότητα γειτονική του 3,3 και χωρίζεται από το φλοιό µε την ασυνέχεια του Mohorovicic ή Moho. Ηπειρωτικός Φλοιός Το µέσο πάχος του ηπειρωτικού φλοιού είναι 35 χιλιόµετρα, αλλά µεταβάλλεται πολύ σε διάφορες περιοχές. Στις πρόσφατες οροσειρές φτάνει τα 70 έως 80 χιλιόµετρα πάχος, ενώ ελαττώνεται στις ηπειρωτικές τάφρους (continental rifts) και, κυρίως, στα ηπειρωτικά περιθώρια, που γίνεται η µετάβαση από τον ηπειρωτικό στον ωκεάνιο φλοιό (Εικ. 1.4). µόρφωση υψηλού βαθµού, µετατρέποντας τα πετρώµατα σε γρανουλίτες, εκλογίτες ή, τελικά, αµφιβολίτες. Ωκεάνιος Φλοιός Ο ωκεάνιος φλοιός, διαφέρει από τον ηπειρωτικό και ως προς το µέσο πάχος του και ως προς τη φύση του. Το µέσο πάχος του είναι κατά πολύ µικρότερο του ηπειρωτικού φλοιού, 7 χιλιόµετρα περίπου, στα οποία πρέπει να προστεθούν και τα 5 περίπου χιλιόµετρα του νερού των ωκεανών. Η πυκνότητα του ωκεάνιου φλοιού είναι µεγαλύτερη από αυτή του ηπειρωτικού και η σύσταση του πιο βασική. Ο ηπειρωτικός φλοιός περιέχει περίπου Εικόνα 1.4 Η δοµή και τα χαρακτηριστικά του ηπειρωτικού φλοιού. Ο ηπειρωτικός φλοιός δεν µεταβάλλεται µόνο ως προς το πάχος του, αλλά και την πυκνότητα του, σχηµατίζοντας έτσι διάφορα στρώµατα. ιακρίνουµε το ανώτερο στρώµα που ονοµάστηκε γρανιτικό, επειδή οι φυσικές του ιδιότητες είναι παραπλήσιες µε αυτές του γρανίτη, ή ακριβέστερα των γρανοδιοριτικών πετρωµάτων. Η µέση πυκνότητά του είναι 2,8. Η ανώτερη "επιδερµίδα" αυτού του πρώτου στρώµατος, έχει σχηµατιστεί από ιζηµατογενή πετρώµατα (ιζηµατογενές επικάλυµµα), που έχουν οπωσδήποτε µικρότερη πυκνότητα. Το κατώτερο στρώµα που χωρίζεται από την ασυνέχεια του Conrad, ονοµάζεται βασαλτικό, γιατί έχει παρόµοιες ιδιότητες και η µέση πυκνότητα του κυµαίνεται από 2,8 έως 3,1. Είναι πιθανό το στρώµα αυτό να έχει σχηµατιστεί από βασάλτη ή γάββρο. Οι συνθήκες πίεσης και θερµοκρασίας που βρίσκονται σε αυτά τα βάθη, προκαλούν µία µετα- 60% SiCΟ 2, ενώ ο ωκεάνιος λιγότερο από 50%. Χαλαρά ιζήµατα, ή ελαφρά στερεοποιηµένα (στρώµα 1), καλύπτουν τους βασάλτες των ωκεανών στις αβυσικές λεκάνες (Εικ. 1.5). Στις ενεργές ωκεάνιες ράχες δεν υπάρχουν ιζήµατα, αλλά όσο αποµακρυνόµαστε από αυτές το πάχος των ιζηµάτων αυξάνει προοδευτικά και µπορεί να ξεπεράσει, τοπικά, τα 2 χιλιόµετρα. Το µέσο πάχος των ιζηµάτων είναι της τάξεως των 500 µέτρων. Τα ιζήµατα αυτά δεν είναι παραµορφωµένα, παρά µόνο στις περιοχές όπου υπάρχουν ρηξιγενείς ζώνες και στα ηπειρωτικά περιθώρια. Η ηλικία τους είναι σχετικά πρόσφατη, γιατί δεν γνωρίζουµε ιζήµατα αρχαιότερα του Ιουρασικού. Το υπόβαθρο των ιζηµάτων (στρώµα 2), είναι γενικά βασαλτικό (pillow-lavas) και σχηµατίζει τους υποθαλάσσιους λόφους, ερχόµενο πολλές φορές κατευθείαν σε επαφή µε το νερό της θάλασσας. 4 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική

5 Εικόνα 1.5 Η δοµή και τα χαρακτηριστικά του ωκεάνιου φλοιού. Έτσι το στρώµα 2 έχει σχηµατιστεί από υποθαλάσσιες ηφαιστειακές εκχύσεις. Είναι πιθανόν, όµως, να περιέχει και ιζήµατα στερεοποιηµένα, που πάρθηκαν από τις λάβες κατά τη στιγµή της έκχυσης στον άξονα των ράχεων. Η πραγµατική φύση του ωκεάνιου στρώµατος είναι ακόµα αµφισβητήσιµη. Η διαφοροποίηση των βασαλτών (στρώµα 2), από ένα µανδυακό µάγµα, σχηµατίζει πετρώµατα πολύ πιο βασικά (πλούσια σε ολιβίνη και πλαγιόκλαστα), που θα µπορούσαν να συγκροτήσουν το στρώµα 3. Στην περίπτωση αυτή, πρόκειται για γάββρους και µεταγάββρους που συνδέονται µε περιδοτίτες. Ο ωκεάνιος φλοιός που βρίσκεται στους ωκεανούς καταλαµβάνει το 60% της γήινης σφαίρας. Οι τεκτονικές τάσεις που αναπτύσσονται στις περιοχές σύγκλισης των πλακών, δηλαδή στα ενεργά ηπειρωτικά περιθώρια και στις πτυχωµένες οροσειρές, έχουν ως αποτέλεσµα την επώθηση τµηµάτων του ωκεάνιου φλοιού πάνω στις ηπείρους, που αποτελούν τους οφιολίθους. Έτσι εξηγούνται σήµερα τα µεγάλα οφιολιθικά καλύµµατα στις πτυχωµένες οροσειρές, τα οποία θεωρούν µάρτυρες παλαιών ωκεανών, που εξαφανίστηκαν από µια παλαιά υποβύθιση (subduction). πως γίνεται η µετάβαση από τον ένα φλοιό στον άλλο (Εικ. 1.6). Στις περιοχές αυτές, η ασυνέχεια του Moho δεν είναι επίπεδη και σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει µια ζώνη µετάβασης των ταχυτήτων των σεισµικών κυµάτων. Το µεγάλο πάχος των ιζηµατογενών πετρωµάτων που υπάρχουν στα ηπειρωτικά περιθώρια, είναι ένα εµπόδιο για τις γεωτρήσεις ώστε να φτάσουν Ενδιάµεσος Φλοιός Ο ενδιάµεσος φλοιός που παρατηρείται στα σταθερά ηπειρωτικά περιθώρια, παρουσιάζει ενδιάµεσους χαρακτήρες, µεταξύ του ηπειρωτικού και του ωκεάνιου φλοιού, αλλά δεν γνωρίζουµε ακριβώς Εικόνα 1.6 Η δοµή και τα χαρακτηριστικά του ενδιάµεσου φλοιού. Εισαγωγή στη Γεωδυναµική 5

6 στα όρια των υποστρωµάτων και να µας δώσουν ακριβή στοιχεία. Έτσι, γίνονται ορισµένες υποθέσεις από γεωλόγους και γεωφυσικούς, που στηρίζονται στην ταχύτητα µετάδοσης των σεισµικών κυµάτων. Οι ταχύτητες δείχνουν ότι το υπόβαθρο του ηπειρωτικού φλοιού στα σταθερά ηπειρωτικά περιθώρια είναι βασαλτικής σύστασης. Το φαινό- µενο αυτό εξηγείται δεχόµενοι ότι η εκλέπτυνση του επιφανειακού µέρους του ηπειρωτικού φλοιού, που γίνεται κατά τη διάρκεια της ταφρογένεσης (rifting), εξαιτίας των κανονικών ρηγµάτων, συνοδεύεται και από εκχύσεις ηφαιστειακών πετρωµάτων µε προέλευση το µανδύα. Όλη αυτή η διαδικασία προηγείται του σχηµατισµού των περιθωρίων και έτσι ο ενδιάµεσος φλοιός, θα είναι ένας ηπειρωτικός φλοιός αλλοιωµένος και εµπλουτισµένος από βασικές µαγµατικές διεισδύσεις. Λιθόσφαιρα και Ασθενόσφαιρα Ως λιθόσφαιρα χαρακτηρίζεται το ανώτερο περίβληµα της υδρογείου, που αποτελείται από το φλοιό και ένα µέρος του ανώτερου µανδύα. Τα πετρώµατα που την αποτελούν είναι ικανά να αντέξουν σε τάσεις της τάξεως του kilobar, χωρίς να ρέουν και γι' αυτό χαρακτηρίζεται ως άκαµπτη. Η λιθόσφαιρα, που κάθεται πάνω στην ασθενόσφαιρα, έχει ένα µέσο πάχος περί τα 100 χιλιόµετρα (Εικ. 1.1). Η ασθενόσφαιρα, αντίθετα, χαρακτηρίζεται ως ένα µέσο πλαστικό, γιατί τα πετρώµατα της παρα- µορφώνονται εύκολα όταν εξασκηθούν τάσεις της τάξεως ορισµένων εκατοντάδων bar. Έτσι, µπορεί να θεωρηθεί ως ένα µέσο ιξώδες τουλάχιστον στην κλίµακα των γεωλογικών φαινοµένων. Εξαιτίας αυτής της πλαστικότητας, επιτρέπει στη λιθόσφαιρα να µετατοπίζεται και να εισχωρεί µέσα σ' αυτή σε βάθος µεγαλύτερο από 100 χιλιόµετρα. Η ηπειρωτική λιθόσφαιρα, λόγω της µικρότερης πυκνότητας που παρουσιάζει σε σχέση µε την ωκεάνια, επιπλέει πιο εύκολα στην ασθενόσφαιρα και εξ' αιτίας του µεγάλου πάχους της, εισχωρεί αρκετά πιο βαθειά µέσα σ' αυτή (δηµιουργώντας µια βαθειά ρίζα), ακριβώς όπως και ένα παγόβουνο (Εικ. 1.7). Η διαδικασία αυτή καθορίζεται από την ισοστατική ισορροπία και ανάλογα µε το αν προστίθεται (π.χ. ιζηµατογένεση, ηφαιστειότητα), ή αφαιρείται (π.χ. διάβρωση, τήξη παγετώνων), µάζα από τη λιθόσφαιρα αυτή ανυψώνεται ή καταβυθίζεται, προσπαθώντας να διατηρήσει την ισοστατική της ισορροπία (Εικ. 1.8). Η µελέτη για τη λιθόσφαιρα και την ασθενόσφαιρα, που βασίζεται στη βαρυτοµετρία, τη σεισµολογία και τη γεωθερµία, άρχισε στις αρχές του αιώνα µας. Είναι γνωστό ότι η ισοστατική ισορροπία αποκαθίσταται µετά από µία µεταφορά υλικού µεγάλης πυκνότητας, που γίνεται στα βαθύτερα στρώµατα της υδρογείου και συγκεκριµένα στην επιφάνεια αντιστάθµισης. Για να πραγµατοποιηθεί µετακίνηση του υλικού, πρέπει αυτό να βρίσκεται σε τέτοιες συνθήκες ώστε να µπορεί να ρέει. Οι ταχύτητες των σεισµικών κυµάτων (Ρ και S) που εξαρτώνται από το βάθος, είναι µεγάλες στα επιφανειακά στρώµατα της γης και επιβραδύνονται µέσα σε µια ζώνη που βρίσκεται σε ένα βάθος χιλιοµέτρων. Οι µεταβολές αυτές των ταχυτή- Εικόνα 1.7 Η ηπειρωτική λιθόσφαιρα, λόγω της µικρότερης πυκνότητας που παρουσιάζει, σε σχέση µε την ωκεάνια, επιπλέει πιο εύκολα στην ασθενόσφαιρα και εξ' αιτίας του µεγάλου πάχους της, εισχωρεί αρκετά πιο βαθειά µέσα σ' αυτή (δηµιουργώντας µια βαθειά ρίζα), ακριβώς όπως και ένα παγόβουνο. 6 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική

7 Εικόνα 1.8 Ισοστατικές επανορθώσεις στο γήϊνο φλοιό. Καθώς επιπλέον µάζα προστίθεται σε ένα τέµαχος της λιθόσφαιρας (ιζηµατογένεση, µαγµατικές διεισδύσεις, παγετώνες κλπ.), αυτό τείνει να καταβυθισθεί. Αντίθετα αν αποµακρύνεται µάζα (διάβρωση, τήξη παγετώνων κλπ.), το τέµαχος τείνει να ανυψωθεί. των δείχνουν ότι οι φυσικές ιδιότητες των πετρωµάτων µεταβάλλονται, σε ένα βάθος περί τα 100 χιλιόµετρα, το οποίο ίσως καθορίζει το όριο µεταξύ λιθόσφαιρας και ασθενόσφαιρας. Είναι γνωστή η µέση τιµή της θερµικής ροής στα επιφανειακά στρώµατα της υδρογείου και η φύση των πετρωµάτων που τα αποτελούν. Έτσι είναι δυνατόν να υπολογισθεί το βάθος που αρχίζει η µερική τήξη αυτών των πετρωµάτων που είναι της τάξεως των χιλιοµέτρων. Το όριο αυτό θεωρείται η βάση της λιθόσφαιρας, που συµπίπτει µε την ισόθερµο των 1100 C περίπου. Η αρχή της µερικής τήξης που πραγµατοποιείται σε αυτό το βάθος αλλάζει τις φυσικές ιδιότητες των πετρωµάτων, που έχουν ως συνέπεια την επιβράδυνση της ταχύτητας των σεισµικών κυµάτων και την πλαστικότητα που παρουσιάζει η ασθενόσφαιρα. Σε γενικές γραµµές, η ασθενόσφαιρα βρίσκεται ανάµεσα στα 100 και 350 km βάθους. Αν και κυρίως έχει χαρακτήρες στερεού σώµατος, περιέχει ένα µικρό ποσοστό τήγµατος (της τάξης του 1%), ανάµεσα στα διάκενα και κατά µήκος των ορίων των κρυστάλλων, όχι όµως τόσο που να µπορεί να σταµατήσει τη διέλευση των S κυµάτων, αλλά τόσο που να µειώσει την ταχύτητά τους (Εικ. 1.9). Η "εξασθένηση" του στρώµατος αυτού είναι πολύ σηµαντική, γατί, όπως αναλυτικά θα παρουσιασθεί στα επόµενα κεφάλαια, η αργή κίνηση της ασθενόσφαιρας (αυτό που στη βιβλιογραφία ονοµάζεται convection, δηλαδή µεταφορά µέσω ρευµάτων), µπορεί να είναι το αίτιο της κίνησης των πλακών της υπερκείµενης άκαµπτης λιθόσφαιρας. Οι τρεις προηγούµενες µέθοδοι (βαρυτοµετρία, σεισµολογία, γεωθερµία), που στηρίζονται σε Εικόνα 1.9 Η µερικώς τετηγµένη ζώνη χαµηλών ταχυτήτων του ανώτερου µανδύα, η αποκαλούµενη ασθενόσφαιρα. Επάνω και κάτω από αυτό το στρώµα, που έχει πάχος 250 km, τα πετρώµατα του µανδύα παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά του στερεού σώµατος. Η κόκκινη γραµµή στο σχήµα αντιπροσωπεύει τη γεωθερµική βαθµίδα, που δείχνει πως η εσωτερική θερµοκρασία της Γης αυξάνει γρήγορα µε το βάθος µέσα στη λιθόσφαιρα. Εισαγωγή στη Γεωδυναµική 7

8 Εικόνα 1.10 Σεισµική τοµογραφία του µανδύα όπου διακρίνονται οι θερµές περιοχές (ερυθρά χρώµατα) και οι ψυχρές περιοχές (κυανά χρώµατα). Τα όρια των ηπείρων σηµειώνονται µε λευκή γραµµή. Στην εικόνα αυτή φαίνονται χαρακτηριστικά οι θερµές περιοχές στη γειτονική περιοχή των ηφαιστειακών νήσων της Χαβάης αλλά και κατά µήκος της ακτής του Ν Ειρηνικού. Οι γεωλόγοι µελετούν και αναλύουν τα δεδοµένα αυτά για να κατανοηθεί ο τύπος και η σχέση που υφίσταται ανάµεσα στη θερµοκρασία του εσωτερικού της Γης, την τεκτονική δραστηριότητα και άλλες διαδικασίες καθώς και τα µορφολογικά χαρακτηριστικά. διαφορετικά στοιχεία, δίνουν παρόµοια συµπεράσµατα. Η πειραµατική σεισµολογία έχει δείξει ότι ο λιθοσφαιρικός µανδύας παρουσιάζει µία στρωµατοποίηση. Κάτω από την ασυνέχεια του Moho, διακρίνεται ένα πρώτο στρώµα πάχους περί τα 10 χιλιόµετρα. Η ταχύτητα των κυµάτων Ρ είναι περίπου 8,1 km/sec και η πυκνότητα (του στρώµατος αυτού του λιθοσφαιρικού µανδύα) είναι 3,3. Έτσι υπολογίζεται ότι αποτελείται από περιδοτίτες. Στη συνέχεια παρατηρείται ένα άλλο στρώµα, πάχους 10 χιλιοµέτρων, όπου η ταχύτητα των κυµάτων Ρ είναι της τάξεως των 7,8-7,9 km/sec. Ακολουθεί ένα τρίτο στρώµα που χαρακτηρίζεται από µεγαλύτερη ταχύτητα των κυµάτων Ρ (8,2 km/sec), και το οποίο θεωρείται ότι αντιπροσωπεύει τη βάση της λιθόσφαιρας. Το ενδιάµεσο στρώµα (δεύτερο), όπου τα σεισµικά κύµατα έχουν µικρότερη ταχύτητα, δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι ανήκει στην ασθενόσφαιρα. Ερµηνεύεται είτε από µια τήξη των πετρωµάτων του µανδύα, είτε, κατά άλλους συγγραφείς, από µια 8 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική υδροξείδωση των περιδοτιτών. Οι συνθήκες πίεσης και θερµοκρασίας που υφίστανται σε ένα βάθος 4050 χιλιοµέτρων είναι ικανές να πραγµατοποιήσουν µια σερπεντινίωση των υπερβασικών πετρωµάτων, παρόλο που η αναλογία τους σε νερό είναι 1%. Η υπόθεση αυτή, δηλαδή ότι µέσα στο λιθοσφαιρικό µανδύα υπάρχει ένα στρώµα σερπεντινιωµένου περιδοτίτη, πάχους περί τα 10 χιλιόµετρα, που χωρίζει οριζοντίως τη λιθόσφαιρα, µας επιτρέπει να εξηγήσουµε ορισµένα δύσκολα γεωλογικά φαινόµενα. Στην περίπτωση που εξασκούνται εφαπτοµενικές τεκτονικές τάσεις, είναι πολύ πιθανόν στο στρώµα αυτό της λιθόσφαιρας να λαµβάνει χώρα µια αποκόλληση και ολίσθηση, γιατί τα φαινόµενα αυτά διευκολύνονται από το σερπεντινιωµένο περιδοτίτη. Κατ' αυτό τον τρόπο θα µπορούσε να εξηγηθεί η συνύπαρξη των υψηλού βαθµού µεταµορφωµένων πετρωµάτων, που κρυσταλλώνονται στη βάση του ηπειρωτικού φλοιού και των περιδοτιτών (λερζόλιθοι), που παρατηρούνται συχνότατα στις πτυχωµένες οροσειρές. Εξηγείται,

9 επίσης, η συνύπαρξη περιδοτιτών και πετρωµάτων που ανήκουν στον ωκεάνιο φλοιό και παρατηρούνται µέσα στα µεγάλα οφιολιθικά καλύµµατα. Στην Εικόνα 1.10 παρουσιάζεται η σεισµική τοµογραφία του µανδύα, όπου διακρίνονται οι θερ- µές και οι ψυχρές περιοχές. Οι θερµές περιοχές σχετίζονται συνήθως µε τους διάφορους τύπους της ηφαιστειότητας, όπως π.χ. στη γειτονική περιοχή των ηφαιστειακών νήσων της Χαβάης, αλλά και κατά µήκος της ακτής του Ν Ειρηνικού. Οι γεωλόγοι µελετούν και αναλύουν τα δεδοµένα αυτά για να κατανοηθεί ο τύπος και η σχέση που υφίσταται ανάµεσα στη θερµοκρασία του εσωτερικού της Γης, την τεκτονική δραστηριότητα και άλλες διαδικασίες καθώς και τα µορφολογικά χαρακτηριστικά. 1.3 Χαρακτηριστικά του Γήινου Φλοιού και η Τεκτονική των Λιθοσφαιρικών Πλακών Στο κεφάλαιο αυτό αναφέρονται συνοπτικά ορισµένες γνωστές έννοιες, ενώ παράλληλα προστίθενται ορισµένες νέες, που θεωρούνται απαραίτητες για την κατανόηση των γεωδυναµικών φαινοµένων που συµβαίνουν σήµερα στην υδρόγειο. Για το λόγο αυτό αποτελεί και το εισαγωγικό µέρος του µαθήµατος. Αν κατασκευασθεί µία καµπύλη, που να δείχνει τη συχνότητα των υψοµέτρων και των βαθών των θαλασσών στην επιφάνεια της γήινης σφαίρας, θα παρουσιάζει µια κατανοµή µε δύο µέγιστες τι- µές (Εικ. 1.11). Το συχνότερο υψόµετρο είναι τα 300 µέτρα και το συχνότερο βάθος τα µέτρα. Οι πυθµένες που βρίσκονται µεταξύ και µέτρων είναι πιο σπάνιοι. Οι αναδυµένες ξηρές και οι βαθιές ωκεάνιες λεκάνες ανήκουν σε πολύ διαφορετικές περιοχές και χωρίζονται από το ηπειρωτικό περιθώριο, που αποτελεί µια στενή και περιορισµένη ζώνη µετάβασης. Οι χαρακτήρες του και η γεωλογική του ιστορία καθορίζονται, συγχρόνως, τόσο από τη γεωδυναµική εξέλιξη της ηπείρου, όσο και του ωκεανού. Μορφολογικές Ενότητες των Θαλασσίων Πυθµένων Οι κύριες µορφολογικές ενότητες των θαλασσίων πυθµένων αποτελούνται από τα ηπειρωτικά περιθώρια (ενεργά ή σταθερά), τις ωκεάνιες λεκάνες και τις ωκεάνιες ράχεις. Συνοπτικά, τα χαρακτηριστικά τους είναι τα ακόλουθα: Ενεργά και Σταθερά Ηπειρωτικά Περιθώρια ιακρίνονται δυο µεγάλες κατηγορίες ηπειρωτικών περιθωρίων, τα "ενεργά" και τα "σταθερά". "Ενεργά" ονοµάζονται εκείνα που χαρακτηρίζονται από µια ισχυρή σεισµικότητα και µια διαρκή ηφαιστειακή δραστηριότητα. Τα περιθώρια αυτά οριοθετούνται από βαθιές τάφρους, όπως π.χ. στην περιφέρεια του Ειρηνικού ωκεανού και αποτελούν σχεδόν µια συνεχή ζώνη. Τα άλλα ονοµάζονται "σταθερά ή παθητικά", γιατί δεν παρουσιάζουν καµία ενεργό τεκτονική. Τέτοια είναι τα περισσότερα περιθώρια του Ατλαντικού ωκεανού. Γίνεται µια σύγκριση των δύο τύπων των ηπειρωτικών περιθωρίων, αν και αυτά δηµιουργούνται από διαφορετικά γεωδυναµικά φαινόµενα. ιακρίνονται οι παρακάτω περιοχές στα ηπειρωτικά περιθώρια: Εικόνα 1.11 Κατανοµή των τοπογραφικών υψοµέτρων της Γης. Η αθροιστική καµπύλη παρουσιάζει το % ποσοστό της επιφάνειας της Γης που βρίσκεται κάτω από ένα συγκεκριµένο υψόµετρο. Τα ύψη εκφράζονται σε χιλιόµετρα. Εισαγωγή στη Γεωδυναµική 9

10 Η κρηπίδα. Και στους δύο τύπους των περιθωρίων είναι σχετικά πλατειά, χιλιόµετρα κατά µέσο όρο και µερικές φορές πολλές εκατοντάδες χιλιόµετρα. Το βάθος είναι µικρό, από ή 180 µέτρα (Εικ. 1.12). Όλες οι γεωλογικές µελέτες έχουν αποδείξει ότι πρόκειται για µια προέκταση της ξηράς, που καλύπτεται από ένα λεπτό πάχος σύγχρονων ιζηµάτων και µικρό βάθος θαλασσινού νερού. αυτές βρίσκονται τα µεγαλύτερα βάθη της υδρογείου (π.χ. τάφρος των Tonga 10 km, τάφρος των Μαριάννων νήσων 11 km). Ωκεάνιες Λεκάνες Η µορφολογία των ωκεάνιων λεκανών καθορίζεται κατά µεγάλο ποσοστό από τη φύση των πετρωµάτων που την αποτελούν. Το ηπειρωτικό χείλος στα Εικόνα 1.12 Οι µεγάλες µορφολογικές ενότητες των θαλασσίων πυθµένων. Η σχηµατική τοµή είναι κάθετη στον άξονα µιας ενεργού ωκεάνιας ράχης. Η ηπειρωτική κατωφέρεια. Αυτή αρχίζει από τα 200 µέτρα και φτάνει στα ή µέτρα στα σταθερά περιθώρια και έως µέτρα στα ενεργά. Η µέση µορφολογική κλίση είναι µικρή , αλλά συγκρινόµενη µε αυτή της κρηπίδας, είναι περίπου 20 φορές µεγαλύτερη (Εικ. 1.12). Η ηπειρωτική κατωφέρεια αποκόπτεται από υποθαλάσσιες κοιλάδες (canyons), που αρχίζουν µερικές φορές από την ακτογραµµή. Το ηπειρωτικό χείλος. Οι πρόποδες της ηπειρωτικής κατωφέρειας ονοµάζονται µερικές φορές ηπειρωτικά χείλη. Αυτά παρουσιάζουν µια µικρή κλίση (1% έως 1,5%, από µέτρα) και διασχίζονται από κοιλάδες, που οι απολήξεις τους δίνουν µια µορφή ριπιδίων. Το ηπειρωτικό χείλος σχηµατίζεται είτε πάνω σε λεπτό ηπειρωτικό φλοιό, είτε σε ωκεάνιο. Τα ενεργά ηπειρωτικά περιθώρια (π.χ. Ειρηνικού ωκεανού) δεν περιέχουν ηπειρωτικό χείλος. Χαρακτηρίζονται από την παρουσία µιας περιθωριακής τάφρου, πλάτους χιλιοµέτρων κατά µέσον όρο. Το µήκος της τάφρου µερικές φορές φτάνει τα εκατοντάδες χιλιόµετρα και µέσα σε σταθερά περιθώρια βρίσκεται κοντά σε πολύ οµαλές αβυσικές πεδιάδες, όπου υπάρχουν µόνο µερικά υποθαλάσσια βουνά, ενώ σπάνια σχηµατίζονται κοιλάδες που επεκτείνονται µέχρι το χείλος. Αντίθετα, οι ωκεάνιοι πυθµένες, που περιβάλλουν τα ενεργά περιθώρια, παρουσιάζουν, συνήθως, έντονο ανάγλυφο. Εκτός από τα υποθαλάσσια βουνά, που οι διαστάσεις τους είναι της τάξεως των χιλιοµέτρων, υπάρχει ένας µεγάλος αριθµός αβυσικών λόφων, που το ανάγλυφο τους δεν ξεπερνά ορισµένες εκατοντάδες µέτρα. Οι υποθαλάσσιοι αυτοί λόφοι, που βρίσκονται στις αβυσικές πεδιάδες, υπάρχουν και κάτω από την ηπειρωτική κατωφέρεια καλυπτόµενοι από ιζήµατα και διαπιστώνονται µε σεισµικές µεθόδους (µέθοδος ανακλάσεως). Στα σταθερά περιθώρια, το ανάγλυφο των α- βυσικών πεδιάδων καλύπτεται από ιζήµατα µεγάλου πάχους, κυρίως τουρβιδιτικά, που µεταφέρονται από την ήπειρο. Στα ενεργά περιθώρια, οι περιφερειακοί τάφροι σχηµατίζουν ένα φράγµα, λόγω της κοιλότητας τους, που εµποδίζει την προέλαση των ιζηµάτων που προέρχονται από την ήπειρο. 10 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική

11 Έτσι, οι αβυσικοί λόφοι καλύπτονται µόνο από χη- µικά ιζήµατα πελαγικής προέλευσης, που τα χαρακτηρίζει µια αργή ιζηµατογένεση. Ωκεάνιες Ράχεις Οι ωκεάνιες ράχεις βρίσκονται σε όλους τους ωκεανούς της υδρογείου, σχηµατίζοντας ένα ενιαίο σύνολο µήκους χιλιοµέτρων. Πρόκειται για εκτεταµένα ανυψώµατα των θαλάσσιων πυθµένων, που η βάση τους βρίσκεται στα µέτρα βάθος και η κορυφή τους στα µέτρα. Το πλάτος τους είναι πολλές χιλιάδες χιλιόµετρα. Κατά µήκος της ράχης (άξονας συµµετρίας), παρατηρείται συχνά µια κεντρική κοιλάδα πλάτους 30 χιλιοµέτρων περίπου, που ονοµάζεται ωκεάνια τάφρος. Οι ω- κεάνιες ράχες είναι κοµµένες από πολλά εγκάρσια ρήγµατα, τα γνωστά ως ρήγµατα "µετασχηµατισµού". Όπως είναι γνωστό, στα ρήγµατα αυτά υ- πάρχει µια έντονη σεισµική δραστηριότητα και έτσι οι ωκεάνιες ράχες χαρακτηρίζονται σαν "ενεργές". Μετά από τη µορφολογική περιγραφή των υ- ποθαλάσσιων πυθµένων, µπορεί να γίνει µια πρώτη κατάταξη των διαφόρων µορφολογικών µονάδων στους ωκεανούς και στις ηπείρους, όχι µε τη γεωγραφική έννοια, αλλά µε τη γεωλογική. Έτσι οι ενεργές ράχεις και οι βαθειές ωκεάνιες λεκάνες, που τις συνοδεύουν, αποτελούν την ωκεάνια περιοχή µε τη γεωλογική έννοια. Αντίθετα, η κρηπίδα ανήκει στην ήπειρο από την οποία δύσκολα αποχωρίζεται. Τα ηπειρωτικά περιθώρια θεωρούνται µια ζώνη µετάβασης από τις ηπείρους στους ωκεανούς. Πρέπει όµως να γίνει µια διάκριση µεταξύ των ενεργών και σταθερών περιθωρίων. Στα σταθερά περιθώρια δεν παρατηρείται καµία τεκτονική δράση, ενώ αντίθετα τα ενεργά είναι η έδρα των γεωδυναµικών φαινοµένων, όπως θα περιγραφεί στη συνέχεια. Θεώρηση υπό το Πρίσµα της Τεκτονικής των Πλακών Τα χαρακτηριστικά του γήινου φλοιού είναι, σε ένα µεγάλο βαθµό, το άµεσο ή έµµεσο αποτέλεσµα των κινήσεων και µεταβολών της λιθόσφαιρας. Η θεωρία της Τεκτονικής των Λιθοσφαιρικών Πλακών περιγράφει αυτές τις κινήσεις και ερµηνεύει την παρατηρούµενη τεκτονική δραστηριότητα στη Γη, καθώς και την τεκτονική ιστορία και εξέλιξη που καταγράφεται στις ωκεάνιες λεκάνες. Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι τη σηµερινή εποχή η λιθόσφαιρα της Γης χωρίζεται σε επτά κύριες και αρκετές µικρότερες, λιθοσφαιρικές πλάκες, οι οποίες κινούνται σχετικά η µία µε την άλλη (Εικ. 1.13). Η κίνηση αυτή, αντιστοιχεί περίπου στην κίνηση ενός Εικόνα 1.13 Οι επτά κύριες και ορισµένες µικρότερες, τεκτονικές λιθοσφαιρικές πλάκες της Γης. Εισαγωγή στη Γεωδυναµική 11

12 άκαµπτου σώµατος, θεώρηση η οποία δεν σηµαίνει ότι τελικά οι τεκτονικές πλάκες είναι άκαµπτες και µη παραµορφώσιµες, αλλά ότι, σε µια πρώτη προσέγγιση, οι διαδικασίες που σχετίζονται µε την τεκτονική των πλακών δεν προϋποθέτουν παραµόρφωση στο εσωτερικό τους. Το µεγαλύτερο ποσοστό της παραµόρφωσης των πλακών συγκεντρώνεται σε ζώνες, δεκάδων ή εκατοντάδων χιλιοµέτρων κατά µήκος των περιθωρίων των πλακών. Σε ορισµένες περιοχές, όµως, η παραµόρφωση εκτείνεται βαθιά στο εσωτερικό των πλακών. Εικόνα 1.14 Οι τύποι των ορίων ανάµεσα στις τεκτονικές λιθοσφαιρικές πλάκες της Γης. Οι τύποι των ορίων ανάµεσα στις λιθοσφαιρικές πλάκες (Εικ. 1.14), περιλαµβάνουν αποκλίνοντα περιθώρια (divergent boundaries), όπου οι πλάκες αποµακρύνονται η µία από την άλλη και τα οποία σχετίζονται µε δηµιουργία νέας λιθόσφαιρας, συγκλίνοντα ή αναλισκόµενα περιθώρια (convergent or consuming boundaries), αποκαλούµενα επίσης και ως ζώνες υποβύθισης (subduction zones), όπου καταστρέφεται λιθόσφαιρα, οι δε πλάκες κινούνται µε τη µία να επίκειται της άλλης, που κατέρχεται µέσα στον µανδύα, κάτω από την επικεί- µενή της και, τέλος, συντηρητικά περιθώρια (conservative boundaries) ή περιθώρια ρηγµάτων µετασχηµατισµού (transform fault boundaries), όπου η πλάκες κινούνται µε οριζόντια κίνηση η µία σε σχέση µε την άλλη, χωρίς να δηµιουργείται ή να καταστρέφεται λιθόσφαιρα. Η πιο άµεση ένδειξη για τις διαδικασίες της τεκτονικής των πλακών και τη διάνοιξη του πυθµένα των θαλασσών, προέρχεται από τον ωκεάνιο φλοιό, όπου η αποκλίνουσα κίνηση στις µεσοωκεάνιες ράχεις, προσθέτει νέο υλικό στις λιθοσφαιρικές πλάκες. Παρατηρώντας το σχήµα της Εικόνας 1.15, διαπιστώνεται ότι η µέγιστη ηλικία του ωκεάνιου φλοιού φθάνει µόλις τα 190 m.y., που αντιπροσωπεύουν µόνο το 4% της ιστορίας της Γης. Άρα, λοιπόν, µόνο η πολύ πρόσφατη ιστορία της Γης µπορεί να αποκαλυφθεί από τη µελέτη του ωκεάνιου φλοιού. Οι ενδείξεις για τις διαδικασίες της τεκτονικής των πλακών, για το υπόλοιπο 96% της ιστορίας της Γης, πρέπει να αναζητηθούν στον η- πειρωτικό φλοιό, ο οποίος περιλαµβάνει πολύ περισσότερες καταγραφές της γεωλογικής δραστηριότητας της Γης. Ως εκ τούτου, λοιπόν, κατανοώντας την παραµόρφωση του ηπειρωτικού φλοιού στη µεγάλη κλίµακα παρατήρησης, βλέπουµε πολύ πιο πίσω στην ιστορία της δυναµικής εξέλιξης της Γης. Τα πετρώµατα του ηπειρωτικού φλοιού µε υψηλή παραµόρφωση, κατανέµονται συνήθως σε επιµήκεις ζώνες, αντίστοιχες µε τις ζώνες παρα- µόρφωσης, που παρατηρούνται σήµερα κατά µήκος των ενεργών περιθωρίων των πλακών. Με βάση την παρατήρηση αυτή, µπορεί να υποστηριχθεί ότι οι παλαιότερες ζώνες παραµόρφωσης αντιστοιχούν 12 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική

13 Εικόνα 1.15 Σχηµατικό διάγραµµα όπου παρουσιάζονται σηµαντικά γεγονότα στην ιστορία της Γης, καθώς και οι ηλικίες του παλαιότερου ωκεάνιου και ηπειρωτικού φλοιού. σε παλαιά περιθώρια πλακών. Αν η υπόθεση αυτή είναι σωστή, µελετώντας τα τεκτονικά χαρακτηριστικά της παραµόρφωσης στους διάφορους τύπους των σηµερινών ενεργών περιθωρίων και συσχετίζοντάς τα µε τα τεκτονικά χαρακτηριστικά των παλαιάς ηλικίας ηπειρωτικών πετρωµάτων, αποκαλύπτονται τα πρότυπα και οι διαδικασίες της δραστηριότητας των τεκτονικών πλακών κατά το παρελθόν. Με την έννοια αυτή, το πρότυπο της τεκτονικής των πλακών έχει ενοποιήσει τις επιστήµες της Τεκτονικής και της Γεωδυναµικής κάνοντάς τες αλληλένδετες. Στις ζώνες παραµόρφωσης κατά µήκος των ορίων των πλακών, οι σχετικές κινήσεις των γειτονικών πλακών ορίζουν σε µεγάλο βαθµό τον προσανατολισµό και την ένταση των ασκούµενων δυνάµεων. Συνεπώς, το είδος της παραµόρφωσης ποικίλει και εξαρτάται από τον αν το όριο είναι ό- ριο απόκλισης, σύγκλισης ή µετασχηµατισµού. Ε- πίσης, οι διαφορές του ωκεάνιου και του ηπειρωτικού φλοιού επιδρούν στη φύση της παραµόρφωσης κατά µήκος των ορίων των πλακών. Στα αποκλίνοντα περιθώρια παράγεται ωκεάνιος φλοιός, από τη µερική τήξη του αναδυόµενου µανδύα, που οδηγεί σε βασαλτικό µάγµα. Ηφαιστειακές διεισδύσεις και εκχύσεις αυτών των βασαλτών οδηγούν στη δηµιουργία νέου ωκεάνιου φλοιού. Η σχετική κίνηση των πλακών δηµιουργεί δοµές στο φλοιό, που συνοδεύουν την έκταση (εφελκυσµό), στις ζώνες αυτές, όπως είναι τα συστή- µατα των κανονικών ρηγµάτων κοντά στην επιφάνεια και η πλαστική λέπτυνση στους βαθύτερους ορόφους. Στα αποκλίνοντα περιθώρια που αναπτύσσονται στις ηπείρους, η σχετική έκταση και λέπτυνση οδηγεί στη ταπείνωση της περιοχής και σε τελική ανάλυση στη κάλυψη της επιφάνειας από θάλασσα. Τέτοιες δοµές, συχνά, βρίσκονται θαµµένες στις ηπειρωτικές κρηπίδες. Στις ζώνες υποβύθισης στα αναλισκόµενα περιθώρια, ο ωκεάνιος φλοιός ανακυκλώνεται µέσα στο µανδύα. Η πλάκα καταβυθίζεται µέσα στο ε- σωτερικό της Γης. Ιζήµατα της υποβυθιζόµενης πλάκας αποξέονται, ενώ η µερική τήξη της υποβυθιζόµενης πλάκας δηµιουργεί χαρακτηριστικά η- φαιστειακά τόξα στην επωθούµενη πλάκα. Οι κυρίαρχες δοµές σε τέτοιες ζώνες παραµόρφωσης, είναι τα ανάστροφα ρήγµατα, οι επωθήσεις και οι εφιππεύσεις. Ωστόσο, κατά µήκος του ηφαιστειακού τόξου παρατηρούνται και κανονικά ρήγµατα. Αν µία ήπειρος εµπλακεί σε µία τέτοια ζώνη υποβύθισης, τότε ο φλοιός υπόκειται σε βράχυνση και πάχυνση από τη δηµιουργία χαρακτηριστικών συ- Εικόνα 1.16 η κατανοµή της ηφαιστειακής δραστηριότητας και των σεισµών στο περι-ειρηνικό τόξο, ακολουθεί τα όρια των πλακών, καθώς τα φαινόµενα αυτά σχετίζονται άµεσα µε τις γεωδυναµικές διαδικασίες που λαµβάνουν χώρα εκεί. Εισαγωγή στη Γεωδυναµική 13

14 στηµάτων από ανάστροφα ρήγµατα. Οι δοµές που δηµιουργούνται στα συντηρητικά περιθώρια, είναι τυπικά συστήµατα από ρήγµατα οριζόντιας ολίσθησης, ή σε βαθύτερους τεκτονικούς ορόφους, ζώνες πλαστικής παραµόρφωσης που φέρουν χαρακτηριστική οριζόντια συνιστώσα παραµόρφωσης. Μια µεγάλη ποικιλία δευτερογενών δοµών µπορεί, επίσης, να αναπτυχθούν στο καθένα από αυτά τα περιβάλλοντα, έτσι η ύπαρξη µίας ιδιαίτερης δοµής δεν δείχνει απαραίτητα και το είδος του περιθωρίου. Η γένεση των δοµών µπορεί και πρέπει να ερµηνεύεται µέσα από προσεκτική µελέτη του γενικότερου τεκτονικού ιστού και των σχέσεων ανάµεσα στις διάφορες δοµές. Οι τεκτονικές διαδικασίες επηρεάζουν επίσης και άλλες διαδικασίες που λαµβάνουν χώρα στη Γη. Για παράδειγµα, ο αριθµός, το µέγεθος και η γεωγραφική θέση των ηπείρων, διαφέρουν από περίοδο σε περίοδο, ως αποτέλεσµα των διαδικασιών της τεκτονικής των πλακών. Καθώς οι τελευταίες αλλάζουν τη µορφή και την κατανοµή των ηπείρων και των ωκεάνιων λεκανών, οι τρόποι της ωκεάνιας και ατµοσφαιρικής κυκλοφορίας αλλάζουν σηµαντικά. Τα αποτελέσµατα αυτών των αλλαγών στις περιβαλλοντολογικές συνθήκες οδηγούν µε τη σειρά τους σε αλλαγές στα περιβάλλοντα ιζηµατογένεσης και φυσικής επιλογής και εξέλιξης, όπως α- ποδεικνύεται από τις ιζηµατολογικές και παλαιο- ντολογικές µελέτες, αντίστοιχα. Επειδή τα περιθώρια των πλακών αντιπροσωπεύουν θέσεις µεγάλων θερµικών ανωµαλιών στο φλοιό και το µανδύα, αυτές οι περιοχές ελέγχουν τη παρουσία και την κατανοµή των ηφαιστειακών και µεταµορφωµένων πετρωµάτων, που µελετώνται από τη πετρολογία. Οµοίως, ο σχηµατισµός, η συγκέντρωση και η παρουσία των ορυκτών κοιτασµάτων, επηρεάζονται από τις δοµές και τα τεκτονικά περιβάλλοντα, όπως και από τις θερµικές ανωµαλίες στα περιθώρια των πλακών. Συνήθως, όρια πλακών αντιπροσωπεύουν, ε- πίσης και οι περιοχές εκείνες όπου εκδηλώνεται το µεγαλύτερο µέρος της ηφαιστειακής και σεισµικής δραστηριότητας. Χαρακτηριστικά τέτοια παραδείγµατα αποτελούν οι µεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις στη Σαντορίνη και οι µεγάλοι σεισµοί στο Ρήγµα της Βόρειας Ανατολίας, στο τέλος του εικοστού αιώνα. Στην Εικόνα 1.16, της προηγούµενης σελίδας, φαίνεται καθαρά το πώς η κατανοµή της ηφαιστειακής δραστηριότητας και των σεισµών στο περι-ειρηνικό τόξο, ακολουθεί τα όρια των πλακών, καθώς τα φαινόµενα αυτά σχετίζονται άµεσα µε τις γεωδυναµικές διαδικασίες που λαµβάνουν χώρα εκεί (ζώνες σύγκλισης, ρήγµατα µετασχηµατισµού κλπ.). Σεισµοί που έχουν λάβει χώρα στο εσωτερικό των ηπείρων, πιθανά προέρχονται από την ενεργοποίηση παλαιών ρηγµάτων που σχηµατίστηκαν σε ανάλογης ηλικίας περιθώρια πλακών. 14 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ Γεωλόγος-Ωκεανογράφος Κύριος Ερευνητής, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. Τηλ. Γραφείου: 22910 76378 Κιν.: 6944 920386

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Ο Ελλαδικός χώρος µε την ευρεία γεωγραφική έννοια του όρου, έχει µια σύνθετη γεωλογικοτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Σκιερές ζώνες Ανισοτροπία Στρώµα D

Σκιερές ζώνες Ανισοτροπία Στρώµα D Σκιερές ζώνες Ανισοτροπία Στρώµα D Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 2 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Α. Κυρατζή "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Α. Κυρατζή "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 2 ιάδοση κυµάτων σε επιφάνειες ασυνέχειας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ πηγή:nasa - Visible Earth ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Παγετώδης δράση Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 1/10 περίπου της γήινης επιφάνειας. Η δράση των παγετώνων, αποτέλεσε ένα σηµαντικό µορφογενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας"

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. Φυσική της Λιθόσφαιρας ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Εισαγωγή Υπόθεση της Μετάθεσης των ηπείρων Wegener 1912 Υπόθεση της Επέκτασης του θαλάσσιου πυθµένα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Τεκτονική των Λιθοσφαιρικών Πλακών

Εισαγωγή στην Τεκτονική των Λιθοσφαιρικών Πλακών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Εισαγωγή στην Τεκτονική των Λιθοσφαιρικών Πλακών 3.1 Εισαγωγή Στα προηγούµενα κεφάλαια αναφέρθηκαν τα βασικά στοιχεία της τεκτονικής των λιθοσφαιρικών πλακών. Στο κεφάλαιο αυτό θα περιγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΤΩΝ ΤΑΣΕΩΝ

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΤΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΤΩΝ ΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή: Η σεισμικότητα μιας περιοχής χρησιμοποιείται συχνά για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικών με τις τεκτονικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα εκεί. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗΙΝΗ ΣΦΑΙΡΑ. Ε. Οι Μεταβολές του πλανήτη μας

Η ΓΗΙΝΗ ΣΦΑΙΡΑ. Ε. Οι Μεταβολές του πλανήτη μας Ε. Οι Μεταβολές του πλανήτη μας Η ΓΗΙΝΗ ΣΦΑΙΡΑ Η γη δημιουργείται από τη συσσώρευση ψυχρών σωματιδίων σκόνης που έλκονται από δυνάμεις βαρύτητας Τα εξωτερικά στρώματα συμπιέζουν με το βάρος τους το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Από το Παρελθόν. 12.1 Αναπαράσταση των Ηπείρων κατά το Παρελθόν ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Από το Παρελθόν. 12.1 Αναπαράσταση των Ηπείρων κατά το Παρελθόν ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 Από το Παρελθόν. στο Σήµερα 12.1 Αναπαράσταση των Ηπείρων κατά το Παρελθόν Ένας από τους σηµαντικότερους στόχους της σύγχρονης Γεωλογίας είναι η αναπαράσταση και ανακατασκευή των ηπείρων και

Διαβάστε περισσότερα

3. ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ

3. ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ 3. ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ 3.1 Εισαγωγή Τα µορφολογικά χαρακτηριστικά του υποθαλάσσιου χώρου δεν αναπτύσσονται τυχαία αλλά συνδέονται µε διεργασίες που οφείλονται τόσο στο εσωτερικό της γης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΚΥΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

Κεφάλαιο 3 ΚΥΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ 19 Κεφάλαιο 3 ΚΥΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Τα κύρια τεκτονικά χαρακτηριστικά της λιθόσφαιρας που περιγράφονται στο κεφάλαιο αυτό είναι εξαιρετικής σηµασίας, καθώς οι δοµές που παρουσιάζουν µας

Διαβάστε περισσότερα

3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ 3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Το σύνολο των πετρωµάτων µιας περιοχής, τα οποία παρουσιάζουν κοινά πετρογραφικά και χηµικά γνωρίσµατα και είναι συγγενή µεταξύ τους, δηλαδή, προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΗ

Κεφάλαιο 10 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΗ Κεφάλαιο 10 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΗ Τα διάφορα γεωδυναμικά φαινόμενα που παρατηρούνται στη Γη (σεισμοί, ηφαίστεια, κτλ.) δεν παρουσιάζουν τυχαία γεωγραφική κατανομή πάνω στη Γη. Κατά τα τελευταία χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΓΕΝΕΣΗΣ ΤΩΝ ΣΕΙΣΜΩΝ

ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΓΕΝΕΣΗΣ ΤΩΝ ΣΕΙΣΜΩΝ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΓΕΝΕΣΗΣ ΤΩΝ ΣΕΙΣΜΩΝ Η μέθοδος των πρώτων αποκλίσεων των επιμήκων κυμάτων sin i = υ V υ : ταχύτητα του κύματος στην εστία V: μέγιστη αποκτηθείσα ταχύτητα Μέθοδος της προβολής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 11. Εισαγωγή... 13. Κεφάλαιο 1. Η Σεισμική Μέθοδος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 11. Εισαγωγή... 13. Κεφάλαιο 1. Η Σεισμική Μέθοδος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Κεφάλαιο 1. Η Σεισμική Μέθοδος... 15 1.1 Γενικά...15 1.2 Ελαστικές σταθερές...16 1.3 Σεισμικά κύματα...19 1.3.1 Ταχύτητες των σεισμικών κυμάτων...22 1.3.2 Ακτινικές

Διαβάστε περισσότερα

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Καλιούχος Άστριος ή Πλαγιόκλαστο Χαλαζίας Βιοτίτης ή Κεροστίλβη + Μοσχοβίτης (όχι με Κεροστλίβη) + Μαγνητίτης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑ ΓΕΝΕΣΗΣ ΣΕΙΣΜΩΝ

Κεφάλαιο 9 ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑ ΓΕΝΕΣΗΣ ΣΕΙΣΜΩΝ Κεφάλαιο 9 ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑ ΓΕΝΕΣΗΣ ΣΕΙΣΜΩΝ Οι δυνάμεις που ασκούνται στη πάνω στη Γη εξαιτίας των φυσικών αιτίων που βρίσκονται στο εσωτερικό της Γης είναι τεράστιες. Σαν αποτέλεσμα των δυνάμεων αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Ηφαίστειο είναι η ανοιχτή δίοδος από το εσωτερικό της Γης που επιτρέπει την εκροή ή έκρηξη ρευστών πετρωμάτων και αερίων από το εσωτερικό (μανδύας) στην επιφάνεια του στερεού φλοιού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Η µορφολογία του επιφανειακού αναγλύφου που έχει δηµιουργηθεί από δράση του τρεχούµενου νερού ονοµάζεται ποτάµια µορφολογία. Οι διεργασίες δηµιουργίας της ονοµάζονται ποτάµιες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια

Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια ιδακτικοί στόχοι: Να προβληµατιστούν σχετικά µε το πώς δηµιουργείται ένα ηφαίστειο, ποια είναι τα µέρη ενός ηφαιστείου και ποια η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

3) ΤΑ ΡΗΓΜΑΤΑ...29 3.1. Ορισµός...29 3.2. Τύποι ρηγµάτων...30 3.3. ιαδικασία διάρρηξης των ρηγµάτων και σεισµοί...39

3) ΤΑ ΡΗΓΜΑΤΑ...29 3.1. Ορισµός...29 3.2. Τύποι ρηγµάτων...30 3.3. ιαδικασία διάρρηξης των ρηγµάτων και σεισµοί...39 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Με την ολοκλήρωση της πτυχιακής αυτής εργασίας θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον επιβλέποντα καθηγητή κύριο Νίκο Ζούρο, για την εµπιστοσύνη που µου έδειξε στην ανάθεση του θέµατος, την

Διαβάστε περισσότερα

3. Στο παρακάτω πλαίσιο ζωγράφισε το εσωτερικό της γης από την επιφάνεια μέχρι το κέντρο της και να σημειώσεις τα μέρη της.

3. Στο παρακάτω πλαίσιο ζωγράφισε το εσωτερικό της γης από την επιφάνεια μέχρι το κέντρο της και να σημειώσεις τα μέρη της. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1: ΞΑΝΑΘΥΜΟΜΑΣΤΕ... 1. Τι ήταν η Παγγαία; Η Παγγαία ήταν ένα συμπαγές κομμάτι με όλες τις ηπείρους που σχηματίστηκε κατά την κίνηση των λιθοσφαιρικών πλακών πριν 200 εκατομμύρια χρόνια περίπου.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

4. Η δράση του νερού Η ΠΟΤΑΜΙΑ ΡΑΣΗ. Ποτάµια διάβρωση

4. Η δράση του νερού Η ΠΟΤΑΜΙΑ ΡΑΣΗ. Ποτάµια διάβρωση 4. Η δράση του νερού Οι ποταµοί είναι οι φυσικοί αγωγοί του ρέοντος νερού πάνω στην επιφάνεια της Γης. Το νερό είναι ο κυριότερος παράγοντας διαµόρφωσης του επιφανειακού ανάγλυφου και ο βασικός µεταφορέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : Ι. ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΑΓΡΙΝΙΟ, 2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΙΙI Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΑΠΟ Δρ. Α. ΤΖΑΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΙΝΟΣ, Επ. ΚΑΘ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, ΚΑΘ. Φεβρουάριος 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς.

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. Μ2 Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. 1 Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί στη μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε ένα τόπο. Αυτή η μέτρηση επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ A1.1 Γεωγραφικές συντεταγμένες 1. Τι ονομάζουμε παραλλήλους; Τι δείχνει ο παράλληλος στον οποίο βρίσκεται ένας τόπος; Πως μετριούνται; Παραλλήλους ονομάζουμε τους νοητούς

Διαβάστε περισσότερα

7. ΚΥΜΑΤΑ. 7.1 Γενικά

7. ΚΥΜΑΤΑ. 7.1 Γενικά 7. ΚΥΜΑΤΑ 7.1 Γενικά Η επιφάνεια της θάλασσας φαίνεται να βρίσκεται συνέχεια σε κίνηση µε διαρκείς αναταράξεις. Η πιο προφανής αιτία είναι τα ανεµογενή κύµατα που διαδίδονται από άκρο σε άκρο σε µια ωκεάνια

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική παρουσίαση του Εργαστηρίου Υδρογεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΗΙΝΟΥ ΦΛΟΙΟΥ.

ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΗΙΝΟΥ ΦΛΟΙΟΥ. ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΗΙΝΟΥ ΦΛΟΙΟΥ. Ο στερεός φλοιός της Γης φαίνεται σταθερός, αν και αυτός όπως ήδη τονίστηκε είναι εύπλαστος και µεταβαλλόµενος. Πώς όµως µπορούν να γίνουν αντιληπτές κατά τη διάρκεια της σύντοµης

Διαβάστε περισσότερα

Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία Προτεροζωικός Αιώνας. Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας

Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία Προτεροζωικός Αιώνας. Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία Προτεροζωικός Αιώνας Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Σκοπός της ενότητας είναι η γνωριμία με τα σημαντικότερα γεγονότα που

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμορφισμός στον Ελληνικό χώρο

Μεταμορφισμός στον Ελληνικό χώρο Μεταμορφισμός στον Ελληνικό χώρο Ιωάννης Ηλιόπουλος Παγκόσμια Γεωδυναμική 1 Η θέση της Ελλάδας στο Παγκόσμιο γεωτεκτονικό σύστημα 2 Γεωλογική τοποθέτηση η της Ελλάδας στον Ευρωπαϊκό χώρο Πανάρχαια Ευρώπη:

Διαβάστε περισσότερα

Κατεύθυνση:«Τεχνικής Γεωλογία και Περιβαλλοντική Υδρογεωλογία»

Κατεύθυνση:«Τεχνικής Γεωλογία και Περιβαλλοντική Υδρογεωλογία» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ» Κατεύθυνση:«Τεχνικής Γεωλογία και Περιβαλλοντική Υδρογεωλογία» Βασικά εργαλεία Τεχνικής Γεωλογίας και Υδρογεωλογίας Επικ. Καθηγ. Μαρίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του νερού Μέρος 2 ο : Φυσική ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Θερμοκρασία 2. Πυκνότητα 3. Διάδοση του φωτός στο νερό 4. Διάδοση του ήχου στο νερό Μια από τις πιο σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes.

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Αιολική δράση Ο άνεµος, όπως το νερό και ο πάγος, είναι ένας παράγοντας που επιδρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείµενο της παρούσας µεταπτυχιακής εργασίας είναι η διερεύνηση της επίδρασης των σηράγγων του Μετρό επί του υδρογεωλογικού καθεστώτος πριν και µετά την κατασκευή τους. Στα πλαίσια της, παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή 5 Μετρητές παροχής 5.Εισαγωγή Τρεις βασικές συσκευές, με τις οποίες μπορεί να γίνει η μέτρηση της ογκομετρικής παροχής των ρευστών, είναι ο μετρητής Venturi (ή βεντουρίμετρο), ο μετρητής διαφράγματος (ή

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο

Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο Πολλοί κρύσταλλοι ασβεστίτη Γρανίτης Κρύσταλλοι χαλαζία, πλαγιοκλάστου,

Διαβάστε περισσότερα

8. Υπολογισµός Α.Υ. επαφής σε τυχαία θέση: Το «πρόβληµα» της γεώτρησης

8. Υπολογισµός Α.Υ. επαφής σε τυχαία θέση: Το «πρόβληµα» της γεώτρησης 8. Υπολογισµός Α.Υ. επαφής σε τυχαία θέση: Το «πρόβληµα» της γεώτρησης 1. Γενικά... 78 2. Γεώτρηση σε απλά κεκλιµένα στρώµατα... 78 3. Γεώτρηση σε διερρηγµένα στρώµατα... 81 4. Γεώτρηση σε ασύµφωνα στρώµατα...

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές επιλογές σχετικά με το περιεχόμενο Στον επαναπροσδιορισμό της θεματολογίας, της διδακτέας ύλης και της διδακτικής προσέγγισης, που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, έχουν ληφθεί υπόψη οι ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΣΕΙΣΜΟΣ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΣΕΙΣΜΟΣ «Σεισμός είναι, Μπερτόδουλε, δεν είναι τίποτε. Ζωντανό πράμα μαθές είναι η Κρήτη, κουνιέται. Μία μέρα, θα τη δείτε να κολλήσει στην Ελλάδα» 'Καπετάν Μιχάλης' Ν. Καζαντζάκης ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΣΕΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ

5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ 37 5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ 5.1 Εισαγωγή Οι κύριες κινήσεις της Γης είναι: μια τροχιακή κίνηση του κέντρου μάζας γύρω από τον Ήλιο και μια περιστροφική κίνηση γύρω από τον άξονα που περνά από

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ 7,1 της 4/9/2010 ΤΟΥ CANTERBURY ΝΕΑΣ ΖΗΛΑΝΔΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ 7,1 της 4/9/2010 ΤΟΥ CANTERBURY ΝΕΑΣ ΖΗΛΑΝΔΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ο ΣΕΙΣΜΟΣ 7,1 της 4/9/2010 ΤΟΥ CANTERBURY ΝΕΑΣ ΖΗΛΑΝΔΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Μαρίνος 1 Π., Ροντογιάννη 1 Θ., Χρηστάρας 2 Β., Τσιαμπάος 1 Γ., Σαμπατακάκης 3 Ν. 1. Εθνικό Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση

Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση Στεγανότητα θέσης φράγµατος. Αξιολόγηση επιτόπου δοκιµών περατότητας Lugeon. Κατασκευή κουρτίνας τσιµεντενέσων. Β.Χρηστάρας Β. Μαρίνος, Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη Γεωλογία

Γνωριμία με τη Γεωλογία Γνωριμία με τη Γεωλογία 16 Δεκεμβρίου 2010 Επιστήμη της Γεωλογίας Γεωλογία (Ελληνικές λέξεις γαία γέα-γα-γη και λόγος ): Ηεπιστήμηπουμελετάτηλογική της Γης Η λέξη Γεωλογία" χρησιμοποιήθηκε αρχικά από τον

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005. Σάββατο 9-4-2005 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005. Σάββατο 9-4-2005 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 04 ΦΥΣΙΚΩΝ EΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ «Γνωστικό Αντικείµενο» ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΠΕ 04 05

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 11 ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 11 ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΕΡΜΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΤΡΟΒΙΛΟΜΗΧΑΝΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ Υπεύθυνος: Επικ. Καθηγητής Δρ. Α. ΦΑΤΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η Γεωλογία είναι ο κλάδος των Γεωεπιστημών που καλύπτει τη μελέτη και την έρευνα της σύστασης, του σχηματισμού, της συμπεριφοράς του γήινου φλοιού, όπως επίσης και τους παράγοντες κάτω από την

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 19 Γ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι βασικότερες κατεργασίες με αφαίρεση υλικού και οι εργαλειομηχανές στις οποίες γίνονται οι αντίστοιχες κατεργασίες, είναι : Κατεργασία Τόρνευση Φραιζάρισμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΡΩΤΟΥ ΟΡΙΑΚΟΥ ΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΑΚΙΝΗΤΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΕΠΙΠΕΔΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ Σκοπός της άσκησης Στην παρούσα εργαστηριακή άσκηση γίνεται μελέτη του Στρωτού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0 Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής Γεωδαισία Μοιράζω τη γη (Γη + δαίομαι) Ακριβής Έννοια: Διαίρεση, διανομή /μέτρηση της Γής. Αντικείμενο της γεωδαισίας: Ο προσδιορισμός της μορφής, του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Δίκτυα. Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί. 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016. Χριστόφορος Κωτσάκης

Εισαγωγή στα Δίκτυα. Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί. 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016. Χριστόφορος Κωτσάκης Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016 Εισαγωγή στα Δίκτυα Χριστόφορος Κωτσάκης Τμήμα Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Πολυτεχνική Σχολή, ΑΠΘ Εισαγωγή Τι είναι δίκτυο;

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος Φύλλο Εργασίας Τα ηφαίστεια στην Ελλάδα

Σχέδιο Μαθήματος Φύλλο Εργασίας Τα ηφαίστεια στην Ελλάδα Σχέδιο Μαθήματος Φύλλο Εργασίας Τα ηφαίστεια στην Ελλάδα Εισαγωγή: Η σύγχρονη - σε γωολογικούς όρους ηφαιστειακή δραστηριότητα στην Ελληνική Επικράτεια πηγαίνει πίσω περίπου 40 εκατομμύρια χρόνια και συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της άσκησης

Περιεχόμενο της άσκησης Προαπαιτούμενες γνώσεις Επαφή p- Στάθμη Fermi Χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης Ορθή και ανάστροφη πόλωση Περιεχόμενο της άσκησης Οι επαφές p- παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον επειδή βρίσκουν εφαρμογή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 4. Πετρολογία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 Τοπογραφικοί Χάρτες Περίγραμμα - Ορισμοί - Χαρακτηριστικά Στοιχεία - Ισοϋψείς Καμπύλες - Κατασκευή τοπογραφικής τομής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Κατηγορίες µάγµατος Όξινα µάγµατα: (SiO 2 > 65%). Μεγάλη περιεκτικότητα σε πτητικά συστατικά, µικρή πυκνότητα. Βίαιες εκρήξεις Βασικά ή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κόπωσης ο προσδιορισµός της καµπύλης Wöhler ενός υλικού µέσω της οποίας καθορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ 1.1 Εισαγωγή Γεωλογία είναι η επιστήμη που μελετά τη Γη, τόσο την επιφάνεια όσο και την εσωτερική στερεή δομή της, τα γεωυλικά και τις ιδιότητές τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Η δομή και η σύσταση της γης. Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Η δομή και η σύσταση της γης. Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Η δομή και η σύσταση της γης Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος 10-3-2015 Γιατί μελετάμε τα πυριγενή πετρώματα? Τι θέλουμε να μάθουμε από την Γεωχημεία-Πετρολογία των πυριγενών πετρωμάτων?

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Η γνώση των µηχανικών ιδιοτήτων των υλικών είναι ουσιώδης για την επιλογή ενδεδειγµένης χρήσης και την µακρόχρονη λειτουργικότητά τους. Στη στοµατική κοιλότητα διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΔΕΛΗΚΑΡΑΟΓΛΟΥ, ΣΑΤΜ, ΕΜΠ Δ. ΔΕΛΗΚΑΡΑΟΓΛΟΥ, ΣΑΤΜ, ΕΜΠ

Δ. ΔΕΛΗΚΑΡΑΟΓΛΟΥ, ΣΑΤΜ, ΕΜΠ Δ. ΔΕΛΗΚΑΡΑΟΓΛΟΥ, ΣΑΤΜ, ΕΜΠ Θεµατολογία του σηµερινού µαθήµατος Μάθηµα 8ου εξαµήνου 2015 «Ωκεανογραφία - Υδρογραφία». εληκαράογλου ΣΑΤΜ, ΕΜΠ ηµιουργία των ωκεανών ηµιουργία της Γης και της αρχέγονης ατµόσφαιρας Εξέλιξη της υδρόσφαιρας

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Η ποσότητα της βροχής που φτάνει στην επιφάνεια της γης εάν συγκεντρωθεί σε µα οριζόντια επιφάνεια, θα σχηµατίσει ένα υδάτινο στρώµα, το πάχος του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Ηµεροµηνία Ηµέρα Ώρα Μάθηµα Εξεταστής Επιτηρητής Αίθουσα Υλικά της Γης Ι: οµή. Παπούλης κ. Σ. Πασσά. Εισαγωγή στην Επιστήµη των Η/Υ ΙΙ

Ηµεροµηνία Ηµέρα Ώρα Μάθηµα Εξεταστής Επιτηρητής Αίθουσα Υλικά της Γης Ι: οµή. Παπούλης κ. Σ. Πασσά. Εισαγωγή στην Επιστήµη των Η/Υ ΙΙ ΕΞΑΜΗΝΟ Β κ. Χ. Ράθωση Υλικά της Γης Ι: οµή Π. Τσώλη-Καταγά 11/06/2009 Πέµπτη 9:00-12:00 Κρυστάλλων και Ιδιότητες. Παπούλης Ορυκτών κ. Π. Μπουρούνη 12/06/2009 Παρασκευή 9:00-12:00 Φυσική ΙΙ Β. Γιαννέτας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua. ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.gr) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κρούσης οπροσδιορισµόςτουσυντελεστήδυσθραυστότητας ενόςυλικού. Η δοκιµή, είναι

Διαβάστε περισσότερα

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 ª ƒ ƒπ À ª ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ª º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 π º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 À ƒ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ƒø π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ƒ π Ã O ª ÛÙ Ì Ù Î È appleôû ÛÙ Ì Ù 117 115 º π 5

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Συγγραφείς : Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Τι είναι το Τσουνάμί; tsu και nami κύμα του λιμανιού σειρά από ωκεάνια κυμάτα κατά τα οποία μετατοπίζονται μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΡΑΥΛΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Υ ΡΑΥΛΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΞΑΝΘΗ Υ ΡΑΥΛΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αγγελίδης Π., Αναπλ. καθηγητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΑΝΩΣΤΙΚΗ ΦΛΕΒΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΣΤΡΩΜΑΤΙΣΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

3. Οριζόντια στρώµατα

3. Οριζόντια στρώµατα 3. Οριζόντια στρώµατα 1. Γενικά... 26 2. Στρωµατογραφική διάρθρωση Στρωµατογραφική στήλη... 27 3. Γεωλογική τοµή... 27 4. Γεωλογική εξέλιξη της περιοχής του χάρτη... 31 26 ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ 1. Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα