Ιούλιος Τεύχος4 ISSN Κείμενα Δημόσιας Πολιτικής Ισότητα, Γιώργος Σιακαντάρης policy brief 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "www.istame.gr 2010 Ιούλιος Τεύχος4 ISSN 1792-5193 Κείμενα Δημόσιας Πολιτικής Ισότητα, Γιώργος Σιακαντάρης policy brief 1"

Transcript

1 ISSN Ισότητα, Κοι ν ω ν ι κ ή Δικαιοσύνη κα ι Ελευθερίες Γιώργος Σιακαντάρης Κείμενα Δημόσιας Πολιτικής 1

2 Περίληψη Η παρούσα έκθεση εξετάζει με συνοπτικό τρόπο τις πολιτικές επιπτώσεις που προκύπτουν από τον τρόπο με τον οποίο τα κυριότερα φιλοσοφικά προσεγγίζουν τη σχέση μεταξύ ελευθερίας, ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Μια σχέση που χαράσσει τις διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στις φιλοσοφικές οπτικές, αλλά και στις πολιτικές κατατάξεις. Ο σκοπός δεν είναι μόνο θεωρητικός, αν και πολλές προσπάθειες μεταρρύθμισης σκοντάφτουν στην ελλιπή τους ιδεολογική τεκμηρίωση. Ελλιπή ιδεολογική τεκμηρίωση που επιτρέπει και σε άτομα με ελλιπή ηθική συνείδηση να εκμεταλλεύονται καταστάσεις. Η ισχυρή ιδεολογική τεκμηρίωση χρειάζεται για να αξιολογούνται οι συμπεριφορές εκείνων που δεν είναι τίμιοι με αυστηρό και όχι με λαϊκίστικο τρόπο Ο σκοπός της έκθεσης είναι να νοηματοδοθούν και νομιμοποιηθούν οι κατάλληλες πολιτικές για τη μεταρρύθμιση του ελληνικού δημόσιου τομέα, με ένα πνεύμα ενδυνάμωσης εκείνων των δράσεων που ενισχύουν όσες ανισότητες γεννούν ισότητα και ταυτόχρονα ανασύρουν στην επιφάνεια τις δημιουργικές δυνατότητες των Ελλήνων πολιτών. H αναδιάρθρωση της στρατηγικής της σοσιαλδημοκρατίας θα μπορούσε να εξετασθεί από την οπτική γωνία του τρίπτυχου ισότητα στην εξοικονόμηση πόρων (Dworkin), ενίσχυση των ανισοτήτων υπέρ των κατώτερων στρωμάτων (Rawls) και κυρίως ενδυνάμωση των δυνατοτήτων των μεσαίων και κατώτερων στρωμάτων (Sen). Ι. Εισαγωγη Από τα τέλη της δεκαετίας του 60 και αρχές του 70, όταν εμφανίζονται και τα πρώτα σημάδια κάμψης της αναδιανεμητικής ισχύος του Κράτους-Πρόνοιας ξεκίνησε μια συζήτηση μεταξύ τριών κύριων ρευμάτων της σύγχρονης φιλοσοφικής και πολιτικής σκέψης σχέσης για το τι είναι και πως και σε ποιους πρέπει να αναδιανέμεται το «κοινωνικό αγαθό». Από τη σκοπιά της καταγραφής των πολιτικών επιπτώσεων, χωρίς να γίνεται αναφορά στη φιλοσοφική τους διάσταση, αυτά τα ρεύματα είναι ο Φιλελευθερισμός, ο Κοινοτισμός και ο σύγχρονος Σοσιαλισμός με το πολιτικό κάλυμμα της Σοσιαλδημοκρατίας. ΙΙ. Η α ρ χ ή τη ς Δικαιοσύνης Ο John Rawls στο κλασικό του έργο «Θεωρία της Δικαιοσύνης»(5) και στα μεταγενέστερα (6 και 7) έργα του υποστηρίζει πως όσον αφορά τη βασική δομή της κοινωνίας (αξίζει εδώ να διευκρινισθεί πως οι αρχές της δικαιοσύνης κατά Rawls δεν περιορίζονται μόνο στο πλαίσιο της βασικής δομής) η δικαιοσύνη στηρίζεται σε δύο αρχές. Η πρώτη απ αυτές αφορά την αναγνώριση της απαίτησης κάθε προσώπου να έχει ίσα δικαιώματα και ελευθερίες. Αυτή η αρχή προσδιορίζει τους όρους κατανομής ελευθεριών και δικαιωμάτων σε μια κοινωνία. Η δεύτερη αρχή συνδέεται με τις ανισότητες, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται με τέτοιον τρόπο, ώστε να αποβαίνουν προς όφελος όλων, αφού εκπληρωθούν δύο βασικά προαπαιτούμενα. Πρώτον, όλες οι θέσεις να είναι ανοιχτές σ όλους σε συνθήκες ισότητας ευκαιριών και δεύτερον, να ενισχύονται εκείνες οι ανισότητες που αποβαίνουν προς όφελος των λιγότερο ευνοημένων μελών της κοινωνίας (αρχή της διαφοράς). Η δεύτερη αρχή προσδιορίζει τους όρους κατανομής των κοινωνικών και οικονομικών αγαθών από την πλευρά της βασικής κοινωνικής δομής. 2

3 Ο Rawls επιτρέπει εξαιρέσεις στην ίση διανομή ευκαιριών και αγαθών στην περίπτωση που οι ανισότητες αποβαίνουν προς όφελος των λιγότερο ωφελημένων (αρχή της διαφοράς). Είναι όμως οι ελευθερίες που έχουν προτεραιότητα έναντι των στόχων της αναδιανομής ευκαιριών και αγαθών, ενώ επίσης είναι η ισότητα ευκαιριών που έχει προτεραιότητα έναντι της αρχής της διαφοράς. Αν, όμως, ξεδιπλώσουμε τις πτυχές της συνολικής ρολσιανής θεώρησης θα διαπιστώσουμε πως ο ευρύτερος στόχος της είναι να αποδείξει πως η ενότητα ελευθερίας και ισότητας διαμορφώνει το περιεχόμενο του βασιλείου της δικαιοσύνης, βασική μονάδα του οποίου είναι οι ατομικές προσωπικότητες. Διαφορετικοί φιλόσοφοι με διαφορετικές αφετηρίες και προβληματισμό ενώθηκαν γύρω από την προτεραιότητα του κοινοτισμού έναντι του φιλελεύθερου ατομικισμού. Ο κοινοτισμός μέσω των Charles Taylor, Michael Sandel και εν μέρει του Michael Walzer (η σκέψη του οποίου διακρίνεται και από μια σοσιαλδημοκρατική διάσταση) άσκησε κριτική στην προτεραιότητα των ατομικών επιλογών του Πολιτικού Φιλελευθερισμού. Η κοινωνία, κατά τον Walzer (11,51-75) χωρίζεται σε διαφορετικές σφαίρες, όπου στην κάθε σφαίρα (οικονομία, πολιτική, εκπαίδευση, διασκέδαση κ.λπ.) αναλογεί ένα αγαθό. Για κάθε αγαθό υπάρχει ένα ίδιο διανεμητικό σύστημα. Όταν τα αγαθό αυτό επεκτείνεται στα διανεμητικά συστήματα των άλλων αγαθών (χρήμα, πολιτική εξουσία), τότε επικρατεί εμφανής ανισότητα. Δίκαιη είναι εκείνη η κοινωνία στην οποία όσοι κυριαρχούν σε μια σφαίρα και είναι κάτοχοι ενός αγαθού, δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για να επικρατήσουν και στις υπόλοιπες σφαίρες. Γι αυτό το λόγο και ασκεί δριμύτατη κριτική στο μοντέλο της «ριζικής ισότητας» ως παράγοντα γέννησης αυταρχισμού και πολιτικής συγκέντρωσης των εξουσιών. Ο Walzer αμφισβητεί επίσης την αριστερή και τη δεξιά εκδοχή της κοινωνίας ως ενιαίο αδιαφοροποίητο όλον, όπου η αριστερά απολυτοποιεί τη σφαίρα της πολιτικής και η δεξιά τη σφαίρα της ανταλλαγής (19,50-62). Υπάρχουν βεβαίως διαφορετικά κοινοτιστικά ρεύματα όσον αφορά τη σχέση κοινότητας και δικαιοσύνης. Όλα όμως συμφωνούν πως μόνο στο πλαίσιο της «κοινότητας» η σχέση ελευθερίας, ισότητας και δικαιοσύνης αποκτά πραγματική βάση. Αντί της ριζικής ισότητας, προτείνει το διανεμητικό σύστημα της «σύνθετης ισότητας», το οποίο στηρίζεται στις απαιτήσεις και τα κριτήρια κάθε κοινωνικής σφαίρας. Ο Sandel υποστηρίζει πως στο πλαίσιο της κοινότητας η δικαιοσύνη είναι περιττή, αφού στην κοινότητα συνάδουν η κοινωνική αλληλεγγύη και η αγάπη(8, 28-35). Υπάρχουν βεβαίως διαφορετικά κοινοτιστικά ρεύματα όσον αφορά τη σχέση κοινότητας και δικαιοσύνης. Όλα όμως συμφωνούν πως μόνο στο πλαίσιο της «κοινότητας» η σχέση ελευθερίας, ισότητας και δικαιοσύνης αποκτά πραγματική βάση. Παρά την ομοφωνία ως προς το παραπάνω σημείο διαφωνούν ως προς τον τρόπο που αυτό συμβαίνει. Άλλο θεωρούν πως η κοινότητα υποκαθιστά την αρχή της δικαιοσύνης, άλλοι θεωρούν πως είναι συμβατές έννοιες, αλλά η κοινότητα είναι η πηγή των αρχών της δικαιοσύνης και άλλοι όπως o Walzer (11, ) και ο Charles Taylor( 12, ) πιστεύουν πως οι αρχές της δικαιοσύνης πρέπει να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στο κοινό αγαθό και όχι στα ατομικά δικαιώματα και Όλα όμως αυτά τα ρεύματα συγκλίνουν πως η αληθινή δικαιοσύνη και ελευθερία εντοπίζονται στο χώρο του κοινοτικού ετεροπροσδιορισμού και όχι σ αυτόν του ατομικού αυτοκαθορισμού. Κατά MacIntyre η ελευθερία απόρριψης των κοινοτικών αξιών ως πλαίσια των «εξουσιαστικών οριζόντων» μας οδηγεί στην ελευθερία απόρριψης των αξιών γενικά (4, κεφ 9). Η σοσιαλδημοκρατική άποψη έρχεται να αντικρούσει πτυχές της φιλελεύθερης οπτικής, η 3

4 Ο Habermas υποστηρίζει πως ο σεβασμός των αρχών του ανταγωνισμού δεν σημαίνει πως αυτές οι αρχές μπορούν να εφαρμόζονται με επιτυχία σε τομείς, όπως είναι η υγεία, η παιδεία και η κοινωνική προστασία. Ο Giddens (16, ) αντιθέτως θεωρεί πως εφαρμόζοντας τις αρχές του ανταγωνισμού σ όσο το δυνατόν περισσότερες σφαίρες κοινωνικής δραστηριότητας, εξυπηρετούμε καλύτερα το κοινωνικό κράτος. οποία, σύμφωνα με αυτήν την άποψη, εγκλωβίζεται σε μια φορμαλιστική αντιπαράθεση για το που πρέπει να γείρουν οι προτεραιότητες και πλευρές του κοινοτισμού στο πλαίσιο του οποίου οι ταξικές διακρίσεις «κοινοτικοποιούνται» και σχετικοποιούνται. Ο κοινοτισμός αν και δεν απορρίπτει την ύπαρξη ταξικών διακρίσεων, τις εντάσσει σ ένα «κοινοτικό» πλαίσιο (ομάδα, έθνος, θρησκεία) και με αυτό τον τρόπο το βάρος πέφτει στην κοινότητα και όχι στη ταξική διάκριση. Η σοσιαλδημοκρατία επιχειρεί να πολιτικοποιήσει τον διάλογο. Δεν είναι όμως η στάση της ενιαία. Τα πιο σημαντικά σοσιαλδημοκρατικά ρεύματα επιδιώκουν να ξεφύγουν από τα διλήμματα της προτεραιότητας των ελευθεριών ή της ισότητας των πόρων και της προτεραιότητας του δικαιώματος έναντι της καθήκοντος και να μιλήσουν για τον ολικό χαρακτήρα του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου (ΕΚΜ). Είναι γνωστή η διαμάχη μεταξύ των Habermas (17, 41-75) Held ( ) από τη μια και των Giddens (3 και 16, ) Beck(14, ) για τον χαρακτήρα του ΕΚΜ. Η πρώτη πλευρά θεωρεί πως αυτό το μοντέλο οφείλει να λειτουργεί ως δίχτυ προστασίας για τα αδύναμα κοινωνικά στρώματα και τους κοινωνικά αποκλεισμένους, ενώ η δεύτερη θεωρεί πως αυτό το μοντέλο μπορεί να λειτουργεί ως συστατικός παράγοντας του οικονομικού ανταγωνισμού. Στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία υπάρχουν διαφωνίες σχετικά με την αναγκαιότητα του σεβασμού των προτεραιοτήτων της αγοράς και του ευρύτερου αξιακού κόσμου. Η άποψη των Giddens -Beck δεν αποδέχεται απλώς τις αξίες που περιβάλλουν τον χώρο της ανταγωνιστικής αγοράς, αλλά και επιδιώκει την «αποικειοποίηση» των χώρων πέραν της αγοράς με τις αξίες του ανταγωνισμού. Από την άλλη οι Habermas-Held αναζητούν τα μέσα που καλείται να χρησιμοποιήσει η Σοσιαλδημοκρατία για να διαμορφώσει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο για την προάσπιση του δημόσιου συμφέροντος και των μεσαίων και κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Μέτρα όμως που θα σέβονται τη λειτουργία της ελεγχόμενης αγοράς και πρωτίστως δεν θα θέτουν σε κίνδυνο το πολυτιμότερο επίτευγμα της νεωτερικότητας, που είναι η μία και αδιαίρετη Δημοκρατία. H δημοκρατία, σύμφωνα με τον Habermas, κινδυνεύει από την κατάρρευση των διχτύων προστασίας, και αυτό μπορεί να συμβεί όταν όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες ερμηνεύονται με τη λογική, που διέπει ο ανταγωνισμός και η αγορά. Ο Habermas υποστηρίζει πως ο σεβασμός των αρχών του ανταγωνισμού δεν σημαίνει πως αυτές οι αρχές μπορούν να εφαρμόζονται με επιτυχία σε τομείς, όπως είναι η υγεία, η παιδεία και η κοινωνική προστασία. Ο Giddens (16, ) αντιθέτως θεωρεί πως εφαρμόζοντας τις αρχές του ανταγωνισμού σ όσο το δυνατόν περισσότερες σφαίρες κοινωνικής δραστηριότητας, εξυπηρετούμε καλύτερα το κοινωνικό κράτος. Τέλος, το μεγάλο πρόβλημα της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας κατά τον David Held (18) είναι πρώτον, πώς θα παρέμβει σ έναν κόσμο όπου οι πολυεθνικές εταιρείες δρουν κυριαρχικά, χωρίς όμως να καταργήσει βασικές συνιστώσες της αγοράς, μεταξύ των οποίων είναι και η ατομική ιδιοκτησία και η επιδίωξη του κέρδους και δεύτερον πώς θα πολιτικοποιήσει τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης χωρίς να καταργήσει τις δημοκρατικές ελευθερίες, χωρίς να απαρνηθεί την υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και χωρίς ταυτόχρονα να σβήσει τις διαφορές μεταξύ αγοράς και κοινωνίας. 4

5 ΙΙΙ. Μεταβλητές ισότητας π ε δ ί α ισότητας Η παραπάνω συζήτηση κατηγορήθηκε πως εντάσσει το πρόβλημα της σχέσης ισότηταςκοινωνικής δικαιοσύνης σ ένα φορμαλιστικό επίπεδο. Τη διέξοδο σ αυτήν την κατάσταση αναζήτησε ο Amartya Sen σε δυο σημαντικά του έργα (9 και 10). Ο Sen στο έργο του «Επανεξετάζοντας την ανισότητα»(9) θεωρεί πως το αίτημα της ισότητας δεν μπορεί να εξετασθεί αυτοτελώς, παρά μόνον αν ληφθούν υπόψη δύο παράμετροι. Η πρώτη αφορά το πλήθος των πεδίων στο οποίο γίνονται οι συγκρίσεις των μεταβλητών ισότητας. Από την οπτική γωνία των μεταβλητών ισότητας κάθε ηθικός συλλογισμός περί κοινωνικών ζητημάτων για να είναι ευλογοφανής, πρέπει να περιλαμβάνει κάποιο στοιχειώδες μέλημα ισότητας σε κάποιο πεδίο για όλους. Με βάση αυτή την παραδοχή, ακόμη και το αίτημα του υπερφιλελευθερισμού, που αποδίδει προτεραιότητα στην ίση παροχή εγγυήσεων για εκτεταμένες ελευθερίες, είναι ένα ισονομιστικό αίτημα στο πεδίο των ελευθεριών του ατόμου. Η δεύτερη παράμετρος αφορά το γεγονός πως κάθε αίτημα ισότητας πρέπει να λαμβάνει υπόψη του την ποικιλομορφία των ανθρώπινων όντων, τα οποία διαφέρουν ως προς την ηλικία, το φύλο, τη σωματική διάπλαση, τις πνευματικές ικανότητες και άλλα χαρακτηριστικά. Αν οι άνθρωποι ήσαν σε όλα ίσοι, τότε η ισότητα σε ένα πεδίο (π.χ. στα εισοδήματα) θα συνεπαγόταν την ισότητα σε όλα τα άλλα πεδία (υγεία, οφέλη, αγαθά, πόρους, ευημερία). Επειδή όμως οι άνθρωποι είναι άνισοι (δεν διστάζει μάλιστα να μας θυμίσει την κλασική και εμβριθέστατη κριτική του Μαρξ στη δικαιοσύνη ως ίση κρίση άνισων πραγμάτων), η ισότητα σε ένα πεδίο συνεπάγεται την ανισότητα σε πολλά άλλα. Το οποιοδήποτε αίτημα ισονομίας σε ένα επίπεδο προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις ανισότητας σε άλλα πεδία. Σημαντική διάκριση αποτελεί η πρότασή του πως οι απαιτήσεις ισότητας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους την εξάρτηση της θέσης κάθε ανθρώπου από τα πραγματικά του επιτεύγματα. Αυτά τα επιτεύγματα πρέπει να διακρίνονται από την «ελευθερία επίτευξης» του κάθε ατόμου, η οποία εκφράζει τις πραγματικές ελευθερίες που έχουν οι άνθρωποι για να πετύχουν αυτό που εκτιμούν (9, , ). Όμως δεν σταματά την ανάλυση του στο ρόλο των επιτευγμάτων. Συνδέει τα επιτεύγματα με την ελευθερία της ισότητας. IV. Η ελευθερία τη ς ισότητας Η ελευθερία, με τη σειρά της, πρέπει να διακρίνεται όχι μόνο από τα επιτεύγματα, αλλά και από τους πόρους και τα μέσα επίτευξής της. Γι αυτόν το λόγο η θεωρία της ισότητας του Sen εφοδιάζεται με τις έννοιες της λειτουργικότητας και των δυνατοτήτων. Οι «λειτουργικότητες» ή οι «λειτουργικοί σκοποί» συνθέτουν τα δεδομένα της ευημερίας ενός προσώπου, δεδομένα που εκτείνονται σε ένα φάσμα από στοιχειώδη πράγματα έως σύνθετα επιτεύγματα. Ο Sen όμως ενδιαφέρεται για τις δυνατότητες εκπλήρωσης των λειτουργικών σκοπών. Οι λειτουργικοί σκοποί εκπροσωπούν το δυναμικό της ευημερίας ενός ατόμου, ενώ οι «δυνατότητες επίτευξης των λειτουργικών σκοπών» εκφράζουν τη δυναμική της ελευθερίας του προσώπου. Οι δυνατότητες εντοπίζονται στον πυρήνα της ελευθερίας αυτής καθαυτής και όχι στα μέσα ή στα οφέλη επίτευξής της. Το κρίσιμο σημείο στην προβληματική τού Σεν για την Ο Sen όμως ενδιαφέρεται για τις δυνατότητες εκπλήρωσης των λειτουργικών σκοπών. Οι λειτουργικοί σκοποί εκπροσωπούν το δυναμικό της ευημερίας ενός ατόμου, ενώ οι «δυνατότητες επίτευξης των λειτουργικών σκοπών» εκφράζουν τη δυναμική της ελευθερίας του προσώπου. 5

6 ενσωμάτωση της έννοιας της ελευθερίας στον ορισμό της ισότητας είναι η διαδρομή από τους λειτουργικούς σκοπούς που συγκροτούν την ευημερία στις δυνατότητες που συμβολίζουν την ελευθερία επίτευξης της ευημερίας. Στη συνέχεια το ενδιαφέρον του στρέφεται και προς ενέργειες που δεν συνδέονται μόνο με την «ελευθερία επίτευξης προσωπικής ευημερίας», αλλά με εκείνη την «ελευθερία δράσης» που επιδιώκει την πραγματοποίηση επιτευγμάτων που αφορούν συλλογικούς και όχι προσωπικούς στόχους. Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας συνδέει, αφ ενός, την ατομική με τη συλλογική ευημερία εμβολιάζοντας την ατομική ηθική με σκοπούς της πολιτικής ηθικής, ενώ αφ ετέρου, ανοίγει και τη συζήτηση για τις περιπτώσεις σύγκρουσης μεταξύ ελευθερίας και ευημερίας. Για παράδειγμα, η ελευθερία δράσης κατά των παραγόντων που δημιουργούν τις τεράστιες ανισότητες ή με άλλα λόγια η ελευθερία στράτευσης υπέρ του κοινού αγαθού πολλές φορές μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της «ελευθερίας προσωπικής ευημερίας». Από την άλλη, όμως, η αποτυχία μιας δράσης υπέρ του γενικού καλού μπορεί να οδηγήσει και σε απώλεια ατομικής ευημερίας. Η θεωρία αξιολόγησης της ανισότητας συνδέεται με την κριτική τού Sen σε εκείνες τις αντιλήψεις που εκλαμβάνουν τη φτώχεια μόνον ως έλλειψη εισοδημάτων. Ο οικονομολόγος Sen Η θεωρία αξιολόγησης της ανισότητας συνδέεται με την κριτική τού Sen σε εκείνες τις αντιλήψεις που εκλαμβάνουν τη φτώχεια μόνον ως έλλειψη εισοδημάτων. Ο οικονομολόγος Sen μας προειδοποιεί πως αν και το εισόδημα αποτελεί σημαντικό δείκτη για τη φτώχεια, δεν είναι και ο κυριότερος. Γι αυτόν η φτώχεια συνδέεται περισσότερο με τη στέρηση δυνατοτήτων για την επίτευξη των λειτουργικών σκοπών και όχι τόσο με την αδυναμία ικανοποίησης των «βασικών αναγκών». μας προειδοποιεί πως αν και το εισόδημα αποτελεί σημαντικό δείκτη για τη φτώχεια, δεν είναι και ο κυριότερος. Γι αυτόν η φτώχεια συνδέεται περισσότερο με τη στέρηση δυνατοτήτων για την επίτευξη των λειτουργικών σκοπών και όχι τόσο με την αδυναμία ικανοποίησης των «βασικών αναγκών». Η φτώχεια δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο σε σχέση με το εισόδημα, αλλά και σε σχέση με τις δυνατότητες ικανοποίησης των αναγκών που έχουν άνθρωποι με ίσο εισόδημα και διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η απόδοση ιδιαίτερης σημασίας στον προσδιορισμό της φτώχειας ως στέρηση δυνατοτήτων επιτρέπει να αναδειχθούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ειδικές κατηγορίες, όπως οι γυναίκες, τα άτομα με αναπηρίες, τα άτομα που αντιμετωπίζουν φυλετικές και θρησκευτικές διακρίσεις κ.ά. Η παράμετρος που θεωρεί πως η αδυναμία απόκτησης εισοδήματος πρέπει να συνδυαστεί με την αδυναμία αξιοποίησης εισοδήματος επιτρέπει να αναδειχτεί η σημαντική ανάπτυξη της φτώχειας ως στέρηση δυνατοτήτων και εντός των πλούσιων κρατών. Η κριτική που ασκείται στην αντίληψη για τη φτώχεια ως στέρηση δυνατοτήτων, εστιάζει στη λεγόμενη σχετικοποίηση της φτώχειας, που προκύπτει από την παραπάνω αντίληψη. Ο Sen και οι υποστηρικτές του ανταπαντούν πως η δική τους αντίληψη προσθέτει και άλλα κριτήρια στο εισοδηματικό για να προσδιορίσει τη φτώχεια. Συνεπώς μάλλον προσθέτει περισσότερα καθήκοντα σ όσους ενδιαφέρονται για την καταπολέμηση της φτώχειας σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα καθήκοντα αυτά θα τα δούμε στην επόμενη ενότητα. V. Ισότητα ευκαιριών π ό ρ ω ν - δυνατοτήτων κα ι υπευθυνότητα Tο 1996 sτις περίφημες διαλέξεις του που έδωσε στην Παγκόσμια Τράπεζα ο Sen βασίζεται στη θεωρία του για τα επιτεύγματα για να αναδείξει στοιχεία της σχέσης ελευθερίας, ανάπτυξης και κοινωνικής δικαιοσύνης (10). Ο Sen επιδιώκει να δημιουργήσει μια θεωρία 6

7 για την ανάπτυξη που θα ενσωματώνει περισσότερες πληροφορίες για τη διάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης. Ενώ αναφέρεται στα πλεονεκτήματα και τις θετικές πλευρές του ωφελιμισμού, του φιλελευθερισμού και της θεωρίας της κοινωνικής δικαιοσύνης του Rawls, ταυτόχρονα με μεθοδικό και συγκροτημένο τρόπο εστιάζει την κριτική του στην αδυναμία αυτών των θεωριών να δώσουν τις κατάλληλες πληροφορίες για μια κανονιστική αξιολόγηση της δικαιοσύνης. Yποβάλλει σε κριτική τις θεωρίες που εξετάζουν τα οφέλη ανεξάρτητα από τη διανομή τους, τις ελευθερίες που παραβλέπουν τις οικονομικές ανάγκες, τον κόσμο των δικαιωματικών αξιώσεων που αδιαφορεί για τα αποτελέσματα αυτών των αξιώσεων και τον ρολσιανό κόσμο των «πρωταρχικών αγαθών», που υποτιμά το ζήτημα των δυνατοτήτων των ανθρώπων και της ποικιλίας των ανθρώπινων τύπων και αναγκών. Όλα αυτά πιστεύει πως δεν είναι σε θέση να δημιουργήσουν μια πλήρη βάση πληροφοριών για την αξιολόγηση της κοινωνικής δικαιοσύνης. Ο κόσμος του Sen αντιμετωπίζει την ελευθερία όχι ως ένα, έστω το πιο βασικό, κριτήριο της κοινωνικής δικαιοσύνης, ανάπτυξης και ισότητας, αλλά ως λειτουργικό και συστατικό στοιχείο των ανθρώπινων δυνατοτήτων. Σημαντικό κριτήριο για τη δικαιοσύνη δεν είναι οι ωφέλειες ή οι ευκαιρίες, ούτε τα βασικά αγαθά, αλλά η δυνατότητα του κάθε ανθρώπου να επιλέξει τη ζωή που εκτιμά. Η προσέγγιση βάσει των δυνατοτήτων συνιστά μια πληρέστερη βάση πληροφοριών, γιατί ενημερώνει τον ερευνητή αλλά και τον πολιτικό για τις λειτουργίες που πραγματοποιεί και είναι πραγματικά ικανό να κάνει κάθε άτομο, αλλά και για το σύνολο των εναλλακτικών επιλογών που διαθέτει. Με βάση αυτή τη μεθοδολογική προσέγγιση, αντιμετωπίζει τη φτώχεια ως στέρηση δυνατοτήτων και όχι απλώς ως στέρηση εισοδήματος ή αγαθών. Οι δυνατότητες που αποτελούν τη βάση αξιολόγησης του επιπέδου προόδου μιας κοινωνίας αφορούν την προστασία από την πείνα, την ένδεια, τους λιμούς, την κοινωνική Πάντως οι πολιτικές διαφορές που χωρίζουν την άποψη του Rawls για τη δίκαιη κοινωνία, ως ενός συστήματος ενίσχυσης των λιγότερο ευνοημένων, του Dworkin για την αναδιανεμητική δικαιοσύνη, ως συστήματος που δεν μπορεί να στηρίζεται πουθενά αλλού παρά στην ισότητα των πόρων ή του Sen για την ανάγκη να αναζητήσουμε τη δίκαιη κοινωνία στην ενίσχυση των ικανοτήτων των ανθρώπων, είναι πολύ μικρές. ασφάλεια και προστασία, τη φροντίδα για την υγεία, την εκπαίδευση και συνεχή κατάρτιση, αλλά και δυνατότητες που αφορούν την ανάπτυξη της δημοκρατίας, τον δημόσιο διάλογο, την ισότητα των γυναικών, την προστασία των παιδιών και των μεταναστών. Βασική παράμετρος σε όλο το έργο τού Sen είναι η αναζήτηση ισορροπιών μεταξύ της ελευθερίας της αγοράς και της προάσπισης της σημασίας των δημόσιων αγαθών, αυτών δηλαδή των αγαθών που καταναλώνονται ομαδικά και όχι ατομικά ή με μεικτό τρόπο (π.χ. μόρφωση). Πάντως οι πολιτικές διαφορές που χωρίζουν την άποψη του Rawls για τη δίκαιη κοινωνία, ως ενός συστήματος ενίσχυσης των λιγότερο ευνοημένων, του Dworkin για την αναδιανεμητική δικαιοσύνη, ως συστήματος που δεν μπορεί να στηρίζεται πουθενά αλλού παρά στην ισότητα των πόρων ή του Sen για την ανάγκη να αναζητήσουμε τη δίκαιη κοινωνία στην ενίσχυση των ικανοτήτων των ανθρώπων, είναι πολύ μικρές. Το κύριο είναι να βρεθούν οι κατάλληλες πολιτικές πρακτικές που θα μπορούν να υλοποιούν πολιτικές δίκαιης κατανομής σ ένα κόσμο που τα κράτη έθνη χάνουν μέρος των δικαιοδοσιών τους, ενώ ταυτοχρόνως όπως τονίζει ο Daniel Cohen(15 ) οι αντιθέσεις οξύνονται όταν 7

8 επιβραδύνεται η οικονομική ανάπτυξη στον καπιταλιστικό κόσμο. VI. Ελ λ η ν ι κ ό Κο ι ν ω ν ι κ ό Μο ν τ έ- λ ο κα ι Δικαιοσύνη Μπορεί όλα τα παραπάνω να αφορούν και το ελληνικό μοντέλο κοινωνικού κράτους; Βεβαίως, αν δεχτούμε πως αυτό το μοντέλο στηρίχτηκε στην εισοδηματική και επιδοματική ενίσχυση και όχι στην ανάπτυξη των υπηρεσιών. Η λογική που διαπερνούσε την ανάπτυξη του κράτους πρόνοιας, ήταν η ίδια με τη λογική του αναπτυξιακού της μοντέλου. Μια λογική που Στην Ελλάδα η αντιμετώπιση των ανισοτήτων κατευθύνεται με τέτοιο τρόπο (χρηματικές μεταβιβάσεις) ώστε απ τις όποιες παροχές να επωφελούνται αυτοί που έχουν λιγότερη ανάγκη. Αφού αυτοί είναι πιο εύκολο να τα βγάλουν σε πέρας με τις γραφειοκρατικές διαδικασίες και τα τείχη σιωπής που καλύπτουν τις προνοιακές παροχές και τη διάχυσή τους στους ωφελούμενους. Οι λιγότερο ευνοημένοι και «δικτυωμένοι» δαπανούν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για κοινωνικές υπηρεσίες. κατά τον Τάσο Γιαννίτση «πήρε το χαρακτήρα μιας ποσοτικής κυρίως διόγκωσης οικονομικών μεγεθών»(20, ). Ακολουθώντας το μοντέλο της οικονομικής ανάπτυξης με τη διόγκωση των δαπανών και το ελληνικό κοινωνικό κράτος στηρίχτηκε στη χρηματοδότηση των τομέων πρόνοιας και όχι στην ανάπτυξη της δυναμικής των υπηρεσιών τους. Οι κοινωνικές δαπάνες στην Ελλάδα αυξήθηκαν από το 13,8% του ΑΕΠ το 1980 στο 22,6% την τετραετία , για να φθάσουν στο 27,7% το 2002 (20). Όπως τονίζει ο Τάσος Γιαννίτσης, για το θέμα της χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος η λύση της κρατικής χρηματοδότησης παραβλέπει πως το πρόβλημα δεν είναι ο τρόπος χρηματοδότησης των ασφαλιστικών ελλειμμάτων, αλλά η ίδια η ύπαρξή τους. Η συνεχής διόγκωση των ασφαλιστικών ελλειμμάτων οδηγεί στη διόγκωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και έχει απορυθμιστικές επιπτώσεις στο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας. Ελλείμματα σημαίνει πληθωρισμός, μείωση της αγοραστικής δύναμης, πτώση της ανταγωνιστικότητας. Οι δαπάνες του κράτους για το Ασφαλιστικό αφαιρούνται από τις δαπάνες για την Υγεία, την Παιδεία, την έρευνα, την κοινωνική πρόνοια (21, ) κ.λπ.. Όταν, όπως συμβαίνει σήμερα, ο κρατικός προϋπολογισμός αδυνατεί να χρηματοδοτήσει το ασφαλιστικό «τότε αντί να έχουμε αναδιανομή από τους «επάνω» προς τους «κάτω», έχουμε αναδιανομή από τους «κάτω» προς τους πιο «κάτω». (21,77) Αυτό το σύστημα οδηγεί τους πολίτες να καταφεύγουν στον ιδιωτικό τομέα για τις παραπάνω υπηρεσίες, πράγμα που, με τη σειρά του, αφαιρεί εισόδημα που δήθεν διατηρείται με τη λογική της κρατικής χρηματοδότησης. Λογική που δεν υπολογίζει τις διαμορφούμενες συνθήκες και το εκάστοτε εργασιακό και αναπτυξιακό περιβάλλον. Όπως υποστηρίζει ο Μάνος Ματσαγγάνης «η κοινωνική δαπάνη στη χώρα μας αυξήθηκε σημαντικά τη δεκαετία , σε απόλυτες τιμές και ως ποσοστό του ΑΕΠ. Συνεπώς, ακόμη και αν λάβει υπόψη του κανείς τον υπερβάλλοντα ζήλο με τον οποίο συχνά υπολογίζονταν τα σχετικά μεγέθη, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σύγκλιση που επιτεύχθηκε προς τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο ήταν πραγματική. Όμως, η σταθερότητα της ανισότητας και της φτώχειας σε συνθήκες αύξησης της κοινωνικής δαπάνης δείχνει ότι κάτι δεν πάει καλά: το κοινωνικό κράτος στην Ελλάδα χρηματοδοτείται πολύ καλύτερα σήμερα από ό,τι 10 ή 20 χρόνια πριν, αλλά παραμένει το ίδιο πελατειακό κράτος παροχών που γνωρίσαμε και δεν αγαπήσαμε. Είχαμε μεγέθυνση αλλά όχι ανάπτυξη. 8

9 Η σύγκλιση με το Ευρωπαϊκό mainstream ήταν ποσοτική αλλά όχι ποιοτική». (22 ) Έτσι αν και από το 21% του ΑΕΠ που ήσαν οι δαπάνες το 1996 έφθασαν να διατηρούνται ως σήμερα στο 27%, επειδή όμως είχαν χρηματικό χαρακτήρα δεν ευνόησαν αυτούς που κατά Rawls αποτελούν τους λιγότερο ευνοημένους. Η ρωλσιανή αρχή της διαφοράς στην Ελλάδα, όπως φαίνεται και από τα παραπάνω, ισχύει αντίστροφα για τους περισσότερο ευνοημένους Στην Ελλάδα η αντιμετώπιση των ανισοτήτων κατευθύνεται με τέτοιο τρόπο (χρηματικές μεταβιβάσεις) ώστε απ τις όποιες παροχές να επωφελούνται αυτοί που έχουν λιγότερη ανάγκη. Αφού αυτοί είναι πιο εύκολο να τα βγάλουν σε πέρας με τις γραφειοκρατικές διαδικασίες και τα τείχη σιωπής που καλύπτουν τις προνοιακές παροχές και τη διάχυσή τους στους ωφελούμενους. Οι λιγότερο ευνοημένοι και «δικτυωμένοι» δαπανούν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για κοινωνικές υπηρεσίες. Όπως υποστηρίζει ο Ηλίας Μόσιαλος «είναι ενδεικτικό ότι ο κάθε πολίτης της χώρας μας πληρώνει κατά μέσο όρο από την τσέπη του ευρώ ετησίως για υπηρεσίες υγείας, όταν το αντίστοιχο ποσό για τους πολίτες των άλλων χωρών της ζώνης του ευρώ ανέρχεται στα 770 EUR. Και, δυστυχώς, η δαπάνη αυτή δεν επιβαρύνει μόνο τους «έχοντες» καθώς, τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα (μέχρι EUR) δεσμεύουν έναν μισθό ετησίως για υπηρεσίες υγείας. Μελέτες δείχνουν πως οι συνταξιούχοι γενικά δίνουν το 9% της σύνταξής τους για δαπάνες υγείας, ενώ οι χαμηλοσυνταξιούχοι δίνουν το 18% του εισοδήματος τους. Έτσι πριν από τις πρόσφατες περικοπές 2,5 από τις 14 μηνιαίες συντάξεις πήγαιναν για δαπάνες υγείας»(23). Η ίδια κατάσταση επικρατεί και στο χώρο της παιδείας. Εδώ, οικογένειες με ένα παιδί κάτω των 18 ετών δαπανούν το 7,8% του εισοδήματός τους για την παιδεία, οικογένειες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος με δύο παιδιά κάτω των 18 ετών δαπανούν το 10,3% του εισοδήματος τους, οικογένειες με τρία ή και περισσότερα παιδιά κάτω των 18 ετών το 12% του εισοδήματος τους, ενώ οι μονογονεϊκές οικογένειες δαπανούν σχεδόν το 13%. Στη μελέτη των Τσακλόγλου και Κουτσάμπελα,(13) η οποία στηρίζεται κυρίως στην ανάλυση της Μελέτης Προϋπολογισμού Νοικοκυριών 2004/2003 και σε άλλα στατιστικά και δευτερογενή, καταγράφονται ορισμένες αρνητικές συνέπειες των άμεσων μεταβιβάσεων σε βάρος των έμμεσων. Αυτή η μελέτη καθώς και μια παλαιότερη των Τσακλόγλου και Αντωνίνη(25) διαπιστώνει πως οι έμμεσες επιδοτήσεις σε είδος στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση συνέβαλαν στη μείωση της συνολικής ανισότητας, ενώ οι μεταβιβάσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είχαν παλαιότερα μια ουδέτερη επιρροή, στην πρώτη δεκαετία του 2000 είχαν αρνητικές επιδράσεις, αφού ενίσχυσαν τη θέση των πλουσιότερων δεκατημορίων έναντι των φτωχότερων. Υπήρξε δηλαδή μια σαφής αντιστροφή της προοδευτικής αναδιανεμητικής επίδρασης. Αυτά τα στοιχεία μαρτυρούν την πλήρη αδυναμία του επιδοματικού μοντέλου πρόνοιας που επικρατεί στη χώρα μας να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις ενός σύγχρονου κοινωνικού κράτους. Αντιθέτως παρεμβάσεις τύπου Ολοήμερων σχολείων, Ενισχυτικής διδασκαλίας αν και δεν ενίσχυσαν εισοδηματικά τα κατώτερα στρώματα, συνέβαλαν στην εξοικονόμηση πόρων (Dworkin), στην ενίσχυση των ανισοτή- Oικογένειες με ένα παιδί κάτω των 18 ετών δαπανούν το 7,8% του εισοδήματός τους για την παιδεία, οικογένειες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος με δύο παιδιά κάτω των 18 ετών δαπανούν το 10,3% του εισοδήματος τους, οικογένειες με τρία ή και περισσότερα παιδιά κάτω των 18 ετών το 12% του εισοδήματος τους, ενώ οι μονογονεϊκές οικογένειες δαπανούν σχεδόν το 13%. 9

10 των υπέρ των κατώτερων στρωμάτων(rawls) στην ενδυνάμωση των δυνατοτήτων των κατώτερων στρωμάτων (Sen). Ενδεχομένως μια ενσωμάτωση του ιατροφαρμακευτικού σκέλους του ΙΚΑ στο ΕΣΥ να είχε πολύ καλύτερη επίδραση στη ποιότητα της ζωής των φτωχότερων στρωμάτων από οποιαδήποτε οικονομική και χρηματική ενίσχυση. Όπως τόνισε πρόσφατα σε μια συνέντευξή του στην «Ημερησία» ο Ηλίας Μόσιαλος «η μετάβαση, από τον πελατειακό κόσμο των μη στοχευμένων και καθολικών επιδοματικών πολιτικών από τον οποίο τις περισσότερες φορές επωφελούνται οι κοινωνικά ισχυρότεροι, στον κόσμο της ενίσχυσης και αναβάθμισης των υπηρεσιών του κράτους πρόνοιας, αποτελεί μια σύγχρονη σοσιαλδημοκρατική πρόταση. Με αυτήν την πολιτική ενισχύονται οι πραγματικά αδύναμοι και όχι οι εκάστοτε «ημέτεροι» και ταυτόχρονα δίνεται η δυνατότητα στους πολίτες να μη αναλίσκονται στο να εφευρίσκουν τρόπους πρόσβασης στις εξουσίες, αλλά να αναπτύσσουν τις ικανότητές τους και να εκμεταλλεύονται τις ευκαιρίες που τους παρουσιάζονται»(24). Είναι αλήθεια πως πουθενά αλλού απ όσο στην Ελλάδα δεν είναι πιο εμφανής η ανάγκη να περάσουμε από το σύστημα των χρηματικών μεταβιβάσεων σ αυτό των μεταβιβάσεων υπηρεσιών. Γιατί αν οι πολίτες αυτής της χώρας είχαν να κάνουν με ένα κράτος μεταβιβάσεων υπηρεσιών, δεν θα ήσαν αναγκασμένοι να καταφεύγουν στην αγορά για να καλύψουν ανάγκες τις οποίες υποτίθεται καλύπτει ένα οργανωμένο και αποδοτικό κράτος. Ο παγκόσμιος διάλογος για τη σχέση ισότητας, δικαιοσύνης και ελευθερίας στην Ελλάδα έχει περιοριστεί στους επιστημονικούς κύκλους. Το πολιτικό μας σύστημα δεν έχει εκδηλώσει κάποιο ενδιαφέρον για την πολιτική και κοινωνική σημασία της φιλοσοφικής συζήτησης που αναφέρθηκε στις παραπάνω γραμμές. Θα ήταν ευκταίο αν άνοιγε ένας διάλογος μεταξύ επιστημονικής κοινότητας και πολιτικών κομμάτων για την ενσωμάτωση αντίστοιχων φιλοσοφικών αγωνιών στις προτάσεις για την ανάπτυξη και στη χώρα μας εκείνων των «ανισοτήτων» που θα μειώσουν τις ανισότητες. Η οικονομική κρίση κάνει ακόμη πιο κατάλληλη τη συγκυρία για να ανοίξει ο διάλογος για τη μετάβαση από τις χρηματικές μεταβιβάσεις στην ανάδειξη των μεταβιβάσεων υπηρεσιών. Και αυτό δεν γίνεται λόγω της οικονομικής δυσχέρειας, αλλά γιατί το σύγχρονο Κοινωνικό Κράτος οφείλει να ενισχύει όσους όντως είναι θύματα των ανισοτήτων. Ο καλύτερος τρόπος να το κάνει αυτό είναι η ενίσχυση (ποιοτική και ποσοτική) των υπηρεσιών του. Συμ π έ ρ α σ μ α Οι απόψεις των συγγραφέων που αναπτύσσονται στα Kείμενα Δημόσιας Πολιτικής είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν απαραίτητα το ΙΣΤΑΜΕ Ανδρέας Παπανδρέου. 10

11 Βιβλιογραφία Ξενόγλωσση 1. Dworkin, Ronald, What is Equality; Part I: Equality of Welfare; Part IΙ: Equality of Resources Philosophy and Public Affairs, 10/3, , και 10/ , Dworkin, Ronald, Sovereign Virtue: The Theory and Practise of Equality, Harvard University Press, 2000 (ελληνική έκδοση, Ισότητα, Πόλις, 2006) 3. Giddens Anthony, The Consequences of Modernity, Cambridge, Polity Press, MacIntyre, Alisdair, After Virtue. A Study in Moral Theory, Duckworth, London, Rawls, John, A Theory of Justic, Harvard University Press,1971 (ελληνική έκδοση, Θεωρία της Δικαιοσύνης, Πόλις, 2001, συλλογική μτφ) 6. Rawls, John, Political Liberalis, Columbia University Press, 1993, (ελληνική έκδοση, Πολιτικός Φιλελευθερισμός, Μεταίχμιο, 2001,μτφ Σπύρος Μαρκέτος) 7. Rawls, John, Justice as Fairness: A Restatement, Harvard University Press,2001 (ελληνική έκδοση, Η Δίκαιη Κοινωνία, Πόλις, 2001, μτφ Φιλήμων Παιονίδης) 8. Sandel, Michael, Liberalism and the limits of Justice, 2η έκδ. Cambridge University Press, 1998 (ελληνική έκδοση, O Φιλελευθερισμός και τα όρια της Δικαιοσύνης, Πόλις, 2006, μτφ Κ. Γεωργοπούλου) 9. Sen Amartya, Inequality Re-examined, Oxford University: Clarendon Press,1992 (ελληνική έκδοση, Επανεξετάζοντας την Ισότητα, Καστανιώτης, 2004, μτφ Κατερίνα Γεωργοπούλου) 10. Sen, Amartya, Development as Freedom, Random House, 1999 (ελληνική έκδοση Η ανάπτυξη ως ελευθερία, Καστανιώτης, 2006, μτφ Ελένη Αστερίου) 11. Walzer, Michael, Spheres of Justice, A Defence of Pluralism and Equality, Oxford University, Taylor, Charles, Alternative Futures: Legitimacy, Identity and Alienation in Late Twentieth Century Canada, στο Cairns and Williams, Τσακλόγλου, Πάνος και Κουτσάμπελας, Χρήστος,, Athens University of Economics and Business and CERES, Ιανουάριος tsakloglou/educ-imop.pdf Στα ελληνικά 14. Beck, Ulrich, Τι είναι Παγκοσμιοποίηση, Καστανιώτης, 1999, μτφ Γιώργος Παυλόπουλος 15. Cohen, Daniel, Η Ευημερία του Κακού, Πόλις,, μτφ Τάσος Γιαννίτσης 16. Giddens, Αnthony, Η Ευρώπη στην παγκόσμια κοινωνία, Πολύτροπον, 2008, μτφ Γιάννης Βογιατζής 17. Habermas Jurgen, Η εποχή των μεταβάσεων, Scripta, 2006, μτφ Μαρία Τοπάλη 18. Held, David, Για ένα παγκόσμιο κοινωνικό συμβόλαιο, Επίκεντρο, 2008, μτφ Χαράλαμπος Κούτρης 19. Walzer, Michael, Η ηθική εντός και εκτός των συνόρων, Αθήνα, Πόλις, 2004, μτφ Βασίλης Βουτσάκης 20. Γιαννίτσης, Τάσος, Η Ελλάδα και το Μέλλον, Πόλις, Γιαννίτσης, Τάσος, Το ασφαλιστικό (ως ορφανό πολιτικής) και μια διέξοδος, Πόλις, Ματσαγγάνης, Μάνος, Ομιλία σε συνάντηση του Ομίλου Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας (ΟΠΕΚ) με θέμα Ανισότητες και διακρίσεις στη δημόσια διοίκηση, στην εκπαίδευση και στην κοινωνική πολιτική, (Αθήνα 7 Ιουνίου 2006)http:// manosmatsaganis.blogspot.com/search/label/%c2% AB%CE%9F%CE%A0%CE%95%CE%9A%C2%BB 23. Μόσιαλος, Ηλίας, Καθημερινή, Μόσιαλος, Ηλίας, Συνέντευξη στην Ημερησία Τσακλόγλου, Πάνος και Αντωνίνης, Μάνος, Οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις της δημόσιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, educ-imop.pdf,

12 Η ταυτότητα του ΙΣΤΑΜΕ Α. Παπανδρέου Tο Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Πολιτικών (ΙΣΤΑΜΕ) Α. Παπανδρέου είναι το ινστιτούτο ερευνών δημόσιας πολιτικής του ΠαΣοΚ. Λειτουργεί ως ένα κέντρο σύγχρονου πολιτικού προβληματισμού, πολιτικής αναζήτησης και επιστημονικής έρευνας στο χώρο του δημοκρατικού σοσιαλισμού. Το έργο και η δραστηριότητά του απευθύνεται στα πολιτικά στελέχη του ΠαΣοΚ και των άλλων κομμάτων, τη δημόσια διοίκηση, τον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο, την ακαδημαϊκή κοινότητα, τις διάφορες εκφάνσεις της κοινωνίας των πολιτών καθώς και το ευρύ κοινό. Αποσκοπεί στη συστηματική μελέτη της ελληνικής κοινωνίας και άλλων ανεπτυγμένων κοινωνιών, καθώς και στην ανάλυση όψεων και διαστάσεων του πολιτικού συστήματος και της δημόσιας σφαίρας. Η ταυτότητα του Συγγραφέα Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Σόφιας, αναπληρωτής επιστημονικός διευθυντής στο ΙΣΤΑΜΕ, βιβλιοκριτικός και τακτικός αρθογράφος σε ελληνικές εφημερίδες και σε επιστημονικά περιοδικά. Μέλος της Συντακτικής Επιτροπής ελληνικών περιοδικών και σύμβουλος εκδόσεων. Έχει διδάξει Κοινωνιολογία σε ελληνικά Ανώτατα Τεχνολογικά Ιδρύματα και στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας. Υπήρξε υπεύθυνος στο Υπουργείο Εργασίας για θέματα Δια βίου Μάθησης, ενώ διετέλεσε και Διευθυντής Κατάρτισης σε Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης. Έχει εργασθεί επίσης ως επιστημονικός συνεργάτης σε εταιρείες δημοσκοπήσεων. ΙΣΤΑΜΕ - ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ Ακαδημίας 4, 10671, Αθήνα Τηλ Fax: ISSN

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής

Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής Ημερίδα για έτος καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ 9 Δεκεμβρίου 2010 Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής Δρ. Π. Περιστερά

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ : ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αν και η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας εθεωρείτο στο παρελθόν, ως κοινωνικό αγαθό, σήµερα βασίζεται σε ιδιωτικοοικονοµικά κριτήρια και στην ύπαρξη ασφάλισης. Είναι λοιπόν φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Δράση 07: Γιώργος Πιερράκος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας συµπεριφοράς και δεοντολογίας για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλειας I. Γιατί ο κλάδος χρειάζεται έναν κώδικα συµπεριφοράς και δεοντολογίας; Ο τοµέας της ιδιωτικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - 2011 Δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες για την εκπαίδευση (έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών 2004 & 2008)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - 2011 Δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες για την εκπαίδευση (έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών 2004 & 2008) Έργο : ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - 2011 Δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες για την εκπαίδευση (έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών 2004 & 2008) Πηγές ερευνητικών δεδομένων : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη τύπου της Ένωσης Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) 8-6-2015

Συνέντευξη τύπου της Ένωσης Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) 8-6-2015 Συνέντευξη τύπου της Ένωσης Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) 8-6-2015 Η Ένωση Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) καλεί όλες τις γυναίκες της λαϊκών στρωμάτων της πόλης μας να συμμετάσχουν στο συλλαλητήριο που διοργανώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Ημερομηνία παράδοσης: Ερωτήσεις πολλαπλών

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εκδήλωση της Δομής Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης στη συνεδρίαση της αρ. 214/21-4-2005, μετά από πρόταση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Χάουσμαν: Η λύση βρίσκεται στις εξαγωγές Κέρδος online 10/6/2011 15:26 http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1511781&nt=103 Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε τυχόν έξοδος της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ Ναταλία Σπυροπούλου Κοινωνιολόγος Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμων Γ Βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 5.5, τηλ. 210-7491714, e-mail: nspyropou@ekke.gr Σπουδές Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4: «Αναβάθμιση των συστημάτων αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης και σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016 Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Διαφανής Αποτελεσματική Υπεύθυνη Διακυβέρνηση Ζήτημα πρωτεύουσας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr Το δίλημμα Παιδεία για την Παιδεία ή για την αγορά εργασίας έχει έλθει τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΕΤΕ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ Γ.Σ. ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ Ε.Τ.Ε. 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 Τραπεζιτική 648 Για να έχουμε πραγματικά στο μέλλον ένα υγιές

Διαβάστε περισσότερα

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ανδρέας Θεοφάνους 20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η οικονομική κρίση και η πρόκληση της αναβάθμισης 18 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΜΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1.1 Τι είναι η κοινωνικο-οικονομική αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αναστασία Αθανασούλα Ρέππα ΕΑΠ/ΑΣΠΑΙΤΕ. Νέες Τεχνολογίες, Ανάπτυξη Ανθρώπινου Κεφαλαίου και Εκπαίδευση Ενηλίκων: Η συμβολή της πλατφόρμας EPALE

Δρ. Αναστασία Αθανασούλα Ρέππα ΕΑΠ/ΑΣΠΑΙΤΕ. Νέες Τεχνολογίες, Ανάπτυξη Ανθρώπινου Κεφαλαίου και Εκπαίδευση Ενηλίκων: Η συμβολή της πλατφόρμας EPALE Δρ. Αναστασία Αθανασούλα Ρέππα ΕΑΠ/ΑΣΠΑΙΤΕ. Νέες Τεχνολογίες, Ανάπτυξη Ανθρώπινου Κεφαλαίου και Εκπαίδευση Ενηλίκων: Η συμβολή της πλατφόρμας EPALE. ΔΟΜΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ Θεωρία Ανθρώπινου Κεφαλαίου Κριτική της

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων

Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων Δήλωση κ. Peter Bakker, President, World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) «Το Action2020 είναι η πλατφόρμα, βάση της οποίας το WBCSD και τα μέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Δημήτρης Κοντογιαννόπουλος τι είναι η ΠΕΣΚΕ; προώθηση κοινωνικής ένταξης καταπολέμηση της φτώχειας

Διαβάστε περισσότερα

The IFLA Internet Manifesto. Η Διακήρυξη της IFLA για το Διαδίκτυο

The IFLA Internet Manifesto. Η Διακήρυξη της IFLA για το Διαδίκτυο The IFLA Internet Manifesto Translation in Greek Antonia Arahova Librarian National Library of Greece Institute for Democracy Konstantinos Karamanlis Η Διακήρυξη της IFLA για το Διαδίκτυο [Ελληνική Μετάφραση]

Διαβάστε περισσότερα

segm@segm.gr, www.segm.gr

segm@segm.gr, www.segm.gr ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ-ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Μακεδόνων 2, 115 21 Αθήνα, τηλ. 210 6452 232, fax 210 6444 685 segm@segm.gr, www.segm.gr ΘΕΣΕΙΣ ΣΕΓΜ για τη Δημόσια διαβούλευση που διοργανώνει η ΕΕΚΕ Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : Διεύθυνση (Ηγεσία)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : Διεύθυνση (Ηγεσία) ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : Οργάνωση & Διοίκηση ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : Διεύθυνση (Ηγεσία) ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις Α.1 μέχρι και Α.6, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ.

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ. ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ. κου ΚΩΣΤΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ Στην δημόσια εκδήλωση με θέμα «Προβληματισμός για μια σύγχρονη κεντροδεξιά», στο πλαίσιο του κύκλου «οι προκλήσεις της πολιτικής σε καιρό κρίσης» Η κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη EUROPEAN TRADE UNION CONFEDERATION Eμείς, οι Ευρωπαίοι συνδικαλιστές ηγέτες, συνελθόντες στους κόλπους της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, απευθύνουμε την παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΠΟΔΗΜΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ. Η Αυτοδιοίκηση μέρος της λύσης της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΠΟΔΗΜΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ. Η Αυτοδιοίκηση μέρος της λύσης της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΠΟΔΗΜΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ «Οικονομική κρίση στην Ευρώπη και οι Επιπτώσεις της στην Τοπική Αυτοδιοίκηση» (Θεσσαλονίκη 12 Ιουνίου 2015) Εισήγηση του Σίμου Δανιηλίδη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014 Η Αποστολή του Δήμου Αμπελοκήπων - Μενεμένης που αποτελεί τον λειτουργίας του ή αλλιώς τον υπέρτατο λόγο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 1. Συνολικά εισοδήματα (σε εκατ. ) 2008 2012 Μεταβολή % Σύνολο εισοδήματος: 120,789 93,481-22.6

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα

Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα Χαιρετισμός της ΓΓΙΦ, Φωτεινής Κούβελα Ημερίδα για το Παρατηρητήριο «Οργάνωση υπηρεσιών για την ενσωμάτωση, παρακολούθηση και αξιολόγηση των πολιτικών ισότητας σε όλο το εύρος της δημόσιας δράσης» Κύριες

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006.

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006. - 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006 O ΠΕPΙ ΤHΣ ΔHΜOΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚHΣ ΥΠHPΕΣΙΑΣ ΝOΜOΣ ΤOΥ 1969 (10 ΤOΥ 1969)

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΝΝΕΔΙΤΙΣΣΕΣ ΚΑΙ ΟΝΝΕΔΙΤΕΣ, Όλοι όσοι βρισκόμαστε σήμερα εδώ, νιώθουμε ιδιαίτερα περήφανοι για την παράταξή μας. Και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 4ο διεθνές επιστημονικό συνέδριο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αθήνα, 10-11 Νοεμβρίου 2011 ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

με την υποστήριξη του

με την υποστήριξη του ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF ERGOTHERAPISTS Ακαδημίας 91-93, 10677 τηλ/fax 2103228979 91-93 Akadimias street Athens 10677 HELLAS url: http://www.ergotherapists.gr - e-mail: info@ergotherapists.gr

Διαβάστε περισσότερα