ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΊΑ 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΊΑ 1"

Transcript

1 ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΊΑ 1 ΙΩΆΝΝΗΣ ΤΟΥΡΑΤΣΟΓΛΟΥ Επίτιμος Διευθυντής Νομισματικού Μουσείου Αθηνών Προϊόντα μαζικής παραγωγής, τα νομίσματα, η πρωτογενής αυτή πηγή γνώσης του παρελθόντος, παρουσιάζουν πλεονεκτήματα απέναντι στα υπόλοιπα αντικείμενα της ανθρώπινης δραστηριότητας από την αρχαιότητα. Παρά τη λακωνικότητα των επιμέρους στοιχείων που περιέχουν και το μικρό τους μέγεθος, αντιπαραθέτουν στα έργα της μεγάλης τέχνης -γλυπτική, ζωγραφική-, στις επιγραφές και τους παπύρους, στους κώδικες, στα δημιουργήματα του κεραμικού τροχού και της μεταλλοτεχνίας, την πολλαπλότητα, το απείρως επαναλαμβανόμενο και το πανταχού παρόν. Με την αντοχή στον χρόνο εγγυώνται την επαλήθευση της πιστότητας της μεταγραφής των μηνυμάτων που μεταφέρουν και επιτρέπουν την επιβεβαίωση των πληροφοριών -εικονιστικών ή και λεκτικής συνθηματολογίας- πού κομίζουν, με την ιστορημένη στιγμή που εσωκλείουν, μεταδίδουν ως αυτόπτες μάρτυρες γεγονότα και συμβάντα άγνωστα πολλές φορές από άλλες πηγές, συμβάλλοντας παράλληλα σε μια αντικειμενικότερη και σφαιρικότερη κατανόηση του ιστορικού γίγνεσθαι. Πέρα από τη συμμετοχή τους στην πληρέστερη διαγραφή της ιστορίας της καλλιτεχνικής δημιουργίας με την απεικόνιση ακόμη και χαμένων αριστουργημάτων, τα νομίσματα συνεισφέρουν στην κατανόηση της οικονομικής κατάστασης ενός κράτους και των κατά καιρούς διακυμάνσεων της, σαν άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης αλλά και επιβολής/διασποράς ειδήσεων, προσφέρονται για τη διάδοση πολιτικών μηνυμάτων, τη γνωστοποίηση πολιτειακών μεταβολών, μετακινήσεων στρατευμάτων και ατόμων για εμπορικές συναλλαγές. Με τις παραστάσεις των όψεων τους αιχμαλωτίζουν το φθαρτό των χαρακτήρων, εξιδανικεύουν αλλά και απαθανατίζουν το εφήμερο. Μεταβάλλονται σε κήρυκες -σήματα λαλούντα- ιδεών, ονομάτων, προϊόντων- της προκοπής και της παράδοσης κάθε τόπου. Πινακοθήκη των μορφών επιφανών θνητών καί των αθάνατων κυρίων του ουράνιου Πανθέου, συντροφεύουν τους ανθρώπους στην τελευταία τους κατοικία μαζί με άλλα κτερίσματα, τοποθετούνται στα θεμέλια οικιών και ναών ως αποτρόπαια και ταλισμανικά αντικείμενα, θάβονται σε μέρη απόκρυφα, αποταμίευση 1. Το κείμενο της διάλεξης, στη γαλλική του εκδοχή (Numismatique et Archéologie), αποτέλεσε μιαν από τις κύριες εισηγήσεις στο 12ο Διεθνές Συνέδριο Νομισματικής (XII. Internationaler Numismatischer Kongress, Berlin 1997, Akten, I, Berlin 2000, ).

2 Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉΣ ΜΟΝΆΔΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ των κόπων απλών ιδιωτών, λεία κακοποιών, ή ως μισθοί στρατιωτικών αγημάτων. Ενταφιάζονται μαζί μέ τους κατόχους τους κάτω από ερείπια, μάρτυρες ακατάγραφων καταστροφών, ή ξεπλένονται στα συντρίμια κάποιου ξέστρατου σκάφους, στα Βάθη της θάλασσας. Με τη λάμψη τους στολίζουν την ανθρώπινη ματαιοδοξία σε γυναικείους, ως επί το πλείστον, λαιμούς και δάκτυλα και διακοσμούν πολυποίκιλτα σκεύη, πλούσιων εραστών του χρήματος και της τέχνης πολυαγαπημένα αποκτήματα. Γήινα όσο και θεϊκά, ταξιδεύουν με θεϊκή αιωνιότητα στα πέρατα του γήινου κόσμου. Σαν το φώς, που θερμαίνει αλλά και τυφλώνει, τρυπώνουν παντού. Πιστά όσο και άπιστα, δε γνωρίζουν θεό. Και εξαγοράζουν συνειδήσεις, επιβραβεύουν την άμιλλα, προδίδουν λαούς, αποτιμούν την ελευθερία, δίνουν σάρκα και οστά στη δύναμη. Για τη νομισματική, η αυτοελεγχόμενη έρευνα -με ελάχιστες εξαιρέσεις υπερβασιών και ευφάνταστων θεωριών που εύκολα ανιχνεύονται ως απορριπτέες - αποτελεί πρακτική δοκιμασμένη και επιβαλλόμενη από το ίδιο το υλικό. Αποτελεί μέθοδο με αυστηρή εσωτερική νομοτέλεια, που διέπεται από τις αρχές της ταυτότητας και όχι της απλής ομοιότητας. Τους νόμους της σειραϊκής ομαδοποίησης, με ζεύγη και τρίδυμα παραγωγής σε συμπλεκτική κατά μήτρες φορά, γεγονός που επιτρέπει τη συγκρότηση σωμάτων αξιόπιστης πληροφόρησης. Είτε πρόκειται για σύνταξη νομισματικών συνταγμάτων (corpora), είτε για εργασίες καταγραφής και σφυγμομέτρησης της νομισματικής κυκλοφορίας, ακόμη και για συνθέσεις με θέμα τη νομισματική εικονογραφία, η συλλογιστική προσέγγισης του αντικειμένου διέπεται από τις ίδιες απαραβίαστες αρχές μιας καταξιωμένης δεοντολογίας αλυσσιδωτής αναστρεψιμότητας. Με αυτή της την ιδιότητα, αυτή την αυτοπειθαρχία και αυτές τις δυνατότητες, η νομισματική καλείται να αναπτύξει πρωτοβουλίες δασκάλου και μαθητού. Δασκάλου αναφορικά με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί για να προσεγγίσει το αντικείμενο της από πολλαπλές, φαινομενικά ετερόκλητες, οπτικές γωνίες. Μαθητού, για να διδαχτεί από τα επιτεύγματα και τα πορίσματα άλλων αρχαιογνωστικών επιστημών, εφοδιασμένων με περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία. Προϊόντα μαζικής παραγωγής, τα νομίσματα, η πρωτογενής αυτή πηγή γνώσης του παρελθόντος, αυτοσκοπός στο στόχαστρο μιας κατεξοχήν επίπονης και λεπτολόγου έρευνας, που προϋποθέτει πλήθος παντοδαπών γνώσεων, ερμηνευτές πολύπειροι δυσερμήνευτων αρχαιογνωστικών καταστάσεων και δυσεπίλυτων αρχαιολογικών προβληματισμών, καλούνται να παίξουν το ρόλο που τους καθόρισε η συμμετοχή τους ταυτόχρονα στο ευτελές και στο αιώνιο. Καλούνται να υποδυθούν τον καταλύτη ανάμεσα στον ωραίο γρίφο της τέχνης και στον κονιορτό μιας ανώ-

3 - 13- Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Η ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α νυμης καθημερινότητας. Να συνταιριάσουν σε αρμονικό σύνολο κάτω από τη σκέπη της Ιστορίας τις διάφορες και διαφορετικές μεταξύ τους εκφάνσεις της ανθρώπινης μεγαλοσύνης και ταπεινότητας 2. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι, όπως σημειώνει και ο William Biers^, "archaeology in the lands around the Mediterranean started as a search for beautiful objects". Και υπονοεί Βέβαια τα κατάλοιπα των ιστορικών χρόνων. Στα δεσμά του ωραίου λοιπόν η ανάπλαση του παρελθόντος, στα δίχτυα της λογικής των συνειρμών η αναζήτηση σταθερών σημείων αναφοράς για την ακτινογράφηση των παλίμψηστων της ιστορίας. Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν πολλές 'αρχαιολογίες'. Πολλές ερμηνευτικές προσεγγίσεις του χρόνου σε συνδυασμό με την παρουσία του homo sapiens. Άλλες εξειδικεύονται στη διερεύνηση των καταλοίπων της ανθρώπινης δραστηριότητας από την έποψη της ιστορίας της τέχνης και μόνον. Της μνημειακής κατεξοχήν. Άλλες πάλι επιδίδονται σε τυπολογικές και ειδολογικές ομαδοποιήσεις, σε διαχρονική κατάταξη, αντικειμένων χρηστικών ως επί το πλείστον, αδιαφορώντας για τον παράγοντα άνθρωπος. Άλλες, ασχολούνται αποκλειστικά με εθιμικά φαινόμενα και τελετουργικά δρώμενα. Με την ύπαρξη ή μη οργανωμένων κοινωνικών συνόλων και τις μορφές οικιστικής υλοποίησης των αρχών διαβίωσης τους 4. Άλλες, τέλος, καθορίζουν την ανθρώπινη μοίρα σύμφωνα με τις περιόδους καταστροφών και εξαφάνισης της Α ή Β πολιτισμικής παρουσίας^. Κατά πόσο, κάθε μια χωριστά ή και όλες μαζί, συνεισφέρουν αποτελεσματικά, προ πάντων όμως σφαιρικά, στον χώρο της αρχαιογνωσίας είναι θέμα των μεθόδων που αυτές ακολουθούν και της ενάργειας των επιστημόνων που τις θεραπεύουν. Γενική πάντως παραμένει η διαπίστωση ότι σε πάμπολλες περιπτώσεις οι προσεγγίσεις αυτές διακατέχονται από μια μονομέρεια, αφού όχι σπάνια διαπνέονται από μια διάθεση αυτάρκειας και ελιτισμού. Δεν είναι μάλιστα άγνωστες και οι ακραίες εκείνες τοποθετήσεις που ευαγγελίζονται αυτή την ίδια την πεμπτουσία της έρευνας. Που διατρανώνουν την ανακάλυψη της λυδίας λίθου για την πραγματική κατανόηση του παρελθόντος. Για τους ιστορικούς χρόνους, για τους οποίους η πληθώρα και το πολυσχιδές της πληροφόρησης, της οποιασδήποτε πληροφόρησης, έχει αποβεί ο διπρόσωπος εκείνος Ιανός της αβασάνιστης από τη μια και 2. Για ένα πρώτο σχεδίασμα και προσέγγιση του ζητήματος, Βλ. Ι. Τουράτσογλου, Νομισματική Αρχαιολογία, στο Numismatic Archaeology. Archaeological Numismatics, Exeter 1997, Art, Artefacts, and Chronology in Classical Archaeology, London 1992, C. Renfrew, Approaches to Social Archaeology, Edinburgh J. Tainter, The Collapse of Complex Societies, Cambridge 1988.

4 - 14- Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ NOMI Σ Μ Α Τ Ι Κ Η Σ Μ Ο Ν Ά Δ Α Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Ά Δ Α απροβλημάτιστης, όσο και της υπεύθυνης από την άλλη και εμπεριστατωμένης έρευνας, η κατά τα κρατούντα των καιρών και τον συρμό αρχαιολογία των ομφαλοσκοπικών εξειδικεύσεων και του αυτοσκοπού δεν έχει ακόμη επιτύχει την υπέρβαση, αν όχι στο σύνολο της, τουλάχιστον στο μεγαλύτερο ποσοστό της δραστηριότητας της, των επιδόσεων που χαρακτήριζαν παλαιότερες εποχές. Άσχετα κατά πόσον έχει αυτή ενδυθεί το ένδυμα μιας πρωτοποριακής επιστήμης. Μολονότι και αυτός ο χαρακτηρισμός της επιστήμης της έχει τελευταία αμφισβητηθεί... Το παρατακτικό της διάρθρωσης των γνώσεων, η περιπτωσιολογία στην επιχειρηματολογία, οι απομονωτικές τάσεις που χαρακτηρίζουν την έρευνα των επί μέρους φαινομένων και η σταδιακή, με γεωμετρική μάλιστα πρόοδο, απομάκρυνση από την επιδιωκόμενη κατάκτηση του κοινού τόπου, της ιστορικής δηλαδή αλήθειας και μόνο, θέτουν εν αμφιβάλω ακόμη και αυτές τις βασικές διακηρύξεις της χάρτας τών ουμανιστικών σπουδών. Δε συνιστά σπάνιο φαινόμενο η αναστρεψιμότητα των επιχειρημάτων να θυσιάζεται στον Βωμό των σκοπιμοτήτων, φαλκιδευμένη συχνά και από μια επιλεκτική παρουσίαση του ανασκαφικού υλικού. Πολύχρυσου, αν αυτό είναι δυνατό... Οι επιδερμικοί συσχετι- σμοί προς απόδειξη, πάση θυσία, της ιστορικής και πολιτισμικής συνέχειας ετερογενών μεταξύ τους εθνικών στοιχείων, να καταλήγουν σε παραποίηση της πραγματικότητας και σε επικίνδυνες απλουστεύσεις, που φυμώνουν την πολυφωνία και ισοπεδώνουν την ποικιλία των συμβολών των διαφόρων φυλετικών ομάδων. Οι μονοδιάστατες θεωρίες καταξίωσης απωθημένων εθνικιστικού λυτρωτισμού να αναπηδούν από μιαν ύποπτης κατεύθυνσης και μεθοδολογίας 'αξιοποίηση' των αρχαιολογικών ευρημάτων, υποσκάπτοντας το οικοδόμημα της αυτογνωσίας. Αφού Βέβαια, και θα φανεί περίεργο, η ενασχόληση με τη διερεύνηση του παρελθόντος του ανθρώπινου γένους κατά βάθος αποσκοπεί στην αυτογνωσία του homo scientificus, κατά πρώτιστο λόγο. Επομένως, και στην πρόβλεψη του μέλλοντος. "At the best, excavation is destruction... We cannot twice descend into the same stream" όπως εύστοχα παρατηρεί ο Sir Mortimer Wheeler 6 "The archaeological excavator", αυτή η μηχανή του χρόνου του Welles που μέσα σ' ένα μετρήσιμο χρόνο διέρχεται τα αλλεπάλληλα πεδία του χρόνου, "is not digging up thinks, he is digging up people" 7. Ασφαλώς, η αρχαιολογία δεν είναι "μια τέχνη η οποία χρησιμοποιεί κάποια επιστημονική τεχνική" 8. Πολύ 6. Archaeology from the Earth, London 1961, Ό.π., 13 και Ο. G. S. Crawford, Arcaeologyin the Field, London 1953.

5 - 15- Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Η ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α περισσότερο δεν είναι "μια μέθοδος ή ένα σύνολο εξειδικευμένων τεχνικών συλλογής πολιτισμικών πληροφοριών", οπότε "the archaeologist, as archaeologist is really nothing but a technician"^. "Ένας εντομολόγος είναι ασφαλώς κάτι πολύ περισσότερο από έναν κυνηγό πεταλούδων, και ένας αρχαιολόγος κάτι πιο σοβαρό από έναν συλλέκτη οστράκων- αν θέλει Βέβαια να τιμήσει το δεύτερο συνθετικό της ειδικότητας του. Ο αρχαιολόγος πρώτα από όλα είναι 'ένας ευρετής δεδομένων' (a fact finder), τα δεδομένα εντούτοις αυτά που εντοπίζει αποτελούν στην πραγματικότητα τις υλικές μαρτυρίες της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, ωστόσο, είναι και ένας ουμανιστής και ως δεύτερη του έγνοια και υποχρέωση προβάλλει η εμφύσηση πνοής ενανθρωπισμού σε αυτά τα κατάλοιπα με μια οπωσδήποτε ελεγχόμενη φαντασία και εφευρετικότητα, που δεν είναι άμοιρες των αξιών της τέχνης, ακόμη και της φιλοσοφίας" 10. "Η Ιστορία, αν αναλύσει κανείς τον όρο με τη στενή του έννοια, δεν είναι παρά η μελέτη ερωτημάτων. Η μελέτη των απαντήσεων ανήκει στη σφαίρα της ανθρωπολογίας και της κοινωνιολογίας. Όσο για τον Πολιτισμό, αυτός είναι Ιστορία εν υπνώσει, ή Ιστορία που έχει σβήσει" θα διατυπώσει ο Auden 11. Και ο Snodgrass θα παρατηρήσει: "Υπάρχουν εποχές στο παρελθόν του ανθρώπου, για τις οποίες το υψηλό ποσοστό πληροφόρησης παρέχει τη δυνατότητα στους αρχαιολόγους να μελετήσουν 'ερωτήματα' που για πρώτη φορά τότε είχαν τεθεί, και να εξετάσουν τις πρώτες έμπρακτες απόπειρες απάντησης τους μέσω του ανασκαφικού υλικού. Η αρχαιολογία των κλασικών χρόνων είναι ίσως αυτή που ασχολείται με μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες, τις πλέον εξέχουσες εποχές" 12. "Οπωσδήποτε το πρόβλημα της χρονολόγησης των μνημείων αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της αρχαιογνωσίας,...αφού από τη σωστή του επίλυση εξαρτάται ο προσδιορισμός της πολιτισμικής ταυτότητας μιας περιοχής σε διαχρονική βάση" 13. "Υπάρχουν δύο τρόποι καθορισμού της χρονολογίας ενός ανασκαφικού αντικειμένου, εφόσον Βέβαια αυτό προσφέρει τα ελάχιστα κριτήρια ικανοποιητικής αναγνώρισης και κατανόησης του. Ο ένας στοιχειοθετείται από την αντιπαράθεση του με άλλα της αυτής κατηγο- 9. W. W. Taylor, A Study of Archaeology, American Anthropologist, Indiana University 1948, Wheeler, ό.π., W.E.Auden, The Dyer's Hand, New York 1968, A. Snodgrass, An Archaeology of Greece, Berkeley-London 1987, Α. Ριζάκης, Ι. Τουράτσογλου, Η τυπολογία των επιτύμβιων μνημείων της Άνω Μακεδονίας, Αρχαία Μακεδονία V,2,1993,

6 Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ NOM Μ Α Τ Ι Κ Η Σ Μ Ο Ν Α Δ Α Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Α Δ Α ρίας και τύπου προγενέστερης ή μεταγενέστερης χρονολόγησης. Η μέθοδος αυτή αποτελεί τη λεγόμενη 'σχετική χρονολογία'". Η άλλη, η 'απόλυτη', η και σπανιότερη, εξάγεται είτε από το ίδιο το αντικείμενο -να θυμηθούμε τα όστρακα της Αθηναϊκής Αγοράς με εγχάρακτα τα ονόματα των πολιτών που είχαν προταθεί για εξορία-, είτε από τις συνθήκες κατάθεσης του συνόλου ή τον άμεσο περίγυρο του - να αναφερθούμε και στις περιπτώσεις, όπου το εύρημα, οι λάκοι με τα θραύσματα αγγείων από την κάθαρση της Δήλου ή τα στρώματα καταστροφής από τη βίαια ισοπέδωση μιας συγκεκριμένης πόλης, της Ολύνθου για παράδειγμα, υποστηρίζονται από την ιστοριογραφία. Να επισημάνουμε, τέλος, τα επίσημα ακριβώς χρονολογημένα επιγραφικά κείμενα ή εκείνες από τις νομισματικές μαρτυρίες που προσφέρουν στενότατα και Βεβαιωμένα χρονολογικά όρια. "Πολλές από τις γενικές χρονολογήσεις που διαθέτουμε, κυρίως για τη διάκριση και τον προσδιορισμό πολιτισμικών αλλαγών είναι οπωσδήποτε συμβατικές και δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Εργαλεία συμβιβασμού και κοινής αποδοχής, χρησιμεύουν μάλλον για τη μεταξύ των ειδικών κατανόηση του τρόπου κατηγοριοποίησης και κωδικοποίησης της πληροφόρησης, παρά για την εμβάθυνση στο πολιτισμικό φαινόμενο. Έτσι το τέλος της Αρχαϊκής εποχής τοποθετείται στους χρόνους της περσικής εκστρατείας εναντίον της Ελλάδος και η αρχή των Ελληνιστικών χρόνων ορίζεται από το έτος θανάτου του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η πραγματικότητα, ωστόσο, δεν επιδέχεται παρόμοιου τύπου και μεθόδευσης διαιρέσεις" 14. Παρόλον ότι το πρόβλημα της χρονολογίας είναι ένα από τα βασικότερα desiderata για την όρθη κατανόηση του παρελθόντος "δεν θα πρέπει να επιτρέψουμε στη χρονολογία να μονοπωλεί την αρχαιολογία", αφού "η χρονολόγηση αποτελεί ένα μέσο για την επίτευξη τόυ τελικού σκοπού και δε συνιστά αυτοσκοπό". "Chronology is the backbone of archaeology, but the backbone is not the whole skeleton, still less is it the flesh and blood and spirit" της αρχαιολογικής έρευνας. "Our objective is a reconstruction of human cultural achievement in all those aspects of live which are susceptible to material evidence. A chronologist is not an archaeologist" θα σημειώσει ο Wheeler 1 5. Η κινηματογραφική ταινία στην οποία εκτυλίσσονται τα δρώμενα των καιρών και απαθανατίζονται τα 'είδωλα καμόντων', είναι δυσδιάστατη-ασπρόμαυρη κόπια στο εργαστήρι του Χωροχρόνου. Τρισδιάστατο μεταβάλλεται το έργο και έγχρωμο μόνο με την αέναη κίνηση του φακού και με την παράλληλη πλοκή της αυτής υπόθεσης σε περισσότερους του ενός χώρους γυρίσματος. Αφού στην ορθή αποτίμηση των γεγο- 14. Biers, ό.π., Wheeler, ό.π., 55.

7 Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Ή - 17 AI - ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΊΑ Κ νότων στο πολυθέαμα της Ιστορίας οδηγείται ο επιστήμων θεατής μόνο με τη σειραϊκή συρραφή των σκηνών εκείνων που πληρούν τις προϋποθέσεις ολοκληρωμένων, αυτοτελών στιγμιότυπων με σαφές το στίγμα του χρονολογικού προσδιορισμού. Όχι με την κλωνοποίηση του τυχαίου. Και ας δίδουν τα στιγμιότυπα αυτά εκ πρώτης όψεως την εντύπωση διάσπαρτων τεμαχίων, εμπόδιο στην κατανόηση της υπόθεσης. Στην αναζήτηση της πραγματικής διάστασης της μνήμης και στην αποκατάσταση της ιστορικής της συνέχειας. Όλο και περισσότερο γίνεται κατανοητό, σχεδόν αυταπόδεικτο, ότι ο χρονολογημένος με βάση τη νομισματική μαρτυρία πηλός, ο χρονολογημένος κατειργασμένος χρυσός και άργυρος, κοντολογής τα κλειστά σύνθετα σύνολα, άλλοτε με κοσμήματα, άλλοτε πάλι με μεταλλικά αγγεία, είναι αυτά που θα υφάνουν, κατατεταγμένα σε προσθετική διάταξη επικαλυπτομένων περιπτώσεων, πρώτα κατά την οριζόντια γεωγραφική παράθεση και στη συνέχεια κατά την κατακόρυφη χρονολογική κατηγοριοποίηση, τον στέρεο εκείνο καμβά πάνω στον οποίο θα περάσουν τά υφάδια μιας γνώσης, ταυτόχρονα επαγωγικής όσο και αναλυτικής. Τα παραδείγματα δε λείπουν και για τις δυο όψεις ενός και του αυτού νομίσματος. Τα τελευταία δημοσιεύματα που πιστοποιούν τη σταδιακή άνοδο του αριθμού περιπτώσεων αγαστής συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών και προβληματισμών, πλεονάζουν στον τομέα της κεραμικής, παρόλον ότι δεν υστερούν και οι συμβολές στον τομέα της μεταλλοτεχνίας. Τα παραδείγματα αφορούν σε ουσιαστικές ανακατατάξεις της κεραμικής παραγωγής και εν γένει της παραγωγής έργων χρηστικών και μικροκαλλιτεχνίας, κυρίως των υστεροκλασικών και των μετακλασικών χρόνων με καίριες επιπτώσεις στην ορθή, πολυδιάστατη και διεπιστημονική ανάλυση των εμπλεκομένων στοιχείων και στην κατανόηση αιτίων και αιτιατών. Με πολιτισμικές διαστάσεις και ιστορικές επεκτάσεις. Η αναχρονολόγηση της πρώιμης ελληνιστικής κεραμικής του αττικού εργαστηρίου, για παράδειγμα, έργο πρωτίστως της ίδιας εκείνης αγγλοσαξωνικής σχολής, που στη δεκαετία του 1930 με τον Homer Thompson έθετε τις βάσεις για μια διαχρονική μελέτη της αθηναϊκής αγγειοπλαστικής από τα μέσα του 4ου αι. π.χ. (κωδικοποιήθηκε κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο από τους Sparkes-Talcott), δεν θα είχε οπωσδήποτε επιχειρηθεί αν δεν είχαν τεθεί τα εύλογα όσο και ανατρεπτικά ερωτηματικά των νομισματικών ευρημάτων στο πτολεμαϊκό στρατόπεδο της Κορώνης 1 6, τόσο υποδειγματικά ανεσκαμμένο από την ομάδα των Vanderpool, McCredie και Steinberg, και δεν είχαν εκφραστεί οι σκεπτικισμοί των Jones, Graham και Sackett, πεπειραμένων και ευσυνείδητων ανασκαφέων της αγροικίας στη Βάρη της Αττικής Koroni; A Rolemaic Camp on the East Coast of Attica, Hesperia 31,1962, 17. An Attic Country House below the Cave of Pan at Vari, BSA 68,1973.

8 Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉΣ ΜΟΝΆΔΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ Οι θεμελιακές εργασίες του John Kroll, επιστέγασμα των οποίων υπήρξε ο τελευταίος τόμος της σειράς The Athenian Agora (XXVI, The Greek Coins, 1994), δε συνέβαλαν μόνο στην αναθεώρηση των γνώσεων μας για την αθηναϊκή νομισματοκοπία, ιδιαίτερα αυτή των χαλκών εκδόσεων. Ανασκαφικά ευρήματα σε κλειστά ταφικά σύνολα ή οικιστικά στρώματα κεραμικής, τα νομίσματα αυτά από την αθηναϊκή Αγορά και τον Κεραμεικό, αποτέλεσαν τον αποφασιστικό εκείνο παράγοντα και το ασφαλές σημείο αναφοράς για τις εποικοδομητικές χρονολογικές αναθεωρήσεις της παραγωγής του αθηναϊκού κεραμικού τροχού στο δεύτερο μισό του 4ου αι.π.χ. και στο πρώτο του 3ου, πρωτίστως από τη Susan Rotroff και στη συνέχεια από τους U. Knigge και W. Kowacskovics, την Κ. Braun, την Schöne-Denkinger, την Vogeikof και τον Stichel. Παραλαμβάνοντας τη σκυτάλη, ενεργώντας ωστόσο ανεξάρτητα, ορισμένοι έλληνες μελετητές των πλούσιων και σε κεραμικά κτερίσματα παντός τύπου τάφων στη Μακεδονία, σε δημοσιευμένα και σε υπό δημοσίευση συγγράμματα, επιβεβαίωσαν τα πορίσματα των ερευνών των 'νοτίων' συναδέλφων τους και με την αποφασιστική συνδρομή των μεθοδικών και λεπτολόγων συμβολών μιας Margaret Thompson και των μνημειακών συνθέσεων ενός Le Rider και ενός Price, έργων τα οποία με περισσή οξυδέρκεια και επιστημονική πληρότητα διήλθαν τη νομισματοκοπία του Φιλίππου Β', του Αλεξάνδρου Γ' και του Φιλίππου Γ' του Αρριδαίου, αξιοποίησαν τα νέα και πολλαπλά μηνύματα της αναθεωρημένης μακεδόνικης νομισματικής αποτολμώντας ακόμα και τη στενότερη χρονολόγηση των εγχωρίων απομιμήσεων του αττικού κεραμικού. Η πληθώρα εξάλλου των ταφικών νομισματικών 'θησαυρών' με εκδόσεις από πολύτιμα μέταλλα, αλλά και άλλων με χαρακτήρα αποταμιευτικό στην αρχαία Μακεδονία του τελευταίου τετάρτου του 4ου αι. π.χ. και των αρχών του 3ου, ήρθε να προσδώσει, με τη σύγχρονη, ταυτόχρονη σχεδόν χρονολογία απόκρυψης τους, μια ξεχωριστή ιστορική διάσταση στα αρχαιολογικά κατάλοιπα από τον χώρο. Το πολιτισμικό όφελος που εξάγεται από τις διαπιστώσεις αυτές είναι πρόδηλο: Α. Απόδοση στους βετεράνους της ασιατικής εκστρατείας και στα πλούτη που αυτοί συναποκόμισαν, της χλιδής και της ματαιοδοξίας των καταγραφών Μακεδόνικων τάφων, των ανακτορικών οικιών, των χρυσοποίκιλτων κοσμημάτων και των αργυρών αγγείων και σκευών συμποσίου στην Πέλλα, στη Βεργίνα, στο Δερβένι, στη Νικήσιανη, στο Δίον, κ.ά. Β. Ανάδειξη της μορφής του Κασσάνδρου σε ηγετική μορφή με προκαθορισμένες όσο και μεγαλόπνοες επιδιώξεις και στόχους στον τομέα της πολεοδομίας,

9 - 19- Ν 0 Μ Ι Σ Μ Α Τ 1 Κ Η ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α της οχυρωματικής (Θεσσαλονίκη, Κασσάνδρεια, Δίον, Αιγαί), γενικά στη χάραξη μιας κατεξοχήν εσωστρεφούς δυναστικής πολιτικής, που ο γιος του Αντιπάτρου αξιοποίησε κατά τον επιτυχέστερο τρόπο για το κράτος και τους πολίτες του, φορείς πλούτου και εμπειριών από τη μυθική Ανατολή- την Ανατολή των Ιώνων και των Περσών 18. Η επέκταση, εξάλλου, των εύστοχων παρατηρήσεων του Kamen Dimitrov 19 για τους λόγους συγκρότησης των 'θησαυρών' νομισμάτων από πολύτιμα κυρίως μέταλλα, ευρήματα στο θρακικό χώρο του τέλους του 4ου αι. π.χ., και η εκμετάλλευση των πρωτοποριακών διαπιστώσεων του François de Callatay 20 για τη νομισματική κυκλοφορία στο θρακο-μακεδονικό χώρο την ίδια εποχή, σε συνδυασμό με τις έξοχες αναλύσεις των ταφικών συνόλων, πήλινων, κυρίως όμως αργυρών μεταλλικών αγγείων, στην προ και στη λυσιμάχεια Θράκη, από τον Peter Alexandrescu 21, επέτρεψαν την προσγραφή τόσο των νομισματικών 'θησαυρών', όσο και των συνόλων με πολύτιμα σκεύη από τη χώρα των Οδρυσσών και των Γετών, στους Θράκες και τους λοιπούς βάρβαρους μισθοφόρους του Αλεξάνδρου Γ'. Είναι ευτύχημα ότι οι παραπάνω περιπτώσεις δεν αποτελούν κόκκους άμμου στην κονίστρα της έρευνας, αφού ούτε στους πρώιμους μετακλασικούς χρόνους τελικά περιορίζονται, ούτε όμως και εξαντλούνται στον αριθμό που παρατέθηκε. Ο θεσμός των επαναλαμβανόμενων Επιστημονικών Συναντήσεων για την Ελληνιστική Κεραμική πού είδε το φως της δημοσιότητας το 1986 στα Γιάννενα 22, με την ομόθυμη αποδοχή του από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, συντελεί ώστε τα παραδείγματα, τουλάχιστον για τους μετά τον Αλέξανδρο Γ' χρόνους, να πολλαπλασιάζονται, με αριθμητική για 18. Δ. Λαζαρίδης, Κ. Ρωμιοπούλου, Ι. Τουράτσογλου, Ο τύμβος της Νικήσιανης, Αθήνα 1992, Ι. Touratsoglou, Die Baupolitik Kassanders, στο: Basileia, Die Paläste der hellenistischen Könige (Berlin 1996) , Π. Θέμελης, Ι. Τουράτσογλου, Οι τάφοι του ΔερΒενίου, Αθήνα The Development of Thrace in the Early Hellenistic Age ( BC) according to Hoards of Coins of Philip II and Alexander the Great Types, Istor. Pregled 1990, Ο ίδιος, The Contacts of Thrace during the Early Hellenistic Age Reflected in Some Coin Hoards, Bulgarian Historical Review 18, 1990 (4), Les trésors achémenides et les monnayages dalexandre: espèces immobilisées et espèces circulantes?, REA 91, 1989, 1-2, Idem, Reflexions sur les ateliers dasie Mineure dalexandre le Grand, Trésors et circulation monétaire en Anatolie antique, Paris 1994, 30sq. 21. Le groupe de trésors thraces du Nord des Balkans l\l, Dacia XXVII, 1/2, 1983, Ο ίδιος, MHAIZEIN, A propos des importations et de l'influence achémenide en Thrace, Dacia, XXX 1/2, 1986, Βλ. τώρα Ι. Touratsoglou, Dated Gold: The Evidence from Hellenistic Macedonia, στο Art of the Greek Goldsmith, London 1998, και Yannis, Touratsoglou, Back to the Future, Alexander the Great's Silver and Gold in the Balkans: The Hoard Evidence, στο Coins of Macedonia and Rome, Essays in honour ofgharles Hersh, London 1998, Επιστημονικές Συναντήσεις για την Ελληνιστική Κεραμική. Πρακτικά: Α (Ιωάννινα 1989), Β (Ρόδος 1992), Γ (Αθήνα 1994), Δ (Αθήνα 1997), Ε (Αθήνα, υπό εκτύπωση.

10 Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ NOMI Σ Μ Α Τ Ι Κ Η Σ Μ Ο Ν Ά Δ Α Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Ά Δ Α την ώρα πρόοδο, καλύπτοντας ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο, από την Καρχηδόνα έως τη Σκυθία και από την Αίγυπτο έως την Αρχαία Θράκη και την Ιλλυρία. Η αξία των νομισμάτων για τη χρονολόγηση των κλειστών συνόλων, ωστόσο, δεν είναι απόλυτη- ιδιαίτερα στη περιφέρεια των γεγονότων και μακρυά από τα τεκταινόμενα. Σε περιοχές δηλαδή, όπου τα πολιτισμικά αγαθά των παντοδυνάμων κέντρων παραγωγής, ενδύονται συνηθέστατα τον χαρακτήρα του κειμηλίου. Παράδειγμα το ταφικό σύνολο Roksolany/1960 (χρονολογία απόκρυψης: τέλη 4ου-αρχές 3ου αι. π.χ.), στο οποίο αττικό ιχθυοπινάκιο του ύστατου 5ου αι. π.χ. και των αρχών του 4ου βρέθηκε με δραχμές Αμισού και Ιστρίας και με τετράδραχμο του Φιλίππου Β' 23. Αναμφισβήτητα, μεταξύ των αρχαιολόγων υπάρχει μια έντονη διάθεση να προσβλέπουν στη νομισματική χρονολογία ως ένα δεδομένο τόσο απαράβατο, τόσο απόλυτο, όσο και οι νόμοι των Μήδων και των Περσών. Παρόλον ότι, ακόμη και στις μέρες μας, τα τεχνοτροπικά κριτήρια εξακολουθούν να αποτελούν εν πολλοίς τη Βάση για τη χρονολόγηση των νομισμάτων. Παρόλον ότι ακόμη και στις περιπτώσεις των σχετικά ικανοποιητικά χρονολογημένων σειρών, συνηθέστατα παρατηρείται ένα τέτοιο εύρος στη χρονολόγηση, που καθιστά την προσφορά τους προβληματική, αν όχι παραπλανητική. Από την άλλη, σε ποιου είδους εσφαλμένα συμπεράσματα οδηγείται η έρευνα κατά την εξέταση μεμονωμένων αντικειμένων, προκειμένου να καθοριστεί η εξελικτική τους πορεία, αλλά και κατά την αποτίμηση πολιτισμικών φαινομένων, παρέχουν οι περιπτώσεις χρονολόγησης ταφικών συνόλων, στα οποία τα νομισματικά συνευρήματα (συνηθέστατα εκδόσεις από πολύτιμο μέταλλο) δεν έτυχαν της δέουσας προσοχής από τους αρχαιολόγους και δεν αντιμετωπίστηκαν υπό το φώς των νέων επιτευγμάτων της νομισματικής επιστήμης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η χρονολόγηση από διαπρεπή αμερικανίδα ερευνήτρια 24 του γνωστού κρατήρα από τον τάφο Β στο Δερβένι, στο διάστημα της Βασιλείας του Φιλίππου Β', ενώ το νόμισμα που συνόδευε το νεκρό (τέταρτο στατήρος) ήταν μεταθανάτια κοπή στο όνομα του ηγεμόνα αυτού, των χρόνων πριν από το 323 π.χ., με δυνατότητα κυκλοφορίας και μετά το όριο αυτό. Το πολιτισμικής αξίας συμπέρασμα που αβασάνιστα εξήχθη από την τοποθέτηση αυτή, υπήρξε η διατύπωση της άποψης, ότι δεν ήταν η Ανατολή εκείνη που προσέφερε τα στοιχεία της νέας εποχής, της ελληνιστικής, αλλά η Μακεδονία του Αλεξάνδρου εκείνη που προικοδότησε την επικράτεια του Μεγάλου Βασιλέως με τις μετακλασικές κατακτήσεις της τέχνης. 23. Ρ. Ο. Karyshkovski, Notes on the Numismatics of the Ancient Black Sea 24. B. S. Ridgway, Court Art and Hellenistic Art, The Role of Alexander the ' ral, VDI, 4, Moscou 1961, :, Arch.NewsXI, 3/4,1982,49-56.

11 Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Ή ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ί Α Η ίδια εντούτοις εσφαλμένη εκτίμηση ισχύει και αναφορικά με τη χρονολόγηση, από μέρους γερμανού αρχαιολόγου τη φορά αυτή 25, σειράς κλειστών συνόλων μικροκαλλιτεχνίας από την αρχαία Μακεδονία και τη Θράκη, στα οποία οι μεταθανάτιες κοπές στο όνομα του Φιλίππου Β' και του Αλεξάνδρου Γ', θεωρήθηκαν κατά κανόνα ως εκδόσεις ζώντων ακόμη των εν λόγω βασιλέων. Οπωσδήποτε, από την άλλη, κάθε απόκρυψη νομισματικού 'θησαυρού' δε σχετίζεται με κάποιο ιστορικό γεγονός, όπως και κάθε ιστορικό γεγονός δεν έχει πάντοτε αφήσει τη σφραγίδα του με υλικά κατάλοιπα, στην περίπτωση νομισματικού χαρακτήρα. Ανήκει βέβαια εξίσου στη θυμική όσο και στη λογική πλευρά της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασίας η προσπάθεια αναζήτησης, με σχέση ταυτότητας ει δυνατόν, στηριγμάτων σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα, προκειμένου να διατυπωθούν θεωρίες, ειδοποιοί διαφορές για την ερμηνεία του αρχαιογνωστικού επιστητού. Όμως παρόμοιες απόπειρες καταλήγουν συνηθέστατα σε μονοδιάστατες προσεγγίσεις-διαστρεβλώσεις στην πραγματικότητα, της επιζητούμενης αλήθειας, αφού σπάνια η κατά τα λοιπά πλούσια επιχειρηματολογία είναι ευθέως ανάλογη προς τον διατιθέμενο δειγματόχωρο παραδειγμάτων. Όχι μόνον η ακριβής και τεκμηριωμένη χρονολόγηση των εκδόσεων των διαφόρων νομισματοκοπείων είναι απαραίτητη για την ασφαλή ανασύνθεση του τεμαχισμένου αρχαιογνωστικού υλικού, αλλά και η διερεύνηση των κανόνων της κυκλοφορίας, ιδιαίτερα αυτής των χαλκών κοπών. Το διττό ερώτημα που συνήθως τίθεται από τους ανασκαφείς αρχαιολόγους στους νομισματολόγους, αφορά εξίσου την ακριβή χρονολογία, ή άν αυτό δεν είναι δυνατό, το χρονικό διάστημα κατά το οποίο εκδόθηκε και συνεχιζόταν να εκδίδεται ο Α ή ο Β νομισματικός τύπος, καθώς και τον χρόνο κυκλοφορίας του. Ερώτημα συνηθέστατα αναπάντητο, τουλάχιστο για το δεύτερο του σκέλος, αφού παρόμοια εγχειρήματα βρίσκονται μάλλον στο περιθώριο των ενδιαφερόντων των εξειδικευμένων με τη νομισματική επιστημόνων, κατά κανόνα ιστορικών και σπανίως και αρχαιολόγων. Στις αρχές της επιστημονικής ηθικής ανήκει η πρωταρχική υποχρέωση της πλήρους δημοσίευσης τόσο των ανασκαφικών νομισμάτων όσο και των 'θησαυρών', και βέβαια όχι μόνον αυτών από τις πρόσφατες έρευνες αλλά και εκείνων από τις παλαιότερες. Της επαναδημοσίευσης, ει δυνατόν, με τα νεότερα δεδομένα της επιστήμης, παρωχημένων ταυτίσεων, καθώς και της επανέκδοσης δυσεύρετων δημοσιεύσεων. Μόνο τότε, και 25. α) Μ. Pfrommer,Untersuchungen zur Chronologie früh- und hochhellenistichen Goldschmucks, Ist. Mitt. 37, 1990, 248, αρ. FK 93: Makedonien "Kindergrab Stathatos" (wahrscheinlich im mittleren 4. Jh., in der Regierungszeit Philipps II.' - ορθώς π. Χ., ή μετά, 6) Pfrommer 1990, 247, αρ. FK 90: Gornjani. Grab (3. Viertel des 4. Jhs) - ορθώς 315/14-295/94 π. Χ., ή μετά, γ) Pfrommer 1990, 253, αρ. FK 102: Sedes, Thessaloniki. Grab (im späten 4. Jh., vielleicht erst gegen 300) - ορθώς π. Χ. ή μετά.

12 Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Κ Ή Δ Ι Α Δ Ρ Ο Μ Ή Τ Η Σ Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Ή Σ Μ Ο Ν Ά Δ Α Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Ά Δ Α με την ανάληψη της εκπόνησης συνταγμάτων (corpora) και την αδιάλλειπτη συνέχιση της γνωστοποίησης του περιεχομένου όλο και περισσοτέρων μικρών ιδιωτικών συλλογών και άλλων μεγαλυτέρων πανεπιστημιακών, θα καταστεί δυνατή η ενδελεχής και ορθολογιστική αξιοποίηση του νομισματικού υλικού. Παρόλον ότι, στην εκπνοή του 20ού αιώνα των ηλεκτρονικών αμφισημιών, ορισμένες κατάλληλα διαφημισθείσες αρχαιολογικές ανακαλύψεις υπερφωτισμένες από τους προβολείς της επικαιρότητας έχουν υποκαταστήσει την ουσία από την εντύπωση, το κλασικό από το εφήμερο, οι πυρρώνειες ρήσεις για την εν γένει αξία της αρχαιογνωσίας, ακόμη και για τη χρησιμότητα της, πληθαίνουν με γεωμετρική πρόοδο, φέρνοντας στη μνήμη αφορισμούς άλλων εποχών. Απόλυτους και παιδαριώδεις, από τους χρόνους της απολογίας για τη σκοπιμότητα της έρευνας. Του πεσσιμιστικού τύπου ότι "die Archaeologie ist im Grunde eine naive Wissenschaft" 2ί > ή του εκβιαστικού ότι "Man hat die Numismatik die Leuchte der Altertumswissenschaft genannt" 27. Ακόμα ότι "archaeology is merely the science of making excuses for bad art" 28, ότι "we are too often victims of that great curse of archaeology, the undestructibility of pots" 29, ή ότι "la numismatique est le préliminaire indispensable et comme la base de toute étude relative, aux anciens temps" 30. Μια αρχαιογνωσία περισσότερο πραγματιστική, περισσότερο δυναμική, περισσότερο αληθοφανής, μια αρχαιολογία λιγότερο ιστορία τέχνης, λιγότερο ιστορία διαίσθησης, απαρίθμηση τυπολατρική σχημάτων και απρόσωπων ιστορικών γεγονότων σε παρατακτική φορά -σε αδιέξοδο-, μόνον η συντονισμένη, αλληλοελεγχόμενη και αλληλοεπιβεβαιούμενη αντιπαράθεση των αποτελεσμάτων της έρευνας -της τεκμηριωμένης έρευνας- των δραστηριοτήτων περισσοτέρων της μιας τέχνης, μπορεί να εγγυηθεί και να υποσχεθεί. Παρόλον ότι η νεοκαρτεσιανή δεοντολογία της λεγομένης 'νέας αρχαιολογίας' με τις καινοφανείς προτάσεις της προεξήγγειλε εδώ και λίγες δεκαετίες με παιδική μάλιστα αφέλεια την οριστική λύση του αιώνιου αινίγματος, υπάρχουν Βάσιμες υποψίες ότι η πολυδιάστατη θεώρηση της ανθρώπινης μοίρας τελικά θα θριαμβεύσει. Βάσιμες υποψίες ότι η αλήθεια είναι φιλτέρα της Βραχύβιας σκοπιμότητας και της άκρατης ματαιοδοξίας. 26. W.-H. Schuchart, Adolf Furtwängler (1956). 27. F. Grenzer, στο: Deutsche Vierteljahrschrift 1838,1, Oscar Wilde. 29. M. Finley, Techical Innovation and Economic Progress in the Ancient World, Economic History Review 18,1965, J. de Witte, A. de Longpérier, Avertissement de la Revue Numismatique, 2e Série, 1856.

13 -23- Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ 1 Κ Η ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Στο κατώφλι της εικοστής πρώτης εκατονταετίας, την επιστροφή στο μέλλον μόνον η ουμανιστική, sub specie aeternitatis (Spinoza), θεώρηση των πραγμάτων μπορεί να ευαγγελιστεί. Ο αρμονικός συγκερασμός εξειδίκευσης και γενικότερης παιδευτικής γνώσης να πραγματώσει. Και η Νομισματική είναι σε θέση να συμβάλει τα μέγιστα στον τομέα αυτό^1. Η Νομισματική που έχει ονόματα πολλά Kat υπόσταση μία. ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. Momigliano, Ancient History and The Antiquarian, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 13, 1950, C. H.V Sutherland, Ancient Numismatics: A Brief Introduction, New York (ANS), 1958 E. E. Clain-Stefanelli, Numismatics. An Ancient Science, Smithsonian Institution Bulletin, 229, 1970 Alan Walker, Worn and Corroded Coins: Their Importance for the Archaeologist, JFA 3, 1976, O. Merkholm, A History of the Study of Greek Numismatics, I-II, NNÂ, , Ill, NNÂ, 1982, 7-26 Caronte. Un obole per laealdilà, La Parola dell' passato 50, 1995 Chr. Howgego, Ancient History from Coins, London/New York 1995 S. I. Rotroff, Coins and Stratigraphy, στο: Numismatic Archaeology. Archaeological Numismatics (Oxbow Monograph 75), Oxford 1997, 8-16 A. S. Walker, Excavation Coins: The Use and Misuse of Numismatic Evidence in Archaeology, στο: Numismatic Archaeology. Archaeological Numismatics (Oxbow Monograph 75), Oxford 1997, La moneta nei contesti archeologici. Esempi degli scavi di Roma, 1st. Ital. di Num Βλ επίσης: St. Suchodolki, Numismatique et Archéologie. Les avantages de la collaboration, RN25,1983, 7-14.

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Βεργίνα. digitalarchive

Βεργίνα. digitalarchive digitalarchive Βεργίνα publishing by tag Πόλη του Νομού Ημαθίας στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Η Βεργίνα απέκτησε ιστορική σημασία μετά την ανακάλυψη του τάφου του Φιλίππου Β, πατέρα του Μεγάλου

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώης Τριαντάφυλλος

Παπαζώης Τριαντάφυλλος digitalarchive publishing by tag Παπαζώης Τριαντάφυλλος Πρόκειται για τον ιστορικό ερευνητή που ανέτρεψε τα δεδομένα στη Βεργίνα! Έπειτα από πολυετή έρευνα αποκάλυψε ότι στον τάφο της Βεργίνας δεν βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ 10-12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2007 Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ 10-12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2007 Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ 10-12 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2007 Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ TETAΡΤΗ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ Πρόεδρος συνεδρίας: Γιώργος Τόλιας Χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Μεταλλικά νομίσματα αρχίζουμε να συναντάμε από το 2000 π.χ. στην Μεσόγειο. Συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών. Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος

Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών. Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Μαύρη Θάλασσα. Ιστορία και Πολιτισμός MA in Black Sea Cultural

Διαβάστε περισσότερα

Αίτιο Αποτέλεσμα: Αίτιο: «δηλαδή.. ανάδειξής τους» - Αποτέλεσμα: «θα προσφέρει του πλούτου». Παραδείγματα: «την ιστορία τους.. ανάδειξή τους».

Αίτιο Αποτέλεσμα: Αίτιο: «δηλαδή.. ανάδειξής τους» - Αποτέλεσμα: «θα προσφέρει του πλούτου». Παραδείγματα: «την ιστορία τους.. ανάδειξή τους». Ενδεικτικές απαντήσεις Πανελλήνιες 2015 Νεοελληνική Γλώσσα Α1. Τα κείμενο αναφέρεται στην προσέγγιση της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω των χώρων τέχνης. Άλλωστε οι καλλιτεχνικοί χώροι σημειολογούν τον

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Πιστεύω ότι όλοι όσοι συγκεντρωθήκαμε σε αυτή την αίθουσα σήμερα. 1. Το πολιτιστικό τοπίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη ζωή μας: ο

Πιστεύω ότι όλοι όσοι συγκεντρωθήκαμε σε αυτή την αίθουσα σήμερα. 1. Το πολιτιστικό τοπίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη ζωή μας: ο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Ομιλία της Γενικής Γραμματέως του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού Δρος Λίνας Μενδώνη στη Διεθνή Συνάντηση με θέμα «Πολιτιστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι SEVESO ΙΙΙ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΣΚΕΨΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ REACH, CLP-2015 & Εθνική Συνάντηση Εργασίας (Workshop) Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS ΑΘΗΝΑ, 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1) Τα Annales. Μια «μικρή διανοητική επανάσταση» στο πεδίο της Ιστοριογραφίας Ρίκα Μπενβενίστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ H Ύπαρξη ενός Ισχυρού Brand Name Αποτελεί Ικανή Συνθήκη Βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Ο συγγραφέας εστιάζει στη σημασία των κλασικών μνημείων, τονίζοντας τους λόγους που τα καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Νομισματική Συλλογή Alpha Bank, Πανεπιστημίου 41, 102 52, Αθήναι, Τηλ. 210 326 2460-1 www.alphanumismatics.gr, numismatic@alpha.gr εκέμβριος 2014 Νέα Έκθεση: Η

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 14 05 2010. Γ Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 14 05 2010. Γ Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 14 05 2010 Γ Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Α. Η δοκιμιογράφος προβληματίζεται για την αναγκαιότητα της αυτομόρφωσης στις σύγχρονες κοινωνίες. Αρχικά προσεγγίζει εννοιολογικά τον όρο,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι επιπτώσεις της τεχνολογίας επικοινωνιών. www.learner.gr. Τεχνολογία Επικοινωνιών

Κεφάλαιο 3. Οι επιπτώσεις της τεχνολογίας επικοινωνιών. www.learner.gr. Τεχνολογία Επικοινωνιών Κεφάλαιο 3 Οι επιπτώσεις της τεχνολογίας επικοινωνιών 1 Αξιολόγηση της Τεχνολογίας Αξιολόγηση της τεχνολογίας (technology assessment ) Ονομάζεται η μελέτη και ο προσδιορισμός του συνόλου των αποτελεσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Φορολογική αντιμετώπιση, για σκοπούς Φ.Π.Α., των δραστηριοτήτων του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων

Θέμα: Φορολογική αντιμετώπιση, για σκοπούς Φ.Π.Α., των δραστηριοτήτων του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ & ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ 14 η Δ/ΝΣΗ ΦΠΑ ΤΜΗΜΑ Β «Παροχή Υπηρεσιών & Ειδικά Καθεστώτα»

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α'

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α' Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α' Ενότητα 3: Δημογραφικές εξελίξεις στη νεότερη Ελλάδα Κατερίνα Γαρδίκα Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Η δημογραφική εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας 2 Αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΤΕΧΝΗ. ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΡΙΑ. ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΚΟΙΝΑ ΑΠΟΔΕΚΤΟΥ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

ΒΙΟΤΕΧΝΗ. ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΡΙΑ. ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΚΟΙΝΑ ΑΠΟΔΕΚΤΟΥ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΗ. ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΡΙΑ. ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΚΟΙΝΑ ΑΠΟΔΕΚΤΟΥ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ BioArt TEI Αθηνών Ερευνητική Ομάδα Συντονιστής Προγράμματος Αβαριτσιώτης Θρασύβουλος

Διαβάστε περισσότερα

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης «Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Περιεχόμενα Εισαγωγικά...2 Α. Αρχαιολογικοί χώροι, Μνημεία και Μουσεία της Θράκης...3 Β. Χάρτης της Θράκης με σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος...5 Γ.

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr Το δίλημμα Παιδεία για την Παιδεία ή για την αγορά εργασίας έχει έλθει τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους»

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» «Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας-Κώστας Γ. Μάνθος, MSc Αρχιτέκτων Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Λαύρειο, 14 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα