ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΊΑ 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΊΑ 1"

Transcript

1 ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΊΑ 1 ΙΩΆΝΝΗΣ ΤΟΥΡΑΤΣΟΓΛΟΥ Επίτιμος Διευθυντής Νομισματικού Μουσείου Αθηνών Προϊόντα μαζικής παραγωγής, τα νομίσματα, η πρωτογενής αυτή πηγή γνώσης του παρελθόντος, παρουσιάζουν πλεονεκτήματα απέναντι στα υπόλοιπα αντικείμενα της ανθρώπινης δραστηριότητας από την αρχαιότητα. Παρά τη λακωνικότητα των επιμέρους στοιχείων που περιέχουν και το μικρό τους μέγεθος, αντιπαραθέτουν στα έργα της μεγάλης τέχνης -γλυπτική, ζωγραφική-, στις επιγραφές και τους παπύρους, στους κώδικες, στα δημιουργήματα του κεραμικού τροχού και της μεταλλοτεχνίας, την πολλαπλότητα, το απείρως επαναλαμβανόμενο και το πανταχού παρόν. Με την αντοχή στον χρόνο εγγυώνται την επαλήθευση της πιστότητας της μεταγραφής των μηνυμάτων που μεταφέρουν και επιτρέπουν την επιβεβαίωση των πληροφοριών -εικονιστικών ή και λεκτικής συνθηματολογίας- πού κομίζουν, με την ιστορημένη στιγμή που εσωκλείουν, μεταδίδουν ως αυτόπτες μάρτυρες γεγονότα και συμβάντα άγνωστα πολλές φορές από άλλες πηγές, συμβάλλοντας παράλληλα σε μια αντικειμενικότερη και σφαιρικότερη κατανόηση του ιστορικού γίγνεσθαι. Πέρα από τη συμμετοχή τους στην πληρέστερη διαγραφή της ιστορίας της καλλιτεχνικής δημιουργίας με την απεικόνιση ακόμη και χαμένων αριστουργημάτων, τα νομίσματα συνεισφέρουν στην κατανόηση της οικονομικής κατάστασης ενός κράτους και των κατά καιρούς διακυμάνσεων της, σαν άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης αλλά και επιβολής/διασποράς ειδήσεων, προσφέρονται για τη διάδοση πολιτικών μηνυμάτων, τη γνωστοποίηση πολιτειακών μεταβολών, μετακινήσεων στρατευμάτων και ατόμων για εμπορικές συναλλαγές. Με τις παραστάσεις των όψεων τους αιχμαλωτίζουν το φθαρτό των χαρακτήρων, εξιδανικεύουν αλλά και απαθανατίζουν το εφήμερο. Μεταβάλλονται σε κήρυκες -σήματα λαλούντα- ιδεών, ονομάτων, προϊόντων- της προκοπής και της παράδοσης κάθε τόπου. Πινακοθήκη των μορφών επιφανών θνητών καί των αθάνατων κυρίων του ουράνιου Πανθέου, συντροφεύουν τους ανθρώπους στην τελευταία τους κατοικία μαζί με άλλα κτερίσματα, τοποθετούνται στα θεμέλια οικιών και ναών ως αποτρόπαια και ταλισμανικά αντικείμενα, θάβονται σε μέρη απόκρυφα, αποταμίευση 1. Το κείμενο της διάλεξης, στη γαλλική του εκδοχή (Numismatique et Archéologie), αποτέλεσε μιαν από τις κύριες εισηγήσεις στο 12ο Διεθνές Συνέδριο Νομισματικής (XII. Internationaler Numismatischer Kongress, Berlin 1997, Akten, I, Berlin 2000, ).

2 Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉΣ ΜΟΝΆΔΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ των κόπων απλών ιδιωτών, λεία κακοποιών, ή ως μισθοί στρατιωτικών αγημάτων. Ενταφιάζονται μαζί μέ τους κατόχους τους κάτω από ερείπια, μάρτυρες ακατάγραφων καταστροφών, ή ξεπλένονται στα συντρίμια κάποιου ξέστρατου σκάφους, στα Βάθη της θάλασσας. Με τη λάμψη τους στολίζουν την ανθρώπινη ματαιοδοξία σε γυναικείους, ως επί το πλείστον, λαιμούς και δάκτυλα και διακοσμούν πολυποίκιλτα σκεύη, πλούσιων εραστών του χρήματος και της τέχνης πολυαγαπημένα αποκτήματα. Γήινα όσο και θεϊκά, ταξιδεύουν με θεϊκή αιωνιότητα στα πέρατα του γήινου κόσμου. Σαν το φώς, που θερμαίνει αλλά και τυφλώνει, τρυπώνουν παντού. Πιστά όσο και άπιστα, δε γνωρίζουν θεό. Και εξαγοράζουν συνειδήσεις, επιβραβεύουν την άμιλλα, προδίδουν λαούς, αποτιμούν την ελευθερία, δίνουν σάρκα και οστά στη δύναμη. Για τη νομισματική, η αυτοελεγχόμενη έρευνα -με ελάχιστες εξαιρέσεις υπερβασιών και ευφάνταστων θεωριών που εύκολα ανιχνεύονται ως απορριπτέες - αποτελεί πρακτική δοκιμασμένη και επιβαλλόμενη από το ίδιο το υλικό. Αποτελεί μέθοδο με αυστηρή εσωτερική νομοτέλεια, που διέπεται από τις αρχές της ταυτότητας και όχι της απλής ομοιότητας. Τους νόμους της σειραϊκής ομαδοποίησης, με ζεύγη και τρίδυμα παραγωγής σε συμπλεκτική κατά μήτρες φορά, γεγονός που επιτρέπει τη συγκρότηση σωμάτων αξιόπιστης πληροφόρησης. Είτε πρόκειται για σύνταξη νομισματικών συνταγμάτων (corpora), είτε για εργασίες καταγραφής και σφυγμομέτρησης της νομισματικής κυκλοφορίας, ακόμη και για συνθέσεις με θέμα τη νομισματική εικονογραφία, η συλλογιστική προσέγγισης του αντικειμένου διέπεται από τις ίδιες απαραβίαστες αρχές μιας καταξιωμένης δεοντολογίας αλυσσιδωτής αναστρεψιμότητας. Με αυτή της την ιδιότητα, αυτή την αυτοπειθαρχία και αυτές τις δυνατότητες, η νομισματική καλείται να αναπτύξει πρωτοβουλίες δασκάλου και μαθητού. Δασκάλου αναφορικά με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί για να προσεγγίσει το αντικείμενο της από πολλαπλές, φαινομενικά ετερόκλητες, οπτικές γωνίες. Μαθητού, για να διδαχτεί από τα επιτεύγματα και τα πορίσματα άλλων αρχαιογνωστικών επιστημών, εφοδιασμένων με περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία. Προϊόντα μαζικής παραγωγής, τα νομίσματα, η πρωτογενής αυτή πηγή γνώσης του παρελθόντος, αυτοσκοπός στο στόχαστρο μιας κατεξοχήν επίπονης και λεπτολόγου έρευνας, που προϋποθέτει πλήθος παντοδαπών γνώσεων, ερμηνευτές πολύπειροι δυσερμήνευτων αρχαιογνωστικών καταστάσεων και δυσεπίλυτων αρχαιολογικών προβληματισμών, καλούνται να παίξουν το ρόλο που τους καθόρισε η συμμετοχή τους ταυτόχρονα στο ευτελές και στο αιώνιο. Καλούνται να υποδυθούν τον καταλύτη ανάμεσα στον ωραίο γρίφο της τέχνης και στον κονιορτό μιας ανώ-

3 - 13- Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Η ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α νυμης καθημερινότητας. Να συνταιριάσουν σε αρμονικό σύνολο κάτω από τη σκέπη της Ιστορίας τις διάφορες και διαφορετικές μεταξύ τους εκφάνσεις της ανθρώπινης μεγαλοσύνης και ταπεινότητας 2. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι, όπως σημειώνει και ο William Biers^, "archaeology in the lands around the Mediterranean started as a search for beautiful objects". Και υπονοεί Βέβαια τα κατάλοιπα των ιστορικών χρόνων. Στα δεσμά του ωραίου λοιπόν η ανάπλαση του παρελθόντος, στα δίχτυα της λογικής των συνειρμών η αναζήτηση σταθερών σημείων αναφοράς για την ακτινογράφηση των παλίμψηστων της ιστορίας. Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν πολλές 'αρχαιολογίες'. Πολλές ερμηνευτικές προσεγγίσεις του χρόνου σε συνδυασμό με την παρουσία του homo sapiens. Άλλες εξειδικεύονται στη διερεύνηση των καταλοίπων της ανθρώπινης δραστηριότητας από την έποψη της ιστορίας της τέχνης και μόνον. Της μνημειακής κατεξοχήν. Άλλες πάλι επιδίδονται σε τυπολογικές και ειδολογικές ομαδοποιήσεις, σε διαχρονική κατάταξη, αντικειμένων χρηστικών ως επί το πλείστον, αδιαφορώντας για τον παράγοντα άνθρωπος. Άλλες, ασχολούνται αποκλειστικά με εθιμικά φαινόμενα και τελετουργικά δρώμενα. Με την ύπαρξη ή μη οργανωμένων κοινωνικών συνόλων και τις μορφές οικιστικής υλοποίησης των αρχών διαβίωσης τους 4. Άλλες, τέλος, καθορίζουν την ανθρώπινη μοίρα σύμφωνα με τις περιόδους καταστροφών και εξαφάνισης της Α ή Β πολιτισμικής παρουσίας^. Κατά πόσο, κάθε μια χωριστά ή και όλες μαζί, συνεισφέρουν αποτελεσματικά, προ πάντων όμως σφαιρικά, στον χώρο της αρχαιογνωσίας είναι θέμα των μεθόδων που αυτές ακολουθούν και της ενάργειας των επιστημόνων που τις θεραπεύουν. Γενική πάντως παραμένει η διαπίστωση ότι σε πάμπολλες περιπτώσεις οι προσεγγίσεις αυτές διακατέχονται από μια μονομέρεια, αφού όχι σπάνια διαπνέονται από μια διάθεση αυτάρκειας και ελιτισμού. Δεν είναι μάλιστα άγνωστες και οι ακραίες εκείνες τοποθετήσεις που ευαγγελίζονται αυτή την ίδια την πεμπτουσία της έρευνας. Που διατρανώνουν την ανακάλυψη της λυδίας λίθου για την πραγματική κατανόηση του παρελθόντος. Για τους ιστορικούς χρόνους, για τους οποίους η πληθώρα και το πολυσχιδές της πληροφόρησης, της οποιασδήποτε πληροφόρησης, έχει αποβεί ο διπρόσωπος εκείνος Ιανός της αβασάνιστης από τη μια και 2. Για ένα πρώτο σχεδίασμα και προσέγγιση του ζητήματος, Βλ. Ι. Τουράτσογλου, Νομισματική Αρχαιολογία, στο Numismatic Archaeology. Archaeological Numismatics, Exeter 1997, Art, Artefacts, and Chronology in Classical Archaeology, London 1992, C. Renfrew, Approaches to Social Archaeology, Edinburgh J. Tainter, The Collapse of Complex Societies, Cambridge 1988.

4 - 14- Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ NOMI Σ Μ Α Τ Ι Κ Η Σ Μ Ο Ν Ά Δ Α Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Ά Δ Α απροβλημάτιστης, όσο και της υπεύθυνης από την άλλη και εμπεριστατωμένης έρευνας, η κατά τα κρατούντα των καιρών και τον συρμό αρχαιολογία των ομφαλοσκοπικών εξειδικεύσεων και του αυτοσκοπού δεν έχει ακόμη επιτύχει την υπέρβαση, αν όχι στο σύνολο της, τουλάχιστον στο μεγαλύτερο ποσοστό της δραστηριότητας της, των επιδόσεων που χαρακτήριζαν παλαιότερες εποχές. Άσχετα κατά πόσον έχει αυτή ενδυθεί το ένδυμα μιας πρωτοποριακής επιστήμης. Μολονότι και αυτός ο χαρακτηρισμός της επιστήμης της έχει τελευταία αμφισβητηθεί... Το παρατακτικό της διάρθρωσης των γνώσεων, η περιπτωσιολογία στην επιχειρηματολογία, οι απομονωτικές τάσεις που χαρακτηρίζουν την έρευνα των επί μέρους φαινομένων και η σταδιακή, με γεωμετρική μάλιστα πρόοδο, απομάκρυνση από την επιδιωκόμενη κατάκτηση του κοινού τόπου, της ιστορικής δηλαδή αλήθειας και μόνο, θέτουν εν αμφιβάλω ακόμη και αυτές τις βασικές διακηρύξεις της χάρτας τών ουμανιστικών σπουδών. Δε συνιστά σπάνιο φαινόμενο η αναστρεψιμότητα των επιχειρημάτων να θυσιάζεται στον Βωμό των σκοπιμοτήτων, φαλκιδευμένη συχνά και από μια επιλεκτική παρουσίαση του ανασκαφικού υλικού. Πολύχρυσου, αν αυτό είναι δυνατό... Οι επιδερμικοί συσχετι- σμοί προς απόδειξη, πάση θυσία, της ιστορικής και πολιτισμικής συνέχειας ετερογενών μεταξύ τους εθνικών στοιχείων, να καταλήγουν σε παραποίηση της πραγματικότητας και σε επικίνδυνες απλουστεύσεις, που φυμώνουν την πολυφωνία και ισοπεδώνουν την ποικιλία των συμβολών των διαφόρων φυλετικών ομάδων. Οι μονοδιάστατες θεωρίες καταξίωσης απωθημένων εθνικιστικού λυτρωτισμού να αναπηδούν από μιαν ύποπτης κατεύθυνσης και μεθοδολογίας 'αξιοποίηση' των αρχαιολογικών ευρημάτων, υποσκάπτοντας το οικοδόμημα της αυτογνωσίας. Αφού Βέβαια, και θα φανεί περίεργο, η ενασχόληση με τη διερεύνηση του παρελθόντος του ανθρώπινου γένους κατά βάθος αποσκοπεί στην αυτογνωσία του homo scientificus, κατά πρώτιστο λόγο. Επομένως, και στην πρόβλεψη του μέλλοντος. "At the best, excavation is destruction... We cannot twice descend into the same stream" όπως εύστοχα παρατηρεί ο Sir Mortimer Wheeler 6 "The archaeological excavator", αυτή η μηχανή του χρόνου του Welles που μέσα σ' ένα μετρήσιμο χρόνο διέρχεται τα αλλεπάλληλα πεδία του χρόνου, "is not digging up thinks, he is digging up people" 7. Ασφαλώς, η αρχαιολογία δεν είναι "μια τέχνη η οποία χρησιμοποιεί κάποια επιστημονική τεχνική" 8. Πολύ 6. Archaeology from the Earth, London 1961, Ό.π., 13 και Ο. G. S. Crawford, Arcaeologyin the Field, London 1953.

5 - 15- Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Η ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α περισσότερο δεν είναι "μια μέθοδος ή ένα σύνολο εξειδικευμένων τεχνικών συλλογής πολιτισμικών πληροφοριών", οπότε "the archaeologist, as archaeologist is really nothing but a technician"^. "Ένας εντομολόγος είναι ασφαλώς κάτι πολύ περισσότερο από έναν κυνηγό πεταλούδων, και ένας αρχαιολόγος κάτι πιο σοβαρό από έναν συλλέκτη οστράκων- αν θέλει Βέβαια να τιμήσει το δεύτερο συνθετικό της ειδικότητας του. Ο αρχαιολόγος πρώτα από όλα είναι 'ένας ευρετής δεδομένων' (a fact finder), τα δεδομένα εντούτοις αυτά που εντοπίζει αποτελούν στην πραγματικότητα τις υλικές μαρτυρίες της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, ωστόσο, είναι και ένας ουμανιστής και ως δεύτερη του έγνοια και υποχρέωση προβάλλει η εμφύσηση πνοής ενανθρωπισμού σε αυτά τα κατάλοιπα με μια οπωσδήποτε ελεγχόμενη φαντασία και εφευρετικότητα, που δεν είναι άμοιρες των αξιών της τέχνης, ακόμη και της φιλοσοφίας" 10. "Η Ιστορία, αν αναλύσει κανείς τον όρο με τη στενή του έννοια, δεν είναι παρά η μελέτη ερωτημάτων. Η μελέτη των απαντήσεων ανήκει στη σφαίρα της ανθρωπολογίας και της κοινωνιολογίας. Όσο για τον Πολιτισμό, αυτός είναι Ιστορία εν υπνώσει, ή Ιστορία που έχει σβήσει" θα διατυπώσει ο Auden 11. Και ο Snodgrass θα παρατηρήσει: "Υπάρχουν εποχές στο παρελθόν του ανθρώπου, για τις οποίες το υψηλό ποσοστό πληροφόρησης παρέχει τη δυνατότητα στους αρχαιολόγους να μελετήσουν 'ερωτήματα' που για πρώτη φορά τότε είχαν τεθεί, και να εξετάσουν τις πρώτες έμπρακτες απόπειρες απάντησης τους μέσω του ανασκαφικού υλικού. Η αρχαιολογία των κλασικών χρόνων είναι ίσως αυτή που ασχολείται με μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες, τις πλέον εξέχουσες εποχές" 12. "Οπωσδήποτε το πρόβλημα της χρονολόγησης των μνημείων αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της αρχαιογνωσίας,...αφού από τη σωστή του επίλυση εξαρτάται ο προσδιορισμός της πολιτισμικής ταυτότητας μιας περιοχής σε διαχρονική βάση" 13. "Υπάρχουν δύο τρόποι καθορισμού της χρονολογίας ενός ανασκαφικού αντικειμένου, εφόσον Βέβαια αυτό προσφέρει τα ελάχιστα κριτήρια ικανοποιητικής αναγνώρισης και κατανόησης του. Ο ένας στοιχειοθετείται από την αντιπαράθεση του με άλλα της αυτής κατηγο- 9. W. W. Taylor, A Study of Archaeology, American Anthropologist, Indiana University 1948, Wheeler, ό.π., W.E.Auden, The Dyer's Hand, New York 1968, A. Snodgrass, An Archaeology of Greece, Berkeley-London 1987, Α. Ριζάκης, Ι. Τουράτσογλου, Η τυπολογία των επιτύμβιων μνημείων της Άνω Μακεδονίας, Αρχαία Μακεδονία V,2,1993,

6 Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ NOM Μ Α Τ Ι Κ Η Σ Μ Ο Ν Α Δ Α Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Α Δ Α ρίας και τύπου προγενέστερης ή μεταγενέστερης χρονολόγησης. Η μέθοδος αυτή αποτελεί τη λεγόμενη 'σχετική χρονολογία'". Η άλλη, η 'απόλυτη', η και σπανιότερη, εξάγεται είτε από το ίδιο το αντικείμενο -να θυμηθούμε τα όστρακα της Αθηναϊκής Αγοράς με εγχάρακτα τα ονόματα των πολιτών που είχαν προταθεί για εξορία-, είτε από τις συνθήκες κατάθεσης του συνόλου ή τον άμεσο περίγυρο του - να αναφερθούμε και στις περιπτώσεις, όπου το εύρημα, οι λάκοι με τα θραύσματα αγγείων από την κάθαρση της Δήλου ή τα στρώματα καταστροφής από τη βίαια ισοπέδωση μιας συγκεκριμένης πόλης, της Ολύνθου για παράδειγμα, υποστηρίζονται από την ιστοριογραφία. Να επισημάνουμε, τέλος, τα επίσημα ακριβώς χρονολογημένα επιγραφικά κείμενα ή εκείνες από τις νομισματικές μαρτυρίες που προσφέρουν στενότατα και Βεβαιωμένα χρονολογικά όρια. "Πολλές από τις γενικές χρονολογήσεις που διαθέτουμε, κυρίως για τη διάκριση και τον προσδιορισμό πολιτισμικών αλλαγών είναι οπωσδήποτε συμβατικές και δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Εργαλεία συμβιβασμού και κοινής αποδοχής, χρησιμεύουν μάλλον για τη μεταξύ των ειδικών κατανόηση του τρόπου κατηγοριοποίησης και κωδικοποίησης της πληροφόρησης, παρά για την εμβάθυνση στο πολιτισμικό φαινόμενο. Έτσι το τέλος της Αρχαϊκής εποχής τοποθετείται στους χρόνους της περσικής εκστρατείας εναντίον της Ελλάδος και η αρχή των Ελληνιστικών χρόνων ορίζεται από το έτος θανάτου του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η πραγματικότητα, ωστόσο, δεν επιδέχεται παρόμοιου τύπου και μεθόδευσης διαιρέσεις" 14. Παρόλον ότι το πρόβλημα της χρονολογίας είναι ένα από τα βασικότερα desiderata για την όρθη κατανόηση του παρελθόντος "δεν θα πρέπει να επιτρέψουμε στη χρονολογία να μονοπωλεί την αρχαιολογία", αφού "η χρονολόγηση αποτελεί ένα μέσο για την επίτευξη τόυ τελικού σκοπού και δε συνιστά αυτοσκοπό". "Chronology is the backbone of archaeology, but the backbone is not the whole skeleton, still less is it the flesh and blood and spirit" της αρχαιολογικής έρευνας. "Our objective is a reconstruction of human cultural achievement in all those aspects of live which are susceptible to material evidence. A chronologist is not an archaeologist" θα σημειώσει ο Wheeler 1 5. Η κινηματογραφική ταινία στην οποία εκτυλίσσονται τα δρώμενα των καιρών και απαθανατίζονται τα 'είδωλα καμόντων', είναι δυσδιάστατη-ασπρόμαυρη κόπια στο εργαστήρι του Χωροχρόνου. Τρισδιάστατο μεταβάλλεται το έργο και έγχρωμο μόνο με την αέναη κίνηση του φακού και με την παράλληλη πλοκή της αυτής υπόθεσης σε περισσότερους του ενός χώρους γυρίσματος. Αφού στην ορθή αποτίμηση των γεγο- 14. Biers, ό.π., Wheeler, ό.π., 55.

7 Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Ή - 17 AI - ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΊΑ Κ νότων στο πολυθέαμα της Ιστορίας οδηγείται ο επιστήμων θεατής μόνο με τη σειραϊκή συρραφή των σκηνών εκείνων που πληρούν τις προϋποθέσεις ολοκληρωμένων, αυτοτελών στιγμιότυπων με σαφές το στίγμα του χρονολογικού προσδιορισμού. Όχι με την κλωνοποίηση του τυχαίου. Και ας δίδουν τα στιγμιότυπα αυτά εκ πρώτης όψεως την εντύπωση διάσπαρτων τεμαχίων, εμπόδιο στην κατανόηση της υπόθεσης. Στην αναζήτηση της πραγματικής διάστασης της μνήμης και στην αποκατάσταση της ιστορικής της συνέχειας. Όλο και περισσότερο γίνεται κατανοητό, σχεδόν αυταπόδεικτο, ότι ο χρονολογημένος με βάση τη νομισματική μαρτυρία πηλός, ο χρονολογημένος κατειργασμένος χρυσός και άργυρος, κοντολογής τα κλειστά σύνθετα σύνολα, άλλοτε με κοσμήματα, άλλοτε πάλι με μεταλλικά αγγεία, είναι αυτά που θα υφάνουν, κατατεταγμένα σε προσθετική διάταξη επικαλυπτομένων περιπτώσεων, πρώτα κατά την οριζόντια γεωγραφική παράθεση και στη συνέχεια κατά την κατακόρυφη χρονολογική κατηγοριοποίηση, τον στέρεο εκείνο καμβά πάνω στον οποίο θα περάσουν τά υφάδια μιας γνώσης, ταυτόχρονα επαγωγικής όσο και αναλυτικής. Τα παραδείγματα δε λείπουν και για τις δυο όψεις ενός και του αυτού νομίσματος. Τα τελευταία δημοσιεύματα που πιστοποιούν τη σταδιακή άνοδο του αριθμού περιπτώσεων αγαστής συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών και προβληματισμών, πλεονάζουν στον τομέα της κεραμικής, παρόλον ότι δεν υστερούν και οι συμβολές στον τομέα της μεταλλοτεχνίας. Τα παραδείγματα αφορούν σε ουσιαστικές ανακατατάξεις της κεραμικής παραγωγής και εν γένει της παραγωγής έργων χρηστικών και μικροκαλλιτεχνίας, κυρίως των υστεροκλασικών και των μετακλασικών χρόνων με καίριες επιπτώσεις στην ορθή, πολυδιάστατη και διεπιστημονική ανάλυση των εμπλεκομένων στοιχείων και στην κατανόηση αιτίων και αιτιατών. Με πολιτισμικές διαστάσεις και ιστορικές επεκτάσεις. Η αναχρονολόγηση της πρώιμης ελληνιστικής κεραμικής του αττικού εργαστηρίου, για παράδειγμα, έργο πρωτίστως της ίδιας εκείνης αγγλοσαξωνικής σχολής, που στη δεκαετία του 1930 με τον Homer Thompson έθετε τις βάσεις για μια διαχρονική μελέτη της αθηναϊκής αγγειοπλαστικής από τα μέσα του 4ου αι. π.χ. (κωδικοποιήθηκε κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο από τους Sparkes-Talcott), δεν θα είχε οπωσδήποτε επιχειρηθεί αν δεν είχαν τεθεί τα εύλογα όσο και ανατρεπτικά ερωτηματικά των νομισματικών ευρημάτων στο πτολεμαϊκό στρατόπεδο της Κορώνης 1 6, τόσο υποδειγματικά ανεσκαμμένο από την ομάδα των Vanderpool, McCredie και Steinberg, και δεν είχαν εκφραστεί οι σκεπτικισμοί των Jones, Graham και Sackett, πεπειραμένων και ευσυνείδητων ανασκαφέων της αγροικίας στη Βάρη της Αττικής Koroni; A Rolemaic Camp on the East Coast of Attica, Hesperia 31,1962, 17. An Attic Country House below the Cave of Pan at Vari, BSA 68,1973.

8 Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉΣ ΜΟΝΆΔΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ Οι θεμελιακές εργασίες του John Kroll, επιστέγασμα των οποίων υπήρξε ο τελευταίος τόμος της σειράς The Athenian Agora (XXVI, The Greek Coins, 1994), δε συνέβαλαν μόνο στην αναθεώρηση των γνώσεων μας για την αθηναϊκή νομισματοκοπία, ιδιαίτερα αυτή των χαλκών εκδόσεων. Ανασκαφικά ευρήματα σε κλειστά ταφικά σύνολα ή οικιστικά στρώματα κεραμικής, τα νομίσματα αυτά από την αθηναϊκή Αγορά και τον Κεραμεικό, αποτέλεσαν τον αποφασιστικό εκείνο παράγοντα και το ασφαλές σημείο αναφοράς για τις εποικοδομητικές χρονολογικές αναθεωρήσεις της παραγωγής του αθηναϊκού κεραμικού τροχού στο δεύτερο μισό του 4ου αι.π.χ. και στο πρώτο του 3ου, πρωτίστως από τη Susan Rotroff και στη συνέχεια από τους U. Knigge και W. Kowacskovics, την Κ. Braun, την Schöne-Denkinger, την Vogeikof και τον Stichel. Παραλαμβάνοντας τη σκυτάλη, ενεργώντας ωστόσο ανεξάρτητα, ορισμένοι έλληνες μελετητές των πλούσιων και σε κεραμικά κτερίσματα παντός τύπου τάφων στη Μακεδονία, σε δημοσιευμένα και σε υπό δημοσίευση συγγράμματα, επιβεβαίωσαν τα πορίσματα των ερευνών των 'νοτίων' συναδέλφων τους και με την αποφασιστική συνδρομή των μεθοδικών και λεπτολόγων συμβολών μιας Margaret Thompson και των μνημειακών συνθέσεων ενός Le Rider και ενός Price, έργων τα οποία με περισσή οξυδέρκεια και επιστημονική πληρότητα διήλθαν τη νομισματοκοπία του Φιλίππου Β', του Αλεξάνδρου Γ' και του Φιλίππου Γ' του Αρριδαίου, αξιοποίησαν τα νέα και πολλαπλά μηνύματα της αναθεωρημένης μακεδόνικης νομισματικής αποτολμώντας ακόμα και τη στενότερη χρονολόγηση των εγχωρίων απομιμήσεων του αττικού κεραμικού. Η πληθώρα εξάλλου των ταφικών νομισματικών 'θησαυρών' με εκδόσεις από πολύτιμα μέταλλα, αλλά και άλλων με χαρακτήρα αποταμιευτικό στην αρχαία Μακεδονία του τελευταίου τετάρτου του 4ου αι. π.χ. και των αρχών του 3ου, ήρθε να προσδώσει, με τη σύγχρονη, ταυτόχρονη σχεδόν χρονολογία απόκρυψης τους, μια ξεχωριστή ιστορική διάσταση στα αρχαιολογικά κατάλοιπα από τον χώρο. Το πολιτισμικό όφελος που εξάγεται από τις διαπιστώσεις αυτές είναι πρόδηλο: Α. Απόδοση στους βετεράνους της ασιατικής εκστρατείας και στα πλούτη που αυτοί συναποκόμισαν, της χλιδής και της ματαιοδοξίας των καταγραφών Μακεδόνικων τάφων, των ανακτορικών οικιών, των χρυσοποίκιλτων κοσμημάτων και των αργυρών αγγείων και σκευών συμποσίου στην Πέλλα, στη Βεργίνα, στο Δερβένι, στη Νικήσιανη, στο Δίον, κ.ά. Β. Ανάδειξη της μορφής του Κασσάνδρου σε ηγετική μορφή με προκαθορισμένες όσο και μεγαλόπνοες επιδιώξεις και στόχους στον τομέα της πολεοδομίας,

9 - 19- Ν 0 Μ Ι Σ Μ Α Τ 1 Κ Η ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α της οχυρωματικής (Θεσσαλονίκη, Κασσάνδρεια, Δίον, Αιγαί), γενικά στη χάραξη μιας κατεξοχήν εσωστρεφούς δυναστικής πολιτικής, που ο γιος του Αντιπάτρου αξιοποίησε κατά τον επιτυχέστερο τρόπο για το κράτος και τους πολίτες του, φορείς πλούτου και εμπειριών από τη μυθική Ανατολή- την Ανατολή των Ιώνων και των Περσών 18. Η επέκταση, εξάλλου, των εύστοχων παρατηρήσεων του Kamen Dimitrov 19 για τους λόγους συγκρότησης των 'θησαυρών' νομισμάτων από πολύτιμα κυρίως μέταλλα, ευρήματα στο θρακικό χώρο του τέλους του 4ου αι. π.χ., και η εκμετάλλευση των πρωτοποριακών διαπιστώσεων του François de Callatay 20 για τη νομισματική κυκλοφορία στο θρακο-μακεδονικό χώρο την ίδια εποχή, σε συνδυασμό με τις έξοχες αναλύσεις των ταφικών συνόλων, πήλινων, κυρίως όμως αργυρών μεταλλικών αγγείων, στην προ και στη λυσιμάχεια Θράκη, από τον Peter Alexandrescu 21, επέτρεψαν την προσγραφή τόσο των νομισματικών 'θησαυρών', όσο και των συνόλων με πολύτιμα σκεύη από τη χώρα των Οδρυσσών και των Γετών, στους Θράκες και τους λοιπούς βάρβαρους μισθοφόρους του Αλεξάνδρου Γ'. Είναι ευτύχημα ότι οι παραπάνω περιπτώσεις δεν αποτελούν κόκκους άμμου στην κονίστρα της έρευνας, αφού ούτε στους πρώιμους μετακλασικούς χρόνους τελικά περιορίζονται, ούτε όμως και εξαντλούνται στον αριθμό που παρατέθηκε. Ο θεσμός των επαναλαμβανόμενων Επιστημονικών Συναντήσεων για την Ελληνιστική Κεραμική πού είδε το φως της δημοσιότητας το 1986 στα Γιάννενα 22, με την ομόθυμη αποδοχή του από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, συντελεί ώστε τα παραδείγματα, τουλάχιστον για τους μετά τον Αλέξανδρο Γ' χρόνους, να πολλαπλασιάζονται, με αριθμητική για 18. Δ. Λαζαρίδης, Κ. Ρωμιοπούλου, Ι. Τουράτσογλου, Ο τύμβος της Νικήσιανης, Αθήνα 1992, Ι. Touratsoglou, Die Baupolitik Kassanders, στο: Basileia, Die Paläste der hellenistischen Könige (Berlin 1996) , Π. Θέμελης, Ι. Τουράτσογλου, Οι τάφοι του ΔερΒενίου, Αθήνα The Development of Thrace in the Early Hellenistic Age ( BC) according to Hoards of Coins of Philip II and Alexander the Great Types, Istor. Pregled 1990, Ο ίδιος, The Contacts of Thrace during the Early Hellenistic Age Reflected in Some Coin Hoards, Bulgarian Historical Review 18, 1990 (4), Les trésors achémenides et les monnayages dalexandre: espèces immobilisées et espèces circulantes?, REA 91, 1989, 1-2, Idem, Reflexions sur les ateliers dasie Mineure dalexandre le Grand, Trésors et circulation monétaire en Anatolie antique, Paris 1994, 30sq. 21. Le groupe de trésors thraces du Nord des Balkans l\l, Dacia XXVII, 1/2, 1983, Ο ίδιος, MHAIZEIN, A propos des importations et de l'influence achémenide en Thrace, Dacia, XXX 1/2, 1986, Βλ. τώρα Ι. Touratsoglou, Dated Gold: The Evidence from Hellenistic Macedonia, στο Art of the Greek Goldsmith, London 1998, και Yannis, Touratsoglou, Back to the Future, Alexander the Great's Silver and Gold in the Balkans: The Hoard Evidence, στο Coins of Macedonia and Rome, Essays in honour ofgharles Hersh, London 1998, Επιστημονικές Συναντήσεις για την Ελληνιστική Κεραμική. Πρακτικά: Α (Ιωάννινα 1989), Β (Ρόδος 1992), Γ (Αθήνα 1994), Δ (Αθήνα 1997), Ε (Αθήνα, υπό εκτύπωση.

10 Η ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΔΙΑΔΡΟΜΉ ΤΗΣ NOMI Σ Μ Α Τ Ι Κ Η Σ Μ Ο Ν Ά Δ Α Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Ά Δ Α την ώρα πρόοδο, καλύπτοντας ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο, από την Καρχηδόνα έως τη Σκυθία και από την Αίγυπτο έως την Αρχαία Θράκη και την Ιλλυρία. Η αξία των νομισμάτων για τη χρονολόγηση των κλειστών συνόλων, ωστόσο, δεν είναι απόλυτη- ιδιαίτερα στη περιφέρεια των γεγονότων και μακρυά από τα τεκταινόμενα. Σε περιοχές δηλαδή, όπου τα πολιτισμικά αγαθά των παντοδυνάμων κέντρων παραγωγής, ενδύονται συνηθέστατα τον χαρακτήρα του κειμηλίου. Παράδειγμα το ταφικό σύνολο Roksolany/1960 (χρονολογία απόκρυψης: τέλη 4ου-αρχές 3ου αι. π.χ.), στο οποίο αττικό ιχθυοπινάκιο του ύστατου 5ου αι. π.χ. και των αρχών του 4ου βρέθηκε με δραχμές Αμισού και Ιστρίας και με τετράδραχμο του Φιλίππου Β' 23. Αναμφισβήτητα, μεταξύ των αρχαιολόγων υπάρχει μια έντονη διάθεση να προσβλέπουν στη νομισματική χρονολογία ως ένα δεδομένο τόσο απαράβατο, τόσο απόλυτο, όσο και οι νόμοι των Μήδων και των Περσών. Παρόλον ότι, ακόμη και στις μέρες μας, τα τεχνοτροπικά κριτήρια εξακολουθούν να αποτελούν εν πολλοίς τη Βάση για τη χρονολόγηση των νομισμάτων. Παρόλον ότι ακόμη και στις περιπτώσεις των σχετικά ικανοποιητικά χρονολογημένων σειρών, συνηθέστατα παρατηρείται ένα τέτοιο εύρος στη χρονολόγηση, που καθιστά την προσφορά τους προβληματική, αν όχι παραπλανητική. Από την άλλη, σε ποιου είδους εσφαλμένα συμπεράσματα οδηγείται η έρευνα κατά την εξέταση μεμονωμένων αντικειμένων, προκειμένου να καθοριστεί η εξελικτική τους πορεία, αλλά και κατά την αποτίμηση πολιτισμικών φαινομένων, παρέχουν οι περιπτώσεις χρονολόγησης ταφικών συνόλων, στα οποία τα νομισματικά συνευρήματα (συνηθέστατα εκδόσεις από πολύτιμο μέταλλο) δεν έτυχαν της δέουσας προσοχής από τους αρχαιολόγους και δεν αντιμετωπίστηκαν υπό το φώς των νέων επιτευγμάτων της νομισματικής επιστήμης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η χρονολόγηση από διαπρεπή αμερικανίδα ερευνήτρια 24 του γνωστού κρατήρα από τον τάφο Β στο Δερβένι, στο διάστημα της Βασιλείας του Φιλίππου Β', ενώ το νόμισμα που συνόδευε το νεκρό (τέταρτο στατήρος) ήταν μεταθανάτια κοπή στο όνομα του ηγεμόνα αυτού, των χρόνων πριν από το 323 π.χ., με δυνατότητα κυκλοφορίας και μετά το όριο αυτό. Το πολιτισμικής αξίας συμπέρασμα που αβασάνιστα εξήχθη από την τοποθέτηση αυτή, υπήρξε η διατύπωση της άποψης, ότι δεν ήταν η Ανατολή εκείνη που προσέφερε τα στοιχεία της νέας εποχής, της ελληνιστικής, αλλά η Μακεδονία του Αλεξάνδρου εκείνη που προικοδότησε την επικράτεια του Μεγάλου Βασιλέως με τις μετακλασικές κατακτήσεις της τέχνης. 23. Ρ. Ο. Karyshkovski, Notes on the Numismatics of the Ancient Black Sea 24. B. S. Ridgway, Court Art and Hellenistic Art, The Role of Alexander the ' ral, VDI, 4, Moscou 1961, :, Arch.NewsXI, 3/4,1982,49-56.

11 Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Ή ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ί Α Η ίδια εντούτοις εσφαλμένη εκτίμηση ισχύει και αναφορικά με τη χρονολόγηση, από μέρους γερμανού αρχαιολόγου τη φορά αυτή 25, σειράς κλειστών συνόλων μικροκαλλιτεχνίας από την αρχαία Μακεδονία και τη Θράκη, στα οποία οι μεταθανάτιες κοπές στο όνομα του Φιλίππου Β' και του Αλεξάνδρου Γ', θεωρήθηκαν κατά κανόνα ως εκδόσεις ζώντων ακόμη των εν λόγω βασιλέων. Οπωσδήποτε, από την άλλη, κάθε απόκρυψη νομισματικού 'θησαυρού' δε σχετίζεται με κάποιο ιστορικό γεγονός, όπως και κάθε ιστορικό γεγονός δεν έχει πάντοτε αφήσει τη σφραγίδα του με υλικά κατάλοιπα, στην περίπτωση νομισματικού χαρακτήρα. Ανήκει βέβαια εξίσου στη θυμική όσο και στη λογική πλευρά της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασίας η προσπάθεια αναζήτησης, με σχέση ταυτότητας ει δυνατόν, στηριγμάτων σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα, προκειμένου να διατυπωθούν θεωρίες, ειδοποιοί διαφορές για την ερμηνεία του αρχαιογνωστικού επιστητού. Όμως παρόμοιες απόπειρες καταλήγουν συνηθέστατα σε μονοδιάστατες προσεγγίσεις-διαστρεβλώσεις στην πραγματικότητα, της επιζητούμενης αλήθειας, αφού σπάνια η κατά τα λοιπά πλούσια επιχειρηματολογία είναι ευθέως ανάλογη προς τον διατιθέμενο δειγματόχωρο παραδειγμάτων. Όχι μόνον η ακριβής και τεκμηριωμένη χρονολόγηση των εκδόσεων των διαφόρων νομισματοκοπείων είναι απαραίτητη για την ασφαλή ανασύνθεση του τεμαχισμένου αρχαιογνωστικού υλικού, αλλά και η διερεύνηση των κανόνων της κυκλοφορίας, ιδιαίτερα αυτής των χαλκών κοπών. Το διττό ερώτημα που συνήθως τίθεται από τους ανασκαφείς αρχαιολόγους στους νομισματολόγους, αφορά εξίσου την ακριβή χρονολογία, ή άν αυτό δεν είναι δυνατό, το χρονικό διάστημα κατά το οποίο εκδόθηκε και συνεχιζόταν να εκδίδεται ο Α ή ο Β νομισματικός τύπος, καθώς και τον χρόνο κυκλοφορίας του. Ερώτημα συνηθέστατα αναπάντητο, τουλάχιστο για το δεύτερο του σκέλος, αφού παρόμοια εγχειρήματα βρίσκονται μάλλον στο περιθώριο των ενδιαφερόντων των εξειδικευμένων με τη νομισματική επιστημόνων, κατά κανόνα ιστορικών και σπανίως και αρχαιολόγων. Στις αρχές της επιστημονικής ηθικής ανήκει η πρωταρχική υποχρέωση της πλήρους δημοσίευσης τόσο των ανασκαφικών νομισμάτων όσο και των 'θησαυρών', και βέβαια όχι μόνον αυτών από τις πρόσφατες έρευνες αλλά και εκείνων από τις παλαιότερες. Της επαναδημοσίευσης, ει δυνατόν, με τα νεότερα δεδομένα της επιστήμης, παρωχημένων ταυτίσεων, καθώς και της επανέκδοσης δυσεύρετων δημοσιεύσεων. Μόνο τότε, και 25. α) Μ. Pfrommer,Untersuchungen zur Chronologie früh- und hochhellenistichen Goldschmucks, Ist. Mitt. 37, 1990, 248, αρ. FK 93: Makedonien "Kindergrab Stathatos" (wahrscheinlich im mittleren 4. Jh., in der Regierungszeit Philipps II.' - ορθώς π. Χ., ή μετά, 6) Pfrommer 1990, 247, αρ. FK 90: Gornjani. Grab (3. Viertel des 4. Jhs) - ορθώς 315/14-295/94 π. Χ., ή μετά, γ) Pfrommer 1990, 253, αρ. FK 102: Sedes, Thessaloniki. Grab (im späten 4. Jh., vielleicht erst gegen 300) - ορθώς π. Χ. ή μετά.

12 Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Κ Ή Δ Ι Α Δ Ρ Ο Μ Ή Τ Η Σ Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ Ι Κ Ή Σ Μ Ο Ν Ά Δ Α Σ Σ Τ Η Ν Ε Λ Λ Ά Δ Α με την ανάληψη της εκπόνησης συνταγμάτων (corpora) και την αδιάλλειπτη συνέχιση της γνωστοποίησης του περιεχομένου όλο και περισσοτέρων μικρών ιδιωτικών συλλογών και άλλων μεγαλυτέρων πανεπιστημιακών, θα καταστεί δυνατή η ενδελεχής και ορθολογιστική αξιοποίηση του νομισματικού υλικού. Παρόλον ότι, στην εκπνοή του 20ού αιώνα των ηλεκτρονικών αμφισημιών, ορισμένες κατάλληλα διαφημισθείσες αρχαιολογικές ανακαλύψεις υπερφωτισμένες από τους προβολείς της επικαιρότητας έχουν υποκαταστήσει την ουσία από την εντύπωση, το κλασικό από το εφήμερο, οι πυρρώνειες ρήσεις για την εν γένει αξία της αρχαιογνωσίας, ακόμη και για τη χρησιμότητα της, πληθαίνουν με γεωμετρική πρόοδο, φέρνοντας στη μνήμη αφορισμούς άλλων εποχών. Απόλυτους και παιδαριώδεις, από τους χρόνους της απολογίας για τη σκοπιμότητα της έρευνας. Του πεσσιμιστικού τύπου ότι "die Archaeologie ist im Grunde eine naive Wissenschaft" 2ί > ή του εκβιαστικού ότι "Man hat die Numismatik die Leuchte der Altertumswissenschaft genannt" 27. Ακόμα ότι "archaeology is merely the science of making excuses for bad art" 28, ότι "we are too often victims of that great curse of archaeology, the undestructibility of pots" 29, ή ότι "la numismatique est le préliminaire indispensable et comme la base de toute étude relative, aux anciens temps" 30. Μια αρχαιογνωσία περισσότερο πραγματιστική, περισσότερο δυναμική, περισσότερο αληθοφανής, μια αρχαιολογία λιγότερο ιστορία τέχνης, λιγότερο ιστορία διαίσθησης, απαρίθμηση τυπολατρική σχημάτων και απρόσωπων ιστορικών γεγονότων σε παρατακτική φορά -σε αδιέξοδο-, μόνον η συντονισμένη, αλληλοελεγχόμενη και αλληλοεπιβεβαιούμενη αντιπαράθεση των αποτελεσμάτων της έρευνας -της τεκμηριωμένης έρευνας- των δραστηριοτήτων περισσοτέρων της μιας τέχνης, μπορεί να εγγυηθεί και να υποσχεθεί. Παρόλον ότι η νεοκαρτεσιανή δεοντολογία της λεγομένης 'νέας αρχαιολογίας' με τις καινοφανείς προτάσεις της προεξήγγειλε εδώ και λίγες δεκαετίες με παιδική μάλιστα αφέλεια την οριστική λύση του αιώνιου αινίγματος, υπάρχουν Βάσιμες υποψίες ότι η πολυδιάστατη θεώρηση της ανθρώπινης μοίρας τελικά θα θριαμβεύσει. Βάσιμες υποψίες ότι η αλήθεια είναι φιλτέρα της Βραχύβιας σκοπιμότητας και της άκρατης ματαιοδοξίας. 26. W.-H. Schuchart, Adolf Furtwängler (1956). 27. F. Grenzer, στο: Deutsche Vierteljahrschrift 1838,1, Oscar Wilde. 29. M. Finley, Techical Innovation and Economic Progress in the Ancient World, Economic History Review 18,1965, J. de Witte, A. de Longpérier, Avertissement de la Revue Numismatique, 2e Série, 1856.

13 -23- Ν Ο Μ Ι Σ Μ Α Τ 1 Κ Η ΚΑΙ Α Ρ Χ Α Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Στο κατώφλι της εικοστής πρώτης εκατονταετίας, την επιστροφή στο μέλλον μόνον η ουμανιστική, sub specie aeternitatis (Spinoza), θεώρηση των πραγμάτων μπορεί να ευαγγελιστεί. Ο αρμονικός συγκερασμός εξειδίκευσης και γενικότερης παιδευτικής γνώσης να πραγματώσει. Και η Νομισματική είναι σε θέση να συμβάλει τα μέγιστα στον τομέα αυτό^1. Η Νομισματική που έχει ονόματα πολλά Kat υπόσταση μία. ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. Momigliano, Ancient History and The Antiquarian, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 13, 1950, C. H.V Sutherland, Ancient Numismatics: A Brief Introduction, New York (ANS), 1958 E. E. Clain-Stefanelli, Numismatics. An Ancient Science, Smithsonian Institution Bulletin, 229, 1970 Alan Walker, Worn and Corroded Coins: Their Importance for the Archaeologist, JFA 3, 1976, O. Merkholm, A History of the Study of Greek Numismatics, I-II, NNÂ, , Ill, NNÂ, 1982, 7-26 Caronte. Un obole per laealdilà, La Parola dell' passato 50, 1995 Chr. Howgego, Ancient History from Coins, London/New York 1995 S. I. Rotroff, Coins and Stratigraphy, στο: Numismatic Archaeology. Archaeological Numismatics (Oxbow Monograph 75), Oxford 1997, 8-16 A. S. Walker, Excavation Coins: The Use and Misuse of Numismatic Evidence in Archaeology, στο: Numismatic Archaeology. Archaeological Numismatics (Oxbow Monograph 75), Oxford 1997, La moneta nei contesti archeologici. Esempi degli scavi di Roma, 1st. Ital. di Num Βλ επίσης: St. Suchodolki, Numismatique et Archéologie. Les avantages de la collaboration, RN25,1983, 7-14.

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης «Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Περιεχόμενα Εισαγωγικά...2 Α. Αρχαιολογικοί χώροι, Μνημεία και Μουσεία της Θράκης...3 Β. Χάρτης της Θράκης με σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος...5 Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Υπηρεσία Προβολής και Αξιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σύγχρονης Δημιουργίας

Ειδική Υπηρεσία Προβολής και Αξιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σύγχρονης Δημιουργίας Υπουργός Αναπληρωτής Υπουργός Γραφείο Νομοθετικής Πρωτοβουλίας Εκπαιδευτικής Πολιτικής & Θρησκευμάτων Πολιτικής Τομέων & Δ. Ανθρ. Πόρων Υ Γενική Οικονομικών Υπηρεσιών Υ Γενική και Γενική Αναστήλωσης, Μουσείων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

08/11/2006. Στην έκθεση Αθήνα-Σπάρτη περιλαµβάνονται αρχαία ελληνικά έργα τέχνης, όπως έργα πλαστικής, µεταλλοτεχνίας, µικροτεχνίας και αγγειογραφίας.

08/11/2006. Στην έκθεση Αθήνα-Σπάρτη περιλαµβάνονται αρχαία ελληνικά έργα τέχνης, όπως έργα πλαστικής, µεταλλοτεχνίας, µικροτεχνίας και αγγειογραφίας. Νέα Υόρκη, ΗΠΑ. "Αθήνα-Σπάρτη: Από τον 8ο αι. π.χ. έως τον 5ο αι. π.χ." Έκθεση 08/11/2006 Το Κοινωφελές Ίδρυµα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης παρουσιάζει, σε συνεργασία µε το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, την έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός

«Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός Δελτίο Τύπου Περιοδική Έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο «Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός 6 Απριλίου 2012 28 Απριλίου 2013 Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του, για τη σχολική χρονιά 2014-2015 (διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ (ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ) Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Εθνικού Αρχείου, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

διάστημα κατασκευής αυτών των αγγείων περιορίζεται σε δύο έως τρεις γενιές. Ως προς τη χρονολόγησή της βασιζόμαστε στα κεραμικά συνευρήματα που

διάστημα κατασκευής αυτών των αγγείων περιορίζεται σε δύο έως τρεις γενιές. Ως προς τη χρονολόγησή της βασιζόμαστε στα κεραμικά συνευρήματα που ΠΕΡΙΛΗΨΗ H διδακτορική διατριβή με θέμα: «Σύγκλιση Απόκλιση. Έρευνα & Συνεισφορά στην τοπική κεραμική της Περιφέρειας Αρμένων-Ρεθύμνου και στην Κεραμική Παραγωγή της Κρήτης κατά τον 14 ο και 13 ο π. Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr Το δίλημμα Παιδεία για την Παιδεία ή για την αγορά εργασίας έχει έλθει τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Έφη Πατσατζή, Αρχαιολόγος-Μουσειολόγος Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνημείων ΥΠ.ΠΟ.Τ. Ψηφιακός πολιτισμός και επιμέλεια

Έφη Πατσατζή, Αρχαιολόγος-Μουσειολόγος Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνημείων ΥΠ.ΠΟ.Τ. Ψηφιακός πολιτισμός και επιμέλεια Μουσειολογία και ψηφιακή επιμέλεια: το ευρωπαϊκό δίκτυο προβολής ATHENA-EUROPEANA στο πλαίσιο διεπιστημονικής συνεργασίας για την ανάδειξη του ψηφιακού πολιτισμού. Έφη Πατσατζή, Αρχαιολόγος-Μουσειολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Μιχάλης Ρηγίνος 1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της ΑΣΟΕΕ και στη συνέχεια σπούδασε Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων.

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων. Ιστοριογραφία (περιγραφικός ορισµός): Επιστήµη γεγονότα : χρονολογική σειρά χρονική περίοδος κριτικός έλεγχος των πηγών ανάλυση αιτίων και συνθηκών Ιστορική αναδροµή Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Φορολογική αντιμετώπιση, για σκοπούς Φ.Π.Α., των δραστηριοτήτων του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων

Θέμα: Φορολογική αντιμετώπιση, για σκοπούς Φ.Π.Α., των δραστηριοτήτων του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ & ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ 14 η Δ/ΝΣΗ ΦΠΑ ΤΜΗΜΑ Β «Παροχή Υπηρεσιών & Ειδικά Καθεστώτα»

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα παραδοσιακά συστήματα συνιστά το γεγονός ότι διδάσκοντες και

Διαβάστε περισσότερα

Greek Finance Forum* 28/04/15. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 28/04/2015

Greek Finance Forum* 28/04/15. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 28/04/2015 28/04/15 - Greek Finance Forum Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές Greek Finance Forum* Τα όσα αναγράφονται σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προτροπή για αγορά, πώληση ή/και διακράτηση

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Precious Metals Greece. Starter Kit 1. Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece.

Precious Metals Greece. Starter Kit 1. Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece. Starter Kit 1 Precious Metals Greece Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece.com Αγαπητέ επενδυτή, Σε ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον σου προς

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση Εύρεση Ανακαλύφθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Κνωσό από τον Άρθουρ Έβανς, που την ονόμασε έτσι επειδή χρησιμοποιούσε γραμμικούς χαρακτήρες (και όχι εικονιστικούς, όπως η μινωική ιερογλυφική γραφή)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ» Παπαδογιαννάκη Κωνσταντίνα 1, Ποντικάκης Φώτης 2, Μιχελάκης Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: συχνά η θεματική πρόταση διασαφηνίζεται και αναπτύσσεται καλύτερα με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός,

Διαβάστε περισσότερα

Κατάρτιση δεικτών για την παρακολούθηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος των Δήμων

Κατάρτιση δεικτών για την παρακολούθηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος των Δήμων Π.Ε.Δ. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Κατάρτιση δεικτών για την παρακολούθηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος των Δήμων Ηλίας Λίτσος Μηχανικός Παραγωγής, Msc Περιφ. Ανάπτυξη Περιεχόμενο εισήγησης I. Βασικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH S0 ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο (25.1.2013) ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΗΡΥΞΗ AΠΜ 41330 «ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΜΗΕ Α.Ε.» ΤΕΥΧΟΣ 9 ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΗ Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν

ΙΑΚΗΡΥΞΗ AΠΜ 41330 «ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΜΗΕ Α.Ε.» ΤΕΥΧΟΣ 9 ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΗ Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν ΙΑΚΗΡΥΞΗ AΠΜ 41330 «ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΜΗΕ Α.Ε.» ΤΕΥΧΟΣ 9 ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΗ Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΕΡΓΟΥ 2. ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα.

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Εισηγήτριες: Κανελλοπούλου Μπότη Μαρία, Δικηγόρος, Επίκουρη Καθηγήτρια του Ιονίου Πανεπιστημίου Βουλιγέα Ελένη, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ : ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Εισηγητής: Σοφοκλής Τζοβαρίδης Προϊστάμενος Δ11β στη ΓΓΔΕ/ΥΠΕΧΩΔΕ

ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ : ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Εισηγητής: Σοφοκλής Τζοβαρίδης Προϊστάμενος Δ11β στη ΓΓΔΕ/ΥΠΕΧΩΔΕ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ : ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Εισηγητής: Σοφοκλής Τζοβαρίδης Προϊστάμενος Δ11β στη ΓΓΔΕ/ΥΠΕΧΩΔΕ 1. Εισαγωγή Μετά τη σύσταση της Γενικής Διεύθυνσης Ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Να υπολογίζουν αποστάσεις με τη βοήθεια ημ. και συν. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους τριγωνομετρικούς πίνακες στους υπολογισμούς τους.

Να υπολογίζουν αποστάσεις με τη βοήθεια ημ. και συν. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους τριγωνομετρικούς πίνακες στους υπολογισμούς τους. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Νίκος Γ. Τόμπρος Ενότητα : ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΑ Περιεχόμενα ενότητας Τριγωνομετρικοί οξείας γωνίας αριθμοί Διδακτικοί στόχοι Διδακτικές οδηγίες - επισημάνσεις Πρέπει οι μαθητές να γνωρίζουν:

Διαβάστε περισσότερα

Greek Finance Forum* Global Technical Analysis Institute 17/04/13. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές

Greek Finance Forum* Global Technical Analysis Institute 17/04/13. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές Global Technical Analysis Institute 17/04/13 Greek Finance Forum Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές Greek Finance Forum* Τα όσα αναγράφονται σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ Εµείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης Οι χώροι θέασης και ακρόασης που δηµιούργησε η ελληνική αρχαιότητα αποτελούν για πολλούς λόγους µιαν από τις πιο σηµαντικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ Σύμφωνα με Lewis Mumford (The Myth of the Machine: Technics and Human Development [New York: Harcourt Bracem 1967],

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου Μάρτιος 2015 Ι. Φορέας Υλοποίησης Φορέας Υλοποίησης: Διάζωμα Το ΔΙΑΖΩΜΑ είναι ένα σωματείο που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του τέως Υπουργού

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερα 18 Μαΐου 2015. Νεοελληνική Γλώσσα ---------------------------------------- Α.1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Δεύτερα 18 Μαΐου 2015. Νεοελληνική Γλώσσα ---------------------------------------- Α.1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Δεύτερα 18 Μαΐου 2015 Νεοελληνική Γλώσσα ---------------------------------------- Α.1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο κείμενο αυτό ο συγγραφέας παρουσιάζει την αξία των αρχαίων ελληνικών μνημείων και την αναγκαιότητα ανάδειξής

Διαβάστε περισσότερα

Sports, Politics and Cultures

Sports, Politics and Cultures 1o Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο 3-5 Ιουλίου 2012, Αρχαία Ολυμπία Σε συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard INTERNATIONAL OLYMPIC ACADEMY Η Διεθνής Ολυμπιακή Ακαδημία σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στασίνου 36, Γραφ. 102, Στρόβολος 2003 Λευκωσία, Κύπρος Τηλ: 22378101- Φαξ:22379122 cms@cms.org.cy, www.cms.org.cy ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η Κυπριακή Μαθηματική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής

Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΚΕΨΗ Οι τεράστια ανθρώπινη ικανότητα για μάθηση διακρίνει τον άνθρωπο από όλα τα άλλα γένη. Στην απώτερη Προϊστορία, η εξέλιξη της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΤΛΑΝΤΑΣ ΤΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΝΕΟ ΣΧ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ

ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΤΛΑΝΤΑΣ ΤΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΝΕΟ ΣΧ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ Υπεύθυνη Δήλωση Η παρακάτω υπογράφουσα δηλώνω ότι είμαι συγγραφέα τη παρούσα πτυχιακή εργασία. Κάθε τη, είναι πλήρω αναγνωρισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις

Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις Στο Τμήμα Aρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης είναι δυνατή η εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Να φύγει ο Ευκλείδης;

Να φύγει ο Ευκλείδης; Να φύγει ο Ευκλείδης; Σωτήρης Ζωιτσάκος Βαρβάκειο Λύκειο Μαθηματικά στα ΠΠΛ Αθήνα 2014 Εισαγωγικά Dieudonné: «Να φύγει ο Ευκλείδης». Douglas Quadling: «Ο Ευκλείδης έχει φύγει, αλλά στο κενό που άφησε πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σταματόπουλος «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα»

Νίκος Σταματόπουλος «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα» «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα» Ερώτημα 1 ο : Ποιες από αυτές τις «αρχές» είναι όντως αρχές και ποιες δεν είναι; Ερώτημα 2 ο : Ποιο έχει μεγαλύτερη ισχύ; η «αρχή» ή ο «νόμος»; Ερώτημα 3 ο : Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε,

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ, κύριε Κάλλιε, Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ): Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε, ονομάζομαι Δημήτρης Ντεντάκης, γεννήθηκα και μεγάλωσα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; 137 Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Νεολιθικής Εποχής; Πώς μετακινούνταν; Πού έκτιζαν τα χωριά τους; Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

e-learning στην Αρχαιοαστρονομία (Επίδραση αστρονομίας στους πολιτισμούς και Εκμάθηση ψηφιακών τεχνικών)

e-learning στην Αρχαιοαστρονομία (Επίδραση αστρονομίας στους πολιτισμούς και Εκμάθηση ψηφιακών τεχνικών) (σύντομα δημοσιοποιούνται τα νέα Πιστοποιημένα Προγράμματα δια βίου του Παν/μιου Αιγαίου στο https://e-epimorfosi.aegean.gr. Σας προωθούμε εκ των προτέρων ενημέρωση σχετικά με το πρόγραμμά μας) e-learning

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Η κωμωδία του Μολιέρου Ο Αρχοντοχωριάτης

Η κωμωδία του Μολιέρου Ο Αρχοντοχωριάτης Η κωμωδία του Μολιέρου Ο Αρχοντοχωριάτης Μια μικρή περίληψη της εργασίας μας Εμείς οι μαθητές της Α Λυκείου μετά από συντονισμένη προσπάθεια θα σας παρουσιάσουμε το έργο του Μολιέρου ο «Αρχοντοχωριάτης».

Διαβάστε περισσότερα