1. Α. Βουδούρη Ο Βυζάντιος λόγος του Θεόδωρου Μετοχίτη και η προγενέστερη παράδοση των εκτενών αυτοτελών εγκωμίων πόλεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Α. Βουδούρη Ο Βυζάντιος λόγος του Θεόδωρου Μετοχίτη και η προγενέστερη παράδοση των εκτενών αυτοτελών εγκωμίων πόλεων"

Transcript

1 1. Α. Βουδούρη Ο Βυζάντιος λόγος του Θεόδωρου Μετοχίτη και η προγενέστερη παράδοση των εκτενών αυτοτελών εγκωμίων πόλεων Εγκώμια πόλεων ενσωματωμένα σε άλλα λογοτεχνικά έργα, πεζά και ποιητικά, απαντώνται σε όλη τη διάρκεια της ελληνικής γραμματείας. Ωστόσο, αυτοτελή και μάλιστα ιδιαιτέρως εκτενή εγκώμια πόλεων δεν σώζονται πριν από την μετακλασική εποχή και ειδικά πριν από την περίοδο της δεύτερης σοφιστικής. Τότε ο Αίλιος Αριστείδης με αφορμή την αναβίωση της πανηγύρεως των Παναθηναίων εξήρε την Αθήνα με τον μεγάλο Παναθηναϊκόν του λόγο, που στη συνέχεια λειτούργησε ως πρότυπο για τον επίσης μακροσκελή Ἀντιοχικόν του Λιβανίου. Οι δύο αυτοί λόγοι, ο καθένας με τα δικά του στοιχεία, διαμόρφωσαν από κοινού το είδος των εκτενών αυτοτελών εγκωμίων πόλεων. Πρόκειται για μία ειδική κατηγορία κειμένων, στην οποία μέχρι πρόσφατα περιλαμβάνονταν και τα υπόλοιπα μικρότερα και κυρίως επιβατήρια αυτοτελή εγκώμια πόλεων. Η μελέτη όμως του Βυζαντίου του Μετοχίτη και του Εἰ ς Τραπεζοῦντα του Βησσαρίωνος, των δύο μεγάλων εγκωμιαστικών λόγων για την Κωνσταντινούπολη και την Τραπεζούντα αντίστοιχα, οι οποίοι συνετέθησαν δέκα αιώνες μετά τον Ἀντιοχικόν, αποδεικνύει ότι τα εκτενή αυτοτελή εγκώμια πόλεων συνιστούν πράγματι ένα ξεχωριστό επιδεικτικό-πανηγυρικό είδος, το οποίο διαφοροποιείται από όλα τα άλλα. Είναι ένα είδος με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και συγκεκριμένους στόχους, οι οποίοι σε έναν βαθμό εξυπηρετούνται και από την έκταση των λόγων αυτών. Στην παρούσα ανακοίνωση θα παραβληθούν ως προς τη δομή και το περιεχόμενό τους ο μέχρι σήμερα ελάχιστα μελετημένος Βυζάντιος του Μετοχίτη με τον Παναθηναϊκόν του Αριστείδη και τον Ἀντιοχικόν του Λιβανίου, με σκοπό να φωτιστούν το παραστασιακό πλαίσιο και οι λόγοι που ώθησαν τον Μέγα Λογοθέτη στη ρητορική αυτή σύνθεση. 1

2 Η παρούσα έρευνα έχει συγχρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκὸ Κοινωνικό Ταμείο - ΕΚΤ) και από εθνικούς πόρους μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση» του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) Ερευνητικό Χρηματοδοτούμενο Έργο: Ηράκλειτος ΙΙ. Επένδυση στην κοινωνία της γνώσης μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. 2. Φ. Χρ. Γερμάνης Ανέκδοτος κανόνας εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον του Ευθυμίου Α Κωνσταντινουπόλεως ( ) Ο κώδικας Χ. IV. 8 (gr. 403) της Real Biblioteca του El Escorial της Μαδρίτης στην Ισπανία διασώζει στα φύλλα 56 r -58 v κανόνα Παρακλητικὸν εἰ ς τὴν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον. Ο εν λόγω κανόνας, μολονότι φέρεται ανωνύμως τόσο στο παρόν χειρόγραφο όσο και σε μεγάλο μέρος της χειρογράφου παραδόσεως, αποδίδεται, ωστόσο, στον Ευθύμιο Α πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ( ), καθ ότι μέρος της χειρόγραφης παραδόσεώς του φέρει το όνομα του Πατριάρχη ως συνθέτου αυτού. Άλλωστε η ύπαρξη στον αυτό κώδικα, στα φύλλα 58 v -61 r, Ἑτέρου κανόνος, έχοντος πολλές ομοιότητες ως προς το περιεχόμενο με τον πρώτο κανόνα, οδήγησε τον G. De Andrés, Catálogo de los Códices Griegos de la Real Biblioteca de El Escorial, II, Madrid 1965, σσ. 333, 334, στην άποψη περί πιθανής κοινής πατρότητος των δύο υμνολογικών έργων, θέση την οποία αποδέχονται και οι ερευνητές του Institut de Recherche et d Histoire des Textes του Centre National de la Recherche Scientifique. Με την παρούσα μελέτη προβαίνουμε στην έκδοση και περιγραφή του ανέκδοτου κανόνα, που η μέχρι τώρα έρευνα αποδίδει στον Ευθύμιο και παρουσιάζουμε τα στοιχεία, που ταυτίζουν τον συνθέτη του έργου με τον Πατριάρχη. Παρουσιάζεται, προσέτι, συστηματικά για πρώτη φορά η βιογραφία του πατριάρχη Ευθυμίου, το σύνολο των έργων του, καθώς και οι εκδόσεις αυτών. 2

3 3. Δ. Γεωργακόπουλος Η χειρόγραφη παράδοση του Χρονικού των Ιωαννίνων Οι παλαιότερες εκδόσεις του υστερομεσαιωνικού ηπειρωτικού χρονικού των Ιωαννίνων στηρίχτηκαν σε νεότερα χειρόγραφα (των αρχών του 19ου αι.). Οι εκδόσεις αυτές απετέλεσαν τη βάση των κατά καιρούς κριτικών επεξεργασιών του κειμένου με τελευταία αυτή του Λ.Ι. Βρανούση (1965). Η ανεύρεση παλαιοτέρων χειρογράφων (15ου 17ου αι.) καθιστά επιβεβλημένη τη συνολική μελέτη της χειρόγραφης παράδοσης του κειμένου με σκοπό τη δημοσίευση μιας νέας κριτικής έκδοσής του. Στην ανακοίνωση επιχειρείται μια πρώτη παρουσίαση των πορισμάτων πολυετούς έρευνας γύρω από τη χειρόγραφη και έντυπη παράδοση του ηπειρωτικού χρονικού. 3

4 4. Π. Γόνη Ο τρόπος πρόσληψης του κειμένου από τον μικρογράφο του κώδικα Marcianus gr. Z 479 Αντικείμενο της παρούσης εργασίας είναι η επισήμανση των φιλολογικών πηγών πέντε μικρογραφιών «μυθολογικού» περιεχομένου του βενετικού χειρογράφου των Κυνηγετικών του ψευδο-οππιανού του ΙΑ αι., οι οποίες συνδέονται με αποσπάσματα του κειμένου με μυθολογικό περιεχόμενο, ώστε να εντοπίσουμε εν συνεχεία και τις εικονογραφικές πηγές του μικρογράφου. Η λεπτομερής εξέταση των μικρογραφιών και η σχέση τους με το κείμενο οδηγεί όχι μόνο στη σύνδεση με τις πηγές του καλλιτέχνη του βενετσιάνικου χειρογράφου, αλλά και στον τρόπο πρόσληψης του κειμένου και άρα της επιλογής των θεμάτων που εικονογραφούνται, τις μεθόδους που χρησιμοποίησε ο μικρογράφος κατά τη διαδικασία της δημιουργίας των μικρογραφιών, την έννοια της πρωτοτυπίας στην απόδοση των μικρογραφιών μυθολογικού περιεχομένου και στην αποκάλυψη της σχέσης αυτού του κώδικα με το αρχέτυπο. 4

5 5. Ε. Κιαπίδου Κεφάλαια, επιστολιμαίες πραγματείες και επιστολές: τι τελικά έγραψε ο Μιχαήλ Γλυκάς τον 12ο αιώνα; Τα 95 θεολογικά κείμενα του Μιχαήλ Γλυκά που στην έκδοση του Σ. Ευστρατιάδη φέρουν τον τίτλο Εἰ ς τὰς ἀπορίας τῆς θείας γραφῆς κεφάλαια (Ι, Αθήνα 1906 ΙΙ, Αλεξάνδρεια 1912) χαρακτηρίζονται ποικιλοτρόπως στη σύγχρονη βιβλιογραφία, είτε ως κεφάλαια είτε/και ως λόγοι εν είδει επιστολών είτε ως επιστολές, γεγονός που οπωσδήποτε προκαλεί σύγχυση, αλλά και διάφορα προβλήματα στη μελέτη και την ορθή αξιολόγησή τους στο πλαίσιο της μεσοβυζαντινής γραμματείας. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο σαφής ειδολογικός προσδιορισμός των εν λόγω κειμένων συνιστά βασικό αντικείμενο της έρευνας. Στην ανακοίνωσή μου θα επικεντρωθώ στα ζητήματα που σχετίζονται με την επιλογή του εκάστοτε όρου από τους σύγχρονους μελετητές, φιλοδοξώντας να τεκμηριώσω τη θέση ότι το εγχειρίδιο θεολογίας που συνέθεσε ο Μιχαήλ Γλυκάς τον 12ο αιώνα απαρτίζεται κυρίως από επιστολές του. 5

6 6. Θ. Κολλυροπούλου Οι ειρμοί των κανόνων: το πρότυπο των Βιβλικών Ωδών και η έννοια του λειτουργικού χρόνου Οι ειρμοί των κανόνων έχουν περιεχόμενο που προέρχεται από την Ιουδαϊκή λατρεία, είναι τα μουσικά/μετρικά πρότυπα των τροπαρίων των ωδών του κανόνα και αναφέρονται, ή μπορεί να αναφέρονται και στο εορταζόμενο γεγονός. Στην ανακοίνωση εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο οι ποιητές των ειρμών (στην πλειονότητά τους είναι οι μελωδοί Κοσμάς, επίσκοπος Μαϊουμά, Ανδρέας Κρήτης, Ιωάννης Δαμασκηνός και Γερμανός Α, πατρ. Κων/λεως) συνθέτουν ποίηση η οποία δεσμεύεται από το Βιβλικό πρότυπο, το χριστιανικό δόγμα και το εορταζόμενο γεγονός. Επίσης διερευνάται η έννοια του λειτουργικού χρόνου στους ειρμούς και παρουσιάζεται η «εξηγητική» τους διάσταση. Ο ποιητής πάντοτε αποβλέπει στον μέσης μόρφωσης πιστό, στην προβολή της διδασκαλίας της Εκκλησίας με λόγο απλό και κατανοητό. Η ποιητική αξία των ειρμών επομένως αναδύεται από τις προανεφερθείσες, συχνά αντιποιητικές, συνιστώσες. 6

7 7. Γ. Ε. Κολοβού Ευστάθιος Θεσσαλονίκης: Τεχνικές και λειτουργία της επανεγγραφής των Ομηρικών σχολίων στο έργο «Παρεκβολαὶ εἰ ς τὴν Ὁμήρου Ἰ λιάδα Σκοπός της ανακοίνωσης είναι να παρουσιάσει τις τεχνικές, τα μέσα και τη λειτουργία της επανεγγραφής των Ομηρικών σχολίων στο φιλολογικό έργο «Παρεκβολαὶ εἰ ς τὴν Ὁμήρου Ἰ λιάδα» του βυζαντινού λογίου του 12 ου αιώνα. Πώς ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης κάνει την επανεγγραφή των Ομηρικών σχολίων και τα μετατρέπει σταδιακά σε ένα συνεχή, αυτόνομο και μακροσκελή σχολιασμό στον Όμηρο με τίτλο Παρεκβολαί; Στο πρώτο μέρος της ανακοίνωσης θα γίνει μία σύντομη παρουσίαση των αποτελεσμάτων μιας λεξικογραφικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια του TLG και αφορά τη σημασία του όρου Παρεκβολαί, την προέλευση του όρου ως ένα είδος συνεχούς και ανεξάρτητου σχολιασμού και την ιδιαιτερότητα του κειμένου που εξετάζουμε. Στη συνέχεια θα παρουσιάσουμε σύντομα τις βασικές κατηγορίες των Ομηρικών σχολίων στην Ιλιάδα, επεξηγώντας τη μορφή και τη φύση τους (sch. A, bt, D κτλ.). Στο δεύτερο μέρος της ανακοίνωσης, μέσα από μία σειρά σύντομων παραδειγμάτων, θα παρουσιάσουμε πώς ο Ευστάθιος αξιοποιεί αυτά τα σχόλια στο βυζαντινό σχολιασμό του στον Όμηρο, πώς τα προσαρμόζει στη δομή και στη σύνταξη του δικού του προσωπικού λόγου, ποια είναι τα «μέσα» επανεγγραφής που χρησιμοποιεί για να μετατρέψει τη σύντομη και ενίοτε ελλειπτική μορφή των Ομηρικών σχολίων σε ένα συνεχή σχολιασμό γραμμένο σε πεζό λόγο, και ποια είναι τα αυθεντικά προσωπικά στοιχεία που προσθέτει στο έργο του για να εντάξει τη διδασκαλία του Ομηρικού κειμένου στο 12 ο αιώνα μ.χ. Τέλος θα επιχειρήσουμε να ερμηνεύσουμε αυτή τη διαδικασία επανεγγραφής των Ομηρικών σχολίων στο βυζαντινό έργο εντάσσοντάς τη στο πλαίσιο της διδακτικής και παιδαγωγικής λειτουργίας του φιλολογικού έργου του αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης. 7

8 8. Μ. Λουκάκη Το παιχνίδι των αντιθέσεων στα εγκώμια γυναικών. Η περίπτωση του Νικολάου Καταφλώρον Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στις κοινωνίες του αρχαίου κόσμου γνώρισε διαφοροποιήσεις, ωστόσο διαμορφώθηκε ένα πορτρέτο ιδανικής γυναίκας με παγιωμένες αρετές, οι οποίες λειτουργούν ως τόποι στα λογοτεχνικά κείμενα διαφόρων εποχών. Στην ελληνιστική και τη ρωμαϊκή εποχή ο δημόσιος έπαινος γυναίκας είναι πλέον παγιωμένη συνήθεια στα εγχειρίδια ρητορικής της δεύτερης σοφιστικής δεν περιέχονται ειδικοί κανόνες, αλλά μόνο διάσπαρτα και σε επιμέρους κεφάλαια εντοπίζονται ελάχιστες πιο συγκεκριμένες οδηγίες για τον εγκωμιασμό μιας γυναίκας. Στην πράξη οι ρήτορες ακολουθούν τις υποδείξεις του Μενάνδρου ανεξαρτήτως του φύλου του εγκωμιαζομένου προσώπου, με τις αναγκαίες βέβαια τροποποιήσεις και αναφορές στις παραδοσιακές γυναικείες αρετές. Ο χριστιανισμός προσέδωσε στο πορτρέτο της ιδανικής γυναίκας επιπλέον στοιχεία, αλλά συγχρόνως δημιούργησε και νέα ιδεώδη: γυναίκα μάρτυς, γυναίκα-αγία, γυναίκααναχωρήτρια που αρνείται πλήρως τη γυναικεία της φύση. Παράλληλα, οι Πατέρες της Εκκλησίας σκιαγράφησαν με λεπτομέρειες το αντι-πορτρέτο της, αυτό της γυναίκας πόρνης, σαγηνεύτριας των ανδρών. Κατά τον 9 ο και 10 ο αιώνα, στο χώρο της αγιολογίας, το ιδεώδες της έγγαμης οικοδέσποινας, που αγιάζει εντός της οικογένειας χωρίς να περιβληθεί ποτέ το μοναχικό σχήμα, υπερισχύει εκείνου της παρθένου που αρνείται τη γυναικεία φύση της. Πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που συμβαίνουν στο Βυζάντιο στα τέλη του 11 ου αι. συμβάλλουν ώστε η γυναίκα της αριστοκρατίας να αποκτήσει ενεργό ρόλο και να αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα της κοινωνίας και της πολιτικής της Αυτοκρατορίας. Η λογοτεχνία της εποχής, παρά τον συμβατικό εν πολλοίς χαρακτήρα της, αντικατοπτρίζει τα νέα αυτά κοινωνικά δεδομένα. Έχει επομένως ενδιαφέρον να μελετήσει κανείς προσεκτικότερα ποιά θέματα επιλέγουν οι ρήτορες του 12 ου αι. να αναπτύξουν όταν επαινούν γυναίκες της εποχής τους, και ποια σχέση έχουν αυτά με την προγενέστερη λογοτεχνική παράδοση. Στην ανακοίνωση θα σχολιαστούν ενδεικτικά δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το ανέκδοτο εγκώμιο του Νικολάου Καταφλώρον, στα οποία επαινούνται τόσο η μητέρα όσο και η σύζυγος του εγκωμιαζομένου προσώπου. 8

9 9. Χ. Μαλατράς Η διαλεκτική του σεβασμού και η κοινωνική «συντηρητικότητα» της βυζαντινής λογοτεχνίας Η Βυζαντινή λογοτεχνία έχει κατηγορηθεί για συμβατικότητα και παραδοσιακή αντίληψη των κοινωνικών φαινομένων. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στην εξέταση του περιεχομένου του Διαλόγου Πλουσίων και Πενήτων του Αλέξιου Μακρεμβολίτη, την αντιπαραβολή του με τις σχεδόν σύγχρονές του αιτητικές επιστολές του Μιχαήλ Γαβρά, και την εξακρίβωση του κατά πόσον αποτελεί ένα «συμβατικό» κείμενο. Πρόσφατα έχει αλλάξει όχι μόνο η εικόνα μας για τη βυζαντινή λογοτεχνία, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η έρευνα αντιμετωπίζει τα κοινωνικά φαινόμενα. Πρώτα από όλα, έχει δειχθεί πως το ιδεολόγημα του κοινωνικού συστήματος δεν έχει απλώς επιβληθεί από την άρχουσα τάξη, προκειμένου να συμβάλλει στην αναπαραγωγή των κοινωνικών σχέσεων λειτουργεί φυσικά προς όφελος των ανώτερων αυτών στρωμάτων, ωστόσο έχει δημιουργηθεί και δέχεται αλλαγές μέσω της καθημερινής μικρής αντίστασης και της συνδιαλλαγής με τα κατώτερα στρώματα, η οποία συνήθως δεν παίρνει το χαρακτήρα της ανοιχτής αντιπαράθεσης. Επιπλέον, το ίδιο το ιδεολογικό κατασκεύασμα δεν αποτελεί μόνο μέσο της επιβολής των κοινωνικών σχέσεων αλλά μπορεί να γυρίσει και εις βάρος των ανώτερων στρωμάτων. Κάθε πράξη και αξίωση ενός κοινωνικού εταίρου οφείλει να νομιμοποιείται με βάση ένα αξιακό σύστημα, το οποίο είναι κοινώς αποδεκτό και δεν μπορεί να δεχτεί αλλαγές. Ποιο είναι όμως το ιδεολόγημα των κοινωνικών σχέσεων στο Βυζάντιο; Η Βυζαντινή κοινωνία είναι μια θεωρητικά ανοιχτή κοινωνία δηλαδή, η κοινωνική θέση ενός ατόμου μπορεί εν δυνάμει να αλλάξει. Ωστόσο, παράλληλα, έχει διατηρηθεί ο διαχωρισμός σε πλούσιους ή δυνατούς ή αρίστους και σε πένητες ή τον δήμο. Η ιεραρχία, ο σνομπισμός, η φιλανθρωπία και η τελετουργία είναι βασικά χαρακτηριστικά της διαμόρφωσης της υστεροβυζαντινής κοινωνίας. Όπως δείχνουν και οι επιστολές του Γαβρά, ένα κοινωνικό χάσμα που διαχωρίζει αυτούς τους δυνατούς από τον λοιπό πληθυσμό θα πρέπει να είναι διακριτό και αντιληπτό, και αυτό επιτυγχάνεται μέσω της απόδοσης της διαλεκτικής του σεβασμού. Όμως, παράλληλα, αυτός ο δυνατός έχει υποχρεώσεις: οφείλει να βοηθήσει εκείνους που χρειάζονται τη βοήθειά του. Η μελέτη του Διαλόγου Πλουσίων και Πενήτων του Αλέξιου Μακρεμβολίτη δείχνει ότι ο Πένητας εκ πρώτης όψεως ενώ διαμαρτύρεται για την κοινωνική και οικονομική ανισότητα, δεν φαίνεται να προτείνει τίποτα συγκλονιστικό για την ανατροπή αυτής της κατάστασης πέρα από την επιγαμία μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Ωστόσο, ο διάλογος είναι δομημένος στη βάση της επιδεικτικής άρνησης της διαλεκτικής του σεβασμού που διαφαίνεται ξεκάθαρα στις επιστολές του Γαβρά. Επιπλέον, τόσο η άρνηση του Πένητα να αποδεχτεί την αξίωση του Πλουσίου ότι η φτώχεια είναι απόρροια της συμπεριφοράς του ως 9

10 τιμωρία από το Θεό, όσο και η πρόταση της επιγαμίας (η οποία για τους αριστοκράτες σε συνήθεις συνθήκες είχε τον χαρακτήρα της συμμαχίας και της ίσης απόδοσης προικός), αποτελούν στοιχεία επαναστατικά για αυτό το κείμενο. 10

11 10. Α. Μαρκόπουλος Στην αναζήτηση του ιστορικού μυθιστορήματος στη Βυζαντινή λογοτεχνία Η συζήτηση για την ύπαρξη ή όχι ιστορικού μυθιστορήματος στο Βυζάντιο, που θα μπορούσε ασφαλώς να θεωρηθεί λογοτεχνικό παράδοξο, δεν έχει ως σήμερα γίνει, όσο τουλάχιστον μου είναι γνωστό, σε αντίθεση με τον πολύ γόνιμο προβληματισμό που έχει αναπτυχθεί γύρω από το αγιολογικό μυθιστόρημα, δημιούργημα των πρώτων χριστιανικών αιώνων, το ερωτικό μυθιστόρημα, που γνωρίζει ιδιαίτερη ακμή στην αυλή των Κομνηνών κατά τον 12ο αι., καθώς και τις ερωτικές μυθιστορίες της υστεροβυζαντινής περιόδου. Τα όσα ο Hägg έχει ήδη καταθέσει για το ιστορικό μυθιστόρημα της Αρχαιότητας εδράζονται σε προσεκτικά διατυπωμένη κριτική θεώρηση της έννοιας του ιστορικού μυθιστορήματος, ειδικά από τον 19 ο αιώνα και εξής. Κατά την προσωπική μου εκτίμηση η θεώρηση αυτή παραμένει αναγκαία για να προκύψουν συγκεκριμένες σταθερές (χρόνος [Time], χαρακτήρες [characters], επιμέρους ρυθμίσεις [settings] και ιστορική αλήθεια [truth]) πάνω στις οποίες θα είναι εφικτό να στηριχθεί το θεωρητικό οικοδόμημα για τη μελέτη του ιστορικού μυθιστορήματος ανεξάρτητα από εποχή, και όχι μόνον του αρχαιοελληνικού ή του όποιου βυζαντινού, με την επιφύλαξη ορισμένων επιμέρους ιδιαιτεροτήτων που μπορεί να προκύψουν από την κριτική ανάγνωση συγκεκριμένων κειμένων. 11

12 11. Φ. Νούσια Κριτική έκδοση του Περὶ Σχεδῶν του Μανουήλ Μοσχόπουλου Η σημασία της γραμματικής, τόσο καθοριστικής για τη διδασκαλία μιας γλώσσας, τονίστηκε από τους Βυζαντινούς λογίους και δασκάλους σε κάθε ευκαιρία. Η κύρια μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε στο Βυζαντινό σχολείο για τη διδασκαλία της γραμματικής μεταξύ του 11 ου και 15 ου αι. ήταν η σχεδογραφία. Η σχεδογραφία περιλάμβανε την εφαρμογή των κανόνων της γραμματικής με τη χρήση σύντομων κειμένων (σχέδη) με στόχο και τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου των μαθητών. Η σχεδογραφία του Μανουήλ Μοσχόπουλου (ca ca. 1316) αποτέλεσε την κατεξοχήν μέθοδο διδασκαλίας της γραμματικής, αντικαθιστώντας τους πιο λεπτομερείς και περίπλοκους προκατόχους της. Το έργο, γνωστό από την πρώτη έκδοσή του το 1545 ως Περὶ σχεδῶν, αποτελείται από 22 σύντομα σχέδη κοσμικού και θρησκευτικού περιεχομένου τα οποία συνοδεύονται από σχόλια λεξιλογικά, ορθογραφικά, γραμματικά, μορφολογικά, συντακτικά και ετυμολογικά. Η σχεδογραφία του Μοσχόπουλου κυριάρχησε όχι μόνο στην εποχή του, αλλά και στους αιώνες που ακολούθησαν. Χρησιμοποιήθηκε ευρέως από δασκάλους και μαθητές για περισσότερο από δύο αιώνες μετά τον θάνατο του Μοσχόπουλου. Η μεγάλη του διάδοση και χρήση αποδεικνύεται από τον μεγάλο αριθμό χειρογράφων που φυλάσσονται στις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες της Ευρώπης. Το Περὶ σχεδῶν, μαζί με το άλλο εγχειρίδιο γραμματικής του Μοσχόπουλου, τα Ἐρωτήματα Γραμματικὰ (Μιλάνο, 1493) και τα δύο συντεθειμένα στη δημοφιλή μορφή ερωταποκρίσεως αποτέλεσαν τη βάση για τη διδασκαλία της ορθογραφίας, της γραμματικής και του συντακτικού, όχι μόνο στα Βυζαντινά σχολεία αλλά και μεταξύ των Δυτικών ανθρωπιστών/ουμανιστών, όπως για παράδεγμα του Ιταλού λόγιου Giovanni Tortelli ( ), ο οποίος συντέλεσε καθοριστικά στην ίδρυση της Βατικανής Βιβλιοθήκης. Η Γραμματική του Tortelli περιλαμβάνει τμήματα από τη σχεδογραφία και τα Ερωτήματα του Μοσχόπουλου, ενώ στο έργο του De Orthographia o Tortelli, ακολουθώντας το παράδειγμα του Μοσχόπουλου, εξέτασε την ετυμολογία και τη σημασία των λέξεων χρησιμοποιώντας χωρία από αρχαίους συγγραφείς. Επιπλέον, ένας αριθμός χειρογράφων που διασώζουν τη Μοσχοπούλεια σχεδογραφία, συνδέονται με συγκεκριμένα σχολεία στη Δύση. Επεξηγήσεις, γλώσσες και σχόλια που προστέθηκαν από Δυτικούς ανθρωπιστές, δασκάλους και μαθητές δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο η Μοσχοπούλεια σχεδογραφία χρησιμοποιήθηκε και προσαρμόστηκε στις δικές τους ανάγκες. Η editio princeps μιας εκδοχής του Περὶ Σχεδῶν από τον Robertus Stephanus με τον τίτλο Manuelis Moschopuli de ratione examinandae orationis libellus. Ex bibliotheca regia (Paris, 1545), στηρίχτηκε σε ένα μόνο χειρόγραφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας στο Παρίσι, που ακόμα δεν έχει ταυτιστεί. Ωστόσο, περισσότερες παραλλαγές του κειμένου, όσον αφορά στη δομή του κειμένου και τον αριθμό των σχεδών σώζονται σε μεγάλο αριθμό χειρογράφων. 12

13 Το ερευνητικό πρόγραμμα έχει ως στόχο την πρώτη πλήρη κριτική έκδοση αυτού του σημαντικού κειμένου, εξερευνώντας τη χειρόγραφη παράδοσή του. Επιπλέον, μέσω των παραπομπών που ο Μοσχόπουλος χρησιμοποίησε ως παραδείγματα για την εξήγηση των γραμματικών κανόνων θα διερευνήσουμε τη χρήση της γραμματικής παράδοσης στους κλασικούς και ελληνιστικούς χρόνους, την ύστερη αρχαιότητα και το Βυζάντιο, προσαρμοσμένης στις κατά καιρούς ανάγκες των μαθητών καθώς και της πρόσληψης εθνικών και Χριστιανών συγγραφέων, όπως ο Όμηρος, ο Ησίοδος, ο Πίνδαρος, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Αριστοφάνης, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Συνέσιος, ο Λουκιανός, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Μέγας Βασίλειος και ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός. Η κριτική έκδοση που θα προκύψει από την έρευνα θα βοηθήσει τους μελετητές να αξιολογήσουν πληρέστερα το έργο του Μοσχόπουλου, διαφωτίζοντας περισσότερο τόσο το Βυζαντινό εκπαιδευτικό σύστημα όσο και την επίδραση και χρήση του σημαντικού αυτού κειμένου από τους Δυτικούς ανθρωπιστές/ουμανιστές. Το ερευνητικό αυτό πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ελληνικό Ινστιτούτο του Κολλεγίου Royal Holloway του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και εκπονείται από την δρα Φεβρωνία Νούσια υπό την καθοδήγηση του δρος Χαράλαμπου Δενδρινού, Επίκουρου Καθηγητή Βυζαντινής Φιλολογίας και Ελληνικής Παλαιογραφίας. 13

14 12. Δ. Σκρέκας Το Σιναϊτικό Τροπολόγιο. Προλεγόμενα στην έκδοσή του Ανάμεσα στα Νέα Ευρήματα της Ι. Μ. Σινά (1975) ανήκουν και δύο περγαμηνοί κώδικες των μέσων του 8 ου ή 9 ου αιώνα, οι οποίοι αποτελούν το Τροπολόγιον. Πρόκειται για τους κώδικες ΜΓ 5 και ΜΓ 56. Τροπολόγιον είναι το λειτουργικό βιβλίο που περιλαμβάνει διάφορα είδη ύμνων, και εν πολλοίς αποτελεί πρόδρομη μορφή των Μηναίων. Πριν την εύρεση και τη μελέτη των κωδίκων αυτών η γνώση μας για το συγκεκριμένο λειτουργικό βιβλίο ήταν πολύ περιορισμένη, και εν πολλοίς παραμορφωτική. Το Σιναϊτικό Τροπολόγιον είναι το αρχαιότερο σωζόμενο στην Ελληνική και, παρά το γεγονός ότι δε σώζεται πλήρες, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό για τις πληροφορίες που μας παρέχει ώστε να φωτιστούν πτυχές της συγκρότησης των λειτουργικών βιβλίων της Ανατολικής Εκκλησίας. Χαρακτηριστικά δε απηχεί Σαββαϊτικές παραδόσεις. Στην παρούσα ανακοίνωση θα παρουσιαστεί το περιεχόμενο του Σιναϊτικού Τροπολογίου και θα δοθούν δείγματα της σχεδιαζόμενης έκδοσης εστιάζοντας κυρίως σε ανέκδοτα κείμενα που παραδίδει (όπως ένα ιδιόμελο των Αποστίχων των Αίνων προς τιμήν του αγ. Ιωάννη του Χρυσοστόμου), αλλά και στη σχέση του με άλλα χειρόγραφα. 14

15 13. Φ. Σπίγγου To χειρόγραφο Marc. gr. 524 και το πολιτιστικό του περικείμενο Τα χειρόγραφα μιας εποχής και ιδιαίτερα αυτά τα οποία έχουν γραφτεί για την προσωπική χρήση του γραφέα τους αντικατοπτρίζουν (τουλάχιστον) τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντα της εποχής τους. Στην ανακοίνωσή μου θα συζητήσω το χφο Μarc. gr Το χειρόγραφο αυτό χρονολογείται στα τέλη του δέκατου τρίτου αιώνα (ίσως ) και είναι διάσημο κυρίως για την συλλογή επωνύμων και ανωνύμων επιγραμμάτων και ποίησης. Θα εκφράσω την άποψη ότι ένας είναι ο κύριος γραφέας του χειρογράφου, ο οποίος έγραψε το χειρόγραφο και συγκέντρωσε την ποίηση για προσωπική του χρήση. Θα εξετάσω τον τρόπο σύνθεσης του χειρογράφου και θα προτείνω ότι τα τετράδια, όπως εμφανίζονται σήμερα στο χειρόγραφο, είναι παρατοποθετημένα. Θα συζητήσω την πιθανότητα σύνδεσης του γραφέα με το μοναστήρι του Προδρόμου Πέτρας. Τέλος, θα προτείνω ότι διττός ήταν ο στόχος της συγγραφής του χειρογράφου: (α ) ο γραφέας έψαχνε πρότυπα για την ποίηση που ο ίδιος έγραφε, (β ) η σύνθεση του χειρογράφου εντάσσεται σε μια προσπάθεια πολιτιστικής σύνδεσης της εποχής μεταξύ 1261 και 1350 με τo προ του 1204 status quo. 15

16 14. R. Tocci Για μια επανεκτίμηση των αποφθεγμάτων στην Ἱ στορία Σύντομο του Μιχαήλ Ψελλού Η ανακοίνωσή μου επιθυμεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της βυζαντινής χρονογραφίας ως είδους, συνεισφέροντας ταυτόχρονα στη συζήτηση σχετικά με το ζήτημα της συγγραφικής συνείδησης των χρονογράφων. Θα εξετάσω την Ἱ στορία Σύντομο του Μιχαήλ Ψελλού, που παραδίδεται σε ένα μόνο χειρόγραφο του 14ου αιώνα, τον σιναϊτικό κώδικα 1117 της Μονής της αγίας Αικατερίνης (φφ. 265 r -276 v ). Όσον αφορά την απόδοση του κειμένου στον Μιχαήλ Ψελλό, ο οποίος στον τίτλο του σιναϊτικού χειρογράφου αναφέρεται ρητά ως συγγραφέας, οι απόψεις των μελετητών διίστανται: ενώ ο εκδότης του κειμένου W.J. Aerts (CFHB 30) και ο Απόστολος Καρπόζηλος εκφράζουν κάποιες επιφυλάξεις ως προς την ταύτιση του συγγραφέα με τον Ψελλό, άλλοι μελετητές, όπως ο H.K. Snipes, o J. Ljubarskij και οι J. Duffy και Ευστρ. Παπαϊωάννου, επιχειρηματολογούν, με βάση κυρίως ενδοκειμενικές, υφολογικές και γλωσσικές ενδείξεις, κατά την άποψή μου πειστικά, υπέρ της ταύτισης αυτής. Σε αντίθεση με τα περισσότερα χρονογραφικά κείμενα, που ξεκινούν από κτίσεως κόσμου ή από Αδάμ, στο εν λόγω έργο εξιστορείται το ιστορικό γίγνεσθαι από τη μυθολογική ίδρυση της Ρώμης έως τη βασιλεία του Βασιλείου Β. Η διδακτική διάσταση, εξάλλου, του κειμένου το οποίο είχε πιθανότατα ως αποδέκτη τον νεαρό Μιχαήλ Ζ Δούκα, το συνδέει με το είδος του κατόπτρου ηγεμόνος (Fürstenspiegel). Η ανάλυσή μου θα επικεντρωθεί στην τεχνική της ενσωμάτωσης ειδών που χρησιμοποιείται στο κείμενο του Ψελλού, συγκεκριμένα στα αποφθέγματα αυτοκρατόρων, τα οποία απαντούν στο τμήμα από τη βασιλεία του Κλαυδίου ( 48, 40-41) έως και του Φιλιππικού ( 85, 64-77). Θα επιχειρήσω να εξηγήσω τη λειτουργία του παρεμβαλλόμενου είδους των αποφθεγμάτων και να απαντήσω το ερώτημα σε τι αποσκοπεί η ενσωμάτωσή τους στο κείμενο του Ψελλού. Αποτελεί η ενσωμάτωση των αποφθεγμάτων μία συνειδητή συγγραφική πρακτική; Σε ποιο βαθμό συνάδει η πρακτική αυτή με τις αυτοαναφορικές δηλώσεις που περιλαμβάνονται στο κείμενο, και, γενικότερα, με το ιδεολογικό και ειδολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται τόσο η βυζαντινή χρονογραφία ως είδος όσο και οι συγγραφείς της; Αν θεωρήσουμε την Ἱ στορία Σύντομο κάτοπτρον ηγεμόνος υπό τον μανδύα χρονογραφικού κειμένου, ποιον ρόλο παίζουν τα αποφθέγματα στην υποστήριξη της (διδακτικής) προθετικότητας του κειμένου και σε ποιον βαθμό φωτίζουν τη συγγραφική προσωπικότητα του Ψελλού, αλλά και τον ανοικτό, ρευστό και εν πολλοίς πολυφωνικό χαρακτήρα της βυζαντινής χρονογραφίας ως είδους; 16

17 15. Γ. Τσιαπλές Ένας βυζαντινός αυτοκράτορας ανάμεσα στο πραγματικό και φαντασιακό: η εικόνα του Λέοντα Στ στα αγιολογικά κείμενα (10ος-14ος αι.) Η ανακοίνωσή μου έχει ως σκοπό την εξέταση της εικόνας του Λέοντα Στ σε αγιολογικά κείμενα της μέσης και παλαιολόγειας βυζαντινής περιόδου. Τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντα του αυτοκράτορα, οι πνευματικές του ανησυχίες, η χρηστή διοίκηση της αυτοκρατορίας, η ειρήνευση στους κόλπους της Εκκλησίας μετά τη λήξη της Τετραγαμικής έριδας, η υποστήριξη των μοναστικών κέντρων της πρωτεύουσας και της περιφέρειας αποτυπώνονται σε Βίους αγίων, που καλύπτουν μία περίοδο τεσσάρων αιώνων (10 ος 14ος αι.). Στα παραπάνω κείμενα μπορούμε να εντάξουμε και τις Συναξαριακές αναφορές, οι οποίες αναδεικνύουν την ευσέβεια του αυτοκράτορα. Είναι πράγματι αξιοσημείωτο πως, ενώ θα περιμέναμε την ηθική καταδίκη του αυτοκράτορα από τα αγιολογικά κείμενα για την αντίθετη προς τις θεϊκές εντολές τέλεση του τέταρτου γάμου του, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Αντίθετα, τα αγιολογικά κείμενα καλλιεργούν και διασώζουν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά τα οποία διαμόρφωσαν το μύθο γύρω από το πρόσωπο του Λέοντα Στ. Λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη το γεγονός ότι η συγκεκριμένη κατηγορία κειμένων ανήκουν στο λογοτεχνικό είδος της αγιολογίας, αντικατοπτρίζουν δηλαδή τις ιδέες και τις αντιλήψεις του καιρού τους, η αξία των σχετικών με τον Λέοντα επεισοδίων λαμβάνει μεγαλύτερες διαστάσεις: αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία «φανταζόταν» τον λόγιο αυτοκράτορα. Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι ορισμένα από τα επεισόδια της συνάντησης αγίων ανδρών και γυναικών εκπορεύονται από τη φαντασία των συγγραφέων, αποδεικνύεται το ενδιαφέρον των συγχρόνων αλλά και των μεταγενέστερων να προσεγγίσουν ή να αποτυπώσουν την εικόνα ενός αυτοκράτορα που κέντρισε τόσο πολύ τη φαντασία τους. Μετά την εξέταση των κειμένων οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι οι αρχικοί πυρήνες του μύθου του Λέοντα Στ ανιχνεύονται στα αγιολογικά κείμενα της μέσης περιόδου. Αν η ιστοριογραφία, καθ υπόδειξη του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου, ανέλαβε να αποκρύψει ή να δικαιολογήσει το σκοτεινό παρελθόν και τα εγκλήματα του ιδρυτή της Μακεδονικής δυναστείας, του Βασιλείου Α, μια ανάλογη προσπάθεια αποκατάστασης της εικόνας του Λέοντα, που τόσο είχε πληγεί από το ζήτημα της Τεταρτογαμίας, φαίνεται πως ανέλαβαν οι συγγραφείς των αγιολογικών κειμένων. 17

18 16. Μ. Τωμαδάκη Ιωάννης Γεωμέτρης, Ιαμβικά ποιήματα: θεματικοί κύκλοι και τεχνικές σύνθεσης Ο Ιωάννης Γεωμέτρης, ένας από τους σημαντικότερους βυζαντινούς ποιητές, έχει ασχοληθεί με πλήθος θρησκευτικών και κοσμικών θεμάτων. Τα θρησκευτικά του ποιήματα είναι αφιερωμένα στον Χριστό, τη Θεοτόκο, σε αγίους, εικόνες, λείψανα, ναούς, εκκλησιαστικά σκεύη και διακρίνονται για τις αντιθέσεις τους, την έντονη δραματικότητα τους και τους συμβολισμούς τους, ενώ όταν πρόκειται για επιγράμματα, για την αδιάσπαστη σχέση που έχουν με το αντικείμενο που επρόκειτο να πλαισιώσουν. Παράλληλα τα κοσμικά του ποιήματα αφιερώνονται σε ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα του 10 ου αιώνα, αντικείμενα, αρχαίους φιλοσόφους, συγγραφείς, ρήτορες, θέματα όπως ο βίος και ο έρωτας, και ξεχωρίζουν για την ποικιλία και την πρωτοτυπία των θεμάτων τους, τα ευρηματικά τους λογοπαίγνια, τα μυθολογικά τους παραδείγματα και τη δημιουργική σύζευξη αυτών με χριστιανικά μοτίβα. Σκοπός της ανακοίνωσης είναι, μέσα από την ανάλυση χαρακτηριστικών αλλά όχι ιδιαίτερα γνωστών ποιημάτων του Γεωμέτρη, να αναδυθούν γνωστά και άγνωστα θέματα που απαρτίζουν την ποίησή του, ορισμένες από τις πηγές του, καθώς και τα πιο σημαντικά υφολογικά μέσα που συνθέτουν την τεχνοτροπία της ποίησής του. Απώτερος στόχος της παρουσίασης είναι η ανάδειξη της δημιουργικής πνοής του ποιητή. 18

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011-2012 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία 1ου ορόφου Μεσαία 1ου ορόφου ΔΕΥΤΕΡΑ, 03-09-2012 ΤΡΙΤΗ, 04-09-2012 ΤΕΤΑΡΤΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013 2014 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 9-12 ΠΑΜ 14, ΑΔ, K9

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 11-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 31-08-2015 ΤΡΙΤΗ, 01-09-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 02-09-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 03-09-2015 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Κωνσταντίνος Λιάκος Β2 49 ο Γυμνάσιο Αθηνών 2011-2012 Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Πρωτοβάθμια εκπαίδευση Όπως και στον σύγχρονο κόσμο, έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 4: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ (Ο )- ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο

Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο Οι προϋποθέσεις για την άνθηση του είδους Οι εκπρόσωποι Οι περιστάσεις συγγραφής και εκφώνησης Η παράδοση των κειμένων Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το είδος του αυτοκρατορικού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαϊκό έπος: Όμηρος. Ενότητα 2: Ιστορία της ομηρικής έρευνας. Ευφημία Καρακάντζα Τμήμα Φιλολογίας

Αρχαϊκό έπος: Όμηρος. Ενότητα 2: Ιστορία της ομηρικής έρευνας. Ευφημία Καρακάντζα Τμήμα Φιλολογίας Αρχαϊκό έπος: Όμηρος Ενότητα 2: Ιστορία της ομηρικής έρευνας Ευφημία Καρακάντζα Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων» 1 ο µέρος:

Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων»  1 ο µέρος: Πανελλήνιο Σχολικό ίκτυο Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων» http://blogs.sch.gr 1 ο µέρος: Χρήση Ιστολογίου ως εκπαιδευτικό εργαλείο Ερευνητικό Ακαδηµαϊκό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012-2013 Καπετάν Βασίλη Κ. Αρνόκουρου ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ 13Κ16: Αττικοί Ρήτορες κα Βολονάκη Συνδιδασκαλία + ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων : Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής υμνογραφίας (Α - Δ αι.) Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας 2. Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Βιβλίο 2 κεφ Βιβλίο 2 κεφ Θουκυδίδης: Βιβλίο 3 κεφ. 70,71,72,73,74,75.

Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Βιβλίο 2 κεφ Βιβλίο 2 κεφ Θουκυδίδης: Βιβλίο 3 κεφ. 70,71,72,73,74,75. Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Εισαγωγή: Θουκυδίδης: σελ. 19-25, 26-28 Ξενοφώντας: σςλ. 29-32 2. Κείμενο: Από πρωτότυπο: Ξενοφώντας: Βιβλίο 2 κεφ. 1 16-32 Βιβλίο 2 κεφ. 2 1-4 Βιβλίο 2 κεφ. 2 16-23

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: «Επιχειρηματικότητα» Εξάμηνο: 8 ο Κουτούγερα Άννα Λίτου Ζωή Διαδικτυακή, φιλολογικού περιεχομένου εφαρμογή για κινητά και ηλεκτρονικές ταμπλέτες (tablets).

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο.

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. Σε ποιους απευθύνεται η σειρά Ελληνικά για σας (A0 - A1 - A2)

Eισαγωγή. Σε ποιους απευθύνεται η σειρά Ελληνικά για σας (A0 - A1 - A2) Eισαγωγή Σε ποιους απευθύνεται η σειρά Ελληνικά για σας (A0 - A1 - A2) Σε τελείως αρχαρίους, οι οποίοι δε γνωρίζουν ούτε τo αλφάβητο. Σε σπουδαστές, οι οποίοι έχουν προβλήματα ανάγνωσης, γραφής, τονισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Α ΛΥΚΕΙΟΥ 20\ 11\2016 ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας; Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι.

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου, Ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 Β ΕΞΑΜΗΝΟ 9.00 10.00 Γενική Γλωσσολογία ΙΙ Υ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΓΕΝΙΚΑ Ελληνική και Λατινική: τα θεµέλια της Ευρώπης. Κλασικές σπουδές 1. Ποιες ήταν οι κυρίαρχες γλώσσες µέσα στην απέραντη ρωµαϊκή αυτοκρατορία και ποιος

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8 Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ Εργασία 8 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΑΓΝΗΣ ΒΟΥΡΤΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΤΑΞΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή -Ν.Βλεμμύδης -Έργο -Θεολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 1 η ενότητα: «Εισαγωγή στα ρομαντικά χρόνια» Ρομαντισμός. Η ανάδυση του μυθιστορήματος. Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων.

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. Ενότητα 3: Ο θεολογικός χαρακτήρας

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην εκπαιδευτική αξιοποίηση διαδραστικών συστημάτων διδασκαλίας

Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην εκπαιδευτική αξιοποίηση διαδραστικών συστημάτων διδασκαλίας Ε.Π. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση, ΕΣΠΑ (2007 2013) ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕ. Λ. ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Διδάσκων στην ΑΣΠΑΙΤΕ / Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΗΜΕΡΗΣΙΟ- ΕΣΠΕΡΙΝΟ) Τάξεις: Α, Β Ημερησίου και Α, Β, Γ Εσπερινού Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 1: Εισαγωγικά-Ιστορική Επισκόπηση Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη

ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη 12-12-2012 Δρ. Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας μεταξύ σας. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1: Καθίστε σε ομάδες των τεσσάρων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα