1. Α. Βουδούρη Ο Βυζάντιος λόγος του Θεόδωρου Μετοχίτη και η προγενέστερη παράδοση των εκτενών αυτοτελών εγκωμίων πόλεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Α. Βουδούρη Ο Βυζάντιος λόγος του Θεόδωρου Μετοχίτη και η προγενέστερη παράδοση των εκτενών αυτοτελών εγκωμίων πόλεων"

Transcript

1 1. Α. Βουδούρη Ο Βυζάντιος λόγος του Θεόδωρου Μετοχίτη και η προγενέστερη παράδοση των εκτενών αυτοτελών εγκωμίων πόλεων Εγκώμια πόλεων ενσωματωμένα σε άλλα λογοτεχνικά έργα, πεζά και ποιητικά, απαντώνται σε όλη τη διάρκεια της ελληνικής γραμματείας. Ωστόσο, αυτοτελή και μάλιστα ιδιαιτέρως εκτενή εγκώμια πόλεων δεν σώζονται πριν από την μετακλασική εποχή και ειδικά πριν από την περίοδο της δεύτερης σοφιστικής. Τότε ο Αίλιος Αριστείδης με αφορμή την αναβίωση της πανηγύρεως των Παναθηναίων εξήρε την Αθήνα με τον μεγάλο Παναθηναϊκόν του λόγο, που στη συνέχεια λειτούργησε ως πρότυπο για τον επίσης μακροσκελή Ἀντιοχικόν του Λιβανίου. Οι δύο αυτοί λόγοι, ο καθένας με τα δικά του στοιχεία, διαμόρφωσαν από κοινού το είδος των εκτενών αυτοτελών εγκωμίων πόλεων. Πρόκειται για μία ειδική κατηγορία κειμένων, στην οποία μέχρι πρόσφατα περιλαμβάνονταν και τα υπόλοιπα μικρότερα και κυρίως επιβατήρια αυτοτελή εγκώμια πόλεων. Η μελέτη όμως του Βυζαντίου του Μετοχίτη και του Εἰ ς Τραπεζοῦντα του Βησσαρίωνος, των δύο μεγάλων εγκωμιαστικών λόγων για την Κωνσταντινούπολη και την Τραπεζούντα αντίστοιχα, οι οποίοι συνετέθησαν δέκα αιώνες μετά τον Ἀντιοχικόν, αποδεικνύει ότι τα εκτενή αυτοτελή εγκώμια πόλεων συνιστούν πράγματι ένα ξεχωριστό επιδεικτικό-πανηγυρικό είδος, το οποίο διαφοροποιείται από όλα τα άλλα. Είναι ένα είδος με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και συγκεκριμένους στόχους, οι οποίοι σε έναν βαθμό εξυπηρετούνται και από την έκταση των λόγων αυτών. Στην παρούσα ανακοίνωση θα παραβληθούν ως προς τη δομή και το περιεχόμενό τους ο μέχρι σήμερα ελάχιστα μελετημένος Βυζάντιος του Μετοχίτη με τον Παναθηναϊκόν του Αριστείδη και τον Ἀντιοχικόν του Λιβανίου, με σκοπό να φωτιστούν το παραστασιακό πλαίσιο και οι λόγοι που ώθησαν τον Μέγα Λογοθέτη στη ρητορική αυτή σύνθεση. 1

2 Η παρούσα έρευνα έχει συγχρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκὸ Κοινωνικό Ταμείο - ΕΚΤ) και από εθνικούς πόρους μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση» του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) Ερευνητικό Χρηματοδοτούμενο Έργο: Ηράκλειτος ΙΙ. Επένδυση στην κοινωνία της γνώσης μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. 2. Φ. Χρ. Γερμάνης Ανέκδοτος κανόνας εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον του Ευθυμίου Α Κωνσταντινουπόλεως ( ) Ο κώδικας Χ. IV. 8 (gr. 403) της Real Biblioteca του El Escorial της Μαδρίτης στην Ισπανία διασώζει στα φύλλα 56 r -58 v κανόνα Παρακλητικὸν εἰ ς τὴν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον. Ο εν λόγω κανόνας, μολονότι φέρεται ανωνύμως τόσο στο παρόν χειρόγραφο όσο και σε μεγάλο μέρος της χειρογράφου παραδόσεως, αποδίδεται, ωστόσο, στον Ευθύμιο Α πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ( ), καθ ότι μέρος της χειρόγραφης παραδόσεώς του φέρει το όνομα του Πατριάρχη ως συνθέτου αυτού. Άλλωστε η ύπαρξη στον αυτό κώδικα, στα φύλλα 58 v -61 r, Ἑτέρου κανόνος, έχοντος πολλές ομοιότητες ως προς το περιεχόμενο με τον πρώτο κανόνα, οδήγησε τον G. De Andrés, Catálogo de los Códices Griegos de la Real Biblioteca de El Escorial, II, Madrid 1965, σσ. 333, 334, στην άποψη περί πιθανής κοινής πατρότητος των δύο υμνολογικών έργων, θέση την οποία αποδέχονται και οι ερευνητές του Institut de Recherche et d Histoire des Textes του Centre National de la Recherche Scientifique. Με την παρούσα μελέτη προβαίνουμε στην έκδοση και περιγραφή του ανέκδοτου κανόνα, που η μέχρι τώρα έρευνα αποδίδει στον Ευθύμιο και παρουσιάζουμε τα στοιχεία, που ταυτίζουν τον συνθέτη του έργου με τον Πατριάρχη. Παρουσιάζεται, προσέτι, συστηματικά για πρώτη φορά η βιογραφία του πατριάρχη Ευθυμίου, το σύνολο των έργων του, καθώς και οι εκδόσεις αυτών. 2

3 3. Δ. Γεωργακόπουλος Η χειρόγραφη παράδοση του Χρονικού των Ιωαννίνων Οι παλαιότερες εκδόσεις του υστερομεσαιωνικού ηπειρωτικού χρονικού των Ιωαννίνων στηρίχτηκαν σε νεότερα χειρόγραφα (των αρχών του 19ου αι.). Οι εκδόσεις αυτές απετέλεσαν τη βάση των κατά καιρούς κριτικών επεξεργασιών του κειμένου με τελευταία αυτή του Λ.Ι. Βρανούση (1965). Η ανεύρεση παλαιοτέρων χειρογράφων (15ου 17ου αι.) καθιστά επιβεβλημένη τη συνολική μελέτη της χειρόγραφης παράδοσης του κειμένου με σκοπό τη δημοσίευση μιας νέας κριτικής έκδοσής του. Στην ανακοίνωση επιχειρείται μια πρώτη παρουσίαση των πορισμάτων πολυετούς έρευνας γύρω από τη χειρόγραφη και έντυπη παράδοση του ηπειρωτικού χρονικού. 3

4 4. Π. Γόνη Ο τρόπος πρόσληψης του κειμένου από τον μικρογράφο του κώδικα Marcianus gr. Z 479 Αντικείμενο της παρούσης εργασίας είναι η επισήμανση των φιλολογικών πηγών πέντε μικρογραφιών «μυθολογικού» περιεχομένου του βενετικού χειρογράφου των Κυνηγετικών του ψευδο-οππιανού του ΙΑ αι., οι οποίες συνδέονται με αποσπάσματα του κειμένου με μυθολογικό περιεχόμενο, ώστε να εντοπίσουμε εν συνεχεία και τις εικονογραφικές πηγές του μικρογράφου. Η λεπτομερής εξέταση των μικρογραφιών και η σχέση τους με το κείμενο οδηγεί όχι μόνο στη σύνδεση με τις πηγές του καλλιτέχνη του βενετσιάνικου χειρογράφου, αλλά και στον τρόπο πρόσληψης του κειμένου και άρα της επιλογής των θεμάτων που εικονογραφούνται, τις μεθόδους που χρησιμοποίησε ο μικρογράφος κατά τη διαδικασία της δημιουργίας των μικρογραφιών, την έννοια της πρωτοτυπίας στην απόδοση των μικρογραφιών μυθολογικού περιεχομένου και στην αποκάλυψη της σχέσης αυτού του κώδικα με το αρχέτυπο. 4

5 5. Ε. Κιαπίδου Κεφάλαια, επιστολιμαίες πραγματείες και επιστολές: τι τελικά έγραψε ο Μιχαήλ Γλυκάς τον 12ο αιώνα; Τα 95 θεολογικά κείμενα του Μιχαήλ Γλυκά που στην έκδοση του Σ. Ευστρατιάδη φέρουν τον τίτλο Εἰ ς τὰς ἀπορίας τῆς θείας γραφῆς κεφάλαια (Ι, Αθήνα 1906 ΙΙ, Αλεξάνδρεια 1912) χαρακτηρίζονται ποικιλοτρόπως στη σύγχρονη βιβλιογραφία, είτε ως κεφάλαια είτε/και ως λόγοι εν είδει επιστολών είτε ως επιστολές, γεγονός που οπωσδήποτε προκαλεί σύγχυση, αλλά και διάφορα προβλήματα στη μελέτη και την ορθή αξιολόγησή τους στο πλαίσιο της μεσοβυζαντινής γραμματείας. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο σαφής ειδολογικός προσδιορισμός των εν λόγω κειμένων συνιστά βασικό αντικείμενο της έρευνας. Στην ανακοίνωσή μου θα επικεντρωθώ στα ζητήματα που σχετίζονται με την επιλογή του εκάστοτε όρου από τους σύγχρονους μελετητές, φιλοδοξώντας να τεκμηριώσω τη θέση ότι το εγχειρίδιο θεολογίας που συνέθεσε ο Μιχαήλ Γλυκάς τον 12ο αιώνα απαρτίζεται κυρίως από επιστολές του. 5

6 6. Θ. Κολλυροπούλου Οι ειρμοί των κανόνων: το πρότυπο των Βιβλικών Ωδών και η έννοια του λειτουργικού χρόνου Οι ειρμοί των κανόνων έχουν περιεχόμενο που προέρχεται από την Ιουδαϊκή λατρεία, είναι τα μουσικά/μετρικά πρότυπα των τροπαρίων των ωδών του κανόνα και αναφέρονται, ή μπορεί να αναφέρονται και στο εορταζόμενο γεγονός. Στην ανακοίνωση εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο οι ποιητές των ειρμών (στην πλειονότητά τους είναι οι μελωδοί Κοσμάς, επίσκοπος Μαϊουμά, Ανδρέας Κρήτης, Ιωάννης Δαμασκηνός και Γερμανός Α, πατρ. Κων/λεως) συνθέτουν ποίηση η οποία δεσμεύεται από το Βιβλικό πρότυπο, το χριστιανικό δόγμα και το εορταζόμενο γεγονός. Επίσης διερευνάται η έννοια του λειτουργικού χρόνου στους ειρμούς και παρουσιάζεται η «εξηγητική» τους διάσταση. Ο ποιητής πάντοτε αποβλέπει στον μέσης μόρφωσης πιστό, στην προβολή της διδασκαλίας της Εκκλησίας με λόγο απλό και κατανοητό. Η ποιητική αξία των ειρμών επομένως αναδύεται από τις προανεφερθείσες, συχνά αντιποιητικές, συνιστώσες. 6

7 7. Γ. Ε. Κολοβού Ευστάθιος Θεσσαλονίκης: Τεχνικές και λειτουργία της επανεγγραφής των Ομηρικών σχολίων στο έργο «Παρεκβολαὶ εἰ ς τὴν Ὁμήρου Ἰ λιάδα Σκοπός της ανακοίνωσης είναι να παρουσιάσει τις τεχνικές, τα μέσα και τη λειτουργία της επανεγγραφής των Ομηρικών σχολίων στο φιλολογικό έργο «Παρεκβολαὶ εἰ ς τὴν Ὁμήρου Ἰ λιάδα» του βυζαντινού λογίου του 12 ου αιώνα. Πώς ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης κάνει την επανεγγραφή των Ομηρικών σχολίων και τα μετατρέπει σταδιακά σε ένα συνεχή, αυτόνομο και μακροσκελή σχολιασμό στον Όμηρο με τίτλο Παρεκβολαί; Στο πρώτο μέρος της ανακοίνωσης θα γίνει μία σύντομη παρουσίαση των αποτελεσμάτων μιας λεξικογραφικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια του TLG και αφορά τη σημασία του όρου Παρεκβολαί, την προέλευση του όρου ως ένα είδος συνεχούς και ανεξάρτητου σχολιασμού και την ιδιαιτερότητα του κειμένου που εξετάζουμε. Στη συνέχεια θα παρουσιάσουμε σύντομα τις βασικές κατηγορίες των Ομηρικών σχολίων στην Ιλιάδα, επεξηγώντας τη μορφή και τη φύση τους (sch. A, bt, D κτλ.). Στο δεύτερο μέρος της ανακοίνωσης, μέσα από μία σειρά σύντομων παραδειγμάτων, θα παρουσιάσουμε πώς ο Ευστάθιος αξιοποιεί αυτά τα σχόλια στο βυζαντινό σχολιασμό του στον Όμηρο, πώς τα προσαρμόζει στη δομή και στη σύνταξη του δικού του προσωπικού λόγου, ποια είναι τα «μέσα» επανεγγραφής που χρησιμοποιεί για να μετατρέψει τη σύντομη και ενίοτε ελλειπτική μορφή των Ομηρικών σχολίων σε ένα συνεχή σχολιασμό γραμμένο σε πεζό λόγο, και ποια είναι τα αυθεντικά προσωπικά στοιχεία που προσθέτει στο έργο του για να εντάξει τη διδασκαλία του Ομηρικού κειμένου στο 12 ο αιώνα μ.χ. Τέλος θα επιχειρήσουμε να ερμηνεύσουμε αυτή τη διαδικασία επανεγγραφής των Ομηρικών σχολίων στο βυζαντινό έργο εντάσσοντάς τη στο πλαίσιο της διδακτικής και παιδαγωγικής λειτουργίας του φιλολογικού έργου του αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης. 7

8 8. Μ. Λουκάκη Το παιχνίδι των αντιθέσεων στα εγκώμια γυναικών. Η περίπτωση του Νικολάου Καταφλώρον Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στις κοινωνίες του αρχαίου κόσμου γνώρισε διαφοροποιήσεις, ωστόσο διαμορφώθηκε ένα πορτρέτο ιδανικής γυναίκας με παγιωμένες αρετές, οι οποίες λειτουργούν ως τόποι στα λογοτεχνικά κείμενα διαφόρων εποχών. Στην ελληνιστική και τη ρωμαϊκή εποχή ο δημόσιος έπαινος γυναίκας είναι πλέον παγιωμένη συνήθεια στα εγχειρίδια ρητορικής της δεύτερης σοφιστικής δεν περιέχονται ειδικοί κανόνες, αλλά μόνο διάσπαρτα και σε επιμέρους κεφάλαια εντοπίζονται ελάχιστες πιο συγκεκριμένες οδηγίες για τον εγκωμιασμό μιας γυναίκας. Στην πράξη οι ρήτορες ακολουθούν τις υποδείξεις του Μενάνδρου ανεξαρτήτως του φύλου του εγκωμιαζομένου προσώπου, με τις αναγκαίες βέβαια τροποποιήσεις και αναφορές στις παραδοσιακές γυναικείες αρετές. Ο χριστιανισμός προσέδωσε στο πορτρέτο της ιδανικής γυναίκας επιπλέον στοιχεία, αλλά συγχρόνως δημιούργησε και νέα ιδεώδη: γυναίκα μάρτυς, γυναίκα-αγία, γυναίκααναχωρήτρια που αρνείται πλήρως τη γυναικεία της φύση. Παράλληλα, οι Πατέρες της Εκκλησίας σκιαγράφησαν με λεπτομέρειες το αντι-πορτρέτο της, αυτό της γυναίκας πόρνης, σαγηνεύτριας των ανδρών. Κατά τον 9 ο και 10 ο αιώνα, στο χώρο της αγιολογίας, το ιδεώδες της έγγαμης οικοδέσποινας, που αγιάζει εντός της οικογένειας χωρίς να περιβληθεί ποτέ το μοναχικό σχήμα, υπερισχύει εκείνου της παρθένου που αρνείται τη γυναικεία φύση της. Πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που συμβαίνουν στο Βυζάντιο στα τέλη του 11 ου αι. συμβάλλουν ώστε η γυναίκα της αριστοκρατίας να αποκτήσει ενεργό ρόλο και να αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα της κοινωνίας και της πολιτικής της Αυτοκρατορίας. Η λογοτεχνία της εποχής, παρά τον συμβατικό εν πολλοίς χαρακτήρα της, αντικατοπτρίζει τα νέα αυτά κοινωνικά δεδομένα. Έχει επομένως ενδιαφέρον να μελετήσει κανείς προσεκτικότερα ποιά θέματα επιλέγουν οι ρήτορες του 12 ου αι. να αναπτύξουν όταν επαινούν γυναίκες της εποχής τους, και ποια σχέση έχουν αυτά με την προγενέστερη λογοτεχνική παράδοση. Στην ανακοίνωση θα σχολιαστούν ενδεικτικά δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το ανέκδοτο εγκώμιο του Νικολάου Καταφλώρον, στα οποία επαινούνται τόσο η μητέρα όσο και η σύζυγος του εγκωμιαζομένου προσώπου. 8

9 9. Χ. Μαλατράς Η διαλεκτική του σεβασμού και η κοινωνική «συντηρητικότητα» της βυζαντινής λογοτεχνίας Η Βυζαντινή λογοτεχνία έχει κατηγορηθεί για συμβατικότητα και παραδοσιακή αντίληψη των κοινωνικών φαινομένων. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στην εξέταση του περιεχομένου του Διαλόγου Πλουσίων και Πενήτων του Αλέξιου Μακρεμβολίτη, την αντιπαραβολή του με τις σχεδόν σύγχρονές του αιτητικές επιστολές του Μιχαήλ Γαβρά, και την εξακρίβωση του κατά πόσον αποτελεί ένα «συμβατικό» κείμενο. Πρόσφατα έχει αλλάξει όχι μόνο η εικόνα μας για τη βυζαντινή λογοτεχνία, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η έρευνα αντιμετωπίζει τα κοινωνικά φαινόμενα. Πρώτα από όλα, έχει δειχθεί πως το ιδεολόγημα του κοινωνικού συστήματος δεν έχει απλώς επιβληθεί από την άρχουσα τάξη, προκειμένου να συμβάλλει στην αναπαραγωγή των κοινωνικών σχέσεων λειτουργεί φυσικά προς όφελος των ανώτερων αυτών στρωμάτων, ωστόσο έχει δημιουργηθεί και δέχεται αλλαγές μέσω της καθημερινής μικρής αντίστασης και της συνδιαλλαγής με τα κατώτερα στρώματα, η οποία συνήθως δεν παίρνει το χαρακτήρα της ανοιχτής αντιπαράθεσης. Επιπλέον, το ίδιο το ιδεολογικό κατασκεύασμα δεν αποτελεί μόνο μέσο της επιβολής των κοινωνικών σχέσεων αλλά μπορεί να γυρίσει και εις βάρος των ανώτερων στρωμάτων. Κάθε πράξη και αξίωση ενός κοινωνικού εταίρου οφείλει να νομιμοποιείται με βάση ένα αξιακό σύστημα, το οποίο είναι κοινώς αποδεκτό και δεν μπορεί να δεχτεί αλλαγές. Ποιο είναι όμως το ιδεολόγημα των κοινωνικών σχέσεων στο Βυζάντιο; Η Βυζαντινή κοινωνία είναι μια θεωρητικά ανοιχτή κοινωνία δηλαδή, η κοινωνική θέση ενός ατόμου μπορεί εν δυνάμει να αλλάξει. Ωστόσο, παράλληλα, έχει διατηρηθεί ο διαχωρισμός σε πλούσιους ή δυνατούς ή αρίστους και σε πένητες ή τον δήμο. Η ιεραρχία, ο σνομπισμός, η φιλανθρωπία και η τελετουργία είναι βασικά χαρακτηριστικά της διαμόρφωσης της υστεροβυζαντινής κοινωνίας. Όπως δείχνουν και οι επιστολές του Γαβρά, ένα κοινωνικό χάσμα που διαχωρίζει αυτούς τους δυνατούς από τον λοιπό πληθυσμό θα πρέπει να είναι διακριτό και αντιληπτό, και αυτό επιτυγχάνεται μέσω της απόδοσης της διαλεκτικής του σεβασμού. Όμως, παράλληλα, αυτός ο δυνατός έχει υποχρεώσεις: οφείλει να βοηθήσει εκείνους που χρειάζονται τη βοήθειά του. Η μελέτη του Διαλόγου Πλουσίων και Πενήτων του Αλέξιου Μακρεμβολίτη δείχνει ότι ο Πένητας εκ πρώτης όψεως ενώ διαμαρτύρεται για την κοινωνική και οικονομική ανισότητα, δεν φαίνεται να προτείνει τίποτα συγκλονιστικό για την ανατροπή αυτής της κατάστασης πέρα από την επιγαμία μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Ωστόσο, ο διάλογος είναι δομημένος στη βάση της επιδεικτικής άρνησης της διαλεκτικής του σεβασμού που διαφαίνεται ξεκάθαρα στις επιστολές του Γαβρά. Επιπλέον, τόσο η άρνηση του Πένητα να αποδεχτεί την αξίωση του Πλουσίου ότι η φτώχεια είναι απόρροια της συμπεριφοράς του ως 9

10 τιμωρία από το Θεό, όσο και η πρόταση της επιγαμίας (η οποία για τους αριστοκράτες σε συνήθεις συνθήκες είχε τον χαρακτήρα της συμμαχίας και της ίσης απόδοσης προικός), αποτελούν στοιχεία επαναστατικά για αυτό το κείμενο. 10

11 10. Α. Μαρκόπουλος Στην αναζήτηση του ιστορικού μυθιστορήματος στη Βυζαντινή λογοτεχνία Η συζήτηση για την ύπαρξη ή όχι ιστορικού μυθιστορήματος στο Βυζάντιο, που θα μπορούσε ασφαλώς να θεωρηθεί λογοτεχνικό παράδοξο, δεν έχει ως σήμερα γίνει, όσο τουλάχιστον μου είναι γνωστό, σε αντίθεση με τον πολύ γόνιμο προβληματισμό που έχει αναπτυχθεί γύρω από το αγιολογικό μυθιστόρημα, δημιούργημα των πρώτων χριστιανικών αιώνων, το ερωτικό μυθιστόρημα, που γνωρίζει ιδιαίτερη ακμή στην αυλή των Κομνηνών κατά τον 12ο αι., καθώς και τις ερωτικές μυθιστορίες της υστεροβυζαντινής περιόδου. Τα όσα ο Hägg έχει ήδη καταθέσει για το ιστορικό μυθιστόρημα της Αρχαιότητας εδράζονται σε προσεκτικά διατυπωμένη κριτική θεώρηση της έννοιας του ιστορικού μυθιστορήματος, ειδικά από τον 19 ο αιώνα και εξής. Κατά την προσωπική μου εκτίμηση η θεώρηση αυτή παραμένει αναγκαία για να προκύψουν συγκεκριμένες σταθερές (χρόνος [Time], χαρακτήρες [characters], επιμέρους ρυθμίσεις [settings] και ιστορική αλήθεια [truth]) πάνω στις οποίες θα είναι εφικτό να στηριχθεί το θεωρητικό οικοδόμημα για τη μελέτη του ιστορικού μυθιστορήματος ανεξάρτητα από εποχή, και όχι μόνον του αρχαιοελληνικού ή του όποιου βυζαντινού, με την επιφύλαξη ορισμένων επιμέρους ιδιαιτεροτήτων που μπορεί να προκύψουν από την κριτική ανάγνωση συγκεκριμένων κειμένων. 11

12 11. Φ. Νούσια Κριτική έκδοση του Περὶ Σχεδῶν του Μανουήλ Μοσχόπουλου Η σημασία της γραμματικής, τόσο καθοριστικής για τη διδασκαλία μιας γλώσσας, τονίστηκε από τους Βυζαντινούς λογίους και δασκάλους σε κάθε ευκαιρία. Η κύρια μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε στο Βυζαντινό σχολείο για τη διδασκαλία της γραμματικής μεταξύ του 11 ου και 15 ου αι. ήταν η σχεδογραφία. Η σχεδογραφία περιλάμβανε την εφαρμογή των κανόνων της γραμματικής με τη χρήση σύντομων κειμένων (σχέδη) με στόχο και τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου των μαθητών. Η σχεδογραφία του Μανουήλ Μοσχόπουλου (ca ca. 1316) αποτέλεσε την κατεξοχήν μέθοδο διδασκαλίας της γραμματικής, αντικαθιστώντας τους πιο λεπτομερείς και περίπλοκους προκατόχους της. Το έργο, γνωστό από την πρώτη έκδοσή του το 1545 ως Περὶ σχεδῶν, αποτελείται από 22 σύντομα σχέδη κοσμικού και θρησκευτικού περιεχομένου τα οποία συνοδεύονται από σχόλια λεξιλογικά, ορθογραφικά, γραμματικά, μορφολογικά, συντακτικά και ετυμολογικά. Η σχεδογραφία του Μοσχόπουλου κυριάρχησε όχι μόνο στην εποχή του, αλλά και στους αιώνες που ακολούθησαν. Χρησιμοποιήθηκε ευρέως από δασκάλους και μαθητές για περισσότερο από δύο αιώνες μετά τον θάνατο του Μοσχόπουλου. Η μεγάλη του διάδοση και χρήση αποδεικνύεται από τον μεγάλο αριθμό χειρογράφων που φυλάσσονται στις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες της Ευρώπης. Το Περὶ σχεδῶν, μαζί με το άλλο εγχειρίδιο γραμματικής του Μοσχόπουλου, τα Ἐρωτήματα Γραμματικὰ (Μιλάνο, 1493) και τα δύο συντεθειμένα στη δημοφιλή μορφή ερωταποκρίσεως αποτέλεσαν τη βάση για τη διδασκαλία της ορθογραφίας, της γραμματικής και του συντακτικού, όχι μόνο στα Βυζαντινά σχολεία αλλά και μεταξύ των Δυτικών ανθρωπιστών/ουμανιστών, όπως για παράδεγμα του Ιταλού λόγιου Giovanni Tortelli ( ), ο οποίος συντέλεσε καθοριστικά στην ίδρυση της Βατικανής Βιβλιοθήκης. Η Γραμματική του Tortelli περιλαμβάνει τμήματα από τη σχεδογραφία και τα Ερωτήματα του Μοσχόπουλου, ενώ στο έργο του De Orthographia o Tortelli, ακολουθώντας το παράδειγμα του Μοσχόπουλου, εξέτασε την ετυμολογία και τη σημασία των λέξεων χρησιμοποιώντας χωρία από αρχαίους συγγραφείς. Επιπλέον, ένας αριθμός χειρογράφων που διασώζουν τη Μοσχοπούλεια σχεδογραφία, συνδέονται με συγκεκριμένα σχολεία στη Δύση. Επεξηγήσεις, γλώσσες και σχόλια που προστέθηκαν από Δυτικούς ανθρωπιστές, δασκάλους και μαθητές δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο η Μοσχοπούλεια σχεδογραφία χρησιμοποιήθηκε και προσαρμόστηκε στις δικές τους ανάγκες. Η editio princeps μιας εκδοχής του Περὶ Σχεδῶν από τον Robertus Stephanus με τον τίτλο Manuelis Moschopuli de ratione examinandae orationis libellus. Ex bibliotheca regia (Paris, 1545), στηρίχτηκε σε ένα μόνο χειρόγραφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας στο Παρίσι, που ακόμα δεν έχει ταυτιστεί. Ωστόσο, περισσότερες παραλλαγές του κειμένου, όσον αφορά στη δομή του κειμένου και τον αριθμό των σχεδών σώζονται σε μεγάλο αριθμό χειρογράφων. 12

13 Το ερευνητικό πρόγραμμα έχει ως στόχο την πρώτη πλήρη κριτική έκδοση αυτού του σημαντικού κειμένου, εξερευνώντας τη χειρόγραφη παράδοσή του. Επιπλέον, μέσω των παραπομπών που ο Μοσχόπουλος χρησιμοποίησε ως παραδείγματα για την εξήγηση των γραμματικών κανόνων θα διερευνήσουμε τη χρήση της γραμματικής παράδοσης στους κλασικούς και ελληνιστικούς χρόνους, την ύστερη αρχαιότητα και το Βυζάντιο, προσαρμοσμένης στις κατά καιρούς ανάγκες των μαθητών καθώς και της πρόσληψης εθνικών και Χριστιανών συγγραφέων, όπως ο Όμηρος, ο Ησίοδος, ο Πίνδαρος, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Αριστοφάνης, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Συνέσιος, ο Λουκιανός, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Μέγας Βασίλειος και ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός. Η κριτική έκδοση που θα προκύψει από την έρευνα θα βοηθήσει τους μελετητές να αξιολογήσουν πληρέστερα το έργο του Μοσχόπουλου, διαφωτίζοντας περισσότερο τόσο το Βυζαντινό εκπαιδευτικό σύστημα όσο και την επίδραση και χρήση του σημαντικού αυτού κειμένου από τους Δυτικούς ανθρωπιστές/ουμανιστές. Το ερευνητικό αυτό πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ελληνικό Ινστιτούτο του Κολλεγίου Royal Holloway του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και εκπονείται από την δρα Φεβρωνία Νούσια υπό την καθοδήγηση του δρος Χαράλαμπου Δενδρινού, Επίκουρου Καθηγητή Βυζαντινής Φιλολογίας και Ελληνικής Παλαιογραφίας. 13

14 12. Δ. Σκρέκας Το Σιναϊτικό Τροπολόγιο. Προλεγόμενα στην έκδοσή του Ανάμεσα στα Νέα Ευρήματα της Ι. Μ. Σινά (1975) ανήκουν και δύο περγαμηνοί κώδικες των μέσων του 8 ου ή 9 ου αιώνα, οι οποίοι αποτελούν το Τροπολόγιον. Πρόκειται για τους κώδικες ΜΓ 5 και ΜΓ 56. Τροπολόγιον είναι το λειτουργικό βιβλίο που περιλαμβάνει διάφορα είδη ύμνων, και εν πολλοίς αποτελεί πρόδρομη μορφή των Μηναίων. Πριν την εύρεση και τη μελέτη των κωδίκων αυτών η γνώση μας για το συγκεκριμένο λειτουργικό βιβλίο ήταν πολύ περιορισμένη, και εν πολλοίς παραμορφωτική. Το Σιναϊτικό Τροπολόγιον είναι το αρχαιότερο σωζόμενο στην Ελληνική και, παρά το γεγονός ότι δε σώζεται πλήρες, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό για τις πληροφορίες που μας παρέχει ώστε να φωτιστούν πτυχές της συγκρότησης των λειτουργικών βιβλίων της Ανατολικής Εκκλησίας. Χαρακτηριστικά δε απηχεί Σαββαϊτικές παραδόσεις. Στην παρούσα ανακοίνωση θα παρουσιαστεί το περιεχόμενο του Σιναϊτικού Τροπολογίου και θα δοθούν δείγματα της σχεδιαζόμενης έκδοσης εστιάζοντας κυρίως σε ανέκδοτα κείμενα που παραδίδει (όπως ένα ιδιόμελο των Αποστίχων των Αίνων προς τιμήν του αγ. Ιωάννη του Χρυσοστόμου), αλλά και στη σχέση του με άλλα χειρόγραφα. 14

15 13. Φ. Σπίγγου To χειρόγραφο Marc. gr. 524 και το πολιτιστικό του περικείμενο Τα χειρόγραφα μιας εποχής και ιδιαίτερα αυτά τα οποία έχουν γραφτεί για την προσωπική χρήση του γραφέα τους αντικατοπτρίζουν (τουλάχιστον) τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντα της εποχής τους. Στην ανακοίνωσή μου θα συζητήσω το χφο Μarc. gr Το χειρόγραφο αυτό χρονολογείται στα τέλη του δέκατου τρίτου αιώνα (ίσως ) και είναι διάσημο κυρίως για την συλλογή επωνύμων και ανωνύμων επιγραμμάτων και ποίησης. Θα εκφράσω την άποψη ότι ένας είναι ο κύριος γραφέας του χειρογράφου, ο οποίος έγραψε το χειρόγραφο και συγκέντρωσε την ποίηση για προσωπική του χρήση. Θα εξετάσω τον τρόπο σύνθεσης του χειρογράφου και θα προτείνω ότι τα τετράδια, όπως εμφανίζονται σήμερα στο χειρόγραφο, είναι παρατοποθετημένα. Θα συζητήσω την πιθανότητα σύνδεσης του γραφέα με το μοναστήρι του Προδρόμου Πέτρας. Τέλος, θα προτείνω ότι διττός ήταν ο στόχος της συγγραφής του χειρογράφου: (α ) ο γραφέας έψαχνε πρότυπα για την ποίηση που ο ίδιος έγραφε, (β ) η σύνθεση του χειρογράφου εντάσσεται σε μια προσπάθεια πολιτιστικής σύνδεσης της εποχής μεταξύ 1261 και 1350 με τo προ του 1204 status quo. 15

16 14. R. Tocci Για μια επανεκτίμηση των αποφθεγμάτων στην Ἱ στορία Σύντομο του Μιχαήλ Ψελλού Η ανακοίνωσή μου επιθυμεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της βυζαντινής χρονογραφίας ως είδους, συνεισφέροντας ταυτόχρονα στη συζήτηση σχετικά με το ζήτημα της συγγραφικής συνείδησης των χρονογράφων. Θα εξετάσω την Ἱ στορία Σύντομο του Μιχαήλ Ψελλού, που παραδίδεται σε ένα μόνο χειρόγραφο του 14ου αιώνα, τον σιναϊτικό κώδικα 1117 της Μονής της αγίας Αικατερίνης (φφ. 265 r -276 v ). Όσον αφορά την απόδοση του κειμένου στον Μιχαήλ Ψελλό, ο οποίος στον τίτλο του σιναϊτικού χειρογράφου αναφέρεται ρητά ως συγγραφέας, οι απόψεις των μελετητών διίστανται: ενώ ο εκδότης του κειμένου W.J. Aerts (CFHB 30) και ο Απόστολος Καρπόζηλος εκφράζουν κάποιες επιφυλάξεις ως προς την ταύτιση του συγγραφέα με τον Ψελλό, άλλοι μελετητές, όπως ο H.K. Snipes, o J. Ljubarskij και οι J. Duffy και Ευστρ. Παπαϊωάννου, επιχειρηματολογούν, με βάση κυρίως ενδοκειμενικές, υφολογικές και γλωσσικές ενδείξεις, κατά την άποψή μου πειστικά, υπέρ της ταύτισης αυτής. Σε αντίθεση με τα περισσότερα χρονογραφικά κείμενα, που ξεκινούν από κτίσεως κόσμου ή από Αδάμ, στο εν λόγω έργο εξιστορείται το ιστορικό γίγνεσθαι από τη μυθολογική ίδρυση της Ρώμης έως τη βασιλεία του Βασιλείου Β. Η διδακτική διάσταση, εξάλλου, του κειμένου το οποίο είχε πιθανότατα ως αποδέκτη τον νεαρό Μιχαήλ Ζ Δούκα, το συνδέει με το είδος του κατόπτρου ηγεμόνος (Fürstenspiegel). Η ανάλυσή μου θα επικεντρωθεί στην τεχνική της ενσωμάτωσης ειδών που χρησιμοποιείται στο κείμενο του Ψελλού, συγκεκριμένα στα αποφθέγματα αυτοκρατόρων, τα οποία απαντούν στο τμήμα από τη βασιλεία του Κλαυδίου ( 48, 40-41) έως και του Φιλιππικού ( 85, 64-77). Θα επιχειρήσω να εξηγήσω τη λειτουργία του παρεμβαλλόμενου είδους των αποφθεγμάτων και να απαντήσω το ερώτημα σε τι αποσκοπεί η ενσωμάτωσή τους στο κείμενο του Ψελλού. Αποτελεί η ενσωμάτωση των αποφθεγμάτων μία συνειδητή συγγραφική πρακτική; Σε ποιο βαθμό συνάδει η πρακτική αυτή με τις αυτοαναφορικές δηλώσεις που περιλαμβάνονται στο κείμενο, και, γενικότερα, με το ιδεολογικό και ειδολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται τόσο η βυζαντινή χρονογραφία ως είδος όσο και οι συγγραφείς της; Αν θεωρήσουμε την Ἱ στορία Σύντομο κάτοπτρον ηγεμόνος υπό τον μανδύα χρονογραφικού κειμένου, ποιον ρόλο παίζουν τα αποφθέγματα στην υποστήριξη της (διδακτικής) προθετικότητας του κειμένου και σε ποιον βαθμό φωτίζουν τη συγγραφική προσωπικότητα του Ψελλού, αλλά και τον ανοικτό, ρευστό και εν πολλοίς πολυφωνικό χαρακτήρα της βυζαντινής χρονογραφίας ως είδους; 16

17 15. Γ. Τσιαπλές Ένας βυζαντινός αυτοκράτορας ανάμεσα στο πραγματικό και φαντασιακό: η εικόνα του Λέοντα Στ στα αγιολογικά κείμενα (10ος-14ος αι.) Η ανακοίνωσή μου έχει ως σκοπό την εξέταση της εικόνας του Λέοντα Στ σε αγιολογικά κείμενα της μέσης και παλαιολόγειας βυζαντινής περιόδου. Τα λογοτεχνικά ενδιαφέροντα του αυτοκράτορα, οι πνευματικές του ανησυχίες, η χρηστή διοίκηση της αυτοκρατορίας, η ειρήνευση στους κόλπους της Εκκλησίας μετά τη λήξη της Τετραγαμικής έριδας, η υποστήριξη των μοναστικών κέντρων της πρωτεύουσας και της περιφέρειας αποτυπώνονται σε Βίους αγίων, που καλύπτουν μία περίοδο τεσσάρων αιώνων (10 ος 14ος αι.). Στα παραπάνω κείμενα μπορούμε να εντάξουμε και τις Συναξαριακές αναφορές, οι οποίες αναδεικνύουν την ευσέβεια του αυτοκράτορα. Είναι πράγματι αξιοσημείωτο πως, ενώ θα περιμέναμε την ηθική καταδίκη του αυτοκράτορα από τα αγιολογικά κείμενα για την αντίθετη προς τις θεϊκές εντολές τέλεση του τέταρτου γάμου του, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Αντίθετα, τα αγιολογικά κείμενα καλλιεργούν και διασώζουν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά τα οποία διαμόρφωσαν το μύθο γύρω από το πρόσωπο του Λέοντα Στ. Λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη το γεγονός ότι η συγκεκριμένη κατηγορία κειμένων ανήκουν στο λογοτεχνικό είδος της αγιολογίας, αντικατοπτρίζουν δηλαδή τις ιδέες και τις αντιλήψεις του καιρού τους, η αξία των σχετικών με τον Λέοντα επεισοδίων λαμβάνει μεγαλύτερες διαστάσεις: αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία «φανταζόταν» τον λόγιο αυτοκράτορα. Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι ορισμένα από τα επεισόδια της συνάντησης αγίων ανδρών και γυναικών εκπορεύονται από τη φαντασία των συγγραφέων, αποδεικνύεται το ενδιαφέρον των συγχρόνων αλλά και των μεταγενέστερων να προσεγγίσουν ή να αποτυπώσουν την εικόνα ενός αυτοκράτορα που κέντρισε τόσο πολύ τη φαντασία τους. Μετά την εξέταση των κειμένων οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι οι αρχικοί πυρήνες του μύθου του Λέοντα Στ ανιχνεύονται στα αγιολογικά κείμενα της μέσης περιόδου. Αν η ιστοριογραφία, καθ υπόδειξη του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου, ανέλαβε να αποκρύψει ή να δικαιολογήσει το σκοτεινό παρελθόν και τα εγκλήματα του ιδρυτή της Μακεδονικής δυναστείας, του Βασιλείου Α, μια ανάλογη προσπάθεια αποκατάστασης της εικόνας του Λέοντα, που τόσο είχε πληγεί από το ζήτημα της Τεταρτογαμίας, φαίνεται πως ανέλαβαν οι συγγραφείς των αγιολογικών κειμένων. 17

18 16. Μ. Τωμαδάκη Ιωάννης Γεωμέτρης, Ιαμβικά ποιήματα: θεματικοί κύκλοι και τεχνικές σύνθεσης Ο Ιωάννης Γεωμέτρης, ένας από τους σημαντικότερους βυζαντινούς ποιητές, έχει ασχοληθεί με πλήθος θρησκευτικών και κοσμικών θεμάτων. Τα θρησκευτικά του ποιήματα είναι αφιερωμένα στον Χριστό, τη Θεοτόκο, σε αγίους, εικόνες, λείψανα, ναούς, εκκλησιαστικά σκεύη και διακρίνονται για τις αντιθέσεις τους, την έντονη δραματικότητα τους και τους συμβολισμούς τους, ενώ όταν πρόκειται για επιγράμματα, για την αδιάσπαστη σχέση που έχουν με το αντικείμενο που επρόκειτο να πλαισιώσουν. Παράλληλα τα κοσμικά του ποιήματα αφιερώνονται σε ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα του 10 ου αιώνα, αντικείμενα, αρχαίους φιλοσόφους, συγγραφείς, ρήτορες, θέματα όπως ο βίος και ο έρωτας, και ξεχωρίζουν για την ποικιλία και την πρωτοτυπία των θεμάτων τους, τα ευρηματικά τους λογοπαίγνια, τα μυθολογικά τους παραδείγματα και τη δημιουργική σύζευξη αυτών με χριστιανικά μοτίβα. Σκοπός της ανακοίνωσης είναι, μέσα από την ανάλυση χαρακτηριστικών αλλά όχι ιδιαίτερα γνωστών ποιημάτων του Γεωμέτρη, να αναδυθούν γνωστά και άγνωστα θέματα που απαρτίζουν την ποίησή του, ορισμένες από τις πηγές του, καθώς και τα πιο σημαντικά υφολογικά μέσα που συνθέτουν την τεχνοτροπία της ποίησής του. Απώτερος στόχος της παρουσίασης είναι η ανάδειξη της δημιουργικής πνοής του ποιητή. 18

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013 2014 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 9-12 ΠΑΜ 14, ΑΔ, K9

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 11-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 31-08-2015 ΤΡΙΤΗ, 01-09-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 02-09-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 03-09-2015 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: «Επιχειρηματικότητα» Εξάμηνο: 8 ο Κουτούγερα Άννα Λίτου Ζωή Διαδικτυακή, φιλολογικού περιεχομένου εφαρμογή για κινητά και ηλεκτρονικές ταμπλέτες (tablets).

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Πράξη «Σχεδιασμός και ανάπτυξη προσβάσιμου εκπαιδευτικού και εποπτικού υλικού για μαθητές με αναπηρίες Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι.

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου, Ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 Β ΕΞΑΜΗΝΟ 9.00 10.00 Γενική Γλωσσολογία ΙΙ Υ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων : Η τρίτη περίοδος της εκκλησιαστικής υμνογραφίας (Η - ΙΑ αι.) Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας 2. Η τρίτη περίοδος της εκκλησιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτική συνάντηση

Επιμορφωτική συνάντηση Επιμορφωτική συνάντηση Ψηφιακό υλικό (διαδραστικάσχολικά βιβλία, Ψηφίδες, Φωτόδεντρο) και διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Ευγενία Δανιηλίδου Σχολική Σύμβουλος ΠΕ02 21 Οκτωβρίου2015 Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΔΕΠΠΣ ΚΑΙ ΑΠΣ: ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΕΚΤ 5 η Συνεδρίαση 25 / 07 /2013. Πρόσβαση στη Γνώση

ΕΣΕΚΤ 5 η Συνεδρίαση 25 / 07 /2013. Πρόσβαση στη Γνώση ΕΣΕΚΤ 5 η Συνεδρίαση 25 / 07 /2013 Πρόσβαση στη Γνώση Τρόποι αξιοποίησης της ψηφιακής συνεργατικής πλατφόρμας εκπαιδευτικού περιεχομένου ΜΗΤΙΔΑ: Παρουσίαση του Εργαλείου εκπαιδευτικών σεναρίων Μπέκος Κωνσταντίνος,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινή Λογοτεχνία

Βυζαντινή Λογοτεχνία Βυζαντινή Λογοτεχνία Βυζαντινή Λογοτεχνία Το Βυζάντιο υπήρξε ο μοναδικός χώρος ελληνικής παιδείας κατά τους μέσους αιώνες και η βυζαντινή λογοτεχνία είναι η πνευματική έκφραση του μεσαιωνικού ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général

Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général Unité de Développement Pédagogique Réf.: 2010-D-239- el-2 Orig.:EL ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΛΩΣΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ. ΕΠΙΛΟΓΗ: ΑΡΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A12: Μικρασιάτες, Παλαιστίνιοι και Αντιοχειανοί Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΟΜΑΔΑ 6 η : Μηλάκης

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραµµατείας στο Γυµνάσιο. Συνεργατική Έρευνα στην Τάξη.

Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραµµατείας στο Γυµνάσιο. Συνεργατική Έρευνα στην Τάξη. ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΟΣΕΓΙΑΝ ΟΝΟΜΑ: ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ. ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ : ΚΑΡΑΜΠΕΤ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΝΑΥΠΛΙΟΝ ΑΡΓΟΛΙ ΑΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ: ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ - ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΑ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ω ΕΚΑΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα