ΘΕΜΑ : ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΦΟΙΤΗΤΗΣ : ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΞΥΔΕΡΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑ : ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΦΟΙΤΗΤΗΣ : ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΞΥΔΕΡΟΣ"

Transcript

1 ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ & ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ - ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΝΙΚΗΤΑΣ ΧΙΩΤΙΝΗΣ ΘΕΜΑ : ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΦΟΙΤΗΤΗΣ : ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΞΥΔΕΡΟΣ 1

2 Η Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη, είναι η τέχνη η οποία παράγεται από την ίδρυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας έως και τη σημερινή εποχή. Η τέχνη αυτή εξαπλώθηκε από τη Ρωσία και την Ανατολική Ευρώπη ως τις χώρες της Μεσογείου, συναντώντας επίσης τόσο, την τέχνη της Δυτικής Ευρώπης καθώς και την Ισλαμική τέχνη. Ετυμολογικά η λέξη ορθοδοξία σημαίνει ορθή (σωστή) δόξα (διδασκαλία, πίστη). Η παρέκκλιση από την διδασκαλία αυτή αποτελεί κατά μία έννοια αίρεση. Η εκκλησία ήταν μία και ενιαία, αλλά το «Μεγάλο Σχίσμα» το οποίο συντελέστηκε το 1054 διαίρεσε το Χριστιανισμό στην Ανατολική Ορθοδοξία και στο Δυτικό Καθολικισμό. Η Βυζαντινή τέχνη είναι μια προέκταση, μια συνέχεια της Αρχαίας Ελληνικής παράδοσης αλλά διανθίστηκε από τον εσωτερισμό της Ανατολής, επηρεασμένη κυρίως από την διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού. Είναι ίσως το μεγαλύτερο σε διάρκεια καλλιτεχνικό είδος, που μετά από δεκαεπτά και πλέον αιώνες λόγω της πνευματικότητας της, συνεχίζει ακάθεκτη την πορεία της στο χρόνο. Η ιστορία της Βυζαντινής τέχνης συνήθως χωρίζεται στις εξής περιόδους: την Παλαιοχριστιανική ή Πρωτοβυζαντινή περίοδος (3ος αι.-726), την Εικονομαχία και Μεσοβυζαντινή περίοδος ( ) και την Υστεροβυζαντινή περίοδος ( ). Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1453, η περίοδος ονομάζεται Μεταβυζαντινή. Η παρακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας φάνηκε στις πολιτικές, κοινωνικές δομές του κράτους. Η ενοποίηση της στον πνευματικό τομέα, χρειάστηκε μια νέα πρόταση που να συνενώσει και να συγκρατήσει, όλους τους πολίτες της, στο οικουμενικό της κράτος. Σε αυτή λοιπόν την κρίση παρουσιάζεται μια νέα Ελληνορωμαϊκή θεώρηση. Ο μονοκράτορας Φλάβιος Βαλέριος Κωνσταντίνος ή Μέγας Κωνσταντίνος, με το Διάταγμα των Μεδιολάνων το 313 μ.χ. νομιμοποιεί τη χριστιανική θρησκεία. Διαπιστώνοντας ότι το πολιτιστικό κέντρο της εποχής είναι η Ελληνιστική επικράτεια, μεταφέρει την πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στο Βυζάντιο, μια Ελληνική πόλη, η οποία σύμφωνα με το Στράβωνα ιδρύθηκε από το Βύζαντα τον έβδομο π.χ. αιώνα από Μεγαρείς αποίκους. Τον Μάιο του 330 εγκαινιάζει τη «Νέα Ρώμη» και την ονομάζει Κωνσταντινούπολη. Αρχικά η Χριστιανική εκκλησία δεν είχε τη δυνατότητα να κατασκευάσει δημόσιους χώρους λατρείας. Με την επικράτηση της όμως στην εξουσία, χρειάστηκε να δημιουργήσει μια νέα τέχνη. Η Κλασική αισθητική σταδιακά υποχωρεί και μια νέα θεώρηση αναζητείται για να στεγάσει το Χριστιανισμό. Η φιλοσοφική στροφή συντελείται ήδη στα φιλοσοφικά ρεύματα ειδικότερα στον Νεοπλατωνισμό. Ο Έλληνας φιλόσοφος Αμμώνιος Σακκάς θεωρείται ο ιδρυτής του Νεοπλατωνισμού και δίδαξε τον 3 ο αιώνα στην Αλεξάνδρεια. Διακεκριμένοι του μαθητές του ήταν ο Ωριγένης, ο Ερέννιος, ο Λογγίνος και ο Πλωτίνος που επηρεάστηκε καθοριστικά τη διδασκαλία του. Ο Αμμώνιος δεν έγραψε κάποιο σύγγραμμα και τα λιγοστά στοιχεία για τη ζωή του, παραθέτει ο φιλόσοφος Πορφύριος. Ο Πλωτίνος γεννήθηκε στη Λυκόπολη της Άνω Αιγύπτου γύρω στο 203 μ.χ. και έζησε αρχικά στην Αλεξάνδρεια. Στα 28 του έτη ασχολείται με τη φιλοσοφία και εμπνεύστηκε από τις διδασκαλίες του Αμμωνίου. Όπως έλεγε ο ίδιος στο πρόσωπο του βρήκε τον άνθρωπο που αναζητούσε. Δέκα χρόνια μετά ακολούθησε τον αυτοκράτορα Μάρκο Αντώνιο Γορδιανό Αύγουστο στην εκστρατεία του στην Περσία, όπου και νικήθηκε. Ο Πλωτίνος κατάφερε να διασωθεί, φτάνοντας στην Αντιόχεια κι έπειτα στη Ρώμη. Εκεί δίδαξε και δημιούργησε ένα επιφανή κύκλο, με εξέχοντα πρόσωπα της Ρωμαϊκής κοινωνίας, όπως ο αυτοκράτορας Πούμπλιος Λικίνιος Εγνάτιος Γαλλιηνός Αύγουστος. Η ίδρυση μιας πόλης στην Καμπανία με το όνομα Πλατωνόπολις, η οποία θα σχεδιαζόταν με βάση τις Πλατωνικές θεωρίες, 2

3 υπήρξε το όραμα του Πλωτίνου, αλλά υπονομεύτηκε από ένα μέρος της αυτοκρατορικής αυλής. Σαράντα εννέα ετών ξεκίνησε να γράφει τα βιβλία του, χωρίς ιδιαίτερες διορθώσεις. Ο Πορφύριος εκδότης και επιμελητής του συγγραφικού του έργου, το διαίρεσε σε έξι βιβλία με εννέα πραγματείες το κάθε ένα, τα οποία και ονόμασε «Εννεάδες». Απεβίωσε το 270 μ.χ. στην πόλη Minturnae της Καμπανίας. Ο Πλωτίνος στα μαθήματά του ήταν εξαιρετικά ενεργητικός και απέφευγε τον δογματισμό. Μέσα σε συζητήσεις ατελείωτες με ερωταποκρίσεις έφτανε σε πρωτότυπες αναλύσεις. Ο φιλοσοφικός του λόγος είχε μια δυνατή εικονογραφία: «να σκέπτεσαι σωστά σημαίνει να βλέπεις καλά.» Στις «Εννεάδες» υπάρχουν αναφορές στον Φερεκύδη, στους Πυθαγόρειους, στον Ηράκλειτο, στον Αναξαγόρα, στον Παρμενίδη, στον Εμπεδοκλή, στους Επικούρειους και στους Στωικούς. Η εικόνα του Πλωτινικού κόσμου, ξεκινάει από την ανάλυση του Πλατωνικού «Παρμενίδη». Αναγνωρίζει ο Πλωτίνος στις υποθέσεις του Πλάτωνα, τις πέντε πρώτες, εξηγώντας την αέναη κοσμική παρουσία. Εξετάζει το Είναι και το μη Είναι σχετικά με την ύπαρξη του Ενός. Στο Είναι δεν μπορεί να υπάρξει κατηγόρημα, διότι θα έχανε την ενότητά του, οπότε η μη ύπαρξη του, δίνει αυτό που δεν έχει - το Είναι. Διανοητική διεργασία ονομάζεται για τον Πλωτίνο, η διάνοια, η άμεση γνώση των νοητών. Από αυτή γεννιέται η Ψυχή του κόσμου, η οποία στρέφεται προς το Νου και με τη θεώρηση του υπάρχει ως Αρχή, αλλά στρέφεται και προς τη Φύση, που ενοποιεί και ζωοποίει. Εκεί ξεκινάει το βασίλειο της ύλης, το οποίο δεν δύναται να υπάρξει δίχως υπόσταση. Εδώ το Ένα αφήνει το ίχνος του, όμως η ύλη δεν μπορεί να ανέβει προς το Ένα, επειδή λόγω της πολυπλοκότητας του θα διαλυόταν. Στην Πλωτινική θεώρηση εκτός από την επιρροή του Πλατωνισμού και του Στωικισμού, υπάρχει επίσης και η Αριστοτελική επιστημολογία- όπως στις διακρίσεις ύλης και μορφής, κίνησης και ενέργειας, καθαρότητας και καλού- αλλά με διαφορετικά συμπεράσματα. Ο Πλωτίνος δεν είναι απλός σχολιαστής φιλοσοφικών έργων, αλλά ένας πρωτότυπος στοχαστής. Στην Πλωτινική πρόοδο το Ένα καθεύδει στην πολλαπλότητα και με την Επιστροφή στο Ένα, συντελείται η Κάθαρση. Η ενοποίηση δηλαδή της πολλαπλότητας. Η πλούσια εικονογραφία του αναπτύσσει μια οπτική γεωμετρία, μια μεταφυσική του φωτός. «Είναι λογικό να δεχτούμε ότι η ενέργεια που εκπέμπεται κατά κάποιο τρόπο από το Ένα είναι σαν το φως που εκπέμπεται από τον Ήλιο: όλη η νοητή φύση είναι ένα φως όρθιο, στην κορυφή του νοητού κόσμου, και από πάνω του βρίσκεται η βασιλεία του Ενός, το οποίο δεν ωθεί το φως που ακτινοβολεί έξω από τον εαυτό του. Ή ακόμη, ας δεχτούμε ότι το Ένα είναι, πριν από το φως, ένα άλλο φως που ακτινοβολεί στα νοητά, παραμένοντας ωστόσο ακίνητο.» [V.3.12]* 1 «Όπως οι ακτίνες του Ηλίου, φωτίζοντας ένα σκοτεινό σύννεφο, το κάνουν να λάμπει και το δείχνουν χρυσό, έτσι και η ψυχή μπαίνει στο σώμα του ουρανού και του δίνει ζωή, αθανασία και το ξυπνά από τον ύπνο του.» [V.1.2]* 2 Στον κόσμο των νοητών, η θέαση δεν έχει εξωτερικό όργανο Είναι ένα φως που βλέπει ένα άλλο φως, ένα φως που βλέπει τον εαυτό του. [V.3.8]* 3 Η ψυχή του ανθρώπου αποκτάει συνείδηση ότι είναι παγιδευμένη στην ύλη και κινδυνεύει να διασκορπιστεί. Έτσι αποζητάει να χωριστεί από τον κόσμο των αισθητών, ως αντανάκλαση της Ψυχής του κόσμου. Εκεί αποκτάει την ταυτότητά της, 3

4 αντικρίζοντας το Νου, ανευρίσκει την αληθινή της ύπαρξη και ανυψώνεται από την ύλη. Η απόσχιση αυτή, είναι η ευδαιμονία της θέασης των Ιδεών. Υπάρχει η δυνατότητα της περεταίρω ανύψωσης στην υπέρτατη βαθμίδα, η οποία είναι η ένωση με το Νου, μια εκστατική ένωση στη θέαση του Ενός. Ο Πλωτίνος, γράφει ο Πορφύριος, κατάφερε να φτάσει τέσσερις μόλις φορές σε αυτό το ύψος. Η κατάβαση της ψυχής δεν μπορεί φτάσει στο χαμηλό επίπεδο της ύλης, επειδή δεν είναι δυνατό να χωριστεί από τον κόσμο των νοητών. Η ψυχή δεν νοείται δίχως το νοητό. Η σχέση λοιπόν του Εγώ με τον εαυτό του και η ανάβασή του στο Ένα, είναι η επιστροφή στο Εγώ. Στη θέαση του Ενός συντελείται η γέννηση του σκεπτόμενου υποκειμένου. Η δυνατότητα λοιπόν της ψυχής να σκέφτεται τον εαυτό της- η αποδοχή επομένως της ταυτότητάς της- είναι μια αντανάκλαση της συνείδησης στον εαυτό της. Ο Πλωτίνος θέτει πρώτος στο Ωραίο την αξία και το μέτρο της τέχνης. Η μελέτη της αισθητικής του, είναι βασική για την Βυζαντινή, την Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη αλλά και την ευρύτερη τέχνη του Μεσαίωνα. Επιπροσθέτως οι αισθητικές του θεωρίες επηρέασαν ακόμα και τη νεώτερη τέχνη. Στην πραγματεία του «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ» υποστηρίζει: «1. Το ωραίο φανερώνεται κυρίως στην όραση αλλά και στην ακοή, στην ευφράδεια του λόγου και στη μουσική κάθε είδους, αφού τόσο οι μελωδίες όσο και οι ρυθμοί μπορεί να είναι ωραίοι και πέρα από τις αισθήσεις, προχωρώντας σε μιαν υψηλότερη σφαίρα, τα επαγγέλματα καθώς και οι πράξεις, οι συνήθειες καθώς και οι επιστήμες μπορούν να είναι ωραίες, υπάρχει ακόμα η ωραιότητα των αρετών.»* 4 «1 Οφείλουμε να εξετάσουμε πρώτο τούτο: τι είναι αυτό που έλκει το βλέμμα των θεατών, το αιχμαλωτίζει, το στρέφει πάνω του και τους ευφραίνει με τη θέα του; Αν το ανακαλύψουμε, μπορούμε -να το χρησιμοποιήσουμε σαν βαθμίδα- για να αντικρίσουμε τα υπόλοιπα. Όλος ο κόσμος, μπορούμε να πούμε, σκέφτεται κοινώς ότι είναι μια συμμετρία των μερών μεταξύ τους και με το σύνολο, με την πρόσθεση του ωραίου χρώματος, τα οποία συνιστούν το ωραίο στην όψη. Για τα αισθητά αντικείμενα, αλλά και για τα άλλα γενικώς, το ωραίο συνίσταται λοιπόν στη συμμετρία και στο μέτρο κατά συνέπεια, δεν θα υπάρχει κανένα κάλλος στο απλό αλλά στο σύνθετο αυτό που είναι ωραίο είναι το σύνολο και κάθε μέρος θα είναι όμορφο, όχι από μόνο του, αλλά από τη συμβολή του στη γενική σύνθεση, προκειμένου αυτή να είναι ωραία. Αλλά αν το σύνολο είναι ωραίο, πρέπει το ίδιο να είναι και τα μέρη του και να μην συνδέθηκε από άσχημα μέρη και η ωραιότητα να τα κάνει όλα ωραία. Για τον κόσμο, επίσης, αφού τα ωραία χρώματα και για παράδειγμα, το φως του ήλιου, είναι απλά και δεν έλκουν την ωραιότητα τους από καμιά συμμετρία, δεν συγκαταλέγονται στα ωραία.»* 5 «9 Πέρα από ωραίο βρίσκεται, λέμε, η φύση του καλού, η οποία προβάλλει μπροστά της το ωραίο. Έτσι ώστε, γενικά μιλώντας, θα λέγαμε ότι το ωραίο έρχεται πρώτο αλλά αν ξεχωρίσουμε τα νοητά, τότε το νοητό ωραίο θα το ονομάζαμε χώρα των ιδεών και το επέκεινα καλό θα το λέγαμε πηγή και αρχή του ωραίου. Αλλιώς θα ταυτίζαμε το καλό και το ωραίο σε μια πρώτη Αρχή. Ωστόσο το ωραίο βρίσκεται εκεί.»* 6 Και συνεχίζει στην πραγματεία του «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΙΝΑ ΚΑΙ ΠΟΘΕΝ ΚΑΚΑ» : 4

5 «5. Αλλά η έλλειψη του καλού είναι η αιτία που βλέπει κανείς το σκότος και γειτνιάζει με το σκότος, τότε το κακό για την ψυχή είναι η έλλειψη [ή το σκότος] και αυτό θα είναι το πρωταρχικό κακό - το σκότος μπορεί να υποτεθεί ως δεύτερο - και η φύση του κακού δεν θα βρίσκεται πλέον στην ύλη, αλλά προ της ύλης. Όμως το κακό δεν είναι κάποιους μορφής έλλειψη αλλά η απόλυτη έλλειψη»* 7 Στην πραγματεία «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΟΗΤΟΥ ΚΑΛΛΟΥΣ» γράφει ότι το ωραίο στην τέχνη είναι ανώτερο. Η τέχνη είναι πιο σημαντική και αληθινή, επειδή έχει το ωραίο σε μεγαλύτερη πληρότητα απ ότι τα εξωτερικά αντικείμενα. Ο Viktor Byčkov διατύπωσε τις βασικές θέσεις της αισθητικής του Πλωτίνου: 1. Ο ορισμός του ωραίου ως η τελειότερη και πληρέστερη έκφραση της εσωτερικής μορφής, της ιδέας ενός πράγματος ή φαινομένου, στην ύλη της τέχνης. 2. Η ανάπτυξη ιεραρχικού συστήματος του ωραίου. (Το ωραίο του υλικού κόσμου είναι στην κατώτερη βαθμίδα και το ωραίο της τέχνης, το οποίο κεντρίζει την ψυχή εφόσον είναι καθαρή - οδηγώντας στη θέαση της ανώτερης βαθμίδας του ωραίου, το οποίο πηγάζει από το Θεό). 3. Ο σημαντικότερος σκοπός της τέχνης είναι η εσωτερική ωραιότητα του αντικειμένου, η εσωτερική του ιδέα. 4. Η διασύνδεση του Ωραίου με την ουσία. 5. Στην αντίληψη του Ωραίου βασικές διαδικασίες είναι αυτές που συντελούνται στην ψυχή του υποκειμένου. Ο Νεοπλατωνισμός εξαπλώθηκε στον Ελληνιστικό και Ρωμαϊκό κόσμο δημιουργώντας πολλές σχολές: Η Νεοπλατωνική Σχολή Αθηνών - με κύριο εκπρόσωπο τον Αθηναίο Πλούταρχο, τον Πρόκλο, τον Ισίδωρο Αλεξανδρείας και τελευταίο διδάσκαλο τον Δαμάσκιο. Η Νεοπλατωνική Σχολή Ρώμης - με κύριο εκπρόσωπο τον Πορφύριο. Η Νεοπλατωνική Σχολή Περγάμου - με κύριο εκπρόσωπο τον Αιδέσιο, τον Ιάμβλιχο, τον Ευνάπιο αλλά και τον αυτοκράτορα Φλάβιο Κλαύδιο Ιουλιανό. Η Νεοπλατωνική Σχολή Αλεξανδρείας - με κύρια εκπρόσωπο την Υπατία, η οποία δολοφονήθηκε το 414 από το χριστιανικό όχλο, το Συνέσιο μαθητή της Υπατίας και επίσκοπο Πτολεμαΐδας, τον Ασκληπιόδοτο, τον Ολυμπιόδωρο, τον Ιεροκλή και τον Ιωάννη Φιλόπονο. Η Νεοπλατωνική Σχολή Συρίας - με κύριο εκπρόσωπο τον Ιάμβλιχο, το Σώπατρο, το Δέξιππο. Η Νεοπλατωνική Σχολή Κωνσταντινούπολης - με κύριο εκπρόσωπο το Στέφανο Αλεξανδρινό. Επιπροσθέτως το έργο του Αυγουστίνου Ιππώνος ή Αγίου Αυγουστίνου καθώς και του Ανίκιου Μάνλιου Σεβερίνου Βοήθιου επηρεάζεται σημαντικά από το Νεοπλατωνισμό όπως επίσης και το έργο του Ψευδο-Διονύσιου Αρεοπαγίτη. Ο αυτοκράτορας Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ιουστινιανός το 529 κλείνει τις σχολές με διάταγμα και οι εθνικοί φιλόσοφοι απομακρύνονται. Όμως ο Νεοπλατωνισμός συνεχίζει να ρέει στα έργα των φιλοσόφων. Με τη Μακεδονική Αναγέννηση, την εποχή δηλαδή της Μακεδονικής Δυναστείας, αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον, στο έργο και στη διδασκαλία του Ιωάννη του Ιταλού ( ) ο οποίος κατείχε την έδρα της φιλοσοφίας στο Πανδιδακτήριο της Μαγναύρας, καθώς και στη διδασκαλία του Μιχαήλ Ψελλού ( ), επίσης ένθερμου υποστηρικτή του Νεοπλατωνισμού. Η μεγαλύτερη αναβίωση συντελείται κατά την Υστεροβυζαντινή περίοδο, την Παλαιολόγεια Αναγέννηση στη διδασκαλία του Γεώργιου Γεμιστού ή Πλήθωνα ( ). Ο Πλήθων εγκαθίσταται στην πρωτεύουσα του Δεσποτάτου του Μορέως, το Μυστρά το 1400 και ιδρύει εκεί φιλοσοφική σχολή. Διάσημοι μαθητές του ήταν, ο Βασίλειος Βησσαρίων- μετέπειτα καρδινάλιος της Καθολικής εκκλησίας, ο Γεννάδιος Σχολάριος-ο πρώτος πατριάρχης Κωνσταντινούπολης μετά 5

6 την άλωση από τους Οθωμανούς Τούρκους κι έπειτα πολέμιος του Πλήθωνα, ο Ιωάννης Αργυρόπουλος, ο Δημήτριος Χαλκοκονδύλης. Από το 1437 έως το 1439 συνοδεύει τον αυτοκράτορα Ιωάννη Η' Παλαιολόγο στη Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας και με τις διαλέξεις του εντυπωσιάζει τους Ιταλούς λόγιους και τον ηγεμόνα της Φλωρεντίας Κοσμά των Μεδίκων. Οι Έλληνες λόγιοι πριν και μετά την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, φεύγουν για την Ιταλία, τη Δυτική Ευρώπη όπου και συνεχίζουν εκεί, να διδάσκουν τις ιδέες της Παλαιολόγειας Αναγέννησης. Στη Φλωρεντία δημιουργείται η περίφημη Ακαδημία του Marsilio Ficino, του Giovanni Pico della Mirandola όπου ο Νεοπλατωνισμός είναι βασική διδασκαλία. Όπως παρατηρεί ο Παναγιώτης Μιχελής: «η βυζαντινή τέχνη δεν εξαφανίστηκε με την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως. Υπάρχει μια μεταβυζαντινή τέχνη με μεγάλους καλλιτέχνες, όπως ο Πανσέληνος και ο Θεοφάνης-αγνώστους στη Δύση - αντάξιους των Duccio και των Cimabue. Η μεταβυζαντινή τέχνη διετήρησε επίσης, σαν τη φωτιά που σιγοκαίει κάτω από τις στάχτες της, την παράδοση ενός ύφους άξιου ν' ανθέξη στη σύγκριση με το προγενέστερο του, δηλαδή την κλασσική τέχνη. Στα μοναστήρια του Άθω, στους απρόσιτους βράχους των Μετεώρων, οι ασκητές εξακολούθησαν να δοξάζουν το Θεό με εκφράσεις που έτειναν προς το Υψηλό και που βρήκαν την έσχατη λάμψη τους στο έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, του επιλεγόμενου Εl Greco.»* 8 Έτσι ως και τη νεότερη εποχή επηρεάζει λόγιους, συγγραφείς και φιλοσόφους, όπως ο Baruch Spinoza, ο Samuel Taylor Coleridge, ο Gottfried Wilhelm Leibniz, ο Johann Wolfgang Goethe, ο Georg Wilhelm Friedrich Hegel, ο Thomas Taylor, ο Henri- Louis Bergson και πολλοί άλλοι. Η Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη, η Βυζαντινή τέχνη ήδη από την Πρωτοβυζαντινή περίοδο πλάθεται με τις θεωρίες του Νεοπλατωνισμού. Ο Παναγιώτης Μιχελής σημειώνει: «Το χριστιανικό δόγμα απέκτησε από τους Έλληνες Πατέρες της, Εκκλησίας το φιλοσοφικό του βάθρο, βασισμένο στη μεταφυσική του νεοπλατωνισμού. Η νεοπλατωνική φιλοσοφία ευνοούσε μια νέα σύλληψη του ωραίου, όπου υπέβοσκε ένα αίσθημα του υψηλού, λανθάνον, γιατί η ομορφιά για τον Πλωτίνο πηγάζει από το Αγαθό που βρίσκεται «ἐπέκεινα (και αποτελεί) πηγήν καί ἀρχήν τοῦ καλοῦ». Μας μεταφέρει σε μια κατάσταση εκστάσεως, διότι χάρη σ' αυτήν μπορούμε να επικοινωνούμε με το Εν. Μας εξυψώνει, διότι έχοντας πέσει από το Εν, ποθούμε να ξαναγυρίσουμε σ' αυτό. Τέλος, η ομορφιά γι' αυτόν δεν συνίσταται πλέον στην αρμονία των χρωμάτων και στις σωστές αναλογίες, στην «εὔχροιαν καί συμμετρίαν», αλλά στην ιδέα που συνέχει το έργο τέχνης σε ενότητα.»* 9 «Ο Πλωτίνος είχε ήδη εννοήσει την αρχή αύτη όταν έλεγε ότι η ενότης εξαρτάται από τη σύμφυτη με το έργο ιδέα και όχι από τα ευχάριστα χρώματα και τις αναλογίες των μερών, από την εύχροιαν και την συμμετρίαν. Έτσι η μορφή καθ' εαυτήν άρχισε να χάνη την αξία της και το περιεχόμενο απέκτησε σπουδαιότητα δεσπόζουσα. Η ιδανική ομορφιά άρχισε να αντικαθίσταται από τη χαρακτηριστική ομορφιά, όπου ο πρώτος ρόλος ανήκει στην έκφραση και όχι πια στις αναλογίες. Ίδια το δέντρο π.χ. δεν το αναγνωρίζουμε από τις αναλογίες του αλλά από τα χαρακτηριστικά του. Η ενότης της μορφής πηγάζει πια από την ιδέα που περιέχει, όπως το δέντρο που αναπτύσσεται από 6

7 το σπόρο του. Η εκκλησία της Καπνικαρέας είναι ένα καλό παράδειγμα της αλήθειας αυτής.»* 10 Η Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη προσπαθεί να σημασιοδοτήσει την επιστροφή ή την ένταξη του Ανθρώπου προς την καθολική Αρχή του Θεού. Αυτό συντελείται στην Εκκλησία, η οποία είναι ο οίκος του Θεού και εκεί ο Άνθρωπος εντάσσεται στον κόσμο του. Ο δημόσιος και ιδιωτικός βίος είχε ως σημείο αναφοράς την εκκλησία, η οποία σε πολεοδομικό επίπεδο πήρε τη θέση της Αγοράς και της Εστίας. Εκεί συναθροίζονταν οι άνθρωποι για να επικοινωνήσουν με το Θεό. Για να διαφοροποιηθεί, οι Ελληνικοί και Ρωμαϊκοί ναοί δεν αποτέλεσαν το πρότυπο, αλλά οι ονομαζόμενες «βασιλικές» αίθουσες συναθροίσεων της αρχαιότητας. Η βασιλική ήταν κτίριο σε στεγασμένες αγορές, με επιμήκη αίθουσα και πλαϊνούς χαμηλούς χώρους, χωρισμένη από την κεντρική, με κιονοστοιχία και στο κέντρο της μια εξέδρα ημικυκλική, στην οποία καθόταν ο δικαστής ή αξιωματούχος. Η Φλαβία Ιουλία Ελένη, ή Αγία Ελένη, σύζυγος του Κωνστάντιου Α του Χλωρού και μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου συνέβαλε ουσιαστικά στην εγκαθίδρυση του Χριστιανισμού. Έχτισε μια εκκλησία, βασισμένη στα πρότυπα της βασιλικής και στο χώρο της ημικυκλικής εξέδρας τοποθέτησε την Αγία Τράπεζα. Το εκκλησίασμα συγκεντρώνονταν στον κεντρικό χώρο, τον κυρίως ναό. Ο κυρίως ναός στης βασιλικές είχε μια απλή σκεπή, τα δοκάρια ήταν ακάλυπτα και η κιονοστοιχία που τον χώριζε από τα πλάγια κλίτη ήταν διακοσμημένη. Δηλαδή η διακόσμηση, η σημασιοδότηση του χώρου ήταν εσωτερική. Τα αγάλματα, εφόσον θύμιζαν την παλαιά θρησκεία, έπαψαν να υπάρχουν και ως είδωλα λατρείας αποδοκιμάστηκαν και καταστράφηκαν. Αν και εν συνεχεία παρά το διωγμό, τα αρχέτυπα της παλαιάς θρησκείας δεν άλλαξαν, παρέμειναν όχι μόνο στο ασυνείδητο, αλλά και ως εικόνες (Για παράδειγμα ο Απόλλων δρακοκτόνος ως Άγιος Γεώργιος, ο Ποσειδών ως Άγιος Νικόλαος προστάτης των θαλασσινών κ.ο.κ). Η ζωγραφική αντιμετωπίστηκε διαφορετικά, θεωρήθηκε ότι μπορούσε να διδάξει ακόμα και τον αναλφάβητο κρατώντας ζωντανά, τα επεισόδια της Αγίας Γραφής. Η νέα αντίθεση, που εκφράζεται με τη νέα θεώρηση του κόσμου είναι η αντίθεση του Φωτός και του ερέβους. Το άκτιστο φως δηλαδή που δεσπόζει στην ερεβώδη ύλη. Ο Κώστας Παπαϊωάννου διαπιστώνει: «Σχετική με αυτήν την εμπειρία του φωτός είναι και η καινούργια εικόνα της ψυχής. Η αρχαία εικόνα το άρμα με τα δύο άλογα που οδηγείται από τη λογική, κατά τον Πλάτωνα υποδηλώνει μια παράσταση πλαστική. Αντιθέτως, ο Πλωτίνος εγείρει μια αίσθηση εικονογραφική όταν ορίζει τα έμψυχα όντα ως «σώματα φωταγωγημένα» και αναλογίζεται κανείς τα -φώτα- που διαπερνούν και κινητοποιούν τη φαινομενική ακινησία των βυζαντινών μορφών Η γλυπτική εικόνα του πλατωνικού ηνίοχου υποκαθίσταται εφεξής από μία αινιγματική διαίρεση μεταξύ τριών ουσιών: το πνεύμα, την ψυχή και τη σάρκα, διαίρεση που συνεπιφέρει μια αυστηρή τριχοτόμηση ανάμεσα στους πνευματικούς, τους ψυχικούς και τους σαρκικούς ανθρώπους: ο άνθρωπος - κατέχει- ένα σώμα. -μπορεί- να ανυψωθεί ως την -ψυχή-, αλλά δεν μπορεί παρά να - δεχτεί- την πνευματική πνοή η οποία, καθώς έρχεται από ψηλά σαν κύμα φωτεινό, θα τον καταστήσει έναν -νέο άνθρωπο-, κοινωνό του -νέου Αδάμ.»* 11 Η αντίληψη του Βυζαντινού κόσμου αποτυπώνεται στις εικόνες και στην εκκλησία δηλαδή στη σχέση του κτιστού με το άκτιστο. Η εκκλησία είναι το Κοσμικό, είναι με άλλα λόγια ο συμβολικός κόσμος στον οποίο ο Θεός εκδηλώνει με ορατό τρόπο το 7

8 αόρατο της φύσης του και είναι συνάμα μια Κοσμογονία. Ο χώρος της είναι ένας χώρος υπερβατικός που οδηγεί τον πιστό στη Σωτηρία- την ανύψωση μέσω της λειτουργίας. Το εσωτερικό της φωτίζεται από πολλά παράθυρα, δημιουργώντας έτσι μια υποβλητική ατμόσφαιρα. Ο Μαρίνος Καλλιγάς γράφει: «Πάντοτε θα καταλήγαμε στο ίδιο συμπέρασμα, ότι δηλαδή η μεσαιωνική μας εκκλησία ήταν καμωμένη για τον ήλιο, σαν ήλιος η ίδια. «Ουρανός πολύφωτος η εκκλησία ανεδείχθη άπαντας φωταγωγούσα τους πιστούς. Εν ω εστώτες κραυγάζομεν τούτον τον οίκον στερέωσον, Κύριε». Ο Προκόπιος έγραφε για την Αγία Σοφία: «φωτί και ηλίου μαρμαρυγαίς υπερφυώς πλήθει. Φαίης αν ουκ έξωθεν καταλάμπεσθαι ηλίω τον χώρον αλλά την αίγλην εν αυτή φύεσθαι, τοσαύτη τις φωτός περιουσία εις τούτο δη το ιερόν περικέχυται» Για καμιά άλλη εκκλησία δε θα μπορούσε να πει κανείς τέτοια λόγια.»* 12 Επιπροσθέτως, στα Κοντάκια του Άγιου Ρωμανού του Μελωδού, που έζησε τον 6 ο αιώνα και αποκαλείται ο «Πίνδαρος της Ρυθμικής Ποίησης», βλέπουμε αυτό το ιερό φως. Προσέλθω οὖν πρὸς αὐτόν, φωτισθῷ, ὡς γέγραπται, ἐγγίσῳ νῦν τῷ θεῷ καὶ οὐ μὴ καταισχυνθῷ, οὐκ ὀνειδίζει με, οὖ λέγει μοι, «ἕως ἄρτι ἧς ἐν τῷ σκότει καὶ ᾖλθες ἰδεῖν μὲ τὸν ἥλιον» Το ατέλειωτο του χώρου μέσω μιας υποβαλλόμενης και ενσυναισθηματικής κίνησης του ανθρώπου που θεάται - το ατέρμονο βάθος στην περίπτωση των βασιλικών ή κατά ύψος, στην περίπτωση των εκκλησιών με τρούλο - είναι μια γέφυρα προς της θεία χάρη. Ο Παναγιώτης Μιχελής παρατηρώντας διαπιστώνει ότι ο Βυζαντινός χώρος δεν είναι ούτε ατέρμονος, ούτε ακάλυπτος, είναι μια κλειστή ενότητα στην οποία ο χώρος διαχέεται άπειρος και επιστρέφει στον εαυτό του, μια αντίθεση δηλαδή απείρου και πεπερασμένου η οποία αποθεώνει το θεατή. Ο ιστορικός Προκόπιος ( ), γράφει για τον τρούλο της Αγίας Σοφίας: «Τούτου δε του κυκλοτερούς παμμεγέθης επανέστηκυιά τις σφαιροειδής θόλος ποιείται αυτό διαφερόντος ευπρόσωπον, δοκεί δε ουκ επί στερράς της οικοδομίας διά το παρειμένον της οικοδομίας εστάναι, αλλά τη σειρά τη χρυσή από του ουρανού εξημμένη καλύπτειν τον χώρον.»* 13 Ο Γιώργος Καραμπελιάς αναλύοντας την Αισθητική των εικόνων διαπιστώνει: «Η εικόνα θα προσλάβει την πλήρη πνευματική της διάσταση, ως σύνθεση κτιστού και ακτίστου, σταδιακώς και μάλιστα μετά την εικονομαχία. Παρότι η τάση στην εσωτερικότητα, το «ένδον σκάπτε» του Ελληνιστικού Νεοπλατωνικού κόσμου εμφανίζεται ήδη από τη Ρωμαϊκή περίοδο, τα Φαγιούμ, την Παλμύρα, τη Δούρα Ευρωπό, ωστόσο, τα ψηφιδωτά του 6 ου και του 7 ου αιώνα, όπως τον Άγιο Βιτάλιο της Ραβέννας, έχουν ακόμη κάτι το κλασικά Ελληνιστικό και ταυτόχρονα εξωτερικό, περιγραφικό. Η διαδικασία της διαμόρφωσης της Βυζαντινής εικονοποιίας θα ολοκληρωθεί «στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας, μετά από μία μακρά προπαρασκευαστική εργασία αποκαθαρμού από το γήινο και το σαρκικό στοιχείο, μετά από μία σταδιακή υπέρβαση της καλλιτεχνικής κληρονομιάς της αρχαιότητας». 8

9 «Από την -αναστήλωση των εικόνων έως τον 11 ο αιώνα διαμορφώθηκε ο Βυζαντινός -Κλασικισμός-, του οποίου το τελειότερο σωζόμενο δείγμα είναι τα ψηφιδωτά της Μονής του Δαφνίου. Ο Κ. Παπαϊωάννου θα τα χαρακτηρίσει ως εποχή του Πραξιτέλη για τη Βυζαντινή ζωγραφική και όντως, επρόκειτο για τη στιγμή της ευτυχούς ισορροπίας ανάμεσα στη μνημειακή απόδοση και την εξαΰλωση των μορφών. Μέσα από τις χριστολογικές σκηνές, αποτυπώνεται ο τρόπος με τον οποίο το Βυζάντιο της εποχής των Κομνηνών εκφράζει ανάγλυφα την - ένωση χωρίς μίξη - της θεϊκής και της ανθρώπινης υπόστασης». 14 Ένα φωτεινό παράδειγμα της Μακεδονικής Σχολής είναι ο Μανουήλ Πανσέληνος. Τα πορτραίτα των αγίων του, αποτελούν μια διεισδυτική ψυχολογική ανάλυση, φτάνουν ως τα έσχατα όρια της Βυζαντινής τέχνης και ασκεί την αριστουργηματική της γοητεία στο μετέπειτα έργο του Giotto di Bondone. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους το 1204, οι εκκλησίες κτίζονται μικρότερες και γίνεται μια στροφή στην επιτοίχια ζωγραφική αλλά και στις φορητές εικόνες. Με την Παλαιολόγεια Αναγέννηση η σύνθεση Κλασικισμού και Ορθόδοξης-Νεοπλατωνικής πνευματικότητας οδηγεί σε μια εκπληκτική τέχνη γεμάτη πάθος. Μια εποχή όμως που το Βυζάντιο παλεύει για την ίδια του την ύπαρξη, ανάμεσα στον επεκτατισμό της Οθωμανικής Ανατολής και της Λατινική Δύσης. Ωστόσο θα μεταφέρει την παράδοσή της σε τόπους φιλόξενους της Εσπερίας θεμελιώνοντας τις Δυτικοευρωπαϊκές Αναγεννήσεις, καθώς και στην Ανατολική Ευρώπη όπου και η συνέχεια της θα είναι καθοριστική. Ιδιαίτερα στην Ορθόδοξη Ρωσία, όπως στο έργο του Αντρέι Ρουμπλιώφ - που επηρεάζεται από το Θεοφάνη τον Κρήτα - ένα έργο βαθύ και φωτεινό στον υπέρτατο βαθμό. Όπως είχε γράψει ο Μιχαήλ Αλπάτωφ: «Σε κανέναν άλλον τόπο της Ευρώπης, την ίδια εποχή, δεν ένιωθε κανείς τόσο βαθιά τις αρχές της ελληνικής σύνθεσης όπως τις ένιωσε ο Ρουμπλιώφ, που τις ενσάρκωσε στα έργα του». Για τον Αντρέι Ρουμπλιώφ ο σκηνοθέτης Αντρέι Ταρκόφσκι θα ποιήσει το ομώνυμο αριστουργηματικό του φιλμ, ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Έτσι από το Θεοφάνη τον Κρήτα και την Κρητική Σχολή, στο Δομήνικο Θεοτοκόπουλου η παράδοση συνεχίζεται ως τη σύγχρονη εποχή στο έργο του Θεόφιλου, του Φώτη Κόντογλου, του Γιάννη Τσαρούχη και του Νίκου Εγγονόπουλου. Ο Ιρλανδός Νομπελίστας ποιητής William Butler Yeats, ο οποίος μελετούσε το Νεοπλατωνισμό, έγραψε το περίφημο ποίημα «Sailing to Byzantium». «THAT is no country for old men. The young In one another's arms, birds in the trees -Those dying generations-at their song, The salmon-falls, the mackerel-crowded seas, Fish, flesh, or fowl, commend all summer long Whatever is begotten, born, and dies. Caught in that sensual music all neglect Monuments of unageing intellect» 9

10 Το Βυζάντιο λοιπόν, η μητρόπολη του Χριστιανοσύνης δεν ήταν μια «χώρα για τους γέροντες». Άφησε πίσω της «μνημεία μιας αγέραστης διανόησης». Ο Φώτης Κόντογλου έγραφε: «Ἡ πιὸ φοβερὴ κ ἡ πιὸ ἀνεξιχνίαστη δύναμη στὸν κόσμο εἶναι ὁ Χρόνος, ὁ Καιρός.» *15 Η Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη άντεξε στο χρόνο, άντεξε στον καιρό, πάνω από δεκαεπτά αιώνες, με άσβεστη εστία της, το Νεοπλατωνισμό συνεχίζοντας έτσι τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό. Παρότι εκτιμάται με μια μεγάλη χρονική καθυστέρηση στη σύγχρονη εποχή, αποτελεί ένα φωτεινό φάρο για την ανθρωπότητα. «Φέραμε πίσω αὐτὰ τ ἀνάγλυφα μιᾶς τέχνης ταπεινῆς.»* 16 «Ἐμεῖς ποὺ ξεκινήσαμε γιὰ τὸ προσκύνημα τοῦτο κοιτάξαμε τὰ σπασμένα ἀγάλματα ξεχαστήκαμε καὶ εἴπαμε πὼς δὲ χάνεται ἡ ζωὴ τόσο εὔκολα πὼς ἔχει ὁ θάνατος δρόμους ἀνεξερεύνητους καὶ μία δική του δικαιοσύνη πὼς ὅταν ἐμεῖς ὀρθοὶ στὰ πόδια μας πεθαίνουμε μέσα στὴν πέτρα ἀδερφωμένοι ἑνωμένοι μὲ τὴ σκληρότητα καὶ τὴν ἀδυναμία, οἱ παλαιοὶ νεκροὶ ξεφύγαν ἀπ τὸν κύκλο καὶ ἀναστήθηκαν καὶ χαμογελᾶνε μέσα σὲ μία παράξενη ἡσυχία.»* 16 Δημήτρης Ξυδερός 10

11 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ * 1, 2, 3 - Πλωτίνος - ΕΝΝΕΑΔΕΣ, Εκδόσεις Κάκτος. Μετάφραση - Φιλολογική Ομάδα Κάκτου * 4, 5, 6 - Πλωτίνος - ΕΝΝΕΑΔΕΣ, Εκδόσεις Κάκτος. Ι.6. Μετάφραση - Φιλολογική Ομάδα Κάκτου * 7 - Πλωτίνος - ΕΝΝΕΑΔΕΣ, Εκδόσεις Κάκτος. Ι.8. Μετάφραση - Φιλολογική Ομάδα Κάκτου * 8, 9, 10 - Παναγιώτης Α. Μιχελής - Χριστιανικόν Συμπόσιον 1967 * 11 - Κώστας Παπαϊωάννου - Βυζαντινή και Ρώσικη Ζωγραφική. Εναλλακτικές Εκδόσεις *12 - Μαρίνος Καλλιγάς - Η Αισθητική του χώρου της Ελληνικής Εκκλησίας στον Μεσαίωνα * 13 - Προκόπιος - Περί Κτισμάτων, Βόννη * 14 - Γιώργος Καραμπελιάς Η Διαμόρφωση του Νεώτερου Ελληνισμού. Εναλλακτικές Εκδόσεις * 15 - Φώτης Κόντογλου - Μυστικὰ Ἄνθη. ΑΣΤΗΡ * 16 - Γιώργος Σεφέρης - Μυθιστόρημα. ΙΚΑΡΟΣ 11

12 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Πλωτίνος - ΕΝΝΕΑΔΕΣ, Εκδόσεις Κάκτος Κώστας Παπαϊωάννου - Βυζαντινή και Ρώσικη Ζωγραφική. Εναλλακτικές Εκδόσεις Μαρίνος Καλλιγάς - Η Αισθητική του χώρου της Ελληνικής Εκκλησίας στον Μεσαίωνα Παναγιώτης Α. Μιχελής - Χριστιανικόν Συμπόσιον Παναγιώτης Α. Μιχελής - Αισθητική θεώρηση της βυζαντινής τέχνης Προκόπιος - Περί Κτισμάτων, Βόννη Sir Stevenson Runciman - Βυζαντινός Πολιτισμός. Μετάφραση - Δέσποινα Δετζώρτζη. Γαλαξίας-Ερμείας Sir Stevenson Runciman - Η τελευταία βυζαντινή αναγέννηση. Μετάφραση - Λάμπρος Καμπερίδης. Δόμος Γιώργος Καραμπελιάς Η Διαμόρφωση του Νεώτερου Ελληνισμού. Εναλλακτικές Εκδόσεις Georg Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού κράτους. Μετάφραση - Ιωάννης Παναγόπουλος, Ιστορικές Εκδόσεις Σπυρίδων Βρυώνης - Η Μικρά Ασία από το 1071 ως το Ιστορία του Ελληνικού Έθνους Μιχαήλ Ψελλός - Χρονογραφία. Άγρα Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων - Νόμων συγγραφή. Ζήτρος Νικήτας Χιωτίνης - Ιστορία Αρχιτεκτονικής Και Διακόσμησης Ι.ΤΕΙ Αθήνας Διονύσιος Α. Ζακυθηνός - Βυζαντινή Ιστορία Donald M. Nicol - Οι τελευταίοι αιώνες του Βυζαντίου, Μετάφραση - Στάθης Κομνηνός. Παπαδήμας Ousterhou Robert - Master Builders of Byzantium.Princeton University Press R. Cormack - Byzantine Art. Oxford History of Art Browne, Edith A - Early Christian and Byzantine architecture Χειρ Αγγέλου - Ένας ζωγράφος εικόνων στη Βενετοκρατούμενη Κρήτη. Μουσείο Μπενάκη Paul Florensky - Η αντίστροφη προοπτική. Το εικονοστάσι. Ίνδικτος Richard Krautheimer - Early Christian and Byzantine Architecture. The Yale University Press Μανουήλ Πανσέληνος - Εκ του ιερού ναού του Πρωτάτου. Αγιορειτική Εστία Ernst H. Gorbich - Το Χρονικό Της Τέχνης. ΜΙΕΤ Φώτης Κόντογλου - Μυστικὰ Ἄνθη. ΑΣΤΗΡ Wladimir Weilde - L Icone: Image Et Symbole. Μετάφραση - Γιώργος Καραμπελιάς E. Kitzinger - Η βυζαντινή τέχνη εν τω γενέσθαι: Τα κύρια τεχνοτροπικά ρεύματα στην περιοχή της Μεσογείου. 3ος-7ος αιώνας. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης James, Elizabeth - Art and Text in Byzantine Culture (1 ed.). Cambridge University Press Α. Guillou - Ο Βυζαντινός Πολιτισμός, Ελληνικά Γράμματα John Lowden - Πρώιμη Χριστιανική & Βυζαντινή τέχνη Το Βυζάντιο του Yeats - Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΑΡΘΑΛΙΤΗ. Η Αυγή online 12

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Κωνσταντίνος Λιάκος Β2 49 ο Γυμνάσιο Αθηνών 2011-2012 Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Πρωτοβάθμια εκπαίδευση Όπως και στον σύγχρονο κόσμο, έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός

Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός Τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Σχολή Καλών Τεχνών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκουσα: Δρ Βικτώρια Φερεντίνου 1. Εισαγωγή στην τέχνη της Αναγέννησης Αναγέννηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο CATERINA MALANDUGNO Φοιτήτρια Το 741 ο Κωνσταντίνος Κοπρώνυμος ακολουθώντας τα βήματα του Λεόντος Γ ξεκίνησε μία σκληρή καταδίωξη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Εκκλησία τελειότητα μακραίωνο Ναός

Εισαγωγή Εκκλησία τελειότητα  μακραίωνο  Ναός Εισαγωγή Η Εκκλησία κατά την Ορθόδοξη Χριστιανική θεώρηση είναι «Σώμα Χριστού» (Α Κορ. Κεφ.12), η εν Αγίω Πνεύματι ένωση και ενότητα των πιστών στη θεωμένη ανθρωπότητα του Χριστού. Κατά τον Άγιο Ιωάννη

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα Κεφάλαιο 7 Kλασική Εποχή Οι Τέχνες και τα Γράμματα Στόχοι: Mε το τέλος της ενότητας οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπιστώσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης σε συνδυασμό με τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Β 5 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Των μαθητριών: Στέλλα Κουρκουρίδου Μαρίνα Κουσικιάν ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΓΙΑΝΤΟΥΡΗ ΧΡΥΣΑ ΑΝΤΕΜΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΟΥΖΟΥΝΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ Υπεύθυνη Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ερωτήσεις ανά ενότητα του σχολικού εγχειριδίου Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία 1.1.1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη [σ. 7-9] α] Ποια μέτρα πήρε ο Κωνσταντίνος Α για την ανόρθωση του κράτους;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Σημειώσεις στο κείμενο του V.V. BYCHKOV «Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΠΛΩΤΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΩΡΑΙΟ ΩΣ ΜΙΑ ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ»

Διαβάστε περισσότερα

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη 1 2 Περιεχόµενα Πρόλογος...5 Εισαγωγή: Οι Απαρχές της Ελληνικής Επιστήµης...8 Κεφάλαιο 1: Η Αρχαία Ελληνική Επιστήµη...24 1.1 Οι φυσικές θεωρίες των Προσωκρατικών φιλοσόφων...25 1.1.1 H πρώιµη ιωνική φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα. εποχής της βασιλείας του πατέρα της Αλέξιου Α Κομνηνού Λαόνικος Χαλκοκονδύλης : τόνισε την ενότητα του χριστιανικού

Ευρύκλεια Κολέζα. εποχής της βασιλείας του πατέρα της Αλέξιου Α Κομνηνού Λαόνικος Χαλκοκονδύλης : τόνισε την ενότητα του χριστιανικού ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5, 1. Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ α. ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Φιλοσοφία Η χριστιανική θρησκεία δεν επέτρεψε τη συνέχιση της ελληνικής και ρωμαϊκής παράδοσης δεν ήταν όμως άγνωστη στους βυζαντινούς λόγιους

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ.

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ. ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ. ΠΟΜΠΗΪΑ : ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ ΔΡΟΣΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΡΥΣΗ ΛΕΚΑΝΗ Ψηφιδωτό του 2ου στυλ Το μωσαϊκό αυτό προέρχεται από την ομώνυμη οικία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Υπατία Τετάρτη20 Νοεµβρίου 2013 Σχολικό έτος 2013-2014 Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Τµήµα Β1 Βιογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8 Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ Εργασία 8 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΑΓΝΗΣ ΒΟΥΡΤΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΤΑΞΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή -Ν.Βλεμμύδης -Έργο -Θεολογικό

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Βαθμός: Ολογράφως:..

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Βαθμός: Ολογράφως:.. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5-6 -2015 ΤΑΞΗ: Β Χρόνος: 2 ώρες Βαθμός: Ολογράφως:.. Υπογραφή καθηγητή:.. Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΛΕΜΕΣΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/Ο6/2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ---------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Η ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ Η ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ Τα µαθηµατικά και η τέχνη, αν και φαινοµενικά τουλάχιστον, αποτελούν δύο ξεχωριστά πεδία της ανθρώπινης δραστηριότητας, είναι δυνατόν να συνδυαστούν και να δώσουν δηµιουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση. Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ

Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση. Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ Αυτοσχεδιασμός Τίτλος: Και ξαφνικά όλα αλλάζουν Υπόθεση: Πρωταγωνίστρια της σκηνής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ Υπό Ελευθερίου Διαµαντάρα Ερευνητή Μελετητή Ιστορίας Φιλοσοφίας Συγγραφέα Ακαδηµαϊκού και εκπροσώπου της ACCADEMIA DI NAPOLI 1611 Σε δύο προηγούµενα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας

Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τον ορισμό της «λατρείας» και να εξηγούν το νόημα και το θεμέλιό της. 2. Εξηγούν τα χαρακτηριστικά της ορθόδοξης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Πάτρα, Δεκέμβρης 2012 Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πληροφόρηση; Πώς μπορεί η φωτογραφία να είναι τέχνη, εάν είναι στενά συνδεδεμένη με την αυτόματη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΔΗΓΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ Κ3: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας.

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΔΗΓΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ Κ3: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΥ 12Κ5 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας 12Κ3 Εισαγωγή στην Αρχαία Ιστορία 12Κ4 Εισαγωγή στην Βυζαντινή Ιστορία (Α Εξάμηνο-Μάθημα Κορμού) 12Κ17 Ιστορία της Τέχνης: Μεσαίωνας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 of 5 14/4/2014 12:35 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 14-4-2014 Ερώτηση παρακίνησης: 1 Τα Χριστούγεννα η Εκκλησία γιορτάζει: τη Θεία Ενανθρώπηση τη Θεία Ευχαριστία τη Βάπτιση του Χριστού Ερώτηση παρακίνησης:

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-B A1-2: Περίοδος Δογματικής Ανασυγκρότησης (313-451) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 2 Ο Τέταρτος Αιώνας (302-395): Φλαβιανή (324-378) και Θεοδοσιανή (378-518) Δυναστεία Μέγας Κωνσταντίνος (324-337) και Μέγας Θεοδόσιος (378-395) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα Δημήτρης Σπυρόπουλος Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα http://www.lefkiselida.gr Αυτό το κείμενο που δημοσιεύεται από τις εκδόσεις «Λευκή σελίδα», προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης Ερώτηση ανάπτυξης 1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των Γραµµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες.

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:... ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΥΠΟΓΡΑΦΗ:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Τάξη : Β Γυμνασίου Ημερ.: 12/06/2012 Ονοματεπώνυμο μαθητή /

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008 2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου Εξάμηνο Α Μαθήματα Υποχρεωτικά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 σελ. 1 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου 1/9/2011 Πέμπτη 9:00 Γραφείο 2. Εισαγωγή στην Κωνσταντίνος 7/9/2011 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣ Β εξάμηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Β στη Β1)

ΙΣ Β εξάμηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Β στη Β1) ΙΣ Β εξάμηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Β στη Β1) Αγγλικά ΙΙ Γαλλικά ΙΙ Ερμηνεία Λειτουργικών Περικοπών Καινής Διαθήκης της Εκκλησίας (ΙΙ) της Εκκλησίας (ΙΙ) Αρχαία Ελληνικά ΙΙ Ιταλικά ΙΙ Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικά όργανα. Κουδουνίστρα. Υλικά κατασκευής: Περιγραφή κατασκευής: Λίγα λόγια γι αυτό:

Μουσικά όργανα. Κουδουνίστρα. Υλικά κατασκευής: Περιγραφή κατασκευής: Λίγα λόγια γι αυτό: Μουσικά όργανα Κουδουνίστρα Υλικά κατασκευής: 5 άδεια κουτιά από φωτογραφικό φιλμ ένα παλιό ξύλινο σκουπόξυλο 5 καρφάκια με κεφάλι σποράκια πετραδάκια, χάντρες σέγα σφυρί Περιγραφή κατασκευής: Με τη σέγα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙI

Χριστιανική Γραμματεία ΙI Χριστιανική Γραμματεία ΙI Ενότητα 1-Β Α7-8: Χριστολογία 4ου-5ου αιώνα Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 6 Προσοχή! Όλες οι ερωτήσεις να

Διαβάστε περισσότερα