ΘΕΜΑ : ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΦΟΙΤΗΤΗΣ : ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΞΥΔΕΡΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑ : ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΦΟΙΤΗΤΗΣ : ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΞΥΔΕΡΟΣ"

Transcript

1 ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ & ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ - ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΝΙΚΗΤΑΣ ΧΙΩΤΙΝΗΣ ΘΕΜΑ : ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΦΟΙΤΗΤΗΣ : ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΞΥΔΕΡΟΣ 1

2 Η Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη, είναι η τέχνη η οποία παράγεται από την ίδρυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας έως και τη σημερινή εποχή. Η τέχνη αυτή εξαπλώθηκε από τη Ρωσία και την Ανατολική Ευρώπη ως τις χώρες της Μεσογείου, συναντώντας επίσης τόσο, την τέχνη της Δυτικής Ευρώπης καθώς και την Ισλαμική τέχνη. Ετυμολογικά η λέξη ορθοδοξία σημαίνει ορθή (σωστή) δόξα (διδασκαλία, πίστη). Η παρέκκλιση από την διδασκαλία αυτή αποτελεί κατά μία έννοια αίρεση. Η εκκλησία ήταν μία και ενιαία, αλλά το «Μεγάλο Σχίσμα» το οποίο συντελέστηκε το 1054 διαίρεσε το Χριστιανισμό στην Ανατολική Ορθοδοξία και στο Δυτικό Καθολικισμό. Η Βυζαντινή τέχνη είναι μια προέκταση, μια συνέχεια της Αρχαίας Ελληνικής παράδοσης αλλά διανθίστηκε από τον εσωτερισμό της Ανατολής, επηρεασμένη κυρίως από την διδασκαλία του Νεοπλατωνισμού. Είναι ίσως το μεγαλύτερο σε διάρκεια καλλιτεχνικό είδος, που μετά από δεκαεπτά και πλέον αιώνες λόγω της πνευματικότητας της, συνεχίζει ακάθεκτη την πορεία της στο χρόνο. Η ιστορία της Βυζαντινής τέχνης συνήθως χωρίζεται στις εξής περιόδους: την Παλαιοχριστιανική ή Πρωτοβυζαντινή περίοδος (3ος αι.-726), την Εικονομαχία και Μεσοβυζαντινή περίοδος ( ) και την Υστεροβυζαντινή περίοδος ( ). Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1453, η περίοδος ονομάζεται Μεταβυζαντινή. Η παρακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας φάνηκε στις πολιτικές, κοινωνικές δομές του κράτους. Η ενοποίηση της στον πνευματικό τομέα, χρειάστηκε μια νέα πρόταση που να συνενώσει και να συγκρατήσει, όλους τους πολίτες της, στο οικουμενικό της κράτος. Σε αυτή λοιπόν την κρίση παρουσιάζεται μια νέα Ελληνορωμαϊκή θεώρηση. Ο μονοκράτορας Φλάβιος Βαλέριος Κωνσταντίνος ή Μέγας Κωνσταντίνος, με το Διάταγμα των Μεδιολάνων το 313 μ.χ. νομιμοποιεί τη χριστιανική θρησκεία. Διαπιστώνοντας ότι το πολιτιστικό κέντρο της εποχής είναι η Ελληνιστική επικράτεια, μεταφέρει την πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στο Βυζάντιο, μια Ελληνική πόλη, η οποία σύμφωνα με το Στράβωνα ιδρύθηκε από το Βύζαντα τον έβδομο π.χ. αιώνα από Μεγαρείς αποίκους. Τον Μάιο του 330 εγκαινιάζει τη «Νέα Ρώμη» και την ονομάζει Κωνσταντινούπολη. Αρχικά η Χριστιανική εκκλησία δεν είχε τη δυνατότητα να κατασκευάσει δημόσιους χώρους λατρείας. Με την επικράτηση της όμως στην εξουσία, χρειάστηκε να δημιουργήσει μια νέα τέχνη. Η Κλασική αισθητική σταδιακά υποχωρεί και μια νέα θεώρηση αναζητείται για να στεγάσει το Χριστιανισμό. Η φιλοσοφική στροφή συντελείται ήδη στα φιλοσοφικά ρεύματα ειδικότερα στον Νεοπλατωνισμό. Ο Έλληνας φιλόσοφος Αμμώνιος Σακκάς θεωρείται ο ιδρυτής του Νεοπλατωνισμού και δίδαξε τον 3 ο αιώνα στην Αλεξάνδρεια. Διακεκριμένοι του μαθητές του ήταν ο Ωριγένης, ο Ερέννιος, ο Λογγίνος και ο Πλωτίνος που επηρεάστηκε καθοριστικά τη διδασκαλία του. Ο Αμμώνιος δεν έγραψε κάποιο σύγγραμμα και τα λιγοστά στοιχεία για τη ζωή του, παραθέτει ο φιλόσοφος Πορφύριος. Ο Πλωτίνος γεννήθηκε στη Λυκόπολη της Άνω Αιγύπτου γύρω στο 203 μ.χ. και έζησε αρχικά στην Αλεξάνδρεια. Στα 28 του έτη ασχολείται με τη φιλοσοφία και εμπνεύστηκε από τις διδασκαλίες του Αμμωνίου. Όπως έλεγε ο ίδιος στο πρόσωπο του βρήκε τον άνθρωπο που αναζητούσε. Δέκα χρόνια μετά ακολούθησε τον αυτοκράτορα Μάρκο Αντώνιο Γορδιανό Αύγουστο στην εκστρατεία του στην Περσία, όπου και νικήθηκε. Ο Πλωτίνος κατάφερε να διασωθεί, φτάνοντας στην Αντιόχεια κι έπειτα στη Ρώμη. Εκεί δίδαξε και δημιούργησε ένα επιφανή κύκλο, με εξέχοντα πρόσωπα της Ρωμαϊκής κοινωνίας, όπως ο αυτοκράτορας Πούμπλιος Λικίνιος Εγνάτιος Γαλλιηνός Αύγουστος. Η ίδρυση μιας πόλης στην Καμπανία με το όνομα Πλατωνόπολις, η οποία θα σχεδιαζόταν με βάση τις Πλατωνικές θεωρίες, 2

3 υπήρξε το όραμα του Πλωτίνου, αλλά υπονομεύτηκε από ένα μέρος της αυτοκρατορικής αυλής. Σαράντα εννέα ετών ξεκίνησε να γράφει τα βιβλία του, χωρίς ιδιαίτερες διορθώσεις. Ο Πορφύριος εκδότης και επιμελητής του συγγραφικού του έργου, το διαίρεσε σε έξι βιβλία με εννέα πραγματείες το κάθε ένα, τα οποία και ονόμασε «Εννεάδες». Απεβίωσε το 270 μ.χ. στην πόλη Minturnae της Καμπανίας. Ο Πλωτίνος στα μαθήματά του ήταν εξαιρετικά ενεργητικός και απέφευγε τον δογματισμό. Μέσα σε συζητήσεις ατελείωτες με ερωταποκρίσεις έφτανε σε πρωτότυπες αναλύσεις. Ο φιλοσοφικός του λόγος είχε μια δυνατή εικονογραφία: «να σκέπτεσαι σωστά σημαίνει να βλέπεις καλά.» Στις «Εννεάδες» υπάρχουν αναφορές στον Φερεκύδη, στους Πυθαγόρειους, στον Ηράκλειτο, στον Αναξαγόρα, στον Παρμενίδη, στον Εμπεδοκλή, στους Επικούρειους και στους Στωικούς. Η εικόνα του Πλωτινικού κόσμου, ξεκινάει από την ανάλυση του Πλατωνικού «Παρμενίδη». Αναγνωρίζει ο Πλωτίνος στις υποθέσεις του Πλάτωνα, τις πέντε πρώτες, εξηγώντας την αέναη κοσμική παρουσία. Εξετάζει το Είναι και το μη Είναι σχετικά με την ύπαρξη του Ενός. Στο Είναι δεν μπορεί να υπάρξει κατηγόρημα, διότι θα έχανε την ενότητά του, οπότε η μη ύπαρξη του, δίνει αυτό που δεν έχει - το Είναι. Διανοητική διεργασία ονομάζεται για τον Πλωτίνο, η διάνοια, η άμεση γνώση των νοητών. Από αυτή γεννιέται η Ψυχή του κόσμου, η οποία στρέφεται προς το Νου και με τη θεώρηση του υπάρχει ως Αρχή, αλλά στρέφεται και προς τη Φύση, που ενοποιεί και ζωοποίει. Εκεί ξεκινάει το βασίλειο της ύλης, το οποίο δεν δύναται να υπάρξει δίχως υπόσταση. Εδώ το Ένα αφήνει το ίχνος του, όμως η ύλη δεν μπορεί να ανέβει προς το Ένα, επειδή λόγω της πολυπλοκότητας του θα διαλυόταν. Στην Πλωτινική θεώρηση εκτός από την επιρροή του Πλατωνισμού και του Στωικισμού, υπάρχει επίσης και η Αριστοτελική επιστημολογία- όπως στις διακρίσεις ύλης και μορφής, κίνησης και ενέργειας, καθαρότητας και καλού- αλλά με διαφορετικά συμπεράσματα. Ο Πλωτίνος δεν είναι απλός σχολιαστής φιλοσοφικών έργων, αλλά ένας πρωτότυπος στοχαστής. Στην Πλωτινική πρόοδο το Ένα καθεύδει στην πολλαπλότητα και με την Επιστροφή στο Ένα, συντελείται η Κάθαρση. Η ενοποίηση δηλαδή της πολλαπλότητας. Η πλούσια εικονογραφία του αναπτύσσει μια οπτική γεωμετρία, μια μεταφυσική του φωτός. «Είναι λογικό να δεχτούμε ότι η ενέργεια που εκπέμπεται κατά κάποιο τρόπο από το Ένα είναι σαν το φως που εκπέμπεται από τον Ήλιο: όλη η νοητή φύση είναι ένα φως όρθιο, στην κορυφή του νοητού κόσμου, και από πάνω του βρίσκεται η βασιλεία του Ενός, το οποίο δεν ωθεί το φως που ακτινοβολεί έξω από τον εαυτό του. Ή ακόμη, ας δεχτούμε ότι το Ένα είναι, πριν από το φως, ένα άλλο φως που ακτινοβολεί στα νοητά, παραμένοντας ωστόσο ακίνητο.» [V.3.12]* 1 «Όπως οι ακτίνες του Ηλίου, φωτίζοντας ένα σκοτεινό σύννεφο, το κάνουν να λάμπει και το δείχνουν χρυσό, έτσι και η ψυχή μπαίνει στο σώμα του ουρανού και του δίνει ζωή, αθανασία και το ξυπνά από τον ύπνο του.» [V.1.2]* 2 Στον κόσμο των νοητών, η θέαση δεν έχει εξωτερικό όργανο Είναι ένα φως που βλέπει ένα άλλο φως, ένα φως που βλέπει τον εαυτό του. [V.3.8]* 3 Η ψυχή του ανθρώπου αποκτάει συνείδηση ότι είναι παγιδευμένη στην ύλη και κινδυνεύει να διασκορπιστεί. Έτσι αποζητάει να χωριστεί από τον κόσμο των αισθητών, ως αντανάκλαση της Ψυχής του κόσμου. Εκεί αποκτάει την ταυτότητά της, 3

4 αντικρίζοντας το Νου, ανευρίσκει την αληθινή της ύπαρξη και ανυψώνεται από την ύλη. Η απόσχιση αυτή, είναι η ευδαιμονία της θέασης των Ιδεών. Υπάρχει η δυνατότητα της περεταίρω ανύψωσης στην υπέρτατη βαθμίδα, η οποία είναι η ένωση με το Νου, μια εκστατική ένωση στη θέαση του Ενός. Ο Πλωτίνος, γράφει ο Πορφύριος, κατάφερε να φτάσει τέσσερις μόλις φορές σε αυτό το ύψος. Η κατάβαση της ψυχής δεν μπορεί φτάσει στο χαμηλό επίπεδο της ύλης, επειδή δεν είναι δυνατό να χωριστεί από τον κόσμο των νοητών. Η ψυχή δεν νοείται δίχως το νοητό. Η σχέση λοιπόν του Εγώ με τον εαυτό του και η ανάβασή του στο Ένα, είναι η επιστροφή στο Εγώ. Στη θέαση του Ενός συντελείται η γέννηση του σκεπτόμενου υποκειμένου. Η δυνατότητα λοιπόν της ψυχής να σκέφτεται τον εαυτό της- η αποδοχή επομένως της ταυτότητάς της- είναι μια αντανάκλαση της συνείδησης στον εαυτό της. Ο Πλωτίνος θέτει πρώτος στο Ωραίο την αξία και το μέτρο της τέχνης. Η μελέτη της αισθητικής του, είναι βασική για την Βυζαντινή, την Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη αλλά και την ευρύτερη τέχνη του Μεσαίωνα. Επιπροσθέτως οι αισθητικές του θεωρίες επηρέασαν ακόμα και τη νεώτερη τέχνη. Στην πραγματεία του «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ» υποστηρίζει: «1. Το ωραίο φανερώνεται κυρίως στην όραση αλλά και στην ακοή, στην ευφράδεια του λόγου και στη μουσική κάθε είδους, αφού τόσο οι μελωδίες όσο και οι ρυθμοί μπορεί να είναι ωραίοι και πέρα από τις αισθήσεις, προχωρώντας σε μιαν υψηλότερη σφαίρα, τα επαγγέλματα καθώς και οι πράξεις, οι συνήθειες καθώς και οι επιστήμες μπορούν να είναι ωραίες, υπάρχει ακόμα η ωραιότητα των αρετών.»* 4 «1 Οφείλουμε να εξετάσουμε πρώτο τούτο: τι είναι αυτό που έλκει το βλέμμα των θεατών, το αιχμαλωτίζει, το στρέφει πάνω του και τους ευφραίνει με τη θέα του; Αν το ανακαλύψουμε, μπορούμε -να το χρησιμοποιήσουμε σαν βαθμίδα- για να αντικρίσουμε τα υπόλοιπα. Όλος ο κόσμος, μπορούμε να πούμε, σκέφτεται κοινώς ότι είναι μια συμμετρία των μερών μεταξύ τους και με το σύνολο, με την πρόσθεση του ωραίου χρώματος, τα οποία συνιστούν το ωραίο στην όψη. Για τα αισθητά αντικείμενα, αλλά και για τα άλλα γενικώς, το ωραίο συνίσταται λοιπόν στη συμμετρία και στο μέτρο κατά συνέπεια, δεν θα υπάρχει κανένα κάλλος στο απλό αλλά στο σύνθετο αυτό που είναι ωραίο είναι το σύνολο και κάθε μέρος θα είναι όμορφο, όχι από μόνο του, αλλά από τη συμβολή του στη γενική σύνθεση, προκειμένου αυτή να είναι ωραία. Αλλά αν το σύνολο είναι ωραίο, πρέπει το ίδιο να είναι και τα μέρη του και να μην συνδέθηκε από άσχημα μέρη και η ωραιότητα να τα κάνει όλα ωραία. Για τον κόσμο, επίσης, αφού τα ωραία χρώματα και για παράδειγμα, το φως του ήλιου, είναι απλά και δεν έλκουν την ωραιότητα τους από καμιά συμμετρία, δεν συγκαταλέγονται στα ωραία.»* 5 «9 Πέρα από ωραίο βρίσκεται, λέμε, η φύση του καλού, η οποία προβάλλει μπροστά της το ωραίο. Έτσι ώστε, γενικά μιλώντας, θα λέγαμε ότι το ωραίο έρχεται πρώτο αλλά αν ξεχωρίσουμε τα νοητά, τότε το νοητό ωραίο θα το ονομάζαμε χώρα των ιδεών και το επέκεινα καλό θα το λέγαμε πηγή και αρχή του ωραίου. Αλλιώς θα ταυτίζαμε το καλό και το ωραίο σε μια πρώτη Αρχή. Ωστόσο το ωραίο βρίσκεται εκεί.»* 6 Και συνεχίζει στην πραγματεία του «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΙΝΑ ΚΑΙ ΠΟΘΕΝ ΚΑΚΑ» : 4

5 «5. Αλλά η έλλειψη του καλού είναι η αιτία που βλέπει κανείς το σκότος και γειτνιάζει με το σκότος, τότε το κακό για την ψυχή είναι η έλλειψη [ή το σκότος] και αυτό θα είναι το πρωταρχικό κακό - το σκότος μπορεί να υποτεθεί ως δεύτερο - και η φύση του κακού δεν θα βρίσκεται πλέον στην ύλη, αλλά προ της ύλης. Όμως το κακό δεν είναι κάποιους μορφής έλλειψη αλλά η απόλυτη έλλειψη»* 7 Στην πραγματεία «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΟΗΤΟΥ ΚΑΛΛΟΥΣ» γράφει ότι το ωραίο στην τέχνη είναι ανώτερο. Η τέχνη είναι πιο σημαντική και αληθινή, επειδή έχει το ωραίο σε μεγαλύτερη πληρότητα απ ότι τα εξωτερικά αντικείμενα. Ο Viktor Byčkov διατύπωσε τις βασικές θέσεις της αισθητικής του Πλωτίνου: 1. Ο ορισμός του ωραίου ως η τελειότερη και πληρέστερη έκφραση της εσωτερικής μορφής, της ιδέας ενός πράγματος ή φαινομένου, στην ύλη της τέχνης. 2. Η ανάπτυξη ιεραρχικού συστήματος του ωραίου. (Το ωραίο του υλικού κόσμου είναι στην κατώτερη βαθμίδα και το ωραίο της τέχνης, το οποίο κεντρίζει την ψυχή εφόσον είναι καθαρή - οδηγώντας στη θέαση της ανώτερης βαθμίδας του ωραίου, το οποίο πηγάζει από το Θεό). 3. Ο σημαντικότερος σκοπός της τέχνης είναι η εσωτερική ωραιότητα του αντικειμένου, η εσωτερική του ιδέα. 4. Η διασύνδεση του Ωραίου με την ουσία. 5. Στην αντίληψη του Ωραίου βασικές διαδικασίες είναι αυτές που συντελούνται στην ψυχή του υποκειμένου. Ο Νεοπλατωνισμός εξαπλώθηκε στον Ελληνιστικό και Ρωμαϊκό κόσμο δημιουργώντας πολλές σχολές: Η Νεοπλατωνική Σχολή Αθηνών - με κύριο εκπρόσωπο τον Αθηναίο Πλούταρχο, τον Πρόκλο, τον Ισίδωρο Αλεξανδρείας και τελευταίο διδάσκαλο τον Δαμάσκιο. Η Νεοπλατωνική Σχολή Ρώμης - με κύριο εκπρόσωπο τον Πορφύριο. Η Νεοπλατωνική Σχολή Περγάμου - με κύριο εκπρόσωπο τον Αιδέσιο, τον Ιάμβλιχο, τον Ευνάπιο αλλά και τον αυτοκράτορα Φλάβιο Κλαύδιο Ιουλιανό. Η Νεοπλατωνική Σχολή Αλεξανδρείας - με κύρια εκπρόσωπο την Υπατία, η οποία δολοφονήθηκε το 414 από το χριστιανικό όχλο, το Συνέσιο μαθητή της Υπατίας και επίσκοπο Πτολεμαΐδας, τον Ασκληπιόδοτο, τον Ολυμπιόδωρο, τον Ιεροκλή και τον Ιωάννη Φιλόπονο. Η Νεοπλατωνική Σχολή Συρίας - με κύριο εκπρόσωπο τον Ιάμβλιχο, το Σώπατρο, το Δέξιππο. Η Νεοπλατωνική Σχολή Κωνσταντινούπολης - με κύριο εκπρόσωπο το Στέφανο Αλεξανδρινό. Επιπροσθέτως το έργο του Αυγουστίνου Ιππώνος ή Αγίου Αυγουστίνου καθώς και του Ανίκιου Μάνλιου Σεβερίνου Βοήθιου επηρεάζεται σημαντικά από το Νεοπλατωνισμό όπως επίσης και το έργο του Ψευδο-Διονύσιου Αρεοπαγίτη. Ο αυτοκράτορας Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ιουστινιανός το 529 κλείνει τις σχολές με διάταγμα και οι εθνικοί φιλόσοφοι απομακρύνονται. Όμως ο Νεοπλατωνισμός συνεχίζει να ρέει στα έργα των φιλοσόφων. Με τη Μακεδονική Αναγέννηση, την εποχή δηλαδή της Μακεδονικής Δυναστείας, αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον, στο έργο και στη διδασκαλία του Ιωάννη του Ιταλού ( ) ο οποίος κατείχε την έδρα της φιλοσοφίας στο Πανδιδακτήριο της Μαγναύρας, καθώς και στη διδασκαλία του Μιχαήλ Ψελλού ( ), επίσης ένθερμου υποστηρικτή του Νεοπλατωνισμού. Η μεγαλύτερη αναβίωση συντελείται κατά την Υστεροβυζαντινή περίοδο, την Παλαιολόγεια Αναγέννηση στη διδασκαλία του Γεώργιου Γεμιστού ή Πλήθωνα ( ). Ο Πλήθων εγκαθίσταται στην πρωτεύουσα του Δεσποτάτου του Μορέως, το Μυστρά το 1400 και ιδρύει εκεί φιλοσοφική σχολή. Διάσημοι μαθητές του ήταν, ο Βασίλειος Βησσαρίων- μετέπειτα καρδινάλιος της Καθολικής εκκλησίας, ο Γεννάδιος Σχολάριος-ο πρώτος πατριάρχης Κωνσταντινούπολης μετά 5

6 την άλωση από τους Οθωμανούς Τούρκους κι έπειτα πολέμιος του Πλήθωνα, ο Ιωάννης Αργυρόπουλος, ο Δημήτριος Χαλκοκονδύλης. Από το 1437 έως το 1439 συνοδεύει τον αυτοκράτορα Ιωάννη Η' Παλαιολόγο στη Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας και με τις διαλέξεις του εντυπωσιάζει τους Ιταλούς λόγιους και τον ηγεμόνα της Φλωρεντίας Κοσμά των Μεδίκων. Οι Έλληνες λόγιοι πριν και μετά την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, φεύγουν για την Ιταλία, τη Δυτική Ευρώπη όπου και συνεχίζουν εκεί, να διδάσκουν τις ιδέες της Παλαιολόγειας Αναγέννησης. Στη Φλωρεντία δημιουργείται η περίφημη Ακαδημία του Marsilio Ficino, του Giovanni Pico della Mirandola όπου ο Νεοπλατωνισμός είναι βασική διδασκαλία. Όπως παρατηρεί ο Παναγιώτης Μιχελής: «η βυζαντινή τέχνη δεν εξαφανίστηκε με την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως. Υπάρχει μια μεταβυζαντινή τέχνη με μεγάλους καλλιτέχνες, όπως ο Πανσέληνος και ο Θεοφάνης-αγνώστους στη Δύση - αντάξιους των Duccio και των Cimabue. Η μεταβυζαντινή τέχνη διετήρησε επίσης, σαν τη φωτιά που σιγοκαίει κάτω από τις στάχτες της, την παράδοση ενός ύφους άξιου ν' ανθέξη στη σύγκριση με το προγενέστερο του, δηλαδή την κλασσική τέχνη. Στα μοναστήρια του Άθω, στους απρόσιτους βράχους των Μετεώρων, οι ασκητές εξακολούθησαν να δοξάζουν το Θεό με εκφράσεις που έτειναν προς το Υψηλό και που βρήκαν την έσχατη λάμψη τους στο έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, του επιλεγόμενου Εl Greco.»* 8 Έτσι ως και τη νεότερη εποχή επηρεάζει λόγιους, συγγραφείς και φιλοσόφους, όπως ο Baruch Spinoza, ο Samuel Taylor Coleridge, ο Gottfried Wilhelm Leibniz, ο Johann Wolfgang Goethe, ο Georg Wilhelm Friedrich Hegel, ο Thomas Taylor, ο Henri- Louis Bergson και πολλοί άλλοι. Η Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη, η Βυζαντινή τέχνη ήδη από την Πρωτοβυζαντινή περίοδο πλάθεται με τις θεωρίες του Νεοπλατωνισμού. Ο Παναγιώτης Μιχελής σημειώνει: «Το χριστιανικό δόγμα απέκτησε από τους Έλληνες Πατέρες της, Εκκλησίας το φιλοσοφικό του βάθρο, βασισμένο στη μεταφυσική του νεοπλατωνισμού. Η νεοπλατωνική φιλοσοφία ευνοούσε μια νέα σύλληψη του ωραίου, όπου υπέβοσκε ένα αίσθημα του υψηλού, λανθάνον, γιατί η ομορφιά για τον Πλωτίνο πηγάζει από το Αγαθό που βρίσκεται «ἐπέκεινα (και αποτελεί) πηγήν καί ἀρχήν τοῦ καλοῦ». Μας μεταφέρει σε μια κατάσταση εκστάσεως, διότι χάρη σ' αυτήν μπορούμε να επικοινωνούμε με το Εν. Μας εξυψώνει, διότι έχοντας πέσει από το Εν, ποθούμε να ξαναγυρίσουμε σ' αυτό. Τέλος, η ομορφιά γι' αυτόν δεν συνίσταται πλέον στην αρμονία των χρωμάτων και στις σωστές αναλογίες, στην «εὔχροιαν καί συμμετρίαν», αλλά στην ιδέα που συνέχει το έργο τέχνης σε ενότητα.»* 9 «Ο Πλωτίνος είχε ήδη εννοήσει την αρχή αύτη όταν έλεγε ότι η ενότης εξαρτάται από τη σύμφυτη με το έργο ιδέα και όχι από τα ευχάριστα χρώματα και τις αναλογίες των μερών, από την εύχροιαν και την συμμετρίαν. Έτσι η μορφή καθ' εαυτήν άρχισε να χάνη την αξία της και το περιεχόμενο απέκτησε σπουδαιότητα δεσπόζουσα. Η ιδανική ομορφιά άρχισε να αντικαθίσταται από τη χαρακτηριστική ομορφιά, όπου ο πρώτος ρόλος ανήκει στην έκφραση και όχι πια στις αναλογίες. Ίδια το δέντρο π.χ. δεν το αναγνωρίζουμε από τις αναλογίες του αλλά από τα χαρακτηριστικά του. Η ενότης της μορφής πηγάζει πια από την ιδέα που περιέχει, όπως το δέντρο που αναπτύσσεται από 6

7 το σπόρο του. Η εκκλησία της Καπνικαρέας είναι ένα καλό παράδειγμα της αλήθειας αυτής.»* 10 Η Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη προσπαθεί να σημασιοδοτήσει την επιστροφή ή την ένταξη του Ανθρώπου προς την καθολική Αρχή του Θεού. Αυτό συντελείται στην Εκκλησία, η οποία είναι ο οίκος του Θεού και εκεί ο Άνθρωπος εντάσσεται στον κόσμο του. Ο δημόσιος και ιδιωτικός βίος είχε ως σημείο αναφοράς την εκκλησία, η οποία σε πολεοδομικό επίπεδο πήρε τη θέση της Αγοράς και της Εστίας. Εκεί συναθροίζονταν οι άνθρωποι για να επικοινωνήσουν με το Θεό. Για να διαφοροποιηθεί, οι Ελληνικοί και Ρωμαϊκοί ναοί δεν αποτέλεσαν το πρότυπο, αλλά οι ονομαζόμενες «βασιλικές» αίθουσες συναθροίσεων της αρχαιότητας. Η βασιλική ήταν κτίριο σε στεγασμένες αγορές, με επιμήκη αίθουσα και πλαϊνούς χαμηλούς χώρους, χωρισμένη από την κεντρική, με κιονοστοιχία και στο κέντρο της μια εξέδρα ημικυκλική, στην οποία καθόταν ο δικαστής ή αξιωματούχος. Η Φλαβία Ιουλία Ελένη, ή Αγία Ελένη, σύζυγος του Κωνστάντιου Α του Χλωρού και μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου συνέβαλε ουσιαστικά στην εγκαθίδρυση του Χριστιανισμού. Έχτισε μια εκκλησία, βασισμένη στα πρότυπα της βασιλικής και στο χώρο της ημικυκλικής εξέδρας τοποθέτησε την Αγία Τράπεζα. Το εκκλησίασμα συγκεντρώνονταν στον κεντρικό χώρο, τον κυρίως ναό. Ο κυρίως ναός στης βασιλικές είχε μια απλή σκεπή, τα δοκάρια ήταν ακάλυπτα και η κιονοστοιχία που τον χώριζε από τα πλάγια κλίτη ήταν διακοσμημένη. Δηλαδή η διακόσμηση, η σημασιοδότηση του χώρου ήταν εσωτερική. Τα αγάλματα, εφόσον θύμιζαν την παλαιά θρησκεία, έπαψαν να υπάρχουν και ως είδωλα λατρείας αποδοκιμάστηκαν και καταστράφηκαν. Αν και εν συνεχεία παρά το διωγμό, τα αρχέτυπα της παλαιάς θρησκείας δεν άλλαξαν, παρέμειναν όχι μόνο στο ασυνείδητο, αλλά και ως εικόνες (Για παράδειγμα ο Απόλλων δρακοκτόνος ως Άγιος Γεώργιος, ο Ποσειδών ως Άγιος Νικόλαος προστάτης των θαλασσινών κ.ο.κ). Η ζωγραφική αντιμετωπίστηκε διαφορετικά, θεωρήθηκε ότι μπορούσε να διδάξει ακόμα και τον αναλφάβητο κρατώντας ζωντανά, τα επεισόδια της Αγίας Γραφής. Η νέα αντίθεση, που εκφράζεται με τη νέα θεώρηση του κόσμου είναι η αντίθεση του Φωτός και του ερέβους. Το άκτιστο φως δηλαδή που δεσπόζει στην ερεβώδη ύλη. Ο Κώστας Παπαϊωάννου διαπιστώνει: «Σχετική με αυτήν την εμπειρία του φωτός είναι και η καινούργια εικόνα της ψυχής. Η αρχαία εικόνα το άρμα με τα δύο άλογα που οδηγείται από τη λογική, κατά τον Πλάτωνα υποδηλώνει μια παράσταση πλαστική. Αντιθέτως, ο Πλωτίνος εγείρει μια αίσθηση εικονογραφική όταν ορίζει τα έμψυχα όντα ως «σώματα φωταγωγημένα» και αναλογίζεται κανείς τα -φώτα- που διαπερνούν και κινητοποιούν τη φαινομενική ακινησία των βυζαντινών μορφών Η γλυπτική εικόνα του πλατωνικού ηνίοχου υποκαθίσταται εφεξής από μία αινιγματική διαίρεση μεταξύ τριών ουσιών: το πνεύμα, την ψυχή και τη σάρκα, διαίρεση που συνεπιφέρει μια αυστηρή τριχοτόμηση ανάμεσα στους πνευματικούς, τους ψυχικούς και τους σαρκικούς ανθρώπους: ο άνθρωπος - κατέχει- ένα σώμα. -μπορεί- να ανυψωθεί ως την -ψυχή-, αλλά δεν μπορεί παρά να - δεχτεί- την πνευματική πνοή η οποία, καθώς έρχεται από ψηλά σαν κύμα φωτεινό, θα τον καταστήσει έναν -νέο άνθρωπο-, κοινωνό του -νέου Αδάμ.»* 11 Η αντίληψη του Βυζαντινού κόσμου αποτυπώνεται στις εικόνες και στην εκκλησία δηλαδή στη σχέση του κτιστού με το άκτιστο. Η εκκλησία είναι το Κοσμικό, είναι με άλλα λόγια ο συμβολικός κόσμος στον οποίο ο Θεός εκδηλώνει με ορατό τρόπο το 7

8 αόρατο της φύσης του και είναι συνάμα μια Κοσμογονία. Ο χώρος της είναι ένας χώρος υπερβατικός που οδηγεί τον πιστό στη Σωτηρία- την ανύψωση μέσω της λειτουργίας. Το εσωτερικό της φωτίζεται από πολλά παράθυρα, δημιουργώντας έτσι μια υποβλητική ατμόσφαιρα. Ο Μαρίνος Καλλιγάς γράφει: «Πάντοτε θα καταλήγαμε στο ίδιο συμπέρασμα, ότι δηλαδή η μεσαιωνική μας εκκλησία ήταν καμωμένη για τον ήλιο, σαν ήλιος η ίδια. «Ουρανός πολύφωτος η εκκλησία ανεδείχθη άπαντας φωταγωγούσα τους πιστούς. Εν ω εστώτες κραυγάζομεν τούτον τον οίκον στερέωσον, Κύριε». Ο Προκόπιος έγραφε για την Αγία Σοφία: «φωτί και ηλίου μαρμαρυγαίς υπερφυώς πλήθει. Φαίης αν ουκ έξωθεν καταλάμπεσθαι ηλίω τον χώρον αλλά την αίγλην εν αυτή φύεσθαι, τοσαύτη τις φωτός περιουσία εις τούτο δη το ιερόν περικέχυται» Για καμιά άλλη εκκλησία δε θα μπορούσε να πει κανείς τέτοια λόγια.»* 12 Επιπροσθέτως, στα Κοντάκια του Άγιου Ρωμανού του Μελωδού, που έζησε τον 6 ο αιώνα και αποκαλείται ο «Πίνδαρος της Ρυθμικής Ποίησης», βλέπουμε αυτό το ιερό φως. Προσέλθω οὖν πρὸς αὐτόν, φωτισθῷ, ὡς γέγραπται, ἐγγίσῳ νῦν τῷ θεῷ καὶ οὐ μὴ καταισχυνθῷ, οὐκ ὀνειδίζει με, οὖ λέγει μοι, «ἕως ἄρτι ἧς ἐν τῷ σκότει καὶ ᾖλθες ἰδεῖν μὲ τὸν ἥλιον» Το ατέλειωτο του χώρου μέσω μιας υποβαλλόμενης και ενσυναισθηματικής κίνησης του ανθρώπου που θεάται - το ατέρμονο βάθος στην περίπτωση των βασιλικών ή κατά ύψος, στην περίπτωση των εκκλησιών με τρούλο - είναι μια γέφυρα προς της θεία χάρη. Ο Παναγιώτης Μιχελής παρατηρώντας διαπιστώνει ότι ο Βυζαντινός χώρος δεν είναι ούτε ατέρμονος, ούτε ακάλυπτος, είναι μια κλειστή ενότητα στην οποία ο χώρος διαχέεται άπειρος και επιστρέφει στον εαυτό του, μια αντίθεση δηλαδή απείρου και πεπερασμένου η οποία αποθεώνει το θεατή. Ο ιστορικός Προκόπιος ( ), γράφει για τον τρούλο της Αγίας Σοφίας: «Τούτου δε του κυκλοτερούς παμμεγέθης επανέστηκυιά τις σφαιροειδής θόλος ποιείται αυτό διαφερόντος ευπρόσωπον, δοκεί δε ουκ επί στερράς της οικοδομίας διά το παρειμένον της οικοδομίας εστάναι, αλλά τη σειρά τη χρυσή από του ουρανού εξημμένη καλύπτειν τον χώρον.»* 13 Ο Γιώργος Καραμπελιάς αναλύοντας την Αισθητική των εικόνων διαπιστώνει: «Η εικόνα θα προσλάβει την πλήρη πνευματική της διάσταση, ως σύνθεση κτιστού και ακτίστου, σταδιακώς και μάλιστα μετά την εικονομαχία. Παρότι η τάση στην εσωτερικότητα, το «ένδον σκάπτε» του Ελληνιστικού Νεοπλατωνικού κόσμου εμφανίζεται ήδη από τη Ρωμαϊκή περίοδο, τα Φαγιούμ, την Παλμύρα, τη Δούρα Ευρωπό, ωστόσο, τα ψηφιδωτά του 6 ου και του 7 ου αιώνα, όπως τον Άγιο Βιτάλιο της Ραβέννας, έχουν ακόμη κάτι το κλασικά Ελληνιστικό και ταυτόχρονα εξωτερικό, περιγραφικό. Η διαδικασία της διαμόρφωσης της Βυζαντινής εικονοποιίας θα ολοκληρωθεί «στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας, μετά από μία μακρά προπαρασκευαστική εργασία αποκαθαρμού από το γήινο και το σαρκικό στοιχείο, μετά από μία σταδιακή υπέρβαση της καλλιτεχνικής κληρονομιάς της αρχαιότητας». 8

9 «Από την -αναστήλωση των εικόνων έως τον 11 ο αιώνα διαμορφώθηκε ο Βυζαντινός -Κλασικισμός-, του οποίου το τελειότερο σωζόμενο δείγμα είναι τα ψηφιδωτά της Μονής του Δαφνίου. Ο Κ. Παπαϊωάννου θα τα χαρακτηρίσει ως εποχή του Πραξιτέλη για τη Βυζαντινή ζωγραφική και όντως, επρόκειτο για τη στιγμή της ευτυχούς ισορροπίας ανάμεσα στη μνημειακή απόδοση και την εξαΰλωση των μορφών. Μέσα από τις χριστολογικές σκηνές, αποτυπώνεται ο τρόπος με τον οποίο το Βυζάντιο της εποχής των Κομνηνών εκφράζει ανάγλυφα την - ένωση χωρίς μίξη - της θεϊκής και της ανθρώπινης υπόστασης». 14 Ένα φωτεινό παράδειγμα της Μακεδονικής Σχολής είναι ο Μανουήλ Πανσέληνος. Τα πορτραίτα των αγίων του, αποτελούν μια διεισδυτική ψυχολογική ανάλυση, φτάνουν ως τα έσχατα όρια της Βυζαντινής τέχνης και ασκεί την αριστουργηματική της γοητεία στο μετέπειτα έργο του Giotto di Bondone. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους το 1204, οι εκκλησίες κτίζονται μικρότερες και γίνεται μια στροφή στην επιτοίχια ζωγραφική αλλά και στις φορητές εικόνες. Με την Παλαιολόγεια Αναγέννηση η σύνθεση Κλασικισμού και Ορθόδοξης-Νεοπλατωνικής πνευματικότητας οδηγεί σε μια εκπληκτική τέχνη γεμάτη πάθος. Μια εποχή όμως που το Βυζάντιο παλεύει για την ίδια του την ύπαρξη, ανάμεσα στον επεκτατισμό της Οθωμανικής Ανατολής και της Λατινική Δύσης. Ωστόσο θα μεταφέρει την παράδοσή της σε τόπους φιλόξενους της Εσπερίας θεμελιώνοντας τις Δυτικοευρωπαϊκές Αναγεννήσεις, καθώς και στην Ανατολική Ευρώπη όπου και η συνέχεια της θα είναι καθοριστική. Ιδιαίτερα στην Ορθόδοξη Ρωσία, όπως στο έργο του Αντρέι Ρουμπλιώφ - που επηρεάζεται από το Θεοφάνη τον Κρήτα - ένα έργο βαθύ και φωτεινό στον υπέρτατο βαθμό. Όπως είχε γράψει ο Μιχαήλ Αλπάτωφ: «Σε κανέναν άλλον τόπο της Ευρώπης, την ίδια εποχή, δεν ένιωθε κανείς τόσο βαθιά τις αρχές της ελληνικής σύνθεσης όπως τις ένιωσε ο Ρουμπλιώφ, που τις ενσάρκωσε στα έργα του». Για τον Αντρέι Ρουμπλιώφ ο σκηνοθέτης Αντρέι Ταρκόφσκι θα ποιήσει το ομώνυμο αριστουργηματικό του φιλμ, ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Έτσι από το Θεοφάνη τον Κρήτα και την Κρητική Σχολή, στο Δομήνικο Θεοτοκόπουλου η παράδοση συνεχίζεται ως τη σύγχρονη εποχή στο έργο του Θεόφιλου, του Φώτη Κόντογλου, του Γιάννη Τσαρούχη και του Νίκου Εγγονόπουλου. Ο Ιρλανδός Νομπελίστας ποιητής William Butler Yeats, ο οποίος μελετούσε το Νεοπλατωνισμό, έγραψε το περίφημο ποίημα «Sailing to Byzantium». «THAT is no country for old men. The young In one another's arms, birds in the trees -Those dying generations-at their song, The salmon-falls, the mackerel-crowded seas, Fish, flesh, or fowl, commend all summer long Whatever is begotten, born, and dies. Caught in that sensual music all neglect Monuments of unageing intellect» 9

10 Το Βυζάντιο λοιπόν, η μητρόπολη του Χριστιανοσύνης δεν ήταν μια «χώρα για τους γέροντες». Άφησε πίσω της «μνημεία μιας αγέραστης διανόησης». Ο Φώτης Κόντογλου έγραφε: «Ἡ πιὸ φοβερὴ κ ἡ πιὸ ἀνεξιχνίαστη δύναμη στὸν κόσμο εἶναι ὁ Χρόνος, ὁ Καιρός.» *15 Η Ορθόδοξη Χριστιανική τέχνη άντεξε στο χρόνο, άντεξε στον καιρό, πάνω από δεκαεπτά αιώνες, με άσβεστη εστία της, το Νεοπλατωνισμό συνεχίζοντας έτσι τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό. Παρότι εκτιμάται με μια μεγάλη χρονική καθυστέρηση στη σύγχρονη εποχή, αποτελεί ένα φωτεινό φάρο για την ανθρωπότητα. «Φέραμε πίσω αὐτὰ τ ἀνάγλυφα μιᾶς τέχνης ταπεινῆς.»* 16 «Ἐμεῖς ποὺ ξεκινήσαμε γιὰ τὸ προσκύνημα τοῦτο κοιτάξαμε τὰ σπασμένα ἀγάλματα ξεχαστήκαμε καὶ εἴπαμε πὼς δὲ χάνεται ἡ ζωὴ τόσο εὔκολα πὼς ἔχει ὁ θάνατος δρόμους ἀνεξερεύνητους καὶ μία δική του δικαιοσύνη πὼς ὅταν ἐμεῖς ὀρθοὶ στὰ πόδια μας πεθαίνουμε μέσα στὴν πέτρα ἀδερφωμένοι ἑνωμένοι μὲ τὴ σκληρότητα καὶ τὴν ἀδυναμία, οἱ παλαιοὶ νεκροὶ ξεφύγαν ἀπ τὸν κύκλο καὶ ἀναστήθηκαν καὶ χαμογελᾶνε μέσα σὲ μία παράξενη ἡσυχία.»* 16 Δημήτρης Ξυδερός 10

11 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ * 1, 2, 3 - Πλωτίνος - ΕΝΝΕΑΔΕΣ, Εκδόσεις Κάκτος. Μετάφραση - Φιλολογική Ομάδα Κάκτου * 4, 5, 6 - Πλωτίνος - ΕΝΝΕΑΔΕΣ, Εκδόσεις Κάκτος. Ι.6. Μετάφραση - Φιλολογική Ομάδα Κάκτου * 7 - Πλωτίνος - ΕΝΝΕΑΔΕΣ, Εκδόσεις Κάκτος. Ι.8. Μετάφραση - Φιλολογική Ομάδα Κάκτου * 8, 9, 10 - Παναγιώτης Α. Μιχελής - Χριστιανικόν Συμπόσιον 1967 * 11 - Κώστας Παπαϊωάννου - Βυζαντινή και Ρώσικη Ζωγραφική. Εναλλακτικές Εκδόσεις *12 - Μαρίνος Καλλιγάς - Η Αισθητική του χώρου της Ελληνικής Εκκλησίας στον Μεσαίωνα * 13 - Προκόπιος - Περί Κτισμάτων, Βόννη * 14 - Γιώργος Καραμπελιάς Η Διαμόρφωση του Νεώτερου Ελληνισμού. Εναλλακτικές Εκδόσεις * 15 - Φώτης Κόντογλου - Μυστικὰ Ἄνθη. ΑΣΤΗΡ * 16 - Γιώργος Σεφέρης - Μυθιστόρημα. ΙΚΑΡΟΣ 11

12 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Πλωτίνος - ΕΝΝΕΑΔΕΣ, Εκδόσεις Κάκτος Κώστας Παπαϊωάννου - Βυζαντινή και Ρώσικη Ζωγραφική. Εναλλακτικές Εκδόσεις Μαρίνος Καλλιγάς - Η Αισθητική του χώρου της Ελληνικής Εκκλησίας στον Μεσαίωνα Παναγιώτης Α. Μιχελής - Χριστιανικόν Συμπόσιον Παναγιώτης Α. Μιχελής - Αισθητική θεώρηση της βυζαντινής τέχνης Προκόπιος - Περί Κτισμάτων, Βόννη Sir Stevenson Runciman - Βυζαντινός Πολιτισμός. Μετάφραση - Δέσποινα Δετζώρτζη. Γαλαξίας-Ερμείας Sir Stevenson Runciman - Η τελευταία βυζαντινή αναγέννηση. Μετάφραση - Λάμπρος Καμπερίδης. Δόμος Γιώργος Καραμπελιάς Η Διαμόρφωση του Νεώτερου Ελληνισμού. Εναλλακτικές Εκδόσεις Georg Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού κράτους. Μετάφραση - Ιωάννης Παναγόπουλος, Ιστορικές Εκδόσεις Σπυρίδων Βρυώνης - Η Μικρά Ασία από το 1071 ως το Ιστορία του Ελληνικού Έθνους Μιχαήλ Ψελλός - Χρονογραφία. Άγρα Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων - Νόμων συγγραφή. Ζήτρος Νικήτας Χιωτίνης - Ιστορία Αρχιτεκτονικής Και Διακόσμησης Ι.ΤΕΙ Αθήνας Διονύσιος Α. Ζακυθηνός - Βυζαντινή Ιστορία Donald M. Nicol - Οι τελευταίοι αιώνες του Βυζαντίου, Μετάφραση - Στάθης Κομνηνός. Παπαδήμας Ousterhou Robert - Master Builders of Byzantium.Princeton University Press R. Cormack - Byzantine Art. Oxford History of Art Browne, Edith A - Early Christian and Byzantine architecture Χειρ Αγγέλου - Ένας ζωγράφος εικόνων στη Βενετοκρατούμενη Κρήτη. Μουσείο Μπενάκη Paul Florensky - Η αντίστροφη προοπτική. Το εικονοστάσι. Ίνδικτος Richard Krautheimer - Early Christian and Byzantine Architecture. The Yale University Press Μανουήλ Πανσέληνος - Εκ του ιερού ναού του Πρωτάτου. Αγιορειτική Εστία Ernst H. Gorbich - Το Χρονικό Της Τέχνης. ΜΙΕΤ Φώτης Κόντογλου - Μυστικὰ Ἄνθη. ΑΣΤΗΡ Wladimir Weilde - L Icone: Image Et Symbole. Μετάφραση - Γιώργος Καραμπελιάς E. Kitzinger - Η βυζαντινή τέχνη εν τω γενέσθαι: Τα κύρια τεχνοτροπικά ρεύματα στην περιοχή της Μεσογείου. 3ος-7ος αιώνας. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης James, Elizabeth - Art and Text in Byzantine Culture (1 ed.). Cambridge University Press Α. Guillou - Ο Βυζαντινός Πολιτισμός, Ελληνικά Γράμματα John Lowden - Πρώιμη Χριστιανική & Βυζαντινή τέχνη Το Βυζάντιο του Yeats - Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΑΡΘΑΛΙΤΗ. Η Αυγή online 12

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Σημειώσεις στο κείμενο του V.V. BYCHKOV «Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΠΛΩΤΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΩΡΑΙΟ ΩΣ ΜΙΑ ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ Υπό Ελευθερίου Διαµαντάρα Ερευνητή Μελετητή Ιστορίας Φιλοσοφίας Συγγραφέα Ακαδηµαϊκού και εκπροσώπου της ACCADEMIA DI NAPOLI 1611 Σε δύο προηγούµενα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

periexomenanet.gr Ο ποιητής, καθηγητής Λάμπρος Ηλίας μιλάει για ποίηση.

periexomenanet.gr Ο ποιητής, καθηγητής Λάμπρος Ηλίας μιλάει για ποίηση. Ο ποιητής, καθηγητής Λάμπρος Ηλίας μιλάει για ποίηση. Η κριτικός-συγγραφεύς Ευαγγελία Μισραχή παρουσιάζει και αναλύει το ποιητικό έργο του Λάμπρου Ηλία. Το κοινό παρακολουθεί με προσήλωση και τους δύο

Διαβάστε περισσότερα

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΓΕΝΙΚΑ: Το Βυζάντιο συνέχισε την παράδοση της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας στον τομέα των επιστημών. Αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι στο Βυζάντιο δεν υπήρξαν τεχνολογικές καινοτομίες,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50.

Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50. 1/6 2009-12 Αντό: Πλωτίνος Pierre Hadot: Πλωτίνος ή η απλότητα του βλέμματος (μτφρ.: Ε. Δελλή). Αθήνα: Αρμός 2007, 366 σ., 13,50. Κρίνει ο Ιωάννης Παπαχρήστου (Υπ. Δρ Φιλοσοφίας, Παν. Αθηνών) g.papachristou@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΜΟΣ. 2. Στοιχεία Οπτικής - Θεωρία Χρώματος - Φωτομετρία (3) (3) 3. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 3 4. Αισθητική Ι 3

ΚΟΡΜΟΣ. 2. Στοιχεία Οπτικής - Θεωρία Χρώματος - Φωτομετρία (3) (3) 3. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 3 4. Αισθητική Ι 3 ΚΟΡΜΟΣ Α Εξάμηνο /Φροντιστήριο 1. Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης Ι 2. Στοιχεία Οπτικής - Χρώματος - Φωτομετρία. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 4. Αισθητική Ι 5. Ζωγραφικής Ι 6. Γλυπτικής Ι

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

PEACE ON EARTH ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ - ΕΙΡΗΝΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ. έκθεση ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ZΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

PEACE ON EARTH ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ - ΕΙΡΗΝΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ. έκθεση ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ZΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ZΩΓΡΑΦΙΚΗΣ έκθεση PEACE ON EARTH www.periexomena.gr ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ - ΕΙΡΗΝΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ Με αφορµή την παγκόσµια ηµέρα Ειρήνης, ο Πολιτισµικός Οργανισµός του ήµου Αθηναίων, διοργάνωσε οµαδική

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ναοδομία: Ιστορική και θεολογική θεώρηση

Η Ναοδομία: Ιστορική και θεολογική θεώρηση 1 Η Ναοδομία: Ιστορική και θεολογική θεώρηση Ο χώρος τέλεσης του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας αποτέλεσε, όπως ήταν φυσικό, από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, χώρους ιδιαίτερης μέριμνας για τη χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ: Η ΥΛΗ Μεταμορφωμένα πετρώματα 3 ΠΙΕΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Το μάρμαρο της Πάρου Η Αφροδίτη της Μήλου Ενδεικτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες Α Ο ιδέες παριστάνονται στα αισθητά αντικείμενα Β Τα αισθητά αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Μαρία Αλεξάνδρου, Τ.Μ.Σ. του Α.Π.Θ. Εικόνα: Ι. Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ 146Π.Χ. 488Μ.Χ.

ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ 146Π.Χ. 488Μ.Χ. ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ 146Π.Χ. 488Μ.Χ. Το 146 π.χ. οι Ρωμαίοι κατακτούν την Ελλάδα και ιδρύουν την αυτοκρατορία τους στα ερείπια των ελληνιστικών βασιλείων του Αλεξάνδρου. Οι Ρωμαίοι θαύμαζαν τον ελληνικό πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

3 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΑΣΙΖΗ ΓΚΟΥΜΠΙΟ. 4 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΣΙΕΝΑ ΣΑΝ ΤΖΙΜΙΝΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ. 5η µέρα: ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ ΛΟΥΚΑ ΠΙΖΑ

3 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΑΣΙΖΗ ΓΚΟΥΜΠΙΟ. 4 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΣΙΕΝΑ ΣΑΝ ΤΖΙΜΙΝΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ. 5η µέρα: ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ ΛΟΥΚΑ ΠΙΖΑ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΗ ΤΟΣΚΑΝΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΟΥΜΒΡΙΑ 8 µέρες / 7 νύχτες Περούτζια * Ασίζη * Γκούµπιο * Σιένα * Σαν Τζιµινιάνο * Μοντεκατίνι * Λούκα * Πίζα * Φλωρεντία * 1η µέρα: ΑΘΗΝΑ ΠΑΤΡΑ (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα 8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα υπεύθυνου τµήµατος : Γλαρού Άννα ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού!

Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού! Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού! Για πρώτη φορά την κεντρική πλατεία του Ορχομενού δεν στολίζει για τις γιορτές ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, αλλά ένα πραγματικά εντυπωσιακό χριστουγεννιάτικο

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Η Πόλη του Χθες και του Σήμερα

PROJECT. Η Πόλη του Χθες και του Σήμερα PROJECT Η Πόλη του Χθες και του Σήμερα Θέματα με τα οποία ασχοληθήκαμε Σημερινή κουλτούρα συνήθειες της Πόλης Αγιογραφίες, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, Μνημεία Βυζαντινή Μουσική ως προέκταση της δημοτικής Αγιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝΥΜΑ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΜΗΝΥΜΑ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΗΝΥΜΑ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Έχουμε την βαθύτατη χαρά να σας ενημερώσουμε ότι από 18 έως 21 Ιουνίου 2015 θα πραγματοποιηθεί στην Χάλκη Κωνσταντινούπολης, στην Ιερά Θεολογική Σχολή Χάλκης, το Διεθνές Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

1 ο βήμα Δηλώνετε μάθημα. 2ο βήμα Δηλώνετε σύγγραμμα

1 ο βήμα Δηλώνετε μάθημα. 2ο βήμα Δηλώνετε σύγγραμμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΑΠΟ 17-10-2014 ΕΩΣ 31-10-2014 ΠΡΟΣΟΧΗ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Η ΔΗΛΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟΜΑΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ Η ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013 Αριθμ. Πρ.: 1750 2013-14 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ Εισαγωγή Το παρόν κείµενο περιλαµβάνει ορισµένα µόνο ονόµατα γνωστών µαθηµατικών από την ιστορία της επιστήµης. Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη

Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη Γράφει ο Θεόδωρος Ζουρμπάνος Η Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών: Ραφαήλ Σάντι Στάνζα Ντέλλα Σενιατούρα, Βατικανό, 1509 1511 Στη σχολή των Αθηνών παρατηρούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ «Προτάξτε τρεις βασικές προϋποθέσεις της Επιστημονικής Επανάστασης. Αναλύστε και τεκμηριώστε τις επιλογές σας» Επαναδιατύπωση του θέματος- Στόχοι της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Σεπτέμβριος 2011 1 Εισαγωγή του νέου Προγράμματος Σπουδών της Ιστορίας Με βάση τους σχεδιασμούς του Υπουργείου Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα