Ατμοσφαιρική ρύπανση Παγκόσμια κλιματική αλλαγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ατμοσφαιρική ρύπανση Παγκόσμια κλιματική αλλαγή"

Transcript

1 Ατμοσφαιρική ρύπανση Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Οι ενδείξεις των κλιματικών αλλαγών Το φυσικό φαινόμενο του θερμοκηπίου Ατμοσφαιρική ρύπανση τα «αέρια του θερμοκηπίου» Οι επιπτώσεις από την ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου Μέτρα αντιμετώπισης Η λέπτυνση της στοιβάδας του όζοντος Οι επιπτώσεις της «τρύπας» του όζοντος Μέτρα αντιμετώπισης Όξινη βροχή Οι επιπτώσεις Μέτρα αντιμετώπισης

2 Οι ενδείξεις των κλιματικών αλλαγών Η αύξηση της θερμοκρασίας θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα την τελευταία δεκαετία. Οι επιστήμονες προβλέπουν ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 1,4-5,8 º C μέχρι το 2100, ενώ οι θερμοκρασίες στην Ευρώπη θα αυξηθούν κατά 2-6,3 º C. Στην Αλάσκα, το δυτικό Καναδά και την ανατολική Ρωσία οι μέσες χειμερινές θερμοκρασίες έχουν αυξηθεί κατά 3-4 ο C τα τελευταία 50 χρόνια! Αυτή η κλιματική αλλαγή η της έχει ήδη επιπτώσεις! Τα στρώματα πολικού πάγου λιώνουν συνεχώς! Η έκταση της θαλάσσιας περιοχής που καλύπτεται από τον αρκτικό πάγο στο Βόρειο Πόλο συρρικνώθηκε κατά 10% τις τελευταίες δεκαετίες και το πάχος του πάγου που βρίσκεται πάνω από τη στάθμη του νερού μειώθηκε κατά 40% περίπου. Όσο λιώνουν τα στρώματα πάγου ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας και προβλέπεται ότι θα ανέβει ακόμη κατά 88 εκατοστά μέχρι το Η στάθμη της Μεσογείου, για παράδειγμα, αναμένεται να ανέβει εκ. έως το 2100.

3 Οι ενδείξεις των κλιματικών αλλαγών Η αλλαγή του κλίματος προκαλεί ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καταιγίδες, πλημμύρες, τυφώνες, ξηρασίες και καύσωνες. Τα τελευταία 50 χρόνια τριπλασιάστηκαν οι καιρικές θεομηνίες, κυρίως οι πλημμύρες και οι ανεμοθύελλες. Ο θερινός καύσωνας του 2003 προκάλεσε το θάνατο Ευρωπαίων, δασικές πυρκαγιές μεγάλης κλίμακας στη νότια Ευρώπη και γεωργικές ζημίες πάνω από ευρώ. Πολλά ζώα και φυτά δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την αλλαγή των θερμοκρασιών ούτε μπορούν να μετακινηθούν σε περιοχές με καταλληλότερο κλίμα. Ορισμένοι επιστήμονες υπολογίζουν ότι η αλλαγή του κλίματος μπορεί να οδηγήσει στην εξαφάνιση του ενός τρίτου των ειδών της Γης μέχρι το Ιδιαίτερα, απειλούνται θηλαστικά και πτηνά που ζουν σε ψυχρά κλίματα. Όλα αυτά δείχνουν ότι ζούμε σε μια περίοδο κλιματικής αστάθειας, η οποία θα έχει τεράστιες περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις

4 Οι ενδείξεις των κλιματικών αλλαγών Το ζήτημα της αλλαγής του κλίματος και της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη απασχολεί έντονα τους επιστήμονες, τις κυβερνήσεις και τους ευαισθητοποιημένους πολίτες. Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών δημιουργήθηκε η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή που ανέθεσε σε ομάδες επιστημόνων να μελετήσουν την επίδραση του φαινομένου του θερμοκηπίου στο κλίμα της Γης, να εκτιμήσουν το κόστος των επιπτώσεων και να προτείνουν τις αναγκαίες ενέργειες για τη σταθεροποίηση των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου

5 Ο καιρός και το κλίμα Καιρός είναι η κατάσταση μιας μικρής περιοχής της ατμόσφαιρας σε μια ορισμένη χρονική στιγμή. Αντίθετα με το «κλίμα», ο καιρός αναφέρεται στις μεταβολές της ατμόσφαιρας, οι οποίες συμβαίνουν σε διάστημα από λίγα λεπτά μέχρι μερικές εβδομάδες. Το κλίμα ενός τόπου είναι ο μέσος όρος των καιρικών συνθηκών: θερμοκρασία, υγρασία και βροχόπτωση, οι οποίες επικρατούν στον τόπο αυτό, και προκύπτει από μετρήσεις τουλάχιστον τριάντα χρόνων. Τα κύρια μετεωρολογικά στοιχεία που χρησιμοποιούμε για να ορίσουμε τον καιρό είναι: α) η ατμοσφαιρική πίεση β) η θερμοκρασία του αέρα γ) η υγρασία του αέρα δ) οι άνεμοι Η νέφωση, η βροχή, το χιόνι, η ορατότητα κ.λπ. εξαρτώνται από τα στοιχεία αυτά.

6 Πώς διαμορφώνεται το κλίμα; Η ηλιακή ακτινοβολία παρέχει την ενέργεια, η οποία δημιουργεί τα καιρικά φαινόμενα και διαμορφώνει το κλίμα. Το ένα τρίτο της ηλιακής ακτινοβολίας που δέχεται η Γη ανακλάται πίσω στο διάστημα, ενώ το υπόλοιπο απορροφάται από την ατμόσφαιρα, τους ωκεανούς, την ξηρά και τις διάφορες μορφές ζωής. Η λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην εκπεμπόμενη και την εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία καθορίζει το παγκόσμιο κλίμα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, οδηγεί σε αλλαγή της σύστασης της ατμόσφαιρας και άρα σε αλλαγή του κλίματος εξαιτίας: α) του φαινομένου του θερμοκηπίου, όπου οι αυξημένες συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου περιορίζουν τις απώλειες ακτινοβολίας προς το διάστημα και β) της δράσης των αιωρούμενων σωματιδίων, τα οποία συγκεντρώνονται στα υψηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας, όπου παραμένουν για πολλά χρόνια προκαλώντας ψύξη της κατώτερης ατμόσφαιρας. Επίσης, οι αλλαγές στη χρήση γης, όπως η μετατροπή δασικών εκτάσεων σε καλλιεργήσιμες ή η «τσιμεντοποίηση» των αστικών κέντρων, επηρεάζουν τον τρόπο που η επιφάνεια της γης απορροφά την ηλιακή ακτινοβολία και θερμαίνει την ατμόσφαιρα και, κατ επέκταση, τις βροχοπτώσεις. Η Γη δέχεται ακτινοβολία από τον Ήλιο Το 1/3 της ακτινοβολίας ανακλάται πίσω στο διάστημα

7 Σύνθεση και δομή της ατμόσφαιρας Για την κατανόηση των φαινομένων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, όπως το φαινόμενο του θερμοκηπίου και η λέπτυνση της στιβάδας του όζοντος, θα πρέπει να γνωρίζουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά της γήινης ατμόσφαιρας. Η ατμόσφαιρα εκτείνεται σε ύψος χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης. Αποτελείται από ένα μείγμα αερίων και σωματιδίων, το οποίο περιβάλλει τη Γη και συγκρατείται από τη βαρύτητα. Η σύνθεσή του και η σχετική ποσότητα (συγκέντρωση) των αερίων άλλαξαν δραματικά κατά τη διάρκεια της εξέλιξης του πλανήτη. Τα αέρια της ατμόσφαιρας είναι (κατά προσέγγιση): άζωτο 78%, οξυγόνο 21%, αργό 0,9%, διοξείδιο του άνθρακα 0,03% και ίχνη αερίων, όπως υδρογόνο, μεθάνιο, υποξείδιο του αζώτου και μερικά ευγενή αέρια, όπως ήλιο, νέο, ξένο, κρυπτό κ.ά. Επιπλέον η ατμόσφαιρα περιέχει υδρατμούς που καθορίζουν την ατμοσφαιρική υγρασία, προκαλούν τις βροχοπτώσεις και συνδέονται με την ικανότητα της Γης να ανακλά και να απορροφά μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας. Στα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας (τροπόσφαιρα και στρατόσφαιρα) υπάρχουν σωματίδια σκόνης που προέρχονται από τις ερήμους, τις παραλίες, τις ηφαιστειακές εκρήξεις, τη ρύπανση, τις πυρκαγιές και τους μετεωρίτες. Η ηλιακή ακτινοβολία που απορροφάται ή εκλύεται επηρεάζεται από την παρουσία υψηλών ποσοτήτων ατμοσφαιρικής σκόνης. Η τροπόσφαιρα είναι το κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας (σε ύψος 10 χλμ. από την επιφάνεια της Γης) Η στρατόσφαιρα είναι το αμέσως επόμενο στρώμα (σε ύψος 40 χλμ από την επιφάνεια της Γης) Η ατμόσφαιρα περιέχει: Αέρια: Άζωτο (78%), Οξυγόνο (21%), αργό, διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο κ.ά. (1%) Υδρατμούς Σωματίδια σκόνης

8 Το φαινόμενο του θερμοκηπίου Το φαινόμενο του θερμοκηπίου συχνά ταυτίζεται με την κλιματική αλλαγή. Όμως το φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόμενο με ευεργετικά αποτελέσματα για την ύπαρξη, διατήρηση και εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη. Η Γη έχει ένα φυσικό σύστημα ελέγχου της θερμοκρασίας της. Ορισμένα αέρια της ατμόσφαιρας, γνωστά και ως θερμοκηπιακά αέρια, επιτρέπουν τη διέλευση της ηλιακής ακτινοβολίας προς τη Γη, την οποία και «παγιδεύουν», ώστε να μην εκπέμπεται στο διάστημα. Αυτή η παγίδευση της ακτινοβολίας από τα συγκεκριμένα αέρια ονομάζεται φαινόμενο του θερμοκηπίου. Τα αέρια αυτά λειτουργούν ως θερμική «κουβέρτα» γύρω από τη Γη, διατηρώντας τη θερμοκρασία της. Αν δεν υπήρχε αυτός ο μηχανισμός, η μέση θερμοκρασία της Γης θα ήταν περίπου κατά 35 ο C χαμηλότερη, δηλαδή - 20 ο C αντί για +15 ο C που είναι σήμερα, οπότε η ύπαρξη ζωής θα ήταν αδύνατη. Γύρω στα 1800 ο Γάλλος μαθηματικός Fourier διατύπωσε την άποψη ότι τα αέρια της ατμόσφαιρας συμβάλλουν στη διατήρηση της θερμοκρασίας της Γης. Ο Fourier σύγκρινε την ατμόσφαιρα του πλανήτη με το γυαλί ενός θερμοκηπίου: και τα δύο επέτρεπαν στις ηλιακές ακτίνες να εισχωρήσουν, αλλά μέρος της θερμότητας παγιδευόταν και δεν μπορούσε να διαφύγει. Από αυτήν ακριβώς τη σύγκριση προέκυψε το κοινό όνομα «φαινόμενο του θερμοκηπίου». Περίπου 60 χρόνια αργότερα στην Αγγλία ο Tyndall απέδειξε ότι οι υδρατμοί και το διοξείδιο του άνθρακα απορροφούν ακτινοβολία. Το 1896 ο Σουηδός χημικός Arrhenious υπολόγισε ότι αν η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα διπλασιαστεί, η θερμοκρασία του πλανήτη θα αυξηθεί κατά 5-6 ο C, μια άποψη που είναι πολύ κοντά στις σημερινές εκτιμήσεις! Τα θερμοκηπιακά αέρια «εγκλωβίζουν» την ηλιακή ακτινοβολία, διατηρώντας τη θερμοκρασία της Γης σταθερή.

9 Ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου Πολλές από τις δραστηριότητες του ανθρώπου συντελούν στην αύξηση της συγκέντρωσης των θερμοκηπιακών αερίων, και επομένως στην αύξηση της ακτινοβολίας θερμότητας που παγιδεύεται στην ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα την ενίσχυση του φυσικού φαινομένου του θερμοκηπίου. Τα περισσότερα από τα αέρια του θερμοκηπίου δημιουργούνται με φυσικές διεργασίες. Ωστόσο, η συγκέντρωση αυτών των αερίων στην ατμόσφαιρα αυξάνεται λόγω της ρύπανσης της ατμόσφαιρας. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες που ευθύνονται για την αύξηση των θερμοκηπιακών αερίων και ενισχύουν το φυσικό φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι: Η παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας που προέρχεται από τη χρήση των ορυκτών καυσίμων. Τη μεγαλύτερη συνεισφορά έχουν οι μεταφορές που ευθύνονται για το 50% των συνολικών εκπομπών, οι βιομηχανίες και οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας! Από τις εκπομπές αυτές το 40% είναι διοξείδιο του άνθρακα, ενώ το υπόλοιπο 10% αποτελείται από άλλα αέρια με κυριότερα το μεθάνιο, το όζον και το μονοξείδιο του άνθρακα. Η συνεχής και εκτεταμένη καταστροφή των δασών, λόγω εκχέρσωσης, αποψίλωσης ή των πυρκαγιών, που συνεισφέρουν στην αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου κατά 15%. Το διοξείδιο του άνθρακα αποτελεί το 10%, ενώ η καύση έχει επιπλέον ως αποτέλεσμα την παραγωγή υποξειδίου του αζώτου, μονοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου, που αποτελούν το υπόλοιπο 5%. Η παραγωγή και χρήση συνθετικών χημικών ουσιών, όπως οι χλωροφθοράνθρακες ή τα halons. Η εντατική γεωργία και κτηνοτροφία που ευθύνεται για το 15% των εκπομπών, με κυριότερα αέρια το μεθάνιο, το υποξείδιο του αζώτου και το διοξείδιο του άνθρακα.

10 Τα αέρια που κυρίως συμβάλλουν στην ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου είναι: Το διοξείδιο του άνθρακα (που συνεισφέρει στην ενίσχυση του φαινομένου κατά 50%) Το μεθάνιο (που συνεισφέρει από 12 ως και 20%) Το όζον (που συνεισφέρει κατά 13%) Το υποξείδιο του αζώτου (που συνεισφέρει κατά 5%) Οι χλωροφθοράνθρακες (που συνεισφέρουν από 15 ως και 25%)

11 Το Διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ) Το διοξείδιο του άνθρακα είναι ο πιο επιβαρυντικός ρύπος που συνδέεται με το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας. Η ατμόσφαιρα εμπλουτίζεται φυσικά σε CO 2 α) κατά την αποικοδόμηση των νεκρών φυτικών και ζωικών οργανισμών από τους μικροοργανισμούς, β) κατά την εκπνοή των ζώων και των φυτών, γ) από τα πετρώματα (λόγω επίδρασης διαφόρων ατμοσφαιρικών παραγόντων, όπως η όξινη βροχή) και δ) από τις φυσικές ηφαιστειακές εκπομπές. Κάθε χρόνο από το διοξείδιο του άνθρακα της ατμόσφαιρας απορροφώνται περίπου 215 δισεκατομμύρια τόνοι. Η μισή από αυτήν την ποσότητα (110 δισεκατομμύρια τόνοι) χρησιμοποιείται στη διαδικασία της φωτοσύνθεσης. Το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης καταλήγει στους ωκεανούς. Οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες παράγουν CO 2 με τόσο ταχείς ρυθμούς, που οι φυσικές διεργασίες (φωτοσύνθεση) δεν μπορούν να απορροφήσουν. Η συνολική ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα που απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα από ανθρωπογενείς δραστηριότητες είναι περίπου 6-7 δισεκατομμύρια τόνοι ετησίως, εκ των οποίων 3 εκατομμύρια τόνοι παραμένουν στην ατμόσφαιρα ως πλεονάζουσα ποσότητα ενισχύοντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα που παράγεται από την καταστροφή των δασών λόγω των πυρκαγιών υπολογίζεται στα 1-2 δισεκατομμύρια τόνους το χρόνο, γεγονός που οφείλεται στην απώλεια της φωτοσυνθετικής ικανότητας των δέντρων και στην εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα ως προϊόντος της καύσης.

12 Το μεθάνιο (CH 4 ) Το μεθάνιο είναι ένα φυσικό αέριο που υπάρχει κυρίως στο υπέδαφος και απελευθερώνεται μέσα από τις σχισμές των βράχων. Είναι επίσης, προϊόν της αποσύνθεσης της οργανικής ύλης. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες που αυξάνουν την έκλυση μεθανίου στην ατμόσφαιρα είναι: Η βιομηχανική εκμετάλλευση των υπόγειων φυσικών αποθεμάτων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.λπ.), τα διυλιστήρια και οι διαρροές κατά τη διακίνησή τους. Η γεωργία και η κτηνοτροφία, π.χ. οι καλλιέργειες ρυζιού και τα εκτεταμένα βοσκοτόπια βοοειδών (μεγάλος αριθμός ζώων σε περιορισμένο χώρο). Τα μηρυκαστικά στο πολύπλοκο πεπτικό τους σύστημα έχουν βακτήρια, τα οποία είναι αναγκαία για την πέψη της κυτταρίνης, που υπάρχει στην τροφή τους (κυρίως χορτάρι). Εκτός από την αποικοδόμηση της κυτταρίνης σε απλούστερους υδατάνθρακες, η διαδικασία αυτή οδηγεί στην παραγωγή μεθανίου. Η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να αυξήσει την έκλυση αυτού του αερίου από: α) τα ιζήματα στον πυθμένα των ωκεανών, β) τους βάλτους (που ευθύνονται για το 1/8 της παγκόσμιας εκπομπής μεθανίου), γ) περιοχές σήψης της φυτικής ύλης και δ) τα μόνιμα στρώματα πάγου. Μέσα στον πάγο υπάρχει «παγιδευμένη» μια αξιοσημείωτη ποσότητα μεθανίου που με την αύξηση της θερμοκρασίας (και το λιώσιμο των πάγων) εκλύεται στην ατμόσφαιρα. Μια αγελάδα παράγει 500 λίτρα μεθανίου κάθε μέρα! Υπολογίζεται ότι ετησίως παράγονται 73 εκατομμύρια τόνοι μεθανίου από τα μηρυκαστικά του κόσμου! Οι τερμίτες έχουν επίσης βακτήρια στο πεπτικό τους σύστημα, τα οποία συμμετέχουν στην πέψη του ξύλου, απελευθερώνοντας παράλληλα μεθάνιο. Για να φανταστείτε πόσο μεθάνιο παράγουν οι τερμίτες του κόσμου, σκεφτείτε ότι είναι φορές περισσότεροι από τους ανθρώπους, οι οποίοι έχουν ξεπεράσει τα !)

13 Όζον (Ο 3 ) Το όζον, αποτελεί τον τρίτο κατά σειρά ρύπο, ο οποίος συμβάλλει στην παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας. Είναι ρύπος που παράγεται από την αντίδραση του όζοντος (που υπάρχει στην ατμόσφαιρα ως φυσικό συστατικό) με άλλους αέριους ρύπους, όπως π.χ. τα οξείδια του αζώτου και οι υδρογονάνθρακες. Υποξείδιο του αζώτου (Ν 2 Ο) Το υποξείδιο του αζώτου απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα ως προϊόν μικροβιακών αντιδράσεων στο έδαφος και στο νερό. Η εκτεταμένη χρήση των αζωτούχων λιπασμάτων στη γεωργία έχει ως αποτέλεσμα μεγάλες ποσότητες N 2 O να απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα (μέσω εξάτμισης). Μεγάλες ποσότητες N2O παράγονται κατά: την καύση του λιθάνθρακα (επειδή περιέχει οργανικό άζωτο), τις διάφορες βιομηχανικές διεργασίες και την καύση της βιομάζας, τις χημικές αντιδράσεις που διενεργούνται στους καταλύτες των αυτοκινήτων.

14 Χλωροφθοράνθρακες (CFC s) και halons Είναι χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούνταν ευρέως μέχρι πρόσφατα στα ψυγεία και στα συστήματα κλιματισμού ως ψυκτικά υγρά, στα διάφορα σπρέι ως προωθητικά αέρια και στη βιομηχανία αφρώδους πλαστικού. Οι ενώσεις αυτές ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και ταυτόχρονα ευθύνονται για το φαινόμενο της «λέπτυνσης της στιβάδας του όζοντος». Άλλες ενώσεις που χρησιμοποιούνται, ως υποκατάστατα των χλωροφθορανθράκων, είναι οι υδροχλωροφθοράνθρακες και οι υδροφθοράνθρακες, (που περιέχουν λιγότερο χλώριο), όμως η χρήση τους προβλέπεται να διακοπεί ως το 2020, αφού και αυτοί ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Τέλος, οι βρωμοφθοράνθρακες ή halons είναι υδρογονάνθρακες που περιέχουν βρώμιο, χρησιμοποιούνται στην παραγωγή υλικών πυρόσβεσης και επίσης συμβάλλουν στην ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Η παραγωγή και χρήση των χλωροφθορανθράκων άρχισε γύρω στο Τότε όλοι έδειχναν ενθουσιασμό για τα μοναδικά πλεονεκτήματά τους και στα χρόνια που ακολούθησαν η παραγωγή τους έφτασε σε εκατομμύρια τόννους. Όταν διαπιστώθηκαν οι βλαβερές τους συνέπειες στο περιβάλλον αποφασίστηκε να σταματήσει η παραγωγή και χρήση τους. Η παραγωγή τους στην Ε.Ε. έχει ήδη σταματήσει. Μέχρι το 2010 εκτιμάται ότι θα έχουν αποσυρθεί ολοκληρωτικά.

15 Ο ρόλος των αιωρούμενων σωματιδίων Τα αιωρούμενα σωματίδια μπορεί να προέρχονται από φυσικές πηγές, όπως είναι η σκόνη από τις ηπείρους, η ηφαιστειακή σκόνη και άλατα από τους ωκεανούς, ή να προέρχονται από ανθρωπογενείς πηγές (μεταφορές, βιομηχανικές δραστηριότητες). Τα αιωρούμενα σωματίδια εμποδίζουν μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας να φτάσει στην επιφάνεια της Γης, γεγονός που έχει ως συνέπεια τη μείωση της θερμοκρασίας. Τα φυσικά αιωρήματα έχουν σταθερή συγκέντρωση στην ατμόσφαιρα τουλάχιστον κατά τον τελευταίο αιώνα, επομένως δεν είναι υπεύθυνα για ανιχνεύσιμες αλλαγές στο κλίμα. Τα αιωρούμενα σωματίδια που προέρχονται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες αποτελούν συστατικά των αέριων ρύπων και έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία 60 χρόνια.

16 Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν στοιχεία σχετικά με τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και των άλλων θερμοκηπιακών αερίων και υπολογίζουν τις επιπτώσεις στο κλίμα του πλανήτη (θερμοκρασία, βροχοπτώσεις κ.λπ.) Η μελέτη των μελλοντικών επιπτώσεων από την ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου περιλαμβάνει προβλέψεις: για την παραγωγή ενέργειας και για τους εκπεμπόμενους αέριους ρύπους που θα προκαλέσει, καθώς και για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της ενέργειας που πρέπει να εξοικονομηθεί.

17 Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών Οικοσυστήματα και βιοποικιλότητα Τα δάση βρίσκονται ήδη σε μια πορεία προς εξαφάνιση λόγω της αργής προσαρμογής τους στις κλιματικές αλλαγές. Μέσα στον 21 ο αιώνα υπολογίζεται ότι θα επηρεαστεί αρνητικά το ένα τρίτο των παγκόσμιων δασικών οικοσυστημάτων. Τα φυλλοβόλα δάση της κεντρικής Ευρώπης και των ανατολικών Η.Π.Α. θα επηρεαστούν περισσότερο. Η καταστροφή των δασών θα επηρεάσει την παραγωγή οξυγόνου, τη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα, τη θερμοκρασία του εδάφους, την υγρασία, το ρυθμό εξάτμισης, τις υδατοπτώσεις και τη διάβρωση του εδάφους. Εξαιτίας της καταστροφής των δασών και της ερημοποίησης, αναμένεται ότι πολλά είδη ζώων και φυτών θα εξαφανιστούν. Η επίδραση των κλιματικών αλλαγών στα υπόλοιπα χερσαία οικοσυστήματα είναι επίσης καθοριστική για τη βιοποικιλότητα των περιοχών αυτών. Για παράδειγμα, η αύξηση της θερμοκρασίας στις ερήμους, που όμως δεν θα συνοδεύεται από αύξηση της υγρασίας, θα περιορίσει την πανίδα των οικοσυστημάτων αυτών. Σε άλλα χερσαία οικοσυστήματα η αύξηση της θερμοκρασίας θα ευνοήσει την εξάπλωση ορισμένων φυτικών ειδών σε βάρος άλλων. Εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών και της ερημοποίησης κινδυνεύουν να εξαφανιστούν πολλά είδη φυτών και ζώων.

18 Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών Το λιώσιμο των πάγων έχει επιπτώσεις στα οικοσυστήματα των πολικών περιοχών. Πολλά θηλαστικά και πτηνά που ζουν σε ψυχρά κλίματα (αρκούδες, πιγκουΐνοι, φώκιες) δεν θα μπορέσουν να προσαρμοστούν στην αύξηση της θερμοκρασίας και να μετακινηθούν σε περιοχές με κατάλληλο κλίμα. Πολλά ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως είναι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, κινδυνεύουν με εξαφάνιση εξαιτίας της αύξησης της θερμοκρασίας. Οι υγροβιότοποι, όπως οι βάλτοι, τα έλη, οι λιμνοθάλασσες θα υποστούν μεταβολές, αφού ακόμα και οι μικρές αλλαγές στον υδροφόρο ορίζοντα μπορούν να αποδειχθούν μοιραίες. Κάποιοι υγροβιότοποι θα πλημμυρίσουν, ενώ κάποιοι άλλοι θα αποξηρανθούν, γεγονός που θα επηρεάσει σημαντικά τη βιοποικιλότητα των οικοσυστημάτων αυτών. Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι κινδυνεύουν με εξαφάνιση

19 Υγεία Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως εκτεταμένοι καύσωνες, πλημμύρες, ισχυρές καταιγίδες κ.λπ. Προκαλούν τραυματισμούς και θανάτους. Η αυξημένες θερμοκρασίες επιδεινώνουν την υγεία όσων πάσχουν από καρδιακά και αναπνευστικά προβλήματα. Λόγω και της λέπτυνσης της στοιβάδας του όζοντος αυξάνονται τα περιστατικά καρκίνων του δέρματος κ.ά. Υπολογίζεται ακόμη ότι η αύξηση της θερμοκρασίας θα ευνοήσει την εξάπλωση επιδημιών. Γεωργία και τρόφιμα Η έλλειψη διαθέσιμων υδάτινων πόρων για γεωργική και κτηνοτροφική χρήση θα επηρεάσει τα επίπεδα της αγροτικής παραγωγής, αυξάνοντας το κόστος και μειώνοντας την ποιότητα και την ποσότητα των προϊόντων. Το πρόβλημα θα είναι εντονότερο στις περιοχές με μεγαλύτερη ξηρασία. Βιομηχανικές και αστικές υποδομές Οι επιπτώσεις θα επηρεάσουν και την κοινωνική και οικονομική ζωή των ανθρώπων. Οι βιομηχανίες αγροτικών προϊόντων, η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αλλά και τα περισσότερα δίκτυα συγκοινωνιών είναι μερικές από τις ανθρώπινες υποδομές που θα επηρεαστούν από τις κλιματικές αλλαγές. Οι εγκαταστάσεις (βιομηχανίες, λιμάνια, πολεοδομικά συγκροτήματα, τουριστικά θέρετρα, κ.λπ.) που βρίσκονται σε παράκτιες περιοχές, πολλά μικρά νησιά και παράκτιες περιοχές χαμηλού υψομέτρου (π.χ. δέλτα του Νείλου, Μπαγκλαντές, κ.ά.) κινδυνεύουν να πλημμυρίσουν λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας με ανυπολόγιστες συνέπειες για τη ζωή των ανθρώπων.

20 Μέτρα αντιμετώπισης του φαινομένου του θερμοκηπίου Τα μέτρα για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών αναφέρονται στη μείωση των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. Ο περιορισμός των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων μπορεί να επιτευχθεί κυρίως μέσω: εναλλακτικών τρόπων παραγωγής ενέργειας (π.χ. από ανανεώσιμες πηγές) και εξοικονόμησης ενέργειας που προέρχεται από τις συμβατικές πηγές. Το πρόβλημα είναι παγκόσμιο και γι αυτό κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ήδη από τη δεκαετία του 1980 αποφάσισαν να συνεργαστούν για την αντιμετώπισή του. Το 1997 υπογράφηκε μια διεθνής συμφωνία, «το πρωτόκολλο του Κιότο», που δεσμεύει τις 150 χώρες που το υπέγραψαν να λάβουν μια σειρά από μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών των θερμοκηπιακών αερίων και μάλιστα μέχρι το 2012 να έχουν επιτύχει συγκεκριμένους στόχους. Το Πρωτόκολλο του Κιότο εστιάζεται στις χώρες που έχουν ανεπτυγμένη βιομηχανική δραστηριότητα, επειδή αυτές ευθύνονται σε μεγαλύτερο βαθμό για την εκπομπή θερμοκηπιακών αερίων. Το Μάρτιο 2000 η Ε.Ε. ανέπτυξε το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για την Αλλαγή του Κλίματος και μαζί με εκπροσώπους της βιομηχανίας και των περιβαλλοντικών ενώσεων κατέληξε σε 42 μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών. Μερικά από αυτά είναι: εξοικονόμηση ενέργειας στα κτήρια (π.χ. με θερμομόνωση), αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μείωση των φθοριούχων ουσιών που χρησιμοποιούνται στα συστήματα κλιματισμού, ενίσχυση της έρευνας για την ανάπτυξη φιλικών προς το περιβάλλον τεχνολογιών για τη δέσμευση και αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα ή τη χρήση του υδρογόνου κ.λπ. Οι ποσότητες θερμοκηπιακών αερίων που παράγονται ετησίως στην Ε.Ε. αντιστοιχούν σε 11 τόννους ανά πολίτη!

21 Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών υιοθετήθηκε τον Ιανουάριο του 2005 και αποτελεί ένα μέτρο για τη μείωση των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. Σύμφωνα με αυτό, στις βιομηχανικές μονάδες που εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες CO 2 (περισσότερες από ένα καθορισμένο όριο) θα επιβάλλονται βαριές κυρώσεις. Αντίθετα οι βιομηχανικές μονάδες που παράγουν μικρότερες ποσότητες (λιγότερες από τα επιτρεπτά όρια) μπορούν να «πουλήσουν» το πλεόνασμα και να εξοικονομήσουν χρήματα. Πολλοί εκφράζουν τις αμφιβολίες τους για την αποτελεσματικότητα του μέτρου αυτού. Είναι γεγονός ότι για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής απαιτούνται συντονισμένες προσπάθειες των διεθνών οργανισμών, των εθνικών κυβερνήσεων, των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των επιχειρήσεων, αλλά και των ενεργών ευαισθητοποιημένων πολιτών.

22 Η λέπτυνση της στιβάδας του όζοντος Τι είναι το όζον (Ο3); Το όζον, αποτελεί ένα φυσικό συστατικό της ατμόσφαιρας. Το μόριό του αποτελείται από τρία άτομα οξυγόνου. Σε μεγάλες συγκεντρώσεις γίνεται εκρηκτικό. Είναι ισχυρά οξειδωτικό και τοξικό, με χαρακτηριστική οσμή και κυανό χρώμα. Αν και αντιπροσωπεύει μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό της σύνθεσης της ατμόσφαιρας, το όζον είναι πολύ σημαντικό για τη ζωή στη γη. Το όζον ανακαλύφθηκε το 1839 από το γερμανό επιστήμονα Schönbein, ο οποίος του έδωσε το όνομα αυτό από την αρχαία ελληνική λέξη «όζω» (μυρίζω). Ο αρχαίος Έλληνας ποιητής Όμηρος (γύρω στο 800 π.χ), περιέγραψε την όξινη μυρωδιά και την οξεία γεύση που έχει ο αέρας μετά από μια καταιγίδα με αστραπές. Στα τέλη της δεκαετίας του 1700 η ίδια μυρωδιά παρατηρήθηκε σε χώρους γύρω από μερικές ηλεκτρικές μηχανές. Αιτία αυτού του φαινόμενου θεωρήθηκε η παρουσία ηλεκτρισμού στον αέρα. Ο Schönbein κατάλαβε όμως ότι αυτή η μυρωδιά οφειλόταν στην παρουσία του όζοντος. Κατά τη δεκαετία του 80 μία βρετανική ερευνητική ομάδα, η οποία μελετούσε την ατμόσφαιρα της Ανταρκτικής, διαπίστωσε πολύ μεγάλη αραίωση του στρώματος του όζοντος. Αυτό το φαινόμενο ονομάστηκε «τρύπα του όζοντος». Δυστυχώς, παρατηρείται αραίωση της στιβάδας του όζοντος σε διάφορες περιοχές του πλανήτη. Τα τελευταία χρόνια, τρύπα του όζοντος κάλυπτε ήδη ολόκληρη την επιφάνεια της Ευρώπης. Επίσης, μικρότερες «τρύπες του όζοντος» έχουν παρατηρηθεί πάνω από περιοχές και χώρες, όπως η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Ν. Αμερική και η Ν. Αφρική

23 Ανάλογα με την περιοχή της ατμόσφαιρας που βρίσκεται το όζον, μπορεί να προστατεύσει ή να βλάψει τη ζωή στη γη. Το 90% του στρώματος του όζοντος βρίσκεται στη στρατόσφαιρα που περιβάλλει τη γη εδώ και τρία περίπου δισεκατομμύρια χρόνια. Το αέριο αυτό απορροφά το 99% της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας και προστατεύει τους ζωντανούς οργανισμούς της Γης από την έκθεσή τους σ αυτή την καταστρεπτική ακτινοβολία, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς. Εξαιτίας αυτής της ιδιότητάς του, αποκαλείται επίσης και «καλό όζον». Η ζωή θα ήταν αδύνατη χωρίς την παρουσία του όζοντος στην ατμόσφαιρα. Αντίθετα με το όζον της στρατόσφαιρας, το όζον που υπάρχει στην τροπόσφαιρα αποτελεί έναν ισχυρό και ερεθιστικό ρύπο (γι αυτό αποκαλείται και «κακό όζον»). Είναι αέριο άχρωμο, με έντονη οσμή και οξειδωτική δράση το οποίο βλάπτει την ανθρώπινη υγεία, τις αγροτικές καλλιέργειες ακόμη και τα δομικά υλικά. Το τροποσφαιρικό όζον είναι αέριο του θερμοκηπίου. Επειδή η δημιουργία του εξαρτάται από το φως, η συγκεντρώσεις του στην ατμόσφαιρα αυξάνονται τις μεσημβρινές ώρες και κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, που η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας είναι μεγαλύτερη. Το όζον είναι ο κυριότερος ρύπος της ρύπανσης των πόλεων και γι αυτό χρησιμοποιείται ως δείκτης για τη μέτρησή της. Η ηλιακή ακτινοβολία αποτελείται από διάφορα είδη ακτινών: τις ακτίνες γ, τις ακτίνες Χ, τις υπεριώδεις τις υπέρυθρες (τις οποίες δεν μπορούμε να δούμε) Το Όζον της τροπόσφαιρας είναι ένας ισχυρός και ερεθιστικός αέριος ρύπος Το Όζον της στρατόσφαιρας προστατεύει τη Γη από την υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία

24 Η εισπνοή όζοντος σε μεγάλη ποσότητα προκαλεί ερεθισμό στη μύτη και το φάρυγγα, βήχα και γενικά δυσκολίες στην αναπνοή. Το όζον αυξάνει την ευπάθεια σε αναπνευστικές ασθένειες, όπως πνευμονία και βρογχίτιδα. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το όζον είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αιτία των πνευμονικών νοσημάτων μετά από τα μικροσωματίδια (που προέρχονται από το ενεργητικό ή παθητικό κάπνισμα, τις εξατμίσεις των αυτοκινήτων και την καύση του ξύλου). Επιπλέον, το όζον μειώνει την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να αντεπεξέλθει στις «επιθέσεις» των βακτηρίων. Προκαλεί επίσης βλάβες και στα φυτά (κυρίως στα κηπευτικά και τον καπνό), καθώς δημιουργεί λευκές κηλίδες στα φύλλα. Οι βελόνες των κωνοφόρων γίνονται καφέ και σε εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις όζοντος νεκρώνονται.

25 Η καταστροφή του όζοντος Μια σειρά από ανθρώπινες δραστηριότητες είναι υπεύθυνες για την απελευθέρωση στην ατμόσφαιρα χημικών ενώσεων, οι οποίες περιέχουν χλώριο ή βρώμιο, που καταστρέφουν το όζον της στρατόσφαιρας. Τέτοιες ενώσεις είναι: οι χλωροφθοράνθρακες, τα halons (ή βρωμοφθοράνθρακες), ο τετραχλωράνθρακας και το μεθυλοβρωμίδιο. Για την καταστροφή του όζοντος ευθύνονται και άλλες ουσίες, όπως τα οξείδια του αζώτου τα οποία εκλύονται από τα καύσιμα των υπερηχητικών αεροπλάνων. Οι χλωροφθοράνθρακες περιέχονται στα προωθητικά αέρια των σπρέι, στα ψυκτικά υγρά των ψυγείων και των κλιματιστικών. Οι βρωμοφθοράνθρακες περιέχονται στους πυροσβεστήρες. Το μεθυλοβρωμίδιο περιέχεται στα φυτοφάρμακα.

26 Οι επιπτώσεις της «τρύπας του όζοντος» στη βιοποικιλότητα και στα οικοσυστήματα Η υπεριώδης ακτινοβολία που δεν «φιλτράρεται» λόγω της αραίωσης της στοιβάδας του όζοντος προκαλεί βλάβες στους οργανισμούς στο υδάτινο και χερσαίο περιβάλλον. Εξαιτίας των υπεριωδών ακτινών που διεισδύουν στα νερά των ωκεανών, οι φυτικοί οργανισμοί (φυτοπλαγκτόν) βυθίζονται σε μεγαλύτερα βάθη όπου λόγω απουσίας φωτός δεν μπορούν να φωτοσυνθέσουν (αφωτική ζώνη των ωκεανών). Τα φυτά είναι επίσης ευαίσθητα στην υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία καταστρέφει τη χλωροφύλλη, μειώνει την ικανότητα φωτοσύνθεσης και την αναπαραγωγική τους ικανότητα, επηρεάζοντας τη βάση της τροφικής αλυσίδας. Αυτό έχει συνέπειες όχι μόνο στη βιοποικιλότητα, αλλά και στην επιδείνωση του φαινομένου του θερμοκηπίου.... στην υγεία Η αυξημένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να συμβάλει στη γήρανση του δέρματος, και σοβαρές μορφές καρκίνου του δέρματος, όπως το μελάνωμα. Επίσης, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές βλάβες στον άνθρωπο όπως, καταρράκτη στα μάτια και εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος.

27 Μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος Απαγορεύτηκε η παραγωγή και αποσύρονται οι ουσίες που ευθύνονται για την αραίωση της στοιβάδας του όζοντος. Ενθαρρύνεται η επιστημονική έρευνα για την ανακάλυψη νέων ουσιών πιο φιλικών προς το περιβάλλον και η αντικατάσταση των ουσιών που ευθύνονται για το φαινόμενο. Ενημέρωση του κοινού για τις βλαβερές επιπτώσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας. Επίσης, έχει καθιερωθεί ο «δείκτης προστασίας» από την υπεριώδη ακτινοβολία ανάλογα με τον τύπο του δέρματος. Ανάλογα με την τιμή του δείκτη αλλά και τον τύπο δέρματος, καθορίζεται ο μέγιστος επιτρεπτός χρόνος ασφαλούς έκθεσης στον ήλιο. Γενικά, η αντιμετώπιση των σύγχρονων περιβαλλοντικών προβλημάτων προϋποθέτει την αλλαγή στάσεων και την υιοθέτηση νέου τρόπου ζωής με σεβασμό προς το περιβάλλον. Για παράδειγμα, η χρήση προϊόντων «φιλικών προς το όζον», η ανακύκλωση ηλεκτρικών συσκευών που περιέχουν χλωροφθοράνθρακες κ.λπ.

28 Τι είναι η όξινη βροχή; Η όξινη βροχή είναι ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας. Έχει καταστροφικές συνέπειες στα οικοσυστήματα και στα μνημεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς σε ολόκληρο τον πλανήτη. Με τον όρο «όξινη βροχή» εννοούμε τη βροχή με ph χαμηλότερο του φυσιολογικού. H βροχή στη φυσική της κατάσταση, είναι ελαφρά όξινη, δηλαδή με ph μεταξύ 5.0 και 5.6 και αυτό οφείλεται κυρίως στο διοξείδιο του άνθρακα (CO2) της ατμόσφαιρας, το οποίο διαλύεται στο νερό της βροχής και σχηματίζει το ανθρακικό οξύ και σε μικρότερο βαθμό στην ύπαρξη χλωρίου στην ατμόσφαιρα, το οποίο προέρχεται από τη θάλασσα. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, η βροχή γίνεται όλο και περισσότερο όξινη και το ph της κυμαίνεται από 3,5 έως 4,5. Η οξύτητά της οφείλεται σε αέριους ρύπους που προέρχονται από ανθρωπογενείς πηγές, οι οποίοι ενώνονται με τους υδρατμούς της ατμόσφαιρας και μετατρέπονται σε νιτρικά και θειϊκά οξέα. Το ph είναι μονάδα μέτρησης της οξύτητας. Η οξύτητα είναι μια ιδιότητα των διαλυμάτων και εκφράζει πόσο όξινο είναι ένα διάλυμα. Όσο πιο μικρό είναι το ph ενός διαλύματος, τόσο πιο όξινο είναι το διάλυμα αυτό. Τον όρο «όξινη βροχή» χρησιμοποίησε για πρώτη φορά το 1852 ο Άγγλος χημικός Robert Angus Smith για να περιγράψει τον όξινο χαρακτήρα των βροχοπτώσεων στο Λονδίνο εξαιτίας της ρυπασμένης ατμόσφαιρας από τις εκπομπές των εργοστασίων που έκαιγαν κάρβουνο.

29 Πως σχηματίζεται η όξινη βροχή Η αιτία του σχηματισμού της όξινης βροχής είναι οι αέριοι ρύποι που παράγονται κατά την καύση των ορυκτών καυσίμων. Οι κύριοι ρύποι που δημιουργούν την όξινη βροχή είναι: το διοξείδιο του θείου που προέρχεται κυρίως από τις καύσεις των ορυκτών καυσίμων στη βιομηχανία, στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και για τη θέρμανση των κατοικιών και, σε μικρότερο βαθμό, από φυσικά αίτια, όπως οι εκρήξεις των ηφαιστείων. τα οξείδια του αζώτου που προέρχονται κυρίως από τις καύσεις στα αυτοκίνητα (ιδιαίτερα όταν η μηχανική τους κατάσταση δεν είναι καλή, όταν δεν διαθέτουν καταλύτη και όταν κινούνται με μεγάλη ταχύτητα) και στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι ρύποι αυτοί καθώς ανεβαίνουν στην ατμόσφαιρα αντιδρούν με τους υδρατμούς της και σχηματίζουν αντίστοιχα οξέα, όπως το θειικό και το νιτρικό. Αυτά τα οξέα μετατρέπουν τη βροχή σε όξινη. Εκτός από το νερό της βροχής επηρεάζονται από τους ρύπους, το χιόνι, η ομίχλη και το χαλάζι. Μελέτες έχουν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι μεγάλες συγκεντρώσεις ρύπων που συντελούν στη δημιουργία της όξινης βροχής μεταφέρονται μέσω των αερίων μαζών σε μεγάλες αποστάσεις μακριά από τον τόπο παραγωγής τους. Γι αυτό η όξινη βροχή θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα διασυνοριακής ρύπανσης. Περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα από την όξινη βροχή, χωρίς οι ίδιες να έχουν σημαντικές εκπομπές οξειδίων θείου και αζώτου, είναι οι σκανδιναβικές χώρες και ο Καναδάς που γίνονται αποδέκτες της ρύπανσης που προκαλούν οι βιομηχανικές δραστηριότητες των χωρών της κεντροδυτικής Ευρώπης και των βορειοανατολικών Η.Π.Α. Οι αέριοι ρύποι, ενώνονται με τους υδρατμούς της ατμόσφαιρας και σχηματίζουν οξέα. Το νερό της βροχής γίνεται πιο όξινο.

30 Στην Ελλάδα το μεγαλύτερο ποσοστό των βροχών (35%-45%) έχουν δυτική και νοτιοδυτική προέλευση (Ισπανία, Ν. Ιταλία, Β. Αφρική) και εμφανίζουν ph κοντά σε εκείνο της καθαρής βροχής. Ένα εξίσου μεγάλο ποσοστό βροχών ((30%-40%) έχει νότια προέλευση (Αίγυπτο Λιβύη) και το νερό της βροχής εμφανίζει υψηλό ph. Το 20%-25% των βροχών προέρχεται από την κεντρική Ευρώπη όπου υπάρχουν σημαντικές πηγές εκπομπής διοξειδίου του θείου και διοξειδίου του αζώτου. Οι βροχές αυτές έχουν χαμηλό ph και χαρακτηρίζονται ως όξινες.

31 Οι επιπτώσεις της όξινης βροχής στο έδαφος Η όξινη βροχή απομακρύνει από το έδαφος πολύτιμα μέταλλα, όπως π.χ. το μαγνήσιο, το ασβέστιο και το κάλιο. Έτσι, γίνεται φτωχό σε θρεπτικά συστατικά, που είναι απαραίτητα για τη σωστή ανάπτυξη των φυτών. Το όξινο νερό της βροχής θανατώνει τους αποικοδομητές που ζουν στο έδαφος. Όσο πιο όξινο είναι το νερό της βροχής, τόσο περισσότερα τοξικά μέταλλα, όπως μόλυβδος (Pb), χαλκός (Cu), και υδράργυρος (Hg) απελευθερώνονται από το έδαφος, τα οποία μπορούν να φτάσουν στα υπόγεια νερά, στους ποταμούς, τις λίμνες και μέσω της τροφικής αλυσίδας να καταλήξουν στον άνθρωπο. στα υδάτινα οικοσυστήματα Το νερό της όξινης βροχής που καταλήγει στα νερά των υδάτινων οικοσυστημάτων αυξάνει την οξύτητα των νερών, με αποτέλεσμα να μειώνεται η γονιμότητα των ψαριών και ο αριθμός των αυγών που εκκολάπτονται. Έτσι, μειώνεται δραματικά ο πληθυσμός των ψαριών, αλλά και των άλλων υδρόβιων οργανισμών. Η όξινη βροχή γίνεται η αιτία να απελευθερωθεί αργίλιο στο νερό, το οποίο προκαλεί το θάνατο σε πολλούς οργανισμούς και τη μείωση των θρεπτικών συστατικών και του φυτοπλαγκτού. Μελέτες δείχνουν ότι εκατοντάδες λίμνες τόσο στη Β. Ευρώπη όσο και στις Η.Π.Α. και στον Καναδά είναι τόσο όξινες, ώστε ο πληθυσμός των ψαριών να έχει μειωθεί δραματικά.

32 Οι επιπτώσεις της όξινης βροχής... στα δάση και τις καλλιέργειες Τα δάση στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στη Σουηδία και στην κεντρική Ευρώπη απειλούνται. Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι βλαστοί και τα φύλλα των φυτών καταστρέφονται από την όξινη βροχή. Άλλοι υποστηρίζουν ότι το νερό της όξινης βροχής καταστρέφει τις ρίζες των φυτών και άλλοι ότι η όξινη βροχή σε συνδυασμό με την αύξηση της θερμοκρασίας και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης κάνουν τα δέντρα και τα φυτά ευάλωτα στα ζιζάνια και στην ξηρασία. Το 5% των δασών της Γερμανίας έχει νεκρωθεί, ενώ το 30%-50% έχει υποστεί σοβαρές βλάβες. Καταστροφή δάσους από όξινη βροχή στα αρχαία μνημεία Η όξινη βροχή διαβρώνει υλικά όπως το μάρμαρο, το γρανίτη, τα μέταλλα και τα χρώματα. Ιδιαίτερο πρόβλημα είναι η καταστροφή των αρχαίων μνημείων, σε πολλές πόλεις στον κόσμο. Η καταστροφή των μνημείων είναι μια ανεπανόρθωτη απώλεια για την πολιτιστική κληρονομιά όλης της ανθρωπότητας. Η διάβρωση των μνημείων οφείλεται σε αντιδράσεις που γίνονται στην επιφάνειά τους. Το διοξείδιο του θείου και η υγρασία αντιδρούν με το ανθρακικό ασβέστιο (που περιέχει το μάρμαρο) και σχηματίζουν θειικό ασβέστιο και γύψο. Η διαδικασία αυτή λέγεται «γυψοποίηση». Τα μάρμαρα του Παρθενώνα απειλούνται από την όξινη βροχή

33 Μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος Μείωση των εκπομπών των ρύπων που προέρχονται από ανθρωπογενείς πηγές Για να περιοριστούν οι εκπομπές των ρύπων που ευθύνονται για το σχηματισμό της όξινης βροχής θα πρέπει να: γίνεται αυστηρός έλεγχος των εκπομπών ρύπων από τις βιομηχανίες χρησιμοποιούνται εναλλακτικές πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή, η αιολική ενέργεια και η γεωθερμία χρησιμοποιούνται καταλύτες στα αυτοκίνητα που μετατρέπουν τους ρύπους των καυσαερίων σε λιγότερο επιβλαβείς ρύπους και γενικά τεχνολογίες που δεν ρυπαίνουν το περιβάλλον π.χ. αυτοκίνητα που χρησιμοποιούν αέριο αντί για βενζίνη αλλάξουμε όλοι τις συνήθειές μας για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας!

34 τι μπορεισ να κανεισ εσυ; Χρησιμοποίησε τις συσκευές που καταναλώνουν ενέργεια σύμφωνα με τις ανάγκες σου. Να αποσυνδέεις τις συσκευές και να μην τις αφήνεις σε κατάσταση αναμονής διότι εξακολουθούν να καταναλώνουν ενέργεια, συνεισφέροντας στην ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου και του λογαριασμού του ρεύματος! (Στην Ελλάδα μόνο για τις συσκευές που είναι σε κατάσταση αναμονής καταναλώνεται ενέργεια που για την παραγωγή της απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα τόνοι διοξειδίου του άνθρακα!!) Πρότεινε στους γονείς σου να κάνετε μερικές μικρές αλλαγές στο σπίτι σας για την εξοικονόμηση ενέργειας. Για παράδειγμα, να εγκαταστήσετε ηλιακό θερμοσίφωνα ή να αντικαταστήσετε τους κοινούς λαμπτήρες με λαμπτήρες χαμηλής κατανάλωσης. Ενημερώσου για τις συσκευές μειωμένης κατανάλωσης ενέργειας και πρότεινε στους γονείς σου να επιλέξετε τέτοιες, όταν χρειάζεται να αντικαταστήσετε τις παλιές.

35 τι μπορεισ να κανεισ εσυ; Πρότεινε στην οικογένειά σου να υιοθετήσετε συνήθειες, όπως να σβήνετε τα φώτα όταν βγαίνετε από το δωμάτιο, να μην τοποθετείτε μεγάλα αντικείμενα μπροστά από τα θερμαντικά σώματα που είναι σε λειτουργία, να απομακρύνετε τις συσκευές από την πρίζα όταν ολοκληρώνουν τη λειτουργία τους, να χρησιμοποιείτε τα πλυντήρια όταν έχουν γεμίσει από ρούχα ή πιάτα, να χρησιμοποιείτε ανεμιστήρες αντί των κλιματιστικών μηχανημάτων ή να ρυθμίσετε τους θερμοστάτες των κλιματιστικών το καλοκαίρι στους 27 ο C κ.λπ. Επίσης, πρότεινέ τους να αποφεύγετε για τις μετακινήσεις σας σε μικρές αποστάσεις το αυτοκίνητο, αλλά να προτιμάτε τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Πρότεινε σε όλους να ανακυκλώνετε, για τη μείωση της ρύπανσης (λιγότερα απορρίμματα) και για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (με τη μείωση της ποσότητας των προϊόντων που παράγονται, καταναλώνεται λιγότερη ενέργεια)!

36 τι μπορεισ να κανεισ εσυ; Πρότεινε στους συμμαθητές σου και στους καθηγητές σου να υιοθετήσετε παρόμοιες συνήθειες στο σχολείο. Για παράδειγμα, να σβήνετε τα φώτα σε αίθουσες που δεν χρησιμοποιείτε, να χρησιμοποιείτε με μέτρο το χαρτί, να κάνετε ανακύκλωση, να ρυθμίσετε το θερμοστάτη του καλοριφέρ και να μην ανοίγετε τα παράθυρα της αίθουσας όταν το σύστημα θέρμανσης είναι σε λειτουργία. Αν συνεργαστείτε και με μικρές αλλαγές, θα μετατρέψετε το κτήριο του σχολείου σας σε ένα «έξυπνο κτήριο»! Πρότεινε στους συμμαθητές σου να οργανώστε ανοιχτές συζητήσεις και εκδηλώσεις για την κλιματική αλλαγή στο σχολείο σας. Μην ξεχάσετε να πείτε σε όλους ότι ο καθένας και όλοι μαζί μπορείτε να κάνετε τη διαφορά!!! Να ενημερώνεσαι για τα περιβαλλοντικά προβλήματα, να συζητάς με τους άλλους γι αυτά και να αναλαμβάνεις δράση!

37 τι μπορεισ να κανεισ εσυ; Να ελέγχεις τη σήμανση στα προϊόντα και να προτιμάς εκείνα που δεν βλάπτουν το όζον, που δεν περιέχουν χλώριο ή ενώσεις χλωρίου, που η συσκευασία τους είναι ανακυκλώσιμη. Δήλωσε εθελοντής σε πρωτοβουλίες για την προστασία του περιβάλλοντος! Να ενθαρρύνεις και να ενισχύεις όσους σκέφτονται και πράττουν «οικολογικά»! Να επικρίνεις και να αποδοκιμάζεις όσους αδιαφορούν!

38 Ποια είναι η γνώμη σου; Ολόκληρη η Γη είναι ένα οικοσύστημα σε κίνδυνο!!! Οι φυσικοί πόροι, όπως το έδαφος, το νερό, ο αέρας, τα ορυκτά καύσιμα κ.λπ., που είναι τόσο απαραίτητοι για την ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινωνιών υποβαθμίζονται καθημερινά! Η ποικιλία των μορφών ζωής στα χερσαία, στα παράκτια και τα υπόλοιπα υδάτινα οικοσυστήματα, εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, κινδυνεύει! Οι ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον και η διατάραξη της ισορροπίας των οικοσυστημάτων έχει αντίκτυπο στη ζωή των ανθρώπων. Η ανθρωπότητα έγινε η αιτία και ο αποδέκτης των επιπτώσεων των παγκόσμιων κλιματικών αλλαγών, της ερημοποίησης, της ρύπανσης του περιβάλλοντος! Ποιος μπορεί να αναστρέψει την κατάσταση; Ο καθένας και όλοι μαζί!!!

39 Ποια είναι η γνώμη σου; Οι αποφάσεις και οι ενέργειες των ανθρώπων σε ατομικό, τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο θα πρέπει να είναι για την ΑΕΙΦΟΡΙΑ, δηλαδή να λαμβάνουν υπόψη και να σέβονται: τον άνθρωπο και τις ανθρώπινες κοινωνίες! το φυσικό περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους! τον πολιτισμό και τα επιτεύγματα του ανθρώπου!

40 Ποια είναι η γνώμη σου; Ο κάθε άνθρωπος με τον τρόπο της ζωής του αφήνει το δικό του «αποτύπωμα», το δικό του «ίχνος» στον πλανήτη: Για την παραγωγή των προϊόντων που καταναλώνει, χρησιμοποιούνται φυσικοί πόροι, όπως το νερό, αλλά και ενέργεια. Επιπλέον, παράγει καθημερινά ποσότητες αποβλήτων και απορριμμάτων, τα οποία καταλήγουν στο περιβάλλον.

41 Ποια είναι η γνώμη σου; Ανθρακικό αποτύπωμα ή αποτύπωμα διοξειδίου του άνθρακα: μετρά την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου που παράγονται εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και υπολογίζεται σε κιλά ή τόννους διοξειδίου του άνθρακα. Για παράδειγμα, για την παραγωγή ενός αλουμινένιου κουτιού αναψυκτικού που ζυγίζει 15 γραμμάρια, εκτός των άλλων φυσικών πόρων, όπως του βωξίτη, απαιτείται η κατανάλωση περίπου ίσης ποσότητας πετρελαίου και ενέργεια ίση με αυτή που χρειάζεται για να λειτουργήσει μια τηλεόραση για 3 ώρες!!! Με την ανακύκλωση αυτού του κουτιού θα καταναλωθεί 95% λιγότερη ενέργεια και θα απελευθερωθούν στην ατμόσφαιρα λιγότεροι ρύποι!!! Ποιο θέλεις να είναι το δικό σου «αποτύπωμα»;

42 Ποια είναι η γνώμη σου; Οι περίπου κάτοικοι του νησιού Σάμσο της Δανίας αποφάσισαν ότι το δικό τους ανθρακικό αποτύπωμα θα είναι μηδενικό! Το 1997 η κυβέρνηση της Δανίας ενθάρρυνε τους κατοίκους να αξιοποιήσουν όλες τις μορφές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών τους. Παρόλο που για τη δημιουργία των σχετικών εγκαταστάσεων προέβλεψαν ότι θα χρειαστούν περίπου 10 χρόνια, οι κάτοικοι του Σάμσο ανταποκρίθηκαν σε τέτοιο βαθμό, που μέσα σε 5 χρόνια πέτυχαν το στόχο τους!!! Δέκα χρόνια αργότερα, όχι μόνο καλύπτουν τις δικές τους ενεργειακές ανάγκες, αλλά τροφοδοτούν και την ηπειρωτική Δανία, καλύπτοντας μέρος των αναγκών των υπόλοιπων κατοίκων της χώρας με την ενέργεια που τους περισσεύει!!! Επιπλέον, αύξησαν τα έσοδά τους από τον τουρισμό, καθώς χιλιάδες οικοτουρίστες απ' όλο τον κόσμο, επισκέπτονται το «καθαρότερο νησί του κόσμου!!!

43 Ποια είναι η γνώμη σου; Οικολογικό αποτύπωμα: εκφράζει την έκταση της γης η οποία απαιτείται για να καλύψει τις καταναλωτικές ανάγκες του ανθρώπου και να δεχτεί τα απορρίμματά του και υπολογίζεται σε στρέμματα. Σύμφωνα με έκθεση («Ζωντανός Πλανήτης 2008») της WWF, ο μέσος έλληνας χρειάζεται 59 στρέμματα παραγωγικής έκτασης για να καλύψει τις ανάγκες του. Ανάμεσα σε 148 που συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 11η χειρότερη θέση! Τι σημαίνει αυτό; Οι απαιτήσεις των ανθρώπων σε φυσικούς πόρους, όταν η εκμετάλλευσή τους έχει τέτοια ένταση απ όλους, είναι περίπου τριπλάσιες από τις δυνατότητές του πλανήτη!!!

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα

Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα Χαλβατζής Σταμάτιος Α.Μ. 7387 Μάθημα Οικολογίας 1 ο εξάμηνο Ορισμός H όρος όξινη βροχή αναφέρεταιστηνπαρουσίασεαυτήνόξινωνδιαλυμένων

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Ενέργεια & Περιβάλλον Το ενεργειακό πρόβλημα (Ι) Σε τι συνίσταται το ενεργειακό πρόβλημα; 1. Εξάντληση των συμβατικών ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ; Η ενέργεια υπάρχει παντού παρόλο που δεν μπορούμε να την δούμε. Αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη της από τα αποτελέσματα της.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Είδη ρύπανσης Το νέφος του Λονδίνου (1950) Πρωτογενείς ρύποι: Μονοξείδιο του άνθρακα, ιοξείδιο του θείου Καπνός Το νέφος του Λος Άντζελες (1970) ευτερογενείς ρύποι: Όζον Mόλυβδος

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Μαγουλάς, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Κων-νος Αμπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Χαροκόπειου Παν-μίου

Κωνσταντίνος Μαγουλάς, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Κων-νος Αμπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Χαροκόπειου Παν-μίου Επιστημονική Ευθύνη Κωνσταντίνος Μαγουλάς, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Συγγραφή Κων-νος Αμπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Χαροκόπειου Παν-μίου Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό παράχθηκε στο πλαίσιο του Έργου «Κέντρα Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21 36,6-5 16/02/2012 6 E. coli 17 18 19 o 16 . 29) 16/02/2012 17 20 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 22 16/02/2012 23 19 20 21 - 16/02/2012 22 44 - - 45 - - + 1 +

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο. για σχολεία Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Ερωτηματολόγιο. για σχολεία Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Ερωτηματολόγιο για σχολεία Δευτεροβάθμιας ς Aυτό το ερωτηματολόγιο πρέπει να συμπληρωθεί από όλους τους μαθητές και εκπαιδευτικούς που συμμετέχουν στην Κατηγορία Γ στην αρχή και το τέλος της περιόδου που

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Φωτοβολταϊκά Αστείρευτη ενέργεια από τον ήλιο! Η ηλιακή ενέργεια είναι μια αστείρευτη πηγή ενέργειας στη διάθεση μας.τα προηγούμενα χρόνια η τεχνολογία και το κόστος παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας ΕλληνικήΕταιρείαΑξιοποίησης Ανακύκλωσης Α.Ε. Τα σκουπίδια μας... Αυξάνονται χρόνομετοχρόνο!

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

1 o Γυμνάσιο Τρίπολης Σχολ.έτος 2009-10

1 o Γυμνάσιο Τρίπολης Σχολ.έτος 2009-10 1 o Γυμνάσιο Τρίπολης Σχολ.έτος 2009-10 Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από την περιβαλλοντική ομάδα της Β τάξης του πρώτου Γυμνασίου Τρίπολης. Υπεύθυνοι καθηγητές: Τζερεφός Ιωάννης κλάδου ΠΕ 01 Σπηλιάδου Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ? Το ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά.

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. από το 1957 με γνώση και μεράκι Βασικές Αγορές Βιομηχανία Οικίες Βιομάζα Με τον όρο βιομάζα ονομάζουμε οποιοδήποτε υλικό παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς (όπως είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων στον κόσμο Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων Πηγές: Eurostat (SBS), Being wise with waste: the EU s approach to waste management (European Union 2010) Στο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη»

«Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη» «Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη» ρ. Παναγιώτης Παπαϊωάννου Εργαστήριο Συγκοινωνιακής Τεχνικής, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

Συµπληρωµατικά στοιχεία ppt3

Συµπληρωµατικά στοιχεία ppt3 Συµπληρωµατικά στοιχεία ppt3 ιαφάνεια 1 Κλιµατική αλλαγή Πώς µπορείτε να την καταπολεµήσετε; Η παρουσίαση αυτή έχει σκοπό να αποδείξει ότι οι απλές ενέργειες και επιλογές ατόµων και νοικοκυριών µπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Τι είναι το ενεργειακό αποτύπωμα;

Πρόλογος. Τι είναι το ενεργειακό αποτύπωμα; Ενεργειακό αποτύπωμα Ομάδα μαθητριών: Πολυχρονίδου Ζήνα, Κλείτου Μαρία, Νικολάου Ράνια Συντονιστές καθηγητές: Νικόλας Νικολάου, Μάγδα Γιακουμή Λύκειο Αγίου Αντωνίου, Λεμεσός Σχολική χρονιά 2014 2015 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό.

Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό. Γιώργος Ασημέλλης, Ph.D. Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό. Πανελλήνια Ένωση Οπτικών Οπτομετρών Athens Plaza Hotel Τρίτη 24 Μαΐου 2010 Ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Το ανθρακικό αποτύπωμα είναι το μέτρο της συνολικής ποσότητας των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα που παράγονται άμεσα ή έμμεσα από μία δραστηριότητα είτε συσσωρεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Οι επιστηµονικές αναφορές εγείρουν επείγουσες προκλήσεις για τους πολιτικούς, τους ακαδηµαϊκούς, επαγγελµατίες υγείας, µη κυβερνητικές οργανώσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονομήστε Ενέργεια. Εύκολες συμβουλές για εσάς και την οικογένειά σας

Εξοικονομήστε Ενέργεια. Εύκολες συμβουλές για εσάς και την οικογένειά σας Εξοικονομήστε Ενέργεια Εύκολες συμβουλές για εσάς και την οικογένειά σας Τι είναι η Κλιματική Aλλαγή; Η Κλιματική Αλλαγή αναφέρεται στα μεταβαλλόμενα καιρικά φαινόμενα, που παρατηρούνται σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Υπεύθυνη Έρευνας: Μαρίνα Αϊβαζίδη (σχολικό έτος 2003-2004) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Υπεύθυνη Έρευνας: Μαρίνα Αϊβαζίδη (σχολικό έτος 2003-2004) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 73 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Υπεύθυνη Έρευνας: Μαρίνα Αϊβαζίδη (σχολικό έτος 2003-2004) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Π.Ε. ΥΤ. ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

«Περιβάλλον Ενεργειακή Επανάσταση-Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας». Σύνθημά μας: «Θέλουμε να ζήσουμε σε ένα ανθρώπινο πλανήτη!

«Περιβάλλον Ενεργειακή Επανάσταση-Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας». Σύνθημά μας: «Θέλουμε να ζήσουμε σε ένα ανθρώπινο πλανήτη! Η ιαδραστική Τηλεδιάσκεψη στην Υπηρεσία του Σύγχρονου Σχολείου Πρόγραµµα Οδυσσέας 1 ος Κύκλος 2009 «Περιβάλλον Ενεργειακή Επανάσταση-Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας». Σύνθημά μας: «Θέλουμε να ζήσουμε σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. Η υπερβολική συγκέντρωση της εντατικής κτηνοτροφίας σε ορισμένες περιοχές, σε συνδυασμό με την αύξηση του μεγέθους των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ημερήσιο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα του Κέντρου ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσηςτης Αργυρούπολης: Ενέργεια: εξοικονόμησηστο σπίτι, στο σχολείο και στηνπόλη

Ημερήσιο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα του Κέντρου ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσηςτης Αργυρούπολης: Ενέργεια: εξοικονόμησηστο σπίτι, στο σχολείο και στηνπόλη Ημερήσιο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα του Κέντρου ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσηςτης Αργυρούπολης: Ενέργεια: εξοικονόμησηστο σπίτι, στο σχολείο και στηνπόλη Έρευνες πουαφορούν τηγνώσηκαι τιςστάσεις των μη ειδικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η εταιρική κοινωνική ευθύνη αναφέρεται στις ενέργειες των επιχειρήσεων που αποσκοπούν στην συμβολή αντιμετώπισης περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων. Η Βασιλείου

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Φυσικών Πόρων Γ ΕΠΑΛ Επιλογής 2012-2013. ΚΕΦ. 2ο - Περίληψη

Διαχείριση Φυσικών Πόρων Γ ΕΠΑΛ Επιλογής 2012-2013. ΚΕΦ. 2ο - Περίληψη 4 ο ΕΠΑ.Λ. ΑΘΗΝΩΝ Εκπαιδευτικός: Πάσχου Κωνσταντίνα Διαχείριση Φυσικών Πόρων Γ ΕΠΑΛ Επιλογής 2012-2013 ΚΕΦ. 2ο - Περίληψη Η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού της γης και η χρήση της τεχνολογίας επιδρούν δυσμενώς

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Σ. ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Σ. ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Σ. ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α. Π. Θ. ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 6. Τα αλογόνα Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλογόνων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τις κυριότερες ιδιότητες των αλογόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ- ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ- ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ- ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ http://biostore-aloa.blogspot.com/2007/06/2007.html Ιστορική αναδρομή Γενικά στοιχεία Οι πρόγονοί μας στα πρώτα χρόνια της ζωής τους πάνω στη γη, δε γνώριζαν πολλά πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

η ενέργεια του μέλλοντος

η ενέργεια του μέλλοντος η ενέργεια του μέλλοντος τι είναι τα pellets; Τα Pellets ή αλλιώς συσσωματώματα ή σύμπηκτα, είναι είδος φυσικού βιολογικού καυσίμου. Τα pellets έχουν τη μορφή μικρών κυλίνδρων μήκους 30 χιλιοστών και διαμέτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο»

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» 1. Εθνικό πλαίσιο επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Σκοπός του νέου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (νόμος 3468/2006 ΑΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Υδρόθειο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou

Υδρόθειο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou Υδρόθειο Γενικά περί ασφάλειας Name Άρης Ιωάννου Prepared by A. Ioannou Ιδιότητες: άχρωμο άγευστο έχει χαρακτηριστική οσμή (σαν χαλασμένα αυγά) τοξικό διαβρωτικό εξαιρετικά εύφλεκτο βαρύτερο του αέρα (σχετική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΥΘ. ΚΑΡΑΟΥΛΗ Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc Υγιεινολόγος EPFL ΜSc Υγ. & Ασφάλειας Εργασίας RWTH-Aachen Πρ/μένη Δ/νσης Υγειον. Μηχ. & Υγ. Περιβάλλοντος Υπ.Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια. Τι είναι η ενέργεια Μορφές ενέργειας

Ενέργεια. Τι είναι η ενέργεια Μορφές ενέργειας Τι είναι η ενέργεια Μορφές ενέργειας Ενέργεια Συμβατικές πηγές ενέργειας Πετρέλαιο, Φυσικό Αέριο, Γαιάνθρακες, Πυρηνική ενέργεια Συνέπειες / Προβλήματα από τις συμβατικές πηγές ενέργειας Οικονομία στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Αγρανάπαυση. Κομισιόν: Τέλος στην αγρανάπαυση στα δημητριακά λόγω ανόδου των τιμών. Αμειψισπορά

Αγρανάπαυση. Κομισιόν: Τέλος στην αγρανάπαυση στα δημητριακά λόγω ανόδου των τιμών. Αμειψισπορά Αγρανάπαυση Αγρανάπαυση ονομάζεται η προσωρινή διακοπή της καλλιέργειας ενός αγρού για να αποκτήσει ξανά την παραγωγικότητα του. Συνήθως διαρκεί ένα χρόνο και εξαρτάται από το είδος του εδάφους και τις

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Bιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων

Bιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Bιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων Σπουδαστές Κουνάδης Σπυρίδων Κάλτσας Κωνσταντίνος Επιβλέπων καθηγητής Μαυρίδης Κωνσταντίνος Καβάλα 2011 Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα