Υπό Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή Β

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υπό Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή Β"

Transcript

1 Η επίθεση σε δίκτυα ηλεκτρονικών υπολογιστών (computer network attack) και η χρήση βίας κατά το διεθνές δίκαιο. (Η επίθεση σε δίκτυα η/υ µε τη χρησιµοποίηση των η/υ και δικτύων ως όπλων.) Υπό Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή Β (Νοέµβριος 2011, Πτυχιακή Εργασία για το Α Επίπεδο του Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τµήµατος Νοµικής του Τοµέα ιεθνών Σπουδών του ηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης, Ακαδηµαϊκά Έτη & )

2 - 2 - Περιεχόµενα Συντοµογραφίες Πηγές Αποφάσεις ιεθνών ικαστηρίων Ι. Εισαγωγή ΙΙ. Τι είναι οι επιθέσεις σε δίκτυα η/υ (Computer Network Attacks CNAs) 1. Ορισµοί 2. Ηλεκτρονικά όπλα και τεχνικές (Τα όπλα και οι τεχνικές που χρησιµοποιούνται στη διεξαγωγή CNAs) 2.1. Άρνηση υπηρεσιών (Denial of Sevice (DoS), DoS attack) 2.2. Κατανεµηµένη άρνηση υπηρεσιών (Distributed denial of service (DDoS), DDoS attack) PDoS 2.3. Κακόβουλο λογισµικό (malicious programs /software) Ιός (virus) Ηλεκτρονικά σκουλήκια (λογισµικά σκουλήκια) (worms) ούρειοι ίπποι (Trojan horses) Μικτές απειλές Πολυµορφικό κακόβουλο λογισµικό (polymorphic malware) Λογικές βόµβες (logic bombs) και βόµβες χρονικής καθυστέρησης (time bombs) Παραπλάνηση (IP spoofing) 2.5. Chip-level actions ή chipping (Κακόβουλες ενέργειες σε επίπεδο ολοκληρωµένων κυκλωµάτων) III. Τι θεωρείται use of force και armed attack κατά το διεθνές δίκαιο σήµερα IV. Υπό ποίες προϋποθέσεις και µε βάση ποία κριτήρια µπορεί µία CNA να αποτελεί use of force και armed attack κατά το jus ad bellum 1. Γενικά 2. Η κλίµακα και τα αποτελέσµατα της επίθεσης 3. Οι αρχές που διέπουν το δικαίωµα αυτοάµυνας και οι CNAs 4. Προσβολή των κρίσιµων (µη-στρατιωτικών) υποδοµών ενός κράτους, συµπεριλαµβανοµένων και αυτών που δεν αποτελούν κρατική ιδιοκτησία

3 Η δυσκολία εξεύρεσης της πραγµατικής πηγής της ηλεκτρονικής επίθεσης. Οι επιθέσεις από µη-κρατικές οντότητες 6. Πώς µπορεί να αντιδράσει το κράτος που γίνεται στόχος µίας CNA 7. Ζητήµατα ανασχετικής αυτοάµυνας, αυτοάµυνας εναντίον επικείµενης επίθεσης, καθώς και προληπτικής αυτοάµυνας, στην περίπτωση των CNAs 8. Πώς προσεγγίζονται σήµερα οι CNAs από την πρακτική κρατών και Οργανισµών. Υπάρχει ανάγκη νέου συµβατικού διεθνούς δικαίου ; V. Συµπεράσµατα VI. Παράρτηµα 1. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής (πρόσθετες πληροφορίες) 2. Το διαδίκτυο (internet) και ο παγκόσµιος ιστός (πρόσθετες πληροφορίες)

4 - 4 - Συντοµογραφίες Β ΠΠ Β Παγκόσµιος Πόλεµος ΓΕΕΘΑ Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άµυνας [της Ελλάδος]..Χ.. ιεθνές ικαστήριο της Χάγης ΙΚΥΒ ιεύθυνση Κυβερνοάµυνας [του ΓΕΕΘΑ] Π ιεθνές Ποινικό ικαστήριο ΕΥΖΣ Ευρωπαϊκές Υποδοµές Ζωτικής Σηµασίας Η.Ε. Ηνωµένα Έθνη Η.Π.Α. Ηνωµένες Πολιτείες Αµερικής η/υ Ηλεκτρονικός υπολογιστής, ηλεκτρονικοί υπολογιστές Ο.Η.Ε. Οργανισµός Ηνωµένων Εθνών Σ.Α. Συµβούλιο Ασφαλείας ΥΕΘΑ Υπουργός Εθνικής Άµυνας ΥΠ.ΕΘ.Α. Υπουργείο Εθνικής Άµυνας ΥΠΕΞ Υπουργείο Εξωτερικών ΦΕΚ Φύλλο Εφηµερίδας της Κυβέρνησης --- ARPA Advanced Research Project Agency [Υπηρεσία των Η.Π.Α.] bot robot (software) botnet robot network CCD COE Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence [του NATO στην Εσθονία] CCW Convention on Certain Conventional Weapons CIA Central Intelligence Agency [Υπηρεσία των Η.Π.Α.] CNA Computer Network Attack CNE Computer Network Exploitation C4I Command, Control, Communications, Computers, and (military) Intelligence DARPA Defense Advanced Research Projects Agency [Υπηρεσία των Η.Π.Α.] DDoS Distributed Denial of Service DNS Domain Name System DoS Denial of Service

5 - 5 - F.B.I. ICANN ICC ICJ ICTY IEEE ILC I.O. IP M.I.T. NATO PDoS SCADA UN UNCLOS worm www Federal Bureau of Investigation [Υπηρεσία των Η.Π.Α.] Internet Corporation for Assigned Names and Numbers International Criminal Court International Court of Justice International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia Institute of Electrical and Electronics Engineers [Η.Π.Α.] International Law Commission Information Operations Internet Protocol Massachusetts Institute of Technology [Η.Π.Α.] North Atlantic Council Organization Permanent Denial of Service Supervisory Control And Data Acquisition systems United Nations UN Convention on the Law of the Sea Write Once Read Many [κακόβουλο ηλεκτρονικό σκουλήκι (λογισµικό)] World Wide Web

6 - 6 - Π η γ έ ς [Στο κείµενο της εργασίας, οι αναφορές στις πηγές που ακολουθούν γίνεται µε την απλή παράθεση του ονόµατος του συγγραφέα και της σελίδας του έργου] Β ι β λ ί α Ιωάννου Κρατερός, ίκαιο ιεθνούς Ευθύνης, Κοµοτηνή 2003, Εκδ. Εταιρείας Αξιοποίησης & ιαχείρισης Περιουσίας ηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης Ρούκουνας Εµµανουήλ, ιεθνές ίκαιο, Τεύχος Πρώτο, 3η έκδ., Α.Ν. Σάκκουλας, 2004 Antonopoulos Constantine, The unilateral use of force by states in international law, 1997 (εκδ. Α.Ν. Σάκκουλα, Publications of the Seminar of International Law and International Relations, Democritos University of Thrace, Faculty of Law, Series A, Papers on International Law 21) Brownlie Ian, International Law and the Use of Force by States, 1963 Carr Jeffrey, Inside Cyber Warfare Mapping the Cyber Underworld, O Reilly, 2010 (on line edition) Dinstein Yoram, War, Aggression and Self-Defence, 3rd ed., Cambridge University Press (Virtual Publishing) 2003 Gray Christine, International Law and the Use of Force, Oxford University Press, 2008 (repr. 2009) The Use Of Force And The International Legal Order, σε Evans Malcolm D., International Law, 2nd ed., Oxford University Press, 2006, σελ. 589 et seq. Higgins Rosalyn, Problems & Process International Law and How We Use it, Clarendon Press Oxford, 1994 (repr. 1995) Harris DJ, Cases and Materials on International Law, 6th ed., Sweet & Maxwell, 2004 Kamal Ahmad, The Law of Cyber-Space An Invitation to The Table of Negotiations, United Nations Institute of Training and Research (UNITAR), 2005 Libicki Martin C., Cyberdeterrence and cyberwar, RAND Corporation, 2009 (µελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασµό της Πολεµικής Αεροπορίας των Η.Π.Α. (USAF)) Owens William A., Dam Kenneth W. & Lin Herbert S., eds, Technology, Policy, Law, and Ethics Regarding U.S. Acquisition and Use of Cyberattack Capabilities, Committee on Offensive Information Warfare Computer Science and

7 - 7 - Telecommunications Board, Division on Engineering and Physical Sciences, National Research Council of the National Academies, The National Academies Press, Washington D.C., 2009, Schmitt Michael N. & O Donnell Brian T., eds, Computer Network Attack and International Law, US Naval War College, International Law Studies, Vol. 76, 2002 Shaw Malcolm N. QC, International Law, 6th ed., Cambridge University Press, 2008, e-book (EBL) Tanenbaum Andrew S., Structured Computer Organization, Prentice Hall International, 4th ed., 1999 Tikk E., Kaska K., Vihul L., International Cyber Incidents Legal Considerations, Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence (CCDCOE) Estonia, 2010 Tikk Eneken, Frameworks For International Cyber Security, CCDCOE (Estonia), 2010 Tikk E., Kaska K., Rünnimeri K., Kert M., Talihärm A.-M., Vihul L., Cyber Attacks Against Georgia: Legal Lessons Identified, CCDCOE (NATO), Ver. 1.0, November 2008 United States Air Force Law Review, Cyberlaw Edition, vol. 64, 2009 Ά ρ θ ρ α Νταϊλιάνης Ευάγγελος, Φυσικός M.Sc., Πόλεµος στον κυβερνοχώρο οδεύοντας προς τον ψηφιακό όλεθρο, περιοδική έκδοση Περισκόπιο της επιστήµης, τ. 348, Μάρτιος 2011, Barkham Jason, Information Warfare And International Law On The Use Of Force, International Law and Politics, vol. 34 (2001), Brown Davis, A Proposal for an International Convention To Regulate the Use of Information Systems in Armed Conflict, Harvard International Law Journal, Vol. 47, Winter 2006, Clark Wesley K. & Levin Peter L., Securing the Information Highway How to Enhance the United States Electronic Defenses, Foreign Affairs, Nov./Dec. 2009, Vol. 88, numb. 6 Hollis Duncan B., Why States Need an International Law for Information Operations, Lewis & Clark Law Review, Vol. 11:4, 2007,

8 - 8 - Ophardt Jonathan A., Cyber Warfare and the Crime of Aggression: The Need for Individual Accountability on Tomorrow s Battlefield, Duke Law & Technology Review No. 3, 2010 Roscini Marco, World Wide Warfare Jus ad bellum and the Use of Cyber Force, Max Planck Yearbook of United Nations Law, Vol. 14, 2010, Shackelford Scott J., From Nuclear War to Net War: Analogizing Cyber Attacks in International Law, Berkeley Journal of International Law, Vol. 27:1, 2009, Schmitt Michael N., Computer Network Attack and Use of Force in International Law : Thoughts on a Normative Framework, Columbia Journal of Transnational Law 37 ( ), 885 et seq., Cyber Operations in International Law : The Use of Force, Collective Security, Self-Defense, and Armed Conflicts, Proceedings of a Workshop on Deterring Cyber Attacks : Informing Strategies and Developing Options for U.S. Policy, Committee on Deterring Cyberattacks : Informing Strategies and Developing Options; National Research Council, 2010 (διαθέσιµο στην ιστοσελίδα Wired warfare: Computer network attack and jus in bello, IRRC, June 2002, Vol. 84, No 846, Theiler Olaf, Dr., New threats: the cyber-dimension, στην ηλεκτρονική έκδοση του NATO Review, στην ηλεκτρονική διεύθυνση Walker Paul A., Rethinking Computer Network Attack, Implications for Law and U.S. Doctrine, 2009 Watts Sean, Combatant Status and Computer Network Attack, Virginia Journal of International Law, Vol. 50:2, 2010, Waxman Matthew C., Cyber-Attacks and the Use of Force: Back to the Future of Article 2(4), Columbia Law School, Public Law & Legal Theory Working Paper Group, Paper Number (electronic copy from Oct. 12, 2010 to be published in the Yale Journal of International Law, 2011) Weisbord Noah, Conceptualizing Aggression, Duke Journal of Comparative & International Law, vol. 20:1, 2009

9 - 9 - Vatis M.A., The Council of Europe Convention on Cybercrime, Proceedings of a Workshop on Deterring Cyber Attacks: Informing Strategies and Developing Options for U.S. Policy, ι α δ ί κ τ υ ο

10 Αποφάσεις ιεθνών ικαστηρίων ICJ, Corfu Channel Case (U.K. v. Albania), 1949 ICJ, Case Concerning United States Diplomatic and Consular Staff in Tehran (U.S.A. v. Iran), 1980 ICJ, Case Concerning Military and Paramilitary Activities in and Against Nicaragua (Nicaragua v. U.S.A.), 1986 ICJ, Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion, 1996 ICJ, Indonesia /Malaysia case, 2002 ICJ, Oil Platforms case (Iran v. US), 2003 ICJ, Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory, 2005 ICJ, Armed Activities on the Territory of the Congo (DRC v. Uganda), 2005 ICJ, Bosnia & Herzegovina v. Serbia & Montenegro, Merits, 2007 ICTY, Prosecutor v. Tadić, Case No. IT-94-1-A, Appeals Chamber, 1999

11 You can t say that civilization don t advance, however, for in every war they kill you in a new way (Will Rogers, The New York Times, December 23, 1929) Cyber-attacks pose difficult line-drawing problems, but we must avoid missing the strategic forest in thinking about the legal trees. Some problems of cyber-warfare for regulating force are at the same time novel yet familiar (M.C. Waxman) 1 1 Waxman, σελ. 24.

12 I. Εισαγωγή Αυτό που αποκαλούµε σήµερα ηλεκτρονικό υπολογιστή εµφανίστηκε για πρώτη φορά στη δεκαετία του 1940 και το πρώτο δίκτυο η/υ λειτούργησε πειραµατικά το έτος Σύµφωνα µε εξακριβωµένες πληροφορίες, ήδη το έτος 1982 η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (CIA) των Η.Π.Α. εκτέλεσε µία κυβερνο-επιχείρηση που είχε ως σκοπό τον οποίο και τελικά πέτυχε να προµηθεύσει στους Σοβιετικούς ηλεκτρονικό εξοπλισµό µε συγκεκριµένες εκ κατασκευής τρωτότητες για τη λειτουργία του υπερ-σιβηρικού αγωγού φυσικού αερίου, ο οποίος (εξοπλισµός) θα προερχόταν, φαινοµενικά, από την ελεύθερη αγορά. Το αποτέλεσµα ήταν η πρόκληση έκρηξης τροµακτικής ισχύος 2 Έξι χρόνια µετά, το έτος 1988 και ήδη πριν από χρόνια από τη σηµερινή εποχή, κυκλοφόρησε, απ ό,τι φαίνεται, το πρώτο δείγµα κακόβουλου λογισµικού που σήµερα µας απασχολεί καθηµερινά, γνωστό ως ηλεκτρονικό σκουλήκι (worm) συγκεκριµένα, στις 02 Νοεµβρίου 1988 ένας φοιτητής του Πανεπιστηµίου Cornell µόλυνε µε κακόβουλο λογισµικό τύπου worm το δίκτυο η/υ του M.I.T. 3 Το 2008, στη Γεωργία, εκδηλώθηκαν ηλεκτρονικές επιθέσεις µεγάλου εύρους εναντίον των δικτύων η/υ της χώρας, οι οποίες απέκοψαν επικοινωνιακά και ιντερνετικά τη Γεωργία από τον υπόλοιπο κόσµο για τρεις εβδοµάδες περίπου. Όπως είναι γνωστό, την 9η Αυγούστου 2008 η Γεωργία εισέβαλε στην ηµιαυτόνοµη Νότια Οσετία η Ρωσική Οµοσπονδία απάντησε αµέσως ένοπλα. Συγχρόνως µε την προσβολή επί του εδάφους, η Γεωργία έγινε στόχος συστηµατικών και εκτεταµένων κυβερνο-επιθέσεων (: επιθέσεις τύπου DDoS, εισαγωγή κακόβουλου λογισµικού στα δίκτυα η/υ, παραποίηση ιστοσελίδων (defacement) κ.λπ. 4 ). Η πρώτη φάση των επιθέσεων αυτών πιστεύεται ότι είχε ξεκινήσει ήδη από τις 19 Ιουλίου 2008, δηλαδή δύο εβδοµάδες νωρίτερα-! Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο των κυβερνο-επιθέσεων κατά 2 Επ αυτού βλ. και παρακάτω, στο σηµείο όπου παρουσιάζονται τα όπλα και οι µέθοδοι του σύγχρονου πολέµου των δικτύων, µε τις απαραίτητες βιβλιογραφικές παραποµπές. 3 Shackelford, 223, αλλά και παρακάτω, στο τµήµα ΙΙ. Άλλα είδη κακόβουλου κώδικα, τα οποία θα αναφερθούν παρακάτω, είναι οι ιοί, οι δούρειοι ίπποι, οι λογικές και οι χρονικές βόµβες (λογισµικού), οι κερκόπορτες κ.λπ. 4 Για όλ αυτά βλ. εκτενέστερες αναφορές παρακάτω.

13 της Γεωργίας είναι το γεγονός ότι απέκοψαν αναίµακτα σχεδόν όλες τις επικοινωνίες της χώρας µε τον υπόλοιπο κόσµο για αρκετές ηµέρες και µε τον τρόπο αυτό πέτυχαν να προκαλέσουν ό,τι ακριβώς κατάφερε και το NATO µε την προσβολή του τηλεοπτικού πύργου του Βελιγραδίου στην πρώην Γιουγκοσλαβία µε όπλα κινητικής ενέργειας, µόνο που σ αυτή την τελευταία περίπτωση σκοτώθηκαν δεκαέξι άνθρωποι και τα αποτελέσµατα της προσβολής διήρκεσαν µόνον για µερικές ώρες 5 Μέχρι σήµερα και παρά την εκτεταµένη και σε βάθος µελέτη του τρόπου και των τεχνικών των επιθέσεων δεν έχει αποδειχθεί πέραν πάσης αµφιβολίας ότι οι συγκεκριµένες κυβερνο-επιθέσεις µπορούν να αποδοθούν στην κρατική οντότητα της Ρωσικής Οµοσπονδίας. Πριν από αυτά, το 2007, η Εσθονία είχε γίνει στόχος της πιο σφοδρής και εκτεταµένης ηλεκτρονικής προσβολής που έχει σηµειωθεί µέχρι σήµερα σε βάρος κρατικής οντότητας. Με ηµεροµηνία έναρξης την 27η Απρ και για τρεις εβδοµάδες, η Εσθονία 6 έγινε στόχος κυβερνο-επιθέσεων τεράστιου εύρους (κυρίως επιθέσεις τύπου DoS και DDoS, αλλά και παραποίηση ιστοσελίδων, επιθέσεις σε εξυπηρετητές του συστήµατος ονοµατοδοσίας τοµέων του διαδικτύου (DNS servers), 7 µαζική αποστολή µηνυµάτων spam κ.λπ.). Όλοι οι διαδικτυακοί ιστότοποι και τα δίκτυα η/υ της κυβέρνησης (συµπεριλαµβανοµένου και του Γραφείου του Πρωθυπουργού της χώρας) τέθηκαν εκτός λειτουργίας και την ίδια µοίρα είχαν λίγο αργότερα οι ιστότοποι και τα δίκτυα των εφηµερίδων, των τηλεοπτικών σταθµών, των τραπεζών, των επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας κ.λπ. Το ίδιο συνέβη και µε τους ιστότοπους του κοινοβουλίου, των νοσοκοµείων, των ηλεκτρονικών µέσων ενηµέρωσης, των πανεπιστηµίων, αλλά και τους ιστότοπους και τα δίκτυα των 5 Walker, σελ. 33. Εξαιτίας, ακριβώς, των κυβερνο-επιθέσεων, κατέστη εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατο για τη Γεωργία να διανείµει πληροφορίες στο διεθνές κοινό, αλλά και στον ίδιο τον πληθυσµό της, για την εν εξελίξει σύγκρουση µε τη Ρωσική Οµοσπονδία, ειδικά κατά τις πρώτες κρίσιµες ηµέρες των συγκρούσεων, και έτσι απέτυχε πλήρως να αµυνθεί ή να επιτεθεί επικοινωνιακά-! (Για τις κυβερνο-επιθέσεις εναντίον της Γεωργίας, βλ. Tikk, Kaska & Vihul, σελ. 67 et seq. και Owens, Dam & Lin, eds, σελ. 172 et seq.) 6 Η χώρα αυτή ήταν ήδη το 2007 µία από τις περισσότερο δικτυωµένες και ηλεκτρονικά προηγµένες της Ευρώπης, µε πλήρη ηλεκτρονική διακυβέρνηση για το λόγο αυτό ήταν γνωστή και ως estonia. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 90% όλων των τραπεζικών συναλλαγών γίνονταν δικτυακά, όπως και η δήλωση και πληρωµή των φόρων, ενώ και οι βουλευτικές εκλογές διεξάγονταν µέσω internet ακόµη και η πληρωµή της στάθµευσης των αυτοκινήτων γινόταν µέσω κινητών τηλεφώνων. (Shackelford, σελ. 192.) 7 Και γι αυτό βλ. αµέσως παρακάτω στην Εισαγωγή, όπου παρατίθενται ορισµένα τεχνικά και πληροφοριακά στοιχεία για το διαδίκτυο (αλλά και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές γενικά).

14 εταιρειών παροχής υπηρεσιών internet, των εταιρειών τηλεφωνίας κ.λπ. 8 Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από ένα εκατοµµύριο η/υ από 178 χώρες(!) χρησιµοποιήθηκαν εναντίον της Εσθονίας, συνδεδεµένοι µεταξύ τους µε την τεχνική των botnets, αρκετοί απ αυτούς µάλιστα από το εσωτερικό της ίδιας της Εσθονίας και άλλοι ακόµη και από τις Η.ΠΑ. Οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρές οικονοµικές και κοινωνικές συνέπειες, αλλά όχι υλικές ζηµίες σε αντικείµενα ή απώλειες ζωών προκλήθηκαν, ωστόσο, σύγχυση και ταραχές, µε επακόλουθο τον τραυµατισµό 150 ανθρώπων και το θάνατος ενός ακόµη, ρωσικής εθνικότητας. 9 Οι έννοιες bot και botnet και οι τεχνικές που συνδέονται µε αυτές είναι κρίσιµες για την κατανόηση µίας µεγάλης µερίδας επιθέσεων σε δίκτυα η/υ και για το λόγο αυτό θεωρούµε απαραίτητη την αποσαφήνισή τους σ αυτό το σηµείο του κειµένου : B o t ονοµάζεται ένα πρόγραµµα για η/υ (a piece of software) το οποίο εκτελεί αυτοµατοποιηµένα και επαναλαµβανόµενα στον η/υ εργασίες και ρουτίνες, πολύ πιο γρήγορα από οποιονδήποτε άνθρωπο χειριστή του η/υ (ο όρος προέρχεται από τη λέξη (ro)bot) ένα πρόγραµµα bot δεν είναι κατ ανάγκη πάντοτε κακόβουλο. Στη γλώσσα των κυβερνο-επιχειρήσεων (αλλά και των hackers) ο όρος αναφέρεται ειδικά σε ένα παρασιτικό και κακόβουλο λογισµικό το οποίο υφαρπάζει έναν η/υ συνδεδεµένο σε δίκτυο και τον χρησιµοποιεί χωρίς ο χειριστής ή ο κάτοχός του να το γνωρίζουν καν για την εκτέλεση αυτοµατοποιηµένων κυβερνο-επιθέσεων για λογαριασµό τρίτων. B o t n e t (ή bot army ο όρος προέρχεται από τη σύντµηση των λέξεων (ro)bot net(work)) ονοµάζεται ένα δίκτυο η/υ που αποτελείται από διάφορους υπολογιστές των οποίων ο έλεγχος έχει αναληφθεί κρυφίως και παρανόµως µε τη χρήση λογισµικού τύπου bot. Τα botnets χτίζονται µε τη χρήση κακόβουλου λογισµικού ( bot herder ή bot wrangler ) το οποίο αναπαράγει και διαµοιράζει αυτοµατοποιηµένα τα bots και ελέγχει τους υπολογιστές στόχους και το οποίο αναπαράγει και τον ίδιο του τον εαυτό-! Με τον τρόπο αυτό µπορούν να δηµιουργηθούν τεράστια botnets στα οποία τα bot herders λειτουργούν ως κόµβοι. Όταν δηµιουργηθεί ένα botnet, συνήθως είναι 8 Αφορµή (ή αιτία ) για τις επιθέσεις θεωρείται η απόφαση της Εσθονικής κυβέρνησης να µεταφέρει από το κέντρο της πρωτεύουσας Tallinn σε άλλη τοποθεσία ένα µνηµείο της σοβιετικής εποχής (γνωστό ως Bronze Soldier ), το οποίο είχε ανεγερθεί για να τιµήσει τους νεκρούς της Σοβιετικής Ένωσης κατά την απελευθέρωση της περιοχής από τους Γερµανούς κατά τον Β ΠΠ. 9 Shackelford, σελ. 193.

15 εξαιρετικά δύσκολο (και χρονοβόρο) να διαλυθεί ή να αντιµετωπιστεί, διότι η δοµή του και ο τρόπος δράσης του είναι αποκεντρωµένα. 10 Εσθονοί αξιωµατούχοι ισχυρίστηκαν αµέσως ότι η χώρα τους ήταν το θύµα ενός νέου είδους πολέµου και υπέδειξαν ως υπεύθυνη για την επίθεση αυτή τη Ρωσική Οµοσπονδία (η κατηγορία αυτή µέχρι σήµερα δεν έχει καταστεί δυνατό να επιβεβαιωθεί πλήρως, παρά τις εκτεταµένες ηλεκτρονικές έρευνες και την σε βάθος µελέτη των επιθέσεων) ο Υπουργός Άµυνας Jaak Aaviksoo έκανε λόγο για national security emergency και για blockade. Η Εσθονία, επίσης, ως χώρα µέλος του NATO ζήτησε βοήθεια από τον Οργανισµό αυτό στα ανώτατα πολιτικά και στρατιωτικά κλιµάκια του NATO επικράτησε η άποψη ότι οι ηλεκτρονικές επιθέσεις ήταν µεν σοβαρές αλλά δεν ξεπερνούσαν τα επίπεδα της ενόχλησης και της δυσάρεστης συµπεριφοράς και έτσι δεν υπήρχε έδαφος εφαρµογής του άρθρου 5 του Χάρτη της Συµµαχίας 11 σ αυτό, βέβαια, πρέπει, κατά την εκτίµησή µας, να έπαιξε ρόλο και το γεγονός ότι δεν µπορούσε να τεκµηριωθεί γρήγορα και µε ασφάλεια σύνδεση των επιθέσεων µε τις πράξεις συγκεκριµένης κρατικής οντότητας. Το NATO απλά απέστειλε στην Εσθονία ειδικούς για τη µελέτη των επιθέσεων και την παροχή τεχνικής βοήθειας. 12 Αξίζει επίσης να σηµειωθεί ότι ο Ο.Η.Ε. δεν ασχολήθηκε µε τις κυβερνο-επιθέσεις εναντίον της Εσθονίας. 13 Η εργασία αυτή θα προσπαθήσει να απαντήσει στο ερώτηµα εάν µία επίθεση στα δίκτυα η/υ µίας χώρας (computer network attack CNA) που εκδηλώνεται σε περίοδο ειρήνης µε τη χρήση των η/υ και των δικτύων η/υ ως όπλων και µπορεί να 10 Tikk, Kaska & Vihul, σελ Βλ. και Owens, Dam & Lin, eds, σελ. 172 et seq. και Theiler σε NATO Review. Το άρθρο 5 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού (Ουάσιγκτον, 04 Απρ. 1949) ως γνωστόν ορίζει ότι [t]he Parties agree that an armed attack against one or more of them in Europe or North America shall be considered an attack against them all and consequently they agree that, if such an armed attack occurs, each of them, in exercise of the right of individual or collective self-defence recognised by Article 51 of the Charter of the United Nations, will assist the Party or Parties so attacked (η έµφαση δική µας το πλήρες κείµενο της Συνθήκης διαθέσιµο στην ιστοσελίδα του NATO στη δνση official_texts_17120.htm). 12 Το συµβάν, ωστόσο, λειτούργησε ως προειδοποιητικό καµπανάκι για το NATO (Owens, Dam & Lin, eds, ibid) τον Ιούνιο του 2007 οι Υπουργοί Άµυνας των χωρών µελών του NATO, προφανώς και εµφανώς θορυβηµένοι από τα γεγονότα στην Εσθονία, αποφάσισαν την ίδρυση, από τη Συµµαχία, ενός Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence (CCD COE) µε έδρα την Εσθονία και µε αποστολή τη µελέτη των απειλών στον κυβερνοχώρο, τη διατύπωση προτάσεων και την ανάπτυξη τεχνικών αντιµετώπισής τους. 13 Shackelford, 237. Για το περιστατικό των επιθέσεων σε βάρος της Εσθονίας βλ. γενικά Shackelford (ιδίως σελ. 192 et seq. και 202 et seq.) και Tikk κ.λπ., op. cit., σελ. 15 et seq. Ο Shackelford, 200, επίσης αναφέρει ότι ήδη το 2002 δεκαεννέα εκατοµµύρια ιδιώτες είχαν την τεχνογνωσία για τη διεξαγωγή κυβερνο-επιθέσεων και (σελ. 225) ότι το 2009, 439 εκατοµµύρια υπολογιστές ήταν συνδεδεµένοι στο internet.

16 αποδοθεί σε συγκεκριµένο κράτος (άσχετα εάν διενεργείται από τα όργανα του κράτους αυτού, ή από κάποια µη-κρατική οντότητα, ή ακόµη και από ιδιώτες για λογαριασµό κάποιου κράτους), είναι δυνατόν να έχει και υπό ποίες προϋποθέσεις τα χαρακτηριστικά της χρήσης βίας του άρθρου 2(4) του Χάρτη ή της ένοπλης επίθεσης του άρθρου 51, έτσι ώστε να είναι δυνατή η λήψη από το κράτος-στόχο όλων εκείνων των νόµιµων µέτρων που επιφυλάσσονται από το διεθνές δίκαιο και ιδίως από το jus ad bellum γι αυτές τις περιπτώσεις. 14 Προκειµένου να διευκολυνθεί η καθαρά νοµική προσέγγιση του ζητήµατος, αµέσως µετά την Εισαγωγή η οποία συµπληρώνεται από ορισµένα ιστορικά και τεχνικά στοιχεία για τους η/υ, τα δίκτυα και το internet, στο τµήµα II της εργασίας, θα εξηγηθεί τι ακριβώς είναι από τεχνική άποψη µία επίθεση σε δίκτυα η/υ, θα δοθούν οι απολύτως απαραίτητοι ορισµοί, ιδίως όσον αφορά το πεδίο αντιπαράθεσης στο οποίο λαµβάνουν χώρα οι επιθέσεις αυτές (: στον κυβερνοχώρο ) και θα παρουσιαστούν, µε συνοπτική ακρίβεια, οι τεχνικές και τα όπλα των κυβερνο-επιθέσεων (επιθέσεις DoS και DDoS, κακόβουλο λογισµικό, επιθέσεις σε επίπεδο ολοκληρωµένων κυκλωµάτων κ.λπ.). Στο τµήµα III θα παρατεθεί η βασική θεωρία του διεθνούς δικαίου για τη χρήση βίας και την ένοπλη επίθεση (στο σηµείο εξέλιξης που έχει φθάσει σήµερα το δίκαιο αυτό), µε έµφαση στα σηµεία εκείνα τα οποία, κατά την κρίση του γράφοντος, µπορούν να αποτελέσουν ασφαλείς βάσεις για τη µορφοποίηση απαντήσεων στα παραπάνω βασικά ερωτήµατα. Στο τµήµα IV θα γίνει η προσπάθεια αναγωγής των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών, των ιδιαιτεροτήτων, του τρόπου εκδήλωσης και των αποτελεσµάτων των CNAs, στο νοµικό πλαίσιο του σύγχρονου διεθνούς δικαίου για τη χρήση βίας και την ένοπλη επίθεση στις σχέσεις µεταξύ των κρατών. Στο τµήµα αυτό ο γράφων διατυπώνει, σε γενικές γραµµές, την άποψη ότι τα ηλεκτρονικά όπλα που απαριθµούνται στο τµήµα ΙΙ, είναι όπλα σαν κι αυτά που είχαν στο µυαλό τους οι συντάκτες των άρθρων 2(4) και 51 του Χάρτη των Η.Ε. και ότι η χρήση των όπλων αυτών και οι µέθοδοι χρησιµοποίησής τους, µπορεί να συνιστούν χρήση βίας και ένοπλη επίθεση, όπως οι έννοιες αυτές γίνονται δεκτές από το γραπτό και εθιµικό jus ad bellum, στο στάδιο εξέλιξης που έχει φθάσει σήµερα. ιατυπώνει, επίσης, την άποψη 14 Ως εκ τούτου από το σκοπό της εργασίας αυτής ε κ φ ε ύ γ ε ι η ενασχόληση µε επιθέσεις CNA που εκδηλώνονται κατά τη διάρκεια µίας (ήδη διαπιστωµένης) ένοπλης σύγκρουσης και, πολύ περισσότερο, η ενασχόληση µε τα ζητήµατα που τίθενται από τη διάπραξη εγκληµάτων στον κυβερνοχώρο ή τη διάπραξη ηλεκτρονικών εγκληµάτων ή εγκληµάτων που σχετίζονται µε υπολογιστές ή διαπράττονται µε τη βοήθεια η/υ, όπως αυτά προσδιορίζονται στα ποινικά δίκαια των διαφόρων χωρών.

17 ότι αυτή τη στιγµή υπάρχει ήδη ανιχνεύσιµη πρακτική κρατών και διεθνών οργανισµών περί του ότι βία στις διακρατικές σχέσεις µπορεί να ασκηθεί και µε τη µορφή των CNAs, καθώς και την άποψη ότι οι διατάξεις των άρθρων 2(4) και 51 του Χάρτη και το διεθνές εθιµικό δίκαιο που ισχύει σήµερα αναφορικά µε το δικαίωµα αυτοάµυνας, µπορούν να λειτουργήσουν ικανοποιητικά και στα ζητήµατα άσκησης βίας και εκδήλωσης ένοπλων επιθέσεων στον κυβερνοχώρο και δεν έχουν καταστεί ακόµη ανεπανόρθωτα ακατάλληλες, αν και οι δυνατότητες και οι ιδιαιτερότητες των CNAs και των πληροφοριακών επιχειρήσεων γενικότερα, πιέζουν αφόρητα, µέχρι τα όριά της, τη ρυθµιστική τους ικανότητα. ιαπιστώνεται επίσης ότι εκείνο που απαιτείται άµεσα και σε πρώτη φάση, είναι η θωράκιση του (ιδιωτικού) internet µε ένα minimum κανόνων και τεχνολογιών ασφαλείας, χωρίς να θίγονται τα δικαιώµατα των τρίτων προς απόλαυση του κυβερνοχώρου, και η περισσότερο αποφασιστική και ρωµαλέα εφαρµογή των υφισταµένων διατάξεων και του κεκτηµένου του Χάρτη των Η.Ε. Στο τµήµα V, τέλος, θα παρατεθούν ορισµένα συµπεράσµατα από αυτή την ενασχόλησή µας µε τις επιθέσεις σε δίκτυα η/υ ως µορφή χρήσης βίας στις διακρατικές σχέσεις των τελευταίων δύο δεκαετιών τουλάχιστον. Μετά τα συµπεράσµατα, θα παρατεθούν σε Παράρτηµα ορισµένα πρόσθετα στοιχεία για τους η/υ και τα δίκτυα, για τα οποία, αν και είναι απαραίτητα για την κατανόηση του συνόλου της εργασίας, κρίθηκε ότι η παράθεσή τους στην Εισαγωγή θα διασπούσε τη δοµή µίας καθαρά νοµικής εργασίας. Στο σηµείο αυτό και πριν από τα κύρια τµήµατα της εργασίας παρατίθενται ορισµένα απολύτως απαραίτητα ιστορικά και τεχνικά στοιχεία για τους η/υ και το διαδίκτυο (internet) γενικά, τα οποία θα βοηθήσουν στην κατανόηση των προσεγγίσεων που θα ακολουθήσουν : Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής Ως η/υ (computer) 15 γενικά, νοείται µία προγραµµατιζόµενη µηχανή, σχεδιασµένη να εκτελεί κατά στάδια και µε αυτοµατοποιηµένο τρόπο µία σειρά αριθµητικών ή λογικών λειτουργιών η σειρά των λειτουργιών µπορεί να µεταβάλλεται, ώστε να είναι δυνατό ο η/υ να επιλύει περισσότερα είδη 15 Η πρώτη χρήση της λέξης computer καταγράφηκε το 1613 και αναφερόταν σε ένα πρόσωπο το οποίο εκτελούσε αριθµητικές πράξεις και υπολογισµούς. Από το τέλος του 19ου αιώνα η λέξη άρχισε σταδιακά να λαµβάνει το σηµερινό της περιεχόµενο, να περιγράφει, δηλαδή, µία µηχανή πια, η οποία µπορεί να εκτελεί υπολογισµούς.

18 προβληµάτων. 16 Ηλεκτρονικός υπολογιστής, κατά την τρέχουσα έννοια του όρου, είναι ένα αυτοµατοποιηµένο, ηλεκτρονικό, ψηφιακό επαναπρογραµµατιζόµενο σύστηµα γενικής χρήσης (: µια µηχανή ), κατασκευασµένο κυρίως από ψηφιακά ηλεκτρονικά κυκλώµατα και δευτερευόντως από ηλεκτρικά και µηχανικά συστήµατα, που έχει ως σκοπό να επεξεργάζεται πληροφορίες βάσει ενός συνόλου προκαθορισµένων οδηγιών (: εντολών) που συνολικά ονοµάζονται πρόγραµµα. Κατ ελάχιστον ένας η/υ αποτελείται από κάποιο είδος µνήµη για την αποθήκευση δεδοµένων, από τουλάχιστον µία µονάδα που εκτελεί αριθµητικές και λογικές λειτουργίες και από µία µονάδα ακολουθίας (αλληλουχίας) και ελέγχου, η οποία µπορεί να µεταβάλει τη σειρά των λειτουργιών που πρέπει να εκτελεστούν µε βάση τις αποθηκευµένες πληροφορίες. 17 Η ανάπτυξη των πρώτων πραγµατικών ηλεκτρονικών η/υ άρχισε στη δεκαετία του 1940 είχαν µέγεθος ενός µεγάλου δωµατίου και η ενέργεια που κατανάλωναν αντιστοιχούσε στην ενέργεια που καταναλώνουν σήµερα µερικές εκατοντάδες προσωπικοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές. Οι βάσεις για τις τεχνολογίες που χρησιµοποιήθηκαν σ αυτούς, ωστόσο, και τη θεωρητική θεµελίωσή τους, τέθηκαν στη δεκαετία του Στην επιστήµη των σύγχρονων η/υ συνδυάζονται µε εντυπωσιακό τρόπο δύο διαφορετικές τεχνολογίες : ο αυτοµατοποιηµένος υπολογισµός και ο προγραµµατισµός (automated calculation and programmability). Πέρα από τα διάφορα είδη προσωπικών η/υ (personal computers PCs) που αποτελούν την κατ εξοχήν εικόνα της πληροφοριακής εποχής του 20ού και του 16 Για να χαρακτηριστεί κατ αρχήν µία µηχανή ως ηλεκτρονικός υπολογιστής, δεν απαιτείται να λειτουργεί απαραίτητα µε ηλεκτρικό ρεύµα, ούτε να διαθέτει επεξεργαστή, µνήµη ή σκληρό δίσκο. Ως η/υ χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε συσκευή µπορεί να µετατρέψει τις εισαγόµενες σ αυτήν πληροφορίες, θεληµατικά και µε βάση κάποιους λογικούς κανόνες. Σήµερα, ωστόσο, ο όρος η/υ παραπέµπει πλέον σε µία συσκευή που λειτουργεί µε ηλεκτρικό ρεύµα και διαθέτει µνήµη, επεξεργαστή, αποθηκευτικό µέσο, και διατάξεις εισόδου και εξόδου δεδοµένων ο,τιδήποτε άλλο δεν θα είναι (πλήρης) η/υ αλλά απλά ένας επεξεργαστής. 17 Κάθε υπολογιστικό σύστηµα ή η/υ, ανεξάρτητα από το µέγεθός του, αποτελείται από το υλικό µέρος (hardware), δηλαδή όλα εκείνα τα µέρη που έχουν υλική υπόσταση (: ηλεκτρονικά κυκλώµατα, οθόνη, τροφοδοτικά, καλώδια, πληκτρολόγια, εκτυπωτές κ.λπ.) και το λογισµικό (software), δηλαδή τα άυλα µέρη του υπολογιστικού συστήµατος (: λειτουργικό σύστηµα, εφαρµογές, αποθηκευµένα δεδοµένα, πρωτόκολλα επικοινωνίας µε τα περιφερειακά ή τα διάφορα δίκτυα κ.λπ.). Όταν το software αποθηκεύεται στο hardware µε τρόπο που καθιστά ανέφικτη ή εξαιρετικά δύσκολη την τροποποίησή του (όπως για παράδειγµα το BIOS (: Built In Operating System), η µνήµη ROM κ.λπ.), γίνεται λόγος για firmware. 18 Τα ψηφιακά ηλεκτρονικά, για παράδειγµα, θεωρούνται σε µεγάλο βαθµό ανακάλυψη του Claude Shannon του έτους 1937, ενώ ως ο πατέρας της σύγχρονης επιστήµης των η/υ θεωρείται ο Άγγλος µαθηµατικός Alan Turing, ο οποίος µε τη διατριβή του και τις άλλες εργασίες του της δεκαετίας του 1930 αναδιατύπωσε τα αποτελέσµατα των εργασιών του 1931 του Αυστριακού µαθηµατικού Κούρτ Γκέντελ για τα όρια της απόδειξης και του υπολογισµού, επινόησε τις αφηρηµένες λογικές µηχανές Τούρινγκ και απέδειξε ότι µια τέτοια µηχανή θα ήταν σε θέση να υπολογίσει οποιοδήποτε κατανοητό µαθηµατικό πρόβληµα εάν ήταν δυνατό το πρόβληµα αυτό να αναπαρασταθεί από έναν αλγόριθµο (algorithm, δηλ. λεπτοµερειακές οδηγίες που καθορίζουν το πώς εκτελείται µία εργασία). Οι µηχανές Τούρινγκ είναι µέχρι σήµερα το κεντρικό αντικείµενο µελέτης της θεωρίας του υπολογισµού.

19 ου αιώνα, αλλά και τα µεγάλα υπολογιστικά συστήµατα των τραπεζών, των δηµοσίων οργανισµών, των ενόπλων δυνάµεων, των κάθε είδους εταιρειών κ.λπ. (minicomputers, mainframes, supercomputers, servers κ.λπ.), δεν πρέπει να λησµονούµε ότι µικροί ηλεκτρονικοί υπολογιστές (στο µέγεθος µίας πλακέτας ηλεκτρονικών) υπάρχουν πλέον σχεδόν σε κάθε ηλεκτρική συσκευή (φορητή ή µη) και σύστηµα, από τα κινητά τηλέφωνα, τα παιχνίδια και τις συσκευές MP3, µέχρι τα εµπορικά και τα µαχητικά αεροσκάφη, τα βιοµηχανικά ροµποτικά συστήµατα, τις τηλεπικοινωνίες, τα δορυφορικά συστήµατα, τα οπλικά συστήµατα κ.λπ. Ορισµένες πρόσθετες πληροφορίες για τους υπολογιστές βλ. στο Παράρτηµα. Το διαδίκτυο (internet) 19 Το διαδίκτυο ή internet, όπως είναι ευρέως γνωστό, είναι ένα δίκτυο δικτύων, δηλαδή ένα παγκόσµιο (πλέον) δίκτυο στο οποίο συνδέονται εκατοντάδες χιλιάδες άλλα δίκτυα διαφόρων µεγεθών και το οποίο επιτρέπει την ανταλλαγή δεδοµένων µεταξύ οποιουδήποτε διασυνδεδεµένου (δικτυωµένου) η/υ. Ως µέσο έχει διπλή υπόσταση : υλική (αφού αποτελείται από περισσότερα δίκτυα που βασίζονται σε hardware και software) και άυλη (αφού αυτό που προσφέρει στην κοινωνία ως µέσο µαζικής επικοινωνίας και ιδίως ο αµφίδροµος χαρακτήρας του προστίθεται στην (και ξεπερνά κατά πολύ την) ούτως ή άλλως υπερµεγέθη υλική του υπόσταση. Η τεχνολογία του βασίζεται στη διασύνδεση επιµέρους δικτύων ανά τον κόσµο, µε τη χρήση πολυάριθµων πρωτοκόλλων µεταγωγής πακέτων δεδοµένων (data packet switching), µε κυρίαρχο το πρωτόκολλο TCP/IP. 20 Το internet προσφέρει διάφορες διαδικτυακές υπηρεσίες και µάλιστα σε πραγµατικό χρόνο, όπως η άµεση επικοινωνία και ο έλεγχος µεταξύ η/υ και δικτύων η/υ, το ηλεκτρονικό ταχυδροµείο ( ), οι οµάδες συζητήσεων (news /chat groups), η διαµοίραση και µεταφορά αρχείων (file sharing /transfer), ο παγκόσµιος ιστός (world wide web 21 ), το δικτυακό ραδιόφωνο και τηλεόραση, η διαδικτυακή τηλεφωνία κ.λπ. 19 Ο αγγλικός αυτός όρος προκύπτει από τη σύνθεση των λέξεων inter και network. 20 Μερικά από τα άλλα λιγότερο ή περισσότερο γνωστά διαδικτυακά πρωτόκολλα επικοινωνίας είναι το UDP, το DNS, το PPP, το SLIP, το ICMP, το POP3, το IMAP, το SMTP, το HTTP, το HTTPS, το SSH, το Telnet, το FTP, το LDAP και το SSL. 21 Παγκόσµιος ιστός και internet συχνά θεωρούνται το ίδιο πράγµα. Η αντίληψη αυτή είναι λανθασµένη καθώς ο παγκόσµιος ιστός αποτελεί µία µόνο υπηρεσία (facility) ή προσφερόµενη εφαρµογή του internet και για την ακρίβεια την δηµοφιλέστερη και περισσότερο διαδεδοµένη (ακολουθούµενη από το ηλεκτρονικό ταχυδροµείο).

20 Πρέπει να επισηµανθεί, ότι το internet λειτουργεί σε πολύ µεγάλο ποσοστό µε κονδύλια και εξοπλισµό του ιδιωτικού τοµέα και δεν έχει κεντρική διοίκηση, διεύθυνση ή διακυβέρνηση, ούτε όσον αφορά τις χρησιµοποιούµενες τεχνολογίες, ούτε όσον αφορά τις πολιτικές πρόσβασης και χρήσης κάθε επιµέρους δίκτυο (το οποίο συνδέεται στο internet) καθορίζει το ίδιο τους δικούς του κανόνες και τα πρότυπα. 22 Σε αυτό το ιδιαίτερο και µοναδικό χαρακτηριστικό του internet οφείλεται και το γεγονός ότι αφενός µεν το διαδίκτυο προσφέρεται για τη διάπραξη ηλεκτρονικών εγκληµάτων και κυβερνοεγκληµάτων, 23 αφετέρου δε ότι ο κυβερνοχώρος µετατράπηκε πολύ γρήγορα και µε καταπληκτική ευκολία σε πεδίο ανθρώπινης αντιπαράθεσης, στο οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο να ασκηθεί έλεγχος και να τεθούν κανόνες. Κεντρική διεύθυνση και συντονισµός ασκούνται αποκλειστικά και µόνο σε θέµατα ονοµατοδοσίας, δηλαδή στις διευθύνσεις internet (internet protocol addresses IP adresses) που απονέµονται και στις ονοµατοδοσίες DNS (βλ. στο Παράρτηµα), από τον διεθνή µη-κερδοσκοπικό οργανισµό ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers). 24 Η εµπορικοποίηση του internet το οποίο ήταν ήδη παγκόσµιο κατά τη δεκαετία του 1990, οδήγησε στην εξαιρετικά ευρεία διάδοσή του, στην εκλαΐκευσή του και στη χρησιµοποίησή του σε κάθε πτυχή της σύγχρονης ζωής στον πλανήτη και σχεδόν σε κάθε κρατική λειτουργία. 25 στο Παράρτηµα. Πρόσθετες πληροφορίες για το internet και τον παγκόσµιο ιστό ( www ) βλ. II. Τι είναι οι επιθέσεις σε δίκτυα η/υ (Computer Network Attacks CNAs) 22 Αυτή η ανοικτή φιλοσοφία είναι συγχρόνως και η Αχίλλειος πτέρνα του συστήµατος (Shackelford, 199). 23 Οι δύο αυτές έννοιες δεν ταυτίζονται, ωστόσο η υπόδειξη των διαφορών δεν εµπίπτει στο αντικείµενο της εργασίας µας αυτής. 24 Για όλα τα παραπάνω, καθώς και τις πρόσθετες πληροφορίες του Παραρτήµατος, πηγή : wikipedia, λήµµατα διαδίκτυο και παγκόσµιος ιστός, τελευταία πρόσβαση : Εκτιµάται, για παράδειγµα, ότι το 2009 πάνω από το ¼ του συνολικού πληθυσµού της γης χρησιµοποιούσε υπηρεσίες του internet και στο διαδίκτυο ήταν συνδεδεµένοι περισσότεροι από 439 εκατοµµύρια η/υ(!) είναι εντυπωσιακό ότι µόλις πριν από 22 περίπου χρόνια, το 1988, το internet αποτελούνταν µόνο από περίπου συνδεδεµένους η/υ, οι περισσότεροι από τους οποίους ανήκαν σε ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήµια στις Η.Π.Α. (βλ., π.χ., Shackelford, σελ. 223 & 225).

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Οόρος TCP/IPχρησιµοποιείται ευρέως σήµερα για να περιγράψει ένα σύνολοαπό διαφορετικές έννοιες. Η περισσότερο διαδεδοµένηχρήση του όρου αναφέρεται σε ένα επικοινωνιακό πρωτόκολλογια τη µεταφορά δεδοµένων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ INTERNET Το Internet είναι ένα πλέγμα από εκατομμύρια διασυνδεδεμένους υπολογιστές που εκτείνεται σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη και παρέχει τις υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία

ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία Δίκτυα ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι υπολογιστές της ίδιας ή και διαφορετικής μάρκας συνδεδεμένοι μεταξύ τους σε τοπικό (local) ή ευρύ (wide) επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα - Internet Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol)

ίκτυα - Internet Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol) Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Κέρκυρα ίκτυα - Internet 2 Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) ΜηχανέςΑναζήτησηςστοWeb Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Β5.1.2 Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Τι θα μάθουμε σήμερα: Να ορίζουμε τι είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας Να εξηγούμε τη χρησιμότητα των πρωτοκόλλων επικοινωνίας Να ονομάζουμε τα σημαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κυβερνοπόλεµος: υπαρκτή παγκόσµια ασύµµετρη απειλή

Κυβερνοπόλεµος: υπαρκτή παγκόσµια ασύµµετρη απειλή Τετάρτη 29 εκεµβρίου 2010 www.geostrategy.gr Κυβερνοπόλεµος: υπαρκτή παγκόσµια ασύµµετρη απειλή Κοινωνία της πληροφορίας Ένα χαρακτηριστικό γνώρισµα της µεταψυχροπολεµικής εποχής είναι η διαρκής εξάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων Βασικοί τύποι επιθέσεων στο Internet Βασισµένες σε κωδικό πρόσβασης (password-based attacks): προσπάθεια παραβίασης του κωδικού πρόσβασης Υποκλοπή πακέτων µετάδοσης (packet sniffing attacks): παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Σε δίκτυο υπολογιστών εμπιστευτική πληροφορία μπορεί να υπάρχει αποθηκευμένη σε μέσα αποθήκευσης (σκληροί δίσκοι, μνήμες κ.λ.π.), ή να κυκλοφορεί μέσου του δικτύου με τη μορφή πακέτων. Η ύπαρξη πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 1.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3. Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 Εισαγωγή στην τεχνολογία TCP/IP Τεχνολογία TCP/IP TCP/IP Πρωτόκολλα TCP/IP ή τεχνολογία TCP/IP ή τεχνολογία ιαδικτύου (Internet)( ιαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 3114 Μέσα από ένα τετραετές πρόγραμμα σπουδών, το Τμήμα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων επιτρέποντας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014-2015 ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Λαρισα Καμπέρη ΓΕΝΑΡΗΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 Adware : Λογισμικό που εμφανίζει διαφημιστικό περιεχ

Διαβάστε περισσότερα

7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP

7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP Κεφάλαιο 7 7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP Σελ. 226-230 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Γνωστό μοντέλο OSI διασύνδεσης ανοικτών συστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

το ιαδίκτυο συνδέει εκατοµµύρια χρήστες αποτελώντας την µεγαλύτερη πηγή πληροφοριών και ανταλλαγής µηνυµάτων στον πλανήτη.

το ιαδίκτυο συνδέει εκατοµµύρια χρήστες αποτελώντας την µεγαλύτερη πηγή πληροφοριών και ανταλλαγής µηνυµάτων στον πλανήτη. το ιαδίκτυο Μέχρι τώρα µάθαµε να εργαζόµαστε σε έναν από τους υπολογιστές του Εργαστηρίου µας. Όµως παρατηρήσαµε ότι οι υπολογιστές αυτοί µπορούν να ανταλλάσσουν στοιχεία, να τυπώνουν όλοι σε έναν εκτυπωτή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική

Εισαγωγή στην Πληροφορική Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Εισαγωγή στην Πληροφορική 1 Γενικές πληροφορίες Εισαγωγή στην Πληροφορική ιδασκαλία: Παναγιώτης Χατζηδούκας Email:

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 8. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Internet: Τότε και Τώρα. Κεφάλαιο 8Α. Τρόπος Λειτουργίας Internet. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07

Ενότητα 8. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Internet: Τότε και Τώρα. Κεφάλαιο 8Α. Τρόπος Λειτουργίας Internet. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Ενότητα 8 Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ιαδίκτυο: Κεφάλαιο 8Α: Βασικές Έννοιες ιαδικτύου Κεφάλαιο 8Β: ΣύνδεσηκαιΕργασία Online ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Εισαγωγή στηνπληροφορική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ kv@hua.gr Στόχος Μαθήματος Εισαγωγή σε Βασικούς Όρους Πληροφορικής και Τηλεματικής. Εφαρμογές Τηλεματικής. Αναφορά στις κοινωνικές επιπτώσεις των Υπολογιστών.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 3121 Με την ολοκλήρωση των σπουδών τους οι πτυχιούχοι του τμήματος Εφαρμοσμένης Πληροφορικής και Πολυμέσων αποκτούν

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Πλωτάρχης Γ. ΚΑΤΣΗΣ ΠΝ Γιατί χρησιµοποιούµε δίκτυα? Δίκτυο Σύνολο Η/Υ και συσκευών Συνδεδεµένα µε κάποιο µέσο Stand-alone

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΙΝ ΥΝΟΣ από τις συνδυασµένες απειλές

Ο ΚΙΝ ΥΝΟΣ από τις συνδυασµένες απειλές Ο ΚΙΝ ΥΝΟΣ από τις συνδυασµένες απειλές Μιχαήλ ΜΑΒΗΣ mmavis@ote.gr Αντιπρόεδρος Ελληνικού Φορέα πρόληψης Τηλεπ. Απάτης (ΕΦΤΑ) Προϊστάµενος Υποδ/νσης Ασφάλειας Συστηµάτων και πρόληψης διακινδύνευσης ΟΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 4ο Βελώνης - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 4-1 ΟΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΟΥ INTERNET IP Διευθύνσεις, Συμβολικές Διευθύνσεις, DNS http://www.uth.gr/main/help/help-desk/internet/internet1.html

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας. Υπηρεσίες Internet. ίκτυα Η/Υ. Επίπεδο Εφαρµογής. Ενότητα θ

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας. Υπηρεσίες Internet. ίκτυα Η/Υ. Επίπεδο Εφαρµογής. Ενότητα θ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας Υπηρεσίες Internet ίκτυα Η/Υ Επίπεδο Εφαρµογής O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Επικοινωνιακό υποδίκτυο ονομάζεται το σύνολο των κόμβων που παρεμβάλλονται κατά την αποστολή ενός πακέτου από τη πηγή στο προορισμό. Το επικοινωνιακό υποδίκτυο μπορεί να βασίζεται είτε στη φιλοσοφία των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο (και τι θα δούμε στο εργαστήριο δικτύων) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Διαδίκτυο - ένα δίκτυο δεδομένων Σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπιµότητα των firewalls

Σκοπιµότητα των firewalls Σκοπιµότητα των firewalls Παρέχουν προστασία των εσωτερικών δικτύων από απειλές όπως: Μη εξουσιοδοτηµένη προσπέλαση των δικτυακών πόρων: όταν επίδοξοι εισβολείς προσπαθούν να εισχωρήσουν στο δίκτυο και

Διαβάστε περισσότερα

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής 104. Αναφέρετε ονοµαστικά τις πιο χαρακτηριστικές εφαρµογές που υποστηρίζει η τεχνολογία TCP/IP οι οποίες είναι διαθέσιµες στο ιαδίκτυο 1. Ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

DDoS (Denial of Service Attacks)

DDoS (Denial of Service Attacks) Το Πρόβλημα των Επιθέσεων DoS/DDoS DDoS (Denial of Service Attacks) Γεώργιος Κουτέπας, Γεώργιος Αδαμόπουλος Τράπεζα Πληροφοριών του ΤΕΕ Ημερίδα: Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες Πόσο Ασφαλείς είναι; Τεχνικό Επιμελητήριο

Διαβάστε περισσότερα

α. 1024 Megabyte. β. 1024 Gigabyte. γ. 1048576 Gigabyte. δ. 1048576 byte.

α. 1024 Megabyte. β. 1024 Gigabyte. γ. 1048576 Gigabyte. δ. 1048576 byte. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΓΙΑ ΠΛΗΡΩΣΗ ΜΙΑΣ ΚΕΝΗΣ ΘΕΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Μάθηµα: ΕI ΙΚΟ (Η.Υ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1. Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1. Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1 Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γραφικές παραστάσεις µε υπολογιστές έχουν προχωρήσει πολύ από τότε που οι ε- πιστήµονες που δούλευαν

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ (IP για που το έβαλες) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής (Application layer):

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ηυιοθέτησητης τεχνολογίαςκαι αρχιτεκτονικής TCP/IP δεν έρχεται σε σύγκρουσηµε το µοντέλο του OSI και αυτό γιατί και τα δυο συστήµατααναπτύχθηκαν συγχρόνως. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισµένες ουσιώδεις διαφορές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Απόδοση των οδηγών αποθηκευτικών µέσων Μέσος χρόνος πρόσβασης (Average Access Time) Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων (Data-Transfer

Διαβάστε περισσότερα

Organizing the Protection of Critical ICT Infrastructures. Dimitris Gritzalis

Organizing the Protection of Critical ICT Infrastructures. Dimitris Gritzalis Organizing the Protection of Critical ICT Infrastructures Dimitris Gritzalis June 2003 Ημερίδα Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών Υπουργείο Μεταφορών & Επικοινωνιών, Ιούνιος 2003 Οργάνωση της Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών 1 ίκτυα μικρά και μεγάλα Ένα δίκτυο υπολογιστών (computer network) είναι ένας συνδυασμός συστημάτων (δηλαδή, υπολογιστών),

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο διαδίκτυο

Εισαγωγή στο διαδίκτυο Εισαγωγή στο διαδίκτυο Στόχοι κεφαλαίου Περιγραφή των κύριων θεμάτων σχετικά με τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών δικτύων Περιγραφή των

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής ίκτυα Η/Υ Συστήµατα Επικοινωνίας (Ε) (PC) (N) Επικοινωνίες: Εφαρµογές Υπολογιστές ίκτυα Μοντέλο TCP/IP πολλές πολλοί N A N B Ενότητα E PC A PC B PC D PC E E A E B

Διαβάστε περισσότερα

H ΚΥΒΕΡΝΟΪΣΧΥΣ ΩΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

H ΚΥΒΕΡΝΟΪΣΧΥΣ ΩΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ H ΚΥΒΕΡΝΟΪΣΧΥΣ ΩΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Μαυρόπουλος Παναγιώτης pmavropoulos@yahoo.gr www.warandstrategy.gr 1 ΔΡΑΣΤΕΣ ΣΤΟΝ ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟ Χάκερ Ακτιβιστές Οργανωμένο έγκλημα Βιομηχανική κατασκοπία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελών ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 2ο Βελών - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίν Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 Τεχνολογίες Μεταγωγής Δεδομένων Δίκτυα Μεταγωγής Βελών Βελών Δίκτυα Μεταγωγής Δίκτυα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική ΥπηρεσίαΠληροφοριών

Εθνική ΥπηρεσίαΠληροφοριών Ηµερίδα «Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστηµάτων στο ηµόσιο τοµέα» 3 Φεβρουαρίου 2011 Ε.Υ.Π. Εθνική ΥπηρεσίαΠληροφοριών Εθνική Αρχή Αντιμετώπισης Ηλεκτρονικών Επιθέσεων ΕθνικόCERT Περίγραµµα Νομικό Πλαίσιο Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network).

Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network). ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Καλαμάτα, 2015 Το Διαδίκτυο Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network). Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία Λειτουργικά Συστήματα Ι Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία 2013 1 Ηλεκτρονικός Υπολογιστής αποτελείται: 1. Από Υλικό Hardware (CPUs, RAM, Δίσκοι), & 2. Λογισμικό - Software Και μπορεί να εκτελέσει διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

7.8 Σύστημα Ονομάτων Περιοχών (Domain Name System, DNS) 7.8.1 Χώρος Ονομάτων του DNS

7.8 Σύστημα Ονομάτων Περιοχών (Domain Name System, DNS) 7.8.1 Χώρος Ονομάτων του DNS Κεφάλαιο 7 7.8 Σύστημα Ονομάτων Περιοχών (Domain Name System, DNS) 7.8.1 Χώρος Ονομάτων του DNS Σελ. 259-264 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-g.ggia.info/ Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 3121 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Οι πτυχιούχοι του τμήματος Ηλεκτρονικών Υπολογιστικών Συστημάτων (ΗΥΣ) του Τ.Ε.Ι. Πειραιά διαθέτουν τις εξειδικευμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΟΧΗ ΠΡΩΤΟΕΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 2013-1014. Παρουσίαση του Τµήµατος

ΥΠΟΔΟΧΗ ΠΡΩΤΟΕΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 2013-1014. Παρουσίαση του Τµήµατος Πανεπιστήμιο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ,ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΠΟΔΟΧΗ ΠΡΩΤΟΕΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 2013-1014 Παρουσίαση του Τµήµατος http://dit.uop.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ»

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» - Κρυπτογραφία είναι - Κρυπτανάλυση είναι - Με τον όρο κλειδί. - Κρυπτολογία = Κρυπτογραφία + Κρυπτανάλυση - Οι επιστήµες αυτές είχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ & ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΠΟΙΗΣΗ INTERNET INFORMATION SERVER (IIS) ΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ (WEB SERVICES) ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ:Μπάρδα Μαρία ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Τσιαντής

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Κατηγορίες υλισµικού. Περίληψη µαθήµατος (συνέχεια) Επεξεργαστής Μνήµη. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07

Πληροφορίες. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Κατηγορίες υλισµικού. Περίληψη µαθήµατος (συνέχεια) Επεξεργαστής Μνήµη. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Πληροφορίες Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Μόνο για την επόµενη Τετάρτη 25/10, το µάθηµα (12-13) δεν θα πραγµατοποιηθεί. Τα εργαστήρια θα ξεκινήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΤΟΔΟΣΙΑ ΚΑΙ IP ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ. ΜΕΡΟΣ 2 ο

ΟΝΟΜΑΤΟΔΟΣΙΑ ΚΑΙ IP ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ. ΜΕΡΟΣ 2 ο ΟΝΟΜΑΤΟΔΟΣΙΑ ΚΑΙ IP ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ 2 ο InterNIC (Internet Network Information Center) Κάθε οργανισμός που θέλει να συνδέσει στο Internet τους υπολογιστές του ζητά έναν αριθμό δικτύου από κάποιον επίσημο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να προστατευτείτε από τους ιούς

Πώς να προστατευτείτε από τους ιούς Πώς να προστατευτείτε από τους ιούς Περιεχόµενα 10 χρυσοί κανόνες για προστασία από ιούς και δούρειους ίππους...2 Πώς να προστατευτείτε από τους ιούς σελ. 1 10 χρυσοί κανόνες για προστασία από ιούς και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υπολογιστές και Δεδομένα 1 Ο Υπολογιστής ως Μαύρο Κουτί Υπάρχουν δύο μοντέλα υπολογιστή Επεξεργαστής Δεδομένων Προγραμματιζόμενος Επεξεργαστής Δεδομένων 2 Επεξεργαστής

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή 6 Συστήµατα DAQ 6.1 Εισαγωγή Με τον όρο Acquisition (Απόκτηση) περιγράφουµε τον τρόπο µε τον οποίο µεγέθη όπως η πίεση, η θερµοκρασία, το ρεύµα µετατρέπονται σε ψηφιακά δεδοµένα και απεικονίζονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ Γιάννης Σταµατίου Επιστηµονικός Σύµβουλος σε θέµατα Κρυπτογραφίας και Ασφάλειας στο Ε.Α.Ι.Τ.Υ., Επίκουρος ΚαθηγητήςΤµήµατος Μαθηµατικών, Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

CyberEdge από την AIG

CyberEdge από την AIG Προστασία από τις συνέπειες των ηλεκτρονικών και διαδικτυακών κινδύνων Business Solutions CyberEdge από την AIG ηλεκτρονικοί και Οι ηλεκτρονικοί και διαδικτυακοί κίνδυνοι αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες Πληροφορικής

Βασικές Έννοιες Πληροφορικής Βασικές Έννοιες Πληροφορικής 1. Τι είναι ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι οποιαδήποτε συσκευή μεγάλη ή μικρή που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα ΠΤΥΧΙΑΚΗ Θέμα πτυχιακής: Voice over IP Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα Εισαγωγή στην Υπηρεσία Voice over IP Το Voice over IP (VoIP) είναι μια καινούργια τεχνολογία η οποία προσφέρει φωνητική συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα. Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί

Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα. Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Τμήμα Οργάνωσης & Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κωνσταντίνος Ταραμπάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme. ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.mobi (στο εξής «η Ιστοσελίδα») και της αντίστοιχης εφαρµογής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού. 1η διάλεξη

Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού. 1η διάλεξη Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού 1η διάλεξη Χαρακτηριστικά Μαθήματος Μάθημα προγραμματισμού (και όχι μόνον) Μπορεί να εξελιχθεί σε εφιάλτη αν δεν έχετε καλή γνώση και αρκετή εμπειρία προγραμματισμού (Java)

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530

Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530 Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530 Ηλεκτρονικό Εμπόριο Χρησιμοποιείται για να περιγράψει την χρήση τηλεπικοινωνιακών μέσων (κυρίως δικτύων) για κάθε είδους εμπορικές συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

Information Technology for Business

Information Technology for Business Information Technology for Business Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Computer System Hardware Υποδομή του Information Technology Υλικό Υπολογιστών (Hardware) Λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 10. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 10. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 10 Δίκτυα Η/Υ, το Internet 1 Δίκτυα Πολλοί υπολογιστές μπορούν να συνδεθούν μεταξύ τους με χρήση του κατάλληλου

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Απορρήτου της Fon

Πολιτική Απορρήτου της Fon Πολιτική Απορρήτου της Fon Τελευταία αναθεώρηση: Ιούνιος 2015 1. Δεδομένα εγγραφής Κατά την εγγραφή σας στην Υπηρεσία Fon ενδέχεται να συλλέξουμε κάποια στοιχεία όπως όνομα χρήστη, κωδικό εισόδου, διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Περιεχόµενα Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional 1 Εισαγωγή στη διαχείριση των Microsoft Windows XP Professional... 25 Ξεκίνηµα µε τα Windows XP

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Ασφάλειας

Στρατηγικές Ασφάλειας Στρατηγικές Ασφάλειας Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων. Διδάσκων: Σ. Κοντογιάννης Least/(Most) Privileges Defense in Depth Συγκεντρωτική Στρατηγική Weakest Link Strategy Fail Safe Stance Fail Safe Stance

Διαβάστε περισσότερα

2. Αλγόριθμοι, δομές δεδομένων και πολυπλοκότητα

2. Αλγόριθμοι, δομές δεδομένων και πολυπλοκότητα 1. Εισαγωγή 1.1 O Υπολογιστής ως εργαλείο μηχανικού 1.2 Η Επιστήμη των υπολογιστών 1.3 Ιστορικό Σημείωμα 1.4 Ο υπολογιστής μηχανή επεξεργασίας ψηφιακής πληροφορίας 1.5 Ψηφιοποίηση πληροφορίας 1.5.1 ψηφιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ)

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) 26/01/2014 Συνεισφορά του κλάδους ΗΜΜΥ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Ευρύ φάσμα γνώσεων και επιστημονικών

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu.

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu. Managing Information Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων Learning Objectives Για ποιό λόγο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής) ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής) Σύγχρονα Υπολογιστικά Συστήματα τους υπερυπολογιστές (supercomputers) που χρησιμοποιούν ερευνητικά εργαστήρια τα μεγάλα συστήματα (mainframes)

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων Ταυτοποίηση και Πιστοποίηση (Identification & Authentication) Εισαγωγή - Βασικές Έννοιες Τεχνικές Ταυτοποίησης και Πιστοποίησης Συστήµατα που βασίζονται στην πληροφορία Συστήµατα που βασίζονται στην κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

Internet Τοπικό δίκτυο LAN Δίκτυο Ευρείας Περιοχής WAN Διαδίκτυο Πρόγραμμα Πλοήγησης φυλλομετρητής Πάροχοι Υπηρεσιών Internet URL HTML links

Internet Τοπικό δίκτυο LAN Δίκτυο Ευρείας Περιοχής WAN Διαδίκτυο Πρόγραμμα Πλοήγησης φυλλομετρητής Πάροχοι Υπηρεσιών Internet URL HTML links Internet Τοπικό δίκτυο (LAN Local Area Network): Δίκτυο όπου οι υπολογιστές βρίσκονται κοντά μεταξύ τους (μία εταιρία ή στην ίδια αίθουσα). Δίκτυο Ευρείας Περιοχής (WAN Wide Area Network) Δίκτυο όπου οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑ και ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ INTELEN

ΣΧΟΛΙΑ και ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ INTELEN Δημόσια Διαβούλευση αναφορικά με Α) την εγκατάσταση Συστήματος Μετρητών Ηλεκτρικής Ενέργειας και Αυτόματης Ανάγνωσης των Μετρητών στους χώρους Φυσικής Συνεγκατάστασης (Μακροπρόθεσμη λύση) και Β) την τιμολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 3114 Ηλεκτρονική είναι η τεχνολογία που ασχολείται με την ανάπτυξη και τη συμπεριφορά των ηλεκτρονικών συσκευών (υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα)

Διαβάστε περισσότερα

2.9.4 Χρήση του διαδικτύου για την εκτέλεση απλών εργασιών

2.9.4 Χρήση του διαδικτύου για την εκτέλεση απλών εργασιών 2.9 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2.9.4 Χρήση του διαδικτύου για την εκτέλεση απλών εργασιών Να είναι σε θέση να επιδεικνύει ικανότητα σύνδεσης με ιστοσελίδες στο διαδίκτυο, ακίνδυνα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ ΔΔ-...

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ ΔΔ-... ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΙΑΝΟΜΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α.Ε. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ ΔΔ-... ΕΡΓΟ: «Πιλοτικό Σύστηµα Τηλεµέτρησης και ιαχείρισης της Ζήτησης Παροχών Ηλεκτρικής Ενέργειας Οικιακών

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης)

Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης) TEI Σερρών Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης) Ανάλυση Πρωτοκόλλων Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Δρ. Αναστάσιος Πολίτης Καθηγητής Εφαρμογών anpol@teiser.gr

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση

Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση (πες μου την IP σου να σου πω ποιος είσαι) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές

Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές 1 ο Εξάμηνο Σπουδών Χειμερινό Εξάμηνο 2012/13 Τμήμα Εφαρμοσμένων Μαθηματικών, Πανεπιστήμιο Κρήτης Διδάσκων: Χαρμανδάρης Ευάγγελος, email: vagelis@tem.uoc.gr, Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk (econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk Τοπική προσαρµογή ηλεκτρονικού περιεχοµένου Σήµερα, οι περισσότερες πληροφορίες είναι ψηφιακής φύσεως. Χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα