ΥΑΛΟΣ ΗΜΕΡΙ Α ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ AMΘ 2009

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΥΑΛΟΣ ΗΜΕΡΙ Α ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ AMΘ 2009"

Transcript

1 ΥΑΛΟΣ ΗΜΕΡΙ Α ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ AMΘ 2009

2 Η τεχνολογία της υαλουργίας κατά τη ρωμαϊκή και την παλαιοχριστιανική εποχή Aναστάσιος Αντωνάρας παραγωγή γυαλιού από τις πρώτες ύλες, υαλοποιία, και η κατασκευή αντικειμένων από έτοιμο γυαλί, υαλουργία, αποτελούν Η δύο διακριτές διαδικασίες της αρχαίας και μεσαιωνικής υαλουργίας, που λαμβάνουν χώρα σε διαφορετικές περιοχές και χρονικές στιγμές. Έτσι, γυαλί που δημιουργείται στην Ανατολή, δηλαδή στη συροπαλαιστινιακή ακτή και στην Αίγυπτο, διαμορφωμένο σε υαλοπλινθώματα, μεταφέρεται και πωλείται σε απομακρυσμένες δυτικές επαρχίες, όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολύ καιρό αργότερα, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προθέσεις του υαλουργού που το αγοράζει. 1 Υαλοποιία Η πρωτογενής παραγωγή γυαλιού Η πρωτογενής παραγωγή γυαλιού, δηλαδή η δημιουργία γυαλιού από τη συσσωμάτωση των πρώτων υλών, φαίνεται ότι συντελείται σε ορισμένα μόνο εργαστήρια, τα οποία, μέχρι στιγμής, έχουν αποκαλυφθεί μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Ισραήλ 2 και στην περιοχή του Wadi Natrun (εικ. 1), καθώς και στις ακτές της Μαρεώτιδας λίμνης 3 στην Αίγυπτο. Εξαιρετικά διαφωτιστική για τον τρόπο λειτουργίας των εργαστηρίων είναι η ανασκαφή του Bet Eli ezer στο Ισραήλ 4 (εικ. 2). Η παραγωγή γυαλιού δεν είναι μια διαδικασία που διαρκεί όλο το χρόνο. Φαίνεται ότι οι προετοιμασίες κατασκευής και χτισίματος των κλιβάνων πραγματοποιούνται την άνοιξη. το καλοκαίρι ολοκληρώνεται το χτίσιμό τους, συλλέγεται και ξηραίνεται η καύσιμη ύλη, ενώ το φθινόπωρο, όταν φυσούν οι κατάλληλοι άνεμοι, αναγκαίοι για την επίτευξη της απαραίτητης θερμοκρασίας, οι τεχνίτες προχωρούν στην ίδια την υαλοποιία. Η διαδικασία υαλοποιίας συντελείται σε ημέρες συνεχούς θέρμανσης και η θερμοκρασία πρέπει να φτάσει και να διατηρηθεί γύρω στους 1100 βαθμούς Κελσίου. Ο κάθε κλίβανος χρησιμοποιείται μόνο μια φορά και καταστρέφεται, ενώ γίνεται επανάχρηση των πλίνθων του για την κατασκευή των καινούριων. 1. Για σχετική βιβλιογραφία βλ. Αντωνάρας 2009, Brill Gorin-Rosen Gorin- Rosen 2000, Nenna et al. 2000, Nenna Gorin-Rosen 2000, ΥΑΛΟΣ - Ημερίδα Συντήρησης ΑΜΘ

3 86 Εικ. 1. Εργαστήριο υαλοποιίας, Wadi Natrun, Αίγυπτος, 1ος - 2ος αι. μ.χ. Εικ. 2. Εργαστήριο υαλοποιίας, Bet Eli ezer, Ισραήλ, 6ος - 8ος αι. μ.χ. Το γυαλί παρασκευάζεται σε ορθογώνιους πλινθόκτιστους κλιβάνους. Αυτοί αποτελούνται από το προπνιγείο, που καλύπτεται με ημικωνική καμάρα, και τον κυρίως χώρο όπτησης του γυαλιού καλυπτόμενο με ημικυλινδρική ή άλλη χαμηλότερη καμάρα. Η δεξαμενή, όπου η άμμος και το νάτρο σταδιακά ενώνονται και δημιουργούν το γυαλί, είναι μεγάλη και παραλληλεπίπεδη, περίπου 2 4 μ., σκαμμένη στο χώμα, βαθύτερα από το επίπεδο των προπνιγείων, και το υπέργειο τμήμα της καταστρέφεται σε πολύ μεγάλο βαθμό προκειμένου να 86 AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

4 87 Εικ. 3. Εργαστήριο υαλουργίας, Βασ. Ηρακλείου 45, Θεσσαλονίκη, 6ος - 7ος αι. μ.χ. αφαιρεθεί το γυαλί που έχει παραχθεί. Το περιεχόμενο της δεξαμενής δημιουργεί ένα ενιαίο υαλοπλίνθωμα. Την πλίνθο γυαλιού που παράγεται, την σπάζουν σε μικρότερα θραύσματα. Υπάρχουν ανασκαφικές ενδείξεις ότι τα θραύσματα αυτά ομαδοποιούνται σε όγκους των 25 κιλών, οι οποίοι μεταφέρονται με πλοία σε μακρινές αποστάσεις τροφοδοτώντας απομακρυσμένες αγορές της αυτοκρατορίας.5 Η δευτερογενής παραγωγή - κατασκευή αντικειμένων Τα εργαστήρια υαλουργίας είναι μικρές μονάδες, συνήθως εγκατεστημένες στην περίμετρο των πόλεων, προκειμένου να αποφεύγονται ο κίνδυνος πυρκαγιάς και η όχληση των περιοίκων. Ωστόσο, συχνά χρησιμοποιούνται και εγκαταλειμμένοι δημόσιοι χώροι και κτίρια για τη στέγασή τους, ενώ φαίνεται ότι και γύρω από στρατόπεδα λειτουργούν εργαστήρια που εξυπηρετούν τις ανάγκες του στρατού. Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι οι υαλουργοί συχνά δραστηριοποιούνται σε άμεση γειτνίαση, ή μοιραζόμενοι τους χώρους τους με άλλους τεχνίτες που επίσης χρειάζονται κλιβάνους για την παραγωγή τους, όπως οι μεταλλουργοί και οι κεραμείς (εικ. 3). 5. Gorin-Rosen 2000, Fontaine, Foy 2007, ΥΑΛΟΣ - Ημερίδα Συντήρησης ΑΜΘ

5 Εικ. 4. Πήλινος λύχνος με απεικόνιση υαλουργείου εν λειτουργία, μέσα ή δεύτερο μισό 1ου αι. μ.χ. 6. Nenna Lazar 2006a, Lazar 2006b. 8. Sternini 1995, Αντωνάρας 2009, Τα υαλουργικά εργαστήρια διαμόρφωσης αντικειμένων, κρίνοντας από τα αρχαιολογικά κατάλοιπα, τα σύγχρονα παραδοσιακά εργαστήρια 6 και τις σωζόμενες αρχαίες απεικονίσεις, είναι πολύ απλές κατασκευές. Σε δίσκο πήλινων λύχνων, των μέσων ή του βʹ μισού του 1ου αι. μ.χ., 7 απεικονίζεται υαλουργείο εν λειτουργία (εικ. 4). Σώζεται η παράσταση θολωτού υαλουργικού κλιβάνου μπροστά από το τοξωτό άνοιγμα του οποίου κάθεται ο υαλουργός, ο οποίος φυσά με τη βοήθεια κάννης ένα αγγείο. Στο βάθος, μπροστά σε δεύτερο άνοιγμα, που πιθανώς συμβολίζει το χώρο ανόπτησης, δεύτερος υαλουργός ελέγχει κάποιο αντικείμενο ή, αν στο άνοιγμα αναγνωρισθεί το προστομιαίο του κλιβάνου, υποβοηθά τη λειτουργία του κλιβάνου με φυσερό. Ο κλίβανος, μικρή κυκλική ή πεταλόσχημη, θολωτή κατασκευή, εξωτερικής διαμέτρου εκ., και τοίχου πάχους περ. 30 εκ., αποτελεί το μόνο απαραίτητο κτιστό στοιχείο για τη λειτουργία ενός εργαστηρίου (εικ. 5). Στη μορφή αυτή φαίνεται ότι εξελίσσεται από το απλό, ανοικτό κλιβάνιο κατά τον 1ο αι. μ.χ., λόγω των ειδικών αναγκών που δημιουργεί η τεχνική της εμφύσησης, δηλαδή της ανάγκης για ομοιογενή κατανομή της θερμότητας γύρω από την κάννη, αναγκαία για την ομαλή διαστολή του παραγόμενου αγγείου. Το τμήμα της πυράς, που συχνά είναι σκαμμένο μέχρι ένα σημείο στο έδαφος, έχει το άνοιγμά του προσανατολισμένο προς την είσοδο του εργαστηρίου, έτσι ώστε να αξιοποιεί την πνοή του αέρα, απαραίτητη για την ταχύτερη και ευκολότερη άνοδο της θερμοκρασίας. Στο επιθυμητό ύψος, στην εσωτερική περίμετρο του κλιβάνου, δημιουργείται παχύ περιχείλωμα το οποίο ανακρατεί το πήλινο χωνευτήρι στο οποίο έλιωνε το προς διαμόρφωση γυαλί. Ενδεχομένως, σε κάποιες περιπτώσεις, το χωνευτήρι να πατά πάνω σε κάποια πήλινη εσχάρα. Ως χωνευτήρια, συνήθως, χρησιμοποιούνται ανοικτού σχήματος οικιακά σκεύη με επίπεδη βάση, τα οποία επενδύονται με παχύ στρώμα πηλού προκειμένου να αντέχουν τη μακρά έκθεση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Έχουν αποκαλυφθεί, επίσης, και κεραμικά αγγεία που εξαρχής φαίνεται ότι κατασκευάζονται για τη συγκεκριμένη χρήση, ενώ, σε σπάνιες περιπτώσεις, αναφέρεται ότι λίθινα αγγεία έχουν χρησιμοποιηθεί ως χωνευτήρια. Αν και οι διαστάσεις των σωζόμενων παραδειγμάτων ποικίλλουν αρκετά, φαίνεται η διάμετρος των χειλέων τους να μην ξεπερνά τα εκ. και το ύψος τους τα 15 εκ. 8 Το τμήμα του κλιβάνου που φιλοξενεί το τήγμα, θεωρείται ότι καλυπτόταν από χαμηλό σχετικά θόλο που εγκλώβιζε τη θερμοκρασία και, λόγω σχήματος, την αντανακλούσε πίσω στο χωνευτήρι μεγιστοποιώντας στο έπακρο την απόδοση της σχετικά ακριβής καύσιμης ύλης. Ο τεχνίτης είχε πρόσβαση σε αυτό μέσω μικρού τοξωτού ανοίγματος στο πλάγιο τοίχωμα, στο ύψος της έδρασης ή του χείλους του χωνευτηριού, ανάλογα με τον τρόπο στήριξής του. Από το άνοιγμα αυτό, ο υαλουργός αφενός γέμιζε το χωνευτήρι και έλεγχε την 88 AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

6 89 Εικ. 5. Υαλουργικός κλίβανος, Λουλουδιές Πιερίας, 6ος-8ος αι. μ.χ. κατάσταση του τήγματος, κυρίως όμως μπορούσε να έχει εύκολη και άνετη πρόσβαση για την κάννη του, προκειμένου να κάνει την αρχική λήψη της μάζας του γυαλιού, καθώς επίσης και να επαναθερμαίνει το υπό διαμόρφωση αγγείο. Σε επαφή με τον κλίβανο, μπροστά στο άνοιγμα ή δίπλα του, υπήρχε λεία, λίθινη, συνήθως μαρμάρινη, επιφάνεια που τη χρησιμοποιούσαν για τον κυλινδισμό των αγγείων, την κύλιση δηλαδή του υπό διαμόρφωση αγγείου, ώστε να τελειοποιηθεί το σχήμα του, να εξομαλυνθεί η επιφάνειά του ή να επικολληθούν διακοσμητικά στοιχεία σε αυτό. Το γυαλί προέρχεται εν μέρει από υαλοπλινθώματα αγορασμένα από το εμπόριο και εν μέρει από ανακύκλωση θραυσμάτων προερχόμενων από τη γύρω περιοχή. Οι κλίβανοι, λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, καταπονούνται γρήγορα και έχουν μικρό χρόνο ζωής, χρειάζονται συνεχείς μικροεπιδιορθώσεις και πιθανώς κάθε χρόνο γκρεμίζονται και χτίζονται από την αρχή. Τα γυάλινα αγγεία, αμέσως μετά την κατασκευή τους, έπρεπε να ψυχθούν σταδιακά, προκειμένου να απελευθερωθούν οι εσωτερικές τάσεις που είχαν δημιουργηθεί κατά την κατεργασία τους ώστε να μη σπάσουν, εξαιτίας του διαφορετικού χρόνου συστολής της εξωτερικής επιφάνειας και του εσωτερικού των τοιχωμάτων τους. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως ανόπτηση, απαιτεί ώρες και συνήθως τα αγγεία αφήνονται σε μικρό χώρο, εφαπτόμενο με τον κλίβανο, του οποίου την ακτινοβολούσα θερμότητα και αξιοποιεί.9 Ο όγκος καταλοίπων της εργαστηριακής δραστηριότητας των υαλουργείων είναι μικρός λόγω της συνεχούς ανακύκλωσης. Οι σταγονόσχημες δοκιμές ρευστότητας αποτελούν το βασικό χαρακτηριστικό κατάλοιπο. Εκτός από τα επιμήκη αυτά τμήματα γυαλιού, συχνά σώζονται και άλλα που φέρουν ίχνη λαβίδων ή που έχουν αποτυπωμένο ΥΑΛΟΣ - Ημερίδα Συντήρησης ΑΜΘ Stern 1999,

7 90 Εικ. 6. Υαλουργικά κατάλοιπα, Αρχαίο Ίωρον, Παλατιανό Κιλκίς, αυτοκρατορικοί χρόνοι. Εικ. 7. Υαλουργικό κατάλοιπο, απόξεσμα υαλουργικής κάννης. Κόρινθος, αυτοκρατορικοί χρόνοι. 10. Πρβλ. Foy, Nenna 2001, Price 1998, Stern Foy, Nenna 2001, 51. Amrein, Nenna επάνω τους το ανάγλυφο του εδάφους ή άλλης αδρής επιφάνειας στην οποία ακούμπησαν όσο ακόμη ήταν θερμά και εύπλαστα (εικ. 6). Ακόμη, χαρακτηριστικά κατάλοιπα αποτελούν τα ημικυκλικά ή συνηθέστερα δακτυλιόσχημα θραύσματα, αποξέσματα της υαλουργικής κάννης (εικ. 7). Σε ορισμένες, σπάνιες, περιπτώσεις, κατά τις οποίες το χείλος των παραγόμενων αγγείων κόβεται και υφίσταται επεξεργασία εν ψυχρώ μετά την ανόπτηση, ανευρίσκεται το πλεόνασμα αυτό γυαλιού, που είναι κολουροκωνικού σχήματος και το οποίο παρέχει και επιπρόσθετες πληροφορίες, όπως π.χ. η διάμετρος του χείλους των αγγείων.10 Άλλο χαρακτηριστικό εύρημα αποτελούν τα κεραμικά αγγεία ανοικτού σχήματος που διατηρούν στρώμα γυαλιού, κυρίως στο εσωτερικό τους, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ως χωνευτήρια (εικ. 8, 9). Ακόμη, κατάλοιπα υαλοπλινθωμάτων καθώς και οι σωροί θραυσμάτων γυαλιού που προορίζονται για ανακύκλωση αποτελούν χαρακτηριστικό εύρημα υαλουργείων. Τα αναγκαία εργαλεία είναι πολύ λίγα. Το μόνο που συνδέεται αποκλειστικά με υαλουργείο είναι η σιδερένια κάννη, η μακριά, κενή εσωτερικά ράβδος με την οποία γίνεται η εμφύσηση. Τα υπόλοιπα μετάλλινα εργαλεία (λαβίδες, ενδεχομένως ψαλίδια και συμπαγής ράβδος) χρησιμοποιούνται σε διάφορες εργαστηριακές εργασίες και δεν μπορούν να αποτελέσουν από μόνα τους αποχρώσα ένδειξη κατεργασίας γυαλιού.11 Οι μήτρες, λίθινες και πήλινες, αποτελούν πολύ σπάνιο εύρημα. Σχεδόν αποκλειστικά σώζονται τετράγωνες μήτρες που διαμόρφωναν τους πυθμένες μεταφορικών αγγείων.12 AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

8 91 Εικ. 8. Σχέδιο πήλινου χωνευτηριού γυαλιού, Θεσσαλονίκη, 5ος-6ος αι. μ.χ. Εικ. 9. Πήλινο χωνευτήρι γυαλιού, Θεσσαλονίκη, 5ος-6ος αι. μ.χ. Η ελεύθερη εμφύσηση Η τεχνική της εμφύσησης αφορά στη δημιουργία αγγείων με τη διεύρυνση και περαιτέρω διαμόρφωση μάζας ημίρρευστου γυαλιού με τη χρήση της ανθρώπινης (ανα)πνοής που διοχετεύεται μέσω ενός θερμομονωτικού σωλήνα (εικ. 10). Αρχαιολογικά ευρήματα από την Ιερουσαλήμ έδειξαν ότι η ανακάλυψη της ιδιότητας αυτής του γυαλιού συνέβη κάπου στη συροπαλαιστινιακή περιοχή, στο αʹ μισό του 1ου αι. π.χ.13 Ο τρόπος που κατ αρχήν επινοήθηκε, ενδεχομένως μετά από παρατηρήσεις και πειραματισμούς κατά την παραγωγή χαντρών,14 αφορούσε στην κατασκευή γυάλινων σωληνίσκων από κομμάτια επίπεδου γυαλιού που τυλίγονται σε κύλινδρο και με αναθέρμανση λειαίνονται. Μερικές φορές, ΥΑΛΟΣ - Ημερίδα Συντήρησης ΑΜΘ 2009 Εικ. 10. Ελεύθερη εμφύσηση. 13. Israeli 1991, Stern 2004,

9 15. Israeli 1991, 54. Israeli 2003, Baldoni Stern 2007, Stern 1999, Στράβων, Γεωγραφικά, XVI, 2, Βλ. Stern 2007, γύρω τους τυλίγεται ετερόχρωμη ίνα γυαλιού. Το ένα άκρο του σωληνίσκου, αφού θερμανθεί, σφραγίζεται και στη συνέχεια οι τεχνίτες φυσούν στο ανοιχτό του άκρο διευρύνοντάς τον και σχηματίζοντας ένα απλό φιαλίδιο. Αφού αποκόπτεται το σχηματισμένο αγγείο από τον υπόλοιπο σωληνίσκο, διαμορφώνεται το χείλος του. 15 Η αρχική εφεύρεση χρειάστηκε περίπου έναν αιώνα για να τελειοποιηθεί. Γύρω στα μέσα του 1ου αι. μ.χ. η ελεύθερη εμφύσηση άρχισε να διαδίδεται σ ολόκληρη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Η εξέλιξη και ωρίμανση της τεχνικής της ελεύθερης εμφύσησης αφορά τουλάχιστον τρία σημεία: Πρώτον, φαίνεται ότι αλλάζει η μορφή των κλιβάνων. Μέχρι τότε, τα γυάλινα αγγεία και σκεύη κατά πάσα πιθανότητα διαμορφώνονται πάνω από ανοικτή φωτιά, παρόμοια με αυτή των σιδηρουργών. Το αργότερο στο γʹ τέταρτο του 1ου αι. μ.χ. 16 διαμορφώνεται ο κλειστός, θολωτός κλίβανος, στον οποίο κατέστη δυνατή η τήξη γυαλιού μέσα σε πήλινο χωνευτήρι. Κατά μία ερμηνεία αρχαιοελληνικών χωρίων, φαίνεται ότι αρχικά για την εμφύσηση χρησιμοποιούνται προθερμασμένα υαλοθραύσματα, γνωστά με τον όρο βῶλος, που προσκολλώνται στο άκρο της επίσης θερμής κεραμικής κάννης. 17 Η τεχνική εξελίχθηκε επίσης με το να πάψουν να φυσούν απευθείας στην άκρη του μακρού, γυάλινου σωλήνα, και να αρχίσουν να χρησιμοποιούν μια, πήλινη αρχικά, μετάλλινη αργότερα, κενή ράβδο, γνωστή ως υαλουργική κάννη. Η αρχική χρήση πήλινης κάννης θεωρείται και ένας από τους παράγοντες που διευκόλυναν την ταχεία διάδοση της τεχνικής, καθώς η κατασκευή της ήταν ανέξοδη και συχνά εφικτή και από τους ίδιους τους υαλουργούς. 18 Έναν τρίτο σημαντικό σταθμό στην εξέλιξη της τεχνικής αποτελεί η χρήση της κάννης ή κάποιας άλλης, συμπαγούς, σιδερένιας ράβδου, στην οποία μεταφέρεται το ημιτελές αγγείο προκειμένου να καταστεί δυνατή η εν θερμώ διαμόρφωση του χείλους του αγγείου. Το μέταλλο επικολλάται στη βάση του αγγείου, με τη βοήθεια μικρής μάζας θερμού γυαλιού που καλύπτει την άκρη του. Η επαναστατική εφεύρεση της εμφύσησης επέτρεψε την εύκολη κατασκευή αγγείων, με μικρότερη ποσότητα γυαλιού και σε πολύ λιγότερο χρόνο απ όσο απαιτούσαν οι πρωιμότερες τεχνικές. Το γεγονός αυτό προκάλεσε τη μείωση της τιμής των προϊόντων, λόγω του πληθωρισμού που δημιούργησε η υπερπροσφορά. Την αλλαγή εικονογραφεί με ενάργεια ο Στράβων γράφοντας ότι στη Ρώμη του βʹ μισού του 1ου αι. μ.χ. μπορούσε κανείς μόλις με ένα χάλκινο νόμισμα να προμηθευτεί ένα γυάλινο αγγείο. 19 Ταυτόχρονα, όμως, η χρήση του γυαλιού διαδόθηκε πολύ γεωγραφικά, καλύπτοντας και τις πιο απομακρυσμένες ή υποβαθμισμένες επαρχίες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αλλά και πέρα από αυτήν. Επεκτάθηκε επίσης σε πολύ ευρύτερα κοινωνικά στρώματα και αξιοποιήθηκε σε νέες χρήσεις, όπως η μεταφορά και η αποθήκευση υγρών και στερεών προϊόντων σε μεγάλες ποσότητες. 92 AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

10 Η εμφύσηση σε μήτρα Με τον όρο εμφύσηση σε μήτρα νοείται η εμφύσηση θερμής φούσκας γυαλιού σε εκ των προτέρων κατασκευασμένο δοχείο, στο εσωτερικό του οποίου υπάρχει εσώγλυφος διάκοσμος, που αποτυπώνεται στην εξωτερική επιφάνεια του παραγόμενου αγγείου (εικ. 11). Ο όγκος των παραγόμενων με εμφύσηση σε μήτρα αγγείων αποτελεί, ακόμη και στον 1ο αι. μ.χ., εποχή που γνώρισε τη μεγαλύτερη διάδοσή της, ένα μικρό κλάσμα της συνολικής υαλουργικής παραγωγής, σημαντικό από αισθητικής άποψης αλλά με πολύ μικρή, ποσοτικά, συμβολή στη συνολική παραγωγή. 20 Η εφαρμογή της τεχνικής αυτής στο γυαλί, σε αντίθεση με τον πηλό, παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσκολία. Το γυαλί, αντίθετα με τον πηλό, δε συρρικνώνεται, αλλά εισχωρεί στα λεπτά σημεία του διακόσμου όπου και στερεοποιείται. Εξαιτίας της ιδιότητάς του αυτής, το γυάλινο αγγείο, που θα αφηνόταν να ψυχθεί στη μήτρα, θα εγκλωβιζόταν μέσα της. Έτσι χρειάστηκε να αναπτυχθεί και να αξιοποιηθεί η τεχνική των διμερών και τριμερών μητρών. 21 Οι μήτρες κατασκευάζονται από πηλό ή γύψο. Συχνά αποτελούν εκμαγεία μετάλλινων ή και γυάλινων πρωτοτύπων και χρειάζονται συχνά επιδιόρθωση ή πλήρη ανανέωση καθώς, λόγω της επαφής τους με το πυρακτωμένο γυαλί, υφίστανται ισχυρό θερμικό σοκ που τις φθείρει μετά από μικρή περίοδο χρήσης. Εικ. 11. Εμφύσηση σε μήτρα. 20. Fleming 1999, 2. Σχετικά με τους τύπους αγγείων που κυκλοφορούσαν στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, βλ. Antonaras 2010, Stern 1995, ΥΑΛΟΣ - Ημερίδα Συντήρησης ΑΜΘ

11 Εικ. 12. Αρχική εμφύσηση σε μήτρα. 22. Isings 1957, 45, τύπος Stern 2001, Stern 1995, Barag Barag Stern 1995, Newby Lierke 1999, 67-96, ειδικ Η τεχνική της εμφύσησης σε μήτρα και μάλιστα της πολυμερούς εφευρέθηκε και εξελίχθηκε στη συροπαλαιστινιακή ακτή. Θεωρείται ότι αναπτύχθηκε προκειμένου να παραχθούν προϊόντα που μιμούνται μετάλλινα πρότυπα με σφυρήλατο διάκοσμο. 22 Η εμπορική χρήση της τεχνικής ξεκινά στα χρόνια του Αυγούστου. Η ανάπτυξή της στη Δύση πιθανώς ξεκινά γύρω στα μέσα του 1ου αι. μ.χ. εστιασμένη σε επιτραπέζια αγγεία. 23 Παραμένει του συρμού μέχρι τα τέλη της εποχής των Φλαβίων (69-96), οπότε και παραγκωνίζεται από την τεχνική πολυεδρικής κοπής, facet-cut. Θεωρείται ότι στη Δύση, λόγω της ευρείας κυκλοφορίας των κατασκευασμένων σε μήτρα μεταφορικών αγγείων, το κοινό αντιλήφθηκε νωρίτερα την ευκολία παραγωγής τους, με αποτέλεσμα την υποτίμησή τους. Αντίθετα, στην Ανατολή, όπου δεν υπήρξε μαζικοποίηση της παραγωγής με την τεχνική αυτή, συνεχίστηκε η παραγωγή τύπων τουλάχιστον και στον 2ο αι. μ.χ. Σε γενικές γραμμές συνεχίζουν να διαμορφώνονται αγγεία με εμφύσηση σε μήτρα μέχρι και τον 4ο αι. μ.χ., σε ένα πολύ περιορισμένο θεματολόγιο, που αφορά κυρίως την απεικόνιση ανθρώπινων μορφών. 24 Μεγαλύτερα μεταφορικά αγγεία κυκλοφορούν κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο, μέχρι τον 7ο αι. μ.χ., διακοσμημένα με θρησκευτικά θέματα. 25 Η τεχνική αναβιώνει στον 4ο αι. μ.χ., εποχή κατά την οποία Σύριοι υαλουργοί εφευρίσκουν τη διακόσμηση αγγείων με αρχική μόνον εμφύσηση σε μήτρα. Τα αγγεία αυτά στο αρχικό στάδιο της εμφύσησης τοποθετούνται μέσα σε μήτρα ή σε κάποιο δακτύλιο διαμορφωμένο ανάγλυφα εσωτερικώς, αποκτώντας έτσι ανάγλυφο διάκοσμο. Στη συνέχεια, η διαμόρφωσή τους ολοκληρώνεται με ελεύθερη εμφύσηση που έχει ως αποτέλεσμα να απλώνεται ο διάκοσμος σε μεγαλύτερη επιφάνεια και να γίνεται λιγότερο έξεργος (εικ. 12). Οι περισσότερες τεχνικές διακόσμησης γυάλινων αγγείων εκτελούνται εν θερμώ, πριν την ανόπτηση των αγγείων, όπως π.χ. στα δίχρωμα και ανάγλυφα αγγεία της τεχνικής των καμέο, 26 που απαντά στον 1ο και εν μέρει και στον 4ο αι. μ.χ., στα διάτρητα, και στα διάχρυσα, που απαντούν στον 4ο αι. μ.χ. 27 Επίσης, τα αγγεία φαιδρύνονται με τη χρήση διαφορετικού χρώματος γυαλιού για την κατασκευή των 94 AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

12 επιμέρους στοιχείων τους, όπως οι λαβές ή η βάση. 28 Ακόμη, η επικόλληση πλαστικών στοιχείων, ινών, επίπεδων και ανάγλυφων, υαλοθραυσμάτων και μεταλλίων είναι πολύ διαδεδομένη διακοσμητική τεχνική και απαντά σε ολόκληρη την αυτοκρατορική περίοδο. 29 Ακόμη απλούστερη είναι η τεχνική της διακόσμησης των αγγείων με απλή εμπίεση κατά την εμφύσησή τους, που απαντά ήδη από τον 1ο, αλλά κυρίως κατά τους 2ο-4ο αι. μ.χ. 30 Η εφέλκυση της επιφάνειας των αγγείων με τη δημιουργία μικρών αποφύσεων αποτελεί συχνή διακοσμητική τεχνική κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο από τα τέλη του 2ου αι. μ.χ. και εξής. 31 Ο γραπτός διάκοσμος, είδος σμάλτου, εμφανίζεται κυρίως στον 1ο αι. μ.χ., 32 ενώ χρησιμοποιείται και κατά τον 3ο και 4ο αι. μ.χ. 33 Τέλος, τα αγγεία σε κάποιες περιπτώσεις κοσμούνται εν ψυχρώ, δηλαδή μετά την ανόπτησή τους, όπως λ.χ. με κοπή ή εγχάραξη με τροχό, τεχνική που απαντά σε ολόκληρη την αυτοκρατορική περίοδο Lierke 1999, Antonaras Αντωνάρας 2009, Αντωνάρας 2009, Stern 2001, αρ , , , Βλ. Price, Cottam 1998, Stern 2001, , αρ Rütti Whitehouse 2001, Paolucci 1997, και σποράδην. Charleston 1964, Charleston Συντομογραφίες - Βιβλιογραφία Amrein, Nenna 2006 Antonaras 2008 Αντωνάρας 2009 Antonaras 2010 Baldoni 1987 H. Amrein, M.-D. Nenna, Inventaire des moules destinés à la fabrication des contenants en verre, (D. Foy, M.-D. Nenna, eds) Corpus des signatures et marques sur verre, vol. II, Aix-en- Provence / Lyon 2006, A. Antonaras, Glass and obsidian plaques from the Apostle Paul s Basilica at Kephalari, Argos, Journal of Glass Studies, 50, 2008, Α. Αντωνάρας, Ρωμαϊκή και παλαιοχριστιανική υαλουργία. 1ος αι. π.χ.- 6ος αι. μ.χ. Παραγωγή και προϊόντα. Τα αγγεία από τη Θεσσαλονίκη και την περιοχή της, Αθήνα 2009 Α. Antonaras, Roman and early Christian mold-blown vessels from Thessaloniki and its region, D Ennion au Val Saint-Lambert. Le verre soufflé-moulé, Actes des 23e Rencontres de l Association Française pour l Archéologie du Verre, Colloque internationale, Bruxelles-Namur octobre 2008, Sous la direction de Chantal Bourguignon et Simon Laevers, Bruxelles 2010, D. Baldoni, Una lucerna romana con raffigurazione di officina vetraria: alcune considerazioni sulla lavorazione del vetro soffiato nell antichità, Journal of Glass Studies 29, 1987, Barag 1970 D. Barag, Glass pilgrim vessels from Jerusalem, Part I, Journal of Glass Studies 12, 1970, Barag 1971 D. Barag, Glass pilgrim vessels from Jerusalem, Part II-III, Journal of Glass Studies 13, 1971, Brill 1967 R.H. Brill, A great slab from ancient Galilee, Archaeology 20, 1967, Charleston 1964 R.J. Charleston, Wheel-engraving and cutting: some early equipment. I. Engraving, Journal of Glass Studies 6, 1964, Charleston 1965 R.J. Charleston, Wheel-engraving and cutting: some early equipment. ΙΙ. Water-power and cutting, Journal of Glass Studies 7, 1965, Fleming 1999 S.J. Fleming, Roman glass: reflections on cultural change, Philadelphia 1999 Fontaine, Foy 2007 S.D. Fontaine, D. Foy, L épave Ouest-Embiez 1, Var. Le commerce maritime du verre brut et manufacture en Méditerranée occidentale dans l antiquité, Revue Archéologique de Narbonnaise 40, 2007, Foy, Nenna 2001 D. Foy, M.-D. Nenna, Tout feu tout sable. Mille ans de verre antique dans le midi de la France, Aix-En-Provence 2001 Gorin-Rosen, 1995 Y. Gorin-Rosen, Hadera, Bet Eli ezer, Excavations and surveys in Israel 13, 1995, ΥΑΛΟΣ - Ημερίδα Συντήρησης ΑΜΘ

13 Gorin-Rosen 2000 Y. Gorin-Rosen, The ancient glass industry in Israel. Summary of the finds and new discoveries, (M.-D. Nenna ed.) La route du verre. Ateliers primaires et secondaires du second millénaire av. J.C. au Moyen Âge, Lyon 2000, Isings 1957 C. Isings, Roman glass from dated finds, Groningen/Djakarta 1957 Israeli 1991 Y. Israeli, The invention of blowing, (M. Newby, K. Painter eds) Roman glass. Two centuries of art and invention, London 1991, Israeli 2003 Y. Israeli, Ancient glass in the Israel museum. The Eliahu Dobkin collection and other gifts, Jerusalem 2003 Lazar 2006a I. Lazar, Glass finds in Slovenia and neighbouring areas, Journal of Roman Archaeology 19, 2006, Lazar 2006b I. Lazar, An oil lamp from Slovenia depicting a Roman glass furnace, Vjesnik za Arheologiju i Povijest Dalmatinsku 99, 2006, Lierke 1999 R. Lierke, Antike Glastöpferei, Ein vergessenes Kapitel der Glasgeschichte, Mainz 1999 Nenna 2003 M.-D. Nenna, Les ateliers traditionnels d aujourd hui: des modèles pour l archéologie? (D. Foy ed.), Cœur de verre. Production et diffusion du verre antique, κατάλογος έκθεσης, Musée gallo-romain de Lyon-Fourvière, / , Gollion 2003, Nenna 2008 M.-D. Nenna, Nouveaux acquis sur la production et le commerce du verre antique entre Orient et Occident, Zeitschrift für Schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte 65.1, 2008, Nenna et al M.-D. Nenna, M. Picon, M. Vichy, Ateliers primaires et secondaires en Égypte à l époque gréco-romaine, (M.-D. Nenna ed.), La route du verre. Ateliers primaires et secondaires du second millénaire av. J.C. au Moyen Âge, Lyon 2000, Newby 2008 M. Newby, Byzantine mold-blown glass from the Holy Land with Jewish and Christian symbols, London 2008 Paolucci 1997 F. Paolucci, I vetri incisi dall Italia settentrionale e dalla Rezia nel periodo medio e tardo imperiale, Firenze 1997 Price 1998 J. Price, The social context of glass production in Roman Britain, (P. McCray, W.D. Kingery, eds) Prehistory and history of glassmaking technology, Ceramics and Civilization 8, 1998, Price, Cottam 1998 J. Price, S. Cottam, Romano-British glass vessels: a handbook, York 1998 Rütti 1991 B. Rütti, Early enamelled glass, (M. Newby, K. Painter eds) Roman glass. Two centuries of art and invention, London 1991, Stern 1995 E.M. Stern, The Toledo Museum of Art. Roman mold-blown glass. The first through sixth centuries, Rome/Toledo 1995 Stern 1999 E.M. Stern, Roman glassblowing in a cultural context, American Journal of Archaeology 103/3, 1999, Stern 2001 E.M. Stern, Roman, Byzantine and early medieval glass 10 BCE-700 CE. Ernesto Wolf Collection, Ostfildern-Ruit 2001 Stern 2002 E.M. Stern, The ancient glassblower s tools, (G. Kordas ed.) 1st international conference. Hyalos Vitrum Glass: history technology and conservation of glass and vitreous materials in the Hellenic world, Athens 2002, Stern 2004 E.M. Stern, The glass Banausoi of Sidon and Rome, (M. Beretta ed.) When glass matters, Studies in the history of science and art from Graeco-Roman antiquity to early modern era, Florence 2004, Stern 2007 E.M. Stern, Ancient glass in a philological context, Mnemosyne 60, 2007, Sternini 1995 M. Sternini, La fenice di sabbia. Storia e tecnologia del vetro antico, Bari 1995 Whitehouse 2001 D. Whitehouse, Roman glass in the Corning museum of glass, vol. 2, New York AΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

14 Σύνδεσµος των Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης ΙSBN

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 2012 παντέχνου πυρός σέλας: λαμπερές ιστορίες φωτιάς. Χρήστος Ν. Κλείτσας

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 2012 παντέχνου πυρός σέλας: λαμπερές ιστορίες φωτιάς. Χρήστος Ν. Κλείτσας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΙΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από οκτώ (8) θέματα. 2) Απαντήστε σε όλα τα θέματα. 3) Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ιούνιος 2013 Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ημερομηνία γεννήσεως: 24.06.1962 Ελληνική υπηκοότητα. Ενα παιδί. Διεύθυνση εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Συλλεκτών. 1.1 Συλλέκτες χωρίς κάλυμμα

Είδη Συλλεκτών. 1.1 Συλλέκτες χωρίς κάλυμμα ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΗΛΙΑΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Είδη Συλλεκτών ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗ ΡΟΖA υπ. Διδ. Μηχ. Μηχ. ΕΜΠ MSc Environmental Design & Engineering Φυσικός Παν. Αθηνών ΚΑΠΕ - ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τοιχοποιία Ι Επισκευές

Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τα κατεστραμμένα ή φθαρμένα μέρη της τοιχοποιίας επισκευάζονται ακολουθώντας τις παραδοσιακές τεχνικές. Ο τεχνίτης πριν ξεκινήσει πρέπει να έχει έτοιμα τα απαιτούμενα υλικά: πέτρες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Apostol [Πληκτρολογήστε την επωνυμία της εταιρείας] [Ημερομηνία] Αξιότιμε Πελάτη, Σας ευχαριστούμε που επιλέξατε την ΤΣΙΑΝΑΚΑΣ ΑΒΕΤΕ ως προμηθευτή σας για την αγορά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.).

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.). ΔΙΕΛΑΣΗ Κατά τη διέλαση (extrusion) το τεμάχιο συμπιέζεται μέσω ενός εμβόλου μέσα σε μεταλλικό θάλαμο, στο άλλο άκρο του οποίου ευρίσκεται κατάλληλα διαμορφωμένη μήτρα, και αναγκάζεται να εξέλθει από το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εισαγωγή

ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εισαγωγή ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εισαγωγή Ι. Γιαννατσής Τμ. Βιομηχανικής Διοίκησης & Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Βασικές κατασκευαστικές (manufacturing) μέθοδοι/τεχνολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοκρασία - Θερμότητα. (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης)

Θερμοκρασία - Θερμότητα. (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης) Θερμοκρασία - Θερμότητα (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης) Θερμοκρασία Ποσοτικοποιεί την αντίληψή μας για το πόσο ζεστό ή κρύο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Α. 30-7332.009, 30-7332.301 30-7332,401, 30-7332.501 30-7332.502, 30-7332.701 30-7332.801, 30-7332.901. 40 LIT τεμ. 50. 35 LIT τεμ.

Κ.Α. 30-7332.009, 30-7332.301 30-7332,401, 30-7332.501 30-7332.502, 30-7332.701 30-7332.801, 30-7332.901. 40 LIT τεμ. 50. 35 LIT τεμ. ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΈΡΓΟ: «Προμήθεια κάδων απορριμμάτων για κοινοχρήστους χώρους Κ.Α. 30-7332.009, 30-7332.301 30-7332,401, 30-7332.501 30-7332.502, 30-7332.701 30-7332.801,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc Αρχές ενεργειακού σχεδιασμού κτηρίων Αξιοποίηση των τοπικών περιβαλλοντικών πηγών και τους νόμους ανταλλαγής ενέργειας κατά τον αρχιτεκτονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΈΡΓΟ: «Προμήθεια κάδων απορριμμάτων για κοινοχρήστους χώρους Κ.Α. 30-7332.010 ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Με την παρούσα μελέτη προβλέπεται η προμήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική Ευρυδίκη Κεφαλίδου Η κεραμική είναι το πολυπληθέστερο και πιο συχνό αρχαιολογικό αντικείμενο. Με τη βοήθεια της κεραμικής: α) εντοπίζουμε μια αρχαιολογική θέση β) χρονολογούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: Προµήθεια κάδων απορριµµάτων έως 770 λιτ πλαστικών. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 44.962,65 ΚΑΕ 2016: 20.7135.02 ποσού 45.000,00 ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

ΕΡΓΟ: Προµήθεια κάδων απορριµµάτων έως 770 λιτ πλαστικών. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 44.962,65 ΚΑΕ 2016: 20.7135.02 ποσού 45.000,00 ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Με τη µελέτη αυτή προβλέπεται η προµήθεια πλαστικών κάδων απορριµµάτων χωρητικότητας 240 λίτρων και 770 λίτρων πλαστικών για τις ανάγκες του ήµου Κοµοτηνής. Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2)

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ: 1. Απεικόνιση του θέματος στον καθορισμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΥΑΛΟΥΡΓΙΑΣ

ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΥΑΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΥΑΛΟΥΡΓΙΑΣ Φυσικά γυαλιά Ηφαιστειακό γυαλί Φουλγουρίτες Τηκτίτες 1 Τεχνητό γυαλί Υαλουργία η τέχνη της παραγωγής και επεξεργασίας του γυαλιού. Γυαλί Ανήκει στην κατηγορία των άμορφων στερεών.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εξοικειωθούν με τους τύπους, τα ονόματα και τις χρήσεις των αγγείων της αρχαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Περιεχόμενα

Εισαγωγή. Περιεχόμενα Εισαγωγή Το 1878, το Βασιλικό Μουσείο του Βερολίνου ξεκίνησε την ανάθεση των ανασκαφών στην Πέργαμο, μια περιοχή της νυν Τουρκίας. Η πόλη έφτασε στην κορυφή της ανάπτυξής της γύρω στο 200 π.χ. (στα Λατινικά

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Μεταλλικά νομίσματα αρχίζουμε να συναντάμε από το 2000 π.χ. στην Μεσόγειο. Συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΖΑΣ ΑΓΩΓΗ () Νυμφοδώρα Παπασιώπη Φαινόμενα Μεταφοράς ΙΙ. Μεταφορά Θερμότητας και Μάζας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΘΕΡΜΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΘΕΡΜΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΘΕΡΜΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ Οι κατεργασίες των μετάλλων σε θερμή κατάσταση είναι οι αρχαιότερες κατεργασίες πού χρησιμοποίησε ο άνθρωπος για να κατασκευάσει τα πρώτα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται:

Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων. Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: Βασικός εξοπλισμός Θερμοκηπίων Τα θερμοκήπια όσον αφορά τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές τους χαρακτηρίζονται: (α) από το είδος της κατασκευής τους ως τοξωτά ή αμφίρρικτα και τροποποιήσεις αυτών των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Όνομα: Χολέβα Βασιλική Εξάμηνο: Η Μάθημα: Το Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ Διδάσκων: Βλαχόπουλος Ανδρέας ΠΑΛΑΜΑΡΙ I ΠΧ II ΠΑΛΑΜΑΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Στην κατασκήνωση του 2008 ασχοληθήκαμε με:

Στην κατασκήνωση του 2008 ασχοληθήκαμε με: Στην κατασκήνωση του 2008 ασχοληθήκαμε με: Γλυκίσματα από μαύρη ζάχαρη για το τσάι μας Βαζάκια για ρεσό Καλοκαιρινά σουβέρ από φελό και σκοινί Αρωματικά μαξιλαράκια 1. Βαζάκια για ρεσό Οι κατασκηνωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική.

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική. 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013 Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012 Διαγωνισμός στη Φυσική (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΧΥΤΕΥΣΗ. 2.2 Τύποι καλουπιών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΧΥΤΕΥΣΗ. 2.2 Τύποι καλουπιών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΧΥΤΕΥΣΗ Χύτευση καλείται η έκχυση λειωμένου μετάλλου σε τύπους (καλούπια) καταλλήλου σχήματος. Η χύτευση αν και εμφανίστηκε στους προϊστορικούς χρόνους αποτελεί και

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

Υδροθερμικό Τζάκι- Ιδιαιτερότητες και Τρόποι Ενσωμάτωσης

Υδροθερμικό Τζάκι- Ιδιαιτερότητες και Τρόποι Ενσωμάτωσης Τεχνικό Άρθρο JUN-2013 Υδροθερμικό Τζάκι- Ιδιαιτερότητες και Τρόποι Ενσωμάτωσης Γενικά Το τζάκι έχει τα τελευταία χρόνια περάσει από σημαντικά στάδια εξέλιξης και έχει μετασχηματιστεί σε σημαντικό παραγωγό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙΤΕ:

ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙΤΕ: ΗΛΙΑΚΟΣ ΦΟΥΡΝΟΣ Ένας ηλιακός φούρνος που µπορεί να κατασκευαστεί εύκολα από δύο χαρτοκιβώτια ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙΤΕ: ύο χαρτοκιβώτια. Προτείνουµε να χρησιµοποιήσετε ένα εσωτερικό κουτί που να είναι τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΕΣ ΜΠΟΪΛΕΡ ΖΕΣΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΧΡΗΣΗΣ Μέρος 1 ο.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΕΣ ΜΠΟΪΛΕΡ ΖΕΣΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΧΡΗΣΗΣ Μέρος 1 ο. 1 ΕΝΑΛΛΑΚΤΕΣ ΜΠΟΪΛΕΡ ΖΕΣΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΧΡΗΣΗΣ Μέρος 1 ο. Οι ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου για ζεστό νερό χρήσης, ήταν η αρχική αιτία της επινόησης των εναλλακτών θερμότητας. Στους εναλλάκτες ένα θερμαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ενότητα 2: Βασικές Κατασκευαστικές Τεχνολογίες Ι. Γιαννατσής Τμ. Βιομηχανικής Διοίκησης & Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Πειραιώς Διαδικασίες Κατασκευής Επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA

ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA NATIONAL HELLENIC RESEARCH FOUNDATION INSTITUTE FOR BYZANTINE RESEARCH INTERNATIONAL SYMPOSIUM 17 MONEMVASIAN WINE - MONOVAS(l)A - MALVASIA Edited by Ilias Anagnostakis

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Προϋποθέσεις τοποθέτησης

Προϋποθέσεις τοποθέτησης Προϋποθέσεις τοποθέτησης για SUNNY CENTRAL 250, 250HE Περιεχόμενα Σε αυτό το έγγραφο περιγράφονται οι διαστάσεις, οι ελάχιστες αποστάσεις που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, οι ποσότητες εισερχόμενου και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 26.15 ΣΥΝΘΕΤΟ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΗΣ ΤΣΟΥΛΗΘΡΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 26.15 ΣΥΝΘΕΤΟ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΗΣ ΤΣΟΥΛΗΘΡΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 26.15 ΣΥΝΘΕΤΟ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΗΣ ΤΣΟΥΛΗΘΡΑΣ Ενδεικτικές διαστάσεις οργάνου Απαιτήσεις ασφαλείας Πλάτος 6900mm Απαιτούμενος χώρος 10150Χ10500mm Μήκος 8000mm Μέγιστο Ύψος Πτώσης 1550 mm Ύψος

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΚΑΥΣΟΞΥΛΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΚΑΥΣΟΞΥΛΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ www.gge.gov.gr ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΚΑΥΣΟΞΥΛΩΝ ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ - ΥΓΡΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΞΗΡΑΝΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗ: Ι. Ελευθεριάδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΑΖΑΣ www.cres.gr

Διαβάστε περισσότερα

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε:

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε: Αρχαιολογία ένα κλειδί για την πύλη του χρόνου 14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Συνοπτική περιγραφή Στο Α μέρος τα παιδιά κατασκευάζουν σε συνεργασία με τον/την

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Σκληρός Δίσκος

Θέμα: Σκληρός Δίσκος Θέμα: Σκληρός Δίσκος Γενικά Ο σκληρός δίσκος είναι ένα μαγνητικό αποθηκευτικό μέσο - συσκευή που χρησιμοποιείται στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, στις ψηφιακές βιντεοκάμερες, στα φορητά MP3 players, στα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας στο φως! Σύστημα Φυσικού Φωτισμού

Ζώντας στο φως! Σύστημα Φυσικού Φωτισμού Ζώντας στο φως! Σύστημα Φυσικού Φωτισμού Green roo fing Θόλος Κάτοπτρο Στεγάνωση Σωλήνας μεταφοράς και αντανάκλασης Απόληξη 2 Φωτοσωλήνες Νέα τεχνολογία φυσικού φωτισμού Η χρήση φωτοσωλήνων για την επίλυση

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ

Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ ΣΗΜΑΝΣΗ CE ΓΙΑ ΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΠΟ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΛΙΘΟΣ (ΙΓΜΕ) Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ Ι.Γ.Μ.Ε., Διεύθυνση Κοιτασματολογίας, Τμήμα Μαρμάρων και Αδρανών Υλικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΙ ΚΟΠΗΣ MADE IN GERMANY

ΔΙΣΚΟΙ ΚΟΠΗΣ MADE IN GERMANY MADE IN GERMANY ΔΙΣΚΟΙ ΚΟΠΗΣ H πολυετής εμπειρία και τεχνογνωσία σε συνδυασμό με το πάθος για καινοτομία έχουν καταστήσει την εταιρία Sonneflex ως ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα σε παγκόσμιο επίπεδο στον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα δροσισμού. Υδρονέφωση

Συστήματα δροσισμού. Υδρονέφωση Συστήματα δροσισμού Η ρύθμιση της θερμοκρασίας και της υγρασίας του θερμοκηπίου είναι απαραίτητη για την σωστή ανάπτυξη μιας καλλιέργειας κηπευτικών. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες στην περιοχή της Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 3

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 3 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΕΡΜΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΤΡΟΒΙΛΟΜΗΧΑΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΜΒΟΛΟΦΟΡΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 3 Ο κορμός Εμβολοφόρων Κινητήρων ΑΣΚΗΣΗ 3: Ο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΑ: από πότε, πού, γιατί και πώς. ΜΑΡΙΑ ΚΑΓΙΑΦΑ Μέλος ΠΟ ΚΠΕ Λαυρίου

ΜΕΤΑΛΛΑ: από πότε, πού, γιατί και πώς. ΜΑΡΙΑ ΚΑΓΙΑΦΑ Μέλος ΠΟ ΚΠΕ Λαυρίου ΜΕΤΑΛΛΑ: από πότε, πού, γιατί και πώς ΜΑΡΙΑ ΚΑΓΙΑΦΑ Μέλος ΠΟ ΚΠΕ Λαυρίου Εισαγωγή Μια ειδική κατηγορία αρχαιολογικών ευρημάτων ήταν πάντα τα αντικείμενα από μέταλλο, τόσο γιατί είναι σχετικά σπάνια (το

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακός φούρνος. Εργασία 2 ου τετραμήνου 2013 Πατεράκης Σταύρος

Ηλιακός φούρνος. Εργασία 2 ου τετραμήνου 2013 Πατεράκης Σταύρος Ηλιακός φούρνος Εργασία 2 ου τετραμήνου 2013 Πατεράκης Σταύρος 1. Περιγραφή: Ο ηλιακός φούρνος είναι μια συσκευή η οποία χρησιμοποιεί την ενέργεια του Ήλιου και μόνο για την παρασκευή του φαγητού μας ή

Διαβάστε περισσότερα

Επισκευή & συντήρηση σωλήνων

Επισκευή & συντήρηση σωλήνων Επισκευή & συντήρηση σωλήνων Ευρεία γκάμα από μία πηγή. Μοναδικός ανθεκτικός σχεδιασμός. Γρήγορη και αξιόπιστη απόδοση. Τύπος μοντέλων Σελίδα Πρέσες δοκιμής κυκλωμάτων 2 9.2 Ψύκτες σωλήνων 2 9.3 Αντλίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΕΜΒΑΠΤΙΣΜΕΝΟΥ ΣΕ ΟΧΕΙΟ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΗΛΙΑΚΟΥ ΘΕΡΜΟΣΙΦΩΝΑ. Ν. Χασιώτης, Ι. Γ. Καούρης, Ν. Συρίµπεης. Τµήµα Μηχανολόγων & Αεροναυπηγών Μηχανικών, Πανεπιστήµιο Πατρών 65 (Ρίο) Πάτρα.

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ 1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ Τα όργανα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μέτρηση του όγκου των υγρών είναι: 1) το σιφώνιο 2) η προχοΐδα 3) η ογκομετρική φιάλη 4) ο ογκομετρικός κύλινδρος 5) η κωνική φιάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΠΙΤΙ. Σελίδα 1 από 10

ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΠΙΤΙ. Σελίδα 1 από 10 ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΠΙΤΙ Στόχος(οι): Στόχος της δραστηριότητας είναι να μάθουν οι μαθητές για την εξοικονόμηση της ενέργειας και την ενεργειακή αποδοτικότητα, συμπεριλαμβανομένων και των επιπτώσεων στο κόστος.

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΡΜΑΡΟΥ

ΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΡΜΑΡΟΥ ΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΡΜΑΡΟΥ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΛΑΚΊΔΙΑ ΜΑΡΜΑΡΟΥ ΛΑΤΟΜΕΙΟ ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΟΙ ΟΓΚΟΙ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΠΟΛΥΛΑΜΑ ΤΕΛΑΡΑ ΚΟΠΗ ΚΟΦΤΕΣ ΓΕΦΥΡΟΠΡΙΟΝΟ ΜΑΡΜΑΡΟΠΛΑΚΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΌ ΜΑΡΜΑΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γανωτής. Το εργαστήριο του γανωτή Το εργαστήριο του γανωτή είχε όλα τα απαραίτητα υλικά και εργαλεία. α) Υλικά:

Γανωτής. Το εργαστήριο του γανωτή Το εργαστήριο του γανωτή είχε όλα τα απαραίτητα υλικά και εργαλεία. α) Υλικά: Γανωτής Γανωτής 1 ονοµάζεται ο τεχνίτης που επικαλύπτει χάλκινα σκεύη αλλά και άλλα µεταλλικά αντικείµενα µε καθαρό καλάι 2. Για το λόγο αυτό λέγεται και καλαϊτζής. Οι γανωτήδες ήταν συνήθως πλανόδιοι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόχειρες Σημειώσεις

Πρόχειρες Σημειώσεις Πρόχειρες Σημειώσεις ΛΕΠΤΟΤΟΙΧΑ ΔΟΧΕΙΑ ΠΙΕΣΗΣ Τα λεπτότοιχα δοχεία πίεσης μπορεί να είναι κυλινδρικά, σφαιρικά ή κωνικά και υπόκεινται σε εσωτερική ή εξωτερική πίεση από αέριο ή υγρό. Θα ασχοληθούμε μόνο

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Θέρμανση νερού σε ηλιακό συλλέκτη και κατασκευή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα Η Ελλάδα έχει περίπου το 1/4 των ηλιακών θερμοσιφώνων από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ

ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΙΜ. Γ. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ ΑΙΜ. Γ. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ε.Μ.Π. Γ.-ΦΟΙΒΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ:2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: TΜΗΜΑ: AΡ:. ΒΑΘΜΟΣ: ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗ:.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΘΕΩΡHΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΑΛΜΩΠΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΡΙΘ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΑΛΜΩΠΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΡΙΘ. Μ Ε Λ Ε Τ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Ε Ι Α Σ Κ Α Δ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Τ Ω Ν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: α) Τεχνική Έκθεση - Μελέτη β) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός γ) Τεχνικές Προδιαγραφές ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ - ΜΕΛΕΤΗ Η μελέτη αυτή αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ευέλικτα ηλιοθερμικά συστήματα για θέρμανση και ζεστό νερό. Σύστημα ηλιοθερμίας allstor

Ευέλικτα ηλιοθερμικά συστήματα για θέρμανση και ζεστό νερό. Σύστημα ηλιοθερμίας allstor Ευέλικτα ηλιοθερμικά συστήματα για θέρμανση και ζεστό νερό Σύστημα ηλιοθερμίας allstor Ο ταμιευτήρας για κάθε εγκατάσταση θέρμανσης και για κάθε πηγή θερμότητας Πραγματικά πολύπλευρα πλεονεκτήματα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Παρασκευή κονιάματος ή σκυροδέματος με καθορισμένες ιδιότητες και αντοχές : Ανάμιξη των συστατικών με απαιτούμενη ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ Η φρέζα όπως και ο τόρνος αποτελεί μία από τις βασικότερες εργαλειομηχανές ενός μηχανουργείου. Κατά την κοπή στην φρέζα, το κοπτικό εργαλείο αποκόπτει από το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων

Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων Χ. Τζιβανίδης, Λέκτορας Ε.Μ.Π. Φ. Γιώτη, Μηχανολόγος Μηχανικός, υπ. Διδάκτωρ Ε.Μ.Π. Κ.Α. Αντωνόπουλος, Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ιαδικασία Σκυροδέτησης Επίβλεψη κατασκευής κτιριακών και λοιπών τεχνικών έργων ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ για νέους µηχανικούς

ιαδικασία Σκυροδέτησης Επίβλεψη κατασκευής κτιριακών και λοιπών τεχνικών έργων ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ για νέους µηχανικούς Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ο Ε Π Ι Μ Ε Λ Η Τ Η Ρ Ι Ο Ε Λ Λ Α Α Σ Τ Μ Η Μ Α Κ Ε Ν Τ Ρ Ι Κ Η Σ Μ Α Κ Ε Ο Ν Ι Α Σ Τ µ ή µ α Ε π α γ γ ε λ µ α τ ι κ ώ ν Θ ε µ ά τ ω ν ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ για νέους µηχανικούς ιαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 10 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 11 Μαΐου 2014 Ώρα : 10:00-12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από έντεκα (11) θέματα και δέκα (10) σελίδες. 2) Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα