ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ"

Transcript

1 Ε ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα: Η διαχείριση της γνώσης (Knowledge Management) στο χώρο της δηµόσιας διοίκησης και ενδεχόµενες περιοχές εφαρµογής της Επιβλέπων: Θεόδωρος Τσέκος Σπουδάστρια: Ζηνοβία Αναστασιάδου ΑΘΗΝΑ 2004

2

3 Περίληψη Μέσα σ ένα περίπλοκο πολιτικο-διοικητικό περιβάλλον, δηµιούργηµα κάποιων κοινωνικών υποσυστηµάτων, που πλέον έχουν σε µέγαλο βαθµό δυσχαιράνει την παντοδυναµία του 1, το σύγχρονο κράτος καλείται πλέον να εγκαταλείψει τον παραδοσιακό παρεµβατικό του ρόλο και, µέσω µιας εργαλειακής λογικής, να ασκήσει µε τρόπο ευέλικτο, λειτουργίες περισσότερο επιτελικές, αξιοποιώντας και ανανεώνοντας τις υπάρχουσες δοµές του, µε κύριο στόχο την βελτίωση των παρεχοµένων υπηρεσιών και την αύξηση της αποτελεσµατικότητάς του. Ένα από τα βασικότερα εργαλεία προς την κατεύθυνση αυτή είναι αναµφίβολα η ορθολογική διαχείριση της γνώσης, ευρύτερα γνωστή ως Knowledge Management. Και όταν µιλάµε για γνώση θα πρέπει να έχουµε στο µυαλό µας τόσο την ατοµική (του εργαζόµενου), όσο και τη συλλογική της διάσταση (της οργάνωσης). Μέσα στα περιορισµένα πλαίσια αυτής της σύντοµης µελέτης έγινε η προσπάθεια µιας πρώτης προσέγγισης στο τεράστιο αυτό κοµµάτι του management που έχει να κάνει µε τον παράγοντα γ ν ώ σ η και τη διαχείρισή του. Η προσπάθεια δεν περιορίζεται σε θεωρητικές αναφορές του θέµατος, αλλά προχωρεί λίγο πιο πέρα, αναζητώντας κάποιες πρακτικές εφαρµογές κυρίως στο χώρο της ελληνικής δηµόσιας διοίκησης. Αρχικά έγινε µια απόπειρα να αποσαφηνιστεί η ίδια η έννοια της γνώσης, έτσι όπως την αντιλαµβάνονται µεγάλοι θεωρητικοί και φιλόσοφοι (P. Drucker, Ikujiro Nonaka, Simon, John Locke, κ.ά). Εκτενής είναι η αναφορά στο έργο του David Kolb, ο οποίος, µε τον περίφηµο «κύκλο» του και το ρόλο που προσέδωσε στην εµπειρία ως πηγή γνώσης, συνέβαλλε σε πολύ µεγάλο βαθµό στην εµπέδωση του προβληµατισµού γύρω από το Knowledge Management, αλλά και στην τεράστια σηµασία που του αποδίδουν σήµερα όλοι οι ειδικοί σε θέµατα management. 1 Βλ. Κατσαµάγκος Θεόδωρος, 2003: Μέτρηση Αποτελεσµάτων και ιοίκηση Ολικής Ποιότητας. Οργανωσιακή Μάθηση και Ποιότητα στους ηµόσιους Οργανισµούς (Υπ. Μεταφορών και Επικοινωνιών) Αθήνα ΕΣ 1

4 Στη συνέχεια, στο τέταρτο κεφάλαιο, γίνεται λόγος για την ίδια την ιαχείριση της Γνώσης, την ιστορική της αφετηρία, αλλά και την διττή της φύση, αφού συνδυάζει δύο µέρη: τον άνθρωπο και την τεχνολογία. Παράλληλα στο ίδιο κεφάλαιο, παρατίθεται το άκρως ενδιαφέρον παράδειγµα της έννοιας του εταιρικού πανεπιστηµίου σχετικά µε τη σύνδεση των εκπαιδευτικών Οργανισµών µε τις επιχειρήσεις ή/και υπηρεσίες. Στο πέµπτο κεφάλαιο, γίνεται αναφορά στη διεθνή εµπειρία όσον αφορά στα εταιρικά πανεπιστήµια, ενώ ταυτόχρονα, στο κεφάλαιο έξι, εξετάζεται η χρήση µεθόδων Knowledge Management στο δηµόσιο τοµέα διεθνώς, µέσα από ειδική έκθεση του Ο.Ο.Σ.Α και µε τη συνδροµή της σχετικής βιβλιογραφίας. Το έβδοµο κεφάλαιο, ουσιαστικά αποτελεί µια εισαγωγή για τη συνέχεια, εφόσον φέρει τον τίτλο: «Η ελληνική πραγµατικότητα», ενώ στα επόµενα κεφάλαια, µέσα από τη συγκριτική µελέτη δύο φορέων της ελληνικής δηµόσιας διοίκησης (Συνήγορος του Πολίτη και ΥΠ.Ε.Π.Θ), γίνεται η προσπάθεια, µέσω της διανοµής ενός κοινού ερωτηµατολογίου, να συναχθούν κάποια χρήσιµα συµπεράσµατα τα οποία, θα αφορούν στις διαφορές και στις οµοιότητες που θα εντοπιστούν στους δύο φορείς, ενώ παράλληλα να καταδειχθούν οι τρόποι εκείνοι µε τους οποίους εφαρµόζεται ή δεν εφαρµόζεται το Knowledge Management στη χώρα µας, αναζητώντας ταυτόχρονα τις αιτίες που κρύβονται πίσω από τις όποιες αδυναµίες. Abstract Within the public administration s complex environment, contemporary State has to abandon its traditional, interventionist role and, through a policy making approach, to act in a more strategic and flexible way, renovating existing structures, improving service delivery and increasing administrative efficiency. One of the basic tools towards this direction is, without any doubts, the effective management of knowledge. Talking about knowledge, we refer to both the individual and the organizational one. In the limited framework of this essay, we tried to approach this important field of management science, that deals with knowledge. Apart the theoretical 2

5 references, this paper includes some data from experimental applications, mainly in the Greek public administration s area. At the first part we attempt to clarify the meaning of the term knowledge through some important philosophical and organizational models such as the approaches of John Locke, P. Drucker, I. Nonaka, Simon,, etc. Special attention has been given to David Kolb s work. Kolb s major contribution has been his elucidation of the learning process in terms of a model of experiential learning, experiential because his theory emphasizes experience as a stimulus to learning rather than cognition. Chapter 4 looks into Knowledge Management s roots and also into its double nature: human and technological. In addition, there is a part concerning Corporate Universities. Chapter 5 titled International Experience examines what is going on in other countries through an OECD Public Management Committee s (PUMA) survey and the reference to relevant bibliography. Concluding this essay, we examined two different public organizations ( The Greek Οmbudsman and the Greek Ministry of Education). The main goal of this attempt is to draw useful conclusions concerning differences and similarities, and the reasons of the respective strengths and weaknesses. We also aim to suggest possible ways to implement Knowledge Management s methods throughout the Greek public administration. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: ιαχείριση της Γνώσης, Οργανωσιακή-Ρητή-Άρρητη γνώση, κοινωνία της γνώσης, ηµόσια ιοίκηση, Πολυπλοκότητα, Πληροφορία, Εµπειρία, Οργανωσιακή κουλτούρα, Μανθάνουσα Οργάνωση (Learning Organization), Οριζόντια Επικοινωνία, Learning Government, ICT (information and communication technology). 3

6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙΣΑΓΩΓH 5 2. ΓΝΩΣΗ : ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ 2α Τι είναι γνώση 7 2β Οργανωσιακή γνώση: η µετατροπή της άρρητης σε ρητή Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ DAVID Α. KOLB ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ, Ή ΑΛΛΙΩΣ ΤΟ KNOWLEDGE MANAGEMENT 4α Συνεχιζόµενη εκπαίδευση - έννοια του Εταιρικού Πανεπιστηµίου 4β Μοντέλο εκπαιδευτικής ροής Η ΙΕΘΝΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟ KNOWLEDGE MANAGEMENT ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ 7. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ο ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΩΣ ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚNOWLEDGE ΜANAGEMENT 9. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΦΟΡΕΑ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΗΣ ΟΜΗΣ: ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ (ΥΠ.Ε.Π.Θ) 10. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΥΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ/ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ηµόσια ιοίκηση στην Ελλάδα, µέσα από τις συνεχείς µεταρρυθµίσεις των τελευταίων ετών και κάτω από την «πίεση» της Ευρωπαϊκής ενωσιακής πραγµατικότητας, έχει σηµειώσει, σε γενικές γραµµές, σηµαντική βελτίωση σε λειτουργικό επίπεδο, καθώς αξιοσηµείωτη θα πρέπει να θεωρηθεί η εξελικτική της πορεία, τόσο σε σχέση µε το απώτερο αλλά και το πρόσφατο παρελθόν της, όσο και σε σχέση µε ανάλογες προσπάθειες που γίνονται από άλλα κράτη-µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι γεγονός ότι διανύουµε µία εποχή, η οποία δεν συγχωρεί πισωγυρίσµατα σε δοκιµασµένες, πλην όµως αναποτελεσµατικές πρακτικές. Αυτό σηµαίνει πως η είσοδος των νέων τεχνολογιών και η ψηφιοποίηση της πληροφορίας παρέχουν πλέον απεριόριστες δυνατότητες ανάπτυξης σε όλους τους τοµείς δραστηριοτήτων, συµπεριλαµβανοµένου βεβαίως και του δηµοσίου τοµέα. Το διακύβευµα για έναν δηµόσιο οργανισµό δεν είναι το κέρδος, το οποίο και ενδιαφέρει κατά κύριο λόγο την ιδιωτική επιχείρηση. Αυτό που οφείλει ένας δηµόσιος φορέας, µε τις επιλογές και την τακτική του, να διασφαλίζει, είναι το κύρος του. 2 Στην Ελλάδα, πάντα υπό το βάρος των πελατειακών σχέσεων, σε µια διοίκηση που παραδοσιακά λειτουργούσε µακριά από ελεγκτικούς µηχανισµούς και τήρηση της νοµιµότητας, το κύρος ήταν στοιχείο που πάντα έλειπε, καθώς το κράτος στα µάτια του πολίτη φάνταζε είτε ως ο εχθρός που παραµόνευε, είτε ως ο συνένοχος, στην περίπτωση που τα κατάφερνε να παρεισφρύσει στον µηχανισµό του και να αποτελέσει κι αυτός κοµµάτι του «συστήµατος». Ανάµεσα στον πολίτη και το κράτος υπήρχαν ανέκαθεν πολλά εµπόδια, µε κυριότερο την αµοιβαία καχυποψία, θλιβερό κατάλοιπο του ιστορικού παρελθόντος. Το µυστικό για να σπάσει αυτή η δύσκαµπτη σχέση βρίσκεται 2 Βλ. Τσέκος Θ., ηµόσιο management, Σηµειώσεις και Υλικό προς χρήση των σπουδαστών της Εθνικής Σχολής δηµόσιας διοίκησης, Αθήνα

8 ακριβώς στην άρση αυτής της καχυποψίας και στην θεµελίωση αµοιβαίας εµπιστοσύνης και αλληλοσεβασµού. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί µέσω της ανάπτυξης µιας οργανωσιακής κουλτούρας, τέτοιας που θα επιτρέψει στον δηµόσιο τοµέα να καταστεί πιο αποτελεσµατικός, παρέχοντας υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στους πολίτες, κερδίζοντας έτσι την εµπιστοσύνη τους και αυξάνοντας παράλληλα το κύρος που του χρειάζεται για την εύρρυθµη λειτουργία του. Προκειµένου λοιπόν να «κατακτήσει» αυτό το κύρος, ένας δηµόσιος οργανισµός, θα πρέπει να ακολουθήσει το δρόµο προς τον εκσυγχρονισµό υιοθετώντας στοιχεία από µοντέλα επιχειρήσεων που διοικούνται µε γνώµονα το όραµα και την επιχειρηµατικότητα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η µείωση του κόστους και η ανάπτυξη στρατηγικής στην οικονοµική διαχείριση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται το κέρδος της µη απώλειας. Αυτό το «κέρδος» δεν είναι τζίρος, αλλά µεταφράζεται στη µεγιστοποίηση του κοινωνικού οφέλους, που αποτελεί βασική υποχρέωση της διοίκησης των οργανισµών κοινής ωφέλειας. Πολλοί είναι οι παράγοντες που µπορούν να συµβάλλουν στη σωστή οργάνωση και λειτουργία της δηµόσιας διοίκησης στην Ελλάδα. Το δηµόσιο management δανείστηκε πολλές και ποικίλες πρακτικές από το ιδιωτικό, λαµβανοµένων βεβαίως υπ όψιν των διαφορών που έχουν οι δύο αυτοί τοµείς. Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς µια πολύ σηµαντική παράµετρο στο ζήτηµα της διοικητικής µεταρρύθµισης στη χώρα µας, µια παράµετρο που πολύ λίγο έχει απασχολήσει ως τώρα και που, δίχως άλλο, αποτελεί ένα εκ των ων ουκ άνευ στοιχείο για την επιτυχηµένη πορεία ενός οργανισµού. Πρόκειται για την «ιαχείριση της Γνώσης», η οποία είναι ευρύτερα γνωστή ως Knowledge Management και περιγράφεται ως µια συστηµατική διαδικασία εύρεσης, διαχωρισµού, οργάνωσης, κωδικοποίησης και διάθεσης της πληροφορίας, έτσι ώστε να βελτιωθεί η αντιληπτική ικανότητα του εργαζοµένου σε κάποιον συγκεκριµένο τοµέα. 6

9 2. ΓΝΩΣΗ : ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ 2 α. Τι είναι γνώση Ένας απλός όµως ορισµός του Knowledge Management, σαφώς και δεν αποκαλύπτει το εύρος µιας έννοιας, τόσο σύνθετης και πολυσυλλεκτικής, που περικλείει εντός της δύο όρους οι οποίοι αναζητούν την δική τους ανάλυση, προκειµένου να µας δώσουν περισσότερα στοιχεία, αποσαφηνίζοντας έτσι πλήρως αυτό που καλούµε σήµερα Knowledge Management. Προκειµένου να απαντηθεί το ερώτηµα «τι είναι η ιαχείριση της Γνώσης», θα πρέπει να αποµονωθεί, αρχικά, η έννοια της γνώσης, και στη συνέχεια να αναζητηθούν οι τρόποι εκείνοι που κρίνονται δόκιµοι για την αποτελεσµατική διαχείρισή της. Στο σηµείο αυτό σκόπιµο είναι να επισηµανθεί, προκειµένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε σύγχυση, ο βασικός διαχωρισµός µεταξύ πληροφορίας και γνώσης: Η πληροφορία παρέχει ένα νέο σηµείο θεώρησης για την ερµηνεία των γεγονότων, κάνοντας ορατά νοήµατα που πριν ήταν αόρατα ή οδηγώντας σε απρόσµενους συσχετισµούς. Αποτελεί εποµένως το απαραίτητο µέσο ή υλικό για την κατασκευή της γνώσης, καθώς η τελευταία ταυτίζεται µε κάποια πεποίθηση που έχει παραχθεί από την πληροφορία. Βλέπουµε δηλαδή ότι η πληροφορία είναι ροή µηνυµάτων, ενώ η γνώση είναι γέννηµα ακριβώς αυτής της ροής, όταν συνδέεται µε τις πεποιθήσεις του κατόχου της πληροφορίας. 3 Τα τελευταία χρόνια, έχει αναπτυχθεί µια µεγάλη συζήτηση γύρω από το θέµα της γνώσης ως πηγή ανταγωνιστικού πλεονεκτήµατος. Ηγετικές µορφές στο χώρο του management, όπως οι P. Drucker, A.Toffler, B. Quinn, R.Reich και άλλοι, µιλούν για την άφιξη της «κοινωνίας της γνώσης» 4, εφόσον δέχονται ότι η γνώση αποτελεί πλέον τον µοναδικό πόρο που δίνει νόηµα στη σύγχρονη εποχή. Οι παραπάνω συγγραφείς συµφωνούν πως το µέλλον ανήκει σ αυτούς που κατέχουν τη γνώση. Ο Drucker κάνει λόγο για «εργάτες γνώσης» τονίζοντας πως 3 Βλ. Νονάκα-Τακεούτσι «Η Επιχείριση της Γνώσης» σελ εκδ. Καστανιώτη Βλ. Drucker, P.F The New Productivity Challenge. Harvard Business Review, Nov.-Dec:

10 είναι το σηµαντικότερο περιουσιακό στοιχείο µιας επιχείρησης. Στους «εργάτες γνώσης» συµπεριλαµβάνονται και τα «στελέχη γνώσης», που γνωρίζουν να θέτουν τη γνώση σε παραγωγική χρήση, όπως ακριβώς ο καπιταλιστής γνώριζε πώς να θέτει το κεφάλαιο σε παραγωγική χρήση. 5 Ο Drucker υποστηρίζει ακόµα, πως µια από τις σηµαντικότερες προκλήσεις για κάθε οργάνωση που λειτουργεί στην «κοινωνία της γνώσης», είναι η οικοδόµηση συστηµατικών πρακτικών για τη διαχείριση του αυτοσχηµατισµού τους. Θεωρεί απαραίτητο να εγκαταληφθεί η απαρχαιωµένη γνώση και να ενισχυθεί η δηµιουργία νέας, µε τη συνεχή βελτίωση των δραστηριοτήτων, την ανάπτυξη νέων εφαρµογών και την καινοτοµία ως οργανωµένη διαδικασία. Αλλού επισηµαίνει πως µια δεξιότητα δεν µπορεί να εξηγηθεί µε λέξεις, αλλά µπορεί µόνο να δειχθεί. Συνεπώς ο µόνος τρόπος να µάθει κανείς µια τέχνη είναι µέσω της µαθητείας και της εµπειρίας. 6 Σύµφωνα µε τον Toffler, η γνώση αποτελεί πηγή ανώτατης ισχύος και κλειδί για την επερχόµενη µετατόπιση ισχύος. 7 Παράλληλα, επισηµαίνει πως η γνώση δεν λειτουργεί πλέον συµπληρωµατικά ως προς την οικονοµική και την µυϊκή δύναµη, αλλά αποτελεί την ίδια την ουσία τους. 8 Ο Reich υποστηρίζει ότι, στο µέλλον, το µοναδικό πραγµατικό ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα θα ανήκει σε κείνους που ονοµάζει «συµβολικούς αναλυτές», οι οποίοι θα έχουν την απαραίτητη γνώση ώστε να αναγνωρίζουν, να επιλύουν και να διαχειρίζονται τα νέα προβλήµατα. 9 Ο Quinn, συµφωνώντας µε τους υπόλοιπους, τονίζει πως η αξία των περισσότερων προϊόντων και υπηρεσιών εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο ανάπτυξης των άϋλων αγαθών που βασίζονται στη γνώση, όπως η τεχνογνωσία, η διάγνωση των αναγκών του πελάτη, η προσωπική δηµιουργικότητα και η καινοτοµία. 10 Τελικά όµως το ερώτηµα που θέσαµε, παραµένει. Τι είναι γνώση; Υπάρχει άραγε ένας και µοναδικός ορισµός που µπορεί να µας δώσει µια ολοκληρωµένη απάντηση; Μάλλον όχι. Στην πραγµατικότητα, υπάρχουν πολλοί εναλλακτικοί και 5 Βλ.Drucker, P. F Post-Capitalist Sociaty. Oxford: Butterworth Heinemann 6 όπ. πρ. σελ.24 7 Βλ.Toffler, A Powershift: Knowledge, Wealth and Violence at the Edge of the 21th Century. New York: Bantam Books. 8 όπ. π. 9 Βλ.Reich, R. B The Work of Nations. New York: Alfred A. Knopf. 10 Βλ Quinn, J. B Intelligent Enterprise: A Knowledge and Service Based Paradigm for Industry. New York: The Free Press. 8

11 αυτής. 13 Παρά τις θεµελιώδεις τους διαφορές στον τρόπο µε τον οποίο ευρέως αποδεκτοί ορισµοί της έννοιας. Σύµφωνα µε το Webster s Dictionary, η γνώση ορίζεται ως ένα γεγονός ή µία κατάσταση κατά την οποία κάποιος, γνωρίζει κάτι πολύ καλά, µέσω των εµπειριών του ή των συναναστροφών του. Η γνώση καταγράφεται είτε στον ανθρώπινο εγκέφαλο (σε ατοµικό επίπεδο), είτε αποθηκεύεται σ ένα οργανωµένο εργασιακό/κοινωνικό σύνολο ανθρώπων και εκφράζεται µέσα από τις διαδικασίες, τα προϊόντα, τις υποδοµές, τα συστήµατα και τα δεδοµένα (σε συλλογικό επίπεδο). Έχουµε να κάνουµε λοιπόν µε µία έννοια που δεν είναι σε καµµία περίπτωση στατική, αλλά που εξελίσσεται διαρκώς και βρίσκει την εφαρµογή της τόσο σε ατοµικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Στην ιστορία της δυτικής επιστηµολογίας συναντάµε δύο αντίθετες, πλην όµως συµπληρωµατικές παραδόσεις που αφορούν στη γνώση: τον ορθολογισµό, µε κύριο εκπρόσωπο τον Καρτέσιο 11, και τον εµπειρισµό, θερµός υποστηρικτής του οποίου αναδείχτηκε ο John Locke. 12 Σύµφωνα µε την πρώτη αντίληψη, η γνώση µπορεί να αποκτηθεί µέσω παραγωγικής λογικής, ενώ σύµφωνα µε τη δεύτερη, η γνώση κατακτάται επαγωγικά µέσω αισθητηριακών εµπειριών. Τα δύο παραπάνω φιλοσοφικά ρεύµατα «ένωσε», κατά κάποιο τρόπο, ο Γερµανός φιλόσοφος Immanuel Kant, θεωρώντας την εµπειρία ως το θεµέλιο της γνώσης, αρνούµενος ωστόσο να την αναγνωρίσει ως µοναδική πηγή της γνώσης προσεγγίζουν το πρόβληµα, οι υτικοί φιλόσοφοι συµφωνούν ότι η γνώση είναι µια «αιτιολογηµένη ορθή πίστη». Οι οπαδοί του ορθολογισµού, απορρίπτοντας την ιδέα της γνώσης ως προϊόν αισθητηριακής εµπειρίας, την βλέπουν ως αποτέλεσµα κάποιας ιδανικής διανοητικής διαδικασίας. Η απόλυτη αλήθεια, κατά την άποψη αυτή, συνάγεται µετά από λογικούς συλλογισµούς που βασίζονται σε κάποια αξιώµατα. Κλασσικό παράδειγµα αυτού του τρόπου σκέψης αποτελούν τα µαθηµατικά. Στον αντίποδα του ορθολογισµού, ο εµπειρισµός υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει εκ των προτέρων γνώση και δέχεται ως µοναδική πηγή γνώσης την αισθηριακή εµπειρία, εφόσον τα πάντα στον κόσµο έχουν µία εγγενώς 11 ιάσηµη είναι η ρήση του: «cogito, ergo sum», δηλαδή «Σκέπτοµαι, άρα υπάρχω». 12 Βλ.ενδεικτικά: John Locke, An Essay Concerning Human Understanding, 2 ο βιβλίο: I, 3-4, Βλ.. Kant, I. Critique of pure reason, New York, St. Martin s Press,

12 αντικειµενική ύπαρξη. Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζεται από την πειραµατική επιστήµη. 2β. Οργανωσιακή γνώση: η µετατροπή της άρρητης σε ρητή Την δυτική διοικητική κουλτούρα, διέπει ωστόσο η πάγια αντίληψη ότι η γνώση είναι υποχρεωτικά ρητή, δηλαδή κάτι το µεθοδικό και συστηµατικό που µπορεί να εκφραστεί µε λέξεις και αριθµούς, ενώ διαχέεται µε τη µορφή κωδικοποιηµένων τύπων και επιστηµονικών δεδοµένων, µε αποτέλεσµα να θεωρείται ένα είδος κώδικα ηλεκτρονικού υπολογιστή, ή σειρά γενικών κανόνων. Η υπέρβαση αυτής της αντίληψης φαίνεται να έρχεται από τη µακρυνή Ιαπωνία, ταράζοντας τα ύδατα της δυτικής οργανωσιακής συλλογιστικής. Συγκεκριµένα, οι Ikujiro Nonaka και Hirotaka Takeuchi, στο πολυσυζητηµένο βιβλίο τους «The Knowledge-creating company», θεωρούν τη γνώση πρωταρχικά άρρητη, κάτι δηλαδή που δεν είναι άµεσα διακριτό και εκφράζεται µε δυσκολία. 14 Η άρρητη γνώση είναι εξαιρετικά προσωπική και δύσκολα τυποποιείται, πράγµα που καθιστά δυσχερή τη µετάδοσή της στους άλλους. Υποκειµενική γνώση αποτελούν οι διορατικές συλλήψεις, οι διαισθήσεις και τα προαισθήµατα. Επιπλέον, η άρρητη γνώση είναι βαθιά ριζωµένη στις πράξεις και στην εµπειρία του ανθρώπου µε τον ίδιο τρόπο που είναι τα ιδανικά, οι αξίες και τα συναισθήµατά του. 15 Παράλληλα, αναγνωρίζουν στην άρρητη γνώση δύο διαστάσεις: α) την τεχνική η οποία περιέχει τις δύσκολα ανιχνεύσιµες δεξιότητες οι οποίες αποδίδονται µε τον όρο τεχνογνωσία (know-how) και β) την γνωστική η οποία συνίσταται σε σχήµατα, διανοητικά µοντέλα και παγιωµένες πεποιθήσεις, που αν και είναι εξαιρετικά δύσκολο να τις εκφράσουµε, διαµορφώνουν τον τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβανόµαστε τον κόσµο που µας περιβάλλει. 16 Σύµφωνα πάντα µε τους δύο Ιάπωνες συγγραφείς, ενώ η ρητή γνώση είναι εύκολα επεξεργάσιµη από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, µεταδίδεται ηλεκτρονικά και αποθηκεύεται σε βάσεις δεδοµένων, η άρρητη, λόγω κυρίως της υποκειµενικότητας που τη χαρακτηρίζει, δεν επιδέχεται επεξεργασίας και δεν 14 Στο σηµείο αυτό έχει ενδιαφέρον και η θέση του Michael Polanyi, ο οποίος θεωρεί, επισηµαίνοντας τη σπουδαιότητα της άρρητης γνώσης, ότι «Γνωρίζουµε περισσότερα απ όσα µπορούµε να πούµε» 15 Βλ. Ι.Νονάκα-Χ. Τακεούτσι «Η επιχείριση της γνώσης» σελ. 37 εκδ. Καστανιώτη όπ.πρ. 10

13 µεταδίδεται µε συστηµατικό τρόπο. Για να διαχυθεί λοιπόν µέσα στην οργάνωση, πρέπει να µετατραπεί σε λέξεις και αριθµούς που όλοι µπορούν να κατανοήσουν. Ακριβώς τη στιγµή αυτής της µετατροπής, δηµιουργείται και η οργανωσιακή γνώση. 17 Είναι δηλαδή η στιγµή που η γνώση ενισχύεται ή αποκρυσταλλώνεται στο οµαδικό επίπεδο µέσω διαλόγου, συζήτησης, ανταλλαγής εµπειριών και παρατήρησης. Η δηµιουργία της οργανωσιακής γνώσης είναι αδύνατη χωρίς την πρωτοβουλία του ατόµου και την αλληλεπίδραση που συντελείται σε µια οµάδα. Η οµάδα παρέχει το κοινό πλαίσιο µέσα στο οποίο τα µέλη της, µετά από διάλογο και ανταλλαγή απόψεων, δηµιουργούν νέες οπτικές για τα ενδεχόµενα ζητήµατα που ανακύπτουν. Η σύγκρουση που συχνά γεννάται από το διάλογο, βοηθά τους εργαζόµενους να αντιλαµβάνονται ποικιλότροπα τις εµπειρίες τους. Αυτό το είδος της δυναµικής αλληλεπίδρασης διευκολύνει το µετασχηµατισµό της προσωπικής γνώσης σε οργανωσιακή. Η σηµασία της γνώσης αλλά και της µάθησης και ο ρόλος τους ως εργαλεία στην οργάνωση της διοίκησης των επιχειρήσεων απασχόλησε πολλούς θεωρητικούς του management, όπως τους Taylor, Barnard, Schein, Senge, Simon κ.ά. Ο Taylor αναζήτησε τη «βέλτιστη µέθοδο» εκτέλεσης των εργασιών, σε µια προσπάθεια τυποποίησης των εµπειριών και των άρρητων δεξιοτήτων των εργαζοµένων, ώστε αυτές να µετατραπούν σε αντικειµενική και επιστηµονική γνώση. 18 Ωστόσο, σύµφωνα µε τους Νονάκα και Τακεούτσι, δεν κατόρθωσε να αντιληφθεί ότι οι εµπειρίες και οι κρίσεις των ατόµων αποτελούν πηγή νέας γνώσης. 19 Συνεπώς, η δηµιουργία νέων µεθόδων εργασίας ανατέθηκε αποκλειστικά στα διευθυντικά στελέχη, τα οποία και επωµίστηκαν όλη την ευθύνη µετατροπής της γνώσης σε κανόνες και τύπους εύκολα αναγνώσιµους για τα υπόλοιπα µέλη της οµάδας, τα οποία όµως, όπως ήταν φυσικό, αδυνατούσαν πλέον να αναπτύξουν την αίσθηση ότι πραγµατικά ανήκουν στην οργάνωση, εφόσον δεν συµµετείχαν ενεργά στον παραπάνω µετασχηµατισµό. Σύµφωνα µε τον Barnard, η γνώση συνίσταται όχι µόνο στο λογικό/γλωσσικό περιεχόµενο, αλλά και στο συµπεριφορικό, µε αποτέλεσµα να 17 Για την ακρίβεια οι Νονάκα και Τακεούτσι κάνουν λόγο για µετατροπή της άρρητης σε ρητή και κατόπιν, προκειµένου να συντελεστεί η οργανωσιακή γνώση, και πάλι µετατροπή σε άρρητη. 18 Βλ. Taylor, F.W The Principles of Scientific Management. New York: Harper and Brothers. 19 Βλ. Νονάκα- Τακεούτσι «Η επιχείριση της Γνώσης» σελ. 70 εκδ. Καστανιώτη

14 καταλήγει να κάνει λόγο για συµεριφορική γνώση σε αντιδιαστολή µε την επιστηµονική και να αντιµετωπίζει έναν οργανισµό ως συνεργατικό σύστηµα. 20 Ωστόσο η ανάλυση του Barnard για την οργάνωση θα µπορούσε να θεωρηθεί ελλειπής, κυρίως επειδή το ερώτηµα που αφορά στην µετατροπή της συµπεριφορικής γνώσης των µελών µιας οργάνωσης, σε οργανωσιακή γνώση, µένει αναπάντητο. Από την άλλη µεριά ο Simon διατύπωσε την άποψη ότι η οργάνωση είναι µια µηχανή επεξεργασίας πληροφοριών, βασιζόµενος στην παραδοχή πως η ανθρώπινη γνωστική ικανότητα είναι εγγενώς περιορισµένη (περιορισµένη ορθολογικότητα). 21 Ταυτίζοντας τα χαρακτηριστικά των λογικών επιλογών του ανθρώπου µε τα δοµικά χαρακτηριστικά της οργάνωσης, κατέληξε στο συµπέρασµα ότι όταν µια οργάνωση έρχεται αντιµέτωπη µε ένα περίπλοκο περιβάλλον, θα πρέπει να σχεδιαστεί κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να ελαχιστοποιήσει την ανάγκη κατανοµής πληροφοριών, προκειµένου να αποφύγει την υπερφόρτωση του συστήµατος. 22 Με τον τρόπο όµως αυτό βλέπει τη σχέση της οργάνωσης µε το περιβάλλον της ως µια σχέση παθητική και αρνείται το γεγονός ότι η οργάνωση επηρεάζει ενεργά και µε δυναµικό τρόπο το περιβάλλον της, δηµιουργώντας µε τον τρόπο αυτό πληροφορία και γνώση. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανάλυση του Schein, ο οποίος στην προσπάθειά του να προσεγγίσει επιστηµονικά αυτό που καλούµε οργανωσιακή κουλτούρα, επιχείρισε να ανιχνεύσει τους τρόπους µε τους οποίους η γνώση, µε τη µορφή κοινής εµπειρίας, συντελεί στην δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης, η οποία σε βάθος χρόνου λειτουργεί µε τρόπο υποσυνείδητο. Έτσι κατέληξε στο συµπέρασµα ότι η κουλτούρα είναι ένα προϊόν µάθησης µέσω οµαδικής εµπειρίας, 23 ενώ παράλληλα ο Pfeffer θεώρησε τις οργανώσεις ως συστήµατα κοινών νοηµάτων και πεποιθήσεων και την οργανωσιακή κουλτούρα ως κάτι που 20 Βλ.Barnard, C.I The Functions of the Executive. Cambridge, MA: Harvard University Press. (σελ.235) 21 Βλ. Simon.H.A Administrative Behavior. New York: Macmillan και The Sience of the Artificial. Boston, MA: MIT Press 22 Βλ. Simon.H.A Applying Information Technology to Organization Design. Public Administration Review, 33: Βλ. Schein, E. H Organizational Culture and Leadership. σελ.7 San Francisco, CA: Jossey- Bass 12

15 συνίσταται σε πεποιθήσεις και γνώση που συµµερίζονται τα µέλη της οργάνωσης, 24 Για τον Senge πολλά είδη οργανώσεων υποφέρουν από «µαθησιακές αναπηρίες». Για το λόγο αυτό προτείνει ένα πρακτικό µοντέλο που το ονοµάζει µανθάνουσα οργάνωση, 25 υποστηρίζοντας πως σ αυτήν τα άτοµα ανακαλύπτουν διαρκώς ότι τα ίδια δηµιουργούν την πραγµατικότητά τους. Και ότι µπορούν να την αλλάξουν. Το 1978, εισήχθη στο χώρο της διοικητικής επιστήµης, από τους Chris Argyris και Donald Schon 26, ο όρος «Οργανωσιακή Μάθηση» και έκτοτε απέκτεισε καθοριστική σηµασία, συµβάλλοντας άµεσα στην εξέλιξη των διοικητικών πρακτικών που στοχεύουν στην αποτελεσµατικότητα και στην ποιότητα των υπηρεσιών. 27 Η οργανωσιακή γνώση είναι άµεση συνάρτηση των δεξιοτήτων και της ικανότητας που έχουν οι άνθρωποι να µαθαίνουν, καθώς επίσης και του αισθήµατος της δέσµευσης (commitment) 28 που αναπτύσσουν οι άνθρωποι αυτοί απέναντι σε µια συγκεκριµένη οργάνωση. Αλλά και αντίστροφα, το συνολικό περιβάλλον της οργάνωσης επηρεάζει σε πολύ µεγάλο βαθµό την µαθησιακή συµπεριφορά του εργαζοµένου καθώς και τον τρόπο µε τον οποίο αυτός/ή προσσεγγίζει τη γνώση. 29 Κι όταν πλέον η δηµιουργία οργανωσιακής γνώσης, ως αθροιστικό αποτέλεσµα της ατοµικής γνώσης των εργαζοµένων σε µια ιδιωτική επιχείρηση ή/και δηµόσιο φορέα έχει επιτευχθεί, µε ποιόν τρόπο θα πρέπει να γίνεται η διαχείρισή της, έτσι ώστε να µην χάνεται η πολύτιµη συσσωρευµένη εµπειρία; Ένα από τα ζητούµενα εδώ, πέρα από την καταγραφή, την οργάνωση, τη διάχυση αλλά και την πρόσβαση στην αποθηκευµένη γνώση, είναι να µην χάνεται και η γνώση των αποχωρούντων µελών της οργάνωσης, έτσι ώστε κάθε φορά να πρέπει να επαναδηµιουργηθεί. Σκόπιµο είναι λοιπόν, µέσα από τις εφαρµογές του 24 Βλ. Pfeffer, J Management as Symbolic Action. In Research in Organizational Behavior, ed. L.L.Cummihgs and B. M. Staw, vol.3, σελ Greenwich, CT: JAI Press 25 Βλ. Senge, P.M.1990, The Fifth Discipline: The Age and Practice of the Learning Organization. σελ London: Century Business 26 C. Argyris & D. Schon Organisational learning: A theory of action perspective, Reading mass: Addison Wesley, Βλ. Συµεωνίδης Βασίλειος, 2003 Οργανωσιακή Μάθηση και Ποιότητα στη ηµόσια ιοίκηση: η περίπτωση των ΓΓΕΤ και ΓΓΒ σελ. 12 ΕΣ 28 Βλ. Alan Mumford, «Individual and Organizational learning: the pursuit of change» σελ.77, κεφ.7,1994 Managing Learning ed. Christopher Mabey-Paul Iles. 29 Όπ.πρ. 13

16 Knowledge Management, να αναζητηθούν οι τρόποι εκείνοι που θα επιτρέπουν στην οργάνωση να λειτουργεί ως «θησαυροφυλάκειο γνώσεων και πληροφοριών», ενισχύοντας έτσι τη θέση της και την ανταγωνιστικότητά της, τόσο σε οικονοµικό, όσο και σε κοινωνικό-θεσµικό επίπεδο. 3. Ο ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ DAVID Α. KOLB Ο David Kolb 30, εκτός από τα θέµατα που αφορούν στην οργανωσιακή συµπεριφορά (Organizational Behavior), ασχολήθηκε εκτενέστατα µε το ζήτηµα της γνώσης, αλλά και της εκπαιδευτικής διαδικασίας στο χώρο της διοίκησης. Ο ίδιος υποστήριξε πως τον παρακίνησε να ασχοληθεί, το γεγονός ότι η ικανότητα του ανθρώπου να µαθαίνει, παρόλο που θεωρήθηκε από πολλούς πολύ σηµαντική, δεν έτυχε της πρέπουσας προσοχής από τους οργανισµούς και τις επιχειρήσεις. Αιτία για αυτήν την «αδιαφορία» θεωρεί την έλλειψη κατανόησης της ίδιας της µαθησιακής διαδικασίας από τους εργαζοµένους. Για το λόγο αυτό, ο Kolb, προχώρησε στην διατύπωση ενός µοντέλου, το οποίο και ονόµασε εµπειρικό µαθησιακό µοντέλο, (experiential learning model) 31, ευρύτερα γνωστό ως ο Κύκλος του Kolb. Έχοντας ως βάση το παραπάνω µοντέλο, ο Kolb προσπάθησε να εξηγήσει µε ποιό τρόπο µαθαίνουν οι άνθρωποι, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στον παράγοντα εµπειρία και διαχωρίζοντας µε τον τρόπο αυτό την δική του επιστηµονική προσέγγιση από άλλες αντίστοιχες προσπάθειες, σχετικές µε το ίδιο αντικείµενο µελέτης. Ο πυρήνας αυτού του µοντέλου, είναι µια απλή κυκλική περιγραφή της µαθησιακής διαδικασίας, πώς δηλαδή η εµπειρία γεννά τη σκέψη/προβληµατισµό και µετατρέπεται σε νόηµα (concept) το οποίο µε τη σειρά του οδηγεί στην δράση και στην απόκτηση καινούριων εµπειριών, οι οποίες µετουσιώνονται σε γνώση κ.ο.κ. Πρόκειται εποµένως για έναν αέναο κύκλο που, λειτουργώντας κατά αυτό τον τρόπο, συσσωρεύει εµπειρία που µετατρέπεται σε γνώση, η οποία τροφοδοτεί το άτοµο για την απόκτηση νέας εµπειρίας. 30 Ο David A. Kolb, είναι καθηγητής της Οργανωσιακής Συµπεριφοράς στο Case Western Reserve University και πήρε το Ph.D του στο Πανεπιστήµιο του Harvard. 31 Βλ. Kolb, D, Experiential Learning, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ,

17 Σχηµατικά ο κύκλος του Kolb, θα µπορούσε να αποτυπωθεί ως εξής: Συγκεκριµένη εµπειρία δράση/εφαρµογή της αποκτηθείσας γνώσης σε άλλους τοµείς παρατήρηση και στοχασµός µε αφορµή την εµπειρία διαµόρφωση γνώµης/γνώσης εξαγωγή συµπεράσµατος Βλέπουµε λοιπόν µια διαδικασία δοµηµένη σε τέσσερα στάδια µαθησιακής ικανότητας: α) Άµεση, συγκεκριµένη εµπειρία, που σηµαίνει και την άµεση εµπλοκή του υποκειµένου/εκπαιδευόµενου (Concrete Experience CE), β) στοχασµός πάνω στην εµπειρία και παρατήρησή της από πολλές οπτικές γωνίες (Reflective Observation RO), γ) σύντοµη αξιολόγηση της εµπειρίας και εξαγωγή συµπεράσµατος (Abstract Conceptualization AC) και τέλος δ) άµεση εφαρµογή της γνώσης που προέκυψε από την εµπειρία προκειµένου να ληφθούν αποφάσεις και να λυθούν προβλήµατα (Active Experimentation AE). 32 Ωστόσο ο Kolb αναρρωτιέται αν η εφαρµογή αυτής της διαδικασίας είναι τόσο απλή όσο φαίνεται. Πώς µπορεί κανείς να δρά και να στοχάζεται ταυτόχρονα; Πώς γίνεται να είναι κανείς άµεσος και συγκεκριµένος, και την ίδια 32 Βλ. How Organizations Learn ed. Ken Starkey, κεφ. 15 σελ 271 David A. Kolb, «Management and the learning process» 15

18 στιγµή θεωρητικός; 33 Πραγµατικά, µελετώντας κανείς το παραπάνω µοντέλο, καταλήγει στο συµπέρασµα πως η µάθηση, µ άλλα λόγια η απόκτηση γνώσης, απαιτεί ικανότητες διαµετρικά αντίθετες µεταξύ τους και πως ο εκπαιδευόµενος δεν µπορεί παρά να επιλέγει ποιό «πακέτο» ικανοτήτων θα αξιοποιήσει σε κάθε περίπτωση. Ο κάθε άνθρωπος λοιπόν αναπτύσσει δικές του µεθόδους εκµάθησης. Το ποιές θα είναι αυτές, εξαρτάται από τον «νοητικό του εξοπλισµό», από τα προσωπικά του βιώµατα, αλλά και από τις απαιτήσεις του σύγχρονου περιβάλλοντός του. Η µέθοδος που έχει λοιπόν ο καθένας µας όταν µαθαίνει κάτι, είναι καθοριστική για την ανάπτυξη ορισµένων «µαθησιακών δεξιοτήτων» αντί κάποιων άλλων. Κάποιοι, ενώ µε µεγάλη ευκολία εντάσσουν ασύνδετα γεγονότα σε συγκροτηµένα θεωτητικά σχήµατα, την ίδια στιγµή αδυνατούν να εξάγουν συµπεράσµατα από τα σχήµατα αυτά. Άλλοι, πάλι είναι «τέρατα» λογικής, αλλά τους είναι αδιανόητο να παραδοθούν στην εµπειρία. Καθένας από εµάς αναπτύσσει έναν µοναδικό και συγκεκριµένο τρόπο εκµάθησης, ο οποίος έχει τα δυνατά και τα αδύναµα σηµεία του. Ο Kolb στην προσπαθειά του να αποµονώσει και να µελετήσει τους διαφορετικούς αυτούς τρόπους και να µετρήσει τα προτερήµατα και τα µειονεκτήµατά τους, συµµετείχε σ ένα ερευνητικό πρόγραµµα, που στόχο του είχε την κατηγοριοποίηση των διαφόρων στυλ µάθησης και τις συνέπειές τους. Παράλληλα, σκοπός του προγράµµατος ήταν να κατανοήσουν τα υποκείµενα τον δικό τους προσωπικό τρόπο, ενώ ταυτόχρονα να έχουν πρόσβαση σε άλλους εναλλακτικούς, µε ζητούµενο την προοπτική αντιληπτικής βελτίωσης στο µέλλον. Η έρευνα επικεντρώθηκε σε 800 managers εν ενεργεία και αποφοίτους σχολών management. Στην πλειοψηφία τους οι managers έτειναν να δίνουν περισσότερη έµφαση στον ενεργό και άµεσο πειραµατισµό, παρά στην, κατόπιν σκέψεως, προσεκτική παρατήρηση. Μέσα από την εφαρµογή του συγκεκριµένου προγράµµατος, προέκυψαν τέσσερις κυρίαρχοι τύποι µαθησιακού στυλ, που συναντώνται συχνότερα. Πρόκειται για τον α) συγκεντρωτικό τύπο (converger), β) τον αποσυγκεντρωτικό (diverger), γ) τον αφοµοιωτικό (assimilator) και δ) τον προσαρµοστή (accommodator): 33 όπ. πρ. 16

19 Οι κυρίαρχες µαθησιακές ικανότητες του συγκεντρωτικού τύπου επικεντρώνονται σε AC (Abstract Conceptualization) και AE (Active Experimentation). Είναι ικανότατοι στην πρακτική εφαρµογή ιδεών. έχονται µόνο µία δυνατή λύση σε κάποιο πρόβληµα, απορρίπτοντας τις τυχόν εναλλακτικές. Η γνώση τους είναι δοµηµένη κατά τέτοιο τρόπο ώστε, µέσα από λογικές υποθέσεις και συµπεράσµατα, καταφέρνουν να την συγκεντρώνουν και να τη κατευθύνουν σε συγκεκριµένα ζητήµατα. Σύµφωνα µε σχετική έρευνα του Hudson 34, τους λείπει το συναίσθηµα καθώς προτιµούν την ενασχόληση µε τα πράγµατα, παρά µε τους ανθρώπους, ενώ παράλληλα τείνουν να έχουν στενά τεχνικά ενδιαφέροντα και επιλέγουν θετικές/φυσικές επιστήµες. Στο δείγµα του Kolb αντιπρόσωποι αυτού του στυλ είναι στην πλειοψηφία τους µηχανικοί. Ο αποσυγκεντρωτικός τύπος, έχει τις διαµετρικά αντίθετες δυνατότητες από τον προηγούµενο. Οι εκπρόσωποι αυτού του µαθησιακού στυλ, είναι καλύτεροι σε CE (Concrete Experience) και RO (Reflective Observation). Το δυνατό σηµείο τους κρύβεται στη φαντασία. Είναι εξαιρετικά ικανοί στο να βλέπουν µεµονωµένες καταστάσεις από πολλές οπτικές γωνίες, καθώς επίσης δεν φοβούνται τις εναλλαγές στην αναζήτηση λύσεων. Ενδιαφέρονται για την ανθρώπινη φύση, έχουν συναίσθηµα και πολλή φαντασία, ενώ έχουν την τάση να ασχολούνται µε τον πολιτισµό και τις τέχνες. Πάντα βάσει του δείγµατος του Kolb 35, αυτό το στυλ χαρακτηρίζει συνήθως τους υπεύθυνους προσωπικού. Τον αφοµοιωτικό τύπο χαρακτηρίζουν οι AC (Abstract Conceptualization) και RO (Reflective Observation). Τα άτοµα αυτά διαπρέπουν στην κατασκευή θεωρητικών µοντέλων και διακρίνονται στην επαγωγική εκλογίκευση, την ενσωµάτωση δηλαδή πολλών διαφορετικών συµπερασµάτων ή/και παρατηρήσεων σε µια ολοκληρωµένη θεωρία. Όπως οι συγκεντρωτικοί, κι αυτοί αποφεύγουν την ενασχόληση µε τον άνθρωπο, αφού προτιµούν τις αφηρηµένες έννοιες χωρίς ωστόσο να ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την πρακτική εφαρµογή τους.. Θεωρούν πολύ σηµαντικό η θεωρία τους να µοιάζει λογική και ακριβής και δεν αναζητούν την πρακτική της επαλήθευση. Για το λόγο αυτό, ο τρόπος αυτός συναντάται περισσότερο στις βασικές, και λιγότερο στις εφαρµοσµένες επιστήµες. Στους 34 Hudson, L 1966, Contrary Imaginations (Harmondsworth: Penguin Books) 35 Βλ. How Organizations Learn ed. Ken Starkey, κεφ. 15 σελ 274 David A. Kolb, Management and the learning process 17

20 οργανισµούς αντιπροσωπεύει τους ανθρώπους που στελεχώνουν τµήµατα έρευνας και προγραµµατισµού. Ο προσαρµοστής µαθαίνει µέσω CE (Concrete Experience) και AE (Active Experimentation). Είναι το αντίθετο του αφοµοιωτικού. Με ευκολία υλοποιεί σχέδια, προχωρεί σε δράσεις και αναζητά νέες εµπειρίες. Ανάµεσα στα τέσσερα αυτά µοντέλα, αυτός είναι αδιαµφισβήτητα εκείνος που δεν φοβάται το ρίσκο και προσαρµόζει τα δεδοµένα του στις καταστάσεις. Σε περίπτωση που τα δεδοµένα δεν επιβεβαιώνονται από την θεωρία, δεν διστάζει να ακυρώσει τη θεωρία Γι αυτό το λόγο ονοµάστηκε και προσαρµοστής. Συχνά, ενώ τα πηγαίνει περίφηµα µε τους άλλους ανθρώπους, τείνει να γίνεται ανυπόµονος και πιεστικός. Συνήθως, αυτά τα άτοµα, προέρχονται από τεχνικά ή πρακτικά επαγγέλµατα και ειδικεύονται σε τοµείς όπου η δράση είναι στοιχείο εκ των ων ουκ άνευ, π.χ. το marketing ή οι πωλήσεις. Ο τρόπος που µαθαίνουµε καθορίζει και τον τρόπο που αντιµετωπίζουµε τις νέες εµπειρίες, όταν τα δεδοµένα µας επαληθεύονται ή διαψεύδονται από τις υπάρχουσες θεωρητικές κατασκευές. Η καινοτοµία απαιτεί ελαστικότητα σκέψης και όχι δυσκαµψία. Για το λόγο αυτό και ενθαρρύνεται περισσότερο από τον αποσυγκεντρωτικό παρά από τον συγκεντρωτικό τρόπο σκέψης. Όταν κάποιος είναι έτοιµος να δεχθεί την καινοτοµία, είναι διατεθιµένος να λάβει σοβαρά υπ όψιν του γεγονότα και δεδοµένα που µπορούν να επαναπροσδιορίσουν/ αναθεωρήσουν εµπεδωµένες θεωρίες. Για τον συγκεντρωτικό τα δεδοµένα πρέπει υποχρεωτικά να επιβεβαιώνουν την υπάρχουσα θεωρητική προσέγγιση. Όπως ακριβώς τα µεµονωµένα άτοµα, έτσι και οι οργανώσεις διδάσκονται και αναπτύσσουν ιδιαίτερους τρόπους µάθησης. Αυτό το πραγµατοποιούν µέσω των ανταλλαγών µε το περιβάλλον τους, και επιλέγοντας τον τρόπο µε τον οποίο θα ενσωµατωθούν σ αυτό το περιβάλλον. Αυτή η τάση αποτυπώνεται µε τον όρο «οργανώσεις ανοιχτών συστηµάτων» 36 (open systems). Το εύρος και η πολυπλοκότητα είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν πολλούς οργανισµούς και κυρίως δηµόσιους. Συνεπώς το περιβάλλον τους αυτόµατα καθίσταται κι αυτό δαιδαλώδες και περίπλοκο. 36 Βλ. How Organizations Learn ed. Ken Starkey, κεφ. 15 σελ 281 David A. Kolb, Management and the learning process 18

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Άρθρο του Παναγιώτη Γ. Ρουσόπουλου, Γενικού Διευθυντή της εταιρείας συμβούλων THE FRANCHISE CO. και Διευθύνοντα Συμβούλου της Dale Carnegie Training Hellas Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση σε ένα σύστημα franchise Αποτελεσματικότητα & ανταγωνιστικό πλεονέκτημα

Εκπαίδευση σε ένα σύστημα franchise Αποτελεσματικότητα & ανταγωνιστικό πλεονέκτημα Εκπαίδευση σε ένα σύστημα franchise Αποτελεσματικότητα & ανταγωνιστικό πλεονέκτημα Μια από τις θεμελιώδης συνιστώσες του franchising βασίζεται στη δέσμευση του franchisor να επιτρέπει στους franchisees

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ Πειραιά. Ιούνιος 2015

ΙΕΚ Πειραιά. Ιούνιος 2015 ΙΕΚ Πειραιά Ιούνιος 2015 ιάδοση Αποτελεσµάτων Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Κινητικότητας Erasmus+ Τίτλος: Καινοτόµες Τεχνικές Μαγειρικής Μοριακή Γαστρονοµία Ροές: ΙΤΑΛΙΑ ΙΤΑΛΙΑ ΙΣΠΑΝΙΑ Οµάδα Στόχος: 45 Καταρτιζόµενοι

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

και επιχειρήσεις Μελέτη περίπτωσης : PriceWaterHouseCoopers»

και επιχειρήσεις Μελέτη περίπτωσης : PriceWaterHouseCoopers» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ : ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Ε-Learning και επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική Επιστήμη. Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος

Διοικητική Επιστήμη. Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διοικητική Επιστήμη Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ευγενία Βασιλακάκη Αρχειονόμος/ Βιβλιοθηκονόμος- MSc Information Science DBS Εταιρεία Πληροφορικής mscevasilak@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Τι είναι η «Εκπαιδευτική Τεχνολογία» (1) Εκπαιδευτική Τεχνολογία είναι «η εφαρμογή τεχνολογικών διαδικασιών και εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πλατφόρµα Επικοινωνίας Εκπαιδευτικών Εικαστικής Αγωγής: Μία Κοινότητα Πρακτικής και Επαγγελµατικής Μάθησης

Πλατφόρµα Επικοινωνίας Εκπαιδευτικών Εικαστικής Αγωγής: Μία Κοινότητα Πρακτικής και Επαγγελµατικής Μάθησης Πλατφόρµα Επικοινωνίας Εκπαιδευτικών Εικαστικής Αγωγής: Μία Κοινότητα Πρακτικής και Επαγγελµατικής Μάθησης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δεκέµβρης 2015 Η Πλατφόρµα

Διαβάστε περισσότερα

Πόροι οργανισµών. Οργανισµός: Έννοια. Ανθρώπινοι πόροι. Κάθε. µπορεί να. οργανισµός. λειτουργεί. στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν, περιορισµένους

Πόροι οργανισµών. Οργανισµός: Έννοια. Ανθρώπινοι πόροι. Κάθε. µπορεί να. οργανισµός. λειτουργεί. στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν, περιορισµένους ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής

Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής Χούμκοζλης Χρήστος Υποψήφιος Διδάκτορας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκη, Ελλάδα houm@eng.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΙ 6 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΙ 6 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2016 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, 7 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Q&A. Γιατί να ενταχθώ σε ένα δίκτυο;

Q&A. Γιατί να ενταχθώ σε ένα δίκτυο; Q & A 1 2 Γιατί να ενταχθώ σε ένα δίκτυο; Το νέο ανταγωνιστικό πεδίο, η νέα καταναλωτική συμπεριφορά και συνολικά το νέο τοπίο δημιουργεί ασφυκτική πίεση στις ανεξάρτητες επιχειρήσεις, που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu.

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu. Managing Information Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Γνώσης Knowledge Management Learning Objectives Ποιοί

Διαβάστε περισσότερα

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Τι εννοούμε με τον όρο «βιωματική μάθηση»; Πρόκειται για έναν εναλλακτικό τρόπο μάθησης,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση Ευκαιριών Χρηµατοδότησης για εταιρείες και ιδιώτες µέσω HORIZON 2020 και ERASMUS+

Αξιοποίηση Ευκαιριών Χρηµατοδότησης για εταιρείες και ιδιώτες µέσω HORIZON 2020 και ERASMUS+ Αξιοποίηση Ευκαιριών Χρηµατοδότησης για εταιρείες και ιδιώτες µέσω HORIZON 2020 και ERASMUS+ Ανάπτυξη και Διαχείριση Ανταγωνιστικών Προτάσεων για Ευρωπαϊκά Επιδοτούµενα Έργα Διοργάνωση: Τι περιλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ H Γ.Σ.Ε.Ε υλοποιώντας την κοινωνική της δέσµευση για διαρκή διάλογο για τα θέµατα της εκπαίδευσης, συµµετέχει ενεργά στον εθνικό διάλογο για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας.

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας. Οµιλία του Προέδρου του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας κ. Γ. Καραµπάτου στο Α.Τ.Ε.Ι. Καλαµάτας µε θέµα: «Η ανάγκη συνεργασίας µεταξύ Επιµελητηρίου και Πανεπιστηµίων µέσω των γραφείων διασύνδεσης» Τρίτη, 30 Σεπτεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 10: Ο Κριτικός Στοχασμός στον Εργασιακό Χώρο Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το ερωτηματολόγιο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε όλη την οργάνωση, σε ένα τμήμα σε μια συγκεκριμένη δράση ή ομάδα εργασίας. Είναι σημαντικό να διασαφηνιστεί σε πιο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Δια Βίου Μάθησης του Ε.Κ.Π.Α. σας καλωσορίζει στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και συγκεκριμένα πρόγραμμα επαγγελματικής επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων 2 ος Κύκλος Σπουδών - Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού ΔΙΟΙΚ1 Επικοινωνία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΔΙΟΙΚ2 Μάρκετινγκ ΔΙΟΙΚ3 3 ος Κύκλος Σπουδών - Στρατηγική Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστημονική Διεύθυνση στο Δημόσιο Τομέα

Η Επιστημονική Διεύθυνση στο Δημόσιο Τομέα 1.1 Βασικές έννοιες 1 Η Επιστημονική Διεύθυνση στο Δημόσιο Τομέα 1.1.1 Ορισμοί Στο ευρύτερο γνωστικό πεδίο του Μάνατζμεντ υπάρχουν, ως επί το πλείστον, διαφοροποιημένες απόψεις για τους περισσότερους από

Διαβάστε περισσότερα

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Δια Βίου Μάθησης του Ε.Κ.Π.Α. σας καλωσορίζει στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και συγκεκριμένα πρόγραμμα επαγγελματικής επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ κ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ. ΜΕ ΘΕΜΑ «IT: Excellence in Practice»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ κ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ. ΜΕ ΘΕΜΑ «IT: Excellence in Practice» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ 14 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ (WCIT 2004) ΜΕ ΘΕΜΑ «IT: Excellence in Practice» Αγαπητοί φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής. Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων. Π.Σ. ιοίκησης. Κατηγορίες Π.Σ. Ο κύκλος ζωής Π.Σ.

Περιεχόµενα. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής. Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων. Π.Σ. ιοίκησης. Κατηγορίες Π.Σ. Ο κύκλος ζωής Π.Σ. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής Περιεχόµενα Κατηγορίες Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων ιοίκησης Υποστήριξης Αποφάσεων Έµπειρα Συστήµατα Ατόµων και Οµάδων Ο κύκλος ζωής Π.Σ. Ορισµός Φάσεις Χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών 1 Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών Υπεύθυνοι: Ζωή Δημητριάδη, Ph.D., Καθηγήτρια Δρ. Φώτης Βούζας, Αν. Καθηγητής Σχήμα 1. Προσδιορισμός Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Σκοπός του Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση: Διδακτική αξιοποίηση- Αποτελέσματα για το μαθητή

Εννοιολογική χαρτογράφηση: Διδακτική αξιοποίηση- Αποτελέσματα για το μαθητή Το λογισμικό της εννοιολογικής χαρτογράυησης Inspiration Η τεχνική της εννοιολογικής χαρτογράφησης αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Joseph D. Novak, στο πανεπιστήμιο του Cornell. Βασίστηκε στις θεωρίες του

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετική Εξυπηρέτηση Πελατών

Εξαιρετική Εξυπηρέτηση Πελατών Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Εξαιρετική Εξυπηρέτηση Πελατών E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Διοίκηση Επιχειρήσεων Έννοια του Μάνατζμεντ Ικανότητες των Μάνατζερ Στόχοι του Μάνατζμεντ Βασικές Λειτουργίες του Μάνατζμεντ Σχεδιασμός Οργάνωση Διεύθυνση Έλεγχος Εφαρμογή του Μάνατζμεντ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων».

Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων». 1 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 3 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση DQS DIN EN ISO 9001:2008... 4 3. Κατηγορίες Υποψηφίων που Γίνονται Δεκτοί στο Πρόγραμμα - Τρόπος Eνταξης... 5 4. Το ΧΟΡΗΓΟΥΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σκοπός της παρούσας ενότητας είναι η παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων»

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας Κοδριγκτώνος 12, 210 8203573, 210 8203 803 http://este.dmst.aueb.gr/ «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η προώθηση της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση

Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Διαδικασίες παραγωγής λογισμικού Περιεχόμενα Παρουσίαση μοντέλων διεργασίας ανάπτυξης λογισμικού Περιγραφή τριών γενικών μοντέλων διεργασίας ανάπτυξης λογισμικού Γενική περιγραφή των διαδικασιών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 «ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών 1 ΒΑΣΙΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ, ΟΜΕΣ, &

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Καινοτομία Επιχειρηματικότητα (3) Πόροι, ικανότητες και διοίκηση τεχνολογίας

Τεχνολογία Καινοτομία Επιχειρηματικότητα (3) Πόροι, ικανότητες και διοίκηση τεχνολογίας Τεχνολογία Καινοτομία Επιχειρηματικότητα (3) Πόροι, ικανότητες και διοίκηση τεχνολογίας Στρατηγική: Θεωρία των πόρων - Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και ο βαθμός της επιτυχίας μιας επιχείρησης στις αγορές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Κ Α Ι Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες και ορισµοί

Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες και ορισµοί ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ I Διδάσκων: Δρ. Κ. Αραβώσης Το Επενδυτικό σχέδιο 3. Βασικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1 1. ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ... 2 Α. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΠΟΥ ΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ... 2

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Μπιτζένης Π. Αριστείδης. Οργανισμός είναι ένα σύνολο οργανωμένων ανθρώπων που εργάζονται μαζί για την ολοκλήρωση ενός κοινού σκοπού

Μπιτζένης Π. Αριστείδης. Οργανισμός είναι ένα σύνολο οργανωμένων ανθρώπων που εργάζονται μαζί για την ολοκλήρωση ενός κοινού σκοπού Μπιτζένης Π. Αριστείδης 1 1 Οργανισμός είναι ένα σύνολο οργανωμένων ανθρώπων που εργάζονται μαζί για την ολοκλήρωση ενός κοινού σκοπού 2 1 1) Υπάρχει ξεκάθαρος σκοπός (στόχος-οι) 2) Απαρτίζονται από ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

a) Frederick Taylor b) Henri Fayol c) Max Weber d) Gantt

a) Frederick Taylor b) Henri Fayol c) Max Weber d) Gantt ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 (Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ) Να σηµειώσετε µε Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Ο Gantt υποστήριξε την ανάγκη για ανάπτυξη της συνεργασίας και της κατανόησης µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: 8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Σχετίζονται με τους σκοπούς και την αποστολή του οργανισμού. Αναφέρονται στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές 1 Εισαγωγή Οι σύγχρονες τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας (Information and Communication Technology, I.C.T.) καθώς και οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Οργανωσιακή Κουλτούρα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Οργανωσιακή Κουλτούρα Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Οργανωσιακή Κουλτούρα Οργανωσιακή Κουλτούρα, Εννοιολογικός Προσδιορισμός O Ο όρος Οργανωσιακή Κουλτούρα πρωτοεμφανίστηκε στην αμερικάνικη ακαδημαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση της Τεχνολογίας στις Πολυεθνικές Επιχειρήσεις. Δρ. Δημήτρης Μανωλόπουλος Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διοίκηση της Τεχνολογίας στις Πολυεθνικές Επιχειρήσεις. Δρ. Δημήτρης Μανωλόπουλος Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Διοίκηση της Τεχνολογίας στις Πολυεθνικές Επιχειρήσεις Δρ. Δημήτρης Μανωλόπουλος Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σκοπός της διάλεξης Σ-1: Να αναφερθεί στους παράγοντες που

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Προγραμματισμού. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 20/2/2012

Διδακτική Προγραμματισμού. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 20/2/2012 Διδακτική Προγραμματισμού Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 20/2/2012 Διδακτική προγραμματισμού Παλαιότερα, η διδασκαλία του προγραμματισμού ταυτιζόταν με τη διδακτική της πληροφορικής Πλέον Η διδακτική της πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Παπαδόπουλος Γ. Πέτρος (20/06) Επιβλέπων καθηγητής: Κάτος Β. Αναστάσιος Θεσσαλονίκη, 2007 Σκοπός και δομή εργασίας Σκοπός διπλωματικής:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

«Μίγμα Marketing και Brand» διασύνδεση της θεωρητικής με την πρακτική γνώση στην εμπειρία του Ε.Κ.Π.Α. από πιλοτικά προγράμματα,

«Μίγμα Marketing και Brand» διασύνδεση της θεωρητικής με την πρακτική γνώση στην εμπειρία του Ε.Κ.Π.Α. από πιλοτικά προγράμματα, 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών σας καλωσορίζει στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και συγκεκριμένα στο εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008

2. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΕΙΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ DQS DIN EN ISO 9001:2008 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Δια Βίου Μάθησης του Ε.Κ.Π.Α. σας καλωσορίζει στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και συγκεκριμένα πρόγραμμα επαγγελματικής επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα