ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ"

Transcript

1 Ε ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα: Η διαχείριση της γνώσης (Knowledge Management) στο χώρο της δηµόσιας διοίκησης και ενδεχόµενες περιοχές εφαρµογής της Επιβλέπων: Θεόδωρος Τσέκος Σπουδάστρια: Ζηνοβία Αναστασιάδου ΑΘΗΝΑ 2004

2

3 Περίληψη Μέσα σ ένα περίπλοκο πολιτικο-διοικητικό περιβάλλον, δηµιούργηµα κάποιων κοινωνικών υποσυστηµάτων, που πλέον έχουν σε µέγαλο βαθµό δυσχαιράνει την παντοδυναµία του 1, το σύγχρονο κράτος καλείται πλέον να εγκαταλείψει τον παραδοσιακό παρεµβατικό του ρόλο και, µέσω µιας εργαλειακής λογικής, να ασκήσει µε τρόπο ευέλικτο, λειτουργίες περισσότερο επιτελικές, αξιοποιώντας και ανανεώνοντας τις υπάρχουσες δοµές του, µε κύριο στόχο την βελτίωση των παρεχοµένων υπηρεσιών και την αύξηση της αποτελεσµατικότητάς του. Ένα από τα βασικότερα εργαλεία προς την κατεύθυνση αυτή είναι αναµφίβολα η ορθολογική διαχείριση της γνώσης, ευρύτερα γνωστή ως Knowledge Management. Και όταν µιλάµε για γνώση θα πρέπει να έχουµε στο µυαλό µας τόσο την ατοµική (του εργαζόµενου), όσο και τη συλλογική της διάσταση (της οργάνωσης). Μέσα στα περιορισµένα πλαίσια αυτής της σύντοµης µελέτης έγινε η προσπάθεια µιας πρώτης προσέγγισης στο τεράστιο αυτό κοµµάτι του management που έχει να κάνει µε τον παράγοντα γ ν ώ σ η και τη διαχείρισή του. Η προσπάθεια δεν περιορίζεται σε θεωρητικές αναφορές του θέµατος, αλλά προχωρεί λίγο πιο πέρα, αναζητώντας κάποιες πρακτικές εφαρµογές κυρίως στο χώρο της ελληνικής δηµόσιας διοίκησης. Αρχικά έγινε µια απόπειρα να αποσαφηνιστεί η ίδια η έννοια της γνώσης, έτσι όπως την αντιλαµβάνονται µεγάλοι θεωρητικοί και φιλόσοφοι (P. Drucker, Ikujiro Nonaka, Simon, John Locke, κ.ά). Εκτενής είναι η αναφορά στο έργο του David Kolb, ο οποίος, µε τον περίφηµο «κύκλο» του και το ρόλο που προσέδωσε στην εµπειρία ως πηγή γνώσης, συνέβαλλε σε πολύ µεγάλο βαθµό στην εµπέδωση του προβληµατισµού γύρω από το Knowledge Management, αλλά και στην τεράστια σηµασία που του αποδίδουν σήµερα όλοι οι ειδικοί σε θέµατα management. 1 Βλ. Κατσαµάγκος Θεόδωρος, 2003: Μέτρηση Αποτελεσµάτων και ιοίκηση Ολικής Ποιότητας. Οργανωσιακή Μάθηση και Ποιότητα στους ηµόσιους Οργανισµούς (Υπ. Μεταφορών και Επικοινωνιών) Αθήνα ΕΣ 1

4 Στη συνέχεια, στο τέταρτο κεφάλαιο, γίνεται λόγος για την ίδια την ιαχείριση της Γνώσης, την ιστορική της αφετηρία, αλλά και την διττή της φύση, αφού συνδυάζει δύο µέρη: τον άνθρωπο και την τεχνολογία. Παράλληλα στο ίδιο κεφάλαιο, παρατίθεται το άκρως ενδιαφέρον παράδειγµα της έννοιας του εταιρικού πανεπιστηµίου σχετικά µε τη σύνδεση των εκπαιδευτικών Οργανισµών µε τις επιχειρήσεις ή/και υπηρεσίες. Στο πέµπτο κεφάλαιο, γίνεται αναφορά στη διεθνή εµπειρία όσον αφορά στα εταιρικά πανεπιστήµια, ενώ ταυτόχρονα, στο κεφάλαιο έξι, εξετάζεται η χρήση µεθόδων Knowledge Management στο δηµόσιο τοµέα διεθνώς, µέσα από ειδική έκθεση του Ο.Ο.Σ.Α και µε τη συνδροµή της σχετικής βιβλιογραφίας. Το έβδοµο κεφάλαιο, ουσιαστικά αποτελεί µια εισαγωγή για τη συνέχεια, εφόσον φέρει τον τίτλο: «Η ελληνική πραγµατικότητα», ενώ στα επόµενα κεφάλαια, µέσα από τη συγκριτική µελέτη δύο φορέων της ελληνικής δηµόσιας διοίκησης (Συνήγορος του Πολίτη και ΥΠ.Ε.Π.Θ), γίνεται η προσπάθεια, µέσω της διανοµής ενός κοινού ερωτηµατολογίου, να συναχθούν κάποια χρήσιµα συµπεράσµατα τα οποία, θα αφορούν στις διαφορές και στις οµοιότητες που θα εντοπιστούν στους δύο φορείς, ενώ παράλληλα να καταδειχθούν οι τρόποι εκείνοι µε τους οποίους εφαρµόζεται ή δεν εφαρµόζεται το Knowledge Management στη χώρα µας, αναζητώντας ταυτόχρονα τις αιτίες που κρύβονται πίσω από τις όποιες αδυναµίες. Abstract Within the public administration s complex environment, contemporary State has to abandon its traditional, interventionist role and, through a policy making approach, to act in a more strategic and flexible way, renovating existing structures, improving service delivery and increasing administrative efficiency. One of the basic tools towards this direction is, without any doubts, the effective management of knowledge. Talking about knowledge, we refer to both the individual and the organizational one. In the limited framework of this essay, we tried to approach this important field of management science, that deals with knowledge. Apart the theoretical 2

5 references, this paper includes some data from experimental applications, mainly in the Greek public administration s area. At the first part we attempt to clarify the meaning of the term knowledge through some important philosophical and organizational models such as the approaches of John Locke, P. Drucker, I. Nonaka, Simon,, etc. Special attention has been given to David Kolb s work. Kolb s major contribution has been his elucidation of the learning process in terms of a model of experiential learning, experiential because his theory emphasizes experience as a stimulus to learning rather than cognition. Chapter 4 looks into Knowledge Management s roots and also into its double nature: human and technological. In addition, there is a part concerning Corporate Universities. Chapter 5 titled International Experience examines what is going on in other countries through an OECD Public Management Committee s (PUMA) survey and the reference to relevant bibliography. Concluding this essay, we examined two different public organizations ( The Greek Οmbudsman and the Greek Ministry of Education). The main goal of this attempt is to draw useful conclusions concerning differences and similarities, and the reasons of the respective strengths and weaknesses. We also aim to suggest possible ways to implement Knowledge Management s methods throughout the Greek public administration. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: ιαχείριση της Γνώσης, Οργανωσιακή-Ρητή-Άρρητη γνώση, κοινωνία της γνώσης, ηµόσια ιοίκηση, Πολυπλοκότητα, Πληροφορία, Εµπειρία, Οργανωσιακή κουλτούρα, Μανθάνουσα Οργάνωση (Learning Organization), Οριζόντια Επικοινωνία, Learning Government, ICT (information and communication technology). 3

6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙΣΑΓΩΓH 5 2. ΓΝΩΣΗ : ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ 2α Τι είναι γνώση 7 2β Οργανωσιακή γνώση: η µετατροπή της άρρητης σε ρητή Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ DAVID Α. KOLB ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ, Ή ΑΛΛΙΩΣ ΤΟ KNOWLEDGE MANAGEMENT 4α Συνεχιζόµενη εκπαίδευση - έννοια του Εταιρικού Πανεπιστηµίου 4β Μοντέλο εκπαιδευτικής ροής Η ΙΕΘΝΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟ KNOWLEDGE MANAGEMENT ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ 7. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ο ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΩΣ ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚNOWLEDGE ΜANAGEMENT 9. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΦΟΡΕΑ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΗΣ ΟΜΗΣ: ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ (ΥΠ.Ε.Π.Θ) 10. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΥΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ/ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ηµόσια ιοίκηση στην Ελλάδα, µέσα από τις συνεχείς µεταρρυθµίσεις των τελευταίων ετών και κάτω από την «πίεση» της Ευρωπαϊκής ενωσιακής πραγµατικότητας, έχει σηµειώσει, σε γενικές γραµµές, σηµαντική βελτίωση σε λειτουργικό επίπεδο, καθώς αξιοσηµείωτη θα πρέπει να θεωρηθεί η εξελικτική της πορεία, τόσο σε σχέση µε το απώτερο αλλά και το πρόσφατο παρελθόν της, όσο και σε σχέση µε ανάλογες προσπάθειες που γίνονται από άλλα κράτη-µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι γεγονός ότι διανύουµε µία εποχή, η οποία δεν συγχωρεί πισωγυρίσµατα σε δοκιµασµένες, πλην όµως αναποτελεσµατικές πρακτικές. Αυτό σηµαίνει πως η είσοδος των νέων τεχνολογιών και η ψηφιοποίηση της πληροφορίας παρέχουν πλέον απεριόριστες δυνατότητες ανάπτυξης σε όλους τους τοµείς δραστηριοτήτων, συµπεριλαµβανοµένου βεβαίως και του δηµοσίου τοµέα. Το διακύβευµα για έναν δηµόσιο οργανισµό δεν είναι το κέρδος, το οποίο και ενδιαφέρει κατά κύριο λόγο την ιδιωτική επιχείρηση. Αυτό που οφείλει ένας δηµόσιος φορέας, µε τις επιλογές και την τακτική του, να διασφαλίζει, είναι το κύρος του. 2 Στην Ελλάδα, πάντα υπό το βάρος των πελατειακών σχέσεων, σε µια διοίκηση που παραδοσιακά λειτουργούσε µακριά από ελεγκτικούς µηχανισµούς και τήρηση της νοµιµότητας, το κύρος ήταν στοιχείο που πάντα έλειπε, καθώς το κράτος στα µάτια του πολίτη φάνταζε είτε ως ο εχθρός που παραµόνευε, είτε ως ο συνένοχος, στην περίπτωση που τα κατάφερνε να παρεισφρύσει στον µηχανισµό του και να αποτελέσει κι αυτός κοµµάτι του «συστήµατος». Ανάµεσα στον πολίτη και το κράτος υπήρχαν ανέκαθεν πολλά εµπόδια, µε κυριότερο την αµοιβαία καχυποψία, θλιβερό κατάλοιπο του ιστορικού παρελθόντος. Το µυστικό για να σπάσει αυτή η δύσκαµπτη σχέση βρίσκεται 2 Βλ. Τσέκος Θ., ηµόσιο management, Σηµειώσεις και Υλικό προς χρήση των σπουδαστών της Εθνικής Σχολής δηµόσιας διοίκησης, Αθήνα

8 ακριβώς στην άρση αυτής της καχυποψίας και στην θεµελίωση αµοιβαίας εµπιστοσύνης και αλληλοσεβασµού. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί µέσω της ανάπτυξης µιας οργανωσιακής κουλτούρας, τέτοιας που θα επιτρέψει στον δηµόσιο τοµέα να καταστεί πιο αποτελεσµατικός, παρέχοντας υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στους πολίτες, κερδίζοντας έτσι την εµπιστοσύνη τους και αυξάνοντας παράλληλα το κύρος που του χρειάζεται για την εύρρυθµη λειτουργία του. Προκειµένου λοιπόν να «κατακτήσει» αυτό το κύρος, ένας δηµόσιος οργανισµός, θα πρέπει να ακολουθήσει το δρόµο προς τον εκσυγχρονισµό υιοθετώντας στοιχεία από µοντέλα επιχειρήσεων που διοικούνται µε γνώµονα το όραµα και την επιχειρηµατικότητα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η µείωση του κόστους και η ανάπτυξη στρατηγικής στην οικονοµική διαχείριση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται το κέρδος της µη απώλειας. Αυτό το «κέρδος» δεν είναι τζίρος, αλλά µεταφράζεται στη µεγιστοποίηση του κοινωνικού οφέλους, που αποτελεί βασική υποχρέωση της διοίκησης των οργανισµών κοινής ωφέλειας. Πολλοί είναι οι παράγοντες που µπορούν να συµβάλλουν στη σωστή οργάνωση και λειτουργία της δηµόσιας διοίκησης στην Ελλάδα. Το δηµόσιο management δανείστηκε πολλές και ποικίλες πρακτικές από το ιδιωτικό, λαµβανοµένων βεβαίως υπ όψιν των διαφορών που έχουν οι δύο αυτοί τοµείς. Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς µια πολύ σηµαντική παράµετρο στο ζήτηµα της διοικητικής µεταρρύθµισης στη χώρα µας, µια παράµετρο που πολύ λίγο έχει απασχολήσει ως τώρα και που, δίχως άλλο, αποτελεί ένα εκ των ων ουκ άνευ στοιχείο για την επιτυχηµένη πορεία ενός οργανισµού. Πρόκειται για την «ιαχείριση της Γνώσης», η οποία είναι ευρύτερα γνωστή ως Knowledge Management και περιγράφεται ως µια συστηµατική διαδικασία εύρεσης, διαχωρισµού, οργάνωσης, κωδικοποίησης και διάθεσης της πληροφορίας, έτσι ώστε να βελτιωθεί η αντιληπτική ικανότητα του εργαζοµένου σε κάποιον συγκεκριµένο τοµέα. 6

9 2. ΓΝΩΣΗ : ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗ 2 α. Τι είναι γνώση Ένας απλός όµως ορισµός του Knowledge Management, σαφώς και δεν αποκαλύπτει το εύρος µιας έννοιας, τόσο σύνθετης και πολυσυλλεκτικής, που περικλείει εντός της δύο όρους οι οποίοι αναζητούν την δική τους ανάλυση, προκειµένου να µας δώσουν περισσότερα στοιχεία, αποσαφηνίζοντας έτσι πλήρως αυτό που καλούµε σήµερα Knowledge Management. Προκειµένου να απαντηθεί το ερώτηµα «τι είναι η ιαχείριση της Γνώσης», θα πρέπει να αποµονωθεί, αρχικά, η έννοια της γνώσης, και στη συνέχεια να αναζητηθούν οι τρόποι εκείνοι που κρίνονται δόκιµοι για την αποτελεσµατική διαχείρισή της. Στο σηµείο αυτό σκόπιµο είναι να επισηµανθεί, προκειµένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε σύγχυση, ο βασικός διαχωρισµός µεταξύ πληροφορίας και γνώσης: Η πληροφορία παρέχει ένα νέο σηµείο θεώρησης για την ερµηνεία των γεγονότων, κάνοντας ορατά νοήµατα που πριν ήταν αόρατα ή οδηγώντας σε απρόσµενους συσχετισµούς. Αποτελεί εποµένως το απαραίτητο µέσο ή υλικό για την κατασκευή της γνώσης, καθώς η τελευταία ταυτίζεται µε κάποια πεποίθηση που έχει παραχθεί από την πληροφορία. Βλέπουµε δηλαδή ότι η πληροφορία είναι ροή µηνυµάτων, ενώ η γνώση είναι γέννηµα ακριβώς αυτής της ροής, όταν συνδέεται µε τις πεποιθήσεις του κατόχου της πληροφορίας. 3 Τα τελευταία χρόνια, έχει αναπτυχθεί µια µεγάλη συζήτηση γύρω από το θέµα της γνώσης ως πηγή ανταγωνιστικού πλεονεκτήµατος. Ηγετικές µορφές στο χώρο του management, όπως οι P. Drucker, A.Toffler, B. Quinn, R.Reich και άλλοι, µιλούν για την άφιξη της «κοινωνίας της γνώσης» 4, εφόσον δέχονται ότι η γνώση αποτελεί πλέον τον µοναδικό πόρο που δίνει νόηµα στη σύγχρονη εποχή. Οι παραπάνω συγγραφείς συµφωνούν πως το µέλλον ανήκει σ αυτούς που κατέχουν τη γνώση. Ο Drucker κάνει λόγο για «εργάτες γνώσης» τονίζοντας πως 3 Βλ. Νονάκα-Τακεούτσι «Η Επιχείριση της Γνώσης» σελ εκδ. Καστανιώτη Βλ. Drucker, P.F The New Productivity Challenge. Harvard Business Review, Nov.-Dec:

10 είναι το σηµαντικότερο περιουσιακό στοιχείο µιας επιχείρησης. Στους «εργάτες γνώσης» συµπεριλαµβάνονται και τα «στελέχη γνώσης», που γνωρίζουν να θέτουν τη γνώση σε παραγωγική χρήση, όπως ακριβώς ο καπιταλιστής γνώριζε πώς να θέτει το κεφάλαιο σε παραγωγική χρήση. 5 Ο Drucker υποστηρίζει ακόµα, πως µια από τις σηµαντικότερες προκλήσεις για κάθε οργάνωση που λειτουργεί στην «κοινωνία της γνώσης», είναι η οικοδόµηση συστηµατικών πρακτικών για τη διαχείριση του αυτοσχηµατισµού τους. Θεωρεί απαραίτητο να εγκαταληφθεί η απαρχαιωµένη γνώση και να ενισχυθεί η δηµιουργία νέας, µε τη συνεχή βελτίωση των δραστηριοτήτων, την ανάπτυξη νέων εφαρµογών και την καινοτοµία ως οργανωµένη διαδικασία. Αλλού επισηµαίνει πως µια δεξιότητα δεν µπορεί να εξηγηθεί µε λέξεις, αλλά µπορεί µόνο να δειχθεί. Συνεπώς ο µόνος τρόπος να µάθει κανείς µια τέχνη είναι µέσω της µαθητείας και της εµπειρίας. 6 Σύµφωνα µε τον Toffler, η γνώση αποτελεί πηγή ανώτατης ισχύος και κλειδί για την επερχόµενη µετατόπιση ισχύος. 7 Παράλληλα, επισηµαίνει πως η γνώση δεν λειτουργεί πλέον συµπληρωµατικά ως προς την οικονοµική και την µυϊκή δύναµη, αλλά αποτελεί την ίδια την ουσία τους. 8 Ο Reich υποστηρίζει ότι, στο µέλλον, το µοναδικό πραγµατικό ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα θα ανήκει σε κείνους που ονοµάζει «συµβολικούς αναλυτές», οι οποίοι θα έχουν την απαραίτητη γνώση ώστε να αναγνωρίζουν, να επιλύουν και να διαχειρίζονται τα νέα προβλήµατα. 9 Ο Quinn, συµφωνώντας µε τους υπόλοιπους, τονίζει πως η αξία των περισσότερων προϊόντων και υπηρεσιών εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο ανάπτυξης των άϋλων αγαθών που βασίζονται στη γνώση, όπως η τεχνογνωσία, η διάγνωση των αναγκών του πελάτη, η προσωπική δηµιουργικότητα και η καινοτοµία. 10 Τελικά όµως το ερώτηµα που θέσαµε, παραµένει. Τι είναι γνώση; Υπάρχει άραγε ένας και µοναδικός ορισµός που µπορεί να µας δώσει µια ολοκληρωµένη απάντηση; Μάλλον όχι. Στην πραγµατικότητα, υπάρχουν πολλοί εναλλακτικοί και 5 Βλ.Drucker, P. F Post-Capitalist Sociaty. Oxford: Butterworth Heinemann 6 όπ. πρ. σελ.24 7 Βλ.Toffler, A Powershift: Knowledge, Wealth and Violence at the Edge of the 21th Century. New York: Bantam Books. 8 όπ. π. 9 Βλ.Reich, R. B The Work of Nations. New York: Alfred A. Knopf. 10 Βλ Quinn, J. B Intelligent Enterprise: A Knowledge and Service Based Paradigm for Industry. New York: The Free Press. 8

11 αυτής. 13 Παρά τις θεµελιώδεις τους διαφορές στον τρόπο µε τον οποίο ευρέως αποδεκτοί ορισµοί της έννοιας. Σύµφωνα µε το Webster s Dictionary, η γνώση ορίζεται ως ένα γεγονός ή µία κατάσταση κατά την οποία κάποιος, γνωρίζει κάτι πολύ καλά, µέσω των εµπειριών του ή των συναναστροφών του. Η γνώση καταγράφεται είτε στον ανθρώπινο εγκέφαλο (σε ατοµικό επίπεδο), είτε αποθηκεύεται σ ένα οργανωµένο εργασιακό/κοινωνικό σύνολο ανθρώπων και εκφράζεται µέσα από τις διαδικασίες, τα προϊόντα, τις υποδοµές, τα συστήµατα και τα δεδοµένα (σε συλλογικό επίπεδο). Έχουµε να κάνουµε λοιπόν µε µία έννοια που δεν είναι σε καµµία περίπτωση στατική, αλλά που εξελίσσεται διαρκώς και βρίσκει την εφαρµογή της τόσο σε ατοµικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Στην ιστορία της δυτικής επιστηµολογίας συναντάµε δύο αντίθετες, πλην όµως συµπληρωµατικές παραδόσεις που αφορούν στη γνώση: τον ορθολογισµό, µε κύριο εκπρόσωπο τον Καρτέσιο 11, και τον εµπειρισµό, θερµός υποστηρικτής του οποίου αναδείχτηκε ο John Locke. 12 Σύµφωνα µε την πρώτη αντίληψη, η γνώση µπορεί να αποκτηθεί µέσω παραγωγικής λογικής, ενώ σύµφωνα µε τη δεύτερη, η γνώση κατακτάται επαγωγικά µέσω αισθητηριακών εµπειριών. Τα δύο παραπάνω φιλοσοφικά ρεύµατα «ένωσε», κατά κάποιο τρόπο, ο Γερµανός φιλόσοφος Immanuel Kant, θεωρώντας την εµπειρία ως το θεµέλιο της γνώσης, αρνούµενος ωστόσο να την αναγνωρίσει ως µοναδική πηγή της γνώσης προσεγγίζουν το πρόβληµα, οι υτικοί φιλόσοφοι συµφωνούν ότι η γνώση είναι µια «αιτιολογηµένη ορθή πίστη». Οι οπαδοί του ορθολογισµού, απορρίπτοντας την ιδέα της γνώσης ως προϊόν αισθητηριακής εµπειρίας, την βλέπουν ως αποτέλεσµα κάποιας ιδανικής διανοητικής διαδικασίας. Η απόλυτη αλήθεια, κατά την άποψη αυτή, συνάγεται µετά από λογικούς συλλογισµούς που βασίζονται σε κάποια αξιώµατα. Κλασσικό παράδειγµα αυτού του τρόπου σκέψης αποτελούν τα µαθηµατικά. Στον αντίποδα του ορθολογισµού, ο εµπειρισµός υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει εκ των προτέρων γνώση και δέχεται ως µοναδική πηγή γνώσης την αισθηριακή εµπειρία, εφόσον τα πάντα στον κόσµο έχουν µία εγγενώς 11 ιάσηµη είναι η ρήση του: «cogito, ergo sum», δηλαδή «Σκέπτοµαι, άρα υπάρχω». 12 Βλ.ενδεικτικά: John Locke, An Essay Concerning Human Understanding, 2 ο βιβλίο: I, 3-4, Βλ.. Kant, I. Critique of pure reason, New York, St. Martin s Press,

12 αντικειµενική ύπαρξη. Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζεται από την πειραµατική επιστήµη. 2β. Οργανωσιακή γνώση: η µετατροπή της άρρητης σε ρητή Την δυτική διοικητική κουλτούρα, διέπει ωστόσο η πάγια αντίληψη ότι η γνώση είναι υποχρεωτικά ρητή, δηλαδή κάτι το µεθοδικό και συστηµατικό που µπορεί να εκφραστεί µε λέξεις και αριθµούς, ενώ διαχέεται µε τη µορφή κωδικοποιηµένων τύπων και επιστηµονικών δεδοµένων, µε αποτέλεσµα να θεωρείται ένα είδος κώδικα ηλεκτρονικού υπολογιστή, ή σειρά γενικών κανόνων. Η υπέρβαση αυτής της αντίληψης φαίνεται να έρχεται από τη µακρυνή Ιαπωνία, ταράζοντας τα ύδατα της δυτικής οργανωσιακής συλλογιστικής. Συγκεκριµένα, οι Ikujiro Nonaka και Hirotaka Takeuchi, στο πολυσυζητηµένο βιβλίο τους «The Knowledge-creating company», θεωρούν τη γνώση πρωταρχικά άρρητη, κάτι δηλαδή που δεν είναι άµεσα διακριτό και εκφράζεται µε δυσκολία. 14 Η άρρητη γνώση είναι εξαιρετικά προσωπική και δύσκολα τυποποιείται, πράγµα που καθιστά δυσχερή τη µετάδοσή της στους άλλους. Υποκειµενική γνώση αποτελούν οι διορατικές συλλήψεις, οι διαισθήσεις και τα προαισθήµατα. Επιπλέον, η άρρητη γνώση είναι βαθιά ριζωµένη στις πράξεις και στην εµπειρία του ανθρώπου µε τον ίδιο τρόπο που είναι τα ιδανικά, οι αξίες και τα συναισθήµατά του. 15 Παράλληλα, αναγνωρίζουν στην άρρητη γνώση δύο διαστάσεις: α) την τεχνική η οποία περιέχει τις δύσκολα ανιχνεύσιµες δεξιότητες οι οποίες αποδίδονται µε τον όρο τεχνογνωσία (know-how) και β) την γνωστική η οποία συνίσταται σε σχήµατα, διανοητικά µοντέλα και παγιωµένες πεποιθήσεις, που αν και είναι εξαιρετικά δύσκολο να τις εκφράσουµε, διαµορφώνουν τον τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβανόµαστε τον κόσµο που µας περιβάλλει. 16 Σύµφωνα πάντα µε τους δύο Ιάπωνες συγγραφείς, ενώ η ρητή γνώση είναι εύκολα επεξεργάσιµη από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, µεταδίδεται ηλεκτρονικά και αποθηκεύεται σε βάσεις δεδοµένων, η άρρητη, λόγω κυρίως της υποκειµενικότητας που τη χαρακτηρίζει, δεν επιδέχεται επεξεργασίας και δεν 14 Στο σηµείο αυτό έχει ενδιαφέρον και η θέση του Michael Polanyi, ο οποίος θεωρεί, επισηµαίνοντας τη σπουδαιότητα της άρρητης γνώσης, ότι «Γνωρίζουµε περισσότερα απ όσα µπορούµε να πούµε» 15 Βλ. Ι.Νονάκα-Χ. Τακεούτσι «Η επιχείριση της γνώσης» σελ. 37 εκδ. Καστανιώτη όπ.πρ. 10

13 µεταδίδεται µε συστηµατικό τρόπο. Για να διαχυθεί λοιπόν µέσα στην οργάνωση, πρέπει να µετατραπεί σε λέξεις και αριθµούς που όλοι µπορούν να κατανοήσουν. Ακριβώς τη στιγµή αυτής της µετατροπής, δηµιουργείται και η οργανωσιακή γνώση. 17 Είναι δηλαδή η στιγµή που η γνώση ενισχύεται ή αποκρυσταλλώνεται στο οµαδικό επίπεδο µέσω διαλόγου, συζήτησης, ανταλλαγής εµπειριών και παρατήρησης. Η δηµιουργία της οργανωσιακής γνώσης είναι αδύνατη χωρίς την πρωτοβουλία του ατόµου και την αλληλεπίδραση που συντελείται σε µια οµάδα. Η οµάδα παρέχει το κοινό πλαίσιο µέσα στο οποίο τα µέλη της, µετά από διάλογο και ανταλλαγή απόψεων, δηµιουργούν νέες οπτικές για τα ενδεχόµενα ζητήµατα που ανακύπτουν. Η σύγκρουση που συχνά γεννάται από το διάλογο, βοηθά τους εργαζόµενους να αντιλαµβάνονται ποικιλότροπα τις εµπειρίες τους. Αυτό το είδος της δυναµικής αλληλεπίδρασης διευκολύνει το µετασχηµατισµό της προσωπικής γνώσης σε οργανωσιακή. Η σηµασία της γνώσης αλλά και της µάθησης και ο ρόλος τους ως εργαλεία στην οργάνωση της διοίκησης των επιχειρήσεων απασχόλησε πολλούς θεωρητικούς του management, όπως τους Taylor, Barnard, Schein, Senge, Simon κ.ά. Ο Taylor αναζήτησε τη «βέλτιστη µέθοδο» εκτέλεσης των εργασιών, σε µια προσπάθεια τυποποίησης των εµπειριών και των άρρητων δεξιοτήτων των εργαζοµένων, ώστε αυτές να µετατραπούν σε αντικειµενική και επιστηµονική γνώση. 18 Ωστόσο, σύµφωνα µε τους Νονάκα και Τακεούτσι, δεν κατόρθωσε να αντιληφθεί ότι οι εµπειρίες και οι κρίσεις των ατόµων αποτελούν πηγή νέας γνώσης. 19 Συνεπώς, η δηµιουργία νέων µεθόδων εργασίας ανατέθηκε αποκλειστικά στα διευθυντικά στελέχη, τα οποία και επωµίστηκαν όλη την ευθύνη µετατροπής της γνώσης σε κανόνες και τύπους εύκολα αναγνώσιµους για τα υπόλοιπα µέλη της οµάδας, τα οποία όµως, όπως ήταν φυσικό, αδυνατούσαν πλέον να αναπτύξουν την αίσθηση ότι πραγµατικά ανήκουν στην οργάνωση, εφόσον δεν συµµετείχαν ενεργά στον παραπάνω µετασχηµατισµό. Σύµφωνα µε τον Barnard, η γνώση συνίσταται όχι µόνο στο λογικό/γλωσσικό περιεχόµενο, αλλά και στο συµπεριφορικό, µε αποτέλεσµα να 17 Για την ακρίβεια οι Νονάκα και Τακεούτσι κάνουν λόγο για µετατροπή της άρρητης σε ρητή και κατόπιν, προκειµένου να συντελεστεί η οργανωσιακή γνώση, και πάλι µετατροπή σε άρρητη. 18 Βλ. Taylor, F.W The Principles of Scientific Management. New York: Harper and Brothers. 19 Βλ. Νονάκα- Τακεούτσι «Η επιχείριση της Γνώσης» σελ. 70 εκδ. Καστανιώτη

14 καταλήγει να κάνει λόγο για συµεριφορική γνώση σε αντιδιαστολή µε την επιστηµονική και να αντιµετωπίζει έναν οργανισµό ως συνεργατικό σύστηµα. 20 Ωστόσο η ανάλυση του Barnard για την οργάνωση θα µπορούσε να θεωρηθεί ελλειπής, κυρίως επειδή το ερώτηµα που αφορά στην µετατροπή της συµπεριφορικής γνώσης των µελών µιας οργάνωσης, σε οργανωσιακή γνώση, µένει αναπάντητο. Από την άλλη µεριά ο Simon διατύπωσε την άποψη ότι η οργάνωση είναι µια µηχανή επεξεργασίας πληροφοριών, βασιζόµενος στην παραδοχή πως η ανθρώπινη γνωστική ικανότητα είναι εγγενώς περιορισµένη (περιορισµένη ορθολογικότητα). 21 Ταυτίζοντας τα χαρακτηριστικά των λογικών επιλογών του ανθρώπου µε τα δοµικά χαρακτηριστικά της οργάνωσης, κατέληξε στο συµπέρασµα ότι όταν µια οργάνωση έρχεται αντιµέτωπη µε ένα περίπλοκο περιβάλλον, θα πρέπει να σχεδιαστεί κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να ελαχιστοποιήσει την ανάγκη κατανοµής πληροφοριών, προκειµένου να αποφύγει την υπερφόρτωση του συστήµατος. 22 Με τον τρόπο όµως αυτό βλέπει τη σχέση της οργάνωσης µε το περιβάλλον της ως µια σχέση παθητική και αρνείται το γεγονός ότι η οργάνωση επηρεάζει ενεργά και µε δυναµικό τρόπο το περιβάλλον της, δηµιουργώντας µε τον τρόπο αυτό πληροφορία και γνώση. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανάλυση του Schein, ο οποίος στην προσπάθειά του να προσεγγίσει επιστηµονικά αυτό που καλούµε οργανωσιακή κουλτούρα, επιχείρισε να ανιχνεύσει τους τρόπους µε τους οποίους η γνώση, µε τη µορφή κοινής εµπειρίας, συντελεί στην δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης, η οποία σε βάθος χρόνου λειτουργεί µε τρόπο υποσυνείδητο. Έτσι κατέληξε στο συµπέρασµα ότι η κουλτούρα είναι ένα προϊόν µάθησης µέσω οµαδικής εµπειρίας, 23 ενώ παράλληλα ο Pfeffer θεώρησε τις οργανώσεις ως συστήµατα κοινών νοηµάτων και πεποιθήσεων και την οργανωσιακή κουλτούρα ως κάτι που 20 Βλ.Barnard, C.I The Functions of the Executive. Cambridge, MA: Harvard University Press. (σελ.235) 21 Βλ. Simon.H.A Administrative Behavior. New York: Macmillan και The Sience of the Artificial. Boston, MA: MIT Press 22 Βλ. Simon.H.A Applying Information Technology to Organization Design. Public Administration Review, 33: Βλ. Schein, E. H Organizational Culture and Leadership. σελ.7 San Francisco, CA: Jossey- Bass 12

15 συνίσταται σε πεποιθήσεις και γνώση που συµµερίζονται τα µέλη της οργάνωσης, 24 Για τον Senge πολλά είδη οργανώσεων υποφέρουν από «µαθησιακές αναπηρίες». Για το λόγο αυτό προτείνει ένα πρακτικό µοντέλο που το ονοµάζει µανθάνουσα οργάνωση, 25 υποστηρίζοντας πως σ αυτήν τα άτοµα ανακαλύπτουν διαρκώς ότι τα ίδια δηµιουργούν την πραγµατικότητά τους. Και ότι µπορούν να την αλλάξουν. Το 1978, εισήχθη στο χώρο της διοικητικής επιστήµης, από τους Chris Argyris και Donald Schon 26, ο όρος «Οργανωσιακή Μάθηση» και έκτοτε απέκτεισε καθοριστική σηµασία, συµβάλλοντας άµεσα στην εξέλιξη των διοικητικών πρακτικών που στοχεύουν στην αποτελεσµατικότητα και στην ποιότητα των υπηρεσιών. 27 Η οργανωσιακή γνώση είναι άµεση συνάρτηση των δεξιοτήτων και της ικανότητας που έχουν οι άνθρωποι να µαθαίνουν, καθώς επίσης και του αισθήµατος της δέσµευσης (commitment) 28 που αναπτύσσουν οι άνθρωποι αυτοί απέναντι σε µια συγκεκριµένη οργάνωση. Αλλά και αντίστροφα, το συνολικό περιβάλλον της οργάνωσης επηρεάζει σε πολύ µεγάλο βαθµό την µαθησιακή συµπεριφορά του εργαζοµένου καθώς και τον τρόπο µε τον οποίο αυτός/ή προσσεγγίζει τη γνώση. 29 Κι όταν πλέον η δηµιουργία οργανωσιακής γνώσης, ως αθροιστικό αποτέλεσµα της ατοµικής γνώσης των εργαζοµένων σε µια ιδιωτική επιχείρηση ή/και δηµόσιο φορέα έχει επιτευχθεί, µε ποιόν τρόπο θα πρέπει να γίνεται η διαχείρισή της, έτσι ώστε να µην χάνεται η πολύτιµη συσσωρευµένη εµπειρία; Ένα από τα ζητούµενα εδώ, πέρα από την καταγραφή, την οργάνωση, τη διάχυση αλλά και την πρόσβαση στην αποθηκευµένη γνώση, είναι να µην χάνεται και η γνώση των αποχωρούντων µελών της οργάνωσης, έτσι ώστε κάθε φορά να πρέπει να επαναδηµιουργηθεί. Σκόπιµο είναι λοιπόν, µέσα από τις εφαρµογές του 24 Βλ. Pfeffer, J Management as Symbolic Action. In Research in Organizational Behavior, ed. L.L.Cummihgs and B. M. Staw, vol.3, σελ Greenwich, CT: JAI Press 25 Βλ. Senge, P.M.1990, The Fifth Discipline: The Age and Practice of the Learning Organization. σελ London: Century Business 26 C. Argyris & D. Schon Organisational learning: A theory of action perspective, Reading mass: Addison Wesley, Βλ. Συµεωνίδης Βασίλειος, 2003 Οργανωσιακή Μάθηση και Ποιότητα στη ηµόσια ιοίκηση: η περίπτωση των ΓΓΕΤ και ΓΓΒ σελ. 12 ΕΣ 28 Βλ. Alan Mumford, «Individual and Organizational learning: the pursuit of change» σελ.77, κεφ.7,1994 Managing Learning ed. Christopher Mabey-Paul Iles. 29 Όπ.πρ. 13

16 Knowledge Management, να αναζητηθούν οι τρόποι εκείνοι που θα επιτρέπουν στην οργάνωση να λειτουργεί ως «θησαυροφυλάκειο γνώσεων και πληροφοριών», ενισχύοντας έτσι τη θέση της και την ανταγωνιστικότητά της, τόσο σε οικονοµικό, όσο και σε κοινωνικό-θεσµικό επίπεδο. 3. Ο ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ DAVID Α. KOLB Ο David Kolb 30, εκτός από τα θέµατα που αφορούν στην οργανωσιακή συµπεριφορά (Organizational Behavior), ασχολήθηκε εκτενέστατα µε το ζήτηµα της γνώσης, αλλά και της εκπαιδευτικής διαδικασίας στο χώρο της διοίκησης. Ο ίδιος υποστήριξε πως τον παρακίνησε να ασχοληθεί, το γεγονός ότι η ικανότητα του ανθρώπου να µαθαίνει, παρόλο που θεωρήθηκε από πολλούς πολύ σηµαντική, δεν έτυχε της πρέπουσας προσοχής από τους οργανισµούς και τις επιχειρήσεις. Αιτία για αυτήν την «αδιαφορία» θεωρεί την έλλειψη κατανόησης της ίδιας της µαθησιακής διαδικασίας από τους εργαζοµένους. Για το λόγο αυτό, ο Kolb, προχώρησε στην διατύπωση ενός µοντέλου, το οποίο και ονόµασε εµπειρικό µαθησιακό µοντέλο, (experiential learning model) 31, ευρύτερα γνωστό ως ο Κύκλος του Kolb. Έχοντας ως βάση το παραπάνω µοντέλο, ο Kolb προσπάθησε να εξηγήσει µε ποιό τρόπο µαθαίνουν οι άνθρωποι, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στον παράγοντα εµπειρία και διαχωρίζοντας µε τον τρόπο αυτό την δική του επιστηµονική προσέγγιση από άλλες αντίστοιχες προσπάθειες, σχετικές µε το ίδιο αντικείµενο µελέτης. Ο πυρήνας αυτού του µοντέλου, είναι µια απλή κυκλική περιγραφή της µαθησιακής διαδικασίας, πώς δηλαδή η εµπειρία γεννά τη σκέψη/προβληµατισµό και µετατρέπεται σε νόηµα (concept) το οποίο µε τη σειρά του οδηγεί στην δράση και στην απόκτηση καινούριων εµπειριών, οι οποίες µετουσιώνονται σε γνώση κ.ο.κ. Πρόκειται εποµένως για έναν αέναο κύκλο που, λειτουργώντας κατά αυτό τον τρόπο, συσσωρεύει εµπειρία που µετατρέπεται σε γνώση, η οποία τροφοδοτεί το άτοµο για την απόκτηση νέας εµπειρίας. 30 Ο David A. Kolb, είναι καθηγητής της Οργανωσιακής Συµπεριφοράς στο Case Western Reserve University και πήρε το Ph.D του στο Πανεπιστήµιο του Harvard. 31 Βλ. Kolb, D, Experiential Learning, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ,

17 Σχηµατικά ο κύκλος του Kolb, θα µπορούσε να αποτυπωθεί ως εξής: Συγκεκριµένη εµπειρία δράση/εφαρµογή της αποκτηθείσας γνώσης σε άλλους τοµείς παρατήρηση και στοχασµός µε αφορµή την εµπειρία διαµόρφωση γνώµης/γνώσης εξαγωγή συµπεράσµατος Βλέπουµε λοιπόν µια διαδικασία δοµηµένη σε τέσσερα στάδια µαθησιακής ικανότητας: α) Άµεση, συγκεκριµένη εµπειρία, που σηµαίνει και την άµεση εµπλοκή του υποκειµένου/εκπαιδευόµενου (Concrete Experience CE), β) στοχασµός πάνω στην εµπειρία και παρατήρησή της από πολλές οπτικές γωνίες (Reflective Observation RO), γ) σύντοµη αξιολόγηση της εµπειρίας και εξαγωγή συµπεράσµατος (Abstract Conceptualization AC) και τέλος δ) άµεση εφαρµογή της γνώσης που προέκυψε από την εµπειρία προκειµένου να ληφθούν αποφάσεις και να λυθούν προβλήµατα (Active Experimentation AE). 32 Ωστόσο ο Kolb αναρρωτιέται αν η εφαρµογή αυτής της διαδικασίας είναι τόσο απλή όσο φαίνεται. Πώς µπορεί κανείς να δρά και να στοχάζεται ταυτόχρονα; Πώς γίνεται να είναι κανείς άµεσος και συγκεκριµένος, και την ίδια 32 Βλ. How Organizations Learn ed. Ken Starkey, κεφ. 15 σελ 271 David A. Kolb, «Management and the learning process» 15

18 στιγµή θεωρητικός; 33 Πραγµατικά, µελετώντας κανείς το παραπάνω µοντέλο, καταλήγει στο συµπέρασµα πως η µάθηση, µ άλλα λόγια η απόκτηση γνώσης, απαιτεί ικανότητες διαµετρικά αντίθετες µεταξύ τους και πως ο εκπαιδευόµενος δεν µπορεί παρά να επιλέγει ποιό «πακέτο» ικανοτήτων θα αξιοποιήσει σε κάθε περίπτωση. Ο κάθε άνθρωπος λοιπόν αναπτύσσει δικές του µεθόδους εκµάθησης. Το ποιές θα είναι αυτές, εξαρτάται από τον «νοητικό του εξοπλισµό», από τα προσωπικά του βιώµατα, αλλά και από τις απαιτήσεις του σύγχρονου περιβάλλοντός του. Η µέθοδος που έχει λοιπόν ο καθένας µας όταν µαθαίνει κάτι, είναι καθοριστική για την ανάπτυξη ορισµένων «µαθησιακών δεξιοτήτων» αντί κάποιων άλλων. Κάποιοι, ενώ µε µεγάλη ευκολία εντάσσουν ασύνδετα γεγονότα σε συγκροτηµένα θεωτητικά σχήµατα, την ίδια στιγµή αδυνατούν να εξάγουν συµπεράσµατα από τα σχήµατα αυτά. Άλλοι, πάλι είναι «τέρατα» λογικής, αλλά τους είναι αδιανόητο να παραδοθούν στην εµπειρία. Καθένας από εµάς αναπτύσσει έναν µοναδικό και συγκεκριµένο τρόπο εκµάθησης, ο οποίος έχει τα δυνατά και τα αδύναµα σηµεία του. Ο Kolb στην προσπαθειά του να αποµονώσει και να µελετήσει τους διαφορετικούς αυτούς τρόπους και να µετρήσει τα προτερήµατα και τα µειονεκτήµατά τους, συµµετείχε σ ένα ερευνητικό πρόγραµµα, που στόχο του είχε την κατηγοριοποίηση των διαφόρων στυλ µάθησης και τις συνέπειές τους. Παράλληλα, σκοπός του προγράµµατος ήταν να κατανοήσουν τα υποκείµενα τον δικό τους προσωπικό τρόπο, ενώ ταυτόχρονα να έχουν πρόσβαση σε άλλους εναλλακτικούς, µε ζητούµενο την προοπτική αντιληπτικής βελτίωσης στο µέλλον. Η έρευνα επικεντρώθηκε σε 800 managers εν ενεργεία και αποφοίτους σχολών management. Στην πλειοψηφία τους οι managers έτειναν να δίνουν περισσότερη έµφαση στον ενεργό και άµεσο πειραµατισµό, παρά στην, κατόπιν σκέψεως, προσεκτική παρατήρηση. Μέσα από την εφαρµογή του συγκεκριµένου προγράµµατος, προέκυψαν τέσσερις κυρίαρχοι τύποι µαθησιακού στυλ, που συναντώνται συχνότερα. Πρόκειται για τον α) συγκεντρωτικό τύπο (converger), β) τον αποσυγκεντρωτικό (diverger), γ) τον αφοµοιωτικό (assimilator) και δ) τον προσαρµοστή (accommodator): 33 όπ. πρ. 16

19 Οι κυρίαρχες µαθησιακές ικανότητες του συγκεντρωτικού τύπου επικεντρώνονται σε AC (Abstract Conceptualization) και AE (Active Experimentation). Είναι ικανότατοι στην πρακτική εφαρµογή ιδεών. έχονται µόνο µία δυνατή λύση σε κάποιο πρόβληµα, απορρίπτοντας τις τυχόν εναλλακτικές. Η γνώση τους είναι δοµηµένη κατά τέτοιο τρόπο ώστε, µέσα από λογικές υποθέσεις και συµπεράσµατα, καταφέρνουν να την συγκεντρώνουν και να τη κατευθύνουν σε συγκεκριµένα ζητήµατα. Σύµφωνα µε σχετική έρευνα του Hudson 34, τους λείπει το συναίσθηµα καθώς προτιµούν την ενασχόληση µε τα πράγµατα, παρά µε τους ανθρώπους, ενώ παράλληλα τείνουν να έχουν στενά τεχνικά ενδιαφέροντα και επιλέγουν θετικές/φυσικές επιστήµες. Στο δείγµα του Kolb αντιπρόσωποι αυτού του στυλ είναι στην πλειοψηφία τους µηχανικοί. Ο αποσυγκεντρωτικός τύπος, έχει τις διαµετρικά αντίθετες δυνατότητες από τον προηγούµενο. Οι εκπρόσωποι αυτού του µαθησιακού στυλ, είναι καλύτεροι σε CE (Concrete Experience) και RO (Reflective Observation). Το δυνατό σηµείο τους κρύβεται στη φαντασία. Είναι εξαιρετικά ικανοί στο να βλέπουν µεµονωµένες καταστάσεις από πολλές οπτικές γωνίες, καθώς επίσης δεν φοβούνται τις εναλλαγές στην αναζήτηση λύσεων. Ενδιαφέρονται για την ανθρώπινη φύση, έχουν συναίσθηµα και πολλή φαντασία, ενώ έχουν την τάση να ασχολούνται µε τον πολιτισµό και τις τέχνες. Πάντα βάσει του δείγµατος του Kolb 35, αυτό το στυλ χαρακτηρίζει συνήθως τους υπεύθυνους προσωπικού. Τον αφοµοιωτικό τύπο χαρακτηρίζουν οι AC (Abstract Conceptualization) και RO (Reflective Observation). Τα άτοµα αυτά διαπρέπουν στην κατασκευή θεωρητικών µοντέλων και διακρίνονται στην επαγωγική εκλογίκευση, την ενσωµάτωση δηλαδή πολλών διαφορετικών συµπερασµάτων ή/και παρατηρήσεων σε µια ολοκληρωµένη θεωρία. Όπως οι συγκεντρωτικοί, κι αυτοί αποφεύγουν την ενασχόληση µε τον άνθρωπο, αφού προτιµούν τις αφηρηµένες έννοιες χωρίς ωστόσο να ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την πρακτική εφαρµογή τους.. Θεωρούν πολύ σηµαντικό η θεωρία τους να µοιάζει λογική και ακριβής και δεν αναζητούν την πρακτική της επαλήθευση. Για το λόγο αυτό, ο τρόπος αυτός συναντάται περισσότερο στις βασικές, και λιγότερο στις εφαρµοσµένες επιστήµες. Στους 34 Hudson, L 1966, Contrary Imaginations (Harmondsworth: Penguin Books) 35 Βλ. How Organizations Learn ed. Ken Starkey, κεφ. 15 σελ 274 David A. Kolb, Management and the learning process 17

20 οργανισµούς αντιπροσωπεύει τους ανθρώπους που στελεχώνουν τµήµατα έρευνας και προγραµµατισµού. Ο προσαρµοστής µαθαίνει µέσω CE (Concrete Experience) και AE (Active Experimentation). Είναι το αντίθετο του αφοµοιωτικού. Με ευκολία υλοποιεί σχέδια, προχωρεί σε δράσεις και αναζητά νέες εµπειρίες. Ανάµεσα στα τέσσερα αυτά µοντέλα, αυτός είναι αδιαµφισβήτητα εκείνος που δεν φοβάται το ρίσκο και προσαρµόζει τα δεδοµένα του στις καταστάσεις. Σε περίπτωση που τα δεδοµένα δεν επιβεβαιώνονται από την θεωρία, δεν διστάζει να ακυρώσει τη θεωρία Γι αυτό το λόγο ονοµάστηκε και προσαρµοστής. Συχνά, ενώ τα πηγαίνει περίφηµα µε τους άλλους ανθρώπους, τείνει να γίνεται ανυπόµονος και πιεστικός. Συνήθως, αυτά τα άτοµα, προέρχονται από τεχνικά ή πρακτικά επαγγέλµατα και ειδικεύονται σε τοµείς όπου η δράση είναι στοιχείο εκ των ων ουκ άνευ, π.χ. το marketing ή οι πωλήσεις. Ο τρόπος που µαθαίνουµε καθορίζει και τον τρόπο που αντιµετωπίζουµε τις νέες εµπειρίες, όταν τα δεδοµένα µας επαληθεύονται ή διαψεύδονται από τις υπάρχουσες θεωρητικές κατασκευές. Η καινοτοµία απαιτεί ελαστικότητα σκέψης και όχι δυσκαµψία. Για το λόγο αυτό και ενθαρρύνεται περισσότερο από τον αποσυγκεντρωτικό παρά από τον συγκεντρωτικό τρόπο σκέψης. Όταν κάποιος είναι έτοιµος να δεχθεί την καινοτοµία, είναι διατεθιµένος να λάβει σοβαρά υπ όψιν του γεγονότα και δεδοµένα που µπορούν να επαναπροσδιορίσουν/ αναθεωρήσουν εµπεδωµένες θεωρίες. Για τον συγκεντρωτικό τα δεδοµένα πρέπει υποχρεωτικά να επιβεβαιώνουν την υπάρχουσα θεωρητική προσέγγιση. Όπως ακριβώς τα µεµονωµένα άτοµα, έτσι και οι οργανώσεις διδάσκονται και αναπτύσσουν ιδιαίτερους τρόπους µάθησης. Αυτό το πραγµατοποιούν µέσω των ανταλλαγών µε το περιβάλλον τους, και επιλέγοντας τον τρόπο µε τον οποίο θα ενσωµατωθούν σ αυτό το περιβάλλον. Αυτή η τάση αποτυπώνεται µε τον όρο «οργανώσεις ανοιχτών συστηµάτων» 36 (open systems). Το εύρος και η πολυπλοκότητα είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν πολλούς οργανισµούς και κυρίως δηµόσιους. Συνεπώς το περιβάλλον τους αυτόµατα καθίσταται κι αυτό δαιδαλώδες και περίπλοκο. 36 Βλ. How Organizations Learn ed. Ken Starkey, κεφ. 15 σελ 281 David A. Kolb, Management and the learning process 18

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ Πειραιά. Ιούνιος 2015

ΙΕΚ Πειραιά. Ιούνιος 2015 ΙΕΚ Πειραιά Ιούνιος 2015 ιάδοση Αποτελεσµάτων Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Κινητικότητας Erasmus+ Τίτλος: Καινοτόµες Τεχνικές Μαγειρικής Μοριακή Γαστρονοµία Ροές: ΙΤΑΛΙΑ ΙΤΑΛΙΑ ΙΣΠΑΝΙΑ Οµάδα Στόχος: 45 Καταρτιζόµενοι

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

και επιχειρήσεις Μελέτη περίπτωσης : PriceWaterHouseCoopers»

και επιχειρήσεις Μελέτη περίπτωσης : PriceWaterHouseCoopers» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ : ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Ε-Learning και επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ευγενία Βασιλακάκη Αρχειονόμος/ Βιβλιοθηκονόμος- MSc Information Science DBS Εταιρεία Πληροφορικής mscevasilak@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πόροι οργανισµών. Οργανισµός: Έννοια. Ανθρώπινοι πόροι. Κάθε. µπορεί να. οργανισµός. λειτουργεί. στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν, περιορισµένους

Πόροι οργανισµών. Οργανισµός: Έννοια. Ανθρώπινοι πόροι. Κάθε. µπορεί να. οργανισµός. λειτουργεί. στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν, περιορισµένους ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών 1 Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών Υπεύθυνοι: Ζωή Δημητριάδη, Ph.D., Καθηγήτρια Δρ. Φώτης Βούζας, Αν. Καθηγητής Σχήμα 1. Προσδιορισμός Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Σκοπός του Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu.

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu. Managing Information Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Γνώσης Knowledge Management Learning Objectives Ποιοί

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σκοπός της παρούσας ενότητας είναι η παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών 1 ΒΑΣΙΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ, ΟΜΕΣ, &

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Q&A. Γιατί να ενταχθώ σε ένα δίκτυο;

Q&A. Γιατί να ενταχθώ σε ένα δίκτυο; Q & A 1 2 Γιατί να ενταχθώ σε ένα δίκτυο; Το νέο ανταγωνιστικό πεδίο, η νέα καταναλωτική συμπεριφορά και συνολικά το νέο τοπίο δημιουργεί ασφυκτική πίεση στις ανεξάρτητες επιχειρήσεις, που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές 1 Εισαγωγή Οι σύγχρονες τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας (Information and Communication Technology, I.C.T.) καθώς και οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ 241 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ Η επιτυχής υλοποίηση του επιχειρησιακού σχεδιασµού στη βάση των σχεδίων δράσης που έχουν αναπτυχθεί, προϋποθέτει την ύπαρξη αποτελεσµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ...1 Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ...1 1. ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ... 2 Α. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΠΟΥ ΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ... 2

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας 1 ο Ετήσιο Συνέδριο για την Πληροφορική και τις Επικοινωνίες στην Παιδεία και την Εκπαίδευση Συνεδρίαση Ολομέλειας με θέμα: «Η Αξιοποίηση των Ψηφιακών Τεχνολογιών στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα» Ομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: 8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Σχετίζονται με τους σκοπούς και την αποστολή του οργανισμού. Αναφέρονται στη

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης Balanced Scorecard Η ΜΕΘΟΔΟΣ BALANCED SCORECARD Όπως είναι γνωστό οι εταιρείες αντιµετωπίζουν πολλά εµπόδια στην ανάπτυξη συστηµάτων µέτρησης επίδοσης τα οποία πραγµατικά µετρούν τα κατάλληλα µεγέθη. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Σε συνεργασία με το. Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712

Σε συνεργασία με το. Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712 Σε συνεργασία με το Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712 Δυο Λόγια για το Εργαστήριο Μάρκετινγκ To Εργαστήριο Μάρκετινγκ (ALARM) ανήκει στο Τμήμα Μάρκετινγκ & Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο.

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια της οργάνωσης: ως ενέργεια: ρύθµιση των σχέσεων ανάµεσα στα µέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Οργανωσιακή Κουλτούρα & Αλλαγή Στέφανος Μιχιώτης Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants Περιεχόμενο 1 ης συνάντησης Το σύστημα αντιλήψεων και η

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικός Φάκελος Δικτύου Franchise

Ενημερωτικός Φάκελος Δικτύου Franchise Ενημερωτικός Φάκελος Δικτύου Franchise Click to edit Master subtitle style 13/4/2011 Επιχειρηματική πρόταση συνεργασίας Mini Sports Club Έχουμε την τεχνογνωσία και την εμπειρία να σας προσφέρουμε μια κερδοφόρο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 2.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΨΥΧΗ. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ: : Έννοια ΠΟΡΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΨΥΧΗ. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ: : Έννοια ΠΟΡΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΨΥΧΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Θα κατανοηθεί η έννοια του οργανισµού Θα κατανοηθεί η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

Real Tangible Solutions

Real Tangible Solutions Real Tangible Solutions Σε έναν κόσμο όπου το ανθρώπινο δυναμικό αναδεικνύεται ως το κυριότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, η ManpowerGroup παρέχει στους οργανισμούς το ταλέντο που χρειάζονται για να καινοτομούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ορισμοί Υπηρεσιών. Κάθε δραστηριότητα ή ωφέλεια που κάποιος μπορεί να δώσει

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Οικονομικά της Εκπαιδευσης Ακαδημαικό έτος 2013-2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Εισαγωγικά Οικονομική επιστημη και εκπαίδευση Τα οικονομικά της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ

2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ 2.1 Βασικοί Ορισµοί ιοίκηση έργου είναι η διαδικασία (process) του σχεδιασµού και της διοίκησης εργασιών και αποθεµάτων, και της επικοινωνίας µεταξύ προόδου και αποτελεσµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Τουριστικές Μονάδες».

Τουριστικές Μονάδες». 1 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 3 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση DQS DIN EN ISO 9001:2008... 4 3. Κατηγορίες Υποψηφίων που Γίνονται Δεκτοί στο Πρόγραμμα - Τρόπος Eνταξης... 5 4. Το ΧΟΡΗΓΟΥΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Leonardo da Vinci A EUROPEAN OBSERVATORY OF THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFELONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES & THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3: ΕΡΕΥΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός του Προγράμματος

2. Σκοπός του Προγράμματος 1. Εισαγωγή Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης για Δημοσίους Υπαλλήλους και συγκεκριμένα στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Ανάπτυξη Διαπραγματευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Εργαζόµενους

Οδηγός για Εργαζόµενους EIPIL-PAN Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης Βραβείο Εργαζόµενου Οδηγός για Εργαζόµενους εκέµβριος 2009 Asset Τεχνολογική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού. Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece

Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού. Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece + Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece Πρόγραµµα σεµιναρίου ü Συγκριτική αξιολόγηση (Benchmarking)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Το Μάρκετινγκ αποτελεί μια βασική επιχειρηματική λειτουργία που έχει στόχο την ανάπτυξη, την οργάνωση και των έλεγχο ανταλλακτικών διαδικασιών μεταξύ της επιχείρησης και των

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Management και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών

Μάθημα: Management και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ PANTEION UNIVERSITY OF SOCIAL AND POLITICAL SCIENCES DEPARTMENT OF ECONOMIC & REGIONAL DEVELOPMENT Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα