Η Ελληνική γραφή πέρα από το αλφάβητο 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Ελληνική γραφή πέρα από το αλφάβητο 1"

Transcript

1 Η Ελληνική γραφή πέρα από το αλφάβητο 1 Η ανακοίνωση στοχεύει στην ανάδειξη των ποικίλων τρόπων σηµείωσης που ενεργοποιούνται στη σύγχρονη ελληνική γραφή και στη διερεύνηση των αιτιών που οδηγούν το σύστηµα σε συνεχείς αλλαγές. Η γραφή και οι λειτουργίες της Η µελέτη των γραφικών συστηµάτων προϋποθέτει την ύπαρξη ενός συνολικού θεωρητικού πλαισίου σχετικά µε τη φύση και τις λειτουργίες της γραφής αλλά και τη µορφή, τη δοµή και άρθρωση των σηµείων ενός γραφικού συστήµατος. Στο όριο της γλωσσολογίας, της σηµειολογίας, της ανθρωπολογίας και άλλων επιστηµών-και εν αναµονή ενός ειδικού επιστηµονικού κλάδου - η γραφή µελετήθηκε σχετικά αποσπασµατικά καθ όλη τη διάρκεια του αιώνα. Μόλις στις αρχές της δεκαετίας του '80 εµφανίστηκε µια αντίστροφη τάση, οπότε τα ζητήµατα της γραφής, της γραπτής γλώσσας και των γραφικών συστηµάτων έγιναν αντικείµενο συγκεκριµένων διεπιστηµονικών ερευνών. Αυτή η µεταστροφή οφείλεται σε διάσπαρτες χρονικά και χωρικά και επιστηµονολογικά, επεξεργασίες που έγιναν καθ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα ώστε να δηµιουργηθεί µια γενική θεωρία για τη γραφή και τη γραπτή γλώσσα. Στο ιστορικό έργο του I. Gelb " A study of writing" τίθεται για πρώτη φορά το αιτούµενο για τη δηµιουργία µιας νέας επιστήµης της γραφής που θα υπερβαίνει τα όρια της ιστορικής περιγραφής των διαφόρων γραφικών συστηµάτων και θα αναζητούνται οι γενικές αρχές που διέπουν τη λειτουργία και την εξέλιξη της γραφής (Gelb I, 1973). Παράλληλα, στο περιθώριο της κυρίαρχης γλωσσολογικής αντίληψης του φωνοκεντρισµού εµφανίζεται ένα ιδιαίτερο ρεύµα που δηλώνει την ανάγκη µιας αυτόνοµης προσέγγισης της γραπτής γλώσσας. Ο όρος δεν είναι συνολικά αποδεκτός και κυρίως δεν σηµατοδοτεί την απουσία σχέσεων µεταξύ της γραπτής 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν. 15) Παπαδοπούλου, Μ. (2004). Η ελληνική γραφή πέρα από το αλφάβητο. Στο Κ. Τσουκαλά, Ε. Χοντολίδου, Α. Χριστοδούλου, Γ. Μιχαηλίδης (επιµ.). Σηµειωτικά συστήµατα και επικοινωνία: Πράξη, διάδραση, περίσταση και αλλαγή. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής,

2 και της προφορικής γλώσσας, Θέλει µάλλον να υποδηλώσει την ανάγκη ιδιαίτερης µελέτης της γραπτής γλώσσας, όχι ως αντίγραφο λιγότερο ή περισσότερο ακριβές της προφορικής. Στην αυτόνοµη προσέγγιση εντάσσονται απόψεις που επιχειρούν µια συνολική αναθεώρηση των αντιλήψεων για τη γραπτή γλώσσα και τη γραφή. Αµφισβητείται η υποταγή της γραπτής στην προφορική γλώσσα και αναζητούνται οι ιδιαίτεροι τρόποι δόµησης και λειτουργίας της. Τονίζονται οι διαφορές που προκύπτουν από τη χρησιµοποίηση διαφορετικού καναλιού για την αναπαράσταση της πραγµατικότητας (το ακουστικό στην µία περίπτωση και το οπτικό στην άλλη) και διερευνάται ο τρόπος µε τον οποίο το κανάλι συµβάλλει στη ποσότητα και το είδος της µεταδιδόµενης πληροφορίας Οι πρώτες συστηµατικές θεωρητικές επεξεργασίες για τη φύση της γραπτής γλώσσας έγιναν από τη σχολή της Πράγας και κυρίως από τον Joseph Vachek, ο οποίος θεώρησε ότι η άρνηση ιδιαίτερου στάτους της γραπτής γλώσσας οφείλεται στην έλλειψη ορθής λειτουργικής προοπτικής (Vachek J.,1976). Με σηµείο αναφοράς τη θέση του γλωσσολόγου Antonin Frinta, ότι η ιδιαίτερη λειτουργία της γραπτής γλώσσας είναι να µιλάει γρήγορα και µε ευδιάκριτο τρόπο στα µάτια ώστε να ενεργοποιείται η σχετική ιδέα, ο Vachek εκπόνησε ένα γενικό θεωρητικό πλαίσιο για τη γραπτή γλώσσα. Την αρχική του διάκριση σε γραπτή και προφορική γλώσσα (1939), αντικατέστησε το 1959 µε την ορολογία: γραπτή και προφορική νόρµα της γλώσσας, όπου γραπτή νόρµα είναι ένα σύστηµα σηµείων που µπορούν να παρουσιασθούν γραφικά και των οποίων η λειτουργία είναι να απαντούν σε ένα δεδοµένο ερέθισµα µε στατικό τρόπο, δηλαδή η απόκριση είναι διατηρήσιµη και προϋποθέτει πλήρη κατανόηση και επισκόπηση των µεταδιδόµενων πληροφοριών (Vachek J.,1976: 121). Και επισηµαίνει ότι από τη στιγµή που αναπτύσσεται µια γραπτή παράδοση σε µια γλωσσική κοινότητα, εµφανίζεται µια έντονη τάση για δηµιουργία ενός άµεσου δεσµού ανάµεσα στη γραπτή εκφορά και την εξωγλωσσική πραγµατικότητα στην οποία αναφέρεται. Τα σηµεία της γίνονται σύµβολα πρώτης τάξης (VACHEK J.,1976:140). εν υπάρχουν αντιστοιχίες ανάµεσα στο προφορικό και στο γραπτό αλλά συνθετική µετάθεση, όπως εύστοχα παρατηρεί ο J. G Lapacherie (Lapacherie J. G, 1990: 78). Στην κατεύθυνση αυτόνοµης προσέγγισης των γραφικών συστηµάτων κινήθηκαν και άλλοι γλωσσολόγοι όπως ο D.L Bolinger (Bolinger D.L.1946: 333) που διαπίστωσε ότι τα οπτικά µορφήµατα λειτουργούν σε ένα δικό τους επίπεδο ανεξάρτητα από τα φωνο-ακουστικά µορφήµατα και άρα το γραπτό πρέπει να διεκδικήσει στις θεωρίες της γλώσσας τη θέση που είχε η ανάλυση της φωνητικής ύλης.

3 Από κοινωνική οπτική, τη λειτουργική ιδιαιτερότητα της γραφής διερευνά ο ανθρωπολόγος J. Goody (Goody J.1979: 145), και διαπιστώνει ότι αυτή συνίσταται στην δυνατότητα αποθήκευσης της πληροφορίας στο χώρο και τον χρόνο που επιτρέπει την επανεξέταση, επανατοποθέτηση και ανακατασκευή των φράσεων και των λέξεων, την αναδόµηση του κειµένου σε ένα αφηρηµένο και διαφορετικό πλαίσιο καταργώντας την αναγκαστική συνέχεια του προφορικού λόγου και εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα ασυνέχειας. Για να µπορέσουµε να εντοπίσουµε τις αλλαγές που συµβαίνουν σε ένα γραφικό σύστηµα θα πρέπει να επισηµάνουµε ξανά κάποια από τα χαρακτηριστικά του συστήµατος. Έχοντας ως αφετηρία την ορολογία του J. Vachek για τη γραπτή νόρµα της γλώσσας µπορούµε ορίσουµε ένα γραφικό σύστηµα ως ένα σύστηµα γραφικών σηµείων το οποίο χρησιµεύει για τη σήµανση µιας εξωτερικής πραγ- µατικότητας και το οποίο ικανοποιεί την ανάγκη για γρήγορη επισκόπηση της οπτικής πληροφορίας, επιτρέπει τη διατήρησή της, και άρα παρέχει τη δυνατότητα αναδόµησης του κειµένου σε ένα ασυνεχές, αφηρηµένο πλαίσιο εκτός των ορίων του χώρου και του χρόνου. Τα σηµεία ενός γραφικού συστήµατος δεν συγκροτούν έναν απλό κατάλογο. Τα ίδια µέσα µπορεί να χρησιµοποιούνται για τη σήµανση διαφορετικών λειτουργιών. Η γραφή είναι ένα µέσο οπτικής επικοινωνίας του οποίου τα σηµεία µπορούν να εκφρασθούν προφορικά διατηρώντας µια ποικιλία σχέσεων µε τα σηµεία της προφορικής γλώσσας, ενώ εν δυνάµει διαθέτουν τη δυνατότητα να παραπέµπουν στην εξωγλωσσική πραγµατικότητα χωρίς το γλωσσικό ενδιάµεσο. Ανάλυση και ταξινόµηση των γραφικών συστηµάτων Μια σύντοµη περιδιάβαση στο σύνολο των γραφικών συστηµάτων που εµφανίστηκαν από την αρχή της δηµιουργίας της γραφής επιτρέπει να διαπιστώσουµε ότι οι ταξινοµήσεις που κατά καιρούς προτάθηκαν (λογογραφικά ή ιδεογραφικά, συλλαβικά και αλφαβητικά) σηµατοδοτούσαν µάλλον την κύρια τάση ενός γραφικού συστήµατος και δεν ήταν η αποκλειστική αρχή που καθόριζε τη λειτουργία του στο διάστηµα της συνολικής παρουσίας τους, καθώς κανένα σύστηµα δεν στηριζόταν αποκλειστικά σε φωνητική ή σηµασιολογική βάση. Υπάρχουν στοιχεία ιδεογραφίας και στο πιο αλφαβητικό σύστηµα όπως και τρόποι φωνητικής καταγραφής στα ιδεογραφικά συστήµατα 2. Η ευρέως δε αποδεκτή διάκριση δύο φάσεων στη γραφή: της 2 Όπως για παράδειγµα η χρήση φωνητικής καταγραφής για τη σηµείωση οµόηχων λέξεων στη σουµεριακή γραφή

4 φάσης της σηµασιογραφίας και εκείνης της γλωσσογραφίας φαίνεται ότι δεν είναι τόσο απόλυτη όσο αρχικά θεωρήθηκε από τους ιστορικούς της γραφής. Ήδη από το 1950, ο Ι. Gelb διαπιστώνει αντιφάσεις στην αγγλική γραφή, δηλαδή, την παρουσία σηµείων που καταγράφουν λέξεις και συλλαβές παράλληλα µε τα αλφαβητικά σηµεία της γραφής (Gelb Ι., 1973: 20). Στα τέλη της δεκαετίας του 80, η υιοθέτηση της αυτόνοµης προσέγγισης στην ανάλυση της γαλλικής γραφής, σε επίπεδο κειµένων και όχι αποµονωµένων σηµείων, οδηγεί στη διαπίστωση της παρουσίας ποικίλων γραφηµάτων αλφαβητικών (alphagrammes), τυπογραφικών (ponctuo-typogrammes) και λογο-γραµµατικών (logogrammes) (Anis J., 1988:). Ενώ, το 1990 ο J. -G. Lapacherie µελετώντας τη γαλλική γραφή διατυπώνει την άποψη ότι γύρω από έναν πυρήνα αλφαβητικής γραφής υπάρχει µια πληθώρα ιδεογραµµάτων (ιδεογράµµατα εικόνες, λέξεις, φιγούρες, γράµµατα, διαγράµµατα και ενδείκτες τάξης) και επισηµαίνει ότι στην σηµερινή εποχή κυριαρχίας της οπτικής ανάγνωσης, οι λέξεις λειτουργούν ως εικόνες έχουν δηλαδή ιδεογραφική αξία (Lapacherie J. -G., 1990:81). Το ελληνικό γραφικό σύστηµα Η ελληνική γραφή υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια ενός αλφαβητικού συστήµατος. Μια διαχρονική µελέτη της ελληνικής γραφής επιτρέπει εύκολα να παρατηρήσουµε ότι η αλφαβητική αρχή που αποτέλεσε τον τρόπο οικοδόµησης της ελληνικής γραφής µέσω της αντιστοίχισης ενός γραφήµατος σε ένα φώνηµα της γλώσσας, ταυτίζεται χρονικά µε ένα ιδιαίτερα σύντοµο διάστηµα της ιστορίας της ελληνικής γραφής. Η εισαγωγή των σηµείων στίξης, η παρουσία κενών χώρων για τη διάκριση των λέξεων, των παραγράφων και των κεφαλαίων υποδηλώνει την αντίληψη µιας διαφορετικής οργάνωσης της γραφής ενώ µε τη δηµιουργία της µικρογραµµάτου γραφής ανατρέπεται οριστικά η αλφαβητική αρχή στη λειτουργία της ελληνικής γραφής. Στην ελληνική γραφή συνυπάρχουν πολλά συστήµατα σηµείωσης. Όσον αφορά το τµήµα της οµιλίας που σηµειώνεται, µπορούµε να διαπιστώσουµε την ύπαρξη: - σηµείωσης φωνηµάτων, όπου ένα γράφηµα αντιστοιχεί σε ένα φώνηµα της προφορικής γλώσσας. - σηµείωσης λέξεων, όπου ένα σύµβολο αντιστοιχεί σε µια λέξη. Σε αυτήν την περίπτωση το σύµβολο µπορεί να είναι ένα γράµµα του αλφάβητου ή

5 οποιοδήποτε άλλο σηµείο που διατηρεί εικονική ή συµβολική σχέση µε το σηµασιολογικό περιεχόµενο της λέξης. Η πλειοψηφία των συντοµογραφιών και των αρκτικόλεξων συνιστά σηµείωση λέξεων π.χ. το σύµβολο 3 για τη λέξη τρισδιάστατο, το µ. για τη λέξη µέτρα, το αρκτικόλεξο ΕΥΑΘ για να δηλώσει την Εταιρία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, τα γράµµατα Χ και Υ στα διαγράµµατα καιρού για να δηλώσουν αντίστοιχα το χαµηλό ή υψηλό βαροµετρικό, κλπ. Πέραν όµως της χρήσης γραµµάτων, παρατηρείται η παρουσία πολλών συµβόλων όπως ο σταυρός µπροστά από το όνοµα κάποιου για να δηλώσει ότι έχει πεθάνει, η χρήση των αριθµών για τη δήλωση της λέξης όπως το 4 το οποίο µπορεί να σηµαίνει τέσσερα, τέταρτος ή τετρα, ανάλογα µε το συγκείµενο, το σύµβολο & για τη δήλωση του και κ.λ.π.. Επιπλέον, παρατηρείται παρουσία διεθνών συµβόλων, όπως για τη δήλωση ηλεκτρονικής διεύθυνσης ή το www. για την δήλωση ιστοσελίδας κλπ. Με όµοιο τρόπο λειτουργούν και οι λογότυποι εταιρειών και προϊόντων. -σηµείωσης συµφώνων (τα σύµβολα σηµειώνουν µόνο τα σύµφωνα της γλώσσας): για παράδειγµα στη συντοµογραφία κ.λ.π. τα γράµµατα κ., λ. και π. σηµειώνουν αποκλειστικά τα σύµφωνα των δύο λέξεων. Πέρα από το επίπεδο της σηµείωσης του προφορικού λόγου, η ελληνική γραφή µέσω της ιστορικής ορθογραφίας δύναται να σηµειώνει πληροφορίες που υπεκφεύγουν της σαφούς και άµεσης σχέσης µε την οµιλία όπως πληροφορίες που αφορούν τη µορφολογία και την ετυµολογία των λέξεων. Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντοµη και αναγκαστικά παραδειγµατική λόγω του πλαισίου της ανακοίνωσης- ανάλυση της ελληνικής γραφής, θα πρέπει να επισηµάνουµε την παρουσία σηµασιογραφικής σηµείωσης στο σώµα της ελληνικής γραφής η οποία συντελείται µε τη χρήση συλλειτουργούντων µε τη γραφή σηµειωτικών συστηµάτων όπως το εικονικό, το τυπογραφικό και το χρωµατικό. Η πρώτη κατηγορία σηµασιογραφικής σηµείωσης αφορά την παρουσία εικονογραµµάτων συνήθως µε διεθνή κυκλοφορία µε παρουσία ή απουσία γλωσσικής πληροφορίας όπως αυτά που χρησιµοποιούνται στις οδικές σηµάνσεις, στα αεροδρόµια, στις σηµάνσεις αγωνισµάτων κ.α.(συµβολικού, στυλιζαρισµένου χαρακτήρα). Η πληθώρα των διαγραµµάτων, πινάκων, χαρτών, οι εικονικές αναπαραστάσεις οδηγιών χρήσης και λειτουργίας µηχανηµάτων και εργαλείων συνιστούν µια δεύτερη περίπτωση σηµασιογραφικής σηµείωσης όπου η πληροφορία µεταδίδεται στον αναγνώστη χωρίς το ενδιάµεσο της φωνητικής µεταγραφής (µη στυλιζαρισµένα σύµβολα).

6 Τέλος, και σε αυτό το σηµείο θα ήθελα να σταθώ ιδιαίτερα, η σηµασιογραφική σηµείωση µπορεί να συντίθεται ή να υπερτίθεται στη γλωσσογραφική σηµείωση µε σκοπό: να µεταδώσει επιπλέον πληροφορίες στον αναγνώστη που µπορεί να αφορούν ιδιότητες του αντικειµένου όπως µέγεθος, χρώµα κλπ [Παρ.Σχ.1] να µεταδώσει πληροφορίες σε αναγνώστες που δεν γνωρίζουν ανάγνωση [Παρ. Σχ.2] να δηλώσει ιδεολογικο-πολιτική ή κοινωνική στάση (όπως η επιλογή µιας γραµµατοσειράς που µιµείται τους βυζαντινούς χαρακτήρες για την πινακίδα ενός µαγαζιού που πουλάει ιερατικά άµφια) να δηλώσει ή να αρνηθεί σχέσεις εξουσίας (όπως η επιλογή µιας κυκλικής διάταξης για την παρουσίαση των ονοµάτων των προσκεκληµένων σε ένα γεγονός συνιστά προσπάθεια αναίρεσης των σχέσεων ιεραρχίας που θα εµφανιζόταν σε µια κατακόρυφη διάταξη) να επιβάλλει έναν τρόπο ανάγνωσης του κειµένου (η επιλογή κεφαλαίων αυξηµένου µεγέθους και πάχους γραµµάτων για να δείξουµε ότι κάποιος φωνάζει) να δηλώσει τον τρόπο οργάνωσης του κειµένου (πληροφορίες που προκύπτουν από την ιδιαίτερη τυπογραφική µορφή κάθε γραπτού και αφορούν τις σηµαντικές ή δευτερεύουσες πληροφορίες) να τραβήξει την προσοχή του αναγνώστη [Παρ. Σχ.3] κ.α. Σε αυτές τις περιπτώσεις η χρήση των συλλειτουργούντων µε τη γραφή σηµειολογικών συστηµάτων διευκολύνει την εικονική αναπαράσταση της σηµασιολογικού περιεχοµένου της γραπτής πληροφορίας. Όπως τονίστηκε παραπάνω το ελληνικό γραφικό σύστηµα δεν είναι ένα καθαρά αλφαβητικό σύστηµα. Η ελληνική γραφή έχει τη δική της οργάνωση και διαθέτει ίδια µέσα για την οργάνωση της πληροφορίας που δεν ταυτίζονται µε τα µέσα που χρησιµοποιεί η οµιλία, και παρότι θεωρείται αλφαβητική απέχει πολύ από την απόλυτη αντιστοίχιση φωνηµάτων και γραφηµάτων, εµφανίζει έντονα στοιχεία σηµείωσης λέξεων και παρουσιάζει συνεχή αύξηση των συµβόλων. Ταυτόχρονα, η ανάγκη εξυπηρέτησης του αναγνώστη, για τον οποίο όπως προαναφέραµε το κείµενο λειτουργεί ως εικόνα, οδηγεί στην αύξηση της εικονικότητας του γραπτού

7 λόγου τόσο στο επίπεδο των σηµείων της γραφής όσο και στο µακρο-επίπεδο του κειµένου. Τα συλλειτουργούντα µε τη γραφή σηµειολογικά συστήµατα (δηλαδή: το εικονικό, το τυπογραφικό, το χρωµατικό) γίνονται τµήµα του µηνύµατος και δεν συνιστούν απλά µια διαφορετική αισθητική πρόταση. Τα όρια ανάµεσα στη γραφή και στην εικόνα είναι συχνά δυσδιάκριτα. Οι πληροφορίες ενός κειµένου υπερβαίνουν τα όρια της φωνητικής εκφοράς του. Συνοψίζοντας, διαπιστώνουµε ότι στην ελληνική γραφή σήµερα παρατηρείται τάση για αυξηµένη εικονοποίηση του µηνύµατος ενώ παράλληλα, η ιστορική ορθογραφία, η αυξηµένη παρουσία συµβόλων και η λειτουργία των συλλειτουργούντων µε τη γραφή σηµειολογικών συστηµάτων οδηγούν στην αύξηση της περισσότητας του γραπτού, δηλαδή τον πολλαπλασιασµό των πηγών στις οποίες ο αναγνώστης µπορεί να βρει µια πληροφορία. Οι αιτίες των αλλαγών Κάθε γραφή αποτελεί ένα δυναµικό σύστηµα καθώς απεικονίζει την ισορροπία ενός συνόλου αντιτιθέµενων δυνάµεων. Η γραφή ως φαινόµενο των υπερδοµών υπόκειται άµεσα, ή έµµεσα σε πλήθος παραµέτρων που διαµορφώνουν το πλαίσιο της κοινωνικής οργάνωσης και οι οποίες ανάλογα µε τη χρονική συγκυρία και την µορφή της κοινωνικής οργάνωσης αποκτούν πρωτεύοντα ρόλο. Οι µεταξύ τους σχέσεις είναι σύνθετες και αµφίδροµες και η τελική µορφή του συστήµατος καθορίζεται από πλήθος εξωσυστηµικών και ενδοσυστηµικών παραµέτρων (Παπαδοπούλου Μ.,1994). Η διαδικασία αλλαγής ενός γραφικού συστήµατος µπορεί να γίνει µε δύο τρόπους: είτε βίαια, είτε εξελικτικά. Επιπλέον, οι προτεινό- µενες αλλαγές µπορεί να είναι στη λογική του προϋπάρχοντος γραφικού συστήµατος (δηλαδή να αφορούν αποκλειστικά αλλαγές στη µορφή) ή να οδηγούν σε διαφορετικό τρόπο σηµείωσης (π.χ. ένα ιδεογραφικό σύστηµα να αποκτά αυξανόµενα µέσα σηµείωσης φωνηµάτων, να µετατρέπεται δηλαδή σε αλφαβητικό).συνήθως όµως οι αλλαγές γίνονται αργά, κατά τη διαδικασία εξέλιξής του συστήµατος, χωρίς να είναι δυνατόν να ανιχνευτεί το σηµείο τοµής. Τα γραφικά συστήµατα αλλάζουν καθηµερινά. Αναδιαµορφώνονται, αποκτούν νέα σηµεία και σύµβολα, αφαιρούνται ή µπαίνουν σε αχρηστία σύµβολα παλαιότερων εποχών, κάποια σηµεία αλλάζουν λειτουργία χωρίς αυτό να γίνεται άµεσα αντιληπτό από το σύνολο των χρηστών του. Αυτές οι αλλαγές δεν είναι πάντα ραγδαίες, αλλά µπορεί σταδιακά να οδηγούν στην αποµάκρυνση από τον τρόπο σηµείωσης που καθόριζε το γραφικό σύστηµα και στην ενσωµάτωση και άλλων τρόπων σηµείωσης. Τις σταδιακές αλλαγές στο γραφι-

8 κό σύστηµα είναι πολύ δύσκολο να τις παρατηρήσουµε χωρίς µια ειδικότερη µελέτη. Αρκεί όµως να κοιτάξουµε ένα γραπτό της προηγούµενης εικοσαετίας για να διαπιστώσουµε σε ποιο βαθµό έχουν επέλθει διαφορές, τόσο στη µορφή των σηµείων όσο και στη λειτουργία τους. Οι βίαιες αλλαγές προβάλλονται µέσω της εκπαίδευσης και γενικότερα του δηµόσιου βίου, και επιβάλλονται ως η νέα γραφική πραγµατικότητα. Το ίδιο συµβαίνει µε βραδύτερους όµως ρυθµούς στις εξελικτικές αλλαγές. Στη δεύτερη περίπτωση τα νέα σηµεία και η υποχώρηση παλαιότερων δεν προτείνονται από κάποιον συγκεκριµένο φορέα, ούτε έχουν την κάλυψη του κρατικού µηχανισµού αλλά χρησιµοποιούν ως κύριο κανάλι τα ΜΜΕ (εφηµερίδες, περιοδικά και δευτερευόντως τη τηλεόραση), τη διαφήµιση και λιγότερο τα κλασικά κανάλια όπως το βιβλίο. Με ιδιαίτερα άµεσο τρόπο επηρεάζουν το γραφικό σύστηµα οι εκάστοτε νέες τεχνολογίες γραφής. Αν η εφεύρεση της τυπογραφίας επέδρασε µε καταλυτικό τρόπο στο σύστηµα καθώς οδήγησε στη δηµιουργία µιας νέας γραφικής πραγµατικότητας και µιας ενιαίας και σταθερής µορφής γραπτού, την τελευταία δεκαετία η µαζική παρουσία προσωπικών υπολογιστών έθεσε στη διάθεση του µέσου χρήστη µια ποικιλία σηµείων ενώ ταυτόχρονα οδήγησε στην απόσυρση κάποιων σηµείων (όπως για παράδειγµα της άνω τελείας) που ο σχηµατισµός τους απαιτεί πιο πολύπλοκες διευθετήσεις καθώς δεν παρέχονται µε άµεσο τρόπο στο πληκτρολόγιο. Εξίσου όµως σηµαντική είναι η επιρροή των νέων τεχνολογιών στη µορφή του γραπτού και τη δυνατότητα αύξησης της σηµασιογραφικής σηµείωσης που παρατηρείται στην ελληνική γραφή. Η µεγάλη επιλογή τυπογραφικών διευθετήσεων και η άνετη συνύπαρξη γλωσσικών και εικονικών συστηµάτων επιτρέπουν στο συντάκτη να δοµεί το κείµενό του µε ποικίλους και διαφορετικούς τρόπους, ώστε να εξυπηρετεί καλύτερα και αποτελεσµατικότερα τις προθέσεις του. Η αύξηση των δικτύων και των καναλιών διάδοσης της γραφής επηρέασε την ελληνική γραφή µε ιδιαίτερα άµεσο τρόπο τα τελευταία χρόνια. Η δηµιουργία ενός υβριδίου γραφής (τα greeklish) ως µια ενδιάµεση φάση για την παρουσία ελληνικών µηνυµάτων στο διαδίκτυο σηµατοδοτεί µε τον πλέον άµεσο τρόπο την επίδραση ενός δικτύου στη γραφή. Εξίσου σηµαντική είναι η επιρροή της ελληνικής γραφής από άλλες γραφές και κυρίως από την αγγλική όπως φαίνεται στην τάση λατινοποίησης των γραµµάτων στις ελληνικές γραµµατοσειρές για υπολογιστές (όπως το βήτα, το θήτα, το χι κ.α.), στην αντικατάσταση σηµείων στίξης µε τη µορφή των αντίστοιχων αγγλικών (κατάργηση των οµοιωµατικών και αλλαγή των εισαγωγικών, περιορισµένη χρήση

9 της ελληνικής άνω τελείας) και στην εισαγωγή σηµείων µε µοναδικό φωνητικό αντίστοιχο στα αγγλικά (www.). Νέες κοινωνικές και οικονοµικές ανάγκες οδηγούν στην ανάγκη νέων µέσων σηµείωσης όπως φαίνεται στην παρουσία συµβόλων όπως το (www.) και για να δηλώσουν την παρουσία ιστοσελίδας και ηλεκτρονικής διεύθυνσης αντίστοιχα. Ο µαζικός αλφαβητισµός, η συνεχώς αυξανόµενη ποσότητα γραπτών που µας περιβάλλει και η ανάγκη για γρήγορη αποκωδικοποίηση του γραπτού µηνύµατος καθορίζουν τους τρόπους ανάγνωσης των κειµένων. Τη θέση της ανάγνωσης µε δυνατή φωνή που εξυπηρετούσε άλλοτε την ανάγκη αποκωδικοποίησης και διάδοσης του γραπτού στη µεγάλη πλειοψηφία των ατόµων που δεν γνώριζαν να διαβάζουν, έχει καταλάβει η σιωπηλή και γρήγορη ανάγνωση µε τα µάτια. Σε αυτή την περίπτωση η ανάγνωση δεν συνίσταται στην γράµµα προς γράµµα αποκωδικοποίηση κάθε λέξης (φωνογραφική στρατηγική), αλλά στη συνολική σύλληψη λέξεων ή µεγαλύτερων τµηµάτων γραπτού λόγου (λογογραφική στρατηγική) (Smith Fr. 1973:26, Sampson G.,1985, Rozin P. & Gleitman L.1963, Frith U. 1979, Bryant & Bradley, 1980 κ.α). Στη σιωπηλή, οπτική ανάγνωση η µορφή των λέξεων και του κειµένου αποκτά βαρύνουσα σηµασία σε σχέση µε τον ρόλο που είχε στην προφερόµενη ανάγνωση. Οι λέξεις λειτουργούν ως εικόνες που δεν είναι αναγκαίο να αποσυντίθενται στα µικρότερά τους τµήµατα, τα γράµµατα. Σε αυτήν την περίπτωση ο αναγνώστης διευκολύνεται από τη µέγιστη δυνατόν διαφοροποίηση των λέξεων, που επιτυγχάνεται από την εικονοποίηση του κειµένου και την παρουσία περισσότητας στη γραφή. Τα ίδια µέσα εξυπηρετούν την πρώτιστη σήµερα κοινωνική ανάγκη για ανάγνωση έναντι της γραφής. Στη σηµερινή εποχή και στις δυτικές -σε υψηλό βαθµό αλφαβητισµένες- κοινωνίες η αναλογία ανάγνωσης και γραφής είναι της τάξης του 9 προς 1. ηλαδή κατά 90% στην καθηµερινή µας γραπτή επικοινωνία είµαστε αναγνώστες ενώ οι ανάγκες µας για γραφή περιορίζονται οριακά στο 10% των δραστηριοτήτων (Παπαδοπούλου Μ.1999). Τέλος, η µορφική διαφοροποίηση των κειµενικών ειδών που παράγονται είναι εφικτή µε τη χρήση διαφορετικών τυπογραφικών διευθετήσεων και οδηγεί στην αύξηση της εικονικότητας της γραφής ώστε να αυξηθεί άµεσα η διακριτή τους µορφή και λειτουργία.

10 Συµπεράσµατα Κάθε γραφικό σύστηµα είναι ένα σύστηµα σε εξέλιξη. Οι αλλαγές συχνά προκύπτουν από µια συνεχή οργανική εξέλιξη της γραφικής παράδοσης. Θα ήταν σκόπιµο να τονιστεί ότι οι αλλαγές στο γραφικό σύστηµα απαιτούν τη συµµετοχή του αναγνώστη, αποτελούν δηλαδή προϊόν συνδιαµόρφωσης και αποδοχής. Όπως τονίστηκε παραπάνω το ελληνικό γραφικό σύστηµα δεν είναι οµοιογενές. Στην ελληνική γραφή σήµερα συνυπάρχουν συστήµατα σηµείωσης φωνηµάτων, λέξεων ενώ µπορούµε να εντοπίσουµε και σηµείωση συµφώνων. Η γραφή δίνει πληροφορίες για τη µορφολογία και την ετυµολογία των λέξεων ενώ ενώ πολλαπλασιάζεται διαρκώς η παρουσία σηµασιογραφικής σηµείωσης, χαρακτηριστικό της σηµερινής κοινωνίας κυριαρχίας της εικόνας. Η αύξηση της εικονικότητας της γραφής και της περισσότητας στην ελληνική γραφή καθώς και η µεγάλη παρουσία εξωγλωσσικών συµβόλων οφείλεται στη παράλληλη δράση πολλών παραµέτρων κοινωνικής τάξης. Ολοκληρώνοντας, θα πρέπει να τονιστεί ότι η αναζήτηση της µορφής και της λειτουργίας της ελληνικής γραφής σήµερα δεν αποτελεί απλά ένα θεωρητικό ζήτηµα. Η αντίληψή µας για τη γραφή επιτρέπει να κατανοήσουµε και ερµηνεύσουµε τα γραπτά κείµενα, να αξιολογήσουµε τις επιλογές των συντακτών τους ενώ σηµαντικές µπορεί να είναι οι συνέπειες στη διδασκαλία της γραφής και της γραπτής γλώσσας. Βιβλιογραφία Anis J. et allii, (1988) L écriture: théories et descriptions, Bruxelles: éditions Univ. de Boeck. Bolinger D.L. (1946) Visual morphemes, ðåñ. Language Vol. XXII, No 4. Bryant, P.E. & Bradley L. (1980) Why children sometimes write words which they do not read, Frith Uta (ed) Cognitive Processess in Spelling, Academic Press. Frith Uta (1979) Reading by eye and writing by ear, P.A. Kolers, M. Wrolstad and H. Bouma (eds) Processing of Visible Language I, N.Y.: Plenum. Gelb, I.J. (1973) Pour une théorie de l écriture (τιτλ. πρωτ. A study of writing), Paris: Flammarion. Goody J. (1979) La raison graphique (τίτλ. πρωτ. The domestication of the savage mind ), Paris: ed. De Minuit.

11 Lapacherie, L-G, (1990) L esperluete généralise: De l idéogramme dans l écriture du français περ. Le debat, No. 62, Paris: Gallimard. Παπαδοπούλου Μ. (1994) «Η κοινωνική λειτουργία της γραφής», διδ. ιατριβή, Τµήµα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, ΑΠΘ. Παπαδοπούλου Μ. (1999) «Η γραφή και η ανάγνωση ως αντίρροπες τάσεις στο ελληνικό γραφικό σύστηµα», Πρακτικά του Γ ιεθνούς Γλωσσολογικού Συνεδρίου για την Ελληνική γλώσσα, Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Rozin P. & Gleitman, L. R. (1977) The structure and acquisition of reading II: The reading process and the acquisition of the alphabetic principle, Peber and Scarborough (eds) Towards a Psychology of Reading, N J.: Hillsdale. Sampson, G.(1985), Writing systems, California: Stanford Univ. Press. Smith Fr. (1986) Devenir lecteur (τιτλ. πρωτ. Writing and the writer ) Paris: Armand Colin. Vachek J. (1976), Selected Writings in English and General Linguistics, The Hague, Paris: Mouton.

Ο θόρυβος στη γραπτή επικοινωνία 1

Ο θόρυβος στη γραπτή επικοινωνία 1 Ο θόρυβος στη γραπτή επικοινωνία 1 Περίληψη Η ανακοίνωση επιχειρεί να διερευνήσει τους τρόπους µε τους οποίους ο θόρυβος επιδρά στη γραπτή επικοινωνία και τις διαδικασίες µε τις οποίες το γραπτό µήµυµα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1

ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1 ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 1 Το αναλυτικό πρόγραµµα του 1999 ορίζει ένα νέο τοπίο για τη διδασκαλία της γλώσσας στο Νηπιαγωγείο. Η εισαγωγή της γραφής και της ανάγνωσης, µε όποιον τρόπο και αν

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Οπτικός γραµµατισµός Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκτίθενται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογικές παρατηρήσεις 1

Μεθοδολογικές παρατηρήσεις 1 Τα αυθεντικά κείµενα στη σχολική τάξη: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις 1 Η ανακοίνωση διαπραγµατεύεται µεθοδολογικά ζητήµατα που προκύπτουν από την παρουσία αυθεντικών κειµένων για τη διδασκαλία/εκµάθηση των

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1

Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1 Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1 Abstract A walk around the streets of any modern city reveals various forms and functions of writing. In modern highly alphabetized

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Ελένη Γκανά Λέκτορας, Π.Τ.Ε.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας egana@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1

Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1 ιαβάζουµε τα γράµµατα ή τα µετράµε; Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1 1. Εισαγωγή Οι στρατηγικές ανάγνωσης που χρησιµοποιούν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας για να προσεγγίσουν τα γραπτά

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν τον δικτυακό κόµβο «καλή πρακτική», σε σχέση µε τις επιλεγµένες περιοχές είναι:

Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν τον δικτυακό κόµβο «καλή πρακτική», σε σχέση µε τις επιλεγµένες περιοχές είναι: Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Όνοµα κόµβου URL Τοµέας Στοιχεία επικοινωνίας Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης http://www.emst.gr/ Μουσείο protocol@emst.culture.gr Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1.1. Χειρισµός εγγράφων 1.1.1. ηµιουργία, Άνοιγµα, Κλείσιµο, Αποθήκευση εγγράφου 1.1.2. Αποθήκευση εγγράφου µε

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε

Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε ΟΠΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε Τα τελευταία χρόνια, µε τις ριζικές αλλαγές που βλέπουµε να πραγµατοποιούνται στη

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.»

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» «ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ Της Αλεξάνδρας Λέττη, Δευτεροετούς φοιτήτριας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1.1. Ορισµός εγγράφου, προτύπου, πρωτεύοντος και δευτερεύοντος εγγράφου 1.2. Πρότυπα 1.2.1. Δηµιουργία, µεταβολή, χρήση και διαγραφή προτύπων εγγράφων 1.2.2.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ που εξασφαλίστηκαν από την ΕΠ 05/08 για τη Δημοτική Εκπαίδευση: 5600 σε 347 σχολεία. 350 (school site license) σε 347 σχολεία

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ που εξασφαλίστηκαν από την ΕΠ 05/08 για τη Δημοτική Εκπαίδευση: 5600 σε 347 σχολεία. 350 (school site license) σε 347 σχολεία ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ που εξασφαλίστηκαν από την ΕΠ 05/08 για τη Δημοτική : Κωδικός Μάθημα Λογισμικό Δ01Α Δ01Β Δ01Γ Τίτλος: Η Σπίθα, ο Κεραυνός και η αποκάλυψη της αλήθειας: Περιγραφή: Λογισμικό Εμπέδωσηςεξάσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εγχειρίδιο για την ενημέρωση του κόμβου «ΟΔΥΣΣΕΥΣ» μέσω του http://odysseusbo.culture.gr/ Αικ. Χαμπούρη Ιωαννίδου ΜΑ ΜSc, Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Συνθεση πινακίδας παρουσίασης συνθετικά και γεωμετρικά στοιχεία Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγήτρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. Εικονογραφηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Ορισμός μαθησιακών διαταραχών - δυσλεξίας Οι μαθησιακές δυσκολίες ορίζονται ως ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Στόχος της ανακοίνωσης είναι να εξεταστούν κριτικά οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται στα νέα βιβλία της γλώσσας,

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού

Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού Το λογισμικό θησαυρών μπορεί να προορίζεται για έναν υπολογιστή ή για μεγάλο σύστημα, μπορεί να αφορά στην κατασκευή και συντήρηση του θησαυρού ή στην

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Κεφ. 1 ο Επικοινωνία- Συνεργασία Κεφ. 2 ο Εντυπα - Σφραγίδες 1 Κεφ. 1ο : Επικοινωνία Συνεργασία 1) Συνεργασία µε Αρχές και Κοινωνικούς Φορείς Η δηµιουργία, διατήρηση και

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

eclass4u Tutoring Series #1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ

eclass4u Tutoring Series #1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ eclass4u Tutoring Series #1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ για να γράψετε μία Τέλεια Εργασία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ E-BOOK 1 ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΑ 2 ΠΕΡΙΘΩΡΙΑ 3 ΤΙΤΛΟΙ ΚΑΙ ΥΠΟΤΙΤΛΟΙ/ ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΕΣ 4 BULLET POINTS 5 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí]

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí] Οδηγίες για τις εξετάσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ (ΦΦΓ01) ιδάσκων: ιονύσης Γούτσος (Α-Λ) Στις γραπτές εξετάσεις θα περιλαµβάνονται 4 υποχρεωτικά θέµατα. Στο πρώτο θέµα θα ζητηθεί ο ορισµός βασικών γλωσσολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ *1.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Cahier (βιβλίο εργασιών) 2.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Livre de l élève (αναγνωστικό) (Τα 2 βιβλία πωλούνται μαζί σε πακέτο ως σετ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία καταγραφής κίνησης βλέμματος (eye tracking) στην αξιολόγηση ευχρηστίας

Τεχνολογία καταγραφής κίνησης βλέμματος (eye tracking) στην αξιολόγηση ευχρηστίας 11 Δεκεμβρίου 2008 Τεχνολογία καταγραφής κίνησης βλέμματος στην αξιολόγηση ευχρηστίας Ναθαναήλ Δημήτρης - Νίκος Μαρμαράς Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών - Μονάδα Εργονομίας Οι διαδρομές

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

δομητική προσέγγιση της Γραφής

δομητική προσέγγιση της Γραφής Η δομητική προσέγγιση της Γραφής Μαρία Θεοδωρακάκου Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Εισαγωγή Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII. Οδηγός Πτυχιακής Εργασίας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII. Οδηγός Πτυχιακής Εργασίας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII Οδηγός Πτυχιακής Εργασίας ΣΚΟΠΟΣ Η προδιαγραφή από εκδοτική άποψη των τεχνικών χαρακτηριστικών των πτυχιακών εργασιών που εκπονούνται στο Τµήµα µε στόχο την επίτευξη οµοιοµορφίας και την

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον Ενότητα 3:Πρώιμη διάγνωση και χαρακτηριστικά των μαθησιακών δυσκολιών από την προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροµηχανολογικές Εγκαταστάσεις στα µεγάλα έργα: Συνέργεια µε άλλες ειδικότητες. Θωµάς Δ. Ξένος Καθηγητής ΤΗΜΜΥ

Ηλεκτροµηχανολογικές Εγκαταστάσεις στα µεγάλα έργα: Συνέργεια µε άλλες ειδικότητες. Θωµάς Δ. Ξένος Καθηγητής ΤΗΜΜΥ Ηλεκτροµηχανολογικές Εγκαταστάσεις στα µεγάλα έργα: Συνέργεια µε άλλες ειδικότητες Θωµάς Δ. Ξένος Καθηγητής ΤΗΜΜΥ 1 Συνέργεια - Αειφορία σε έργα µεγάλης κλίµακας 2 Ποσοτικοποίηση αειφορίας - συνέργεια

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014 Δημήτρης Μπίρμπας ΠΠΛ Αγίων Αναργύρων Σοφία Παππά ΠΠΛ Ζάννειο Πειραιά Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός ΠΜΣ «Πληροφορική» Τµήµα Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Πειραιώς ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ (Introduction to GeoInformatics) Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός Μαργαρίτα Κόκλα Ορισµοί του χάρτη Μια αναπαράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

1 Παραστατικών Πωλήσεων

1 Παραστατικών Πωλήσεων Version 2.4.0.0 Κινήσεις 1 Παραστατικών Πωλήσεων Κινήσεις Πωλήσεις Παραστατικά Πωλήσεων Στην αναζήτηση των παραστατικών πωλήσεων πραγµατοποιήθηκε προσθήκη ενός πλήκτρου το οποίο γίνεται ενεργό µόνο για

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής «Διδακτική της Ιστορίας» Διδάσκουσα: Μαρία Ρεπούση Ακαδημαϊκό έτος:

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Πολυ-Μέσα. Multi-Media

Πολυ-Μέσα. Multi-Media Μέσα (Media) Πολυ-Μέσα Multi-Media Μέσο (medium) Έννοια-κλειδί στη µελέτη της επικοινωνίας είναι η έννοια του µέσου. Ένα µέσο (medium) µπορεί να περιγραφεί ως ένα ολοκληρωµένο σύστηµα (φυσικόήτεχνητό)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Ιστοσελίδων. Εργασία. Χαράλαμπος Κουτσουρελάκης

Αξιολόγηση Ιστοσελίδων. Εργασία. Χαράλαμπος Κουτσουρελάκης ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ- ΠΑΚΕ ΚΡΗΤΗΣ Αξιολόγηση Ιστοσελίδων Εργασία Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Τρόποι αξιολόγησης μιας ιστοσελίδας... 2 Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα