Η Ελληνική γραφή πέρα από το αλφάβητο 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Ελληνική γραφή πέρα από το αλφάβητο 1"

Transcript

1 Η Ελληνική γραφή πέρα από το αλφάβητο 1 Η ανακοίνωση στοχεύει στην ανάδειξη των ποικίλων τρόπων σηµείωσης που ενεργοποιούνται στη σύγχρονη ελληνική γραφή και στη διερεύνηση των αιτιών που οδηγούν το σύστηµα σε συνεχείς αλλαγές. Η γραφή και οι λειτουργίες της Η µελέτη των γραφικών συστηµάτων προϋποθέτει την ύπαρξη ενός συνολικού θεωρητικού πλαισίου σχετικά µε τη φύση και τις λειτουργίες της γραφής αλλά και τη µορφή, τη δοµή και άρθρωση των σηµείων ενός γραφικού συστήµατος. Στο όριο της γλωσσολογίας, της σηµειολογίας, της ανθρωπολογίας και άλλων επιστηµών-και εν αναµονή ενός ειδικού επιστηµονικού κλάδου - η γραφή µελετήθηκε σχετικά αποσπασµατικά καθ όλη τη διάρκεια του αιώνα. Μόλις στις αρχές της δεκαετίας του '80 εµφανίστηκε µια αντίστροφη τάση, οπότε τα ζητήµατα της γραφής, της γραπτής γλώσσας και των γραφικών συστηµάτων έγιναν αντικείµενο συγκεκριµένων διεπιστηµονικών ερευνών. Αυτή η µεταστροφή οφείλεται σε διάσπαρτες χρονικά και χωρικά και επιστηµονολογικά, επεξεργασίες που έγιναν καθ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα ώστε να δηµιουργηθεί µια γενική θεωρία για τη γραφή και τη γραπτή γλώσσα. Στο ιστορικό έργο του I. Gelb " A study of writing" τίθεται για πρώτη φορά το αιτούµενο για τη δηµιουργία µιας νέας επιστήµης της γραφής που θα υπερβαίνει τα όρια της ιστορικής περιγραφής των διαφόρων γραφικών συστηµάτων και θα αναζητούνται οι γενικές αρχές που διέπουν τη λειτουργία και την εξέλιξη της γραφής (Gelb I, 1973). Παράλληλα, στο περιθώριο της κυρίαρχης γλωσσολογικής αντίληψης του φωνοκεντρισµού εµφανίζεται ένα ιδιαίτερο ρεύµα που δηλώνει την ανάγκη µιας αυτόνοµης προσέγγισης της γραπτής γλώσσας. Ο όρος δεν είναι συνολικά αποδεκτός και κυρίως δεν σηµατοδοτεί την απουσία σχέσεων µεταξύ της γραπτής 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν. 15) Παπαδοπούλου, Μ. (2004). Η ελληνική γραφή πέρα από το αλφάβητο. Στο Κ. Τσουκαλά, Ε. Χοντολίδου, Α. Χριστοδούλου, Γ. Μιχαηλίδης (επιµ.). Σηµειωτικά συστήµατα και επικοινωνία: Πράξη, διάδραση, περίσταση και αλλαγή. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής,

2 και της προφορικής γλώσσας, Θέλει µάλλον να υποδηλώσει την ανάγκη ιδιαίτερης µελέτης της γραπτής γλώσσας, όχι ως αντίγραφο λιγότερο ή περισσότερο ακριβές της προφορικής. Στην αυτόνοµη προσέγγιση εντάσσονται απόψεις που επιχειρούν µια συνολική αναθεώρηση των αντιλήψεων για τη γραπτή γλώσσα και τη γραφή. Αµφισβητείται η υποταγή της γραπτής στην προφορική γλώσσα και αναζητούνται οι ιδιαίτεροι τρόποι δόµησης και λειτουργίας της. Τονίζονται οι διαφορές που προκύπτουν από τη χρησιµοποίηση διαφορετικού καναλιού για την αναπαράσταση της πραγµατικότητας (το ακουστικό στην µία περίπτωση και το οπτικό στην άλλη) και διερευνάται ο τρόπος µε τον οποίο το κανάλι συµβάλλει στη ποσότητα και το είδος της µεταδιδόµενης πληροφορίας Οι πρώτες συστηµατικές θεωρητικές επεξεργασίες για τη φύση της γραπτής γλώσσας έγιναν από τη σχολή της Πράγας και κυρίως από τον Joseph Vachek, ο οποίος θεώρησε ότι η άρνηση ιδιαίτερου στάτους της γραπτής γλώσσας οφείλεται στην έλλειψη ορθής λειτουργικής προοπτικής (Vachek J.,1976). Με σηµείο αναφοράς τη θέση του γλωσσολόγου Antonin Frinta, ότι η ιδιαίτερη λειτουργία της γραπτής γλώσσας είναι να µιλάει γρήγορα και µε ευδιάκριτο τρόπο στα µάτια ώστε να ενεργοποιείται η σχετική ιδέα, ο Vachek εκπόνησε ένα γενικό θεωρητικό πλαίσιο για τη γραπτή γλώσσα. Την αρχική του διάκριση σε γραπτή και προφορική γλώσσα (1939), αντικατέστησε το 1959 µε την ορολογία: γραπτή και προφορική νόρµα της γλώσσας, όπου γραπτή νόρµα είναι ένα σύστηµα σηµείων που µπορούν να παρουσιασθούν γραφικά και των οποίων η λειτουργία είναι να απαντούν σε ένα δεδοµένο ερέθισµα µε στατικό τρόπο, δηλαδή η απόκριση είναι διατηρήσιµη και προϋποθέτει πλήρη κατανόηση και επισκόπηση των µεταδιδόµενων πληροφοριών (Vachek J.,1976: 121). Και επισηµαίνει ότι από τη στιγµή που αναπτύσσεται µια γραπτή παράδοση σε µια γλωσσική κοινότητα, εµφανίζεται µια έντονη τάση για δηµιουργία ενός άµεσου δεσµού ανάµεσα στη γραπτή εκφορά και την εξωγλωσσική πραγµατικότητα στην οποία αναφέρεται. Τα σηµεία της γίνονται σύµβολα πρώτης τάξης (VACHEK J.,1976:140). εν υπάρχουν αντιστοιχίες ανάµεσα στο προφορικό και στο γραπτό αλλά συνθετική µετάθεση, όπως εύστοχα παρατηρεί ο J. G Lapacherie (Lapacherie J. G, 1990: 78). Στην κατεύθυνση αυτόνοµης προσέγγισης των γραφικών συστηµάτων κινήθηκαν και άλλοι γλωσσολόγοι όπως ο D.L Bolinger (Bolinger D.L.1946: 333) που διαπίστωσε ότι τα οπτικά µορφήµατα λειτουργούν σε ένα δικό τους επίπεδο ανεξάρτητα από τα φωνο-ακουστικά µορφήµατα και άρα το γραπτό πρέπει να διεκδικήσει στις θεωρίες της γλώσσας τη θέση που είχε η ανάλυση της φωνητικής ύλης.

3 Από κοινωνική οπτική, τη λειτουργική ιδιαιτερότητα της γραφής διερευνά ο ανθρωπολόγος J. Goody (Goody J.1979: 145), και διαπιστώνει ότι αυτή συνίσταται στην δυνατότητα αποθήκευσης της πληροφορίας στο χώρο και τον χρόνο που επιτρέπει την επανεξέταση, επανατοποθέτηση και ανακατασκευή των φράσεων και των λέξεων, την αναδόµηση του κειµένου σε ένα αφηρηµένο και διαφορετικό πλαίσιο καταργώντας την αναγκαστική συνέχεια του προφορικού λόγου και εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα ασυνέχειας. Για να µπορέσουµε να εντοπίσουµε τις αλλαγές που συµβαίνουν σε ένα γραφικό σύστηµα θα πρέπει να επισηµάνουµε ξανά κάποια από τα χαρακτηριστικά του συστήµατος. Έχοντας ως αφετηρία την ορολογία του J. Vachek για τη γραπτή νόρµα της γλώσσας µπορούµε ορίσουµε ένα γραφικό σύστηµα ως ένα σύστηµα γραφικών σηµείων το οποίο χρησιµεύει για τη σήµανση µιας εξωτερικής πραγ- µατικότητας και το οποίο ικανοποιεί την ανάγκη για γρήγορη επισκόπηση της οπτικής πληροφορίας, επιτρέπει τη διατήρησή της, και άρα παρέχει τη δυνατότητα αναδόµησης του κειµένου σε ένα ασυνεχές, αφηρηµένο πλαίσιο εκτός των ορίων του χώρου και του χρόνου. Τα σηµεία ενός γραφικού συστήµατος δεν συγκροτούν έναν απλό κατάλογο. Τα ίδια µέσα µπορεί να χρησιµοποιούνται για τη σήµανση διαφορετικών λειτουργιών. Η γραφή είναι ένα µέσο οπτικής επικοινωνίας του οποίου τα σηµεία µπορούν να εκφρασθούν προφορικά διατηρώντας µια ποικιλία σχέσεων µε τα σηµεία της προφορικής γλώσσας, ενώ εν δυνάµει διαθέτουν τη δυνατότητα να παραπέµπουν στην εξωγλωσσική πραγµατικότητα χωρίς το γλωσσικό ενδιάµεσο. Ανάλυση και ταξινόµηση των γραφικών συστηµάτων Μια σύντοµη περιδιάβαση στο σύνολο των γραφικών συστηµάτων που εµφανίστηκαν από την αρχή της δηµιουργίας της γραφής επιτρέπει να διαπιστώσουµε ότι οι ταξινοµήσεις που κατά καιρούς προτάθηκαν (λογογραφικά ή ιδεογραφικά, συλλαβικά και αλφαβητικά) σηµατοδοτούσαν µάλλον την κύρια τάση ενός γραφικού συστήµατος και δεν ήταν η αποκλειστική αρχή που καθόριζε τη λειτουργία του στο διάστηµα της συνολικής παρουσίας τους, καθώς κανένα σύστηµα δεν στηριζόταν αποκλειστικά σε φωνητική ή σηµασιολογική βάση. Υπάρχουν στοιχεία ιδεογραφίας και στο πιο αλφαβητικό σύστηµα όπως και τρόποι φωνητικής καταγραφής στα ιδεογραφικά συστήµατα 2. Η ευρέως δε αποδεκτή διάκριση δύο φάσεων στη γραφή: της 2 Όπως για παράδειγµα η χρήση φωνητικής καταγραφής για τη σηµείωση οµόηχων λέξεων στη σουµεριακή γραφή

4 φάσης της σηµασιογραφίας και εκείνης της γλωσσογραφίας φαίνεται ότι δεν είναι τόσο απόλυτη όσο αρχικά θεωρήθηκε από τους ιστορικούς της γραφής. Ήδη από το 1950, ο Ι. Gelb διαπιστώνει αντιφάσεις στην αγγλική γραφή, δηλαδή, την παρουσία σηµείων που καταγράφουν λέξεις και συλλαβές παράλληλα µε τα αλφαβητικά σηµεία της γραφής (Gelb Ι., 1973: 20). Στα τέλη της δεκαετίας του 80, η υιοθέτηση της αυτόνοµης προσέγγισης στην ανάλυση της γαλλικής γραφής, σε επίπεδο κειµένων και όχι αποµονωµένων σηµείων, οδηγεί στη διαπίστωση της παρουσίας ποικίλων γραφηµάτων αλφαβητικών (alphagrammes), τυπογραφικών (ponctuo-typogrammes) και λογο-γραµµατικών (logogrammes) (Anis J., 1988:). Ενώ, το 1990 ο J. -G. Lapacherie µελετώντας τη γαλλική γραφή διατυπώνει την άποψη ότι γύρω από έναν πυρήνα αλφαβητικής γραφής υπάρχει µια πληθώρα ιδεογραµµάτων (ιδεογράµµατα εικόνες, λέξεις, φιγούρες, γράµµατα, διαγράµµατα και ενδείκτες τάξης) και επισηµαίνει ότι στην σηµερινή εποχή κυριαρχίας της οπτικής ανάγνωσης, οι λέξεις λειτουργούν ως εικόνες έχουν δηλαδή ιδεογραφική αξία (Lapacherie J. -G., 1990:81). Το ελληνικό γραφικό σύστηµα Η ελληνική γραφή υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια ενός αλφαβητικού συστήµατος. Μια διαχρονική µελέτη της ελληνικής γραφής επιτρέπει εύκολα να παρατηρήσουµε ότι η αλφαβητική αρχή που αποτέλεσε τον τρόπο οικοδόµησης της ελληνικής γραφής µέσω της αντιστοίχισης ενός γραφήµατος σε ένα φώνηµα της γλώσσας, ταυτίζεται χρονικά µε ένα ιδιαίτερα σύντοµο διάστηµα της ιστορίας της ελληνικής γραφής. Η εισαγωγή των σηµείων στίξης, η παρουσία κενών χώρων για τη διάκριση των λέξεων, των παραγράφων και των κεφαλαίων υποδηλώνει την αντίληψη µιας διαφορετικής οργάνωσης της γραφής ενώ µε τη δηµιουργία της µικρογραµµάτου γραφής ανατρέπεται οριστικά η αλφαβητική αρχή στη λειτουργία της ελληνικής γραφής. Στην ελληνική γραφή συνυπάρχουν πολλά συστήµατα σηµείωσης. Όσον αφορά το τµήµα της οµιλίας που σηµειώνεται, µπορούµε να διαπιστώσουµε την ύπαρξη: - σηµείωσης φωνηµάτων, όπου ένα γράφηµα αντιστοιχεί σε ένα φώνηµα της προφορικής γλώσσας. - σηµείωσης λέξεων, όπου ένα σύµβολο αντιστοιχεί σε µια λέξη. Σε αυτήν την περίπτωση το σύµβολο µπορεί να είναι ένα γράµµα του αλφάβητου ή

5 οποιοδήποτε άλλο σηµείο που διατηρεί εικονική ή συµβολική σχέση µε το σηµασιολογικό περιεχόµενο της λέξης. Η πλειοψηφία των συντοµογραφιών και των αρκτικόλεξων συνιστά σηµείωση λέξεων π.χ. το σύµβολο 3 για τη λέξη τρισδιάστατο, το µ. για τη λέξη µέτρα, το αρκτικόλεξο ΕΥΑΘ για να δηλώσει την Εταιρία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, τα γράµµατα Χ και Υ στα διαγράµµατα καιρού για να δηλώσουν αντίστοιχα το χαµηλό ή υψηλό βαροµετρικό, κλπ. Πέραν όµως της χρήσης γραµµάτων, παρατηρείται η παρουσία πολλών συµβόλων όπως ο σταυρός µπροστά από το όνοµα κάποιου για να δηλώσει ότι έχει πεθάνει, η χρήση των αριθµών για τη δήλωση της λέξης όπως το 4 το οποίο µπορεί να σηµαίνει τέσσερα, τέταρτος ή τετρα, ανάλογα µε το συγκείµενο, το σύµβολο & για τη δήλωση του και κ.λ.π.. Επιπλέον, παρατηρείται παρουσία διεθνών συµβόλων, όπως για τη δήλωση ηλεκτρονικής διεύθυνσης ή το www. για την δήλωση ιστοσελίδας κλπ. Με όµοιο τρόπο λειτουργούν και οι λογότυποι εταιρειών και προϊόντων. -σηµείωσης συµφώνων (τα σύµβολα σηµειώνουν µόνο τα σύµφωνα της γλώσσας): για παράδειγµα στη συντοµογραφία κ.λ.π. τα γράµµατα κ., λ. και π. σηµειώνουν αποκλειστικά τα σύµφωνα των δύο λέξεων. Πέρα από το επίπεδο της σηµείωσης του προφορικού λόγου, η ελληνική γραφή µέσω της ιστορικής ορθογραφίας δύναται να σηµειώνει πληροφορίες που υπεκφεύγουν της σαφούς και άµεσης σχέσης µε την οµιλία όπως πληροφορίες που αφορούν τη µορφολογία και την ετυµολογία των λέξεων. Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντοµη και αναγκαστικά παραδειγµατική λόγω του πλαισίου της ανακοίνωσης- ανάλυση της ελληνικής γραφής, θα πρέπει να επισηµάνουµε την παρουσία σηµασιογραφικής σηµείωσης στο σώµα της ελληνικής γραφής η οποία συντελείται µε τη χρήση συλλειτουργούντων µε τη γραφή σηµειωτικών συστηµάτων όπως το εικονικό, το τυπογραφικό και το χρωµατικό. Η πρώτη κατηγορία σηµασιογραφικής σηµείωσης αφορά την παρουσία εικονογραµµάτων συνήθως µε διεθνή κυκλοφορία µε παρουσία ή απουσία γλωσσικής πληροφορίας όπως αυτά που χρησιµοποιούνται στις οδικές σηµάνσεις, στα αεροδρόµια, στις σηµάνσεις αγωνισµάτων κ.α.(συµβολικού, στυλιζαρισµένου χαρακτήρα). Η πληθώρα των διαγραµµάτων, πινάκων, χαρτών, οι εικονικές αναπαραστάσεις οδηγιών χρήσης και λειτουργίας µηχανηµάτων και εργαλείων συνιστούν µια δεύτερη περίπτωση σηµασιογραφικής σηµείωσης όπου η πληροφορία µεταδίδεται στον αναγνώστη χωρίς το ενδιάµεσο της φωνητικής µεταγραφής (µη στυλιζαρισµένα σύµβολα).

6 Τέλος, και σε αυτό το σηµείο θα ήθελα να σταθώ ιδιαίτερα, η σηµασιογραφική σηµείωση µπορεί να συντίθεται ή να υπερτίθεται στη γλωσσογραφική σηµείωση µε σκοπό: να µεταδώσει επιπλέον πληροφορίες στον αναγνώστη που µπορεί να αφορούν ιδιότητες του αντικειµένου όπως µέγεθος, χρώµα κλπ [Παρ.Σχ.1] να µεταδώσει πληροφορίες σε αναγνώστες που δεν γνωρίζουν ανάγνωση [Παρ. Σχ.2] να δηλώσει ιδεολογικο-πολιτική ή κοινωνική στάση (όπως η επιλογή µιας γραµµατοσειράς που µιµείται τους βυζαντινούς χαρακτήρες για την πινακίδα ενός µαγαζιού που πουλάει ιερατικά άµφια) να δηλώσει ή να αρνηθεί σχέσεις εξουσίας (όπως η επιλογή µιας κυκλικής διάταξης για την παρουσίαση των ονοµάτων των προσκεκληµένων σε ένα γεγονός συνιστά προσπάθεια αναίρεσης των σχέσεων ιεραρχίας που θα εµφανιζόταν σε µια κατακόρυφη διάταξη) να επιβάλλει έναν τρόπο ανάγνωσης του κειµένου (η επιλογή κεφαλαίων αυξηµένου µεγέθους και πάχους γραµµάτων για να δείξουµε ότι κάποιος φωνάζει) να δηλώσει τον τρόπο οργάνωσης του κειµένου (πληροφορίες που προκύπτουν από την ιδιαίτερη τυπογραφική µορφή κάθε γραπτού και αφορούν τις σηµαντικές ή δευτερεύουσες πληροφορίες) να τραβήξει την προσοχή του αναγνώστη [Παρ. Σχ.3] κ.α. Σε αυτές τις περιπτώσεις η χρήση των συλλειτουργούντων µε τη γραφή σηµειολογικών συστηµάτων διευκολύνει την εικονική αναπαράσταση της σηµασιολογικού περιεχοµένου της γραπτής πληροφορίας. Όπως τονίστηκε παραπάνω το ελληνικό γραφικό σύστηµα δεν είναι ένα καθαρά αλφαβητικό σύστηµα. Η ελληνική γραφή έχει τη δική της οργάνωση και διαθέτει ίδια µέσα για την οργάνωση της πληροφορίας που δεν ταυτίζονται µε τα µέσα που χρησιµοποιεί η οµιλία, και παρότι θεωρείται αλφαβητική απέχει πολύ από την απόλυτη αντιστοίχιση φωνηµάτων και γραφηµάτων, εµφανίζει έντονα στοιχεία σηµείωσης λέξεων και παρουσιάζει συνεχή αύξηση των συµβόλων. Ταυτόχρονα, η ανάγκη εξυπηρέτησης του αναγνώστη, για τον οποίο όπως προαναφέραµε το κείµενο λειτουργεί ως εικόνα, οδηγεί στην αύξηση της εικονικότητας του γραπτού

7 λόγου τόσο στο επίπεδο των σηµείων της γραφής όσο και στο µακρο-επίπεδο του κειµένου. Τα συλλειτουργούντα µε τη γραφή σηµειολογικά συστήµατα (δηλαδή: το εικονικό, το τυπογραφικό, το χρωµατικό) γίνονται τµήµα του µηνύµατος και δεν συνιστούν απλά µια διαφορετική αισθητική πρόταση. Τα όρια ανάµεσα στη γραφή και στην εικόνα είναι συχνά δυσδιάκριτα. Οι πληροφορίες ενός κειµένου υπερβαίνουν τα όρια της φωνητικής εκφοράς του. Συνοψίζοντας, διαπιστώνουµε ότι στην ελληνική γραφή σήµερα παρατηρείται τάση για αυξηµένη εικονοποίηση του µηνύµατος ενώ παράλληλα, η ιστορική ορθογραφία, η αυξηµένη παρουσία συµβόλων και η λειτουργία των συλλειτουργούντων µε τη γραφή σηµειολογικών συστηµάτων οδηγούν στην αύξηση της περισσότητας του γραπτού, δηλαδή τον πολλαπλασιασµό των πηγών στις οποίες ο αναγνώστης µπορεί να βρει µια πληροφορία. Οι αιτίες των αλλαγών Κάθε γραφή αποτελεί ένα δυναµικό σύστηµα καθώς απεικονίζει την ισορροπία ενός συνόλου αντιτιθέµενων δυνάµεων. Η γραφή ως φαινόµενο των υπερδοµών υπόκειται άµεσα, ή έµµεσα σε πλήθος παραµέτρων που διαµορφώνουν το πλαίσιο της κοινωνικής οργάνωσης και οι οποίες ανάλογα µε τη χρονική συγκυρία και την µορφή της κοινωνικής οργάνωσης αποκτούν πρωτεύοντα ρόλο. Οι µεταξύ τους σχέσεις είναι σύνθετες και αµφίδροµες και η τελική µορφή του συστήµατος καθορίζεται από πλήθος εξωσυστηµικών και ενδοσυστηµικών παραµέτρων (Παπαδοπούλου Μ.,1994). Η διαδικασία αλλαγής ενός γραφικού συστήµατος µπορεί να γίνει µε δύο τρόπους: είτε βίαια, είτε εξελικτικά. Επιπλέον, οι προτεινό- µενες αλλαγές µπορεί να είναι στη λογική του προϋπάρχοντος γραφικού συστήµατος (δηλαδή να αφορούν αποκλειστικά αλλαγές στη µορφή) ή να οδηγούν σε διαφορετικό τρόπο σηµείωσης (π.χ. ένα ιδεογραφικό σύστηµα να αποκτά αυξανόµενα µέσα σηµείωσης φωνηµάτων, να µετατρέπεται δηλαδή σε αλφαβητικό).συνήθως όµως οι αλλαγές γίνονται αργά, κατά τη διαδικασία εξέλιξής του συστήµατος, χωρίς να είναι δυνατόν να ανιχνευτεί το σηµείο τοµής. Τα γραφικά συστήµατα αλλάζουν καθηµερινά. Αναδιαµορφώνονται, αποκτούν νέα σηµεία και σύµβολα, αφαιρούνται ή µπαίνουν σε αχρηστία σύµβολα παλαιότερων εποχών, κάποια σηµεία αλλάζουν λειτουργία χωρίς αυτό να γίνεται άµεσα αντιληπτό από το σύνολο των χρηστών του. Αυτές οι αλλαγές δεν είναι πάντα ραγδαίες, αλλά µπορεί σταδιακά να οδηγούν στην αποµάκρυνση από τον τρόπο σηµείωσης που καθόριζε το γραφικό σύστηµα και στην ενσωµάτωση και άλλων τρόπων σηµείωσης. Τις σταδιακές αλλαγές στο γραφι-

8 κό σύστηµα είναι πολύ δύσκολο να τις παρατηρήσουµε χωρίς µια ειδικότερη µελέτη. Αρκεί όµως να κοιτάξουµε ένα γραπτό της προηγούµενης εικοσαετίας για να διαπιστώσουµε σε ποιο βαθµό έχουν επέλθει διαφορές, τόσο στη µορφή των σηµείων όσο και στη λειτουργία τους. Οι βίαιες αλλαγές προβάλλονται µέσω της εκπαίδευσης και γενικότερα του δηµόσιου βίου, και επιβάλλονται ως η νέα γραφική πραγµατικότητα. Το ίδιο συµβαίνει µε βραδύτερους όµως ρυθµούς στις εξελικτικές αλλαγές. Στη δεύτερη περίπτωση τα νέα σηµεία και η υποχώρηση παλαιότερων δεν προτείνονται από κάποιον συγκεκριµένο φορέα, ούτε έχουν την κάλυψη του κρατικού µηχανισµού αλλά χρησιµοποιούν ως κύριο κανάλι τα ΜΜΕ (εφηµερίδες, περιοδικά και δευτερευόντως τη τηλεόραση), τη διαφήµιση και λιγότερο τα κλασικά κανάλια όπως το βιβλίο. Με ιδιαίτερα άµεσο τρόπο επηρεάζουν το γραφικό σύστηµα οι εκάστοτε νέες τεχνολογίες γραφής. Αν η εφεύρεση της τυπογραφίας επέδρασε µε καταλυτικό τρόπο στο σύστηµα καθώς οδήγησε στη δηµιουργία µιας νέας γραφικής πραγµατικότητας και µιας ενιαίας και σταθερής µορφής γραπτού, την τελευταία δεκαετία η µαζική παρουσία προσωπικών υπολογιστών έθεσε στη διάθεση του µέσου χρήστη µια ποικιλία σηµείων ενώ ταυτόχρονα οδήγησε στην απόσυρση κάποιων σηµείων (όπως για παράδειγµα της άνω τελείας) που ο σχηµατισµός τους απαιτεί πιο πολύπλοκες διευθετήσεις καθώς δεν παρέχονται µε άµεσο τρόπο στο πληκτρολόγιο. Εξίσου όµως σηµαντική είναι η επιρροή των νέων τεχνολογιών στη µορφή του γραπτού και τη δυνατότητα αύξησης της σηµασιογραφικής σηµείωσης που παρατηρείται στην ελληνική γραφή. Η µεγάλη επιλογή τυπογραφικών διευθετήσεων και η άνετη συνύπαρξη γλωσσικών και εικονικών συστηµάτων επιτρέπουν στο συντάκτη να δοµεί το κείµενό του µε ποικίλους και διαφορετικούς τρόπους, ώστε να εξυπηρετεί καλύτερα και αποτελεσµατικότερα τις προθέσεις του. Η αύξηση των δικτύων και των καναλιών διάδοσης της γραφής επηρέασε την ελληνική γραφή µε ιδιαίτερα άµεσο τρόπο τα τελευταία χρόνια. Η δηµιουργία ενός υβριδίου γραφής (τα greeklish) ως µια ενδιάµεση φάση για την παρουσία ελληνικών µηνυµάτων στο διαδίκτυο σηµατοδοτεί µε τον πλέον άµεσο τρόπο την επίδραση ενός δικτύου στη γραφή. Εξίσου σηµαντική είναι η επιρροή της ελληνικής γραφής από άλλες γραφές και κυρίως από την αγγλική όπως φαίνεται στην τάση λατινοποίησης των γραµµάτων στις ελληνικές γραµµατοσειρές για υπολογιστές (όπως το βήτα, το θήτα, το χι κ.α.), στην αντικατάσταση σηµείων στίξης µε τη µορφή των αντίστοιχων αγγλικών (κατάργηση των οµοιωµατικών και αλλαγή των εισαγωγικών, περιορισµένη χρήση

9 της ελληνικής άνω τελείας) και στην εισαγωγή σηµείων µε µοναδικό φωνητικό αντίστοιχο στα αγγλικά (www.). Νέες κοινωνικές και οικονοµικές ανάγκες οδηγούν στην ανάγκη νέων µέσων σηµείωσης όπως φαίνεται στην παρουσία συµβόλων όπως το (www.) και για να δηλώσουν την παρουσία ιστοσελίδας και ηλεκτρονικής διεύθυνσης αντίστοιχα. Ο µαζικός αλφαβητισµός, η συνεχώς αυξανόµενη ποσότητα γραπτών που µας περιβάλλει και η ανάγκη για γρήγορη αποκωδικοποίηση του γραπτού µηνύµατος καθορίζουν τους τρόπους ανάγνωσης των κειµένων. Τη θέση της ανάγνωσης µε δυνατή φωνή που εξυπηρετούσε άλλοτε την ανάγκη αποκωδικοποίησης και διάδοσης του γραπτού στη µεγάλη πλειοψηφία των ατόµων που δεν γνώριζαν να διαβάζουν, έχει καταλάβει η σιωπηλή και γρήγορη ανάγνωση µε τα µάτια. Σε αυτή την περίπτωση η ανάγνωση δεν συνίσταται στην γράµµα προς γράµµα αποκωδικοποίηση κάθε λέξης (φωνογραφική στρατηγική), αλλά στη συνολική σύλληψη λέξεων ή µεγαλύτερων τµηµάτων γραπτού λόγου (λογογραφική στρατηγική) (Smith Fr. 1973:26, Sampson G.,1985, Rozin P. & Gleitman L.1963, Frith U. 1979, Bryant & Bradley, 1980 κ.α). Στη σιωπηλή, οπτική ανάγνωση η µορφή των λέξεων και του κειµένου αποκτά βαρύνουσα σηµασία σε σχέση µε τον ρόλο που είχε στην προφερόµενη ανάγνωση. Οι λέξεις λειτουργούν ως εικόνες που δεν είναι αναγκαίο να αποσυντίθενται στα µικρότερά τους τµήµατα, τα γράµµατα. Σε αυτήν την περίπτωση ο αναγνώστης διευκολύνεται από τη µέγιστη δυνατόν διαφοροποίηση των λέξεων, που επιτυγχάνεται από την εικονοποίηση του κειµένου και την παρουσία περισσότητας στη γραφή. Τα ίδια µέσα εξυπηρετούν την πρώτιστη σήµερα κοινωνική ανάγκη για ανάγνωση έναντι της γραφής. Στη σηµερινή εποχή και στις δυτικές -σε υψηλό βαθµό αλφαβητισµένες- κοινωνίες η αναλογία ανάγνωσης και γραφής είναι της τάξης του 9 προς 1. ηλαδή κατά 90% στην καθηµερινή µας γραπτή επικοινωνία είµαστε αναγνώστες ενώ οι ανάγκες µας για γραφή περιορίζονται οριακά στο 10% των δραστηριοτήτων (Παπαδοπούλου Μ.1999). Τέλος, η µορφική διαφοροποίηση των κειµενικών ειδών που παράγονται είναι εφικτή µε τη χρήση διαφορετικών τυπογραφικών διευθετήσεων και οδηγεί στην αύξηση της εικονικότητας της γραφής ώστε να αυξηθεί άµεσα η διακριτή τους µορφή και λειτουργία.

10 Συµπεράσµατα Κάθε γραφικό σύστηµα είναι ένα σύστηµα σε εξέλιξη. Οι αλλαγές συχνά προκύπτουν από µια συνεχή οργανική εξέλιξη της γραφικής παράδοσης. Θα ήταν σκόπιµο να τονιστεί ότι οι αλλαγές στο γραφικό σύστηµα απαιτούν τη συµµετοχή του αναγνώστη, αποτελούν δηλαδή προϊόν συνδιαµόρφωσης και αποδοχής. Όπως τονίστηκε παραπάνω το ελληνικό γραφικό σύστηµα δεν είναι οµοιογενές. Στην ελληνική γραφή σήµερα συνυπάρχουν συστήµατα σηµείωσης φωνηµάτων, λέξεων ενώ µπορούµε να εντοπίσουµε και σηµείωση συµφώνων. Η γραφή δίνει πληροφορίες για τη µορφολογία και την ετυµολογία των λέξεων ενώ ενώ πολλαπλασιάζεται διαρκώς η παρουσία σηµασιογραφικής σηµείωσης, χαρακτηριστικό της σηµερινής κοινωνίας κυριαρχίας της εικόνας. Η αύξηση της εικονικότητας της γραφής και της περισσότητας στην ελληνική γραφή καθώς και η µεγάλη παρουσία εξωγλωσσικών συµβόλων οφείλεται στη παράλληλη δράση πολλών παραµέτρων κοινωνικής τάξης. Ολοκληρώνοντας, θα πρέπει να τονιστεί ότι η αναζήτηση της µορφής και της λειτουργίας της ελληνικής γραφής σήµερα δεν αποτελεί απλά ένα θεωρητικό ζήτηµα. Η αντίληψή µας για τη γραφή επιτρέπει να κατανοήσουµε και ερµηνεύσουµε τα γραπτά κείµενα, να αξιολογήσουµε τις επιλογές των συντακτών τους ενώ σηµαντικές µπορεί να είναι οι συνέπειες στη διδασκαλία της γραφής και της γραπτής γλώσσας. Βιβλιογραφία Anis J. et allii, (1988) L écriture: théories et descriptions, Bruxelles: éditions Univ. de Boeck. Bolinger D.L. (1946) Visual morphemes, ðåñ. Language Vol. XXII, No 4. Bryant, P.E. & Bradley L. (1980) Why children sometimes write words which they do not read, Frith Uta (ed) Cognitive Processess in Spelling, Academic Press. Frith Uta (1979) Reading by eye and writing by ear, P.A. Kolers, M. Wrolstad and H. Bouma (eds) Processing of Visible Language I, N.Y.: Plenum. Gelb, I.J. (1973) Pour une théorie de l écriture (τιτλ. πρωτ. A study of writing), Paris: Flammarion. Goody J. (1979) La raison graphique (τίτλ. πρωτ. The domestication of the savage mind ), Paris: ed. De Minuit.

11 Lapacherie, L-G, (1990) L esperluete généralise: De l idéogramme dans l écriture du français περ. Le debat, No. 62, Paris: Gallimard. Παπαδοπούλου Μ. (1994) «Η κοινωνική λειτουργία της γραφής», διδ. ιατριβή, Τµήµα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, ΑΠΘ. Παπαδοπούλου Μ. (1999) «Η γραφή και η ανάγνωση ως αντίρροπες τάσεις στο ελληνικό γραφικό σύστηµα», Πρακτικά του Γ ιεθνούς Γλωσσολογικού Συνεδρίου για την Ελληνική γλώσσα, Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Rozin P. & Gleitman, L. R. (1977) The structure and acquisition of reading II: The reading process and the acquisition of the alphabetic principle, Peber and Scarborough (eds) Towards a Psychology of Reading, N J.: Hillsdale. Sampson, G.(1985), Writing systems, California: Stanford Univ. Press. Smith Fr. (1986) Devenir lecteur (τιτλ. πρωτ. Writing and the writer ) Paris: Armand Colin. Vachek J. (1976), Selected Writings in English and General Linguistics, The Hague, Paris: Mouton.

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Οπτικός γραµµατισµός Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκτίθενται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1

Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1 Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1 Abstract A walk around the streets of any modern city reveals various forms and functions of writing. In modern highly alphabetized

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Ελένη Γκανά Λέκτορας, Π.Τ.Ε.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας egana@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Ορισμός μαθησιακών διαταραχών - δυσλεξίας Οι μαθησιακές δυσκολίες ορίζονται ως ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ που εξασφαλίστηκαν από την ΕΠ 05/08 για τη Δημοτική Εκπαίδευση: 5600 σε 347 σχολεία. 350 (school site license) σε 347 σχολεία

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ που εξασφαλίστηκαν από την ΕΠ 05/08 για τη Δημοτική Εκπαίδευση: 5600 σε 347 σχολεία. 350 (school site license) σε 347 σχολεία ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ που εξασφαλίστηκαν από την ΕΠ 05/08 για τη Δημοτική : Κωδικός Μάθημα Λογισμικό Δ01Α Δ01Β Δ01Γ Τίτλος: Η Σπίθα, ο Κεραυνός και η αποκάλυψη της αλήθειας: Περιγραφή: Λογισμικό Εμπέδωσηςεξάσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

δομητική προσέγγιση της Γραφής

δομητική προσέγγιση της Γραφής Η δομητική προσέγγιση της Γραφής Μαρία Θεοδωρακάκου Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Εισαγωγή Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε

Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε ΟΠΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε Τα τελευταία χρόνια, µε τις ριζικές αλλαγές που βλέπουµε να πραγµατοποιούνται στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ *1.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Cahier (βιβλίο εργασιών) 2.Arthur et Lilou 1- Niveau 1- Delf A1 1- Livre de l élève (αναγνωστικό) (Τα 2 βιβλία πωλούνται μαζί σε πακέτο ως σετ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1.1. Ορισµός εγγράφου, προτύπου, πρωτεύοντος και δευτερεύοντος εγγράφου 1.2. Πρότυπα 1.2.1. Δηµιουργία, µεταβολή, χρήση και διαγραφή προτύπων εγγράφων 1.2.2.

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα. Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών

Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα. Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών Α. Κιµούνδρης Λέκτορας, Τµήµα Πολιτικών Μηχανικών, ΑΠΘ Φ. Κεχαγιά ιπλωµατούχος Πολιτικός Μηχανικός ΑΠΘ, υποψήφια διδάκτορας Α. Σατραζέµης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την από κοινού ρύθμιση στον τομέα.

Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την από κοινού ρύθμιση στον τομέα. Αναθεώρηση της Οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς Σύνορα» Ελάφρυνση των κανόνων που διέπουν τη διαφήμιση Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την

Διαβάστε περισσότερα

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Συνθεση πινακίδας παρουσίασης συνθετικά και γεωμετρικά στοιχεία Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγήτρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. Εικονογραφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Η πρωτοφανής κρίση που πλήττει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας είναι βέβαιο ότι θα καταστήσει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός ΣκοπόςκαιΜεθοδολογία Η εργασία αυτή στοχεύει στην χρήση της βιογραφικής έρευνας για την καλύτερη κατανόηση της επαγγελµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Κεφ. 1 ο Επικοινωνία- Συνεργασία Κεφ. 2 ο Εντυπα - Σφραγίδες 1 Κεφ. 1ο : Επικοινωνία Συνεργασία 1) Συνεργασία µε Αρχές και Κοινωνικούς Φορείς Η δηµιουργία, διατήρηση και

Διαβάστε περισσότερα

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος.

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Προσοχή Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Ηπροσοχήεµπλέκεται στην επιλογή των στοιχείων του περιβάλλοντος που επιθυµούµε να επεξεργαστούµε, και παράλληλα στην αγνόηση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο.

Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο. Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο. (*) Γιώργος Φούρλας, Λογοπεδικός, Μ.Εd., M.Sc.CCC, MRCSLT. λόγος, Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Πολυμέσα. Ιστορική Αναδρομή Υπερκείμενο

Πολυμέσα. Ιστορική Αναδρομή Υπερκείμενο Πολυμέσα Πολυμέσα είναι κλάδος της πληροφορικής ο οποίος ασχολείται με το συνδυασμό ψηφιακών δεδομένων πολλαπλών μορφών. Τα δομικά στοιχεία των πολυμέσων είναι τα εξής : Κείμενο Εικόνα Ήχος Κινούμενη εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία καταγραφής κίνησης βλέμματος (eye tracking) στην αξιολόγηση ευχρηστίας

Τεχνολογία καταγραφής κίνησης βλέμματος (eye tracking) στην αξιολόγηση ευχρηστίας 11 Δεκεμβρίου 2008 Τεχνολογία καταγραφής κίνησης βλέμματος στην αξιολόγηση ευχρηστίας Ναθαναήλ Δημήτρης - Νίκος Μαρμαράς Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών - Μονάδα Εργονομίας Οι διαδρομές

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικός. Οδηγός. Συγγραφής. Εργασιών. Σεµινάριο Τελειοφοίτων. Τµήµα ιοίκησης. Επιχειρήσεων ΤΕΙ Κρήτης. Version 1.0

Ενδεικτικός. Οδηγός. Συγγραφής. Εργασιών. Σεµινάριο Τελειοφοίτων. Τµήµα ιοίκησης. Επιχειρήσεων ΤΕΙ Κρήτης. Version 1.0 Ενδεικτικός Οδηγός Συγγραφής Εργασιών Σεµινάριο Τελειοφοίτων Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ Κρήτης Versin 1.0 Νοέµβριος, 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 1. Ο ΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII. Οδηγός Πτυχιακής Εργασίας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII. Οδηγός Πτυχιακής Εργασίας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII Οδηγός Πτυχιακής Εργασίας ΣΚΟΠΟΣ Η προδιαγραφή από εκδοτική άποψη των τεχνικών χαρακτηριστικών των πτυχιακών εργασιών που εκπονούνται στο Τµήµα µε στόχο την επίτευξη οµοιοµορφίας και την

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Λ Φ Α

ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Λ Φ Α ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Στη Γ Λυκείου κάθε µαθητής θα φοιτήσει σε µια από τις τρεις κατευθύνσεις σπουδών. Αν θέλει, µπορεί να επιλέξει άλλη κατεύθυνση από αυτή που είχε επιλέξει στη Β Λυκείου,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα Γκιούρογλου, Χ. & Οικονομίδης, Α.A.: Είδη ερωτήσεων σε προσαρμοστική δοκιμασία κατάταξης στην Αγγλική γλώσσα, 5 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ε.Τ.Π.Ε- Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροµηχανολογικές Εγκαταστάσεις στα µεγάλα έργα: Συνέργεια µε άλλες ειδικότητες. Θωµάς Δ. Ξένος Καθηγητής ΤΗΜΜΥ

Ηλεκτροµηχανολογικές Εγκαταστάσεις στα µεγάλα έργα: Συνέργεια µε άλλες ειδικότητες. Θωµάς Δ. Ξένος Καθηγητής ΤΗΜΜΥ Ηλεκτροµηχανολογικές Εγκαταστάσεις στα µεγάλα έργα: Συνέργεια µε άλλες ειδικότητες Θωµάς Δ. Ξένος Καθηγητής ΤΗΜΜΥ 1 Συνέργεια - Αειφορία σε έργα µεγάλης κλίµακας 2 Ποσοτικοποίηση αειφορίας - συνέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5ο: Εντολές Επανάληψης

Κεφάλαιο 5ο: Εντολές Επανάληψης Χρήστος Τσαγγάρης ΕΕ ΙΠ Τµήµατος Μαθηµατικών, Πανεπιστηµίου Αιγαίου Κεφάλαιο 5ο: Εντολές Επανάληψης Η διαδικασία της επανάληψης είναι ιδιαίτερη συχνή, αφού πλήθος προβληµάτων µπορούν να επιλυθούν µε κατάλληλες

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 3: Ο Υπολογιστής Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Μαρία όκου, Προϊσταµένη Τµήµατος στη ιεύθυνση Πιστοποίησης της Γνώσης Ξένων Γλωσσών του Υπ. Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Απόφοιτη Θ Σειράς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Tων Νικόλαου Α. Παναγιώτου Λέκτορα ΕΜΠ, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Eρευνας* και Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Ιστοσελίδων. Εργασία. Χαράλαμπος Κουτσουρελάκης

Αξιολόγηση Ιστοσελίδων. Εργασία. Χαράλαμπος Κουτσουρελάκης ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ- ΠΑΚΕ ΚΡΗΤΗΣ Αξιολόγηση Ιστοσελίδων Εργασία Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Τρόποι αξιολόγησης μιας ιστοσελίδας... 2 Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Β ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2003 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Β ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2003 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2003 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ εν θα ήταν άσκοπο να αναλογιστούµε ως κοινωνία τις επιπτώσεις ενός πολιτισµού της τηλεοπτικής εικόνας στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ Greek ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ The Greek translation of The right of the deaf child to grow up bilingual by François Grosjean University of Neuchâtel, Switzerland Translated

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΜΑΪΟΥ 2012

ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΜΑΪΟΥ 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΓΓΛΙΚΑ ΑΓΓΛΙΚΑ Α (Α1 «στοιχειώδης γνώση» και Α2 «βασική γνώση») 8.00-9.05 Ενότητα 1: «Κατανόηση γραπτού λόγου και γλωσσική επίγνωση» 9.20-10.00 Ενότητα 2: «Παραγωγή γραπτού λόγου»

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014 Δημήτρης Μπίρμπας ΠΠΛ Αγίων Αναργύρων Σοφία Παππά ΠΠΛ Ζάννειο Πειραιά Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας ιδάσκων: Αναγνωστόπουλος Χρήστος Αρχές συµπίεσης δεδοµένων Ήδη συµπίεσης Συµπίεση εικόνων Αλγόριθµος JPEG Γιατί χρειαζόµαστε συµπίεση; Τα σηµερινά αποθηκευτικά µέσα αδυνατούν

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΥΞΗΜΕΝΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΙΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία

Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία Εύλογες προσαρμογές Προσπελασιμότητα Σύμφωνα με το άρθρο 9 της Σύμβασης δικαιωμάτων των ανθρώπων με αναπηρία και η προσβασιμότητα ορίζεται ως:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Η τηλεόραση, στις

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Επικοινωνία & εμπορικός χώρος. Οργανώνοντας μια στρατηγική για την προώθηση του προϊόντος

Οπτική Επικοινωνία & εμπορικός χώρος. Οργανώνοντας μια στρατηγική για την προώθηση του προϊόντος Οπτική Επικοινωνία & εμπορικός χώρος Οργανώνοντας μια στρατηγική για την προώθηση του προϊόντος Οπτική επικοινωνία Η καλλιτεχνική επίδειξη εμπορεύματος και θεατρικών στοιχείων με στόχο την οργάνωση σκηνογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης)

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης) 1 Κωδικός: ΥΔ0008 Τίτλος: Διδασκαλία γλώσσας και νέες τεχνολογίες Διδακτικές Μονάδες European Credit Transfer System Συνολικός Φόρτος εργασίας δια ζώσης συμμετοχή (διάλεξη, εργαστήρια, σεμινάρια, φροντιστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 1.1 Να δοθεί ο ορισμός του προβλήματος καθώς και τρία παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα