Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας"

Transcript

1 Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και εναλλακτικές πηγές ενέργειας Εισαγωγή Η παραγωγή ενέργειας µε καύση συµβατικών ορυκτών καυσίµων και προϊόντων τους είναι η συνηθέστερη µέθοδος παραγωγής διαφόρων µορφών ενέργειας (ηλεκτρική, θερµική κλπ.). Η αντίδραση της καύσης είναι χαρακτηριστικό παράδειγµα οξείδωσης και αναγωγής. Κατά την καύση, επειδή οι αντιδράσεις του άνθρακα και του υδρογόνου µε το οξυγόνο του αέρα προς παραγωγή CO 2 και H 2 O είναι εξώθερµες, παράγεται ενέργεια υπό µορφή θερµότητας και φωτεινής ακτινοβολίας (φώς). Μέρος της παραγόµενης θερµότητας καταναλώνεται για τη διατήρηση του νερού υπό µορφή υδρατµών και απάγεται µε τα καπναέρια στο περιβάλλον και η υπόλοιπη αξιοποιείται ως θερµική ενέργεια ή µετατρέπεται σε άλλη µορφή ενέργειας (πχ. ηλεκτρική), αφού όµως προηγουµένως η θερµική ενέργεια µετατρέψει ποσότητα νερού σε ατµό (ατµοηλεκτρικά εργοστάσια). Τα αέρια της καύσης είναι CO 2, CO, υδρατµοί (H 2 O) και NO x (µείγµα ΝΟ και ΝΟ 2 ), SO 2 εκπέµπονται µέσω των καµινάδων των σταθµών παραγωγής ενέργειας στην ατµόσφαιρα µε δέσµευση των λεπτοµερών εκποµπών (λεπτοµερή τεµαχίδια τέφρας) ή επικίνδυνων αερίων (π.χ. SO 2 ). 1. Καύσιµα Τα συµβατικά ορυκτά καύσιµα ή προϊόντα τους που χρησιµοποιούνται στην παραγωγή ενέργειας διακρίνονται σε: Στερεά καύσιµα Στα στερεά καύσιµα περιλαµβάνονται οι ορυκτοί άνθρακες (βιτουµενιούχοι άνθρακες, ανθρακίτες λιγνίτες, τύρφη κλπ.). Ως στερεά καύσιµα θεωρούνται ακόµη η βιοµάζα και τα άχρηστα αστικά στερεά απορρίµµατα (άχρηστα ελαστικά, πλαστικά, αποξηραµένη ιλύς εγκαταστάσεων βιολογικών καθαρισµών κλπ.). Τα κυριότερα χαρακτηριστικά (φυσικές και χηµικές ιδιότητες) των στερεών ορυκτών καυσίµων που ενδιαφέρουν για τη χρήση τους στην παραγωγή ενέργειας είναι τα παρακάτω: 1. Η θερµογόνος δύναµη ή το θερµικό τους δυναµικό (Α.Θ.., H.H.V. και Κ.Θ.., L.H.V.) δηλ. η περιεκτικότητά τους σε C, όπου: Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 1

2 Α.Θ.. (ανώτερη θερµογόνος δύναµη, Higher Heating Value) και Κ.Θ.. (κατώτερη θερµογόνος δύναµη, Lower Heating Value) 2. Η υγρασία του καυσίµου (όπως εξορύσσεται) 3. Η περιεκτικότητά τους σε τέφρα (ανόργανες ύλες) 4. Η κοκκοµετρική τους ανάλυση 5. Η αντοχή τους στη θραύση και λειοτρίβηση (δείκτης Hardgrove) 6. Η επί τοις % περιεκτικότητά τους σε πτητικά (volatiles %) 7. Οι επί τοις εκατό περιεκτικότητές τους σε S (θείο), Cl (χλώριο) και πτητιά µέταλλα (Ηg, Cd κλπ.). Πολύ σηµαντικός για τη χρήση των στερεών καυσίµων είναι ο λόγος καυσίµου (fuel ratio), που δίνεται από την εξίσωση (1). Fuel ratio (F R ) = Μόνιµος άνθρακας Πτητικά (1) Τα στερεά καύσιµα αξιολογούνται µε διάφορους τρόπους (αναλύσεις) που φαίνονται στο Σχήµα 1 (Zevenhoven; Καβουρίδης,1997). Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 2

3 Υγρασία % Τέφρα % S N O H C Πτητικά % Μόνιµος άνθρακας % Ξηρό + χωρίς τέφρα Ξηρό + τέφρα Υλικό όπως εξορρρύσσεται Στοιχειακή ανάλυση Τυπική * ανάλυση στερεού καυσίµου * Η τυπική ανάλυση του στερεού καυσίµου (proximate analysis) είναι ο ποσοτικός (%) προσδιορισµός µε συγκεκριµένες µεθόδους (κατά ASTM) της υγρασίας, των πτητικών, του µόνιµου άνθρακα (µε αφαίρεση) και της τέφρας του Σχήµα 1. Μέθοδοι αξιολόγησης στερεών καυσίµων Στο Σχήµα 2 δίνεται η κατάταξη, σύµφωνα µε την τυπική ανάλυση στερεών καυσίµων (proximate analysis), των διαφόρων τύπων αµερικανικών ορυκτών ανθράκων και του ελληνικού λιγνίτη. Από το διάγραµµα διαπιστώνεται η σηµαντική διαφοροποίηση ως προς τη σύστασή του ελληνικού λιγνίτη από τους άλλους στερεούς ορυκτούς άνθρακες γεγονός που δικαιολογεί την πολύ χαµηλή θερµογόνο δύναµή του. Αέρια καύσιµα Στα αέρια καύσιµα περιλαµβάνονται το φυσικό αέριο (κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 ), αέριοι υδρογονάθρακες βαρύτεροι του αιθανίου ( C 2 H 6 ), που παράγονται από την απόσταξη πετρελαίου και αέρια από την εξαερίωση διαφόρων τύπων ανθράκων. Για τη χρήση τους ενδιαφέρει η χηµική τους σύσταση, η θερµογόνος δύναµή τους (Α.Θ.. και Κ.Θ..), η ποσοστιαία (%) περιεκτικότητά τους σε S και η περιεκτικότητά τους σε αδρανή (N 2, CO 2, H 2 O). Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 3

4 Υγρά καύσιµα Τα υγρά καύσιµα είναι τα διάφορα κλάσµατα απόσταξης αργού πετρελαίου (ελαφρά και βαρέα κλάσµατα, το ντήζελ, η κηροζίνη κλπ.). Επίσης υγροί υδρογονάνθρακες (µεθανόλη, αιθανόλη) κ.α. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά τους που εξετάζονται για τη χρήση τους ως καυσίµων είναι: 1. Η θερµογόνος δύναµη 2. το ιξώδες 3. η πτητικότητά τους 4. το στερεό υπόλειµµα της καύσης και η περιεκτικότητά τους σε τέφρα 5. Η περιεκτικότητά τους σε H 2 O 6. Οι επί τοις εκατό περιεκτικότητές του σε S (θείο) και σε µεταλλικά συστατικά (Pb, V, Ni, Cu). 2. Θεωρητικός προσδιορισµός της ανώτερης θερµογόνου δύναµης (Α.Θ..) των συµβατικών ορυκτών καυσίµων Η ανώτερη θερµογόνος δύναµη (Α.Θ..) των καυσίµων υπολογίζεται µε τη βοήθεια θερµιδοµέτρων. Ανώτερη θερµογόνος δύναµη του ελληνικού λιγνίτη Για το θεωρητικό υπολογισµό της ΑΘ (HHV) του λιγνίτη λαµβάνεται υπόψη η θερµική ενέργεια που παράγει η πλήρης καύση (εξώθερµη αντίδραση) του C προς CO 2, που ως γνωστόν είναι cal/mol = kj/mol. C + ½ O 2 CO 2 ( kcal/mol) Το αρνητικό πρόσηµο ( kcal/mol) της αντίδρασης σηµαίνει ότι κατά την καύση εκλύεται θερµότητα, δηλαδή η αντίδραση είναι έντονα εξώθερµη. Άρα, από την καύση 12 g (1 mole) άνθρακα προκύπτει ενέργεια: (94030/12) = ( cal/g C) = kj / g C (υπό µορφή CO 2 ). Επειδή όµως ο λιγνίτης Πτολεµαϊδας περιέχει µόνο 19% C (Μετικάνης, 1997), η θερµογόνος δύναµή του είναι περίπου: Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 4

5 cal/g C x 0.19 x = cal/g ή kcal/kg λιγνίτη (ΑΘ ) ή 6.12 MJ/kg λιγνίτη Πτολεµαϊδας, όπου 98.14% είναι το ποσοστό του οξειδούµενου άνθρακα. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 5

6 ιάγραµµα κατάταξης ανθράκων (άνευ τέφρας) µε αύξουσα περιεκτικότητα σε µόνιµο άνθρακα Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 6 15,6 6,1 17,2 22, ,3 35, ,7 34,6 33,6 20,8 37,8 18,8 42,4 34, ,4 54,2 40,8 64,6 32, ,4 11,6 83,8 10,2 95,6 Θερµογόνος δύναµη (MJ / kg) 100% 80% 60% 40% 20% Περιεκτικότητα (%) 0% Ελληνικός λιγνίτης Λιγνίτης Υπο-βιτουµενιούχος Low-rank Bituminous Medium-rank Bituminous High-rank Bituminous Low-rank semi- Bituminous High-rank semi- Bituminous Ηµι-ανθρακίτης Ανθρακίτης Μόνιµος άνθρακας % Υγρασία % Είδη ανθράκων Πτητικά % Θερµογόνος δύναµη Σχήµα 1. Κατάταξη του ελληνικούλιγνίτη και των αµερικανικών ορυκτών ανθράκων (άνευ τέφρας) µε αύξουσα περιεκτικότητα σε µόνιµο άνθρακα

7 Η πραγµατική τιµή της θερµογόνου δύναµης είναι µικρότερη ( 1380 kcal/kg, ΑΘ ) για τους λιγνίτες Πτολεµαίδας εξαιτίας της µεγάλης ανοµοιοµορφίας στη σύστασή τους, ενώ η Κ.Θ.. είναι (για τα στερεά καύσιµα) περίπου 4-5% χαµηλώτερη της Α.Θ.. δηλαδή περίπου 1325 kcal/kg στην περίπτωση του λιγνίτη Πτολεµαϊδας. Θερµικό δυναµικό (ανώτερη θερµογόνος δύναµη, HHV) του µεθανίου (CH 4 ) Ο προσδιορισµός της Α.Θ.. στην περίπτωση του µεθανίου προκύπτει από την αντίδραση οξείδωσης του µεθανίου προς CO 2 και H 2 O (υγρό). CH 4 (g) + 2O 2 (g) CO 2 (g) + 2H 2 O (l) (-74.9) 2 x (0) (-393.5) 2 x (-285.8) Η = ΣΗ προϊόντων - ΣΗ αντιδρώντων Σηµειώνεται ότι στη συγκεκριµένη περίπτωση χρησιµοποιείται η ενθαλπία σχηµατισµού του νερού (υπό υγρή µορφή) και η θερµότητα της αντίδρασης είναι η διαφορά της συνολικής ενθαλπίας σχηµατισµού των προϊόντων και αυτής των αντιδρώντων. Η = [(-393.5) + 2 x (-285.8)] - [(-74.9) +2 x (0)] = kj/mol CH 4 (ενθαλπία αντίδρασης) που ισοδυναµεί µε: Η = ( kj / 22.4 L) = kj/l CH 4 = ΜJ/m 3 CH 4. Και στην περίπτωση αυτή η αντίδραση είναι εξώθερµη. Στην παραπάνω τιµή της ενθαλπίας περιέχεται και η θερµότητα που ανακτάται από την υγροποίηση του παραγόµενου ατµού και αντιστοιχεί στην ανώτερη θερµογόνο δύναµη (Α.Θ..) του CH 4. Η αντίστοιχη τιµή για την Κ.Θ.. είναι περίπου 10% µικρότερη (για τα αέρια καύσιµα) δηλαδή 0.9 x ( kj/mol) = -802 kj/mol). Οι τιµές αυτές για το φυσικό αέριο είναι ελάχιστα µικρότερες (Α.Θ., 38.3 ΜJ/m 3 ) και η αντίστοιχη Κ.Θ.. είναι 34.4 ΜJ/m 3, λόγω του ότι το φυσικό αέριο δεν αποτελείται 100% από µεθάνιο, αλλά έχει τη σύνθεση που δίνεται στον Πίνακα 1. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 7

8 Πίνακας 1.Τυπική σύνθεση φυσικού αερίου* Methane - Μεθάνιο CH % Ethane - Αιθάνιο C 2 H 6 Propane - Προπάνιο C 3 H % Butane - Βουτάνιο C 4 H 10 Carbon Dioxide - ιοξείδιο άνθρακα CO 2 0-8% Oxygen - Οξυγόνο O % Nitrogen - Άζωτο N 2 0-5% Hydrogen sulphide- ιοξείδιο του θείου H 2 S 0-5% Rare gases - A, He, Ne, Xe Ίχνη Σπάνια αέρια *Πηγή: Natural Gas.org *Source: Natural Gas.org 3. Μέθοδοι παραγωγής Η.Ε. µε χρήση συµβατικών ορυκτών καυσίµων και προϊόντων τους Οι συνηθέστερες µέθοδοι που χρησιµοποιούνται σήµερα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας µε χρήση συµβατικών ορυκτών καυσίµων είναι: οι συµβατικές (Σχήµα 7) µε καύση του καυσίµου για θέρµανση νερού και παραγωγή ατµού, περιστροφή ατµοστροβίλων και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας µε τη βοήθεια γεννητριών και οι εξελιγµένες (συνδυασµένος κύκλος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αεριοστροβίλους και ατµοστροβίλους ή συµπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερµότητας ή συνδυασµός των παραπάνω) µε δυνατότητα χρήσης όλων των τύπων ορυκτών καυσίµων (Σχήµατα 5 και 6) µε στόχους: την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης τη µείωση της κατανάλωσης µη ανανεώσιµων πηγών ενέργειας (ορυκτά καύσιµα) και τη µείωση των αερίων εκποµπών (π.χ. χρήση φυσικού αερίου) για προστασία του περιβάλλοντος. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 8

9 Ενεργειακή απόδοση µεθόδων παραγωγής ενέργειας Η πραγµατική ενεργειακή απόδοση (π.χ. ηλεκτρική ενέργεια) από την καύση των καυσίµων είναι υποπολλαπλάσια της ενέργειας (θερµότητα) που απελευθερώνεται από την αντίδραση καύσης τους και κυµαίνεται από 30-60% για τα διάφορα καύσιµα (άνθρακες, πετρέλαιο, φυσικό αέριο) και µεθόδους παραγωγής ενέργειας (συµβατικές θερµικές, συνδυασµένου κύκλου παραγωγής θερµότητας και ατµού, fuel cells κλπ.). Στο γεγονός αυτό, της χαµηλής συνολικής ενεργειακής απόδοσης (µη τέλεια καύση και θερµικές απώλειες στο σύστηµα και επίσης κατά τη µετατροπή από µια µορφή ενέργειας σε άλλη), οφείλεται η µεγάλη παραγωγή αερίων εκποµπών του θερµοκηπίου ανά µονάδα εισαγόµενης ή παραγόµενης ενέργειας και η σηµαντική συµβολή άλλων αερίων εκποµπών (SO 2, CO) στο φαινόµενο της όξινης βροχής και στην αιθαλοµίχλη. Οι εκποµπές CO 2 (κύριο αέριο του θερµοκηπίου) κατά τη λειτουργία σταθµών παραγωγής ενέργειας (π.χ. ηλεκτροπαραγωγή) εξαρτώνται τόσο από τη φύση του ορυκτού καυσίµου (λιθάνθρακας, λιγνίτης, φυσικό αέριο, πετρέλαιο κλπ.), όσο και από την απόδοση καύσης (combustion efficiency) της µονάδας παραγωγής ενέργειας (τεχνολογική εξέλιξη της µεθόδου ή εφαρµογή µεθόδων συνδυασµένου κύκλου µε συµπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερµότητας ή ατµού κλπ.) Το είδος καυσίµου καθορίζει τις ιδιότητές του (χηµική σύσταση, υγρασία, χηµικός τύπος καυσίµου, ποσοστό µόνιµου άνθρακα κλπ.) δηλαδή το θερµικό δυναµικό του και τη συµπεριφορά του κατά την καύση. Σήµερα κατά κύριο λόγο στις συµβατικές µεθόδους παραγωγής ενέργειας χρησιµοποιούνται ως καύσιµα ο άνθρακας (διάφοροι τύποι γαιανθράκων, λιγνίτες κλπ.), αλλά επίσης πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Τα τελευταία χρόνια επεκτείνεται ραγδαία η χρήση του φυσικού αερίου στον τοµέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και θερµότητας µε χρήση µεθόδων συµπαραγωγής (cogeneration) λόγω των πλεονεκτηµάτων που παρουσιάζει ως καύσιµο, τα οποία είναι: η σχετικώς χαµηλή τιµή του ανά µονάδα όγκου ή θερµικού δυναµικού οι χαµηλότερες εκποµπές CO 2 οι ασήµαντες εκποµπές λεπτοµερών τεµαχιδίων στην ατµόσφαιρα λόγω απουσίας ανοργάνων υλών (τέφρα) στο καύσιµο και οι ελάχιστες ή απουσία εκποµπών SO 2 Τα παραπάνω ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του φυσικού αερίου και οι τεχνολογικές εξελίξεις στους ηλεκτροµηχανολογικούς τοµείς έδωσαν τη δυνατότητα αύξησης της ενεργειακής απόδοσης στον Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 9

10 τοµέα της παραγωγής ενέργειας (ηλεκτρική ενέργεια και θερµότητα) µε εφαρµογή µεθόδων συµπαραγωγής. Οι µέθοδοι αυτές έχουν ως βασικές αρχές αυτές των συµβατικών µεθόδων και επιπλέον εκµεταλλεύονται τη µείωση των θερµικών απωλειών µε ανάκτηση της θερµότητας των απαερίων της καύσης. Μεγάλο µέρος της θερµότητας των απαερίων δεσµεύεται και χρησιµοποιείται για την παραγωγή ατµού και χρήση του είτε για την παραγωγή συµπληρωµατικής Η.Ε. (συνδυασµένος κύκλος, Σχήµα 6), είτε για την αξιοποίηση της θερµότητάς του σε θέρµανση, ξήρανση κλπ., είτε ταυτόχρονα και για τις δυο µορφές ενέργειας (συµπαραγωγή Η.Ε. και θερµότητας), (Σχήµα 5). Οι χαµηλές εκποµπές περιβαλλοντικά βλαπτικών αερίων και λεπτοµερών τεµαχιδίων και η σχετικώς χαµηλή τιµή του επέτρεψε τη χρήση του φυσικού αερίου σε µονάδες παραγωγής ενέργειας µέσα σε κατοικηµένες περιοχές δηλαδή στη θέση κατανάλωσης της ενέργειας. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσµα την ελάττωση των θερµικών απωλειών στις φάσεις µεταφοράς και διανοµής Η.Ε. και είχε ως επακόλουθο την παραπέρα αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των µεθόδων συνδυασµένου κύκλου και συµπαραγωγής και τη συνακόλουθη µείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίµων. Το κόστος µιας µονάδας συµπαραγωγής είναι µεν µεγαλύτερο από αυτό της συµβατικής µονάδας αλλά εξισσοροπείται από τα σηµαντικά περιβαλλοντικά πλεονεκτήµατα που παρουσιάζει η διεργασία. Θερµικές απώλειες 64% Καύσιµο 100% Συµβατικές µέθοδοι παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Ηλεκτρική ενέργεια για κατανάλωση 36% Σχήµα 2. Απλοποιηµένο ισοζύγιο ενέργειας σε συµβατική µέθοδο παραγωγής Η.Ε. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 10

11 Θερµικές ενεργειακές απώλειες 29% Καύσιµο 100% Συνδυασµένος κύκλος (συµπαραγωγή) ηλεκτρικής ενέργειας & θερµότητας Ηλεκτρική ενέργεια & θερµότητα για κατανάλωση 71% Σχήµα 3. Απλοποιηµένο ισοζύγιο ενέργειας για µέθοδο συµπαραγωγής Η.Ε. και θερµότητας Στα Σχήµατα 2 και 3 είναι φανερή η µείωση των θερµικών απωλειών και γίνονται αντιληπτά τα πλεονεκτήµατα από την εφαρµογή των µεθόδων συµπαραγωγής. Από το Σχήµα 4 διαπιστώνεται η ποσοστιαία µείωση (44%) στην κατανάλωση καυσίµου για την παραγωγή ίδιας ποσότητας συνολικής ενέργειας. Επίσης, απεικονίζει την ποσοστιαία (%) κατανοµή της χρήσιµης ενέργειας (χωρίς τις θερµικές απώλειες) που λαµβάνεται µε την εφαρµογή της µεθόδου συµπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και θερµότητας (50.7% και 49.3%, αντίστοιχα). Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 11

12 Χωριστή παραγωγή Η.Ε. & θερµότητας 36% ηλεκτρική ενέργεια Συµπαραγωγή 36% ηλεκτρική ενέργεια 36 % απόδοση 64 % ενεργειακές απώλειες 100 % φυσικό αέριο 144 % τροφοδοσία φυσικού αερίου 100 % Φυσικό αέριο 29% ενεργειακές απώλειες 9% θερµικές απώλειες 44% φυσικό αέριο 80% απόδοση 35 % θερµότητα 35 % θερµότητα Ολική απόδοση διεργασιών (αξιοποίηση % φυσικού αερίου): 49.3 % Ολική απόδοση διεργασίας: (36+35)% = 71 % ( ) x 100 / 144 = 49.3% Σχήµα 4. Σύγκριση του ενεργειακού ισοζυγίου συµβατικήςµεθόδου παραγωγής Η.Ε. και µεθόδου συµπαραγωγής Η.Ε. και θερµότητας Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 12

13 Αέρας Φυσικό αέριο Θερµά αέρια Ανάκτηση θερµότητας Παραγωγή ατµού Γεννήτρια Συµπιεστής Γεννήτρια Αεριοστρόβιλος Ατµός Ατµός υψηλής πίεσης Εγκαταστάσεις µετασχηµατιστών Συµπύκνωµένος ατµός (ζεστό νερό) Ατµοστρόβιλος Κατανάλωση ατµού Γεννήτρια Ατµός χαµ. πίεσης Ζεστό νερό Πύργος ψύξης Κρύο νερό Ατµός Συµπυκνωτής Σχήµα 5. ιάταξη της µεθόδου συµπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και θερµότητας (cogeneration, CHP) µε χρήση φυσικού αερίου ως καυσίµου (Πηγή: BC HYDRO, Vancouver Island generation project, Natural Gas combined cycle power plant). Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 13

14 Συµπιεστής Καύσιµο Αεριοστρόβιλος Κύκλος αεριοστροβίλου Θάλαµος καύσης Γεννήτρια Αέρας Θερµά αέρια καύσης Ατµοστρόβιλος Γεννήτρια Ηλεκτρική ενέργεια Κύκλος ατµοστροβίλου Ατµός Ηλεκτρική ενέργεια Συµπυκνωτής Νερό Σχήµα 6. Συνδυασµένος κύκλος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (αεριοστρόβιλος & ατµοστρόβιλος). Απλοποιηµένη εξήγηση της απόδοσης καύσης Για να εξηγηθεί η απόδοση της καύσης ορυκτών καυσίµων παρατίθεται το παρακάτω απλοποιηµένο παράδειγµα παραγωγής και κατανάλωσης θερµικής ενέργειας. Υπολογισµός της απαιτούµενης ενέργειας (σε Btu) για την εξάτµιση 1 lb (453.6 g) νερού Η αρχική θερµοκρασία του νερού είναι 15.5 ο C (60 ο F) και η τελική του ατµού 100 ο C (212 ο F ). Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 14

15 Aπό τον ορισµό είναι γνωστό ότι 1 Btu είναι η θερµική ενέργεια που απαιτείται για την αύξηση της θερµοκρασίας 1 lb (453.6 g) νερού κατά 1 ο F. Για να γίνει η εξάτµιση πρέπει πρώτα να γίνει βρασµός και κατόπιν µετατροπή του νερού των 100 ο C (212 ο F ) σε ατµό. Για την εξάτµιση 1 lb (453.6 g) νερού υπολογίζεται ότι η θερµότητα που απαιτείται είναι: Θερµότητα βρασµού + θερµότητα εξάτµισης = 1122 Btu = 1122 x kj = kj Όπου: 1. Για το βρασµό η απαιτούµενη θερµότητα είναι: (1 lb νερού) x (1 Btu/lb ο F) x (212 60) ο F = 152 Btu = kj (13.55%) 2. Για την εξάτµιση 1 lb (453.6 g) νερού η θερµότητα εξάτµισης είναι: 970 Btu = kj (86.45%) Έστω ότι θα χρησιµοποιηθεί φυσικό αέριο (CH 4 ) για την ατµοποίηση του νερού. Είναι γνωστό ότι το θερµικό δυναµικό του φυσικού αερίου θερµοκρασίας 15.5 ο C (60 ο F) είναι: 1027 Btu / ft 3 φυσικού αερίου = Btu/m 3 φυσικού αερίου = kj / m 3 φυσικού αερίου = MJ/ m 3 (A.Θ.., H.H.V.) φυσικού αερίου. Η τέλεια καύση του 1 ft 3 φυσικού αερίου θα απελευθερώσει θερµότητα 1027 Btu και θα παράγει ως προϊόντα CO 2 και H 2 O. Η θερµοκρασία των παραγόµενων αερίων (CO 2 και H 2 O) κατά την καύση είναι περίπου 982 ο C (1800 ο F). Η µεταφορά της θερµότητας καύσης µέσω ενός εναλλάκτη θερµότητας στο νερό θα προκαλέσει πρώτα βρασµό και στη συνέχεια εξάτµισή του. Η επαφή των θερµών αερίων (982 ο C), µέσω του εναλλάκτη, µε το νερό (15.6 ο C) θα µειώνει τη θερµοκρασία των αερίων και θα αυξάνει τη θερµοκρασία του νερού µέχρι να προκληθεί βρασµός και στη συνέχεια εξάτµισή του. Η απόδοση της διεργασίας θα ήταν 100% άν η τελική θερµοκρασία των αερίων από 982 ο C γινόταν 15.6 ο C. Όµως, όπως είναι φανερό, η θερµοκρασία των αερίων δεν µπορεί να κατέλθει κάτω από τους 100 ο C (212 ο F) που είναι η θερµοκρασία έναρξης ατµοποίησης του νερού, επειδή πλέον δεν θα λάµβανε χώραν ανταλλαγή θερµότητας (αδύνατη η θέρµανση νερού θερµοκρασίας 100 ο C από αέρια θερµοκρασίας 15.6 ο C για να προκληθεί εξάτµιση). Η απαγωγή όµως από το σύστηµα αερίων, που έχουν θερµοκρασία τουλάχιστον 100 ο C, αποτελεί ενεργειακή απώλεια (waste heat), που στην προκειµένη περίπτωση αντιστοιχεί στη θερµότητα βρασµού του νερού του παραδείγµατος και ανέρχεται σε 13.55% του θερµικού δυναµικού του καυσίµου δηλ x 1027 Btu =139.2 Btu. Άν επίσης ληφθεί υπόψη ένα Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 15

16 πρόσθετο (5-10%) ποσοστό απωλειών στα τοιχώµατα του εναλλάκτη θερµότητας, τότε η τελική % απόδοση σε ιδανικές συνθήκες καύσης θα κυµανθεί από %. Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι η διαθέσιµη ενέργεια (Net heat) ανέρχεται στο % της αρχικά διατιθέµενης (θερµικό δυναµικό του καυσίµου). Είναι γνωστό ότι, από όλα τα ορυκτά καύσιµα, το φυσικό αέριο (κυρίως είναι CH 4 ) κατά την καύση του έχει τη µεγαλύτερη διαθέσιµη ενέργεια ανά µονάδα βάρους περιεχόµενου C ή όγκου εκπεµπόµενων αερίων ( Πίνακας 3). 4. ιεργασίες παραγωγής Η.Ε. σε τυπική µονάδα ηλεκτροπαραγωγής µε καύσιµο λιγνίτη Οι βασικές διεργασίες παραγωγής Η.Ε. περιγράφονται συνοπτικά παρακάτω: Ο εξορυσσόµενος λιγνίτης µεταφέρεται µε µεταφορικές ταινίες στη µονάδα θραύσης Θραύεται πρωτογενώς και µεταφέρεται στη µονάδα ηλεκτροπαραγωγής Λειοτριβείται σε λεπτοµερές µέγεθος τεµαχίων Ο λειοτριβηµένος λιγνίτης αναµειγνύεται µε αέρα και εισάγεται στο θάλαµο καύσης όπου καίγεται προς παραγωγή θερµότητας (µετατροπή της χηµικής ενέργειας του καυσίµου σε θερµότητα) Μεγάλες ποσότητες καθαρού νερού αντλούνται και κυκλοφορούν σε σωληνώσεις µέσα στο θάλαµο καύσης Το νερό προσλαµβάνει την εκλυόµενη θερµότητα από την καύση και µετατρέπεται σε υπέρθερµο και υψηλής πίεσης ατµό Ο ατµός οδηγείται µε σωληνώσεις σε ατµοστροβίλους που µετατρέπουν την ενέργεια του ατµού σε κινητική ενέργεια Η κινητική ενέργεια του ατµοστροβίλου παράγει µε τη βοήθεια µιας γεννήτριας ηλεκτρική ενέργεια Η ηλεκτρική ενέργεια µετασχηµατίζεται σε υψηλής τάσης Η.Ε. και οδηγείται στο σύστηµα µεταφοράς Η τάση της Η.Ε. υποβιβάζεται όταν φθάσει κοντά στους καταναλωτές και διανέµεται στους χρήστες Ο θερµός ατµός των ατµοστροβίλων οδηγείται στο κύκλωµα συµπύκνωσης και επιστρέφει µε τη µορφή νερού στο κύκλωµα ατµοποίησης του θαλάµου καύσης Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 16

17 Το νερό ψύξης του θερµού ατµού επιστροφής των αεριοστροβίλων θερµαίνεται και αυτό και αφού περάσει από εναλλάκτες θερµότητας επιστρέφει στη λίµνη από την οποία αντλήθηκε έχοντας αυξηµένη θερµοκρασία. Σχήµα 7. ιάταξη ατµοηλεκτρικού σταθµού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας µε καύσιµο λιγνίτη (Πηγή: American Electric Power). Απώλειες θερµότητας σε µονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Οι απώλειες της παραγόµενης θερµότητας οφείλονται σε: άνθρακα του καυσίµου που δεν κάηκε για την παραγωγή ενέργειας και καταλήγει στην τέφρα του πυθµένα του θαλάµου καύσης απώλειες θερµότητας στα απαέρια Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 17

18 απώλειες θερµότητας που έχουν σχέση µε τη θερµότητα που χάνεται για την εξάτµιση της υγρασίας του καυσίµου απώλειες θερµότητας που οφείλονται στην εξάτµιση της υγρασίας του αέρα καύσης απώλειες θερµότητας που οφείλονται στην αντίδραση του υδρογόνου του καυσίµου µε τον αέρα απώλειες ενέργειας που οφείλονται στην ατελή καύση του άνθρακα και έχει ως αποτέλεσµα το σχηµατισµό CO αντί CO 2 απώλειες θερµότητας που οφείλονται στην ακτινοβολία από τις επιφάνειες εναλλαγής θερµότητας Σχήµα 8. Ενεργειακό ισοζύγιο τυπικής µονάδας παραγωγής Η.Ε. µε καύσιµο άνθρακα (Πηγή: Australia, Queensland Government, Department of Energy) (Source: Australia, Queensland Government, Department of Energy) Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 18

19 Ισοζύγιο µάζας και ενέργειας σε τυπική µονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας µε καύσιµο ελληνικό λιγνίτη Οι µονάδες ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα (ατµοηλεκτρικοί σταθµοί) µε καύσιµο λιγνίτη έχουν τροφοδοσία καυσίµου µε θερµικό δυναµικό 6.12 ΜJ/kg (λιγνίτης Πτολεµαϊδας) και περιεχόµενο µόνιµο άνθρακα (Μετικάνης, 1997) 19% στον εξορυσσόµενο λιγνίτη (ως έχει). Γίνεται η υπόθεση ότι η απόδοση της µονάδας είναι 37% (energy efficiency) δηλαδή από 2.7 µονάδες περιεχόµενης (εισαγόµενης) ενέργειας στο καύσιµο, η ενέργεια που παράγεται υπό µορφή ηλεκτρικής ενέργειας είναι 1 µονάδα. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι για την παραγωγή 1 kwh Η.Ε. (860 kcal) και για απόδοση ατµοηλεκτρικού σταθµού 37% απαιτούνται θεωρητικά: 860/0.37 = kcal θερµικής ενέργειας από το λιγνίτη, δηλαδή περίπου: kcal / kcal/kg λιγνίτη = 1.6 kg λιγνίτη Πτολεµαϊδας / kwh Για τις µονάδες ηλεκτροπαραγωγής ανάλογα µε την ονοµαστική τους ισχύ, τα όρια για τις αέριες εκποµπές είναι 260 g διοξειδίου του θείου ανά 10 6 kj «εισαγόµενης» ενέργειας στη µονάδα (130 g στοιχειακού θείου/10 6 kj). Γίνεται η υπόθεση ότι η περιεκτικότητα του καυσίµου σε S είναι 2% και σε τέφρα 17.5% και ότι το 70% περίπου της περιεχόµενης τέφρας (12.25% της συνολικά περιεχόµενης στο καύσιµο) απελευθερώνεται ως ιπτάµενη τέφρα (fly ash) και το υπόλοιπο 5.25% συλλέγεται στον πυθµένα του θαλάµου καύσης. 1. Να υπολογιστούν οι εκποµπές SO 2, λεπτοµερών τεµαχιδίων και C (υπό µορφή CO 2 ), µε την υπόθεση ότι όλη η ποσότητα του περιεχόµενου άνθρακα καταλήγει στην ατµόσφαιρα; 2. Ποιά πρέπει να είναι η απόδοση του συστήµατος ελέγχου εκποµπών SO 2 ; ώστε να ικανοποιούνται οι περιορισµοί που αφορούν στις εκποµπές του στην ατµόσφαιρα; 3. Ποιά είναι η απόδοση των ηλεκτροστατικών φίλτρων, αν οι εκποµπές λεπτοµερών τεµαχιδίων στα απαέρια είναι 82 g/10 6 kj = 82 g /GJ εισαγόµενης ενέργειας, 4. Ποιά θα πρέπει να είναι η απόδοση των ηλεκτροστατικών φίλτρων για να ικανοποιούνται τα διεθνώς αποδεκτά όρια λεπτοµερών εκποµπών (13 g/gj εισαγόµενης ενέργειας) ; Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 19

20 Από τον παραπάνω πίνακα υπολογίζεται ότι 1 kwh = 3600 kj. Για την παραγωγή 1 kwh ηλεκτρικής ενέργειας µε θερµική απόδοση 37%, απαιτείται η καύση ορυκτού καυσίµου µε θερµικό δυναµικό 9720 kj = 2.7 x 3600 kj = 2.7 kwh. Από τα δεδοµένα του προβλήµατος προκύπτει ότι οι εκποµπές στοιχειακού θείου (S) στην ατµόσφαιρα, κατά την παραγωγή 1 kwh, είναι: [130 g S / 10 6 kj] x 9720 kj / kwh = g S / kwh Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε εκποµπές (64/32) x g S / kwh = g SO 2 / kwh. 1. Για την παραγωγή 1 kwh καίονται (9720 kj / kwh) / (6.12 kj / g καυσίµου) = g καυσίµου, που περιέχουν : 0.19 x g = g C 0.02 x g = 31.8 g S και x g = g τέφρας 2. Από τα παραπάνω όµως προκύπτει ότι για την ικανοποίηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων πρέπει να δεσµευονται: α. ( ) g = g εκπεµπόµενου S δηλαδή η απόδοση της διάταξης δέσµευσης (αποθείωσης) πρέπει να είναι: / 31.8 = 0.96 ή 96% και επίσης β. 0.7 x 17.5 x g (82 g/10 6 kj) x 9720 kj = ( ) g = g ιπτάµενης τέφρας, δηλαδή η απόδοση των ηλεκτροστατικών φίλτρων πρέπει να είναι / = ή 99.59% Για να επιτευχθούν τα διεθνώς αποδεκτά όρια εκποµπών αιωρούµενων τεµαχιδίων (13 g/ 10 6 kj) το ποσοστό δέσµευσής τους πρέπει να φθάσει το 99.93% σύµφωνα µε τους παραπάνω υπολογισµούς. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 20

21 Από τα παραπάνω για κάθε 1 kwh παράγονται g ιπτάµενης τέφρας οπότε, επειδή από 67.5 x 10 9 kg λιγνίτη παράγονται 67.5 x 10 9 kg / (kg/kwh) = x 10 9 kwh ετησίως, προκύπτει ότι η παραγόµενη ετησίως ιπτάµενη τέφρα στις µονάδες ηλεκτροπαραγωγής της.ε.η που καίνε λιγνίτη ανέρχεται περίπου σε: x 10 9 kwh x kg / kwh = tonnes/έτος, η οποία όµως είναι περίπου 10-15% µεγαλύτερη ( 9 εκατοµ. τόννοι) λόγω της πολύ χαµηλότερης θερµογόνου δύναµης του λιγνίτη Μεγαλόπολης και της µεγαλύτερης περιεκτικότητάς του σε τέφρα. Το εξαιρετικά λεπτοµερές αυτό υλικό χρειάζεται διαχείριση (απόθεση, διάθεση στην τσιµεντοβιοµηχανία ή για άλλες κατάλληλες χρήσεις). 1 kwh = 3600 kj (ηλεκτρική ενέργεια) g S (2.528 g SΟ 2 ), 0.80 g ιπτ.τέφρα, g C ( g CΟ 2 ) στην ατµόσφαιρα 2.7 kwh = 9720 kj g λιγνίτη µε g C, g τέφρα, 31.8 g S) 37 % ενεργειακή απόδοση µονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας g C, 31.8 g S g ιπτ. τέφρα 96 % ποσοστό αποµάκρυνσης S και % ποσοστό δέσµευσης λεπτοµερών τεµαχιδίων 972 kj θερµικές απώλειες kj στο νερό ψύξης g τέφρας στον πυθµένα g ιπτ.τέφρας g S προς απόθεση Σχήµα 8. Ισοζύγιο µάζας και ενέργειας σε µονάδα ηλεκτροπαραγωγής µε καύσιµο ελληνικό λιγνίτη. 5. Ενεργειακή ένταση συµβατικών ενεργειακών καυσίµων Η ενεργειακή ένταση καυσίµων εκφράζεται σε g C/MJ κατώτερης θερµογόνου δύναµης καυσίµου (LHV, lower heating value) και εξαρτάται όπως φαίνεται από τον παρακάτω πίνακα από το είδος και τα χαρακτηριστικά του καυσίµου (χηµική σύσταση, ποσοστό µόνιµου άνθρακα, υγρασία, άλλα ανόργανα συστατικά κλπ.). Υπολογίζεται δε από την αντίδραση πλήρους καύσης Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 21

22 του καυσίµου, και επίσης λαµβάνεται υπόψη η λανθάνουσα θερµότητα που χάνεται στο περιβάλλον (νερό υπό µορφή υδρατµών). Οι ετήσιες εκποµπές άνθρακα στην ατµόσφαιρα από την κατανάλωση των συµβατικών ορυκτών καυσίµων µπορούν να υπολογιστούν (Τσακαλάκης, 2003) µε τη βοήθεια της ενεργειακής έντασης κάθε συµβατικού καυσίµου (Πίνακας 3) και της παγκόσµιας κατανάλωσής τους. Η ποσότητα του άνθρακα που εκλύεται υπό µορφή CO 2 ανά µονάδα ενέργειας που παραλαµβάνεται από το καύσιµο καλείται ένταση σε άνθρακα του καυσίµου. Πολλά καύσιµα όπως ο άνθρακας και το πετρέλαιο έχουν σηµαντική ένταση σε άνθρακα, ενώ άλλα όπως τα πυρηνικά και το νερό (υδροηλεκτρική ενέργεια) είναι «απαλλαγµένα» από άνθρακα. Κρίνεται σκόπιµο να αναφερθεί ότι το ισοζύγιο άνθρακα από την παραγωγή ενέργειας από την καύση βιοµάζας θεωρείται µηδενικό, επειδή µε τον τρόπο αυτό επιστρέφεται στην ατµόσφαιρα υπο µορφή CO 2 η ποσότητα του άνθρακα που είχε δεσµευτεί από τα φυτά στο στάδιο της ανάπτυξής τους. Πίνακας 3. Ενεργειακή ένταση καυσίµων και συντελεστές υπολογισµού αερίων εκποµπών CO 2 από την καύση τους Καύσιµο Ενεργειακή ένταση καυσίµου (ΑΘ ) g C/MJ Ενεργειακή ένταση καυσίµου (KΘ ) g C/MJ (Α) Εκποµπές CO 2 kg / MJ καυσίµου πολλαπλασιασµός του (Α) µε (44/12 = 3.67) Φυσικό αέριο Πετρέλαιο Diesel Άνθρακας Ελληνικός λιγνίτης Ανανεώσιµες πηγές ενέργειας + Πυρηνική Ενέργεια Εκποµπές αερίων κατά είδος καυσίµου Γενικά Οι τιµές των αερίων εκποµπών κατά τη λειτουργία σταθµών παραγωγής ενέργειας (π.χ. ηλεκτροπαραγωγή) εξαρτώνται, τόσο από το χρησιµοποιούµενο καύσιµο (λιγνίτης, Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 22

23 λιθάνθρακας, φυσικό αέριο, πετρέλαιο κλπ.) που καθορίζει τις φυσικοχηµικές ιδιότητές του (χηµική σύσταση, υγρασία, ποσοστό µόνιµου άνθρακα κλπ.) δηλαδή το θερµικό δυναµικό του, όσο και από την απόδοση καύσης (combustion efficiency) της µονάδας παραγωγής ενέργειας (τεχνολογική εξέλιξη π.χ. τεχνολογία συνδυασµένου κύκλου µε συµπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερµότητας ή ατµού κλπ.). Τα αέρια της καύσης είναι CO 2, CO, υδρατµοί (H 2 O) και NO x (µείγµα ΝΟ και Ν 2 Ο), O 2 και SO 2 (όταν καίονται άνθρακες και πετρέλαιο). Η ποιότητα της καύσης εξαρτάται από τη σχέση µεταξύ της ποσότητας του καυσίµου και του αέρα καύσης. Εάν η ποσότητα του καυσίµου είναι µεγαλύτερη ή µικρότερη από αυτήν που αναλογεί στην παρεχόµενη ποσότητα αέρα, αυτό πιθανόν να οδηγήσει σε µη πλήρη καύση και κατά συνέπεια στην παραγωγή µονοξειδίου του άνθρακα (CO). Είναι γνωστό ότι για την πλήρη καύση µιας συγκεκριµένης ποσότητας ή παρεχόµενης ποσότητας καυσίµου απαιτείται συγκεκριµένη ποσότητα αέρα καύσης και επίσης απαιτείται πάντοτε (περίσσεια) αέρα για την επίτευξη συνθηκών καλής καύσης. Υπερβολική όµως περίσσεια αέρα οδηγεί επίσης στην ατελή καύση προς παραγωγή µονοξειδίου του άνθρακα (CO) και οδηγεί σε χαµηλότερες ενεργειακά αποδόσεις καύσης. Σε µονάδες που χρησιµοποιούν ως καύσιµο φυσικό αέριο, η παρουσία CO στα καπναέρια είναι δείκτης ατελούς καύσης. Σε µονάδες ή διατάξεις που χρησιµοποιούν πετρέλαιο ως καύσιµο η παρουσία CO και καπνού στα προϊόντα αποτελεί επίσης ένδειξη ατελούς καύσης. Στις περισσότερες περιπτώσεις λαµβάνει χώραν ταυτόχρονη επικάθιση αιθάλης στις επιφάνειες εναλλαγής θερµότητας που ελαττώνει την ενεργειακή απόδοση. Στην απλούστερη µορφή οι εκποµπές προέρχονται από την πλήρη καύση των ορυκτών καυσίµων (π.x. καθαρού φυσικού αερίου, CH 4 ) και περιγράφεται από την αντίδραση CH O 2 CO H 2 O (τέλεια καύση) Σε περίπτωση που η θερµοκρασία της καύσης δεν είναι αρκετά υψηλή ή δεν υπάρχει περίσσεια αέρα, ή ακόµη ο χρόνος καύσης του καυσίµου δεν είναι αρκετός, τότε η καύση του είναι ατελής και η γενική αντίδραση που λαµβάνει χώρα είναι: CH 4 + O 2 κύρια προϊόντα (CO H 2 O) + ίχνη [CO + (HC)] (ατελής καύση) Τα προϊόντα της παραπάνω αντίδρασης είναι µίγµα CO 2, CO και άκαυστων υδρογονανθράκων (HC). Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 23

24 Είναι γεγονός ότι η καύση γίνεται παρουσία αέρα (µίγµα 78% Ν 2 και 21% Ο 2 ). Στην περίπτωση δε που η θερµοκρασία καύσης είναι πολύ υψηλή, µέρος του αζώτου του αέρα αντιδρά µε το οξυγόνο και σχηµατίζει οξείδια του αζώτου (ΝΟ χ ) σύµφωνα µε την αντίδραση: Αέρας (Ν 2 + Ο 2 ) + θερµότητα ΝΟ χ Μέχρι τώρα είχε γίνει η υπόθεση ότι ως καύσιµο χρησιµοποιείται καθαρός υδρογονάνθρακας π.χ. µεθάνιο. Στην πραγµατικότητα όµως τα καύσιµα που χρησιµοποιούνται δεν είναι καθαρές ενώσεις και περιέχουν επίσης άζωτο, θείο ή µόλυβδο (βενζίνη) και άλλα συστατικά που δεν καίονται (π.χ. τέφρα). Παίρνοντας ως δεδοµένα την ατελή καύση, την καύση παρουσία αέρα και την καύση µη καθαρών καυσίµων, η πραγµατική εξίσωση της αντίδρασης διαµορφώνεται όπως: Καύσιµο (H, C, S, N, Pb, τέφρα) + Αέρας (Ν 2 + Ο 2 ) Εκποµπές (CO 2, H 2 O, CO, NO x, SO x,, Pb, λεπτοµερή σωµατίδια) + τέφρα Αν επίσης ληφθεί υπόψη η παρουσία υδρογονοανθράκων και άλλων πτητικών ενώσεων (VOCs, Volatile Organic Compounds) στην ατµόσφαιρα, αυτές παρουσία ηλιακού φωτός αντιδρούν µε τις ενώσεις οξειδίων του αζώτου (NO x ) και παράγουν όζον και φωτοχηµική ρύπανση (αιθαλοµίχλη) σύµφωνα µε την αντίδραση: VOCs + NO x + ηλιακό φως φωτοχηµική ρύπανση (Ο 3, κλπ.) Οι πηγές από τις οποίες προκύπτουν οι εκποµπές αυτές χωρίζονται σε κινούµενες (µέσα µεταφοράς και παντός είδους κινούµενα µηχανήµατα) και σε σταθερές (µονάδες παραγωγής ενέργειας, βιοµηχανίες, διυλιστήρια κλπ.). Τα αέρια του θερµοκηπίου CO 2, CH 4 και Ν 2 Ο οφείλονται κυρίως στην παραγωγή ενέργειας. Το CO 2 προκύπτει κατά 81% από την παραγωγή ενέργειας, κατά 17% από την καταστροφή των δασών και το 5% από την τσιµεντοβιοµηχανία, ενώ τα CH 4 και Ν 2 Ο κατά 26% και 10% από την παραγωγή ενέργειας, αντίστοιχα. Θεωρητικά παραγόµενες ποσότητες αερίων κατά την καύση Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 24

25 Στην περίπτωση του φυσικού αερίου, που κατά κύριο λόγο αποτελείται από µεθάνιο (CH 4 ) και η θερµογόνος δύναµή του είναι περίπου Btu/kg ( cal/mole ή cal/g CH 4 ), από την αντίδραση καύσης του έχουµε: CH O 2 = CO Η 2 Ο x 32 = x 18 ( kj/mol) Για κάθε 16 tonnes µεθανίου, που καίεται για παραγωγή ενέργειας, απελευθερώνονται στην ατµόσφαιρα 44 tonnes CO 2 στην περίπτωση τέλειας καύσης. Υπολογισµός των εκποµπών CO 2 µε χρήση διαγραµµάτων Στα Σχήµατα 9, 10, 11, 12, και 13 δίνονται κατα προσέγγιση οι µέσες τιµές εκποµπών CO 2 ανά µονάδα παραγόµενης ή εισαγόµενης ενέργειας για τα διάφορα ορυκτά καύσιµα και µεθόδους παραγωγής ενέργειας. Από τα διαγράµµατα αυτά διαπιστώνεται, ότι τις µεγαλύτερες τιµές εκποµπών, όσο αφορά στο CO 2, δίνει η καύση των διαφόρων τύπων ανθράκων, ενώ τις µικρότερες δίνει το φυσικό αέριο. Οι τιµές εκποµπών κατά την καύση πετρελαίου είναι ενδιάµεσες. Το πετρέλαιο όµως έχει το µειονέκτηµα να παράγει SO 2 κατά την καύση του, λόγω του περιεχοµένου S. Λιγνίτης Λιθάνθρακας Πετρέλαιο Εκποµπές CO 2 (kg CO 2 /MWh παραγόµενης ενέργειας) Ενεργειακή απόδοση (%) Σχήµα 9. Εκποµπές CO 2 σε µονάδες παραγωγής ενέργειας που χρησιµοποιούν ως καύσιµα λιγνίτη, λιθάνθρακα και πετρέλαιο. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 25

26 Λιγνίτης Ανθρακίτης Φυσικό αέριο Συνδυασµένος κύκλος Συµπαραγωγή, CHP Εκποµπές CO2 σε (t / MWh) Απόδοση, % (HHV) Σχήµα 10. Εκποµπές CO 2 σε (t/mwh) σε µονάδες παραγωγής Η.Ε. ως συνάρτηση του είδους του καυσίµου και της µεθόδου παραγωγής Ενεργειακή απόδοση (%) ως συνάρτηση του είδους του καυσίµου και της µεθόδου παραγωγής ενέργειας. (Πηγή: Cogeneration-CHP (Electricity) generation-research Note ), Μονάδα καύσης λιθάνθρακα νέας τεχνολογίας Εκποµπές CO 2 (kg CO 2 /MWh παραγόµενης ενέργειας) Φυσικό αέριο Ενεργειακή απόδοση (%) Σχήµα 11. Εκποµπές CO 2 ως συνάρτηση της ενεργειακής απόδοσης σε µονάδες παραγωγής Η.Ε. που χρησιµοποιούν ως καύσιµα λιθάνθρακα και φυσικό αέριο. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 26

27 Εκποµπές CO2 (kg CO2 ανά GJ εισαγόµενης ενέργειας) ,3 78,5 Λιγνίτης Λιθάνθρακας Βαρέα κλάσµατα πετρελαίου 73,3 Πετρέλαιο Diesel 55,9 Φυσικό αέριο Είδος καυσίµου Σχήµα 12. Εκποµπές CO 2 κατά την πλήρη καύση των ενεργειακών καυσίµων Υπολογισµοί για Κ.Θ.. (Πηγή: International Gas Union, IGU & Eurogas). Σχήµα 13. Εκποµπές CO 2 και κατανάλωση άνθρακα ανά µονάδα παραγόµενης ενέργειας (Πηγή, Source): IEACR, Στο παραπάνω διάγραµµα προτείνεται η εξίσωση: Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 27

28 Κατανάλωση άνθρακα (t / MWh) = 1 = Απόδοση θερµογόνο δύναµη 1 E CV (1) Όπου Ε η απόδοση της ατµοηλεκτρικής µονάδας σε µορφή κλάσµατος (π.χ. 0.37) και CV (Calorific Value) το ισοδύναµο της θερµογόνου δύναµης σε kwh. Για το λιγνίτη Πτολεµαϊδας CV = (1380 kcal/kg) = kwh και Ε = 37% ή 0.37, από την εξίσωση 1 προκύπτει: Κατανάλωση λιγνίτη (t / MWh) = 1.68 t / MWh ή 1.68 kg / kwh Οµοίως οι εκποµπές σε CO 2 σύµφωνα µε το διάγραµµα δίνονται από την εξίσωση: Εκποµπές CO 2 (t / MWh) = c f E 12 CV (2) όπου: Ε και CV όπως προηγουµένως και c f η περιεκτικότητα του ορυκτού άνθρακα (καυσίµου) σε C υπό µορφή κλάσµατος (π.χ. για 64% C χρησιµοποιείται ως 0.64). Από τα παραπάνω για λιγνίτη µε c f = 19% C, Ε = 37% και CV = από την εξίσωση 2 προκύπτει: Εκποµπές CO 2 (t / MWh) = t CO 2 / MWh ή kg CO 2 / kwh Εκποµπές CO 2 από την καύση ελληνικού λιγνίτη για παραγωγή Η.Ε σύµφωνα µε τα δεδοµένα παραγωγής Η παραγωγή Η.Ε. στην Ελλάδα (BP Amoco, Eurogas και E.I.A. Annual reports 2003) που προέρχεται από την καύση λιγνίτη ανήλθε το 2002 σε 34.6 TWh (34.6 x 10 9 kwh) και παρήχθησαν από την καύση 70 εκατ. τόννων λιγνίτη µε 19% C (υπόθεση όλη η ποσότητα λιγνίτης Πτολεµαϊδας). Η τέλεια καύση (µετατροπή όλου του άνθρακα σε CO 2 ) του λιγνίτη παρήγε συνολικά: 70 x 10 9 x 0.19 x (44/12) kg CO 2 = x 10 9 kg CO 2 στην ατµόσφαιρα περίπου. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι εκποµπές kg CO 2 / kwh παραγόµενης Η.Ε. είναι: (48.77 x 10 9 kg CO 2 / 34.6 x 10 9 kwh) = kg CO 2 / kwh ή 1409 kg CO 2 / MWh παραγόµενης ενέργειας Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 28

29 Το παραπάνω αποτέλεσµα βρίσκεται σε συµφωνία µε το διάγραµµα (Σχήµα 9) που δίνει γενικώς χαµηλότερες εκποµπές ( kg CO 2 / MWh παραγόµενης ενέργειας) για τους λιγνίτες και δικαιολογείται από το γεγονός ότι ο ελληνικός λιγνίτης είναι πολύ χαµηλής θερµογόνου δύναµης. Εφαρµόζοντας την εξίσωση 2, για µέση Κ.Θ.. τροφοδοτούµενου ελληνικού λιγνίτη 1200 kcal / kg kwh, προκύπτει: Εκποµπές CO 2 (t / MWh) = 1.35 t CO 2 / MWh ή 1.35 kg CO 2 / kwh Η παραπάνω τιµή προσεγγίζει ικανοποιητικά αυτή (1.409 t CO 2 / MWh) που υπολογίστηκε από τα δεδοµένα παραγωγής Κάνοντας παρόµοιους υπολογισµούς και υποθέτοντας µέση απόδοση ατµοηλεκτρικών εργοστασίων 37%, η εισαγόµενη ενέργεια καυσίµου (ελληνικού λιγνίτη) για την παραγωγή των 34.6 TWh το έτος 2002 είναι περίπου: 3,363 x 10 8 GJ. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι, οι εκποµπές CO 2 ανά µονάδα εισαγόµενης ενέργειας θα είναι : (48.77 x 10 9 kg CO 2 / 3,363 x 10 8 GJ) = 145 kg CO 2 / GJ εισαγόµενης ενέργειας, αποτέλεσµα που για τον ελληνικό λιγνίτη και για τους παραπάνω λόγους συγκρινόµενο µε το διάγραµµα (Σχήµα 12) κρίνεται ως αποδεκτό. *Παρατήρηση: η χρήση λιγνίτη χαµηλής µέσης Κ.Θ.. (1200 kcal / kg) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ανεβάζει την υπολογισµένη παραπάνω ειδική κατανάλωση από 1.6 kg λιγνίτη / kwh σε: (70 εκατ. τόννοι λιγνίτη / 34.6 TWh) = (70 x 10 9 kg λιγνίτη / 34.6 x 10 9 kwh) = 2.02 kg λιγνίτη / kwh). Από την εξίσωση 2 όµως, που αναφέρεται στο Σχήµα 14 και για µέση Κ.Θ kcal / kg (όλων των ελληνικών λιγνιτών), προκύπτει ειδική κατανάλωση λιγνίτη kg λιγνίτη / kwh, τιµή που βρίσκεται πολύ κοντά στην προηγούµενη τιµή που προκύπτει από τα δηµοσιευµένα δεδοµένα παραγωγής. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 29

30 6. Παραγωγή και κατανάλωση λιγνίτη - Προσδιορισµός χρονικού ορίζοντα εξάντλησης των σηµερινών βέβαιων αποθεµάτων - Αναµενόµενη παραγωγή Η.Ε. σε kwh Αν υποτεθεί ότι η παραγωγή (εξόρυξη) λιγνίτη ακολουθεί εκθετική κατανοµή µε ετήσια αύξηση r =1.5% (αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας), ποιά προβλέπεται να είναι η παραγωγή (t/έτος) λιγνίτη µετά από t χρόνια και πόση θα είναι η ηλεκτρική ενέργεια (kwh) που θα µπορεί να παραχθεί τότε από το λιγνίτη µε ενεργειακή απόδοση ατµοηλεκτρικών σταθµών 37%; εδοµένα: Έστω οτι η σηµερινή ετήσια παραγωγή (2002) είναι P 0 =70 εκατοµ. τόννοι λιγνίτη και η σηµερινή απόδοση του ατµοηλεκτρικών σταθµών είναι περίπου 37%. Υπολογισµοί Η συνολική ποσότητα σε τόννους που θα παραχθεί από σήµερα (t=0) µέχρι µετά από t χρόνια δίνεται από το ολοκλήρωµα: Q = t t rt P0 rt P0 e dt = e 0 r (3) 0 το οποίο έχει ως λύση = p rt ( e 1) 0 Q (4) r όπου Q είναι η συνολική ποσότητα λιγνίτη (σε τόννους) που θα εξορυχθεί σε t χρόνια (από 0 t) P 0 είναι ο σηµερινός ετήσιος ρυθµός παραγωγής σε τόννους r είναι ο ετήσιος (εκθετικός) ρυθµός αύξησης της παραγωγής λιγνίτη υπό µορφή κλάσµατος Η επίλυση της εξίσωσης (2) ως προς t δίνει το χρονικό ορίζοντα εξάντλησης των σηµερινών βέβαιων αποθεµάτων λιγνίτη. Τα αποθέµατα αυτά θα εξαντληθούν µετά από Τ χρόνια που δίνονται από την εξίσωση 1 rq = ln + 1 r P 0 T (5) Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 30

31 Εφαρµόζοντας την εξίσωση (3) για σηµερινή (έτος 2002) ετήσια παραγωγή Ρ ο = 70 εκατ. τόννους λιγνίτη και για βέβαια αποθέµατα Q = 4000 εκατ. τόννους και ρυθµούς ετήσιας αύξησης παραγωγής σταθερούς 0.5, 1, 1.5, 2 και 3 % (υπό µορφή κλάσµατος 0.005, 0.01, 0.015, 0.02 και 0.03, αντίσοιχα), ο χρονικός ορίζοντας εξάντλησης των αποθεµάτων λιγνίτη υπολογίζεται σε 50.3, 45.2, 41.3, 38.1 και 33.3 χρόνια αντίστοιχα από σήµερα. Αν ο ετήσιος ρυθµός παραγωγής λιγνίτη παρέµενε σταθερός και ίσος µε το σηµερινό (µηδενική ετήσια αύξηση παραγωγής), ο χρονικός ορίζοντας εξάντλησης των αποθεµάτων λιγνίτη θα ανερχόταν σε 4000/70 = 57.1 χρόνια δηλαδή τό έτος 2060 περίπου αντί του έτους 2043 που αναµένεται να συµβεί για 1.5% ετήσιο ρυθµό αύξησης παραγωγής. Στην περίπτωση όµως που τα αποθέµατα (µετά από έρευνες) αυξάνονταν κατά 2000 εκατ. τόννους, ο χρονικός ορίζοντας θα ήταν 55.1 χρόνια για 1.5% ετήσιο ρυθµό αύξησης παραγωγής, δηλαδή 14 χρόνια περίπου ( ) περισσότερα (το έτος 2057 αντί του 2043). Η ηλεκτρική ενέργεια, που θα µπορεί να παραχθεί µετα από t χρόνια, χωρίς τεχνολογική βελτίωση των σταθµών παραγωγής (σταθερή ενεργειακή απόδοση 37% των ατµοηλεκτρικών σταθµών), θα προκύψει από την εξορυσσόµενη ποσότητα λιγνίτη το χρόνο t, που υπολογίζεται µε τη βοήθεια της εξίσωσης (2) και είναι p = 0 rt 1 Qt Qt e 1 r r e 1 (6) και από την ειδική κατανάλωση σε kg λιγνίτη/kwh. Η ειδική (πραγµατική) κατανάλωση λιγνίτη γίνεται η υπόθεση ότι θα παραµείνει σταθερή και ίση µε 1.9 kg λιγνίτη / kwh. Η ηλεκτρική ενέργεια (kwh) που αναµένεται να παραχθεί θα δίνεται τότε από την εξίσωση ( Q ) p t Qt 1 0 rt e 1 10 kwh = 1.9 r e r (7) αν P 0 δίνεται σε τόννους και r υπό µορφή κλάσµατος Εφαρµόζοντας την εξίσωση (5) για P 0 (70 εκατοµ. τόννοι) σηµερινή παραγωγή λιγνίτη, r = ή 1.5% και t= 35 χρόνια προκύπτει ότι η αναµενόµενη, µετά από 35 χρόνια, ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα είναι περίπου 62 x 10 9 (δισεκατοµµύρια) kwh. Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 31

32 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Συντελεστές µετατροπής: Όγκος/Βάρος/Μάζα 1 m 3 = 1000 litres = ft 3 1,000 ft 3 = 28.3 m 3 Αριθµός ft 3 x = m 3 1 gallon = litres 1 barrel = 42 gallons = litres Αριθµός Barrels x = m 3 (όγκος) 1 lb = kg 1 kilogram = lb 1 tonne = 2205 lb 1 short ton = metric ton = 2000 lb 1 tonne = 1 metric ton = 1000 kg GCV (gross calorific value) = HHV (Higher caloric value) NCV (net calorific value) = LHV (Lower caloric value) 1 m.t.o.e = million tonnes oil equivalent 1 m.b.o.e = million barrels oil equivalent Άλλα δεδοµένα: Όρυκτοί άνθρακες 1 tonne άνθρακα: GJ ή 11,500-13,000 Btu/lb (ανθρακίτης); 1 tonne λιγνίτης:15-19 GJ ή 6,500-8,200 Btu/lb 1 tonne (ελληνικός) λιγνίτης (µέση τροφοδοσία 1200 kcal/kg) 5.03 GJ 2160 Btu/lb 1 short ton coal = metric ton x 10 6 joules = 6600 kwh 1 tonne coal (λιθάνθρακα) 4 bbl (barrels) oil Σηµείωση: Το θερµικό δυναµικό των ορυκτών ανθράκων ποικίλλει σηµαντικά µεταξύ των διαφόρων τύπων τους. Ως τυπικός άνθρακας για υπολογισµούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θεωρείται ο «βιτουµενιούχος» µε θερµικό δυναµικό 27 GJ/t. Φυσικό αέριο: Α.Θ.. (HHV) = 1027 Btu/ft3 = MJ/m 3 ; Κ.Θ.. (LHV) = 930 Btu/ft3 = 34.6 MJ/m 3 (HHV / LHV = 1.107) 1 ft 3 gas (HHV) = 1027 Btu = 259 kcal (LHV 234 kcal) 1 m 3 gas (HHV) = Btu = 9139 kcal (LHV 8256 kcal) Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 32

33 1000 ft 3 gas = 259 x 10 3 kcal =1084 x 10 6 joules = kwh 25.6 million m 3 gas =1 PJ = (GCV) 1000 m 3 of natural gas 0.9 ton oil equivalent (toe - crude oil) 1 tonne LNG (Liquified natural gas) = ft 3 natural gas = 1379 m 3 natural gas = (1379/593) m 3 LNG = m 3 LNG Πυκνότητα LNG (Liquified natural gas) = 0.43 t / m 3 1 Therm (χρησιµοποιείται για φυσικό αέριο, methane) = 10 5 Btu (= MJ) Πετρέλαιο 7.64 barrels oil 1 tonne of oil (metric) = GJ. 1 bbl (barrel) oil = 5.8 MBtu = x 10 6 kcal GJ 1700 kwh 1 barrel oil (159 λίτρα) = GJ Πετρέλαιο - diesel = 130,500 Btu/gallon (36.4 MJ/L ή 42.8 GJ/t) Πυκνότητα Πετρελαίου - diesel (µέση) = 0.84 kg/l(= metric tonnes/m 3 ) 1 τόννος ισοδύναµου πετρελαίου = 1 tonne oil equivalent (t.o.e.) ισοδυναµεί µε : 1 tonne πετρελαίου = 7.64 barrels πετρελαίου πυκνότητας κατά API στους 40 C (0.823 g/cm 3 ) 1 t.o.e GJ = x x 10 3 kcal = x 10 3 kcal 10 million kilocalories = 10 x 10 6 kcal 1 t.o.e. = GJ = x kwh = x 10 3 kwh 12 MWh 1 t.o.e. = GJ = x millions BTU = 39.7 millions BTU 40 millions BTU 1 quad Btu = Btu = x 10 6 t.o.e. = M.t.o.e. 1 t.o.e. 1.5 tonne hard coal, οπότε 1 tonne hard coal = (1/1.5) x GJ GJ 1 t.o.e. : (41.88/17) 2.5 tonnes λιγνίτης (15-19 GJ ) ή περίπου (41.88/6.12) 6.84 tonnes ελληνικού λιγνίτη (6.12 GJ) 1 βαρέλι πετρέλαιο (barrel oil = 159 λίτρα) 0.25 tonne coal (λιθάνθρακα) Παράδειγµα 1 million tonnes πετρελαίου = 1 x 10 6 t.o.e. έχει θερµικό δυναµικό 1 x 10 6 x 12 MWh και παράγει 4500 GWh = 4.5 x 10 6 MWh Η.Ε., όταν η απόδοση του θερµοηλεκτρικού εργοστασίου είναι: (4.5 x 10 6 MWh / 12 x 10 6 MWh ) = ή 37.5 % περίπου Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 33

34 Πίνακας 4. Συντελεστές µετατροπής µονάδων θερµότητας και ηλεκτρικής ενέργειας Ισοδυναµεί µε: GJ kwh MBtu th therm kcal 1 gigajoule (GJ) x kilowatt-hour (kwh) 3.6 x x x million Btu (MBtu) x Quad Btu (10 15 Btu) x x x x x thermie (th) x x x therm x x kilocalorie (kcal) x x x x x Btu/lb = kj / kg = kcal / kg 1 kj / kg = 0.43 Btu/lb = kcal / kg 1 kcal / kg = 1.8 Btu/lb = kj / kg Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας 34

35 Βιβλιογραφία Zevenhofen, R., #2. Fuels, Helsinki University of Technology, ENE /2. The United States Geological Survey (U.S.G.S), Classification of coals. Channiwala, S.A., 1992, MS Thesis, Indian Institute of Technology, Bombay, India. BC HYDRO, Vancouver Island generation project, Natural gas combined cycle power plant. EPA, United States Environmental Protection Agency, The U.S.Greenhouse Gas Inventory, Reference Tables and Conversion. Masters, M. G., 1999, Introduction to Environmental Engineering and Science, 2 nd Edition, Prentice Hall, pp WCI (World Coal Institute), 2000, Coal Conversion Factors, London, December. WCI (World Coal Institute), EUROGAS, Annual Report , Queensland Government, Energy efficiency in power stations, Combined Heat and Power (CHP) Statistics, Statistical Office of the European Communities, Joint IEA/Eurostat Annual Questionnaire Training Workshop, IEA, Paris, October Cogeneration-Combined Heat and Power (Electricity) Generation, Parliament of Australia, Parliamentary Library, Energy Information Administration (Ε.Ι.Α.), U.S. Department of Energy, 2002 Country Energy Data report (Greece), Καβουρίδης Κ. & Νικολαϊδης Ι., Παραγωγή εξευγενισµένων προϊόντων λιγνίτη για ηλεκτρικές και εξωηλεκτρικές χρήσεις, Λιγνίτης και λοιπά Στερεά Καύσιµα της Χώρας µας: Παρούσα Κατάσταση και Προοπτικές, ιήµερο (β Μέρος), ΤΕΕ, Αθήνα 5/97, σελ Μετικάνης., Λιγνιτικές µονάδες ηλεκτροπαραγωγής και περιβαλλοντική νοµοθεσία (ελληνική και κοινοτική) η εµπειρία από την ελληνική πραγµατικότητα έγκρισης και εφαρµογής περιβαλλοντικών όρων λειτουργίας σε λιγνιτικές µονάδες ηλεκτροπαραγωγής, Λιγνίτης και λοιπά Στερεά Καύσιµα της Χώρας µας: Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας Τσακαλάκης Κώστας, Αναπλ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Σχολή Μηχ. Μεταλλείων- Μεταλλουργών 35

36 Παρούσα Κατάσταση και Προοπτικές, ιήµερο (β Μέρος), ΤΕΕ, Αθήνα 5/97, σελ BP Statistical Review of World Energy, Energy in focus, June Τσακαλάκης Κ., Το φαινόµενο του θερµοκηπίου και η επίδραση της καύσης των ορυκτών καυσίµων και των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στην εξέλιξή του, Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, Τόµος 13, Τεύχος 1/2, Ιαν.- εκ. 2003, σελ Παραγωγή ενέργειας από συµβατικά ορυκτά καύσιµα και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας Τσακαλάκης Κώστας, Αναπλ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Σχολή Μηχ. Μεταλλείων- Μεταλλουργών 36

Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου. Συστατικό

Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου. Συστατικό Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου Για τον παραπάνω προσδιορισµό, απαραίτητο δεδοµένο είναι η στοιχειακή ανάλυση του πετρελαίου (βαρύ κλάσµα), η

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Παραγωγής Τσιμέντου και Σκυροδέματος

Τεχνολογία Παραγωγής Τσιμέντου και Σκυροδέματος Τεχνολογία Παραγωγής Τσιμέντου και Σκυροδέματος Ενότητα: Στοιχειομετρικός προσδιορισμός του απαιτούμενου αέρα καύσης βαρέος κλάσματος πετρελαίου Κωνσταντίνος Γ. Τσακαλάκης, Καθηγητής, Ε.Μ.Π Σχολή Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΜΙΝΟ

2.5. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΜΙΝΟ 2.5. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΜΙΝΟ Ενεργειακές καταναλώσεις στην παραγωγή του κλίνκερ Είναι γνωστό ότι η διαδικασία πύρωσης του ασβεστολίθου, ως ιδιαιτέρως ενδόθερµη αντίδραση, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΑΤΑΝΑΛΙΣΚΟΜΕΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΙ ΙΚΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ (BLAINE) ΣΤΗΝ ΑΛΕΣΗ ΚΛΙΝΚΕΡ ΣΕ ΣΦΑΙΡΟΜΥΛΟΥΣ

ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΑΤΑΝΑΛΙΣΚΟΜΕΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΙ ΙΚΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ (BLAINE) ΣΤΗΝ ΑΛΕΣΗ ΚΛΙΝΚΕΡ ΣΕ ΣΦΑΙΡΟΜΥΛΟΥΣ ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΑΤΑΝΑΛΙΣΚΟΜΕΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΙ ΙΚΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ (BLAINE) ΣΤΗΝ ΑΛΕΣΗ ΚΛΙΝΚΕΡ ΣΕ ΣΦΑΙΡΟΜΥΛΟΥΣ Τσακαλάκης Κώστας, Αναπλ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Σχολή Μηχ. Μεταλλείων-Μεταλλουργών, Ε.Μ. Πολυτεχνείο

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής υνατότητες προσαρµογής υφιστάµενων Μονάδων ΕΗ I. ΚΟΠΑΝΑΚΗΣ Α. ΚΑΣΤΑΝΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια Νίκος Μαµάσης και Ιωάννης Στεφανάκος Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 211 ιάρθρωση παρουσίασης: Ορυκτά καύσιµα και

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Παραγωγής Τσιμέντου και Σκυροδέματος

Τεχνολογία Παραγωγής Τσιμέντου και Σκυροδέματος Τεχνολογία Παραγωγής Τσιμέντου και Σκυροδέματος Ενότητα: Παραγωγή Θερμότητας στην Περιστροφική Κάμινο Κωνσταντίνος Γ. Τσακαλάκης, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 2 Ατμοηλεκτρικές και υδροηλεκτρικές μονάδες

ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 2 Ατμοηλεκτρικές και υδροηλεκτρικές μονάδες ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 2 Ατμοηλεκτρικές και υδροηλεκτρικές μονάδες Δρ. Ηλίας Κυριακίδης Επίκουρος Καθηγητής ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 2008Ηλίας

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις ΓΓ/Μ2 05-06 ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις 140 ΧΗΜΕΙΑ: Υδρογονάνθρακες- Πετρέλαιο - Προιόντα από υδρογονάνθρακες - Αιθανόλη

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό Θέμα: Συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας από ελαιοπυρηνόξυλο μέσω θερμοχημικής ή βιοχημικής μετατροπής

Ατομικό Θέμα: Συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας από ελαιοπυρηνόξυλο μέσω θερμοχημικής ή βιοχημικής μετατροπής Ατομικό Θέμα: Συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας από ελαιοπυρηνόξυλο μέσω θερμοχημικής ή βιοχημικής μετατροπής Τζιάσιου Γεωργία Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

BIOENERGY CONFERENCE 2013

BIOENERGY CONFERENCE 2013 BIOENERGY CONFERENCE 2013 Παραγωγή ενέργειας με πυρόλυση- αεριοποίησης βιομάζας γεωργικών υπολειμμάτων Σωτήριος Καρέλλας Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Ατμοκινητήρων και Λεβήτων, Σχολή Μηχανολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ενότητα 3: Καύσιμα Χατζηαθανασίου Βασίλειος, Καδή Στυλιανή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Α. ΞΕΝΙΔΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 10. ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΓΩΓΗ

ΔΡ. Α. ΞΕΝΙΔΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 10. ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ Ι Μεταλλουργία Σιδήρου Χυτοσιδήρου Θεωρία και Τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών ΔΡ. Α. ΞΕΝΙΔΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 10. ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΓΩΓΗ ΑΔΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΥΣΗ και ΚΑΥΣΙΜΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΥΣΗ και ΚΑΥΣΙΜΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΥΣΗ και ΚΑΥΣΙΜΑ Καύση ονομάζεται η αντίδραση μιας οργανικής ή ανόργανης ουσίας με το Ο 2, κατά την οποία εκλύεται θερμότητα στο περιβάλλον και παράγεται φως. Είδη καύσης Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ Η περίπτωση του ΑΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Θ. Παπαδέλης Π. Τσανούλας Δ. Σωτηρόπουλος Ηλεκτρική ενέργεια: αγαθό που δεν αποθηκεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων ως μοχλός ανάπτυξης: Η περίπτωση της Αττικής

Η ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων ως μοχλός ανάπτυξης: Η περίπτωση της Αττικής Η ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων ως μοχλός ανάπτυξης: Η περίπτωση της Αττικής Συνέδριο Τ.Ε.Ε. «Περιβάλλον και Ανάπτυξη», Αθήνα 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Δρ. Ευστράτιος Καλογήρου Πρόεδρος Δρ. Κων/νος Ψωμόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση βαθμού απόδοσης συμβατικών σταθμών

Βελτίωση βαθμού απόδοσης συμβατικών σταθμών Βελτίωση βαθμού απόδοσης συμβατικών σταθμών Εισηγητής: Τζολάκης Γεώργιος Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών Διαχείρισης Ενεργειακών Πόρων Παγκόσμια Ενεργειακή Τάση Μέχρι το 2030 Πρόβλεψη διπλασιασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ (Απόσπασμα από το βιβλίο ΚΑΥΣΙΜΑ-ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ του Ευγενιδείου) 11.1 Είδη Στερεών Καυσίμων Τα στερεά καύσιμα διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: Τα φυσικά στερεά καύσιμα (γαιάνθρακες, βιομάζα) Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ενότητα 10: Ρύποι από τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Χατζηαθανασίου Βασίλειος, Καδή

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαταστάσεις Κλιματισμού. Α. Ευθυμιάδης,

Εγκαταστάσεις Κλιματισμού. Α. Ευθυμιάδης, ΙΕΝΕ : Ετήσιο 13ο Εθνικό Συνέδριο - «Ενέργεια & Ανάπτυξη 08» (12-13/11-Ίδρυμα Ευγενίδου) Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε Λεβητοστάσια και Εγκαταστάσεις Κλιματισμού Α. Ευθυμιάδης, ρ. Μηχανικός, ιπλ. Μηχ/γος-Ηλ/γος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑ Ο ΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΚ ΟΣΗ 1.0 20.12.2007 Α. Πεδίο Εφαρµογής Ο Οδηγός Αξιολόγησης εφαρµόζεται κατά την αξιολόγηση αιτήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας και Έλεγχος Συστήµατος. Ατµοηλεκτρικοί Σταθµοί 3η Ενότητα: Συνδυασµένη Παραγωγή Θερµότητας & Ηλεκτρικής Ενέργειας

Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας και Έλεγχος Συστήµατος. Ατµοηλεκτρικοί Σταθµοί 3η Ενότητα: Συνδυασµένη Παραγωγή Θερµότητας & Ηλεκτρικής Ενέργειας ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχ. και Μηχ. Υπολογιστών Τοµέας Ηλεκτρικής Ισχύος Επιστηµονικός Συνεργάτης Κ. Ντελκής Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας και Έλεγχος Συστήµατος Ατµοηλεκτρικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 15 Μαΐου 2014, Αμφιθέατρο 1 ου ΕΠΑΛ ΙΛΙΟΥ

Πέμπτη, 15 Μαΐου 2014, Αμφιθέατρο 1 ου ΕΠΑΛ ΙΛΙΟΥ ΗΜΕΡΙΔΑ: Το Φυσικό Αέριο στο Επαγγελματικό Λύκειο Ειδικότητα : Τεχνικός Μηχανικός Θερμικών Εγκαταστάσεων και Μηχανικός Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου Πέμπτη, 15 Μαΐου 01, Αμφιθέατρο 1 ου ΕΠΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η 2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η παγκόσμια παραγωγή (= κατανάλωση + απώλειες) εκτιμάται σήμερα σε περίπου 10 Gtoe/a (10.000 Mtoe/a, 120.000.000 GWh/a ή 420 EJ/a), αν και οι εκτιμήσεις αποκλίνουν: 10.312

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας στην Ενότητα 2.3 (Σχέση Βιοµηχανίας και Ενέργειας)

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας στην Ενότητα 2.3 (Σχέση Βιοµηχανίας και Ενέργειας) ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης σύντοµης διάρκειας στην Ενότητα 2.3 (Σχέση Βιοµηχανίας και Ενέργειας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΛΕΒΗΤΕΣ-ΑΤΜΟΣΤΡΟΒΙΛΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΗΣ

ΑΤΜΟΛΕΒΗΤΕΣ-ΑΤΜΟΣΤΡΟΒΙΛΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΗΣ Α. Κύκλος Rankine ΑΤΜΟΛΕΒΗΤΕΣ-ΑΤΜΟΣΤΡΟΒΙΛΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΗΣ. Ατμοστροβιλοεγκατάσταση λειτουργεί μεταξύ των πιέσεων 30 bar και 0,08 bar.η θερμοκρασία του υπέρθερμου ατμού είναι 400 C. Να υπολογιστεί ο θεωρητικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Γιάννης Βουρδουµπάς Μελετητής-Σύµβουλος Μηχανικός Ελ. Βενιζέλου 107 Β 73132 Χανιά, Κρήτης e-mail: gboyrd@tee.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόβληµα των εκποµπών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό παράδειγµα εφαρµογής

Βασικό παράδειγµα εφαρµογής Βασικό παράδειγµα εφαρµογής Λιγνιτικός σταθµός ηλεκτροπαραγωγής, ισχύος 300 MW e, τροφοδοτείται µε καύσιµο θερµογόνου δύναµης 1500 kcal/kg (ως έχει). Η τυπική ανάλυση του καυσίµου έχει ως εξής: 13% άκαυστα,

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτική εξέλιξης της διείσδυσης του Φυσικού Αερίου στην Ηλεκτροπαραγωγή στο Ελληνικό Διασυνδεδεμένο Σύστημα. Ι. Κοπανάκης Διευθυντής ΔΣΔΑΜΠ

Προοπτική εξέλιξης της διείσδυσης του Φυσικού Αερίου στην Ηλεκτροπαραγωγή στο Ελληνικό Διασυνδεδεμένο Σύστημα. Ι. Κοπανάκης Διευθυντής ΔΣΔΑΜΠ Προοπτική εξέλιξης της διείσδυσης του Φυσικού Αερίου στην Ηλεκτροπαραγωγή στο Ελληνικό Διασυνδεδεμένο Σύστημα Ι. Κοπανάκης Διευθυντής ΔΣΔΑΜΠ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΓΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ

Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΓΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΓΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΑΝΝΙΟΥ ΑΝΝΑ ΧΑΝΙΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΔΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΚΔΟΣΗ 2.0 30.10.2009 Α. Πεδίο Εφαρμογής Ο Οδηγός Αξιολόγησης εφαρμόζεται κατά την αξιολόγηση αιτήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Δημιουργία των λιγνιτών Οι λιγνίτες αλλά και οι άνθρακες γενικότερα είναι το αποτέλεσμα μιας ιδιότυπης αποσύνθεσης φυτών η οποία χαρακτηρίζεται με τον ειδικό όρο

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα μετρήσεων σε βιοκαύσιμα και λέβητες Παρουσίαση στα πλαίσια της ιηµερίδας «Παραγωγή, Επεξεργασία και Εφοδιασµός Βιοµάζας»

Αποτελέσματα μετρήσεων σε βιοκαύσιμα και λέβητες Παρουσίαση στα πλαίσια της ιηµερίδας «Παραγωγή, Επεξεργασία και Εφοδιασµός Βιοµάζας» Αποτελέσματα μετρήσεων σε βιοκαύσιμα και λέβητες Παρουσίαση στα πλαίσια της ιηµερίδας «Παραγωγή, Επεξεργασία και Εφοδιασµός Βιοµάζας» Πέµπτη & Παρασκευή 11-12/04/2013 Κέντρο Ταξινόµησης Βάµβακος Θεσσαλίας,

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Βιομηχανικών Διεργασιών 6ο εξάμηνο

Συστήματα Βιομηχανικών Διεργασιών 6ο εξάμηνο Συστήματα Βιομηχανικών Διεργασιών 6ο εξάμηνο Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 5 ο μάθημα ΔΠΘ-ΜΠΔ Συστήματα Βιομηχανικών Διεργασιών 2 Διεργασίες που περιλαμβάνουν μια

Διαβάστε περισσότερα

4ο Εργαστήριο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ

4ο Εργαστήριο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ 4ο Εργαστήριο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Συστήματα θέρμανσης Στόχος του εργαστηρίου Στόχος του εργαστηρίου είναι να γνωρίσουν οι φοιτητές: - τα συστήματα θέρμανσης που μπορεί να υπάρχουν σε ένα κτηνοτροφικό

Διαβάστε περισσότερα

5. ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ

5. ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ 5. ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ A. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ E.1.1 Να συμπληρώσετε τα διάστικτα: α) Πρότυπη ενθαλπία σχηματισμού ένωσης από τα στοιχεία της ονομάζεται... Β) Πρότυπη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τομέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιμα και ενέργεια Νίκος Μαμάσης, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Άδεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Μ Π NTUA /3662 Fax: ΟΜΑΔΑ 3: Δοκιμή 1

Ε Μ Π NTUA /3662 Fax: ΟΜΑΔΑ 3: Δοκιμή 1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΤΜΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ & ΛΕΒΗΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥΠΟΛΗ-ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9-15780 ΑΘΗΝΑ Ε Μ Π NTUA 210-772 3604/3662 Fax:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΥΣΗΣ. Μέρος 1

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΥΣΗΣ. Μέρος 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ [Άρθρα 2(1), 47(2), (3), (4), (5), (8), (9), (10), 48 (1), (2)(α), 49(3)(γ) και (4)(δ), 50(1)(δ), 51(2), 55(1), (2), 56, 57(1)(α), (2), (3) και 99(1), (2) και (3)] ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΤΕΕ 26/9 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ

Ημερίδα ΤΕΕ 26/9 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ Ημερίδα ΤΕΕ 26/9 Δ. Παπαγεωργίου, Φ. Θεολόγος, Χ. Τέας, Ε. Χανιωτάκης ΑΕ Τσιμέντων ΤΙΤΑΝ, Δ. Έρευνας & Ποιότητας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΥΞΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

4.. Ενεργειακά Ισοζύγια

4.. Ενεργειακά Ισοζύγια ιαχείριση Ενέργειας και Περιβαλλοντική Πολιτική 4.. Ενεργειακά Ισοζύγια Καθηγητής Ιωάννης Ψαρράς Εργαστήριο Συστηµάτων Αποφάσεων & ιοίκησης Γρ. 0.2.7. Ισόγειο Σχολής Ηλεκτρολόγων Τηλέφωνο: 210-7723551,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Γ. Λευθεριώτης, Αναπλ. Καθηγητής Γ. Συρροκώστας, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Γ. Λευθεριώτης, Αναπλ. Καθηγητής Γ. Συρροκώστας, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Γ. Λευθεριώτης, Αναπλ. Καθηγητής Γ. Συρροκώστας, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Τι είναι ενέργεια; (Αφηρημένη έννοια) Στιγμιότυπο από την κίνηση ενός βλήματος καθώς διαπερνά ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Θέος 1

Κων/νος Θέος 1 Το παρόν φυλλάδιο περιέχει ορισµένα λυµένα παραδείγµατα ασκήσεων στο κεφάλαιο. Προσδιορισµός της θερµότητας και της ποσότητας µιας ουσίας από τη στοιχειοµετρία µιας αντίδρασης 1 ο παράδειγµα 10 mol οξειδίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια Νίκος Μαµάσης και Ιωάννης Στεφανάκος Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 214 ιάρθρωση παρουσίασης: Ορυκτά καύσιµα και

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ξενία 11500 11420 14880 12800

Ξενία 11500 11420 14880 12800 Γ. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ CO 2 Γ.1 Περιγραφή κτιριακών εγκαταστάσεων Η συνολική έκταση του Πανεπιστηµίου είναι 23,22 στρ. όπου βρίσκονται οι κτιριακές του εγκαταστάσεις όπως είναι το κτίριο της Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξης Αμάρυνθος 25/2/2013 Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Ι. Πειραιά ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ WTERT (www.wtert.gr)

ανάπτυξης Αμάρυνθος 25/2/2013 Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Ι. Πειραιά ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ WTERT (www.wtert.gr) Η ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων ως μοχλός ανάπτυξης Αμάρυνθος 25/2/2013 Δρ. Ευστράτιος Καλογήρου Πρόεδρος Δρ. Κων/νος Ψωμόπουλος Αντιπρόεδρος Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Ι. Πειραιά 1 ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ Συμβούλιο Ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΟ ΕΓΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ 24% ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΑ 25% ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ 6% ΛΙΓΝΙΤΗΣ 45%

ΣΥΝΟΛΟ ΕΓΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ 24% ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΑ 25% ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ 6% ΛΙΓΝΙΤΗΣ 45% Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα Εισαγωγική γ εισήγηση η της Μόνιμης Επιτροπής Ενέργειας του ΤΕΕ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΜΙΓΜΑ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ Ορυκτά καύσιμα που μετέχουν σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία

Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία Φλώρινα, 26 Μαΐου 2010 Χ. Παπαπαύλου, Σ. Τζιβένης, Δ. Παγουλάτος, Φ. Καραγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ενότητα 4: Καύση Χατζηαθανασίου Βασίλειος, Καδή Στυλιανή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Η Αντλία Θερµότητας ανήκει στην κατηγορία των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας. Για την θέρµανση, το ζεστό νερό χρήσης και για την ψύξη, το 70-80% της ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

14 Συµπαραγωγή Μηχανικής και Θερµικής Ισχύος

14 Συµπαραγωγή Μηχανικής και Θερµικής Ισχύος 14 Συµπαραγωγή Μηχανικής και Θερµικής Ισχύος 14.1 Βασικές αρχές Η ταυτόχρονη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και ατµού διεργασιών η θερµότητας µπορεί να γίνεται µε ορθολογικό και θερµοδυναµικώς βέλτιστο

Διαβάστε περισσότερα

Ισοζύγια Ενέργειας 9/3/2011

Ισοζύγια Ενέργειας 9/3/2011 Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Κρήτης Θερµογόνος ύναµη & Ενεργειακά Ισοζύγια Τσικαλάκης Αντώνιος ρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός & Μηχ/κός Η/Υ ΕΜΠ Εργαστηριακός Συνεργάτης ΤΕΙ Κρήτης Τµήµα Ηλεκτρολογίας Θερµογόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Ο μαθητής να μπορεί να (α) αναφέρει πως εφαρμόζεται στη πράξη ο ενεργειακός κύκλος για τη μετατροπή της δυναμικής ενέργειας των καυσίμων, σε ηλεκτρική ενέργεια. (β) διακρίνει σε ποίες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Ενθαλπία, Ειδική Θερµότητα και Ειδικός Όγκος Υγρού Αέρα

Ειδική Ενθαλπία, Ειδική Θερµότητα και Ειδικός Όγκος Υγρού Αέρα θερµοκρασία που αντιπροσωπεύει την θερµοκρασία υγρού βολβού. Το ποσοστό κορεσµού υπολογίζεται από την καµπύλη του σταθερού ποσοστού κορεσµού που διέρχεται από το συγκεκριµένο σηµείο. Η απόλυτη υγρασία

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Παυλάτου, 2017 ΙΣΟΖΥΓΙΑ ΜΑΖΑΣ ΜΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ

Ε. Παυλάτου, 2017 ΙΣΟΖΥΓΙΑ ΜΑΖΑΣ ΜΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ 1 ΙΣΟΖΥΓΙΑ ΜΑΖΑΣ ΜΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ 2 ΙΣΟΖΥΓΙΑ ΜΑΖΑΣ ΜΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ Βασικές έννοιες Στοιχειομετρία-Στοιχειομετρικοί συντελεστές-στοιχειομετρική αναλογία Περιοριστικό αντιδρών Αντιδρών σε περίσσεια Μετατροπή (κλάσμα,

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ι. Μάθημα 4: Σημερινό Πλαίσιο Λειτουργίας Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ι. Μάθημα 4: Σημερινό Πλαίσιο Λειτουργίας Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Μάθημα 4: Σημερινό Πλαίσιο Λειτουργίας Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Μεταβολές στο πλαίσιο λειτουργίας των ΣΗΕ (δεκαετία 1990) Κύριοι λόγοι: Απελευθέρωση αγοράς ΗΕ. Δίκτυα φυσικού αερίου. Φαινόμενο θερμοκηπίου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Φλάμος Επίκουρος Καθηγητής. Δανάη Μανωλή

Αλέξανδρος Φλάμος Επίκουρος Καθηγητής. Δανάη Μανωλή Σχεδιασμός Συστημάτων Παραγωγής (ΣΣΠ) και Περιβάλλον Αλέξανδρος Φλάμος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: aflamos@unipi.gr Δανάη Μανωλή e-mail: danai@unipi.gr Researcher FP7 GreenEcoNet Τμήμα Βιομηχανικής Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΣΗ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΣΗ Περίληψη Η κίνηση των οχηµάτων µε φυσικό αέριο εν συγκρίση µε τα συµβατικά καύσιµα συντελεί στη µείωση της ατµοσφαιρικής ρύπανσης στα αστικά κέντρα, µε λειτουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010

ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010 ηµόσια Συζήτηση Οι Ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου Εισαγωγή στη συζήτηση Δρ. Ανδρέας Πουλλικκάς Νοε 2010 ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010 0 Ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

εναλλακτικές τεχνικές βελτίωσης της ενεργειακής και περιβαλλοντικής ρβ απόδοσης

εναλλακτικές τεχνικές βελτίωσης της ενεργειακής και περιβαλλοντικής ρβ απόδοσης Ημερίδα ΤΕΕ : Βέλτιστη εκμετάλλευση του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγής Πτολεμαΐδα, 11 Μαΐου 2009 Χρήση πτωχού λιγνίτη σε υφιστάμενες ες μονάδες και εναλλακτικές τεχνικές βελτίωσης της ενεργειακής και περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Λυμένες ασκήσεις. Αλκάνια

Λυμένες ασκήσεις. Αλκάνια Λυμένες ασκήσεις Αλκάνια 1. Αλκάνιο Α έχει σχετική μοριακή μάζα Μ = 58. α. Να βρεθεί ο μοριακός τύπος του αλκάνιου και τα συντακτικά ισομερή του. β. 5,8 g από το αλκάνιο Α καίγονται πλήρως με Ο 2. Να υπολογιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες Μορφές Ενέργειας

Ήπιες Μορφές Ενέργειας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ήπιες Μορφές Ενέργειας Ενότητα 1: Εισαγωγή Καββαδίας Κ.Α. Τμήμα Μηχανολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Ανδρίτσος. Συνέδριο ΙΕΝΕ, Σύρος, 20-21 Ιουνίου 2008. Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Βιομηχανίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Νίκος Ανδρίτσος. Συνέδριο ΙΕΝΕ, Σύρος, 20-21 Ιουνίου 2008. Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Βιομηχανίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Το Ενεργειακό Πρόβλημα των Κυκλάδων: Κρίσιμα Ερωτήματα και Προοπτικές Συνέδριο ΙΕΝΕ, Σύρος, 20-21 Ιουνίου 2008 Γεωθερμικές Εφαρμογές στις Κυκλάδες και Εφαρμογές Υψηλής Ενθαλπίας Μιχάλης Φυτίκας Τμήμα Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις.

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. Ενθαλπία (Η), ονομάζεται η ολική ενέργεια ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΕ Τµ. Κεντρικής & υτικής Θεσσαλίας. Εισήγηση από τη Μ.Ε. Ενέργειας και Βιοµηχανίας & τη Μ.Ε. Περιβάλλοντος και Αειφορίας

ΤΕΕ Τµ. Κεντρικής & υτικής Θεσσαλίας. Εισήγηση από τη Μ.Ε. Ενέργειας και Βιοµηχανίας & τη Μ.Ε. Περιβάλλοντος και Αειφορίας ΤΕΕ Τµ. Κεντρικής & υτικής Θεσσαλίας Εισήγηση από τη Μ.Ε. Ενέργειας και Βιοµηχανίας & τη Μ.Ε. Περιβάλλοντος και Αειφορίας «Περιβαλλοντικά & Ενεργειακά οφέλη, προβλήµατα και προοπτικές της χρήσης του φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ

Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ Ομιλητές: Ι. Νικολετάτος Σ. Τεντζεράκης, Ε. Τζέν ΚΑΠΕ ΑΠΕ και Περιβάλλον Είναι κοινά αποδεκτό ότι οι ΑΠΕ προκαλούν συγκριτικά τη μικρότερη δυνατή περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Σταθμοί Παραγωγής Ενέργειας

Σταθμοί Παραγωγής Ενέργειας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Σταθμοί Παραγωγής Ενέργειας Ενότητα 5: Συμπαραγωγή (Cogeneration CHP) Δρ Γεώργιος Αλέξης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Βιοκαυσίµων Εξεργειακή Προσέγγιση. Κορωναίος Χριστοφής Σπυρίδης Χρήστος Ρόβας ηµήτριος

Παραγωγή Βιοκαυσίµων Εξεργειακή Προσέγγιση. Κορωναίος Χριστοφής Σπυρίδης Χρήστος Ρόβας ηµήτριος Παραγωγή Βιοκαυσίµων Εξεργειακή Προσέγγιση Κορωναίος Χριστοφής Σπυρίδης Χρήστος Ρόβας ηµήτριος Η ιαδικασία παραγωγής Fscher- Tropsch καυσίµων από βιοµάζα Η ιαδικασίας παραγωγής µεθανόλης από λάσπη λυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΚΔΟΣΗ 2.0

ΟΔΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΚΔΟΣΗ 2.0 ΟΔΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΚΔΟΣΗ 2.0 30.10.2009 Α. Πεδίο Εφαρμογής Ο Οδηγός Αξιολόγησης εφαρμόζεται κατά την αξιολόγηση αιτήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕ.Δ.Ε.Α, ΑΠΘ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κωνσταντίνος Α. Λυμπερόπουλος Μηχανολόγος Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Boudouard) C + CO 2 2CO Η = 173 kj/mol. C + H 2 O CO + H 2 Η = 136 kj/mol. CO + H 2 O CO 2 + H 2 Η = -41 kj/mol

Boudouard) C + CO 2 2CO Η = 173 kj/mol. C + H 2 O CO + H 2 Η = 136 kj/mol. CO + H 2 O CO 2 + H 2 Η = -41 kj/mol Αεριοποίηση Εισαγωγή Ιστορική Ανασκόπηση Φωταέριο 2 ος ΠαγκόσµιοςΠόλεµος Πετρελαϊκή Κρίση Γαιάνθρακας Προστασία Περιβάλλοντος Βιόµαζα Σηµασία Αεριοποίησης Αεριοποίηση: ο δρόµος προς καθαρή ενέργεια από

Διαβάστε περισσότερα