ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ"

Transcript

1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ (ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ) Εµµ. ρης Καθηγητής Φυσικής Σχολή Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών και Φυσικών Επιστηµών ΕΜΠολυτεχνείο Αθήνα 004

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι Σηµειώσεις αυτές έχουν σκοπό να αποτελέσουν συνοπτικό βοήθηµα για το µάθηµα των Ηλεκτρονικών που διδάσκεται στη Σχολή Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών και Φυσικών Επιστηµών της Κατεύθυνσης Φυσικού Εφαρµογών του ΕΜΠολυτεχνείου. Γίνεται επεξεργασία θεµάτων θεωρίας κυκλωµάτων, αναλογικών ηλεκτρονικών κυκλωµάτων µε τρανζίστορ και τελεστικούς ενισχυτές καθώς και ψηφιακών κυκλωµάτων. Υπάρχουν πολλά ελληνικά και ξενόγλωσσα βιβλία τα οποία διαπραγµατεύονται το σχετικό αντικείµενο σε µεγαλύτερη έκταση τα οποία πρέπει να συµβουλευτεί ο ενδιαφερόµενος για µεγαλύτερη εµβάθυνση. Εδώ δίνονται οι βασικές αρχές για µια πρώτη γεύση στο αντικείµενο. Αθήνα 9/8/004

3 it (). ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΑ Ένα στοιχείο κυκλώµατος φαίνεται στο Σχήµα.. Σύµφωνα µε τον παθητικό συµβολισµό του ρεύµατος και τάσης, που σηµειώνεται σε αυτό το Σχήµα, η ισχύς που ανταλλάσσει το στοιχείο κυκλώµατος είναι θετική, P = υ i > 0, όταν το στοιχείο απορροφά ισχύ ενώ είναι αρνητική, P < 0, όταν το στοιχείο παρέχει ισχύ. Πολλές φορές λέµε ότι έχουµε πτώση τάσης υ (t) στο στοιχείο κυκλώµατος που δηλώνεται µε βέλος όπως στο Σχήµα.. Το υ = υ (t) είναι η διαφορά δυναµικού (τάση) στα άκρα του στοιχείου που δηµιουργείται ένεκα συσσώρευσης φορτίων, πρόκειται δηλαδή για ηλεκτροστατική διαφορά δυναµικού. (Ακριβέστερα έχοµε ηµιστατική κατάσταση). υ() t it () Σχέσεις ορισµού για µονόθυρα παθητικά στοιχεία κυκλωµάτων. υ() t υ() t Σχήµα. it () R Σχήµα. it () C Σχήµα.3 α) Ωµική αντίσταση υ() t = Ri() t υ() t it () = = Yυ() t R Y = R R είναι η αντίσταση σε Ω (ohm), Υ είναι η αγωγιµότητα σε S (siemens) β) Χωρητικότητα υ() t = i() t dt C dυ() t it () = C dt C W = C υ υ = q Η χωρητικότητα, C, είναι σε F (farad), η ενέργεια W είναι σε J (joule, τζουλ) 3

4 it () γ) Αυτεπαγωγή di() t υ() t = L dt υ() t L Σχήµα.4 it () = () tdt L υ W = Li Το L είναι σε H (henry, χένρυ) Οι περιπτώσεις που συνήθως εξετάζουµε είναι µε R, L, C σταθερά. Μπορούµε να γράψουµε, υ() t = υ( t) + i( λ) dλ C ή t t όταν t = ο πυκνωτής είναι αφόρτιστος. Επίσης έχουµε, υ() t = υ(0) + i( λ) dλ C ή t 0 t υ() t = i( λ) dλ C όπου it () = it ( ) + ( ) d L υ λ λ ή t t t = - το ρεύµα στο πηνίο είναι µηδέν. it () = i(0) + ( ) d L υ λ λ ή t 0 t it () = ( ) d L υ λ λ, όπου όταν Αµοιβαία επαγωγή Η περίπτωση συζευγµένων πηνίων είναι περίπτωση δίθυρου στοιχείου κυκλώµατος. Λέµε ότι έχοµε αµοιβαία επαγωγή ή αλληλεπαγωγή. M > 0 i () t M i () t υ () t L L υ () t Σύζευξη των δύο πηνίων σηµαίνει ότι µαγνητική ροή από το ένα πηνίο πάει στο άλλο. Ισχύουν, i () t M i () t di di dt dt di di υ =± M + L dt dt υ = L ± M και υ () t L L υ () t Σχήµα.5 Για τις δυο περιπτώσεις του Σχ..5 ισχύουν τα πάνω και τα κάτω πρόσηµα αντιστοίχως. Το νόηµα των κουκίδων,, είναι το εξής. Τα τυλίγµατα του πρωτεύοντος και δευτερεύοντος (πηνίων) είναι έτσι που όταν τα ρεύµατα i, i κατευθύνονται προς τις αντίστοιχες κουκίδες (µε τα + και για τις τάσεις όπως στο Σχ..5), τότε οι τάσεις ένεκα αµοιβαίας επαγωγής προστίθενται στις τάσεις ένεκα αυτεπαγωγής και έχουµε ίδια πρόσηµα στους όρους των τάσεων που σχετίζονται µε τα L ή L και M. Αν δεν ισχύει αυτό έχουµε αντίθετα πρόσηµα. 4

5 Γενικά, για όλες τις περιπτώσεις στοιχείων κυκλωµάτων, αν αλλάξει κάποια φορά από την συµβατική που δείχνουµε στα διάφορα σχήµατα, τότε αλλάζει το πρόσηµο στο υ(t) ή i(t). Για την περίπτωση της αµοιβαίας επαγωγής τα πρόσηµα σχετίζονται µε την πρόσθεση ή την αφαίρεση των µαγνητικών ροών που οφείλονται στην αυτεπαγωγή και στη σύζευξη. Ολοκληρώνοντας τις σχέσεις για την αµοιβαία επαγωγή ως προς το χρόνο καταλήγουµε στις, L M i ( t) ( ) d ( ) d i (0) t t = υ λ λ υ λ λ+ LL 0 0 M LL M και M L i ( t) ( ) d ( ) d i (0) t t = υ λ λ+ υ λ λ+ LL 0 0 M LL M Έχουµε για την ισχύ, di di di di P() t = υ() t i() t + υ() t i() t = Li () t ± M[ i() t + i() t ] + Li() t ή dt dt dt dt d Pt () = Li Mii Li dt ± +. Ο χρόνος είναι από έως t. Αν για t = είναι i = 0, i = 0, όπως υποθέτουµε πάντα, τότε η ενέργεια που αποθηκεύεται στο κύκλωµα ισούται µε Wt () = Li ± Mii + Li. Από την πεδιακή θεωρία (ηλεκτροµαγνητική θεωρία ) έχουµε, 3 3 Wt () = B() tdx 0 µµ > όπου dx= το στοιχείο όγκου. 0 r Αν υποθέσουµε ότι i (t)/i (t) = x (αυθαίρετο), θα έχοµε W = i [ / L ± Mx +/ L x ] 0. Το i είναι αυθαίρετο, άρα µπορούµε να το πάροµε i 0 εποµένως ½ L ± M x + ½ L x 0 για κάθε t και για αυθαίρετο x. Αυτό το τριώνυµο δεν µπορεί να έχει δυο πραγµατικές ρίζες διότι η ενέργεια θα άλλαζε πρόσηµο και θα γίνονταν αρνητική, πράγµα άτοπο αφού W 0. Εποµένως το τριώνυµο έχει µόνο δυο (συζυγείς) µιγαδικές ρίζες ή µια πραγµατική ρίζα στην οποία µηδενίζεται και εποµένως εκεί είναι και το ελάχιστο της συνάρτησης. Οι ρίζες δίνονται από τις σχέσεις, x, = (-M ± M LL )/L για +Μ x, = (M ± M LL)/L για Μ Πρέπει εποµένως L L M 0. Ορίζεται το k = M / LL ως ο συντελεστής σύζευξης, 0 k. Αν Μ = L L και L, L ενώ L /L πεπερασµένο, τότε έχοµε την περίπτωση ιδανικού µετασχηµατιστή. L /L = (N /N ) = α όπου Ν, Ν οι σπείρες των 5

6 τυλιγµάτων πρωτεύοντος και δευτερεύοντος αντιστοίχως και α ο λόγος σπειρών που λέγεται λόγος µετασχηµατιστή. Εχοµε, υ / L = di /dt ± (M / L ) di /dt και υ /( ± M) = di /dt + [L /( ± M)] di /dt Εφόσον Μ L L =0 προκύπτει εύκολα ότι υ (t)/l = υ (t)/( ± M) ή υ = N / N υ = (/α) υ (εξετάζοντας µόνο το θετικό πρόσηµο) Εφόσον L έχοµε κατά προσέγγιση 0 = di /dt ± (M / L ) di /dt Ισχύουν M = k LL και M / L = k L / L = πεπερασµένο και τελικώς di /dt = - (L /M) di /dt (για θετικό πρόσηµο, +Μ). Ολοκληρώνοµε από - έως t οπότε i = - (L / M ) i Αφού Μ L = L L έχοµε L / M = M / L = L = α (λόγος µετασχηµατιστή). Αρα i = - α i = - (Ν /Ν ) i k είναι το ποσοστό της ολικής ροής του ενός πηνίου που διέρχεται από το άλλο πηνίο. Για πηνία µεγάλου µήκους σε σχέση µε τη διάµετρό τους έχοµε (βλ. Σχ..6), l α lβ 0 k =. lα l β l β Σχήµα.6 6

7 ΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ υ() t it () Υπάρχουν ανεξάρτητες (ιδανικές) πηγές τάσης και ανεξάρτητες (ιδανικές) πηγές ρεύµατος. it () υ() t Τα i(t) και υ(t) των πηγών που σηµειώνονται στο Σχ..7 δεν εξαρτώνται από το φόρτο (το φορτίο) που συνδέεται µε την πηγή. Σχήµα.7 Οι ελεγχόµενες πηγές τάσης και ρεύµατος αντιστοίχως φαίνονται στο Σχ..8. it ( ) υ() t Σχήµα.8 it () υ() t Στην περίπτωση ελεγχόµενων πηγών η τάση υ(t) και το ρεύµα i(t) στο Σχ..8 εξαρτώνται από κάποιο άλλο ρεύµα ή τάση, γι αυτό αυτές οι πηγές λέγονται εξαρτώµενες ή ελεγχόµενες. Παράδειγµα i b Σχήµα.9 βi υ() t b Ισοδύναµο κύκλωµα τρανζίστορ µε ελεγχόµενη από ρεύµα πηγή ρεύµατος. 7

8 ΙΣΟ ΥΝΑΜΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Αν δύο τµήµατα κυκλωµάτων έχουν ίδια τάση στα άκρα τους και διαρρέονται από το ίδιο ρεύµα, τότε λέγονται ισοδύναµα. Βλέπε Σχ..0. Σχήµα.0 ΚΑΝΟΝΕΣ (ΝΟΜΟΙ) ΤΟΥ KIRCHHOFF ) ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΩΝ ΒΡΟΧΩΝ ( ΤΑΣΕΩΝ). Για κάθε (κλειστό) βρόχο κυκλώµατος ισχύει, υ k ( t) = 0 άπου υ k () t οι στιγµιαίες k τάσεις στα άκρα των στοιχείων του βρόχου. Αυτός ο νόµος σχετίζεται µε το γεγονός ότι το ηλεκτροστατικό πεδίο είναι αστρόβιλο οπότε Ε dl = 0. Επίσης σχετίζεται µε τη διατήρηση της ενέργειας. Το Σχ.. δείχνει µια εφαρµογή αυτού του νόµου. υ υ υ Α 5 υ Β + υ - υ 6 υ 7 + υ +4 - υ 3 + Σχήµα. Ας συγκεντρωθούµε στο βρόχο (L) µε τα στοιχεία 5, 7, 6. Ακολουθούµε τον εξής κανόνα: Λαµβάνονται µε πρόσηµο + οι τάσεις που αντιστοιχούν σε στοιχεία που διατρέχονται, κατά τη διαδροµή (διαγραφή) του βρόχου, έτσι που από το θετικό (+) άκρο τους πάµε στο αρνητικό (-). Μπορεί κάποιος να ακολουθήσει τον αντίθετο κανόνα αρκεί να το κάνει µε συνέπεια. Στην περίπτωσή µας έχουµε, υ7 υ5 + υ6 = 0. 8

9 Κατόπιν γράφοµε τις σχέσεις µεταξύ των υ k και των αντίστοιχων i k, όπου ακολουθούµε τους ορισµούς για τα στοιχεία κυκλώµατος που αναφέραµε για τα R, L, C, M. Τα υ k µπορεί επίσης να εκφραστούν ως διαφορές δυναµικών των άκρων του σχετικού στοιχείου κυκλώµατος ως προς κάποιο σηµείο αναφοράς το οποίο θεωρείται ότι έχει δυναµικό µηδέν, (κοµβικά δυναµικά), π.χ. υ5 = υa υb. ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ KIRCHHOFF ΤΩΝ ΚΟΜΒΩΝ ( ΤΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ). Για κάθε σηµείο, κόµβο, κυκλώµατος ισχύει, ik ( t ) = 0. k Θεωρούµε, συνήθως, τα ρεύµατα που πάνε προς τον κόµβο αρνητικά και αυτά που αποµακρύνονται θετικά. Για τον κόµβο Α στο Σχ.. έχουµε, i3 + i+ i 6 = 0. Σχήµα. Για τον κόµβο Γ στο Σχ.. έχουµε, i i i3 = 0. Για τον κόµβο Β έχουµε, i6 i4 i5 = 0. Μια άλλη µορφή αυτού του νόµου σχετίζεται µε κλειστή επιφάνεια, όπως αυτή µε τη διακεκοµµένη περίµετρο στο Σχ... Ισχύει, i5 i4 i6 = 0. Ο νόµος αυτός έχει να κάνει µε το γεγονός ότι κάθε χρονική στιγµή πουθενά στο κύκλωµα δεν γίνεται (πρακτικώς) συγκέντρωση φορτίου. Εδώ εξετάζουµε φαινόµενα ηµιστατικής όπου ο ρυθµός µεταβολής της έντασης ηλεκτρικού πεδίου στις ηλεκτροµαγνητικές εξισώσεις είναι αµελητέος σε σχέση µε τους άλλους όρους (σχετικά χαµηλές συχνότητες). Παραλείπεται ο όρος του ρεύµατος µετατόπισης. Τα ανωτέρω σηµαίνουν ότι δεν υπάρχουν φαινόµενα διάδοσης. Μπορούµε να πούµε και το εξής, στη θεωρία κυκλωµάτων οι διαστάσεις του κυκλώµατος είναι µικρές και µία ηλεκτροµαγνητική διαταραχή σε κάποιο σηµείο του κυκλώµατος διαδίδεται στιγµιαία σε όλα τα σηµεία του κυκλώµατος. Πολλές φορές ο κανόνας των τάσεων γράφεται στη µορφή, ε k = υl, όπου τα ε k παριστάνουν Η.Ε.. (ηλεκτρεγερτικές δυνάµεις). Για πηνίο 9 k l di ε = L dt di (ενώ η (πτώση) τάση(ς) είναι υ = L ). Η Η.Ε.. γράφεται στην άλλη πλευρά της dt σχέσης του νόµου των τάσεων. Ουσιαστικά µεταφέρεται η τάση, αλλάζει πρόσηµο και ισούται µε την Η.Ε.. Η Η.Ε.. ορίζεται κατά τέτοιο τρόπο που να εµφανίζεται

10 αυτό το πρόσηµο όταν ξεκινά κάποιος από βασικές έννοιες όπως η δύναµη ανά µονάδα φορτίου που ασκείται ένεκα Η.Ε.. στους φορείς του ρεύµατος. ΚΟΜΒΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Η κατάστρωση του συστήµατος των εξισώσεων µε τους αγνώστους που πρέπει να προσδιοριστούν, διευκολύνεται πολύ µε την εφαρµογή της µεθόδου των κόµβων (κοµβική ανάλυση). Η µέθοδος στην απλούστερη µορφή της, συνίσταται στη χρήση του κανόνα των ρευµάτων (των κόµβων) του Kirchhoff για κάθε κόµβο εκτός ενός ο οποίος είναι ο κόµβος αναφοράς (µε δυναµικό µηδέν). Προηγουµένως γράφονται οι σχέσεις των ρευµάτων των κλάδων συναρτήσει των δυναµικών των αντίστοιχων κόµβων (των διαφορών τους) και των εµπεδήσεων των κλάδων. Πρέπει να σηµειώσουµε ότι ο αριθµός των ανεξάρτητων εξισώσεων είναι ίσος µε το πλήθος όλων των κόµβων µείον ένα. Για το Σχήµα. έχουµε για τους κόµβους Α και Β τις δυο εξισώσεις αντιστοίχως,, υα 0 υα 0 υα υb + + = 0 R+ R + R3 R6 R5 υ υ 0 υ υ 0 0 Α Β Β Β + = R5 R7 R4 Από τη λύση του συστήµατος µπορεί να προσδιοριστούν τα άγνωστα στοιχεία. ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ THEVENIN Σχήµα.3 Το κύκλωµα στο Σχήµα.3 είναι ισοδύναµο µε το κύκλωµα στο Σχήµα.4 µε την έννοια ότι για τον ίδιο φόρτο το ρεύµα i (και η τάση στα άκρα του φόρτου) είναι ίδια. 0

11 φορτος Σχήµα.4 Ανενεργές ανεξάρτητες πηγές σηµαίνει ότι, αν είναι πηγές τάσης δεν έχουν τάση στα άκρα τους και άρα είναι βραχυκυκλωµένες, ενώ αν είναι πηγές ρεύµατος τότε δεν παρέχουν ρεύµα και άρα ο κλάδος τους είναι ανοιχτός (διακοπή στο κύκλωµα). Παράδειγµα υ R R Σχήµα.5 Το κύκλωµα του Σχ..5 είναι ισοδύναµο µε το κύκλωµα του Σχ..6,

12 Σχήµα.6 όπου το υ t βρίσκεται από το κύκλωµα του Σχ..7. R υ R υ t Σχήµα.7 R άρα, υt = υ R + R.

13 ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ NORTON Αυτό το θεώρηµα λέει ότι το κύκλωµα στο Σχ..8α είναι ισοδύναµο µε αυτό του Σχ..8β όπου το i n της πηγής ρεύµατος υπολογίζεται από το κύκλωµα του Σχ..8γ. Σχήµα.8 ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΠΑΛΛΗΛΙΑΣ Σε ένα κύκλωµα µπορεί κάποιος να θεωρήσει ότι κάποιες ανεξάρτητες πηγές είναι ανενεργές, να λύσει το πρόβληµα και στη συνέχεια να ενεργοποιήσει αυτές τις πηγές ενώ τις υπόλοιπες τις απενεργοποιεί, να λύσει το νέο πρόβληµα και να προσθέσει τα αποτελέσµατα. Τη διαδικασία αυτή µπορεί να την κάνει µε κατάλληλο τρόπο πολλές φορές. Αυτή η αρχή που είναι η αρχή της επαλληλίας στηρίζεται στη γραµµικότητα των σχέσεων που διέπουν τα κυκλώµατα. Ανάλογα ισχύουν στην κίνηση (στη δυναµική) όπου ισχύει η αρχή της ανεξαρτησίας των κινήσεων διότι οι (διαφορικές) εξισώσεις κίνησης είναι γραµµικές. 3

14 ΜΗ Ι ΑΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Η τάση υ t είναι η τάση στα άκρα της ιδανικής πηγής. Η υ λέγεται πολική τάση και όταν παρέχεται ρεύµα σε εξωτερικό κύκλωµα (φόρτο) η υ < υt. Αν i = 0 τότε υ = υt υ υ + ir υ = 0 i t Αν R = 0 υ = υ i t υ t υ = ir i υ Σχήµα.9 Στην περίπτωση µη ιδανικής πηγής ρεύµατος η εσωτερική αντίσταση της πηγής είναι παράλληλα µε την ιδανική πηγή ρεύµατος. Στην περίπτωση µη ιδανικής πηγής τάσης η εσωτερική αντίσταση είναι σε σειρά µε την ιδανική πηγή τάσης. Προφανώς σύµφωνα µε τα θεωρήµατα thevenin και norton µπορεί να δειχτεί ότι µη ιδανική πηγή τάσης υ t µε εσωτερική αντίσταση R i υt ισοδυναµεί µε πηγή ρεύµατος υt in = παράλληλα µε αντίσταση R i. Πηγή ρεύµατος i n µε εσωτερική αντίσταση R i Ri ισοδυναµεί µε πηγή τάσης υ t = ir n i σε σειρά µε αντίσταση R i. ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ MILLER i i υ υ Y i i υ υ Σχήµα.0 4

15 Το θεώρηµα του Miller λέει ότι τα κυκλώµατα των Σχηµάτων.0α και.0β είναι ισοδύναµα µε την έννοια ότι τα ρεύµατα i,i προς τα εξωτερικά κυκλώµατα (παριστάνονται µε Χ,X) είναι ίδια. Πράγµατι, έστω υ = k υ και ότι το k είναι γνωστό. Έχουµε τα Y, Y (που πρέπει να προσδιορίσουµε ώστε το κύκλωµα του Σχ..0β να είναι ισοδύναµο µε αυτό του Σχ..0α όπου το Y είναι δεδοµένο. Έχοµε υ i = Y( υ υ) = Yυ( ) = Yυ( k). Για να είναι ισοδύναµα τα δύο κυκλώµατα υ (άρα τα i, i ίδια όπως στο πρώτο κύκλωµα), πρέπει η Y να είναι τέτοια ώστε i =Y υ άρα Y = Y(- k ). Για τον κόµβο στο Σχ..0α έχουµε i = i και υ υ i = Y( υ υ) = Yυ( ) ή i = Y( ) υ. Άρα πρέπει για την ισοδυναµία τους υ υ να ισχύει Yυ = i ή Y= Y( ). k ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΝΩΜΑΛΕΣ ΙΕΓΕΡΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ Όταν οι τάσεις και τα ρεύµατα σε κάποιο κύκλωµα είναι πεπερασµένα, τότε η τάση στα άκρα πυκνωτή του κυκλώµατος και το ρεύµα που διέρχεται από πηνίο του κυκλώµατος είναι συνεχείς συναρτήσεις του χρόνου. Πράγµατι, α) για πυκνωτή ισχύει, dυ() t it () = C. Αν το υ () t µεταβληθεί απότοµα οπότε δεν dt είναι συνεχής συνάρτηση του χρόνου αλλά έχει συµπεριφορά βηµατικής συνάρτησης, συνάρτησης heaviside, θ(t), τότε υ = υ α θ (t) και i(t) = C υ α δ(t-t 0 ), όπου δ(t-t 0 ) συνάρτηση δέλτα, κρουστική συνάρτηση. Αυτό σηµαίνει ότι το i(t) θα γίνει στιγµιαία άπειρο, πράγµα άτοπο σύµφωνα µε την υπόθεσή µας ότι το ρεύµα είναι πεπερασµένο. Άρα το υ(t) δεν µπορεί να µεταβληθεί απότοµα αλλά πρέπει να είναι συνεχής συνάρτηση του χρόνου. di() t β) Για αυτεπαγωγή έχουµε, υ () t = L. Αν το i(t) µεταβληθεί απότοµα και δεν dt είναι εποµένως συνεχής συνάρτηση του χρόνου, τότε το υ(t) είναι ανάλογο του δ(t-t 0 ) άρα στιγµιαία άπειρο πράγµα άτοπο γιατί είπαµε ότι το υ(t) είναι πεπερασµένο. Άρα το i(t) είναι συνεχής συνάρτηση του χρόνου. Λέµε ότι το πηνίο παρουσιάζει αδράνεια στις µεταβολές ρεύµατος και ο πυκνωτής στις µεταβολές τάσης. Αφού W = Cυ και W = Li, εννοείται ότι η τάση σε πυκνωτή και το ρεύµα σε πηνίο πρέπει να είναι πεπερασµένα (κάθε πεπερασµένη χρονική στιγµή) γιατί αλλιώς η αποθηκευµένη ενέργεια θα ήταν άπειρη. Κυκλώµατα που δεν ικανοποιούν αυτή την απαίτηση δεν είναι «καλά» µοντέλα πραγµατικών κυκλωµάτων. 5

16 Παράδειγµα i L υ L L υ R υ R Σχήµα. V = 00 V, R = 0 Ω, R = 5,0 Ω, L = 0 H. Ο διακόπτης ανοίγει τη χρονική στιγµή t = 0. Να βρεθούν α) Το di L dt t= 0+ β) Το υ =V -V για t = 0 + (τάση στα άκρα του διακόπτη) γ) Ο ρυθµός µείωσης της ενέργειας του πηνίου για t = 0 +. Λύση V α) il = ( t 0). Το i L είναι συνεχής συνάρτηση του χρόνου άρα: R V 00 V il(0 ) = = il(0 + ) = = 0 Α= I0. R 5 Ω dil Έχουµε το νόµο του Kirchhoff για τις τάσεις, L ilr ilr 0 dt + + =. Η διαφορική t εξίσωση είναι οµογενής και άρα έχει λύση της µορφής, ke ρ όπου προφανώς R+ R R R+ R t + R t L L ρ =. Άρα, il () t = ke. Αφού il(0 + ) = I0 έχουµε il () t = I0e. Άρα, L 6

17 R+ R di t L R+ R di L = I0 e. Για t = 0 + έχουµε L(0 ) R R + = I + 0 άρα dt L dt L d i L (0 + ) 5+ 0 A A = 0 = 50. dt 0 s s β) Το ρεύµα της R είναι από κάτω προς τα πάνω άρα η V =υ είναι αρνητική, R+ R e t 0 L V = υ = ir L = IR, για t = 0 + υ (0 + ) = V = 0 0 V = 400 V, άρα υ = (00 ( 400)) V = 500 V. γ) Προφανώς ο ρυθµός απώλειας ενέργειας του πηνίου βρίσκεται εύκολα αφού, dwl dil dwl(0 + ) dil(0 + ) WL () t = Li () t. Έχουµε = LiL άρα = LIo dt dt dt dt dw L /dt (0 + ) = J / s = J / s ΜΙΓΑ ΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΡΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ (ΦΑΣΟΡΕΣ) j( ) Έστω ότι σε κάποιο κύκλωµα έχουµε διέγερση της µορφής xe ωt+ ϕ (µόνιµο φαινόµενο). Η διαφορική εξίσωση είναι γραµµική µε σταθερούς συντελεστές άρα η j( ) απόκριση είναι της µορφής, ye ωt+ ϕ όπου τα x, y, ω, φ, φ πραγµατικά. Προφανώς j( ωt+ ϕ ) j( ω ) οι διεγέρσεις Re xe = xcos( ωt+ ϕ) και Im xe t + ϕ = xsin( ωt+ ϕ) j( ωt+ ϕ ) οδηγούν στις αποκρίσεις Re ye = ycos( ωt+ ϕ) και j( ωt+ ϕ Im ye ) = ysin( ωt+ ϕ), αντιστοίχως. Αυτό σηµαίνει ότι µπορούµε να αντιστοιχίσουµε σε ένα (πραγµατικό) αρµονικό µε το χρόνο φυσικό µέγεθος (τάση, ρεύµα), ένα µιγαδικό µέγεθος του οποίου το πραγµατικό (ή το φανταστικό) µέρος είναι το µέγεθος που µας ενδιαφέρει. Ορίζονται µιγαδικές αντιστάσεις και άλλα φυσικά µεγέθη χαρακτηριστικά των στοιχείων κυκλωµάτων για τα µιγαδικά µεγέθη και αυτό διευκολύνει, όπως θα δούµε, την ανάλυση των κυκλωµάτων. Θεώρηµα A ω B ω j Αν έχουµε δύο µιγαδικούς e t j και e t όπου ω πραγµατικός και Α, Β γενικώς jωt jωt µιγαδικά, τότε αν Re( Ae ) = Re( Be ) για κάθε t, θα ισχύει και Α = Β. Ισχύει και το αντίστροφο. Το Re µπορεί να αντικατασταθεί µε το Im (δυϊκότητα). Απόδειξη. ω j Για t = 0 έχουµε Re(A) = Re(B). Αν θεωρήσουµε ότι t =, τότε e ω t = j άρα π Re(Α j) = Re(B j). Έστω A = A + j A, Β = Β + j Β όπου Α, Α, Β, Β πραγµατικά τότε Re(j A - A ) = ( j B B ) άρα Α = Β δηλαδή Im(A) = Im(B) άρα Α = Β. Το αντίστροφο είναι προφανές. Ανάλογα δείχνεται και η περίπτωση όπου ισχύει jωt jωt Im( Ae ) = Im( Be ). 7

18 Θεώρηµα A ωt j Αν α = Re( e ) τότε dα dt A jω = Re(jω e t ). Απόδειξη Από τη σχέση Bt = B t + B t = A ω, (Β, Β πραγµατικοί) έχουµε db db db j Aj e dt dt dt db jωt Re = Re( jω Ae ). dt j () () j () e t jωt = + = ω. Άρα σύµφωνα µε το Θεώρηµα dα =. dt Εποµένως αν α=re(a e jωt jωt ) έπεται ότι Re( jω Ae ) ΜΙΓΑ ΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΝ (ΕΜΠΕ ΗΣΕΩΝ) α) Ωµική αντίσταση (αντίσταση) Για αρµονική τάση και ρεύµα έστω ότι jϕ jωt υ = Re( ˆ υe e ) = ˆ υcos( ωt + ϕ). Επίσης jϕ jωt jωt i= Re( îe e ) = îcos( ωt+ ϕ ). υ=re( V e ) όπου j V =υˆe ϕ jω.και i Re( e t j = I ) όπου I = îe ϕ, ˆυ, ˆi πραγµατικά. Τα V, I λέγονται φάσορες ή παραστατικοί µιγαδικοί και παριστάνονται µε βέλη στο Σχήµα. µιγαδικό επίπεδο και συµβολίζονται, όπως τα διανύσµατα, µε παχιά (bold) γράµµατα. Αφού ισχύει j j j υ = Ri έχουµε, Re( Ve ωt ) = R Re( Ie ωt ) = Re( RI e ωt ), άρα σύµφωνα µε τα προηγούµενα (Θεώρηµα ) V=R I. Ορίζοµε τη µιγαδική αντίσταση (ωµική) ως, Z R = R =V / I. V I = RI V φ Οι φάσεις (ορίσµατα) των µιγαδικών µεγεθών, σε j αυτή τη περίπτωση είναι ίδιες. V =υˆe ϕ j, I = îe ϕ. Σχήµα.3 8

19 β) Χωρητική αντίδραση (αντίσταση) it () υ() t i dυ j Έστω τα αρµονικά µεγέθη υ = Re( V e ωt jω = C ), i = Re( I e t ) d t j µε φάσορες V =υˆe ϕ jϕ και I = îe. Από τη σχέση j υ = Re( V e ωt ) προκύπτει σύµφωνα µε το Θεώρηµα ότι Σχήµα.4 dυ jω dυ = Re( V jωe t ). Όµως i= C άρα dt dt jωt jωt Re( Ie ) = Re( V jωce ). Εποµένως (Θεώρηµα ) I = jωcv. Ορίζουµε τη µιγαδική χωρητική αντίδραση (αντίσταση) Z C j = V = = I jωc ωc j V=- I ωc I Όπως φαίνεται στο Σχ..5 η τάση ακολουθεί το ρεύµα µε καθυστέρηση 90 o. V Σχήµα.5 γ) Επαγωγική αντίδραση (αντίσταση) di j Έχουµε υ = L. Έστω υ = Re( V e ωt ), dt i jω = Re( I e t ). Από το Θεώρηµα έχουµε di jωt jωt jωt = Re(jω I e ). Άρα Re( Ve ) = Re(jωL I e ) εποµένως V = jωl I. Ορίζουµε dt ως µιγαδική επαγωγική αντίδραση την ποσότητα Z L = V / I = jωl. V= jωli I Το ρεύµα ακολουθεί την τάση µε καθυστέρηση 90 ο. V Σχήµα.6 9

20 δ) Αµοιβαία επαγωγή Ισχύουν υ = di di L M dt ± dt και υ =± di di M L dt + dt. Θέτουµε, j υ = Re( V e ωt ), j Re( e ωt jω υ = V ), i Re( e t jω = I ) και i = Re( I e t ). Με ανάλογη διαδικασία όπως προηγουµένως βρίσκουµε: V = jωli± jωmiκαι V = ± jωmi+ jωli. Είναι εύκολο να δει κάποιος ότι ισχύει για τη σύνθεση µιγαδικών αντιστάσεων ότι ισχύει και για τις συνήθεις πραγµατικές αντιστάσεις. (Για σύνθεση σε σειρά, παράλληλα κ.τ.λ.) Παράδειγµα L R υ() t it () Σχήµα.7 Να βρεθεί το ρεύµα στο κύκλωµα του Σχ..7, αν υ() t = ˆ υcos( ωt+ φ). Λύση j Ο φάσορας της τάσης είναι V =υˆe ϕ jω ( υ () t = Re( V e t )). Η ολική µιγαδική εµπέδηση είναι Z = jωl+ R+ (Z L = jωl, Z R = R, Z jωc = C jωc ). Άρα jθ Z = R+ (j ωl ) = Z e όπου Z = R + ( ωl ) και jωc ωc θ = arctan ωl R ωc. Ο φάσορας του ρεύµατος είναι V ˆ υ e j( ϕ θ ) I = = Z Z ϕ θ = ϕ R ωl ωc Οι γωνίες είναι θετικές όταν µετριόνται κατά την αντίθετη φορά των δεικτών του ρολογιού και αρνητικές αν µετριούνται κατά τη φορά των δεικτών του ρολογιού. Σχήµα.8 0

21 ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ LAPLACE Ο µετασχηµατισµός laplace ορίζεται από τη σχέση όπου s µιγαδικός ( s = σ + j ω ) και λέγεται µιγαδική συχνότητα. Ο αντίστροφος µετασχηµατισµός laplace ορίζεται από τη σχέση: st F() s = f() t e dt = L[ f()] t 0 def σ+ jω st () = () = [ ()] f t F s e ds L F s π j. σ jω Η συνάρτηση f (t) θεωρείται για t > 0. Όλη η προϊστορία (για t < 0) εισάγεται στην αρχική τιµή για t = 0 -. Για να υπάρχει ο µετασχηµατισµός πρέπει το s να πληροί κάποιες προϋποθέσεις για να υπολογίζεται το ολοκλήρωµα. Οµως µε τη µέθοδο της αναλυτικής επέκτασης ο µετασχηµατισµός επεκτείνεται παντού όπου η συνάρτηση που ορίζει είναι αναλυτική. Αυτή είναι η αιτία που δεν δίνεται στους τύπους η περιοχή του s. To t = 0 - προτιµάται αντί του t= 0 από πολλούς ώστε να µην χρειάζεται να κάνει κάποιος κάτι ιδιαίτερο για τις ανώµαλες στο µηδέν συναρτήσεις δ (t) και θ (t). Ιδιότητες του µετασχηµατισµού laplace L[f (t)] = F(s) L[α f (t)] = α L[f (t)] = α F (s) L[c f (t) + c f (t)] = c F (s) + c F (s) L[e -αt f (t)] = F (s+α) L[f (t-α) θ(t-α)] = e -αs F (s) s L[f (αt)] = F α α n n n d n n n df d f d f L[ f()] t = s F() s s f(0) (0)... (0) (0) n s s n n dt dt dt dt t Fs () L[ f( λ)d λ ] = s 0 α st L[ f( t) ] = e f( t)dt αs e όπου f (t) = f (t+α), α > 0 (περιοδικές συναρτήσεις). 0 Με το µετασχηµατισµό laplace διαφορικές εξισώσεις µετατρέπονται σε αλγεβρικές, οπότε διευκολύνεται η λύση προβληµάτων.

22 Μετασχηµατισµός laplace κάποιων συναρτήσεων f (t) F (s) δ(t) θ (t) /s t n µε n =,,3 n! n s + e -αt s+ a cos (β t) s s + β sin (β t) β s + β n d δ( t) n dt n s t e -at at e sin( βt) ( s+ a) β ( s+ a) +β n -at t e at e cos( βt) tsin( t) tcos( β t) n! ( s+ a) n+ s+ a ( s+ a) + β β s ( s + β ) s β ( s + β ) β sin( βt ϕ) cos( βt ϕ) s sin( ϕ)+ βcos( ϕ) s + β + s cos( ϕ)-βsin( ϕ) s + β + -at e [sin( βt) βt cos( βt)] 3 β [( s+ a) +β ] -at e sin( β t) t s+ a β [( s+ a ) + β ] -at e cos( β t) t ( s+ a) β [( s+ a) + β ]

23 Έστω ότι για κάποιο κύκλωµα έχουµε τη διαφορική εξίσωση (η οποία είναι τυπική για περιπτώσεις κυκλωµάτων). n m d y dy d x dx αn +... α + α0y = bm +... b + b0x dt dt dt dt Από τη σχέση: l l l d l l d f d f L[ f( t)] = s F( s) s f(0 )... (0 ) (0 ) l s l l και αν δεν υπάρχει dt dt dt αρχική ενέργεια στα στοιχεία του κυκλώµατος τότε οι όροι µε τις αρχικές συνθήκες l d l είναι µηδέν, οπότε L[ f( t)] = s F( s). l dt Άρα ο µετασχηµατισµός laplace για τη διαφορική εξίσωση δίνει: n m ( as n as + a0) Y( s) = ( bs m bs + b0) X( s) ή Y() s = H() s X() s. m ( bs m bs + b0) Η H() s = είναι η συνάρτηση του κυκλώµατος. Χ(s) είναι η n ( as n as + a0) διέγερση και Y(s) είναι η απόκριση. Αν ξέρουµε τη διέγερση (ως συνάρτηση του χρόνου) x(t) και την H(s) τότε βρίσκουµε την X(s) και την Y(s). Στη συνέχεια µε χρήση του αντίστροφου µετασχηµατισµού laplace της Y(s) υπολογίζουµε την απόκριση y(t). Σηµασία της απόκρισης σε κρουστική διέγερση, δ(t), και σε βηµατική διέγερση, θ(t) Έχουµε Y() s = H() s X() s, (αν δεν υπάρχει αρχική ενέργεια στο κύκλωµα). α) Αν x (t) = δ (t) η X () s = h() t = L [ H() s X()] s = L [ H()] s. H() s β) Αν x(t) = θ (t) η X () s = / s άρα rt () = L [ HsX () ()] s = L [ ] s Συνέλιξη (συγκερασµός) συναρτήσεων. Σε πολλές περιπτώσεις είναι χρήσιµη η έννοια της συνέλιξης (ή συγκερασµού) συναρτήσεων. Ο ορισµός της συνέλιξης για δυο συναρτήσεις είναι, + yt () = h f= ht ( τ ) f( τ)dτ Παρόλο που χρησιµοποιήσαµε για τη µεταβλητή το σύµβολο t, επειδή στην περίπτωσή µας η µεταβλητή είναι πράγµατι ο χρόνος, όµως η διαδικασία της συνέλιξης αναφέρεται γενικώς σε συναρτήσεις κάποιας οποιασδήποτε µεταβλητής. Εύκολα προκύπτουν οι ιδιότητες, h f = f h (µεταθετική) h ( f g) = ( h f) g (προσεταιριστική) h ( f + g) = h f + h g (επιµεριστική) 3

24 Συνέλιξη και µετασχηµατισµός laplace. Ας υποθέσοµε ότι έχοµε τις συναρτήσεις του χρόνου ht (), f() t, για τις οποίες υποθέτοµε ότι είναι f() t = 0, h() t = 0για t < 0. Εύκολα δείχνεται ότι ισχύει, Lht [() f()] t = H() sf() s όπου H() s = L[()], h t F() s = L[ f()] t Έστω ht (),( H()) s η απόκριση κάποιου συστήµατος σε κρουστική διέγερση δ( t ). Προφανώς αν το σύστηµα δεν έχει αρχική ενέργεια τότε για διέγερση x(), t ( X()) s η απόκριση του συστήµατος είναι yt (),( Y( s )) και ισχύουν Y() s = H() s X() s yt () = ht () xt () Ο µετασχηµατισµός laplace µετατρέπει το ολοκλήρωµα της συνέλιξης στο χώρο του χρόνου, σε σύνηθες γινόµενο στο χώρο των µιγαδικών συχνοτήτων. Ανάλογα ισχύουν για το µετασχηµατισµό fourier ο οποίος για δυο συναρτήσεις του t ορίζεται ως εξής, + -jω ( ω) ( ( )) ( )e t d G = F f t = f t t (ευθύς µετασχηµατισµός fourier) Ισχύει επίσης + jωt () G( ω)e d f t = π ω Έστω G ( ω), G ( ω ) οι µετασχηµατισµοί fourier της εισόδου x() t και της εξόδου x y yt () αντιστοίχως. Έστω H (j ω ) η συνάρτηση του συστήµατος στο φανταστικό πεδίο συχνοτήτων. Εύκολα βρίσκοµε ότι G ( ω) = G ( ω) H(j ω) y x ΕΜΠΕ ΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΤΗ ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΙΓΑ ΙΚΟ ΕΠΙΠΕ Ο ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ α) Αντίσταση (ωµική) Εχοµε τη σχέση υ(t) = R i(t). V() s Αρα ο µετασχηµατισµός laplace δίνει V(s) = R I(s) ή ZR () s = R=. I() s Z R (s) είναι η µιγαδική ωµική αντίδραση (αντίσταση) που συµπίπτει µε τη συνήθη πραγµατική αντίσταση R. I( s) Η YR () s = = = είναι η (µιγαδική) αγωγιµότητα. R Z () s V() s R 4

25 β) Χωρητική (µιγαδική αντίδραση ή απλώς αντίσταση) dυ i = C. Άρα dt st dυ st I() s = i() t e dt = C e dt dt ή Is () CsVs () Cυ (0) 0 0 =. Αν υποθέσουµε ότι υ(0 - ) = 0, δηλαδή ότι δεν υπάρχει αρχική ενέργεια στον πυκνωτή, V() s τότε έχουµε: I() s = C sv() s ή ZC () s = I() s = sc. Αυτή είναι η µιγαδική χωρητική Is ( ) αντίδραση (αντίσταση). YC () s = = = sc. Y C είναι η µιγαδική χωρητική ZC () s V() s αγωγιµότητα. γ) Αυτεπαγωγή di υ = L. V() s = sl I() s Li(0). Αν δεν υπάρχει αρχική ενέργεια στο πηνίο, dt i(0 ) = 0. V() s Άρα ZL() s = = sl. Αυτή είναι η µιγαδική επαγωγική αντίδραση και Is () YL () s = = είναι η µιγαδική επαγωγική αγωγιµότητα. Z () s sl L δ) Αµοιβαία επαγωγή di dt di dt di υ =± + dt di dt υ = L ± M και M L άρα V s sl I s sm I s Li Mi () = () ± () (0) (0) και V () s =± sm I () s + sl I () s Mi (0) L i (0) Αν δεν υπάρχει αρχική ενέργεια i (0 ) = i (0 ) = 0 άρα V() s = sl I() s ± sm I() s και V() s = ± sm I() s + sl I() s. Iσχύουν οι συνήθεις κανόνες για τη σύνθεση των µιγαδικών αντιδράσεων (αντιστάσεων) που ισχύουν για τις συνήθεις πραγµατικές αντιδράσεις (αντιστάσεις). Σύνθεση σε σειρά, παράλληλα κλπ. 5

26 Παράδειγµα Βρείτε την έξοδο, υ o (t) για είσοδο υ (t) = V 0 θ (t), t>0 όπου θ(t) η συνάρτηση heavyside. εν υπάρχει αρχική ενέργεια στο κύκλωµα. Σχήµα.9 Λύση Η ολική µιγαδική (σύνθετη) αντίδραση (εµπέδηση) είναι, V() s V() s Z = + R+ R άρα Is () = =. V() s = V0 L[θ( t)] = V0 άρα sc Z + ( R+ R) s sc V0 V0 R VC 0 R+ R R+ R Is () = = V0() s= IsR () =. + ( R + R) Cs s+ s+ ( R+ R) C ( R+ R) C Από πίνακες βρίσκουµε ότι ο µετασχηµατισµός laplace της e -αt είναι άρα s + α V0 ( ) 0() e t R + t R R υ = C R + R 6

27 ΑΝΑΠΤΥΓΜΑΤΑ ΣΕ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΚΛΑΣΜΑΤΑ Με τη χρήση πινάκων που δίνουν τους µετασχηµατισµούς laplace διαφόρων συναρτήσεων και µε τη χρήση της µεθόδου αναπτυγµάτων σε επιµέρους κλάσµατα µπορούµε να αναγάγουµε το πρόβληµα εύρεσης του αντιστρόφου µετασχηµατισµού laplace σε απλούστερο πρόβληµα. Έστω ότι η F(s) είναι ρητή συνάρτηση της µορφής, m m as m + am s as + a0 Fs () = έστω ότι m < n. Αν αυτό δεν συµβαίνει τότε n n s + bn s +... bs + b0 διαιρούµε τον αριθµητή δια του παρονοµαστή και καταλήγουµε σε κάποιο πολυώνυµο που αναστρέφεται εύκολα µε µετασχηµατισµό laplace και ένα κλάσµα πολυωνύµων µε m<n. m m as m + am s as + a0 Έχουµε Fs () = όπου s r k, k =,...n είναι οι ρίζες ( s sn)( s sn )...( s sr+ )...( s s) του πολυωνύµου του παρονοµαστή που λέγονται πόλοι της F(s) και η ρίζα s έχει πολλαπλότητα r. Αν υπάρχει στον αριθµητή και στον παρονοµαστή ο ίδιος παράγοντας προφανώς πρέπει να απαλειφθεί. Έτσι µπορούµε να γράψουµε, kn kr+ kr kr k Fs ( ) = Τα k r r i είναι σταθερές που s sn s sr+ ( s s) ( s s) s s προσδιορίζονται. Η σταθερά k ρ για πολλαπλή ρίζα πολλαπλότητας r, βρίσκεται από τη σχέση, ρ d r kr ρ = lim [( s s ) F( s)] s s ρ για ρ = 0,, (r-). ρ!ds H µηδενική παράγωγος συνάρτησης ορίζεται ίση µε τη συνάρτηση. Πρέπει πρώτα να απλοποιηθεί ο παράγοντας ( s s ) ρ και µετά να γίνει η παραγώγιση. Για την απλή ρίζα s l έχουµε, k = lim[( s s ) F( s)] l s sl Για πολλαπλή ρίζα σχετικά µικρής πολλαπλότητας, αφού βρεθούν οι συντελεστές των απλών ριζών, µπορεί να εφαρµοστεί απλή αλγεβρική µέθοδος όπου στο ανωτέρω ανάπτυγµα της Fs, () δίνονται τιµές στο s διαφορετικές από την πολλαπλή ρίζα και λύνεται το σύστηµα που προκύπτει ως προς τους άγνωστους συντελεστές. Παράδειγµα Να βρεθεί η f (t) για Fs () = παρονοµαστή και βρίσκουµε, 4s + 9s+ ( ss+ ) l. ιαιρούµε τον αριθµητή δια του 4s 9s [ s( s )] ( s ) + + = άρα 4s + 9s+ s+ Fs () = = + ss ( + ) ss ( + ) ( s + ) () k k = + = + + = + Fs () ss ( + ) s+ s ή Fs 7

28 s + k = lim[( s+ ) F( s)] = k = και 4 s s s= s ( s+ ) s + k = lim[ s ] = k =. Άρα F () s = + και τελικά s 0 ss ( + ) s+ s= s+ 4 s () t Fs= + + από πίνακες βρίσκουµε, f () t = δ( t) + e + θ( t), t > 0 ή 4 s+ 4 s 4 4 t f () t = δ( t) + (+ e ), t > 0 4 Παράδειγµα Να βρεθεί η απόκριση σε κρουστική διέγερση του παρακάτω κυκλώµατος. (R = R =,0 Ω, L =,0 H, C =,0 F) C L υ () t R R υ ( t) ο Σχήµα.30 Λύση V () s sl V () s R R V () o s Σχήµα.3 8

29 V() s V() s V() s V() s + + = 0 / sc R sl + R (κανόνας των κόµβων του Kirchhoff). sc V(s)= V () s. Από το διαιρέτη τάσης προκύπτει, sc+ + R sl R + R scr V0() s = V() s = V() s ή R + sl ( sl + R )( sc + ) + R V0 () s scr = ( )= s Hs. Άρα από τα δεδοµένα H() s = ή V () s ( + )( + ) + s + s+ sl R sc R s H() s = όπου s = - + j και s = - j ( s s)( s s) Οταν τα µεγέθη εισόδου εξόδου αναφέρονται σε διαφορετικές θύρες τότε η συνάρτηση του κυκλώµατος H λέγεται συνάρτηση µεταφοράς. s = k + k ( s s )( s s ) s s s s s k = lim[( s s) F( s)] =. s s s s. s= s s k = lim[( s s) F( s)] = και s s s s s + j + j Άρα, k = = = = ( + j) και s s + j ( j) j s j j k = = = = ( j). s s j ( + j) j 9 s= s + j j Άρα H() s = + και s s s s ht ( ) = L [ H( s)] = (+ j) L [ ] + ( j) L [ ] s s s s st s t ( + j) t ( j) t ht ( ) = (+ j)e + ( j)e = ( + j)e + ( j)e = t jt t jt = (+ j)e e + ( j)e e = t t e e = (cost+ jsin t+ jcost sin t+ cost jsin t cost sin t) = (cost sin t) t ht () = e (cost sin t) ΣΤΑΘΜΕΣ (LEVELS) Πολλές φορές για να δείξουµε πόσο διαφέρουν µεταξύ τους δυο όµοια φυσικά µεγέθη χρησιµοποιούµε το λογάριθµο του λόγου τους (στάθµη). Την ενίσχυση ισχύος την ορίζουµε ως στάθµη µε τον εξής τρόπο, G B = lg G =log 0 G το αποτέλεσµα είναι σε bel (B). Προφανώς η ενίσχυση ισχύος είναι ο λόγος της ισχύος εξόδου προς την ισχύ εισόδου, G = P o / P i Υπάρχει και στάθµη που βασίζεται στο φυσικό λογάριθµο, συγκεκριµένα,

30 G N = ln G = log e G το αποτέλεσµα είναι σε neper (Np). εν θα ασχοληθούµε µε τέτοιες στάθµες. Αντί για το bel χρησιµοποιείται το υποπολλαπλάσιό του, το decibel (db), δηλαδή το /0 του bel. Η αρχική σχέση γίνεται, G db = 0 lg G ( σε db). Αν G= τότε G db = 0 αν G = 00 τότε G db = 0 db G = G db 3 db. Tο ολικό G ενισχυτών σε σειρά είναι προφανώς, G = G G G 3 Προφανές είναι ότι ισχύει για τις αντίστοιχες στάθµες, G = G db +G db +G 3dB + Αν έχοµε ενισχυτή µε αντίσταση εισόδου R i και αντίσταση φόρτου R L τότε προφανώς η ενίσχυση ισχύος είναι G = (υ o / R L )/(υ i /R i ) ή G = (υ o /υ i ) (R i /R L ) Αφού η ενίσχυση τάσης είναι A υ = υ o /υ i προκύπτει ότι G = A υ (R i /R L ). Αν R i / R L = τότε G = A υ. Εχουµε, G db = 0 lg G = 0 lg A υ = 0 lg A υ Aυτό οδηγεί στο να οριστεί η στάθµη για την ενίσχυση τάσης ως, Α υdb = 0 lg A υ Το ίδιο ισχύει προφανώς για ενίσχυση ρεύµατος. Αν Α υ = 0 τότε Α υdβ = 0 db αν A υ = τότε Α υdb 6 db αν A υ = / 0,707 τότε A υdb - 3 db Στάθµες αναφοράς Αν πάροµε ως στάθµη αναφοράς για τάσεις το V τότε µπορούµε να πούµε ότι η τάση V µπορεί να θεωρηθεί ως στάθµη σε σχέση µε το V και να µετρηθεί ως εξής, 0 lg (V / V) και µετριέται σε dbv για παράδειγµα, για τα 5 V έχουµε 0 lg (5 V/ V) 4 dbv Αν η στάθµη αναφοράς ισχύος είναι το mw τότε η ισχύς των 5 mw οδηγεί σε 0 lg ( 5 mw / mw) 6,99 dbmw Για στάθµη αναφοράς ισχύος W η ισχύς των 5 mw οδηγεί στο 0 lg (5 0-3 W / W) -3 dbw 30

31 ΥΨΙΠΕΡΑΤΟ ΦΙΛΤΡΟ CR Σχήµα.3 Έχοµε τους φάσορες V = ˆυ, ˆ e j ϕ V V R = υr, V R = R, + R jωc Για τη συνάρτηση µεταφοράς (ή απολαβή, ή ενίσχυση, ή κέρδος) Τ=Τ(jω) ισχύει, VR R T = = = και V j + R jωc ωcr ˆ υ R T = = ˆ υ + ω CR j + VR T ωcr ˆ υ jϕ = = εποµένως V R = e, V + + ω CR ω CR όπου tan ϕ = ϕ arctan ωcr = ωcr. Αν φ = 45 ο τότε tan φ =. = ωb = η ω b λέγεται κυκλική κρίσιµη συχνότητα ή κυκλική συχνότητα ωbcr CR καµπής ή κυκλική συχνότητα γόνατος. Προφανώς T = και Τ = ωb j ω Εχοµε T ω = ω b b + ω ω b ( ) = = = 0,707. Όµως AdB = 0lg T άρα ω b + ( ) ω AdB( ωb) 3 db. Εύκολα βρίσκουµε ότι, 3

32 ω ˆ υr ωb T = = = ˆ υ ωb ω + ( ) + ( ) ω ω T ω ω = 0lg. + ( ) ωb b db ω b και εποµένως A Σχήµα.33 ωb ωb π ω tanϕ = = ή ϕ arctan arctan ω CR = ω ω = ω. Ισχύει b ω lim AdB 0lg = 0lgω 0lgωb ω ωb ωb dadb ΑdB db εποµένως η κλίση (= )=0 dlgω lgω δεκαπλασιασµο συχνοτητας προφανώς το τελευταίο ισχύει διότι lgω = σηµαίνει δεκαπλασιασµός συχνότητας. Εύκολα προκύπτει ότι η κλίση είναι (περίπου) db 6 οκταβα (διπλασιασµο συχνοτητας) Στην περίπτωση που η συνάρτηση µεταφοράς είναι της µορφής K T (j ω ) = όπου Κ πραγµατική σταθερά (ίση µε την απολαβή για ω=0), ωb j ω τότε µελετούµε τη συνάρτηση Τ = T K. 3

33 ΒΑΘΥΠΕΡΑΤΟ ΦΙΛΤΡΟ RC Σχήµα.34 Για τους φάσορες έχουµε V = ˆυ, ˆ e j ϕ V V C = υc, V C = + R jωc jωc Για τη συνάρτηση µεταφοράς T = T(j ω) έχουµε VC jωcr ˆ υc Τ = = = άρα Τ = = V + jωcr + ω C R ˆ υ + ω CR jϕ ˆ υ ˆ C = υ e. + ω CR άρα Ισχύει tanϕ = ωcr, άρα ϕ = arctan( ωcr), οπότε όταν φ = -45 ο ισχύει ω bcr =, εποµένως ω b = (κρίσιµη κυκλική συχνότητα ή κυκλική συχνότητα CR καµπής ή γόνατος). Προφανώς, Τ =, ω + j ω b Τ ˆ υc = = ˆ υ ω + ( ) ω b και ω tanϕ = οπότε φ=arctan(- ω/ω b ) ω b 33

34 Σχήµα.35 AdB = 0lg( ). Οταν ω = ω b τότε T (j ω b) = 0,707. Προφανώς ω + ( ) ω b αυτό σηµαίνει µεταβολή κατά -3dB, δηλαδή µείωση. ωb Αν ω >> ω b, τότε A db 0 lg. Έχουµε ανάλογα µε τα προηγούµενα, κλίση ω -0 db/δεκάδα ή (περίπου) -6 db/οκτάβα. K Στην περίπτωση που η συνάρτηση µεταφοράς είναι T = όπου Κ ω + j ωb T πραγµατική σταθερά, τότε εξετάζοµε τη συνάρτηση T =. K 34

35 . ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ (OPERATIONAL AMPLIFIERS) υ ο υ υ Σχήµα. υo = Adυid + Acmυicm υ+ υ υid = υ υ, υicm =. d = (differential) διαφορικού τύπου. cm = (common mode) κοινού τύπου. Ο ιδανικός τελεστικός ενισχυτής έχει: Άπειρη αντίσταση εισόδου, R i. Άπειρη ενίσχυση ( απολαβή, κέρδος) (ανοιχτού βρόχου), A OL ή Α 0, για διαφορικό σήµα εισόδου. Ενίσχυση µηδέν για σήµα κοινού τύπου, cm. Μηδέν αντίσταση εξόδου, R o. Άπειρο εύρος ζώνης συχνοτήτων. 35

36 Ισοδύναµο κύκλωµα για ιδανικό τελεστικό ενισχυτή υid = υ υ υ υ A υ OL id υ ο Σχήµα. Ισοδύναµο κύκλωµα για µη ιδανικό τελεστικό ενισχυτή υ id υ υ A υ OL id υ ο Σχήµα.3 ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΕΝΙΣΧΥΤΗ (ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΩΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗ) Για να ισχύει το ότι οι δύο είσοδοι είναι στην ίδια τάση (εικονικό βραχυκύκλωµα), πρέπει ο τελεστικός ενισχυτής να ΜΗΝ βρίσκεται σε κόρο. Όταν βρίσκεται σε κόρο η έξοδός του φτάνει περίπου στην τάση τροφοδοσίας του, θετική ή αρνητική. Στην κανονική λειτουργία ο τελεστικός ενισχυτής κάνει ό,τι χρειάζεται να γίνει, ώστ,ε η διαφορά δυναµικού στην είσοδό του να είναι πρακτικώς µηδέν. Τότε και τα ρεύµατα εισόδου είναι πρακτικώς µηδέν. Στον κόρο δεν ισχύουν αυτά. Για «καλή» λειτουργία η ανασύζευξη πρέπει να είναι αρνητική. Πρέπει να υπάρχει ανασύζευξη στο dc, µε κάποια αντίσταση µεγάλης τιµής, για να αποφεύγεται η µετάβαση στον κόρο. Η διαφορά δυναµικού µεταξύ των εισόδων πρέπει να µην υπερβαίνει κάποια τιµή, διαφορετικά ο ενισχυτής θα καταστραφεί διότι θα δηµιουργηθούν µεγάλα ρεύµατα στην είσοδό του. 36

37 Ο όρος τελεστικός ενισχυτής προέρχεται από το γεγονός ότι στην αρχή χρησιµοποιήθηκε για πράξεις σε αναλογικά κυκλώµατα. Σήµερα η χρήση του είναι πολύ πιο εκτεταµένη. Α. ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΕ ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥΣ (Κανονική λειτουργία). Έστω ότι η ενίσχυση χωρίς αναστροφή ανοιχτού βρόχου, δηλαδή χωρίς ανασύζευξη (feedback), του τελεστικού ενισχυτή είναι: A0 A= A( ω) = όπου τα A0(>0), ω, ωbείναι πραγµατικά. ω + j ωb Προφανώς ω b είναι η κυκλική συχνότητα 3 db ή συχνότητα καµπής ή συχνότητα µισής ισχύος. A 0 είναι η ενίσχυση για ω = 0 και για σχετικά χαµηλές συχνότητες. Η εξάρτηση αυτή από τη συχνότητα για την ενίσχυση ανοιχτού βρόχου, είναι τύπου βαθυπερατού φίλτρου και αντιστοιχεί στο µοντέλο µοναδικού πόλου (single pole) ή κυρίαρχου πόλου (dominant pole). Συγκεκριµένα, οι λεγόµενοι εσωτερικά αντισταθµισµένοι (internally compensated) τελεστικοί ενισχυτές, περιλαµβάνουν κυκλώµατα τα οποία οδηγούν σε αυτή τη συµπεριφορά (µια µόνο σταθερά χρόνου). Αυτό λέγεται αντιστάθµιση συχνότητας και έχει ως στόχο να εξασφαλιστεί ότι τα κυκλώµατα που χρησιµοποιούν τον τελεστικό ενισχυτή είναι ευσταθή, δηλαδή χωρίς ταλαντώσεις ένεκα ανασύζευξης σε υψηλές συχνότητες. Στην παραγωγή ταλαντώσεων συµβάλλει το γεγονός ότι το A 0 είναι πολύ µεγάλο, της τάξης και περισσότερο. Αναστρέφων τελεστικός ενισχυτής µε ανασύζευξη. Έστω ο αναστρέφων τελεστικός ενισχυτής µε ανασύζευξη του Σχήµατος.4, i R i R υ + υ ο υ i Σχήµα.4 37

38 α) Ιδανική περίπτωση, Α άπειρο. υo Αν ο τελεστικός ενισχυτής είναι ιδανικός τότε A = και υ + = = 0 (αφού το υ o A είναι πεπερασµένο). Αυτό λέγεται συνθήκη εικονικού βραχυκυκλώµατος ή εικονικής γείωσης. Επίσης το ρεύµα µέσα στην είσοδο του τελεστικού ενισχυτή, είναι µηδέν αφού η αντίσταση εισόδου του είναι άπειρη. υi υo υ i υ Έχουµε εποµένως i = i, i =, i = άρα = o εποµένως η ενίσχυση A f, R R R R µε ανασύζευξη (ενίσχυση κλειστού βρόχου), είναι: υo R Af = = = A 0, A 0 > 0 υ R i β) Μη ιδανική περίπτωση, Α πεπερασµένο. υo υo υi ( ) υi + υi υ Αν το Α δεν είναι άπειρο τότε: i A A = + = = και R R R υo υo υ υi + o υo = υ + ir = ir άρα υ A o = R τελικώς A A R υo R R Af = = υ R i + ( + ) A R A0 Όµως A= A( ω) = άρα ω + j ωb R R Af ( ω) = ή ( + R R) ω + (+ j ) A0 ωb R R Af ( ω) = R R jω + ( + )/ A0 + ( + )( ) R R ωba0 Στην πράξη ισχύει A0 >> + R, εποµένως R R R A 0 R Af ( ω) = = προφανώς το A 0 = jω jω + + R R R ωba0 ( + ) ωba0 ( + ) R R ισούται µε το αρνητικό της ενίσχυσης κλειστού βρόχου για ω=0. Αν το Α 0 τείνει στο άπειρο καταλήγουµε στην προηγούµενη ιδανική περίπτωση. 38

39 Έστω A0ω b = ωt, το ω t λέγεται γινόµενο ενίσχυσης-εύρους ζώνης (συχνοτήτων) (gain-bandwidth product) και είναι κατασκευαστικό στοιχείο του τελεστικού A 0 ενισχυτή. Μπορούµε να γράψοµε Af ( ω) = jω + R ωt ( + ) R ωt A 0 Αν θέσουµε ω b = + R βρίσκουµε τη σχέση Af ( ω) = ω + j R ω b Αυτή η µορφή είναι ίδια µε αυτήν του ανοιχτού βρόχου (βαθυπερατό φίλτρο) αλλά µε συχνότητα καµπής την ω b. Προφανώς ισχύει ω = ω (+ A ) t b 0 Μη αναστρέφων τελεστικός ενισχυτής µε ανασύζευξη. Έχοµε το κύκλωµα του Σχήµατος.5. i R i R υ υ ο o - υ i i + - Σχήµα.5 α) Ιδανική περίπτωση, Α άπειρο. Η ενίσχυση ανοιχτού βρόχου είναι άπειρη, η εσωτερική αντίσταση είναι επίσης άπειρη και έχοµε εικονικό βραχυκύκλωµα στην είσοδο. Έχουµε εποµένως, ανάλογα υo µε τα προηγούµενα, υ = + Α =0, i υi υ υ =i,, i =, i = i ο R R Εποµένως η σχέση για την ενίσχυση κλειστού βρόχου είναι υi υi υο άρα = R R 39

40 υ R A = = + = A ο f 0 υi R β) Μη ιδανική περίπτωση, Α πεπερασµένο. Εφόσον το A είναι πεπερασµένο έχουµε + υ ( υ υ ) i = = άρα αφού i =i θα έχουµε υi υ ο i +, i R R + υ ( υ υ ) = εποµένως R R υi υ ο i + υ υ υ υ Α = R R ο ο i ο ( i ) υ Α Από την τελευταία σχέση προκύπτει για την ενίσχυση η σχέση R + υο R A 0 Αf = = =. υ R i R + (+ )/ A + (+ )/ A R R Παρατηρούµε ότι αν το Α είναι άπειρο τότε καταλήγουµε στη σχέση για την ιδανική περίπτωση. Όπως πριν, αντικαθιστούµε το Α µε το Α(ω) και λαβαίνουµε υπόψη ότι Α 0 >> + R /R οπότε καταλήγουµε στη σχέση A 0 A 0 Af = = (βαθυπερατό φίλτρο). jω ω + + j ωt / (+ R / R) ω b ' Προφανώς το A 0 ισούται µε την ενίσχυση κλειστού βρόχου για ω = 0. Παρατηρούµε ότι ω b = ωt / (+ R / R) όπως και στον αναστρέφοντα ενισχυτή. ωt Ειδικά για τον µη αναστρέφοντα ενισχυτή έχουµε ω b = ωt / (+ R / R) =. A0 Παρατηρούµε ότι στην περίπτωση του µη αναστρέφοντα ενισχυτή έχουµε ω = Aω = A ω =σταθερό ανεξάρτητο από την ανασύζευξη. t 0 b 0 b Τέτοια σχέση ισχύει και για τον αναστρέφοντα ενισχυτή µόνον αν A 0 = R / R >>. Για τον αναστρέφοντα, όπως προαναφέραµε, ισχύει γενικώς ω b(+ A 0)= ωt = ωba0. Για τον µη αναστρέφοντα και τον αναστρέφοντα ενισχυτή, όταν ω >> ω b ισχύει A 0ω b Af οπότε προφανώς για τον µη αντιστρέφοντα, όταν A f =, έχοµε ότι jω ω = ω t. Για τον αναστρέφοντα αυτό ισχύει µόνον κατά προσέγγιση όταν 40

41 A 0 = R / R >>. Γιαυτό η ω t λέγεται εύρος ζώνης συχνοτήτων µοναδιαίας ενίσχυσης, (unity-gain bandwidth). Υποτίθεται ότι ο ενισχυτής ενισχύει συχνότητες που φτάνουν πολύ κοντά στο µηδέν και αυτός είναι ο λόγος που το εύρος συµπίπτει µε την ω t, δηλαδή δεν υπάρχει, πρακτικώς, κατώτερο όριο συχνοτήτων. A 0ω b Προφανώς για ω >> ω b έχουµε Af άρα ω AfdB = 0 lg Af 0 lg f + 0lg( Aω 0 b / π) ( ωb = π fb ). Εχουµε εποµένως, dafdb AfdB db κλίση = ( = ) = 0 προφανώς το dlg f lg f δεκαπλασιασµο συχνοτητας τελευταίο ισχύει διότι το lg f = αντιστοιχεί σε 0-πλασιασµό συχνότητας. Η κλίση είναι ίδια στην περίπτωση του αναστρέφοντα και του µη αναστρέφοντα ενισχυτή. Στην περίπτωση όµως του µη αναστρέφοντα (όπως και στην περίπτωση του αναστρέφοντα µε µεγάλη ενίσχυση), ο όρος 0lg( A 0ω b / π) γίνεται 0lg( ω t / π), δηλαδή είναι σταθερός ανεξάρτητος της ενίσχυσης. Εποµένως η σχέση ενίσχυσης σε db ως προς το λογάριθµο της συχνότητας είναι ίδια για µεγάλες συχνότητες ανεξάρτητα από την ενίσχυση του µη αναστρέφοντα ενισχυτή. Για αυτή την περίπτωση έχουµε το Σχήµα.6, µε λογαριθµικές κλίµακες. Σχήµα.6 (Καλύτερα να αναφερόµαστε σε λογαριθµικές κλίµακες αξόνων αντί να παίρνουµε λογαρίθµους µεγεθών µε διαστάσεις συχνότητας!!) Εύκολα διαπιστώνουµε ότι η κλίση είναι (περίπου) db 6. οκταβα ( διπλασιασµο συχνοτητας ) 4

42 Ακολουθητής (ακόλουθος) τάσης. υ + = 0 υ ο υ i Σχήµα.7 Αφού υ + = 0, έχουµε υi = υo, δηλαδή η έξοδος ακολουθεί την είσοδο, από όπου προκύπτει και το όνοµα του κυκλώµατος. Προφανώς η αντίσταση εισόδου είναι πρακτικώς άπειρη (πολύ µεγάλη), ενώ η αντίσταση εξόδου είναι πολύ µικρή. ιαφοριστής υ i υ C υ o Σχήµα.8 dqc Στον κόµβο εισόδου (-) έχουµε i i = i R. Επίσης C = ή dqc = CdυC ή dυc d q dυ i C C i = = C. dt dt Ο κανόνας του Kirchhoff των τάσεων δίνει -υ i + υ c = 0 άρα υ i = υ c εποµένως dυi υo dυi ii = C και υ o = ir R = ir i = C ή d t R dt dυi υ o = RC d t Συνεπώς το παραπάνω κύκλωµα πράγµατι κάνει διαφόριση. 4

43 Ολοκληρωτής υ C υ i υ o Σχήµα.9 υi t Έχουµε i i =, αν υποθέσουµε ότι για t=0 έχουµε υ c =0, τότευc () i( ) R t = C i λ d λ. 0 Όµως υo () t = υc () t (αφού υc + υo = 0 ). t Άρα υo() t = υi( λ) dλ RC. 0 ηλαδή πράγµατι το παραπάνω κύκλωµα κάνει ολοκλήρωση της υ () t i. Β. ΜΗ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Απλός ανορθωτής µε δίοδο. υ D υ i D υ R Σχήµα.0 Για το κύκλωµα του Σχήµατος.0, να βρεθούν το ρεύµα ι D και οι τάσεις υ R και υ D αν είναι δεδοµένα τα υ i, η δίοδος και το R. Υποτίθεται ότι ξέρουµε τη χαρακτηριστική της διόδου D, δηλαδή τη σχέση i D = i( υ D ), Σχήµα.. 43

44 υ i R i = i() υ ( i, υ ) D D υd Σχήµα. υr υi υ Ουσιαστικά έχουµε να λύσουµε το σύστηµα εξισώσεων, i = i( υd),( ir = υr ). Προφανώς υ i = υ D +υ R. υi = υd + ir Για δεδοµένο υ i η δεύτερη εξίσωση παριστάνει ευθεία µε µεταβλητές τα i, υ D. υi i = υd + R R Η γραφική παράσταση αυτής της σχέσης (ευθείας) φαίνεται στο Σχήµα.. Είναι προφανές ότι η λύση που αντιστοιχεί βρίσκεται γραφικά από το σηµείο τοµής της χαρακτηριστικής της διόδου και της ευθείας που λέγεται ευθεία φόρτου. Είναι προφανές ότι τα υ D, ι D ικανοποιούν τις δύο σχέσεις του συστήµατος, δηλαδή τη σχέση της χαρακτηριστικής της διόδου και τη σχέση της ευθείας φόρτου. Ισχύει υ i = υ D + υ R. Αν υποθέσουµε για απλότητα ότι η χαρακτηριστική της διόδου είναι όπως στο Σχήµα. και η είσοδος είναι αρµονική µε το χρόνο τότε έχουµε διάφορες ευθείες φόρτου όπως φαίνονται στο ίδιο σχήµα. υ i R υ i Σχήµα. υ Είναι εύκολο να συµπεράνουµε ότι αν υ ˆ i = υcos( ωt) τότε η έξοδος θα είναι υ ˆ R υcos( ωt) V τέτοιο που ˆ υ cos( ωt) V < 0, Σχήµα.3. = γ για χρόνους τέτοιους που t Vγ γ ˆ υ cos( ω ) 0. Επίσης υ R = 0 για t 44

45 υ i ˆ υ υ R ˆυ V γ T Σχήµα.3 Παρατηρούµε ότι η ηµιανόρθωση δεν είναι ιδανική αφού αν το αρµονικό σήµα έχει πλάτος µικρότερο από V γ = 0,7 V, τότε η έξοδος, υ R, είναι συνεχώς µηδέν. Ανορθωτής µε τελεστικό ενισχυτή. Η διάταξη φαίνεται στο Σχήµα.4. Σχήµα.4 Οι τάσεις φαίνονται στο Σχήµα.5. 45

46 υ i υ ο Σχήµα.5 Αν υ i > 0 τότε υ Α > υ i > 0 επειδή το σήµα υ i είναι στη µη αναστρέφουσα είσοδο (+) και η δίοδος άγει άρα ένεκα αρνητικής ανασύζευξης η τάση στην είσοδο ( ) θα είναι, πράγµατι, σχεδόν (διαφορά mv) ίση µε αυτή του ακροδέκτη (+). Έχουµε εποµένως ότι όταν υ i > 0, υ ο = υ i Αν υ i < 0 η έξοδος υ A θα είναι αρνητική και θα ισχύει: υ A <υ i άρα η δίοδος θα είναι ανάστροφα πολωµένη, δεν θα άγει και το ρεύµα δια της R θα είναι µηδέν, άρα υ ο = ir = 0. Εποµένως, όταν υ i < 0, υ o = 0 Παρατηρούµε ότι µε αυτό το κύκλωµα πράγµατι επιτυγχάνεται ιδανική (ηµι)ανόρθωση. Θετική ανασύζευξη-ταλαντώσεις. Σχήµα.6 Υπάρχουν διάφοροι τρόποι σχεδιασµού κυκλωµάτων ταλαντωτών. Εδώ θα θεωρήσουµε την περίπτωση που χρησιµοποιείται κύκλωµα ανασύζευξης που επιλέγει (σχεδόν) µία µοναδική συχνότητα, επιστρέφει µέρος του σήµατος εξόδου στην είσοδο και αυτό οδηγεί στο κύκλωµα του γραµµικού ταλαντωτή που παράγει περίπου αρµονική έξοδο. 46

47 Κριτήριο του Barkhausen. Στο Σχήµα.6 θεωρούµε ότι υπάρχει κάποιο σήµα X i n στην είσοδο. (Θεωρούµε µιγαδικά µεγέθη, φάσορες). Η έξοδος είναι X out. Τα Α και β εξαρτώνται γενικώς από τη συχνότητα, f. Ισχύει προφανώς: A( f) Xout = A( f)[ Xin + β ( f) Xout ] άρα X out = X in. Αν δεν υπάρχει σήµα A( f) β ( f) στην είσοδο, δηλαδή X in = 0, και θέλουµε να υπάρχει X out 0 τότε αναγκαία συνθήκη είναι να ισχύει - Α(f) β(f) = 0. Άρα για αυθόρµητες ταλαντώσεις πρέπει A(f) β(f) =. Αυτό λέγεται κριτήριο Barkhausen. Το γινόµενο A(f) β(f) λέγεται ενίσχυση βρόχου διότι ο ενισχυτής και η διαδροµή της ανασύζευξης σχηµατίζουν βρόχο. Ουσιαστικά αυτό το κριτήριο λέει ότι, η γωνία (φάση) της ενίσχυσης βρόχου είναι µηδέν, δηλαδή φάση [A(f) β(f)] = 0 και επίσης το µέτρο της ενίσχυσης βρόχου είναι ίσο µε τη µονάδα A( f) β ( f) =. Οι ταλαντωτές αυτού του τύπου σχεδιάζονται έτσι ώστε να έχουν µέτρο ενίσχυσης βρόχου λίγο µεγαλύτερο της µονάδας και αυτό, ενώ δεν φαίνεται από το κριτήριο του Barkhausen, µπορεί να αποδειχτεί ότι οδηγεί σε ταλαντώσεις µε αυξανόµενο µε το χρόνο πλάτος. Η αύξηση όµως δεν γίνεται επ άπειρον διότι το σύστηµα φτάνει στα µη γραµµικά µέρη του ενισχυτή όπου αλλάζουν οι παράµετροί του έτσι που οι ταλαντώσεις γίνονται σταθερού πλάτους µε µηδαµινή παραµόρφωση. Αν ήταν ακριβώς τότε µικρή µείωση της ενίσχυσης θα οδηγούσε σε απόσβεση της ταλάντωσης. Το ότι ξεκινά ο ταλαντωτής χωρίς φαινοµενικά αρχικό σήµα στην είσοδο, οφείλεται στο γεγονός ότι πάντα υπάρχει θόρυβος στην είσοδο που αρκεί για να ξεκινήσει το σύστηµα. Ας σηµειωθεί ότι «ο θόρυβος» επιδρά σε όλα τα συστήµατα που βρίσκονται σε ασταθή ισορροπία και τα κάνει να φύγουν από αυτή τη κατάσταση, π.χ. αντεστραµµένο εκκρεµές κ.τ.λ. 47

48 Ταλαντωτής γέφυρας του Wien. R R Vβ Vα Σχήµα.7 Η ενίσχυση τάσης του τελεστικού ενισχυτή µε τους αντιστάτες R, R είναι A = + R υ. Ας υπολογίσουµε το β(f). R R Vβ jωc R β( f) = = β( f) =. V α R 3R+ j( ωr C ) jωc ωc R + + jωc R + jωc AR υ Το κριτήριο barkhausen δίνει Α υ β = = ή 3R+ j( ωr C ) ωc R(3 Aυ ) + j( ωr C ) = 0 άρα ωc R(3 Α υ ) = 0 ωrc = 0 ωc Εποµένως η ενίσχυση που χρειάζεται είναι: A υmin = 3 (όπως αποδεικνύεται αυτή είναι η ελάχιστη) και η συχνότητα ταλάντωσης είναι ( ω = πf ): f =. Από τη σχέση πrc R Aυ Α υmin = 3 Aυ = + 3 ή R R R. 48

49 Αν το R είναι αρκετά µεγαλύτερο του R έχουµε µεγάλη παραµόρφωση, δηλαδή µεγάλο ψαλιδισµό της εξόδου, δηλαδή των ταλαντώσεων. ιαλέγουµε το R λίγο µεγαλύτερο του R αυτό οδηγεί σε A υ β λίγο µεγαλύτερο της µονάδας οπότε και ταλαντώσεις παράγονται και δεν έχουν ουσιαστική παραµόρφωση. 49

50 3. ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ Ψηφιακή λογική Λογικές πύλες Στον Πίνακα 3. έχουµε τις αντιστοιχίες µεταξύ µαθηµατικής δυαδικής αναπαράστασης λογικής αναπαράστασης ηλεκτρικής αναπαράστασης και αναπαράστασης µε διακόπτες. Πίνακας 3. (Θετική λογική) υαδική 0 Λογική FALSE (ΨΕΥ ΕΣ) TRUE (ΑΛΗΘΕΣ) Ηλεκτρική τάση LOW HIGH ιακόπτης OFF (ΕΚΤΟΣ) ON (ΕΝΤΟΣ) Πίνακας 3. (Στάθµες τάσεων διαφόρων προτύπων) Ηλεκτρική τάση LOW HIGH Πρότυπο TTL ,8 V 5 V Πρότυπο CMOS 0 0,3 V CC 0,6 V CC V CC Πρότυπο RS3 (Σειριακή θύρα) + V - V V CC είναι η τάση τροφοδοσίας του ολοκληρωµένου Όταν το HIGH σηµαίνει TRUE όπως στον Πίνακα 3., τότε λέµε ότι έχουµε θετική λογική, όταν το HIGH σηµαίνει FALSE έχουµε αρνητική λογική. Θα περιοριστούµε στη θετική λογική. Στην Αµερικάνικη βιβλιογραφία τα σύµβολα H και L σηµαίνουν HIGH και LOW αντιστοίχως. Μερικές φορές, στην ευρωπαϊκή βιβλιογραφία L σηµαίνει HIGH και 0 LOW. Στα ψηφιακά κυκλώµατα σε αντίθεση µε τα αναλογικά τα σήµατα εισόδου και εξόδου δεν µεταβάλλονται κατά συνεχή τρόπο αλλά µπορεί να βρίσκονται µόνο σε µία από δύο καταστάσεις. 50

51 AΛΓΕΒΡΑ ΤΟΥ BOOLE α) Βασικοί ορισµοί (έννοιες).. Κλειστότητα (Closure). Ένα σύνολο, S, είναι κλειστό ως προς έναν δυαδικό τελεστή (δηλαδή τελεστή που δρα µεταξύ δύο στοιχείων του συνόλου), αν σε κάθε ζευγάρι στοιχείων του S ο τελεστής αντιστοιχίζει ένα µοναδικό στοιχείo που ανήκει στο S.. Προσεταιριστικός νόµος (Associative law). Ο δυαδικός τελεστής, γενικώς σύµβολο *, (εδώ θα έχουµε τα ειδικά σύµβολα και +) είναι προσεταιριστικός αν ( x* y)* z = x*( y* z), x, y, z S 3. Αντιµεταθετικός νόµος (Commutative law). Ο δυαδικός τελεστής * είναι αντιµεταθετικός αν x* y = y* x x, y S 4. Ουδέτερο στοιχείο (ή Στοιχείο ταυτότητας) (Identity Element). Ουδέτερο είναι το στοιχείο, e, του S για το οποίο ισχύει: e* x= x* e= x x S 5. Αντίστροφο στοιχείο (Inverse). Το y Sείναι αντίστροφο του x S αν x* y = e (Προφανώς αντίστροφο του y είναι το x). 6. Επιµεριστικός νόµος (Distributive law) Αν * και δύο δυαδικοί τελεστές στο σύνολο S, ο τελεστής * λέγεται επιµεριστικός ως προς το τελεστή αν x*( y z) = ( x* y) ( x* z) ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ ΤΟΥ BOOLE ή ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ HUNTINGTON Ορισµός: Η άλγεβρα του Boole είναι ένα σύστηµα Σ = (B, +,, -, 0, ), όπου B είναι ένα σύνολο βασικών (τουλάχιστο δύο) στοιχείων (a, b, c, x, y, z, ) τα 0 και είναι οι τιµές του καθενός στοιχείου του B (µεταβλητές του Βoole). Τα σύµβολα + (πρόσθεση, OR, ή), (επί, AND, και), (συµπλήρωµα, αντιστροφή, άρνηση), αντιπροσωπεύουν βασικές λειτουργίες ενός συνόλου αξιωµάτων που καθορίζουν τις σχέσεις µεταξύ των βασικών στοιχείων. Το σύµβολο = χρησιµοποιείται για να δείξει ισότητα. Με τον κατάλληλο συνδυασµό των βασικών στοιχείων και σύµφωνα µε τα αξιώµατα της άλγεβρας του Βoole, φτιάχνονται νέα µέλη του συνόλου και αυτή η αντιστοίχιση λέγεται συνάρτηση του Βoole ή λογική συνάρτηση. ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ BOOLE Η άλγεβρα του Βoole:. (α) Είναι κλειστή ως προς τον τελεστή + (β) Είναι κλειστή ως προς τον τελεστή. (α) Έχει ένα ουδέτερο στοιχείο ως προς τον +, το x = x+ 0= x x S (β) Έχει ένα ουδέτερο στοιχείο ως προς τον τελεστή, το. x = x = x x S 5

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Ηλεκτρικό κύκλωμα ονομάζεται μια διάταξη που αποτελείται από ένα σύνολο ηλεκτρικών στοιχείων στα οποία κυκλοφορεί ηλεκτρικό ρεύμα. Τα βασικά ηλεκτρικά στοιχεία είναι οι γεννήτριες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Θεόδωρος Η. Αλεξόπουλος, Εµµανουήλ Α. ρης, Σταύρος Ε. Μαλτέζος, Γεώργιος. Τσιπολίτης Εργαστήριο Πειραµατικής Φυσικής Υψηλών Ενεργειών Σχολή Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών και Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής 3 Ενισχυτές Μετρήσεων 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής Πολλές φορές ένας ενισχυτής σχεδιάζεται ώστε να αποκρίνεται στη διαφορά µεταξύ δύο σηµάτων εισόδου. Ένας τέτοιος ενισχυτής ονοµάζεται ενισχυτής διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Σχ.7.1. Σύµβολο κοινού τελεστικού ενισχυτή και ισοδύναµο κύκλωµα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Σχ.7.1. Σύµβολο κοινού τελεστικού ενισχυτή και ισοδύναµο κύκλωµα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 7. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ Ο τελεστικός ενισχυτής εφευρέθηκε κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκοσµίου πολέµου και. χρησιµοποιήθηκε αρχικά στα συστήµατα σκόπευσης των αντιαεροπορικών πυροβόλων για

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΑ ΡΕΥΜΑΤΑ

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΑ ΡΕΥΜΑΤΑ Ένα ρεύµα ονοµάζεται εναλλασσόµενο όταν το πλάτος του χαρακτηρίζεται από µια συνάρτηση του χρόνου, η οποία εµφανίζει κάποια περιοδικότητα. Το συνολικό ρεύµα που διέρχεται από µια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Φυσικής Εργαστήριο Ηλεκτρονικής ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ Κ. Ψυχαλίνος Πάτρα 005 . METAΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ LAPLACE. Ορισμοί Μετάβαση από το πεδίο του χρόνου στο πεδίο συχνότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. k Για E 0, η (1) ισχύει για κάθε x. Άρα επιτρεπτή περιοχή είναι όλος ο άξονας

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. k Για E 0, η (1) ισχύει για κάθε x. Άρα επιτρεπτή περιοχή είναι όλος ο άξονας ΚΕΦΑΛΑΙΑ,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. Να βρεθούν οι επιτρεπτές περιοχές της κίνησης στον άξονα ' O για την απωστική δύναµη F, > και για ενέργεια Ε. (α) Είναι V και οι επιτρεπτές περιοχές της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν 1. Εισαγωγικά στοιχεία ηλεκτρονικών - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 1. ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Ηλεκτρικό στοιχείο: Κάθε στοιχείο που προσφέρει, αποθηκεύει και καταναλώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4 η. «Ηλεκτροτεχνία Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις»,Τμήμα Μηχανολόγων Π.Θ., Γ. Περαντζάκης

Ενότητα 4 η. «Ηλεκτροτεχνία Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις»,Τμήμα Μηχανολόγων Π.Θ., Γ. Περαντζάκης - - Ενότητα 4 η (Συστηματική μελέτη και ανάλυση κυκλωμάτων με τις μεθόδους των βρόχων και κόμβων. Θεωρήματα κυκλωμάτωνthevenin, Norton, επαλληλίας, μέγιστης μεταφοράς ισχύος) Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1 ης ΤΑΞΗΣ (Κεφ. 18)

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1 ης ΤΑΞΗΣ (Κεφ. 18) ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1 ης ΤΑΞΗΣ (Κεφ. 18) Άσκηση 1. Α) Στο κύκλωμα του παρακάτω σχήματος την χρονική στιγμή t=0 sec ο διακόπτης κλείνει. Βρείτε τα v c και i c. Οι πυκνωτές είναι αρχικά αφόρτιστοι. Β)

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 00 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις παρακάτω προτάσεις Α έως και Α4 να γράψετε στο φύλλο απαντήσεων σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Ενέργεια. Ηλεκτρικό Ρεύμα

Ηλεκτρική Ενέργεια. Ηλεκτρικό Ρεύμα Ηλεκτρική Ενέργεια Σημαντικές ιδιότητες: Μετατροπή από/προς προς άλλες μορφές ενέργειας Μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις με μικρές απώλειες Σημαντικότερες εφαρμογές: Θέρμανση μέσου διάδοσης Μαγνητικό πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα Χαμηλοδιαβατά φίλτρα:

Σχήμα Χαμηλοδιαβατά φίλτρα: ΦΙΛΤΡΑ 6.. ΦΙΛΤΡΑ Το φίλτρο είναι ένα σύστημα του οποίου η απόκριση συχνότητας παίρνει σημαντικές τιμές μόνο για συγκεκριμένες ζώνες του άξονα συχνοτήτων. Στο Σχήμα 6.6 δείχνουμε την απόκριση συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

( ) = ( ) Ηλεκτρική Ισχύς. p t V I t t. cos cos 1 cos cos 2. p t V I t. το στιγμιαίο ρεύμα: όμως: Άρα θα είναι: Επειδή όμως: θα είναι τελικά:

( ) = ( ) Ηλεκτρική Ισχύς. p t V I t t. cos cos 1 cos cos 2. p t V I t. το στιγμιαίο ρεύμα: όμως: Άρα θα είναι: Επειδή όμως: θα είναι τελικά: Η στιγμιαία ηλεκτρική ισχύς σε οποιοδήποτε σημείο ενός κυκλώματος υπολογίζεται ως το γινόμενο της στιγμιαίας τάσης επί το στιγμιαίο ρεύμα: Σε ένα εναλλασσόμενο σύστημα τάσεων και ρευμάτων θα έχουμε όμως:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑ Α Α1. Για τις ημιτελείς προτάσεις Α1.1 και Α1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα σε κάθε αριθμό το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρμοσμένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

i C + i R i C + i R = 0 C du dt + u R = 0 du dt + u RC = 0 0 RC dt ln u = t du u = 1 RC dt i C = i R = u R = U 0 t > 0.

i C + i R i C + i R = 0 C du dt + u R = 0 du dt + u RC = 0 0 RC dt ln u = t du u = 1 RC dt i C = i R = u R = U 0 t > 0. Α. Δροσόπουλος 6 Ιανουαρίου 2010 Περιεχόμενα 1 Κυκλώματα πρώτης τάξης 2 1.1 Εκφόρτιση κυκλωμάτων RC πρώτης τάξης.................................. 2 1.2 Εκφόρτιση κυκλωμάτων RL πρώτης τάξης...................................

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Μετασχηματιστή

Μελέτη Μετασχηματιστή Μελέτη Μετασχηματιστή 1. Θεωρητικό μέρος Κάθε φορτίο που κινείται και κατά συνέπεια κάθε αγωγός που διαρρέεται από ρεύμα δημιουργεί γύρω του ένα μαγνητικό πεδίο. Το μαγνητικό πεδίο B με την σειρά του ασκεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Πάτρα 0 ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ενότητες του μαθήματος Η πιο συνηθισμένη επεξεργασία αναλογικών σημάτων είναι η ενίσχυση τους, που επιτυγχάνεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρικών Βιομηχανικών Διατάξεων και Συστημάτων Αποφάσεων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι Σημειώσεις Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Σχήµα 1. Κύκλωµα DC πόλωσης ηλεκτρονικού στοιχείου Στο ηλεκτρονικό στοιχείο του σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ A1. Για τις ηµιτελείς προτάσεις Α1.1 και Α1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρμοσμένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Σελίδα 1 από Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε τα βασικά θεωρήµατα του διαφορικού λογισµού καθώς και µε προβλήµατα που µπορούν να επιλυθούν χρησιµοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1 Μιγαδικοί αριθμοί Τι είναι και πώς τους αναπαριστούμε Οι μιγαδικοί αριθμοί είναι μια επέκταση του συνόλου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Τρισδιάστατες κινήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Τρισδιάστατες κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τρισδιάστατες κινήσεις Οι µονοδιάστατες κινήσεις είναι εύκολες αλλά ζούµε σε τρισδιάστατο χώρο Θα δούµε λοιπόν τώρα πως θα αντιµετωπίζοµε την κίνηση υλικού σηµείου στις τρεις διαστάσεις Ας θεωρήσοµε

Διαβάστε περισσότερα

Μετασχηµατισµός Ζ (z-tranform)

Μετασχηµατισµός Ζ (z-tranform) Μετασχηµατισµός Ζ (-traform) Εργαλείο ανάλυσης σηµάτων και συστηµάτων διακριτού χρόνου ιεργασία ανάλογη του Μετ/σµού Laplace Απόκριση συχνότητας Εφαρµογές επίλυση γραµµικών εξισώσεων διαφορών µε σταθερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΖΑΝΗ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ Για τον καλύτερο προσδιορισµό των µεγεθών που χρησιµοποιούµε στις εξισώσεις, χρησιµοποιούµε τους παρακάτω συµβολισµούς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

2012 : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30

2012  : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρµοσµένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ 1 1-1 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε BJT s 1 και ιπλή Έξοδο Ανάλυση µε το Υβριδικό Ισοδύναµο του Τρανζίστορ 2 Ανάλυση µε βάση τις Ενισχύσεις των Βαθµίδων CE- 4

Διαβάστε περισσότερα

- Η ισοδύναμη πηγή τάσης Thevenin (V ή VT) είναι ίση με τη τάση ανοικτού κυκλώματος VAB.

- Η ισοδύναμη πηγή τάσης Thevenin (V ή VT) είναι ίση με τη τάση ανοικτού κυκλώματος VAB. ΘΕΩΡΗΜΑ THEVENIN Κάθε γραμμικό ενεργό κύκλωμα με εξωτερικούς ακροδέκτες Α, Β μπορεί να αντικατασταθεί από μια πηγή τάση V (ή VT) σε σειρά με μια σύνθετη αντίσταση Z (ή ZT), όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ).

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ). 7. Εισαγωγή στο διπολικό τρανζίστορ-ι.σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 7. TΟ ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Ανάλογα µε το υλικό διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και 2. τρανζίστορ πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 3. ΙΟ ΟΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΙΟ ΩΝ Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Κανονικ ες ταλαντ ωσεις

Κανονικ ες ταλαντ ωσεις Κανονικες ταλαντωσεις Ειδαµε ηδη οτι φυσικα συστηµατα πλησιον ενος σηµειου ευαταθους ισορροπιας συ- µπεριφερονται οπως σωµατιδια που αλληλεπιδρουν µε γραµµικες δυναµεις επαναφορας οπως θα συνεαινε σε σωµατιδια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Ένα σώμα εκτελεί κίνηση που οφείλεται στη σύνθεση δύο απλών αρμονικών ταλαντώσεων ίδιας διεύθυνσης, που γίνονται γύρω από το ίδιο σημείο, με το ίδιο πλάτος A και συχνότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά µεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη µονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό.

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα φυσικά µεγέθη από τη Στήλη Ι και, δίπλα σε καθένα, τη µονάδα της Στήλης ΙΙ που αντιστοιχεί σ' αυτό. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1ο 1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Θέµα Α Στις ερωτήσεις 1-4 να βρείτε τη σωστή απάντηση. Α1. Για κάποιο χρονικό διάστηµα t, η πολικότητα του πυκνωτή και

Διαβάστε περισσότερα

Τελεστικοί Ενισχυτές-Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1

Τελεστικοί Ενισχυτές-Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1 Τελεστικοί Ενισχυτές-Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ (Τ.Ε. ή OpAmps) ιαφορικοί Ενισχυτές: ενισχυτές που έχουν δυο εισόδους και µια έξοδο. Τελεστικοί Ενισχυτές (Τ.Ε.): διαφορικοί ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ A1. Για τις ημιτελείς προτάσεις Α1.1 και Α1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (DC) (ΚΕΦ 26)

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (DC) (ΚΕΦ 26) ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (DC) (ΚΕΦ 26) ΒΑΣΗ για την ΑΝΑΛΥΣΗ: R = V/I, V = R I, I = V/R (Νόμος Ohm) ΙΔΑΝΙΚΟ ΚΥΚΛΩΜΑ: Αντίσταση συρμάτων και Aμπερομέτρου (A) =, ενώ του Βολτομέτρου (V) =. Εάν η εσωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΕ ΑΠΛΕΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΤΩΝ

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΕ ΑΠΛΕΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΤΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΕ ΑΠΛΕΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΤΩΝ Αντιστάτες συνδεδεμένοι σε σειρά Όταν ν αντιστάτες ενός κυκλώματος διαρρέονται από το ίδιο ρεύμα τότε λέμε ότι οι αντιστάτες αυτοί είναι συνδεδεμένοι σε σειρά.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss Κεφάλαιο Η2 Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ένας εναλλακτικός τρόπος υπολογισµού του ηλεκτρικού πεδίου. Ο νόµος του Gauss βασίζεται στο γεγονός ότι η ηλεκτρική

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η. (Ισχύς, συντελεστής ισχύος, βελτίωση συντελεστή ισχύος. Τριφασικά δίκτυα, γραμμές μεταφοράς)

Ενότητα 3 η. (Ισχύς, συντελεστής ισχύος, βελτίωση συντελεστή ισχύος. Τριφασικά δίκτυα, γραμμές μεταφοράς) - 1 - Ενότητα 3 η (Ισχύς, συντελεστής ισχύος, βελτίωση συντελεστή ισχύος. Τριφασικά δίκτυα, γραμμές μεταφοράς) Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζεται το θέμα της ισχύος σε μονοφασικά και τριφασικά συμμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ & ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Δρ. ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΜΠΑΚΑΡΕΖΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ & ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Δρ. ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΜΠΑΚΑΡΕΖΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ & ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Δρ. ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΜΠΑΚΑΡΕΖΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΓΕΘΟΣ ΣΥΜΒΟΛΟ ΜΟΝΑΔΕΣ S.. Φορτίο, q oulomb, Ηλεκτρικό ρεύμα, i Ampére, A Ηλεκτρικό δυναμικό olt, Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Όπως θα δούμε και παρακάτω το φίλτρο είναι ένα σύστημα του οποίου η απόκριση συχνότητας παίρνει σημαντικές τιμές μόνο για συγκεκριμένες ζώνες του άξονα συχνοτήτων, δηλαδή «κόβουν» κάποιες ανεπιθύμητες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικός Οµιλος ΒΙΤΑΛΗ

Εκπαιδευτικός Οµιλος ΒΙΤΑΛΗ Μετασχηµατισµός Laplace ρ. Κωνσταντίνος Κυρίτσης Μακράς Στοάς 7 & Εθνικής Αντιστάσεως Πειραιάς 185 31 4 Μαρτίου 29 Περίληψη Οι παρούσες σηµειώσεις αποτελούν µια σύνοψη της ϑεωρίας του µετασχηµατισµού Laplace

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο κύριος στόχος αυτού του κεφαλαίου είναι να δείξουµε ότι η ολοκλήρωση είναι η αντίστροφη πράξη της παραγώγισης και να δώσουµε τις βασικές µεθόδους υπολογισµού των ολοκληρωµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης Ψηφιακά Ηλεκτρονικά Μάθηµα 4ο. Λιούπης Λογική συζευγµένου εκποµπού Emitter-coupled logic (ECL) Χρησιµοποιούνται BJT transistor, µόνο στην ενεργή περιοχή Εµφανίζονται µικρές αλλαγές δυναµικού µεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΦΥΣΙΚΟΣ- M.SC.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΦΥΣΙΚΟΣ- M.SC. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΦΥΣΙΚΟΣ- M.SC. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΆΣΚΗΣΗ ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους τελεστικούς ενισχυτές

Εισαγωγή στους τελεστικούς ενισχυτές ΗΥ121-Ηλεκτρονικά Κυκλώµατα Γιώργος ηµητρακόπουλος Εισαγωγή στους τελεστικούς ενισχυτές 1 Εισαγωγή Ο τελεστικός ενισχυτής είναι ένας ενισχυτής τάσης µε πολύ µεγάλο κέρδος. Το κέρδος µπορεί να παίρνει πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ ΠΟΡΛΙ ΑΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ 9 Πορλιδάς ηµήτριος www.porlidas.gr dporli@physics.auth.gr Τελεστικοί Ενισχυτές Κυκλώµατα Πειραµατικές Μετρήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλώματα, Σήματα και Συστήματα

Κυκλώματα, Σήματα και Συστήματα Κυκλώματα, Σήματα και Συστήματα Μάθημα 7 Ο Μετασχηματισμός Z Βασικές Ιδιότητες Καθηγητής Χριστόδουλος Χαμζάς Ο Μετασχηματισμός Ζ Γιατί χρειαζόμαστε τον Μετασχηματισμό Ζ; Ανάγει την επίλυση των αναδρομικών

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 03-01-11 ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ Α ΘΕΜΑ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Κωνσταντίνος Παπασταματίου Μαθηματικά Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Συνοπτική Θεωρία Μεθοδολογίες Λυμένα Παραδείγματα Επιμέλεια: Μαθηματικός Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ. Καρτάλη 8 (με

Διαβάστε περισσότερα

1-1 ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ OHM. Σύμβολο αντιστάτη με αντίσταση R. Γραφική παράσταση της αντίστασης συναρτήσει της έντασης του ρεύματος σε γραμμικό αντιστάτη

1-1 ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ OHM. Σύμβολο αντιστάτη με αντίσταση R. Γραφική παράσταση της αντίστασης συναρτήσει της έντασης του ρεύματος σε γραμμικό αντιστάτη - ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ OHM Το 86 ο Γερμανός φυσικός Georg Ohm ανακάλυψε ότι η ένταση του ηλεκτρικού ρεύματος i που διαρρέει έναν αγωγό είναι ανάλογη της διαφοράς δυναμικού v που εφαρμόζεται στα άκρα του, δηλαδή ισχύει:

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Ένας πυκνωτής με μία αντίσταση σε σειρά αποτελούν ένα RC κύκλωμα. Τα RC κυκλώματα χαρακτηρίζονται για την απόκρισή τους ως προς τη συχνότητα και ως

Διαβάστε περισσότερα

9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ. Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να

9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ. Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να 9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να ενισχύσει ένα σήµα (δηλ. να αυξήσει ονοµαστικά το µέγεθος της τάσης ή του ρεύµατος).

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού 5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 5. ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΑ 220 V, 50 Hz. 0 V Μετασχηµατιστής Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση 0 V 0 V Ανορθωτής Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού Φίλτρο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: Εφαρμοσμένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙ ΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Κλάδος: Ηλεκτρολογίας Αρ.

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙ ΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Κλάδος: Ηλεκτρολογίας Αρ. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙ ΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: Πρακτική Τάξη: Β' Μάθημα: Εφαρμοσμένη Ηλεκτρολογία Κλάδος: Ηλεκτρολογίας Αρ. Μαθητών :

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1

ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 9 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ 4ωρο Τ.Σ. Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη Ιουνίου 9 11. 14. ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ευθύγραμμης ομαλά επιταχυνόμενης κίνησης και. του θεωρήματος μεταβολής της κινητικής ενέργειας. με τη διάταξη της αεροτροχιάς

Μελέτη ευθύγραμμης ομαλά επιταχυνόμενης κίνησης και. του θεωρήματος μεταβολής της κινητικής ενέργειας. με τη διάταξη της αεροτροχιάς Εργαστηριακή Άσκηση 4 Μελέτη ευθύγραμμης ομαλά επιταχυνόμενης κίνησης και του θεωρήματος μεταβολής της κινητικής ενέργειας με τη διάταξη της αεροτροχιάς Βαρσάμης Χρήστος Στόχος: Μελέτη της ευθύγραμμης

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα Ηλεκτρονικών 1

Ειδικά θέματα Ηλεκτρονικών 1 Ειδικά θέματα Ηλεκτρονικών 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1...2 ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ...2 Γενικά...2 1.1 Θεώρημα Μίλερ (Mller theorem)...10 1.2 Μπούτστραπινγκ (Boottrappng)...11 1.2.1 Αύξηση της σύνθετης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2001 ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ): ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Θεωρητική εισαγωγή

1.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ NOT, AND, NAND Σκοπός: Να εξοικειωθούν οι φοιτητές µε τα ολοκληρωµένα κυκλώµατα της σειράς 7400 για τη σχεδίαση και υλοποίηση απλών λογικών συναρτήσεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ιατηρητικές δυνάµεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ιατηρητικές δυνάµεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ιατηρητικές δυνάµεις Στο υποκεφάλαιο.4 είδαµε ότι, για µονοδιάστατες κινήσεις στον άξονα x, όλες οι δυνάµεις της µορφής F F(x) είναι διατηρητικές. Για κίνηση λοιπόν στις τρεις διαστάσεις, µπορούµε

Διαβάστε περισσότερα

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1 8. ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Ο ΗΓΗΣΗΣ ΦΟΡΤΙΟΥ Το τρανζίστορ σαν διακόπτης ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός)

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) 4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) Κυριακή, 5 Απριλίου, 00, Ώρα:.00 4.00 Προτεινόμενες Λύσεις Άσκηση ( 5 μονάδες) Δύο σύγχρονες πηγές, Π και Π, που απέχουν μεταξύ τους

Διαβάστε περισσότερα

1 Απλή Αρµονική Ταλάντωση

1 Απλή Αρµονική Ταλάντωση ,Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Καραδηµητρίου Ε. Μιχάλης http://perifysikhs.wordpress.com mixalis.karadimitriou@gmail.com Πρόχειρες Σηµειώσεις 2011-2012 1 Απλή Αρµονική Ταλάντωση 1.1 Περιοδικά Φαινόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ BODE ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ BODE ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ 7 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ BODE ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ Δρ. Γιωργος Μαϊστρος Παράγοντας ης τάξης (+jωτ) Αντιστοιχεί σε πραγματικό πόλο: j j j Έτσι το μέτρο: ιαγράμματα χρήση ασυμπτώτων τομή τους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις Ταλαντώσεις Ελατηρίου Απλή αρµονική κίνηση Ενέργεια απλού αρµονικού ταλαντωτή Σχέση απλού αρµονικού ταλαντωτή και κυκλικής κίνησης Το απλό εκκρεµές Περιεχόµενα 14 Το φυσικό εκκρεµές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΗ ΛΥΕΙΟΥ ΘΕΤΙΗΣ Ι ΤΕΧ/ΗΣ ΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜ : Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Στις ερωτήσεις -5 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή KΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ιατεταγµένα σώµατα-αξίωµα πληρότητας Ένα σύνολο Σ καλείται διατεταγµένο σώµα όταν στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Μηχανών I. Μοντελοποίηση Ηλεκτρικών και Υδραυλικών Συστημάτων

Δυναμική Μηχανών I. Μοντελοποίηση Ηλεκτρικών και Υδραυλικών Συστημάτων Δυναμική Μηχανών I Μοντελοποίηση Ηλεκτρικών και Υδραυλικών Συστημάτων Χειμερινό Εξάμηνο 2014 Τμήμα Μηχανολόγων Μηχ., ΕΜΠ Δημήτριος Τζεράνης, Ph.D. Περιεχόμενα Μοντελοποίηση Ηλεκτρικών Συστημάτων Μεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ ΙΙ Εναλλασσόµενο Ρεύµα Κανέλλος Φώτης ρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Γεώργιος Πολίτης Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Πειραιά Πειραιάς, 009 ΚΕΦΑΛΑΙΟ - Είδη ρευµάτων, Εναλλασσόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα 1. Να αναφέρετε τρεις τεχνολογικούς τομείς στους οποίους χρησιμοποιούνται οι τελεστικοί ενισχυτές. Τρεις τεχνολογικοί τομείς που οι τελεστικοί ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

εάν F x, x οµόρροπα εάν F x, x αντίρροπα B = T W T = W B

εάν F x, x οµόρροπα εάν F x, x αντίρροπα B = T W T = W B 4 Εργο και Ενέργεια 4.1 Εργο σε µία διάσταση Το έργο µιας σταθερής δύναµης F x, η οποία ασκείται σε ένα σώµα που κινείται σε µία διάσταση x, ορίζεται ως W = F x x Εργο ύναµης = ύναµη Μετατόπιση Εχουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΦΑΣΗΣ ΔΥΟ ΗΜΙΤΟΝΟΕΙΔΩΝ ΣΗΜΑΤΩΝ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΦΑΣΗΣ ΔΥΟ ΗΜΙΤΟΝΟΕΙΔΩΝ ΣΗΜΑΤΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 05 ΜΕΤΡΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΦΑΣΗΣ ΔΥΟ ΗΜΙΤΟΝΟΕΙΔΩΝ ΣΗΜΑΤΩΝ Αντικείμενο της άσκησης αυτής είναι η μέτρηση της διαφοράς φάσης μεταξύ δύο κυματομορφών τάσης σε ένα κύκλωμα εναλλασσομένου ρεύματος με τη βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες

Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες ΦΘΙΝΟΥΣΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Φθίνουσες μηχανικές ταλαντώσεις Οι ταλαντώσεις των οποίων το πλάτος ελαττώνεται με το χρόνο και τελικά μηδενίζονται λέγονται φθίνουσες ταλαντώσεις. Η ελάττωση του πλάτους (απόσβεση)

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροτεχνία Ηλ. Ηλ. Μηχανές & Εγκαταστάσεις πλοίου

Ηλεκτροτεχνία Ηλ. Ηλ. Μηχανές & Εγκαταστάσεις πλοίου Ηλεκτροτεχνία Ηλ. Ηλ. Μηχανές & Εγκαταστάσεις πλοίου Γενική Γενική παρουσιάση του του μαθήματος μαθήματος Διδάσκων : Δρ. Δ.Ν. Παγώνης Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Ναυπηγών Μηχανικών ΤΕ, ΣΤΕΦ, ΑΤΕΙ Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2001. + mu 1 2m. + u2. = u 1 + u 2. = mu 1. u 2, u 2. = u2 u 1 + V2 = V1

ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2001. + mu 1 2m. + u2. = u 1 + u 2. = mu 1. u 2, u 2. = u2 u 1 + V2 = V1 ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 00 ΘΕΜΑ : (α) Ταχύτητα ΚΜ: u KM = mu + mu m = u + u Εποµένως u = u u + u = u u, u = u u + u = u u (β) Διατήρηση ορµής στο ΚΜ: mu + mu = mv + mv u + u = V + V = 0 V = V

Διαβάστε περισσότερα

και έντασης ρεύματος I 0 που περιστρέφονται με γωνιακή ταχύτητα ω. Το κύκλωμα περιλαμβάνει: α. μόνο ωμική αντίσταση β. μόνο ιδανικό πηνίο

και έντασης ρεύματος I 0 που περιστρέφονται με γωνιακή ταχύτητα ω. Το κύκλωμα περιλαμβάνει: α. μόνο ωμική αντίσταση β. μόνο ιδανικό πηνίο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 11 Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ua741 ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ

Άσκηση 11 Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ua741 ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ Άσκηση 11 Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ua741 ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ Αυτό έργο χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike Greece 3.0. Ονοματεπώνυμο: Μητρόπουλος Σπύρος Α.Ε.Μ.: 3215

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ : ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

δικαιολογήσετε γιατί αναπτύσσεται ΗΕ στα άκρα αγωγού που κινείται σε µαγνητικό πεδίο

δικαιολογήσετε γιατί αναπτύσσεται ΗΕ στα άκρα αγωγού που κινείται σε µαγνητικό πεδίο ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΗ Λ. ΠΕΡΙΒΟΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η µελέτη του νόµου του Faraday σε ολοκληρωτική και διαφορική µορφή, καθώς και φαινοµένων που προκύπτουν από αυτόν,

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τετάρτη, 3 Μαΐου 01 07:30 10:30 ΜΕΡΟΣ Α ΘΕΜΑ 1 (α) ΛΥΣΕΙΣ Το ύψος της κάθε βρύσης ώστε να χρησιμοποιείται από το μέσο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ: διαφορές των αγνώστων συναρτήσεων. σύνολο τιμών. F(k,y k,y. =0, k=0,1,2, δείκτη των y k. =0 είναι 2 ης τάξης 1.

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ: διαφορές των αγνώστων συναρτήσεων. σύνολο τιμών. F(k,y k,y. =0, k=0,1,2, δείκτη των y k. =0 είναι 2 ης τάξης 1. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ: Οι Εξισώσεις Διαφορών (ε.δ.) είναι εξισώσεις που περιέχουν διακριτές αλλαγές και διαφορές των αγνώστων συναρτήσεων Εμφανίζονται σε μαθηματικά μοντέλα, όπου η μεταβλητή παίρνει

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Εποµένως η f είναι κοίλη στο διάστηµα (, 1] και κυρτή στο [ 1, + ).

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Εποµένως η f είναι κοίλη στο διάστηµα (, 1] και κυρτή στο [ 1, + ). 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Βλέπε σχολικό βιβλίο σελίδα 194, το θεώρηµα ενδιάµεσων τιµών. Β. Βλέπε τον ορισµό στη σελίδα 279 του σχολικού βιβλίου. Γ. Βλέπε

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 26 Συνεχή Ρεύµατα Περιεχόµενα Κεφαλαίου 26 Ηλεκτρεγερτική Δύναµη (ΗΕΔ) Αντιστάσεις σε σειρά και Παράλληλες Νόµοι του Kirchhoff Σειριακά και Παράλληλα EMF-Φόρτιση Μπαταρίας Κυκλώµατα RC Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΟΗΜ

ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΟΗΜ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΟΗΜ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου Θεωρούμε ότι υπάρχουν στοιχειώδη ηλεκτρικά φορτία e ότι το ηλεκτρικό ρεύμα είναι η ρο στο χρόνο του φορτίου q=ne

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρολογία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Ηλεκτρολογία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Ηλεκτρολογία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις Α.1. και Α.2. να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα της σωστής απάντησης. Α.1. Για να πραγµατοποιηθεί η σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής Ηλεκτρονική Ι Εαρινό εξάµηνο 2005 Πρακτική ανάλυση ενισχυτή κοινού εκποµπού Τransstors βασικές αρχές Τι κάνουν τα transstors Πώς αναλύoνται τα κυκλώµατα των transstors Μικρά

Διαβάστε περισσότερα