Λέξεις Κλειδιά: βρασµός, πίεση, εργαστηριακές ασκήσεις, οπτικοποιήσεις, αισθητήρες, εκπαιδευτικό λογισµικό, εκπαιδευτική µέθοδος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λέξεις Κλειδιά: βρασµός, πίεση, εργαστηριακές ασκήσεις, οπτικοποιήσεις, αισθητήρες, εκπαιδευτικό λογισµικό, εκπαιδευτική µέθοδος"

Transcript

1 Πρόταση εργαστηριακών ασκήσεων και εκπαιδευτικού λογισµικού για τη διδασκαλία του βρασµού, σε δηµοτικό / γυµνάσιο, µε χρήση αισθητήρων και οπτικοποιήσεων Ελένη Φέγγου, Άννα Οικονόµου, Σαράντος Οικονοµίδης, Ιωάννης Σταράκης, Βασίλης Τόλιας, Αθηνά Τρελοπούλου, Ευαγγελία Μπάλλα, Βασίλης ηµόπουλος, Παναγιώτης ηµητριάδης, Γεώργιος Καλκάνης (*) Ελένη Φέγγου, Άννα Οικονόµου, Σαράντος Οικονοµίδης, Ιωάννης Σταράκης, Βασίλης Τόλιας, Αθηνά Τρελοπούλου, Ευαγγελία Μπάλλα, Βασίλης ηµόπουλος, Παναγιώτης ηµητριάδης, Γεώργιος Καλκάνης (*), (*) Εργαστήριο Φυσικών Επιστηµών, Τεχνολογίας και Περιβάλλοντος, Παιδαγωγικό Τµήµα.Ε., Πανεπιστήµιο Αθηνών, Ναυαρίνου 13 Α, 4 ος όροφος, Αθήνα, τηλ: /fax: , Θεµατική Ενότητα: Προσοµοιώσεις και Ειδικά περιβάλλοντα στη ιδακτική των Φ.E. Επίπεδο Εκπαίδευσης: εύτερη Σχολική Ηλικία ( ηµοτικό), Γυµνάσιο Κατηγορία Εργασίας: Εµπειρική - Πειραµατική έρευνα Περίληψη: Το φαινόµενο του βρασµού είναι από µόνο του ένα πολύπλοκο φαινόµενο, ενώ έρευνες έχουν δείξει ότι οι µαθητές τόσο του δηµοτικού όσο και του γυµνασίου διατηρούν παρανοήσεις για το φυσικό αυτό φαινόµενο, ακόµα και µετά τη διδασκαλία στο σχολείο. Έναυσµα για την παρούσα εργασία αποτέλεσε η διαπίστωση ότι τα σχολικά εγχειρίδια δεν µελετούν ούτε περιέχουν δραστηριότητες για την εξάρτηση του σηµείου ζέσεως από την πίεση που επικρατεί πάνω από το υγρό, αν και περιέχουν σχετικές ερωτήσεις και ασκήσεις προς τους µαθητές. Η εργασία µας είναι µια πρόταση εργαστηριακών ασκήσεων και λογισµικού, υποστηρικτικών για τη διδασκαλία του βρασµού στο δηµοτικό και το γυµνάσιο, µε ιδιαίτερη έµφαση στην εξάρτηση του σηµείου ζέσεως του νερού από την πίεση που επικρατεί στην επιφάνειά του. Επιπλέον, προτείνονται οπτικοποιήσεις για την καλύτερη κατανόηση της µικροσκοπικής ερµηνείας του φαινοµένου. Λέξεις Κλειδιά: βρασµός, πίεση, εργαστηριακές ασκήσεις, οπτικοποιήσεις, αισθητήρες, εκπαιδευτικό λογισµικό, εκπαιδευτική µέθοδος A proposal of laboratory exercises and educational software for the teaching of boiling to primary and secondary education, with the use of sensors and visualizations Eleni Fegou, Anna Economou, Sarantos Economidis, Ioannis Starakis, Vasilis Tolias, Athina Trelopoulou, Evagelia Balla, Basilis Dimopoulos, Panagiotis Dimitriadis, George Kalkanis (*), (*) Science, Technology and Environment Laboratory, Pedagogical Department P.E., University of Athens Conference Theme: Simulations and Special Environments in Science Teaching and Learning Educational Level: Primary School, Lower Secondary Paper Classification: Empirical Investigation Abstract: Boiling is a phenomenon of great complexity and research has shown that students both in primary and secondary education continue to have misconceptions about this physical phenomenon, even after school instruction. As a trigger for the present assignment, we use the ascertainment that textbooks do not include activities about the dependence of the boiling point with pressure, although they include questions and exercises for the particular topic. Our assignment is a proposal /suggestion of laboratory exercises and educational software, supporting the teaching of boiling to primary and secondary education, with an emphasis on the dependence of the boiling point with pressure. In addition, visualizations are proposed for the better understanding of the microscopic interpretation of the phenomenon. 756

2 Keywords: boiling, pressure, laboratory exercises, visualizations, sensors, educational software, educational method Κίνητρο - Πρόβληµα Οι λόγοι που επιλέξαµε την ενότητα του βρασµού είναι οι παρακάτω: Αποτελεί φαινόµενο µε πολλές εφαρµογές στην καθηµερινή ζωή και την τεχνολογία. Αποτελεί διδακτέα θεµατική ενότητα και στις τρεις βαθµίδες (δηµοτικό-γυµνάσιο- λύκειο). Αναδεικνύονται τα πλεονεκτήµατα των πειραµάτων επίδειξης και της χρήσης των αισθητήρων, σε δραστηριότητες που ενέχουν κινδύνους για τους µαθητές. Η εξάρτηση του σηµείου ζέσεως από την πίεση δεν προσεγγίζεται ικανοποιητικά σε κανένα από τα σχολικά εγχειρίδια. ίνεται η δυνατότητα χρήσης της οπτικοποίησης ως εργαλείου διδασκαλίας µε σκοπό την προσέγγιση των διαδικασιών του µικρόκοσµου. Σχεδιασµός Η εργασία µας είναι µια πρόταση εργαστηριακών ασκήσεων για τη διδασκαλία του βρασµού, οι οποίες συνοδεύονται από ένα υποστηρικτικό λογισµικό, εύχρηστου τόσο για τον εκπαιδευτικό όσο και για τους µαθητές. Λόγω της µικρής ηλικίας των µαθητών και δεδοµένου ότι τα πειράµατα είναι ως ένα βαθµό επικίνδυνα για να τα πραγµατοποιήσουν οι ίδιοι οι µαθητές (υψηλές θερµοκρασίες, χαµηλές πιέσεις κ.ά.), προτείνουµε τα πειράµατα να τα πραγµατοποιεί ο ίδιος ο εκπαιδευτικός (πειράµατα επίδειξης). Οι ίδιοι οι µαθητές, όµως, δεν είναι παθητικοί θεατές αλλά εµπλέκονται στην πειραµατική διαδικασία κάνουν παρατηρήσεις, συλλέγουν δεδοµένα από τις µετρήσεις και όλα αυτά τα καταγράφουν σε φύλλα εργασίας που εµπεριέχονται στο λογισµικό. Για καλύτερα αποτελέσµατα προτείνεται η χρήση κάµερας, video projector και οθόνης προβολής µε σκοπό να προβάλλεται το πείραµα σε µεγάλη οθόνη στην τάξη, έτσι ώστε: 1) όλοι οι µαθητές να µπορούν να παρακολουθούν το πείραµα και 2) ο εκπαιδευτικός να µπορεί να εστιάζει στα σηµεία που θέλει, ενώ 3) η χρήση αισθητήρων (θερµοκρασίας και πίεσης) προσφέρει τη δυνατότητα για πρόσβαση στις µετρήσεις και ταυτόχρονη συλλογή των δεδοµένων απ' όλους τους µαθητές, κατασκευή γραφήµατος ταυτόχρονα µε την εξέλιξη του φαινοµένου και αποθήκευση των δεδοµένων και πολλαπλές επαναλήψεις της πειραµατικής διαδικασίας. Το εκπαιδευτικό λογισµικό ακολουθεί τα πέντε βήµατα της επιστηµονικής µεθόδου: 1) Έναυσµα (πρόκληση ενδιαφέροντος). 2) ιατύπωση υποθέσεων. 3) Πειραµατισµός - ραστηριότητες. 4) Εξαγωγή συµπερασµάτων. 5) Γενίκευση. Στόχος µας ήταν το λογισµικό να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο αλληλεπιδραστικό. Γι' αυτό το λόγο έχουµε εντάξει φόρµες, όπου οι µαθητές µπορούν να καταγράφουν τις υποθέσεις, τις παρατηρήσεις και τις µετρήσεις τους και οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να αποθηκευτούν, έτσι ώστε τόσο οι µαθητές όσο και ο εκπαιδευτικός να µπορούν να ανατρέξουν σ' αυτές όποτε το επιθυµούν. Το λογισµικό είναι ανοικτού τύπου, που σηµαίνει ότι ο κάθε εκπαιδευτικός µπορεί να αλλάξει, να προσθέσει ή να αφαιρέσει υλικό, κατά τη δική του κρίση. ιαδικασία Έναυσµα Το λογισµικό µας ξεκινά µε µία ηχογράφηση και ένα βίντεο για το βρασµό, προκειµένου οι µαθητές να έχουν ένα πρώτο (ακουστικό και οπτικό) ερέθισµα µε το θέµα που πρόκειται να µελετήσουν στη συνέχεια. (Παράρτηµα Π1) Υποθέσεις Στο στάδιο των υποθέσεων οι µαθητές καλούνται να απαντήσουν σε ερωτήσεις, µέσω των οποίων σκοπός µας είναι να αναδειχθούν οι εναλλακτικές ιδέες των µαθητών. Κάτω από κάθε ερώτηση υπάρχει φόρµα σε ηλεκτρονική µορφή, όπου οι µαθητές καταγράφουν και αποθηκεύουν τις απαντήσεις τους. (Παράρτηµα Π2) Πειραµατισµός Το στάδιο του πειραµατισµού περιλαµβάνει τα πειράµατα επίδειξης και τις οπτικοποιήσεις. Ο εκπαιδευτικός πραγµατοποιεί τα πειράµατα, µόνος του ή µε τη βοήθεια κάποιων µαθητών. Κάθε πείραµα συνοδεύεται από ένα φύλλο εργασίας, το οποίο, µέσω ερωτήσεων, βοηθά τους µαθητές να επικεντρώσουν την προσοχή τους σε συγκεκριµένα σηµεία, καταγράφοντας τις παρατηρήσεις και τις µετρήσεις τους κατά την εξέλιξη ή µετά το πέρας του πειράµατος. 757

3 Για τους µαθητές του δηµοτικού προτείνονται δύο πειράµατα ενώ για τους µαθητές του γυµνασίου έχει προστεθεί ένα επιπλέον. Το πρώτο πείραµα αφορά τον απλό (συνήθη) βρασµό του νερού θερµαίνουµε µια φιάλη µε νερό, στην οποία έχουµε προσαρµόσει έναν αισθητήρα θερµοκρασίας. Μέσω του προγράµµατος Coach Lab II και την οθόνη προβολής, οι µαθητές παρατηρούν και καταγράφουν τις ενδείξεις του αισθητήρα. Όσον αφορά το δεύτερο πείραµα, αυτό αποτελεί συνέχεια του πρώτου. Αφού το νερό βράσει, το αποµακρύνουµε από την εστία θερµότητας και το αφήνουµε να κρυώσει για λίγα λεπτά. Στη συνέχεια πωµατίζουµε τη φιάλη, πάνω στην οποία έχουµε προσαρµόσει έναν αισθητήρα θερµοκρασίας, έναν αισθητήρα πίεσης και µία σύριγγα, και αρχίζουµε να τραβάµε σιγά-σιγά το έµβολο της σύριγγας, αφαιρώντας έτσι τον αέρα που βρίσκεται µέσα στη φιάλη. Οι µαθητές παρατηρούν ότι το νερό βράζει σε χαµηλότερη θερµοκρασία. Το τρίτο πείραµα είναι µία άλλη εκδοχή του δεύτερου πειράµατος. Η διαφορά είναι ότι αντί να αφαιρούµε τον αέρα, ψύχουµε τη φιάλη ρίχνοντας πάνω της κρύο νερό, οπότε υγροποιούνται οι υδρατµοί που βρίσκονται µέσα στη φιάλη, µε αποτέλεσµα να µειώνεται η πίεση και να πετυχαίνουµε και πάλι βρασµό σε χαµηλότερη θερµοκρασία από τους 100 C. (Παράρτηµα Π3) Μετά την πραγµατοποίηση των πειραµάτων, προτείνονται κάποιες οπτικοποιήσεις προκειµένου να ερµηνευτούν τα φαινόµενα µικροσκοπικά. Ο Η/Υ, µέσω της οπτικοποίησης, δίνει τη δυνατότητα αναπαράστασης (µικροσκοπικών) διαδικασιών οι οποίες δε γίνονται αντιληπτές µε τις αισθήσεις. Στη συγκεκριµένη εργασία, προτείνονται 7 οπτικοποιήσεις που αφορούν τη συµπεριφορά των µορίων: 1) στο υγρό, 2) στο αέριο, 3) στο υγρό όταν περιέχεται αέρας, 4) κατά την εξάτµιση, 5) στη φυσαλίδα αέρα, 6) στη φυσαλίδα υγρού, 7) στην επιφάνεια του υγρού κατά το βρασµό. Οπτικοποίηση µορίων υγρού Οπτικοποίηση εξάτµισης (µικροσκοπικά) Συµπεράσµατα Σε αυτό το στάδιο, οι µαθητές επεξεργάζονται και αξιολογούν το υλικό που έχουν συγκεντρώσει από τις παρατηρήσεις και τις µετρήσεις τους και συζητούν µεταξύ τους και µε τον εκπαιδευτικό, µε σκοπό να εξάγουν κάποια συµπεράσµατα, τα οποία και καταγράφουν. Μέσα από τη διαδικασία αυτή θέλουµε οι µαθητές να διαπιστώσουν οι ίδιοι τον τρόπο µε τον οποίο οι συνιστώσες και οι παράµετροι επιδρούν στην εξέλιξη που διαπιστώθηκε κατά την έρευνα του συγκεκριµένου θέµατος/ φαινοµένου και έτσι να φτάσουν µόνοι τους στη διατύπωση της θεωρίας. Στην εργασία µας, έχουµε καταγράψει εµείς οι ίδιοι τα συµπεράσµατα στα οποία πιστεύουµε (ευελπιστούµε) ότι θα καταλήξουν οι µαθητές στην πραγµατικότητα, τα συµπεράσµατα αυτά αποτελούν τους διδακτικούς µας στόχους. (Παράρτηµα Π4) Γενικεύσεις Στο πέµπτο και τελευταίο στάδιο, γίνεται µία προσπάθεια εφαρµογής των συµπερασµάτων και σε άλλες παρόµοιες διαδικασίες και φαινόµενα του φυσικού µας κόσµου. Στην παρούσα εργασία, ως εφαρµογή των συµπερασµάτων, παρουσιάζουµε τη χύτρα ταχύτητας, το θερµοπίδακα Γκάιζερ και τους ατµοηλεκτρικούς σταθµούς παραγωγής ενέργειας. Βέβαια, τα παραπάνω µπορούν να λειτουργήσουν ως παραδείγµατα. Ο εκπαιδευτικός και οι µαθητές µπορούν να προτείνουν επιπλέον εφαρµογές και θέµατα της σύγχρονης ζωής και τεχνολογίας που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τα παιδιά, ώστε να αντιλαµβάνονται τη σκοπιµότητα της µελέτης των φυσικών επιστηµών. (Παράρτηµα Π5) Αξιολόγηση Προκειµένου να αξιολογηθεί η παραπάνω εκπαιδευτική πρόταση, κατασκευάσαµε φύλλα εργασίας, τα οποία µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως pre και post-test, κατά τη διάρκεια της εφαρµογής µέσα στη σχολική τάξη. Πιστεύουµε ότι σε εύλογο χρόνο και µε τη βοήθεια όσων εκπαιδευτικών ενδιαφέρονται θα µπορέσουµε να ανακοινώσουµε αποτελέσµατα, τα οποία προέρχονται από ένα αξιόπιστο δείγµα του µαθητικού πληθυσµού. (Παράρτηµα Π6) Παράρτηµα Για το δηµοτικό Στη συνέχεια παρατίθεται ένα παράδειγµα από κάθε µεθοδολογικό βήµα: 758

4 Π1. Έναυσµα Π2. Υποθέσεις Aν αυξήσουµε τη φλόγα στο γκαζάκι ενώ βράζει το νερό, θα αλλάξει η θερµοκρασία που δείχνει το θερµόµετρο; Π3. Πειράµατα Πειραµατική ιαδικασία: Υλικά: Μια γυάλινη φιάλη εργαστηρίου ( που να αντέχει σε υψηλές θερµοκρασίες) Ένα γκαζάκι Πλέγµα αµιάντου (για να διαδίδεται οµοιόµορφα η θερµότητα) Σπίρτα ή αναπτήρα Αισθητήρα θερµοκρασίας* Υπολογιστής* Κονσόλα (όπου να συνδέει τον αισθητήρα µε τον υπολογιστή)* *Αν δεν είναι διαθέσιµος αισθητήρας θερµοκρασίας µπορεί το παραπάνω πείραµα να γίνει µε θερµόµετρο και να καταγράφονται οι µετρήσεις. Εκτέλεση πειράµατος: Α) έντονη αναταραχή του νερού, Β) δηµιουργία φυσαλίδων, Βάλε νερό βρύσης µέσα στο δοκιµαστικό σωλήνα και τοποθέτησε το πάνω στο γκαζάκι. Στερέωσε τον αισθητήρα στο σύνδεσµο και ακούµπησε το στο νερό του σωλήνα. Πρόσεξε να µην ακουµπά ο αισθητήρας στα τοιχώµατα του σωλήνα για να µην επηρεάζονται οι τιµές. Ο αισθητήρας συνδέεται µε την κονσόλα. Συµπλήρωσε συγκεκριµένα χαρακτηριστικά που µπορείς να παρατηρήσεις στο νερό. (Χρώµα, διαύγεια, σχήµα, άλλες παρατηρήσεις) Π4. Συµπεράσµατα Κατά το βρασµό παρατηρούµε: Γ) το νερό µετατρέπεται από υγρό σε αέριο (υδρατµοί). Π5. Γενικεύσεις Η χύτρα ταχύτητας Η χύτρα ταχύτητας είναι φτιαγµένη από χοντρό µέταλλο και το καπάκι της κλείνει τόσο καλά, ώστε να µην µπορεί να µπει ή να βγει αέρας. Καθώς το υγρό θερµαίνεται δηµιουργούνται υδρατµοί, οι οποίοι εγκλωβίζονται µέσα στην χύτρα. Έτσι η πίεση πάνω από το υγρό είναι πολύ µεγάλη και βράζει σε θερµοκρασία µεγαλύτερη από 100 C. Το φαγητό, λοιπόν, µαγειρεύεται πιο γρήγορα, χρησιµοποιώντας λιγότερα καύσιµα... Για το Γυµνάσιο Π2. Υποθέσεις 759

5 Τι συµβαίνει όταν το νερό βράζει; Σε ποια θερµοκρασία βράζει το νερό; Κατά τη διάρκεια του βρασµού, η θερµοκρασία του νερού: α) αυξάνεται, β) µειώνεται, γ) παραµένει σταθερή. ικαιολογήστε την απάντησή σας. Το νερό βράζει πάντα στην ίδια θερµοκρασία; Αν ναι, γιατί; Αν όχι, από τι εξαρτάται; Η στάθµη του νερού, αφού αυτό βράσει για αρκετά λεπτά: α) ανεβαίνει, β) κατεβαίνει, γ) παραµένει σταθερή. ικαιολογήστε την απάντησή σας. Αν κατά τη διάρκεια του βρασµού µιας ποσότητας νερού δυναµώσουµε ή αυξήσουµε απότοµα το ρυθµό παροχής θερµότητας, η θερµοκρασία του νερού: α) θα αυξηθεί, β) θα ελαττωθεί, γ) θα παραµείνει η ίδια. ικαιολογήστε την απάντησή σας. Μείωση της πίεσης πάνω από την επιφάνεια του υγρού: α) προκαλεί αύξηση της θερµοκρασίας βρασµού, β) προκαλεί ελάττωση της θερµοκρασίας βρασµού, γ) δεν επηρεάζει τη θερµοκρασία βρασµού. ικαιολογήστε την απάντησή σας. Όταν αυξάνεται η θερµοκρασία ενός υγρού, τότε: α) µειώνεται η κινητική ενέργεια των µορίων, β) αυξάνεται η κινητική ενέργεια των µορίων, γ) δε µεταβάλλεται η κινητική ενέργεια των µορίων. ικαιολογήστε την απάντησή σας. Π3. Πειράµατα Ας βράσουµε νερό προσφέροντας θερµότητα... Πραγµατοποιούµε τη διάταξη του σχήµατος. Σηµειώνουµε µε ένα µαρκαδόρο τη στάθµη του νερού πάνω στη φιάλη. Θερµαίνουµε το νερό και κάθε 2 λεπτά µετράµε τη θερµοκρασία του. Συγχρόνως παρατηρούµε τι συµβαίνει µέσα στη φιάλη. Σηµειώνουµε τη θερµοκρασία στην οποία το νερό βράζει. Τι αλλαγές παρατηρείτε στο νερό κατά τη διάρκεια του βρασµού; Καθώς το νερό βράζει, παρατηρήστε την ένδειξη του θερµοµέτρου. Τι συµπέρασµα βγάζετε για τη θερµοκρασία βρασµού; Αυξήστε τη φλόγα στο γκαζάκι και παρατηρήστε την ένδειξη του θερµοµέτρου. Τι συµπεραίνετε; Σηµειώστε ξανά τη στάθµη του νερού πάνω στη φιάλη. Συγκρίνετε τις δύο ενδείξεις. Τι συµπεραίνετε; Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι η θερµοκρασία βρασµού παραµένει σταθερή παρότι η πηγή συνεχίζει να παρέχει θερµότητα; Ας βράσουµε νερό σε θερµοκρασία κάτω από 100 C... Συνεχίζουµε το πείραµα 1. Αφού βράσει το νερό, αποµακρύνουµε τη φιάλη από την εστία θερµότητας και το αφήνουµε για 2 λεπτά να κρυώσει. Συγχρόνως παίρνουµε µετρήσεις για τη θερµοκρασία και την πίεση και συµπληρώνουµε τον παρακάτω πίνακα. Στη συνέχεια πωµατίζουµε τη φιάλη µε ένα φελλό όπου έχουµε προσαρµόσει µία σύριγγα. Αρχίζουµε να τραβάµε αργά και προς τα έξω το έµβολο της σύριγγας. Τι παρατηρείτε; Σχολιάστε τις ενδείξεις του θερµοµέτρου και του µανοµέτρου. Πώς εξηγείτε αυτό που παρατηρείτε; Ας βράσουµε νερό «ψύχοντάς το»... Συνεχίζουµε το πείραµα 1. Βράζουµε το νερό για µερικά λεπτά, ώστε να φύγει ο αέρας που υπάρχει µέσα στο δοχείο. Πόση είναι η πίεση πάνω στην επιφάνεια του νερού; Στη συνέχεια πωµατίζουµε τη φιάλη µε ένα φελλό και την αναποδογυρίζουµε. Πόση είναι η πίεση πάνω στην επιφάνεια του νερού; Αφήνουµε να ψυχθεί για λίγο και µετά ρίχνουµε πάνω στην ανεστραµµένη φιάλη κρύο νερό. Τι παρατηρείτε; Σχολιάστε τις ενδείξεις του θερµοµέτρου και του µανόµετρου. Πώς εξηγείτε αυτό που παρατηρείτε; Π4. Συµπεράσµατα Μακροσκοπικά Η θέρµανση του νερού οδηγεί σε αύξηση της θερµοκρασίας του, εµφάνιση µικρών φυσαλίδων αέρα στο εσωτερικό του και παραγωγή υδρατµών από την επιφάνεια µε αργό ρυθµό. 760

6 Η αύξηση της θερµοκρασίας σταµατάει όταν το νερό αρχίσει να βράζει. Κατά τη διάρκεια του βρασµού, παρατηρούµε έντονη αναταραχή του νερού, σχηµατίζονται µεγάλες φυσαλίδες νερού (σε αέρια κατάσταση) σε όλη την έκτασή του και παράγονται υδρατµοί από την επιφάνεια µε γρήγορο ρυθµό. Βρασµός είναι η µετατροπή ενός υγρού σε αέριο (εξαέρωση), η οποία συµβαίνει απ' όλη τη µάζα του υγρού (φυσαλίδες νερού) και όχι µόνο από την ελεύθερη επιφάνεια του υγρού. Κατά τη διάρκεια του βρασµού, η θερµοκρασία παραµένει σταθερή. Η θερµοκρασία αυτή λέγεται θερµοκρασία βρασµού ή σηµείο ζέσεως. Η ενέργεια (θερµότητα) που µεταφέρεται από την πηγή κατά τη διάρκεια του βρασµού, χρησιµοποιείται για τη µετατροπή του νερού από την υγρή στην αέρια φάση (λανθάνουσα θερµότητα). Η θερµοκρασία βρασµού εξαρτάται από την εξωτερική πίεση στην ελεύθερη επιφάνεια του νερού. Σε πίεση = 1atm, η θερµοκρασία βρασµού του καθαρού νερού είναι 100 C. Η θερµοκρασία στην οποία βράζει το καθαρό νερό είναι µια φυσική σταθερά, που η τιµή της εξαρτάται από την πίεση που επικρατεί στην επιφάνειά του. Μείωση της πίεσης συνεπάγεται και µείωση της θερµοκρασίας βρασµού και, αντίστοιχα, αύξηση της πίεσης συνεπάγεται αύξηση της θερµοκρασίας βρασµού. Μικροσκοπική ερµηνεία Τα µόρια του υγρού βρίσκονται σε συνεχή τυχαία κίνηση. Όλα τα µόρια του υγρού δεν έχουν την ίδια κινητική ενέργεια. Αύξηση της θερµοκρασίας, σηµαίνει αύξηση της µέσης κινητικής τους ενέργειας. Κάποια από τα µόρια που έχουν µεγάλη κινητική ενέργεια, µπορούν να υπερνικήσουν τις µοριακές δυνάµεις που τα συγκρατούν µεταξύ τους και να διαφύγουν από την επιφάνεια στο περιβάλλον (εξαέρωση). Ο αέρας που βρίσκεται διαλυµένος µέσα στο νερό (πριν το βρασµό) διαστέλλεται (λόγω της αύξησης της θερµοκρασίας) και, υπό τη µορφή µικρών φυσαλίδων, αρχίζει να ανεβαίνει προς την επιφάνεια. Όταν η φυσαλίδα φτάσει στην επιφάνεια, σπάει και απελευθερώνεται ο αέρας στο περιβάλλον. Κατά τη διάρκεια του βρασµού, λόγω της µεγάλης θερµοκρασίας, η κίνηση των µορίων του νερού γίνεται πολύ έντονη. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα πολλά µόρια να σπάνε τους δεσµούς που τα συγκρατούν κοντά το ένα µε το άλλο και να αρχίζουν να κινούνται ελεύθερα µέσα στο υγρό (υδρατµοί). Η "συνεύρεση" πολλών τέτοιων µορίων οδηγεί στο σχηµατισµό φυσαλίδων νερού, οι οποίες ανεβαίνουν προς την επιφάνεια, όπου και σπάζουν. Όσο περισσότερα είναι τα µόρια του αέρα ή των υδρατµών που υπάρχουν πάνω από την επιφάνεια του νερού (µεγάλη πίεση), τόσο µεγαλύτερη κινητική ενέργεια πρέπει να έχουν τα µόρια που διαφεύγουν από την επιφάνεια ώστε να µην επιστρέψουν (συγκρουόµενα µε εκείνα που είναι στην επιφάνεια) στην υγρή φάση (υψηλό σηµείο ζέσεως). Κατά τη διάρκεια του βρασµού, η προσφερόµενη ενέργεια (θερµότητα) δεν αυξάνει την κινητική ενέργεια των µορίων (η θερµοκρασία παραµένει σταθερή), αλλά οδηγεί σε αύξηση της δυναµικής τους ενέργειας (σπάνε οι δεσµοί µεταξύ των µορίων). ηλαδή, κατά τη διάρκεια του βρασµού το νερό µεταβαίνει σε κατάσταση υψηλότερης ενέργειας (αλλαγή φάσης). Π6. Pre-Test Σε ποια θερµοκρασία βράζει το νερό, υπό κανονική πίεση (1atm); Η στάθµη του νερού, αφού αυτό βράσει για αρκετά λεπτά: ανεβαίνει, κατεβαίνει, παραµένει σταθερή. Κατά τη διάρκεια του βρασµού, η θερµοκρασία του νερού: αυξάνεται, παραµένει σταθερή, µειώνεται. Αν κατά τη διάρκεια του βρασµού µιας ποσότητας νερού δυναµώσουµε ή αυξήσουµε απότοµα το ρυθµό παροχής θερµότητας, η θερµοκρασία του νερού: θα µεγαλώσει, θα µικρύνει, θα παραµείνει η ίδια. Κατά τη διάρκεια του βρασµού, το νερό βρίσκεται: σε υγρή κατάσταση, σε αέρια κατάσταση, σε υγρή και αέρια κατάσταση. Μείωση της πίεσης πάνω από την επιφάνεια του υγρού: προκαλεί αύξηση της θερµοκρασίας βρασµού, προκαλεί µείωση της θερµοκρασίας βρασµού, δεν επηρεάζει τη θερµοκρασία βρασµού. 761

7 Όταν αυξάνεται η θερµοκρασία ενός υγρού, τότε: µειώνεται η κινητική ενέργεια των µορίων, αυξάνεται η κινητική ενέργεια των µορίων, δε µεταβάλλεται η κινητική ενέργεια των µορίων. Κατά τη διάρκεια του βρασµού: αυξάνεται η κινητική ενέργεια των µορίων του νερού (Σ-Λ) αυξάνεται η δυναµική ενέργεια των µορίων του νερού (Σ-Λ) σπάνε οι δεσµοί µεταξύ των µορίων του νερού (Σ-Λ) Αύξηση της πίεσης που ασκείται στην επιφάνεια του υγρού σηµαίνει: αύξηση του αριθµού των µορίων του αερίου πάνω από την επιφάνεια του υγρού, µείωση του αριθµού των µορίων του αερίου πάνω από την επιφάνεια του υγρού, αύξηση του αριθµού των µορίων του υγρού. Όταν αυξάνεται η πίεση που ασκείται στην επιφάνεια του υγρού, τότε: τα µόρια του υγρού διαφεύγουν πιο εύκολα από την επιφάνεια, τα µόρια του υγρού διαφεύγουν πιο δύσκολα από την επιφάνεια, δεν επηρεάζεται η διαφυγή των µορίων του υγρού από την επιφάνεια. Π7. Post-Test Σε ποια θερµοκρασία βράζει το νερό, υπό κανονική πίεση (1atm); Η στάθµη του νερού, αφού αυτό βράσει για αρκετά λεπτά: ανεβαίνει, κατεβαίνει, παραµένει σταθερή. Τι συµπέρασµα βγάζετε από αυτό; Κατά τη διάρκεια του βρασµού, η θερµοκρασία του νερού: αυξάνεται, παραµένει σταθερή, µειώνεται. Αν κατά τη διάρκεια του βρασµού µιας ποσότητας νερού δυναµώσουµε ή αυξήσουµε απότοµα το ρυθµό παροχής θερµότητας, η θερµοκρασία του νερού: θα µεγαλώσει, θα µικρύνει, θα παραµείνει η ίδια. Κατά τη διάρκεια του βρασµού, το νερό βρίσκεται: σε υγρή κατάσταση, σε αέρια κατάσταση, σε υγρή και αέρια κατάσταση. Μείωση της πίεσης πάνω από την επιφάνεια του υγρού: προκαλεί αύξηση της θερµοκρασίας βρασµού, προκαλεί αύξηση της θερµοκρασίας βρασµού, δεν επηρεάζει τη θερµοκρασία βρασµού. Το νερό βράζει σε υψηλότερη θερµοκρασία: στην κορυφή ενός βουνού, στην επιφάνεια της θάλασσας, στον πυθµένα ενός πηγαδιού. Μια οµάδα ορειβατών στο Έβερεστ, αποφάσισε να βράσει νερό για να φτιάξει τσάι. Πίνοντας, όµως, το τσάι οι ορειβάτες διαπίστωσαν ότι το τσάι δεν ήταν καυτό. Πώς το εξηγείτε; Όταν αυξάνεται η θερµοκρασία ενός υγρού, τότε: µειώνεται η κινητική ενέργεια των µορίων, αυξάνεται η κινητική ενέργεια των µορίων, δε µεταβάλλεται η κινητική ενέργεια των µορίων. Κατά τη διάρκεια του βρασµού: 762

8 αυξάνεται η κινητική ενέργεια των µορίων του νερού (Σ-Λ) αυξάνεται η δυναµική ενέργεια των µορίων του νερού (Σ-Λ) σπάνε οι δεσµοί µεταξύ των µορίων του νερού (Σ-Λ) Στα παρακάτω σχήµατα απεικονίζονται µόρια νερού σε διαφορετικές φάσεις (υγρό, αέριο). Χαρακτηρίστε την κάθε φάση. Ζωγραφίστε τα µόρια του νερού και του αέρα που βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια του νερού: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Χ. Κυνηγός, Ν. Ξένου, «Νέες πρακτικές µε νέα εργαλεία στην τάξη: κατάρτιση επιµορφωτών για τη δηµιουργία κοινοτήτων αξιοποίησης των Ν.Τ. στο σχολείο», 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο µε ιεθνή Συµµετοχή, Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση, Πάτρα 2000 Ράπτης Αρ., Ράπτη Αθ., Πληροφορική και Εκπαίδευση, Αθήνα 1997 Office of Technology Assessment 1988, Power on! New tools for teaching and learning, Washington D.C. Government Printing Office Καλκάνης Γ.Θ., Ενέργεια / Επιστήµη, Τεχνολογία, Περιβάλλον, Πανεπιστήµιο Αθηνών 1998 Γ.Θ Καλκάνης, «µικρο-προσεγγίσεις», Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα, Γ.Θ Καλκάνης, «Εκπαιδευτική Τεχνολογία-Εκπαιδευτικές Εφαρµογές των Τεχνολογιών Πληροφόρησης (και) στις Φυσικές Επιστήµες», σηµειώσεις, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα, G. Kalkanis, Which (and How) Science and Technology Education for Future Citizens?, proceedings of the 1 st IOSTE Symposium Science and Technology Education Preparing Future Citizens, invited paper, vol II, Paralimni, Cyprus, 2001 «Ερευνώ και Ανακαλύπτω», ΣΤ ηµοτικού, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Ο.Ε..Β., Αθήνα «Φυσική», Β γυµνασίου, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Ο.Ε..Β., Αθήνα 763

9 764

Ματθαίος Πατρινόπουλος, Σάββας Οβαδίας, Βασίλειος ηµόπουλος, Γεώργιος Θ. Καλκάνης

Ματθαίος Πατρινόπουλος, Σάββας Οβαδίας, Βασίλειος ηµόπουλος, Γεώργιος Θ. Καλκάνης Μια εκπαιδευτική πρόταση για τη διδασκαλία / εργαστηριακή πρακτική της τριβής µεταξύ στερεών σωµάτων µε προσοµοίωση του µικρόκοσµου και διασύνδεσης της εργαστηριακής διάταξης µε τον Η/Υ µέσω Ματθαίος Πατρινόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Α. 200 C B. 100 C Γ. 50 C

Α. 200 C B. 100 C Γ. 50 C ιδακτική ενότητα: Βρασµός Β' Γυµνασίου Σχέδιο µαθήµατος Α) ιδακτικοί στόχοι Οι µαθητές θα πρέπει: 1. Να αναγνωρίζουν πότε ένα υγρό βράζει 2. Να διακρίνουν το βρασµό από την εξάτµιση 3. Να διατυπώνουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόµενο του Βρασµού

Το φαινόµενο του Βρασµού Α) Ι ΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Το φαινόµενο του Βρασµού Τάξη : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Οι µαθητές µετά το τέλος της διδασκαλίας να είναι σε θέση: 1. Να αναγνωρίζουν πότε ένα υγρό βράζει. 2. Να διακρίνουν το βρασµό από την εξάτµιση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 12 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΦΑΣΗΣ ΒΡΑΣΜΟΣ

Εργαστηριακή άσκηση 12 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΦΑΣΗΣ ΒΡΑΣΜΟΣ Μιχαήλ Μιχαήλ, Φυσικός 1 Εργαστηριακή άσκηση 12 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΦΑΣΗΣ ΒΡΑΣΜΟΣ ΣΤΟΧΟΙ Οι στόχοι αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι: 1. Να επιβεβαιώνεις πειραµατικά ότι κατά τη διάρκεια του βρασµού ενός σώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Στην εικόνα α φαίνεται ένας «αποστακτήρας» που χρησιμοποιείται σε βιοτεχνίες για το διαχωρισμό του αλκοόλ ή

Διαβάστε περισσότερα

Κ. ενδρινός, Β. ηµόπουλος,. Ιµβριώτη, Α. Τσαγκογέωργα, Π. Τσάκωνας, A. Νικολόπουλος, Γ.Θ. Καλκάνης (*)

Κ. ενδρινός, Β. ηµόπουλος,. Ιµβριώτη, Α. Τσαγκογέωργα, Π. Τσάκωνας, A. Νικολόπουλος, Γ.Θ. Καλκάνης (*) Μια εκπαιδευτική προσέγγιση θερµικών και φωτεινών αποτελεσµάτων του ηλεκτρικού ρεύµατος σε µεταλλικούς αγωγούς µε έναυσµα καθηµερινές τεχνολογικές εφαρµογές σε φοιτητές του Π.Τ..Ε. Το διµεταλλικό έλασµα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Στόχοι των δραστηριοτήτων. Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση να: αναφέρουν διάφορους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αυξήσουμε τη θερμοκρασία διαπιστώσουν πειραματικά ότι

Διαβάστε περισσότερα

να διατυπώνουν και να ελέγχουν υποθέσεις να καταγράφουν σωστά και να αναλύουν τα δεδομένα.

να διατυπώνουν και να ελέγχουν υποθέσεις να καταγράφουν σωστά και να αναλύουν τα δεδομένα. Σκοπός & Στόχοι της Διδακτικής Πρακτικής Γενικός Σκοπός Με το μοντέλο ροής θερμότητας οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση να εξηγούν γιατί αντικείμενα διαφορετικών θερμοκρασιών έρχονται σε θερμική ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Α.Μ. Μέθοδοι Διδασκαλίας Φυσικής

Ονοματεπώνυμο: Α.Μ. Μέθοδοι Διδασκαλίας Φυσικής Ονοματεπώνυμο: Α.Μ. Αθήνα, 28 IAN 2016 Υποθέστε ότι πρόκειται να διδάξετε σε μαθητές Λυκείου τα φαινόμενα: της θέρμανσης και της φωτοβολίας μεταλλικού αγωγού που διαρρέεται από ηλεκτρικό ρεύμα. Περιγράψτε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Με τη χρήση της συσκευής GLA01

ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Με τη χρήση της συσκευής GLA01 ΓΙΑ ΤΟN ΜΑΘΗΤH Β ΤΑΞΗ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Με τη χρήση της συσκευής GLA01 ΚΥΡΙΣΚΟΖΟΓΛΟΥ ΟΥΡΑΝΙΑ-Φυσικός Συνεργάτιδα ΕΚΦΕ

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ με τη βοήθεια του λογισμικού Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Νοέμβριος 2013 0 ΤΙΤΛΟΣ ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΣΩΜΑ, ΣΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΣΩΜΑ, ΣΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση 617 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΣΩΜΑ, ΣΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Ι. Σωτηρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Το αερόστατο. Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες

Το αερόστατο. Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Το αερόστατο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Θερμότητα) και Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι Οι μαθητές: -

Διαβάστε περισσότερα

"Η Θερµική Ισορροπία" στο ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστηµών

Η Θερµική Ισορροπία στο ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστηµών Ι ΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕ ΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Το ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα.

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

ηµήτρης Ι. Σωτηρόπουλος, Αθανάσιος Βελέντζας, Βασιλική Σερέπα, Κυριακή ηµητριάδη, Βασίλειος ηµόπουλος, Γεώργιος Θεoφ. Καλκάνης (*)

ηµήτρης Ι. Σωτηρόπουλος, Αθανάσιος Βελέντζας, Βασιλική Σερέπα, Κυριακή ηµητριάδη, Βασίλειος ηµόπουλος, Γεώργιος Θεoφ. Καλκάνης (*) Η οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή ως µέσο αλλά και αντικείµενο εκπαιδευτικής προσέγγισης των φαινοµένων της θερµιονικής εκποµπής, της επίδρασης ηλεκτρικού και µαγνητικού πεδίου σε δέσµη ηλεκτρονίων,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία - Η Θερμική Ισορροπία

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία - Η Θερμική Ισορροπία Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία - Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ 25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Ένα παιχνίδι ανάμεσα στην πίεση, τον όγκο και τη θερμοκρασία Σε προηγούμενο μάθημα είδαμε ότι ο ατμοσφαιρικός αέρας έχει διάφορες ιδιότητες, όπως μάζα, πυκνότητα, ελαστικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος Το νερό βράζει στο καζάνι και μετατρέπεται σε υδρατμούς. Το νερό εξατμίζεται από την επιφάνεια της λίμνης και του

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Συνοδευτικοί Οδηγοί για Εκπαιδευτικό Λογισµικό που αφορά σε Φυσικές Επιστήµες (Φυσική, Βιολογία) και Τεχνολογία: Περιγραφή και Αξιολόγηση

Συνοδευτικοί Οδηγοί για Εκπαιδευτικό Λογισµικό που αφορά σε Φυσικές Επιστήµες (Φυσική, Βιολογία) και Τεχνολογία: Περιγραφή και Αξιολόγηση Συνοδευτικοί Οδηγοί για Εκπαιδευτικό Λογισµικό που αφορά σε Φυσικές Επιστήµες (Φυσική, Βιολογία) και Τεχνολογία: Περιγραφή και Αξιολόγηση Άννα Οικονόµου, Κώστας Μιτζήθρας, έσποινα Ιµβριώτη, Γεώργιος Θεοφ.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αθηνών Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας και Περιβάλλοντος

Πανεπιστήμιο Αθηνών Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας και Περιβάλλοντος Πανεπιστήμιο Αθηνών Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας και Περιβάλλοντος Καθηγ. Γεώργιος Θεοφ. Καλκάνης Δρ Ματθαίος Πατρινόπουλος, Δρ Δέσποινα Ιμβριώτη, Υπ. Δρ Κοσμάς Δενδρινός,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης

ΦΥΣΙΚΗ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α -----

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων

ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων ΕΚΦΕ Εύβοιας ιδασκαλία της Χηµικής Ισορροπίας µε χρήση µηχανικών αναλόγων ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Α. περιεχόµενο Χηµεία Β λυκείου θετικής κατεύθυνσης Χηµική ισορροπία. υναµική ισορροπία.

Διαβάστε περισσότερα

Να γνωρίσουν οι µαθητές όσο το δυνατό περισσότερες έννοιες

Να γνωρίσουν οι µαθητές όσο το δυνατό περισσότερες έννοιες Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις 5 Απλή Απλή Όταν διδάσκουµε Φυσικές Επιστήµες µε ΤΠΕ πρέπει κυρίως να αποσκοπούµε στο: Όταν υπάρχει καλά εξοπλισµένο εργαστήριο µε πραγµατικά πειράµατα δεν υπάρχει λόγος ένταξης

Διαβάστε περισσότερα

"Ο 1 ος και 2 ος Νόµος του Newton" στο ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστηµών

Ο 1 ος και 2 ος Νόµος του Newton στο ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο Φυσικών Επιστηµών Ι ΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕ ΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Το ΟΛΟκληρωµένο ΤΕΧΝΟλογικά και Μεθοδολογικά ΕκΠαιδευτικό Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Το αερόπλοιο. Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες

Το αερόπλοιο. Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Το αερόπλοιο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη) - Τεχνολογία Τάξη: Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι Οι μαθητές: - Να εξηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Π 9: Διαστολή Συστολή αερίων. Εισαγωγικό ερέθισμα Διατύπωση υποθέσεων. Η περιπέτεια ενός βρασμένου αυγού. Πείραμα. Όργανα-Υλικά

Π 9: Διαστολή Συστολή αερίων. Εισαγωγικό ερέθισμα Διατύπωση υποθέσεων. Η περιπέτεια ενός βρασμένου αυγού. Πείραμα. Όργανα-Υλικά 1 Π 9: Διαστολή Συστολή αερίων Εισαγωγικό ερέθισμα Διατύπωση υποθέσεων Η περιπέτεια ενός βρασμένου αυγού Πείραμα Όργανα-Υλικά Σφαιρική φιάλη πυρίμαχη Ένα ξεφλουδισμένο καλά βρασμένο αυγό Λάδι Καμινέτο

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται με

Διαβάστε περισσότερα

Το ελικόπτερο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Κίνηση - Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου

Το ελικόπτερο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Κίνηση - Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου Το ελικόπτερο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Κίνηση - Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 19 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΕΡΙΑ Είναι πολύ μακριά το ένα από το άλλο, κινούνται πολύ γρήγορα και συγκρούονται μεταξύ τους και με τα τ

Μάθημα 19 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΕΡΙΑ Είναι πολύ μακριά το ένα από το άλλο, κινούνται πολύ γρήγορα και συγκρούονται μεταξύ τους και με τα τ Μάθημα 19 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΕΡΙΑ Είναι πολύ μακριά το ένα από το άλλο, κινούνται πολύ γρήγορα και συγκρούονται μεταξύ τους και με τα τοιχώματα του δοχείου που τα περιέχει Σε προηγούμενα μαθήματα αναφερθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5

Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5 Φυσική Α Γυμνασίου Υποστηρικτικό υλικό ΦΕ 4 και 5 ΕΚΦΕ Νέας Ιωνίας Μαρίνα Στέλλα Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση Διδακτικοί στόχοι να αντιληφθούν τη διαφορά μεταξύ της εκτίμησης (

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5. Δρ. Κ. Αποστολόπουλος, Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ04, Διεύθυνση Δ.Ε. Β Αθήνας, ΕΚΦΕ Ν. Ιωνίας, 28/01/2014 1

Φύλλο Εργασίας 5. Δρ. Κ. Αποστολόπουλος, Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ04, Διεύθυνση Δ.Ε. Β Αθήνας, ΕΚΦΕ Ν. Ιωνίας, 28/01/2014 1 Φύλλο Εργασίας 5 Δρ. Κ. Αποστολόπουλος, Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ04, Διεύθυνση Δ.Ε. Β Αθήνας, ΕΚΦΕ Ν. Ιωνίας, 28/01/2014 1 1 η διδακτική ώρα 2 3 Καταιγισμός ιδεών: 10 Α Β Τι κάναμε για να πάμε από την κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

O πύραυλος. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου

O πύραυλος. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου O πύραυλος Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 18. ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους

Μάθημα 18. ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους Μάθημα 18 ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους Στο προηγούμενο μάθημα ασχοληθήκαμε με την έννοια του μορίου και τις ιδιότητές του στις στερεές και στις υγρές ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» 2016 Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής α φάση Ε Ε

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» 2016 Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής α φάση Ε Ε Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Οι μαθητές ενός δημοτικού σχολείου σχεδίασαν την ηλεκτρική εγκατάσταση της τάξης τους, όπως φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας

Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI Αναφορά Εργασίας 1 Καραγκούνη Κατερίνα Α.Μ : 1312008050 Το παιχνίδι καρτών «Σκέψου και Ταίριαξε!», το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στη Διδακτική Πράξη» «Ανάκλαση-Διάθλαση, Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, Κίνηση-Ταχύτητα: τρία υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια για τη Φυσική Γενικού Λυκείου στην πλατφόρμα "Αίσωπος"»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE Θέµα ιερεύνησης: Σχεδιασµός γραµµάτων Μπορώ να φτιάξω το δικό µου επεξεργαστή κειµένου; Στη διερεύνηση αυτή οι µαθητές καλούνται να κατασκευάσουν µια γραµµατοσειρά µε όλα τα κεφαλαία γράµµατα του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηση Στα βιβλία δεν περιλαμβάνονται Φύλλα Αξιολόγησης, αν και έχουν συνταχθεί από τη συγγραφική ομάδα, γιατί δεν προβλέπονταν από τα

Η Αξιολόγηση Στα βιβλία δεν περιλαμβάνονται Φύλλα Αξιολόγησης, αν και έχουν συνταχθεί από τη συγγραφική ομάδα, γιατί δεν προβλέπονταν από τα Η Αξιολόγηση Στα βιβλία δεν περιλαμβάνονται Φύλλα Αξιολόγησης, αν και έχουν συνταχθεί από τη συγγραφική ομάδα, γιατί δεν προβλέπονταν από τα αναλυτικά προγράμματα. Ο/η εκπαιδευτικός διαμορφώνει δικά του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα

Το φτερό του αεροπλάνου

Το φτερό του αεροπλάνου Το φτερό του αεροπλάνου Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Πίεση) Τάξη: Β Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι Οι μαθητές: - Να εξηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα Στη στήλη Σκουπιδομαζέματα επιστημοσκορπίσματα παρουσιάζονται απλά πειράματα και κατασκευές που μπορούν να πραγματοποιηθούν με καθημερινά υλικά και μπορούν να ενταχθούν, κατά την κρίση του διδάσκοντα,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη Θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς : 1. Να αναγνωρίζεις ότι το φαινόμενο της διάλυσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος θα έχει το πάνω χέρι; Μετρήσεις μάζας και όγκου υγρών σωμάτων, υπολογισμοί και εφαρμογές της πυκνότητας τους.

Ποιος θα έχει το πάνω χέρι; Μετρήσεις μάζας και όγκου υγρών σωμάτων, υπολογισμοί και εφαρμογές της πυκνότητας τους. Ποιος θα έχει το πάνω χέρι; Μετρήσεις μάζας και όγκου υγρών σωμάτων, υπολογισμοί και εφαρμογές της πυκνότητας τους. Επαρκές Σενάριο Γνωστικό αντικείμενο: Χημεία Δημιουργός: Χριστίνα Μαστή ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α)

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) P = σταθ. V P 2) Ισόχωρη µεταβολή β) = σταθ. 3) Ισοβαρής µεταβολή γ) V

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Δύο μαθητές βυθίζουν για λίγο το χέρι τους στο νερό των δοχείων Α και Β, ο ένας στο Α και ο άλλος στο

Διαβάστε περισσότερα

Ναβαρίνου 13α, Αθήνα, τηλ: ,027,028, fax: 041 e_mail:

Ναβαρίνου 13α, Αθήνα, τηλ: ,027,028, fax: 041 e_mail: University of Athens Pedagogical Department P.Ε. Science, Technology and Environment Laboratory 13a Navarinou str, Athens, GR-10680 tel: +30103688008,027,028, fax: 041 e_mail: kalkanis@primedu.uoa.gr e_site:

Διαβάστε περισσότερα

Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας

Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας Το διδακτικό αντικείμενο Η επίδραση της παροχής θερμότητας στα διάφορα υλικά μπορεί να έχει διαφορετικά αποτελέσματα. Για

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" τη Θερμοκρασία και τη Θερμότητα στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Ερευνώ και Ανακαλύπτω τη Θερμοκρασία και τη Θερμότητα στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ( ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΞΙΣΩΣΗΣ )

ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ( ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΞΙΣΩΣΗΣ ) 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ( ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΞΙΣΩΣΗΣ ) Α. ΣΤΟΧΟΙ Η εξοικείωση με τη χρήση απλών πειραματικών διατάξεων. Η εξοικείωση σε μετρήσεις θερμοκρασίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΜΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ 1. ΣΤΟΧΟΙ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΜΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ 1. ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΜΩΝ Ι ΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Μαθητής/Μαθήτρια--------------------------------------------- Οµάδα ------------------ Τµήµα: ------------ Ηµεροµηνία ----------------------- Επίδοση :

Διαβάστε περισσότερα

σημείο ζέσεως, σημείο τήξεως, σημείο πήξεως, εξάτμιση, εξάχνωση, συμπύκνωση, απόθεση

σημείο ζέσεως, σημείο τήξεως, σημείο πήξεως, εξάτμιση, εξάχνωση, συμπύκνωση, απόθεση 1.2 Καταστάσεις των υλικών Πρώτες σκέψεις: Η διπλανή φωτογραφία δείχνει ένα υδάτινο τοπίο. Το νερό βρίσκεται σε τρεις διαφορετικές καταστάσεις: ως αέριο, ως υγρό και ως στερεό. Τα διάφορα υλικά μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

2.6 Αλλαγές κατάστασης

2.6 Αλλαγές κατάστασης 2.6 Αλλαγές κατάστασης 1. Όταν ένα στερεό θερμαίνεται, σε μια ορισμένη θερμοκρασία μετατρέπεται σε υγρό. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται τήξη. Η σταθερή θερμοκρασία στην οποία τήκεται το στερεό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου

Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου Μιχαήλ Μιχαήλ, Φυσικός 1 Εργαστηριακή άσκηση 10 Βαθµονόµηση θερµοµέτρου ΣΤΟΧΟΙ Οι στόχοι αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι: - Να κατασκευάζεις µια κλίµακα θερµοκρασίας Κελσίου. - Να µπορείς να χρησιµοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 1 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Απριλίου, 2005 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θεµάτων. 2) Απαντήστε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:05/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ:... /65 ΦΥΣΙΚΑ:.. /100 ΦΥΣΙΚΑ: /20 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ: ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίζοντας την «εξαέρωση»: διδακτικές επιλογές των νηπιαγωγών και αναλυτικό πρόγραμμα

Προσεγγίζοντας την «εξαέρωση»: διδακτικές επιλογές των νηπιαγωγών και αναλυτικό πρόγραμμα Προσεγγίζοντας την «εξαέρωση»: διδακτικές επιλογές των νηπιαγωγών και αναλυτικό πρόγραμμα Παρασκευή Καβαλάρη Υποψήφια διδάκτορας ΠΤΠΕ ΠΘ Δόμνα-Μίκα Κακανά Καθηγήτρια ΠΤΠΕ ΠΘ Βασιλεία Χρηστίδου Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Πειραµατική διαδικασία µε στόχους:

Πειραµατική διαδικασία µε στόχους: Ε.Κ.Φ.Ε. Χαλανδρίου Τάξη:. Ηµεροµηνία:. Ονοµατεπώνυµα µαθητών οµάδας: ιαµόρφωση φύλλου εργασίας 2ης εργαστηριακής άσκησης Β Λυκείου, κατεύθυνσης Ταχύτητα αντίδρασης και παράγοντες που την επηρεάζουν!!

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θερμική ισορροπία ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θερμική ισορροπία ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θερμική ισορροπία ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 1.1 Η στάθμη του υγρού στο θερμόμετρο σταθεροποιείται στην ένδειξη 33 ο C. Αυτή είναι και η θερμοκρασία του περιβάλλοντος αέρα, στο χώρο που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού

Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού Α. Βρακόπουλος 1, Θ.Καρτσιώτης 2 1 Καθηγητής Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Vraa8@sch.gr 2 Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Keywords: Tutorials, pedagogic principles, print and digital distance learning materials, e-comet Laboratory of Hellenic Open University

Keywords: Tutorials, pedagogic principles, print and digital distance learning materials, e-comet Laboratory of Hellenic Open University Οδηγοί Εκπαιδευτικών Προδιαγραφών Έντυπου και Ψηφιακού Υλικού: Μία αναπτυξιακή δράση του Εργαστηρίου Εκπαδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας (ΕΕΥΕΜ) του ΕΑΠ Tutorials about pedagogic principles

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΘΕΜΑ 1 Ο

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΘΕΜΑ 1 Ο ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ 1 ο κεφάλαιο: «Κινητική Θεωρία των Αερίων» ο κεφάλαιο: «O 1 ος θερµοδυναµικός νόµος» ΘΕΜΑ 1 Ο 1Α Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Σηµειώστε τη σωστή από τις προτάσεις που ακολουθούν. 1) Κατά την

Διαβάστε περισσότερα

17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ

17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ 17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ Μια ιδιότητα των υγρών που μας επιτρέπει να μετράμε γρήγορα και με ακρίβεια τη θερμοκρασία των σωμάτων Στην εποχή μας, τα θερμόμετρα είναι προσιτά

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

Α. Το νερό στα δύο δοχεία θα φτάσει στους 60 o C: στον ίδιο χρόνο... σε διαφορετικό χρόνο...

Α. Το νερό στα δύο δοχεία θα φτάσει στους 60 o C: στον ίδιο χρόνο... σε διαφορετικό χρόνο... Επιµορφωτικό υλικό για την επιµόρφωση των εκπαιδευτικών - Τεύχος 5: Κλάδος ΠΕ04 ΕΑΙΤΥ - Τοµέας Επιµόρφωσης και Κατάρτισης (ΤΕΚ) ΈΝΤΥΠΟ Α : ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΗΣ ΘΕΡΜΙ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος: Σεραφείµ Μπίτσιος. Καρδίτσα, Ιούνιος 2009

Υπεύθυνος: Σεραφείµ Μπίτσιος. Καρδίτσα, Ιούνιος 2009 Ε. Κ. Φ. Ε. Ν. Κ α ρ δ ί τ σ α ς Υπεύθυνος: Σεραφείµ Μπίτσιος Συγκεντρωτικά στοιχεία από τις εκθέσεις δραστηριοτήτων των Υπευθύνων στα Εργαστήρια Φυσικών Επιστηµών των Σχολείων του Ν. Καρδίτσας του σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ Διδασκαλία τη Χημείας Με Νέες Τεχνολογίες Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση Γεώργιος Ξεντές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:.

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Τάξη: B Βαθμός: Μάθημα: Φυσικά (Φυσική και Χημεία) Ημερομηνία: 10/06/2014 Διάρκεια: 2 Ώρες Ολογράφως:.. Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ (WORKSHORS)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ (WORKSHORS) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ (WORKSHORS) Οι χώροι διεξαγωγής των εργαστηρίων θα ανακοινωθούν κατά το συνέδριο Παρασκευή 16 Μαρτίου 2007 πρωί 11.00-13.00 Σ-1/Ε-1 ΣΥΜΠΟΣΙΟ 1 / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Το ΟΛΟκληρωμένο ΤΕΧΝΟλογικά και

Διαβάστε περισσότερα

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης 8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Γνωστικό Αντικείμενο: Μελέτη Περιβάλλοντος Διδακτική Ενότητα: Μεταβολές καταστάσεων της

Διαβάστε περισσότερα

Λύση: α) Χρησιµοποιούµε την εξίσωση Clausius Clapeyron για να υπολογίσουµε το σηµείο ζέσεως του αζώτου υπό πίεση 2 atm. 1 P1

Λύση: α) Χρησιµοποιούµε την εξίσωση Clausius Clapeyron για να υπολογίσουµε το σηµείο ζέσεως του αζώτου υπό πίεση 2 atm. 1 P1 Το άζωτο αποθηκεύεται ως υγρό σε θερµικά µονωµένα δοχεία υπό πίεση. Η πίεση ρυθµίζεται µε βαλβίδα διαφυγής σε τιµή atm επιπλέον της ατµοσφαιρικής πιέσεως. α) Να εκτιµηθεί η θερµοκρασία στην οποία βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση

Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση Εξακολουθούμε να μιλάμε για διαδικασίες μέτρησης, συγκεκριμένα της μέτρησης θερμοκρασίας. η μέτρηση είναι μία διαδικασία σύγκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ (Μονάδες 65/100) ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΧΡΟΝΟΣ:10:30 12:30 (Φυσική-Χημεία) ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ:.

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων

Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων Β.Βελεχέρης ΕΚΦΕ Δωδεκανήσου Γυμνάσιο Ιαλυσού ΣΤΑΔΙΟ Ι Εισαγωγή - Υπολογισμοί Τάξη Β Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στα διαλύματα Οι

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Γιάννης Τούρλος ΠΕ 17 Ηλεκτρολόγος Ράλλειο Γυμνάσιο Θηλέων Πειραιά

ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Γιάννης Τούρλος ΠΕ 17 Ηλεκτρολόγος Ράλλειο Γυμνάσιο Θηλέων Πειραιά ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιάννης Τούρλος ΠΕ 17 Ηλεκτρολόγος Ράλλειο Γυμνάσιο Θηλέων Πειραιά WORKSHOP ΑΘΗΝΑΣ Make Energy Real @ Education MERE ΤΟΣΟ ΑΠΛΑ Μια βιωματική προσέγγιση στη διδασκαλία της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Θερμοκρασία

Κεφάλαιο 7. Θερμοκρασία Κεφάλαιο 7 Θερμοκρασία Θερμοδυναμική Η θερμοδυναμική περιλαμβάνει περιπτώσεις όπου η θερμοκρασία ή η κατάσταση ενός συστήματος μεταβάλλονται λόγω μεταφοράς ενέργειας. Η θερμοδυναμική ερμηνεύει με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Το διαστημόπλοιο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΠΛΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΠΛΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ 244 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΠΛΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ Αγάθη Καραμπούλα Βιολόγος, καθηγήτρια 2ου Γυμνασίου Σύρου. Γιώργος Μακρυωνίτης Χημικός, υπεύθυνος Ε.Κ.Φ.Ε. νομού

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Αναρτώνται στις επόμενες σελίδες ενδεικτικά θέματα για τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Φυσικών «Αριστοτέλης»

Διαβάστε περισσότερα

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 008 1 ΘΕΜΑ 1 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Για τις ερωτήσεις 1.1 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη και τη Θερμότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικά και εργονοµικά χαρακτηριστικά των σχολικών εργαστηρίων Πληροφορικής. Μία µελέτη περίπτωσης.

Τεχνικά και εργονοµικά χαρακτηριστικά των σχολικών εργαστηρίων Πληροφορικής. Μία µελέτη περίπτωσης. 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο µε ιεθνή Συµµετοχή 145 Τεχνικά και εργονοµικά χαρακτηριστικά των σχολικών εργαστηρίων Πληροφορικής. Μία µελέτη περίπτωσης. Αθανάσιος Τζιµογιάννης 1 & Ευάγγελος Θεοδώρου 2 1 ιδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ 550 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Καλογερόπουλος Νίκος Χημικός, Επιμορφωτής Ενδοσχολικής Επιμόρφωσης nkaloger@sch.gr Γάτσιος Γιάννης Φυσικός, Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα