Peter J. Russell. Reed College. Μια Μεντελική Προσέγγιση Π Ρ Ω Τ Η Α Γ ΓΛ Ι Κ Η Ε Κ Ο Σ Η - Π Ρ Ω Τ Η Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Ε Κ Ο Σ Η

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Peter J. Russell. Reed College. Μια Μεντελική Προσέγγιση Π Ρ Ω Τ Η Α Γ ΓΛ Ι Κ Η Ε Κ Ο Σ Η - Π Ρ Ω Τ Η Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Ε Κ Ο Σ Η"

Transcript

1 Π Ρ Ω Τ Η Α Γ ΓΛ Ι Κ Η Ε Κ Ο Σ Η - Π Ρ Ω Τ Η Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Ε Κ Ο Σ Η igenetics Μια Μεντελική Προσέγγιση Peter J. Russell Reed College San Francisco Boston New York Capetown Hong Kong London Madrid Mexico City Montreal Munich Paris Singapore Sydney Tokyo Toronto Aκαδηµαϊκές Εκδόσεις Ι. Μπάσδρα και ΣΙΑ Ο.Ε. Νικηταρά 31 Αλεξανδρούπολη

2 Sponsoring Editors: Jim Smith and Susan Winslow Project Editor: Susan Minarcin Publishing Assistant: Cinnamon Hearst Instructional Media Designer: Margy Kuntz, Science Technologies Developmental Editor: Jean Sims Fernango Managing Editor: Erin Gregg Designer, Cover: Gary Hespenheide Illustrations and Photographs: Laura Murray Productions, Electronic Publishing Services Inc., NYC; Steve McEntee Project Management and Composition: Progressive Information Technologies Senior Production Supervisor: Corinne Benson Senior Marketing Manager: Scott Dustan About the Cover: The front cover shows a triple exposure deconvolved image of a newt lung cell in the metaphase stage of mitosis. This image was photographed by Dr. Conly L. Reider and Dr. Alexey Khodjakov, Division of Molecular Medicine, Wedsworth Center, Albany NY Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Russell, Peter J. igenetics. A Mendelian approach / Peter J. Russell. p. cm. Includes bibliographical references and index. ISBN X 1. Genetics. I. Title. QH430.R dc Authorized translation from the English language edition, entitled igenetics: A Mentelian Approach, (1 st edition) ISBN X, by Russel, Peter J., published by Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings, Copyright All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from Pearson Education, Inc. Greek language edition by Academic Publications J. Basdra & Co. Copyright Ελληνική µετάφραση από την Αγγλική Έκδοση µε τίτλο igenetics: Μια Μεντελική Προσέγγιση (1 η έκδοση), του συγγραφέα Russel, Peter J., κατόπιν αδείας από τον εκδοτικό οίκο Pearson Education, Inc. - Benjamin Cummings, Copyright Όλα τα δικαιώµατα παρακρατούνται. Απαγορεύεται η µερική ή ολική αναπαραγωγή αυτού του βιβλίου σε οποιαδήποτε µορφή και µε οποιοδήποτε µέσο, ηλεκτρονικό ή µηχανικό, όπως µε φωτοτύπηση, καταγραφή ή αποθήκευση σε οποιοδήποτε σύστηµα αποθήκευσης και ανάκτησης πληροφορίας ή µε οποιονδήποτε άλλο τρόπο, χωρίς άδεια από την Pearson Education, Inc. Το βιβλίο εκδίδεται στα Ελληνικά από τις Ακαδηµαϊκές Εκδόσεις Ι. Μπάσδρα και ΣΙΑ Ο.Ε. (Νικηταρά 31, Αλεξανδρούπολη ISBN: (πρώτος τόµος) ISBN: (δεύτερος τόµος) ISBN: (σετ δύο τόµων)

3 Κριτικοί της Αγγλικής Έκδοσης iii Κριτικοί της Αγγλικής Έκδοσης George Bajszar University of Colorado, Colorado Springs Ruth Ballard California State University, Sacramento Anna Berkovitz Purdue University Joanne Brock Kennesaw State University Paul J. Bottino University of Maryland Patrick Calie Eastern Kentucky University Clarissa Cheney Pomona College Richard Cheney Christopher Newport University Claire Chronmiller University of Virginia James Costa Western Carolina University Frank Doe University of Dallas David Durcia University of Oklahoma Larry Eckroat Pennsylvania State University at Erie Bert Ely University of South Carolina Russ Feirer St. Norbert College Wayne Forrester Indiana University Elaine Freund Pomona College David Fromson California State University, Fullerton Gail Gasparich Towson State University Peter Gegenheimer University of Kansas Vaughn Gehle Southwest Minnesota State Richard C. Gethmann University of Maryland, Baltimore County Elliot Goldstein Arizona State University Pamela Gregory Jacksonville State University Pamela Hanratty Indiana University Ernie Hannig University of Texas, Dallas David Haymer University of Hawaii Mary Healy Springfield College Robert Hinrichsen Indiana University Margaret Hollingsworth State University of New York, Buffalo Lynne Hunter University of Pittsburgh Gregg Jongeward University of the Pacific Todd Kelson Ricks College Alexander Lai Oklahoma State University Sandy Latourelle Plattsburg State University Michael Lentz University of North Florida Hai Kanal Springfield College Larry Kline State University of New York, Brockport Alan Leonard Florida Institute of Technology Mark J. M. Magbanua University of California at Davis Karen Malatesta Princeton University Russell Malmburg University of Georgia, Athens Patrick H. Masson University of Wisconsin, Madison Steven McCommas Southern Illinois University David McCullough Wartburg College Denis McGuire St. Cloud State University Kim McKim Rutgers University John Merruam University of California, Los Angeles Stan Metzenberg University of California, Northridge Dwight Moore Emporia State University Roderick Morgan Grand Valley State University Muriel Nesbit University of California, San Diego Brent Nelson Auburn University James M. Pipas University of Pittsburgh Diane Robbins University of Michigan Medical School Harry Roy Rensselaer Polytechnic Institute Thomas Rudge Ohio State University Rey Antonio L. Sia State University of New York Randy Small University of Tennessee, Knoxville William Steinhart Bowdoin College Millard Sussman University of Wisconsin, Madison Sara Tolsma Northwestern University

4 iv Κριτικοί προβληµάτων Melina Wales Texas A&M University Robert West University of Colorado Matthew White Ohio University Κριτικοί ηλεκτρονικού υλικού Mary D. Healey Springfield College Sidney R. Kushner University of Georgia Gayle LoPiccolo Montgomery College Maria Orive University of Kansas Kajan Ratnakumar Desplan Laboratory, New York University Κριτικοί διδακτικής διαδικασίας Richard Cheney Christopher Newport University Carol Chihara University of San Francisco Candi Coffin Briar Cliff College Alix Dardin The Citadel Betsy Dyer Wheaton College Larry Eckroat Pennsylvania State University, Erie Victor Fet Marshall University Stephanie Fore Truman State University Jenna Hellack University of Central Okalahoma Debora Hetinger Texas Lutheran University Sarwar Jahangir Wabash College J. Michael Jones Culver-Stockton College Gregory Jongeward University of the Pacific David Kass Eastern Michigan University Todd Kleson Ricks College Hai Kanai Springfield College Keith Kline Minnesota State University, Mankato Larry Kline State University of New York, Brockport Sandy Latourelle Plattsburg State University Carl Lucian Indiana University of Pennsylvania Steve McCommas Illinois State University Virginia McDonough Hope College Phillip Meneely Haverford College Grant Mitmann Montana Tech Michelle Morek Brescia University Peggy Redshaw Austin College Lisa Sardinia Pacific University Todd Stanislav Xavier University Kathleen Truman Franklin and Marshall College Lisa Urry Mills College Carol Weaver Union University David Weber Illinois State University Κριτικοί προβληµάτων Colleen M. Belk University of Minnesota, Duluth Nancy Elwess Plattsburg State University James M. Ford Stanford University School of Medicine Richard C. Gethmann University of Maryland, Baltimore County Gail Gasparich Towson University Mary D. Healey Springfield College Lynne Hunter University of Pennsylvania Sidney R. Kushner University of Georgia Sandy Latourelle Plattsburg State University Mark J. M. Magbanna University of California at Davis Patrick H. Masson University of Wisconsin, Madison Roderick Morgan Grand Valley State University Maria Orive University of Kansas Sara Tolsma Northwestern College Matt White Ohio University

5 Συντελεστές της Ελληνικής Έκδοσης v ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ Αποστολίδης Απόστολος Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα Γεωπονίας, Α.Π.Θ. Αφέντρα Αµαλία-Σοφία Λέκτορας, Τµήµα Βιολογικών Εφαρµογών και Τεχνολογιών, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Γρηγορίου Μαρία Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής,.Π.Θ. ελιδάκης Χρήστος Καθηγητής, Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Κρήτης ραΐνας Κωνσταντίνος Καθηγητής, Τµήµα Χηµείας, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Ζαχαροπούλου Αντιγόνη Καθηγήτρια, Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Κατσιώτης Ανδρέας Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα Επιστήµης Φυτικής Παραγωγής, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Κόλλια Παναγούλα Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Βιολογίας, Ε.Κ.Π.Α. Κούτσικα-Σωτηρίου Μεταξία Καθηγήτρια, Τµήµα Γεωπονίας, Α.Π.Θ. Λιαλιάρης Θεόδωρος Αναπληρωτής Καθηγητής, Tµήµα Ιατρικής,.Π.Θ. Μαµούρης Ζήσης Καθηγητής, Τµήµα Βιοχηµείας και Βιοτεχνολογίας, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Μαυραγάνη-Τσιπίδου Πηνελόπη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τµήµα Βιολογίας, Α.Π.Θ. Μαυροµάτης Αθανάσιος Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα Γεωπονίας Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Μιχαηλίδης Θεολόγος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τµήµα Βιολογικών Εφαρµογών και Τεχνολογιών, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Μπούρτζης Κώστας Αναπληρωτής Καθηγητής, Τµήµα ιαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Παπαγεωργίου Αριστοτέλης Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα ασολογίας και ιαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων,.Π.Θ. Παπαµατθαιάκης Ιωσήφ Καθηγητής, Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Κρήτης Πάσχου Περιστέρα Λέκτορας, Τµήµα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής,.Π.Θ. Πατρινός Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα Φαρµακευτικής, Πανεπιστήµιο Πατρών Ρουπακιάς ηµήτριος Καθηγητής, Τµήµα Γεωπονίας, Α.Π.Θ. Σανδαλτζόπουλος Ραφαήλ Αναπληρωτής Καθηγητής, Τµήµα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής,.Π.Θ. Σκάβδης Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής,.Π.Θ. Σκούρας Ζαχαρίας Καθηγητής, Τµήµα Βιολογίας, Α.Π.Θ. Σταµάτης Νικόλαος Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Τζηµαγιώργης Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής, Ιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Τοκατλίδης Ιωάννης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης,.Π.Θ. Τριανταφυλλίδης Αλέξανδρος Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα Βιολογίας, Α.Π.Θ. Φακής Γιαννούλης Λέκτορας, Τµήµα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής,.Π.Θ. Χατζηλουκάς Ευστάθιος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τµήµα Βιολογικών Εφαρµογών και Τεχνολογιών, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Χατζόπουλος Πολυδεύκης Καθηγητής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Γενική επιµέλεια: Αφέντρα Αµαλία-Σοφία, Μιχαηλίδης Θεολόγος, Πάσχου Περιστέρα, Τριανταφυλλίδης Αλέξανδρος, Φακής Γιαννούλης Αρχική µετάφραση: Βακάκη Βασιλική, Κοκκινάκη Αδαµαντία Φιλολογική επιµέλεια: Κόη Κωνσταντίνα Επιµέλεια ευρετηρίου: Στυλιανοπούλου Ηλέκτρα Γραφιστική Καλλιτεχνική επιµέλεια: Ρένεσης Σπύρος Eκτύπωση Βιβλιοδεσία: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΜΕΛΙΣΣΑ Α.Ε.

6 vi Συντελεστές της Ελληνικής Έκδοσης Κεφάλαιο 1 Κεφάλαιο 2 Κεφάλαιο 3 Κεφάλαιο 4 Κεφάλαιο 5 Κεφάλαιο 6 Kεφάλαιο 7 Κεφάλαιο 8 Κεφάλαιο 9 Κεφάλαιο 10 Κεφάλαιο 11 Κεφάλαιο 12 Κεφάλαιο 13 Κεφάλαιο 14 Κεφάλαιο 15 Κεφάλαιο 16 Κεφάλαιο 17 Κεφάλαιο 18 Κεφάλαιο 19 Κεφάλαιο 20 Κεφάλαιο 21 Κεφάλαιο 22 Κεφάλαιο 23 Κεφάλαιο 24 Κεφάλαιο 25 Γενετική: Μια εισαγωγή. ελιδάκης X. - Μιχαηλίδης Θ. Μεντελική γενετική. Κούτσικα-Σωτηρίου Μ. - Πάσχου Π. Η χρωµοσωµική βάση της κληρονοµικότητας. Πάσχου Π. - Σταµάτης Ν. Προεκτάσεις των αρχών της µεντελικής γενετικής. Μαυραγάνη-Τσιπίδου Π. - Πάσχου Π. Ποσοτική γενετική. Πάσχου Π. - Τοκατλίδης Ι. Χαρτογράφηση γονιδίων στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς. Ζαχαροπούλου Α. - Τριανταφυλλίδης Α. Χαρτογράφηση γονιδίων στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς µε προηγµένες µεθόδους. Πατρινός Γ. - Τριανταφυλλίδης Α. Μεταβολές στον αριθµό και στη δοµή των χρωµοσωµάτων. Ρουπακιάς. - Φακής Γ. Η γενετική των βακτηρίων και των βακτηριοφάγων. Αφέντρα Α. Σ. - Μπούρτζης Κ. DNA: Το γενετικό υλικό. Μαυροµάτης Α. - Φακής Γ. Η αντιγραφή του DNA. Αφέντρα Α. Σ. - Παπαγεωργίου Α. Γονιδιακή λειτουργία. Τζηµαγιώργης Γ. - Φακής Γ. Γονιδιακή έκφραση: Μεταγραφή. Μιχαηλίδης Θ. - Παπαµατθαιάκης Ι. Γονιδιακή έκφραση: Μετάφραση. Αφέντρα Α. Σ. - Χατζηλουκάς Ε. Μεταλλαγές του DNA, επιδιόρθωση του DNA και µεταθετά στοιχεία. Σκούρας Ζ. - Φακής Γ. Η τεχνολογία του ανασυνδυασµένου DNA. Αφέντρα Α. Σ. - Κόλλια Π. Εφαρµογές της τεχνολογίας του ανασυνδυασµένου DNA. Μιχαηλίδης Θ. - Σκάβδης Γ. Γονιδιωµατική. Κατσιώτης Α. - Τριανταφυλλίδης Α. Η ρύθµιση της γονιδιακής έκφρασης σε βακτήρια και βακτηριοφάγους. Αφέντρα Α. Σ. - Χατζόπουλος Π. Η ρύθµιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς. Μιχαηλίδης Θ. - Σανδαλτζόπουλος Ρ. Γενετική ανάλυση της ανάπτυξης. Γρηγορίου Μ. - Μιχαηλίδης Θ. Η γενετική του καρκίνου. Λιαλιάρης Θ. - Φακής Γ. Μη µεντελική κληρονοµικότητα. ραΐνας Κ. - Τριανταφυλλίδης Α. Πληθυσµιακή γενετική. Αποστολίδης Α. - Τριανταφυλλίδης Α. Μοριακή εξέλιξη. Μαµούρης Ζ. - Πάσχου Π.

7 Σύντοµα Περιεχόµενα Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης Πρόλογος Ελληνικής Έκδοσης Σηµείωµα του Συντονιστή της Ελληνικής Έκδοσης Κεφάλαιο 1 Γενετική: Μια εισαγωγή Κεφάλαιο 2 Μεντελική γενετική Κεφάλαιο 3 Η χρωµοσωµική βάση της κληρονοµικότητας Κεφάλαιο 4 Προεκτάσεις των αρχών της µεντελικής γενετικής Κεφάλαιο 5 Ποσοτική γενετική Κεφάλαιο 6 Χαρτογράφηση γονιδίων στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς Κεφάλαιο 7 Χαρτογράφηση γονιδίων στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς µε προηγµένες µεθόδους Κεφάλαιο 8 Μεταβολές στον αριθµό και στη δοµή των χρωµοσωµάτων Κεφάλαιο 9 Η γενετική των βακτηρίων και των βακτηριοφάγων Κεφάλαιο 10 DNA: Το γενετικό υλικό Κεφάλαιο 11 Η αντιγραφή του DNA Κεφάλαιο 12 Γονιδιακή λειτουργία Κεφάλαιο 13 Γονιδιακή έκφραση: Μεταγραφή Κεφάλαιο 14 Γονιδιακή έκφραση: Μετάφραση Κεφάλαιο 15 Μεταλλαγές του DNA, επιδιόρθωση του DNA και µεταθετά στοιχεία Κεφάλαιο 16 Η τεχνολογία του ανασυνδυασµένου DNA Κεφάλαιο 17 Εφαρµογές της τεχνολογίας του ανασυνδυασµένου DNA Κεφάλαιο 18 Γονιδιωµατική Κεφάλαιο 19 Η ρύθµιση της γονιδιακής έκφρασης σε βακτήρια και βακτηριοφάγους Κεφάλαιο 20 Η ρύθµιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς Κεφάλαιο 21 Γενετική ανάλυση της ανάπτυξης Κεφάλαιο 22 Η γενετική του καρκίνου Κεφάλαιο 23 Μη µεντελική κληρονοµικότητα Κεφάλαιο 24 Πληθυσµιακή γενετική Κεφάλαιο 25 Μοριακή εξέλιξη Γλωσσάριο Ελληνική ορολογία Προτεινόµενη βιβλιογραφία Απαντήσεις ερωτήσεων και προβληµάτων Προέλευση ανατυπωµένου υλικού Ευρετήριο

8

9 Περιεχόµενα Πρώτου Τόµου Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης xv Πρόλογος Ελληνικής Έκδοσης xxiii Σηµείωµα του Συντονιστή της Ελληνικής Έκδοσης xxv Κ ε φ ά λ α ι ο 1 Γενετική: Μια εισαγωγή 1.1 Κλασική και σύγχρονη γενετική Βασικές έννοιες της γενετικής 3 DNA, γονίδια και χρωµοσώµατα 3 Μεταβίβαση της γενετικής πληροφορίας 4 Έκφραση της γενετικής πληροφορίας 6 Πηγές γενετικής ποικιλοµορφίας Γενετιστές και γενετική έρευνα 9 Οι κλάδοι της γενετικής 9 Βασική και εφαρµοσµένη έρευνα 10 Γενετικές βάσεις δεδοµένων και γενετικοί χάρτες 12 Οργανισµοί-µοντέλα στη γενετική έρευνα 14 Περίληψη 19 Κ ε φ ά λ α ι ο 2 Μεντελική γενετική 2.1 Γονότυπος και φαινότυπος Ο σχεδιασµός των πειραµάτων του Mendel Μονοϋβριδισµός και ο νόµος του διαχωρισµού του Mendel 25 Ο νόµος του διαχωρισµού 30 Αναπαράσταση των διασταυρώσεων µε διαγράµµατα διακλάδωσης 32 Επιβεβαίωση του νόµου του διαχωρισµού: διασταυρώσεις ελέγχου 34 Ο φαινότυπος του ρυτιδωµένου µπιζελιού ιυβριδισµός και ο νόµος του ανεξάρτητου συνδυασµού του Mendel 38 Ο νόµος του ανεξάρτητου συνδυασµού 38 ιάγραµµα διακλάδωσης της διασταύρωσης διυβριδίων 40 ιασταυρώσεις τριυβριδίων Οι νόµοι του Mendel «ανακαλύπτονται» ξανά Στατιστική ανάλυση γενετικών δεδοµένων: η δοκιµασία χ Μεντελική γενετική στον άνθρωπο 48 Ανάλυση γενεαλογικού δέντρου 48 Παραδείγµατα γενετικών χαρακτηριστικών στον άνθρωπο 50 Περίληψη 53 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 54 Ερωτήσεις και προβλήµατα 56 Κ ε φ ά λ α ι ο 3 Η χρωµοσωµική βάση της κληρονοµικότητας 3.1 Τα χρωµοσώµατα και η κυτταρική αναπαραγωγή 67 Ευκαρυωτικά χρωµοσώµατα 67 Μίτωση 70 Μείωση Χρωµοσωµική θεωρία της κληρονοµικότητας 85 Φυλετικά χρωµοσώµατα 86 Φυλοσύνδετη κληρονοµικότητα 88 Μη διαχωρισµός των χρωµοσωµάτων Χ 93

10 x Περιεχόµενα 3.3 Φυλετικά χρωµοσώµατα και καθορισµός του φύλου 98 Γονοτυπικός καθορισµός του φύλου 98 Γονιδιακός καθορισµός του φύλου Ανάλυση φυλοσύνδετων χαρακτηριστικών στον άνθρωπο 106 Κληρονοµικότητα υποτελών χαρακτηριστικών συνδεδεµένων µε το Χ 106 Κληρονοµικότητα επικρατών χαρακτηριστικών συνδεδεµένων µε το Χ 108 Κληρονοµικότητα χαρακτηριστικών συνδεδεµένων µε το Υ 109 Περίληψη 110 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 111 Ερωτήσεις και προβλήµατα 114 Κ ε φ ά λ α ι ο 4 Προεκτάσεις των αρχών της µεντελικής γενετικής 4.1 Προσδιορισµός του αριθµού των γονιδίων που ελέγχουν ένα φαινότυπο Πολλαπλά αλληλόµορφα 128 Το σύστηµα οµάδων αίµατος ABO 129 Χρώµα µατιών στην Drosophila 132 Πολλαπλά αλληλόµορφα και µοριακή γενετική Τροποποιήσεις των σχέσεων επικράτησης 136 Ατελής επικράτηση 136 Συνεπικράτηση 138 Μοριακή εξήγηση της ατελούς επικράτησης και της συνεπικράτησης Αλληλεπιδράσεις γονιδίων και τροποποιήσεις των κλασικών µεντελικών αναλογιών 139 Αλληλεπιδράσεις γονιδίων που δηµιουργούν νέους φαινοτύπους 140 Επίσταση Απαραίτητα γονίδια και θνησιγόνα αλληλόµορφα Γονιδιακή έκφραση και περιβάλλον 156 ιεισδυτικότητα και εκφραστικότητα 156 Περιβαλλοντικές επιδράσεις 158 Φύση ή ανατροφή; 163 Περίληψη 165 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 166 Ερωτήσεις και προβλήµατα 169 Κ ε φ ά λ α ι ο 5 Ποσοτική γενετική 5.1 Η φύση των συνεχών χαρακτηριστικών 180 Ερωτήµατα που εξετάζει η ποσοτική γενετική Η κληρονοµικότητα των συνεχών χαρακτηριστικών 182 Η πολυγονιδιακή υπόθεση για την ποσοτική κληρονοµικότητα 183 Η πολυγονιδιακή υπόθεση για το χρώµα των σπόρων σιταριού Στατιστικά εργαλεία 186 είγµατα και πληθυσµοί 186 Κατανοµές 187 Ο µέσος όρος 188 Η διακύµανση και η τυπική απόκλιση 189 Συσχέτιση 191 Παλινδρόµηση 194 Ανάλυση διακύµανσης Ποσοτική γενετική ανάλυση 197 Η κληρονοµικότητα του µήκους καρπού στο καλαµπόκι Κληρονοµησιµότητα 199 Συνιστώσες της φαινοτυπικής διακύµανσης 199 Κληρονοµησιµότητα ευρείας και στενής έννοιας 204 Το νόηµα της κληρονοµησιµότητας 205 Πώς υπολογίζεται η κληρονοµησιµότητα Απόκριση στην επιλογή 210 Εκτίµηση της απόκρισης στην επιλογή 211 Γενετικές συσχετίσεις 214

11 Περιεχόµενα xi 5.7 Γενετικοί τόποι ποσοτικών χαρακτηριστικών 217 Περίληψη 222 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 222 Ερωτήσεις και προβλήµατα 225 Κ ε φ ά λ α ι ο 6 Χαρτογράφηση γονιδίων στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς 6.1 Οι πρώτες µελέτες γενετικής σύνδεσης: τα πειράµατα του Morgan στην Drosophila Γενετικός ανασυνδυασµός και ο ρόλος της ανταλλαγής χρωµοσωµικών τµηµάτων 237 Πειράµατα στο καλαµπόκι 237 Πειράµατα στην Drosophila Κατασκευή γενετικών χαρτών 240 Εντοπισµός της σύνδεσης γονιδίων µέσω διασταυρώσεων ελέγχου 241 Γενετική χαρτογράφηση µε διασταυρώσεις ελέγχου δύο σηµείων 244 Πώς φτιάχνεται ένας γενετικός χάρτης 246 Γενετική χαρτογράφηση µε διασταυρώσεις ελέγχου τριών σηµείων 248 Ακριβής υπολογισµός χαρτογραφικών αποστάσεων 254 Περίληψη 256 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 257 Ερωτήσεις και προβλήµατα 260 Κ ε φ ά λ α ι ο 7 Χαρτογράφηση γονιδίων στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς µε προηγµένες µεθόδους 7.1 Ανάλυση τετράδων σε ορισµένους απλοειδείς ευκαρυωτικούς οργανισµούς 272 Ανάλυση τυχαίων σπορίων για τη χαρτογράφηση γονιδίων σε απλοειδείς ευκαρυωτικούς οργανισµούς 275 Υπολογισµός της απόστασης γονιδίουκεντροµερούς σε οργανισµούς χρησιµοποιώντας διατεταγµένες τετράδες 275 Εφαρµογή της ανάλυσης τετράδων για τη χαρτογράφηση δύο συνδεδεµένων γονιδίων Μιτωτικός ανασυνδυασµός 283 Ανακάλυψη του µιτωτικού ανασυνδυασµού 283 Μιτωτικός ανασυνδυασµός στο µύκητα Aspergillus nidulans 286 Ρετινοβλάστωµα, ένα νεόπλασµα του ανθρώπου που µπορεί να προκληθεί από µιτωτικό ανασυνδυασµό Χαρτογράφηση των γονιδίων του ανθρώπου 291 Χαρτογράφηση των γονιδίων του ανθρώπου µε ανάλυση ανασυνδυασµού 292 Η µέθοδος της τιµής lod για την ανάλυση της σύνδεσης των γονιδίων του ανθρώπου 293 Υψηλής πυκνότητας γενετικοί χάρτες του ανθρώπινου γονιδιώµατος 293 Φυσική χαρτογράφηση των γονιδίων του ανθρώπου 295 Περίληψη 296 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 297 Ερωτήσεις και προβλήµατα 299 Κ ε φ ά λ α ι ο 8 Μεταβολές στον αριθµό και στη δοµή των χρωµοσωµάτων 8.1 Είδη χρωµοσωµικών µεταλλαγών Μεταβολές στη δοµή των χρωµοσωµάτων 307 Έλλειµµα 308 ιπλασιασµός 312 Αναστροφή 313 Μετατόπιση 317 Χρωµοσωµικές µεταλλαγές και καρκίνος στον άνθρωπο 320

12 xii Περιεχόµενα Επίδραση θέσης 322 Εύθραυστες θέσεις και σύνδροµο του εύθραυστου Χ Μεταβολές στον αριθµό των χρωµοσωµάτων 325 Αλλαγές που αφορούν ένα χρωµόσωµα ή µικρό αριθµό χρωµοσωµάτων 325 Αλλαγές στον αριθµό αντιγράφων της πλήρους σειράς χρωµοσωµάτων 333 Περίληψη 337 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 337 Ερωτήσεις και προβλήµατα 339 Κ ε φ ά λ α ι ο 9 Η γενετική των βακτηρίων και των βακτηριοφάγων 9.1 Γενετική ανάλυση των βακτηρίων Γονιδιακή χαρτογράφηση στα βακτήρια µέσω της σύζευξης 351 Ανακάλυψη της σύζευξης στην E. coli 351 Ο φυλετικός παράγοντας F 353 Στελέχη E. coli µε ανασυνδυασµό υψηλής συχνότητας 354 Παράγοντες F 356 Χρήση της σύζευξης για τη χαρτογράφηση βακτηριακών γονιδίων 356 Κυκλικότητα του χάρτη της E. coli Γενετική χαρτογράφηση στα βακτήρια µέσω του µετασχηµατισµού Γενετική χαρτογράφηση στα βακτήρια µέσω της µεταγωγής 364 Βακτηριοφάγοι 364 Χαρτογράφηση βακτηριακών χρωµοσωµάτων µέσω µεταγωγής Χαρτογράφηση των γονιδίων των βακτηριοφάγων Ανάλυση λεπτής δοµής ενός γονιδίου βακτηριοφάγου 377 Ανάλυση ανασυνδυασµού βακτηριοφάγων µεταλλαγµένων στην περιοχή rii 378 Χαρτογράφηση ελλειµµάτων 380 Προσδιορισµός γονιδίων µε δοκιµασίες συµπληρωµατικότητας (cis-trans) 383 Περίληψη 387 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 387 Ερωτήσεις και προβλήµατα 391 Κ ε φ ά λ α ι ο 10 DNA: Το γενετικό υλικό 10.1 Η αναζήτηση του γενετικού υλικού 403 Το πείραµα µετασχηµατισµού του Griffith 404 Τα πειράµατα µετασχηµατισµού του Avery 405 Τα πειράµατα των Hershey και Chase στους βακτηριοφάγους 407 Η ανακάλυψη του RNA ως γενετικού υλικού των ιών Η σύσταση και η δοµή του DNA και του RNA 410 Η διπλή έλικα του DNA 413 ιαφορετικές δοµές του DNA 417 Το DNA του κυττάρου 419 Η δοµή του RNA Η οργάνωση του DNA σε χρωµοσώµατα 419 Ιικά χρωµοσώµατα 420 Προκαρυωτικά χρωµοσώµατα 421 Ευκαρυωτικά χρωµοσώµατα 424 DNA ενός αντιγράφου και επαναλαµβανόµενο DNA 433 Περίληψη 435 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 437 Ερωτήσεις και προβλήµατα 439 Κ ε φ ά λ α ι ο 11 Η αντιγραφή του DNA 11.1 Η ηµισυντηρητική αντιγραφή του DNA 446

13 Περιεχόµενα xiii Το πείραµα των Meselson-Stahl 448 Η ηµισυντηρητική αντιγραφή του DNA στους ευκαρυώτες DNA πολυµεράσες, τα ένζυµα αντιγραφής του DNA 451 DNA πολυµεράση Ι 452 Οι ρόλοι των DNA πολυµερασών Μοριακό µοντέλο της αντιγραφής του DNA 455 Έναρξη της αντιγραφής 456 Ηµιασυνεχής αντιγραφή του DNA 458 Η αντιγραφή του κυκλικού DNA και το πρόβληµα της υπερελίκωσης 462 Αντιγραφή κυλιόµενου κύκλου Η αντιγραφή του DNA στους ευκαρυώτες 466 Τα ρεπλικόνια 466 Η έναρξη της αντιγραφής 467 Τα ευκαρυωτικά ένζυµα της αντιγραφής 469 Η αντιγραφή των άκρων των χρωµοσωµάτων 469 Η συσκευασία του DNA που µόλις έχει αντιγραφεί σε νουκλεοσώµατα Ο ανασυνδυασµός του DNA 474 Το µοντέλο ανασυνδυασµού Holliday 474 Η γονιδιακή µετατροπή και η επιδιόρθωση αταίριαστου ζεύγους 477 Περίληψη 479 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 480 Ερωτήσεις και προβλήµατα 482 Κ ε φ ά λ α ι ο 12 Γονιδιακή λειτουργία 12.1 Γονιδιακός έλεγχος της δοµής των ενζύµων 490 Η υπόθεση του Garrod περί εγγενών ανωµαλιών του µεταβολισµού 490 Η υπόθεση ένα γονίδιο - ένα ένζυµο Γενετικά καθοριζόµενες ενζυµικές ανεπάρκειες του ανθρώπου 497 Φαινυλκετονουρία 497 Αλφισµός 500 Σύνδροµο Lesch-Nyhan 501 Νόσος Tay-Sachs Γονιδιακός έλεγχος της δοµής των πρωτεϊνών 503 ρεπανοκυτταρική αναιµία 503 Άλλες µεταλλαγές της αιµοσφαιρίνης 506 Κυστική ίνωση Γενετική συµβουλευτική 509 Εντοπισµός φορέων 510 Εµβρυϊκή ανάλυση 510 Περίληψη 512 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 513 Ερωτήσεις και προβλήµατα 515 Κ ε φ ά λ α ι ο 13 Γονιδιακή έκφραση: Μεταγραφή 13.1 Γονιδιακή έκφραση Το κεντρικό δόγµα: Μια επισκόπηση Η διαδικασία της µεταγραφής 530 Η σύνθεση του RNA 530 Έναρξη της µεταγραφής στους υποκινητές 531 Επιµήκυνση και τερµατισµός µιας αλυσίδας RNA Η µεταγραφή στους ευκαρυωτικούς οργανισµούς 537 Οι ευκαρυωτικές RNA πολυµεράσες 537 Μεταγραφή των γονιδίων που κωδικοποιούν πρωτεΐνες από την RNA πολυµεράση ΙΙ 538 Ευκαρυωτικά mrna 540 Μεταγραφή άλλων γονιδίων 552 Περίληψη 559 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 561 Ερωτήσεις και προβλήµατα 562

14 xiv Περιεχόµενα Κ ε φ ά λ α ι ο 14 Γονιδιακή έκφραση: Μετάφραση 4.1 Πρωτεΐνες 568 Χηµική δοµή των πρωτεϊνών 568 Μοριακή δοµή των πρωτεϊνών Η φύση του γενετικού κώδικα 573 Ο γενετικός κώδικας είναι κώδικας τριπλέτας 573 Αποκρυπτογράφηση του γενετικού κώδικα 576 Χαρακτηριστικά του γενετικού κώδικα Μετάφραση: Η διαδικασία της πρωτεϊνοσύνθεσης 580 Το κωδικόνιο του mrna αναγνωρίζει το αντικωδικόνιο του trna 580 Προσθήκη αµινοξέος στο trna 581 Έναρξη της µετάφρασης 581 Επιµήκυνση της πολυπεπτιδικής αλυσίδας 586 Τερµατισµός της µετάφρασης ιαλογή των πρωτεϊνών στο κύτταρο 591 Περίληψη 593 Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής 594 Ερωτήσεις και προβλήµατα 595

15 Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης Μια προσέγγιση στη διδασκαλία της γενετικής Η δοµή του DNA περιγράφηκε το 1953 και έκτοτε η γενετική έχει αναδειχθεί σε µία από τις συναρπαστικότερες και πιο πρωτοποριακές επιστή- µες. Η κατανόηση της γονιδιακής δοµής και λειτουργίας επιταχύνθηκε δραµατικά µε την ανάπτυξη µοριακών τεχνικών για την κλωνοποίηση γονιδίων και την αλληλούχιση του DNA. Τα τελευταία χρόνια η ταυτοποίηση της αλληλουχίας των γονιδιωµάτων πλήθους οργανισµών έχει µεταβάλει τις δυνατότητες και το φάσµα των πειραµάτων που διεξάγουν οι γενετιστές. Για παράδειγµα, όλα τα γονίδια ενός γονιδιώµατος µπορούν τώρα να αναλύονται παράλληλα σε ένα και µόνο πείραµα, γεγονός που επιτρέπει τη βαθύτερη κατανόηση της γονιδιακής έκφρασης. Έχω διδάξει γενετική για περισσότερα από 30 χρόνια, ενώ παράλληλα εκπονώ ερευνητικά προγράµµατα στα οποία λαµβάνουν µέρος προπτυχιακοί φοιτητές. Οι φοιτητές κατανοούν τη γενετική σε µεγαλύτερο βαθµό, αν ακολουθηθεί µια ισορροπηµένη προσέγγιση στην οποία συνδυάζεται η κατανόηση της αφηρηµένης φύσης των γονιδίων ως παραγόντων κληρονοµησιµότητας (από τον τοµέα της κλασικής γενετικής) µε την παρουσίαση της µοριακής φύσης των γονιδίων (από τον τοµέα της µοριακής γενετικής). Στόχος αυτής της έκδοσης είναι να δοθεί στους φοιτητές µια σαφής και λογική παρουσίαση της ύλης σε συνδυασµό µε πειραµατικά θέµατα, τα οποία αποσαφηνίζουν τον τρόπο µε τον οποίο καταφέραµε να αποκτήσουµε όλες αυτές τις γνώσεις. Ελπίζω η προσέγγισή µου να σας φανεί τόσο εποικοδοµητική για την πετυχηµένη διδασκαλία του µαθήµατος όσο έχει φανεί σε συναδέλφους που έχουν χρησιµοποιήσει προηγούµενες εκδόσεις. Τα κύρια χαρακτηριστικά του igenetics: Μια Μεντελική Προσέγγιση (igenetics: A Mendelian Approach) είναι τα ακόλουθα: Η θεµατολογία. Η γενετική έχει αναπτυχθεί ταχύτατα τα τελευταία χρόνια. Για τη συγγραφή του συγκεκριµένου βιβλίου έχω συνεργαστεί µε ειδήµονες αυτού του γνωστικού πεδίου, ώστε να παρουσιάσω αυτές τις συναρπαστικές εξελίξεις µε όσο το δυνατόν µεγαλύτερη ακρίβεια. Το βιβλίο καλύπτει όλους τους βασικούς τοµείς της γενετικής, εξισορροπώντας τις κλασικές και τις µοριακές πτυχές ώστε να δώσει στους φοιτητές µια ολοκληρωµένη άποψη των αρχών της γενετικής. Η ύλη της κλασικής γενετικής τείνει να είναι αφηρηµένη και περισσότερο θεωρητική, ενώ η ύλη της µοριακής γενετικής είναι περισσότερο πρακτική και εννοιολογικά πιο σαφής. Εποµένως, στη διδασκαλία της γενετικής απαιτείται ο συνδυασµός αυτών των δύο επιστηµονικών αντιλήψεων για τη µετάδοση των απαραίτητων πληροφοριών, και αυτό αντικατοπτρίζεται στην παρούσα έκδοση του βιβλίου. Η ύλη της µοριακής γενετικής, η οποία αλλάζει πάρα πολύ γρήγορα, είναι επίκαιρη και παρουσιάζεται σε κατάλληλο επίπεδο για τους φοιτητές. Πειραµατική προσέγγιση. Η έρευνα αποτελεί το θεµέλιο της γνώσης. Μέσα από την παρουσίαση του σχεδιασµού πειραµάτων και της ερµηνείας των αποτελεσµάτων τους, οι φοιτητές µαθαί-

16 Τα πειράµατα της υπόθεσης ένα γονίδιο - ένα ένζυµο των Beadle και Tatum. Τα πειράµατα των Jacob και Monod σχετικά µε το οπερόνιο lac. Εφαρµογές στον άνθρωπο. Η επίδραση της σύγχρονης γενετικής στην καθηµερινή µας ζωή γίνεται ολοένα και πιο εµφανής. Η γονιδιακή θεραπεία, η χαρτογράφηση γονιδίων, οι γενετικές διαταραχές, τα προγράµµατα γενετικού ελέγχου ευρείας κλίµακας, η γενετική µηχανική και το ανθρώπινο γονιδίωµα επιδρούν άµεσα στη ζωή του ανθρώπου. ιασαφηνίζοντας τις σηµαντικές έννοιες µε πολυάριθµα παραδείγµατα εφαρµογών της γενετικής στον άνθρωπο, οι φοιτητές ελκύονται λόγω της φυσικής περιέργειας να µάθουν για τον εαυτό τους και για το είδος µας. Για παράδειγµα, περιλαµβάνονται συζητήσεις που αναφέρονται σε συγκεκριµένες γενετικές ασθένειες (όπως στο Κεφάλαιο 12, που αναφέρεται στη γονιδιακή λειτουργία), σε µεθοδολογίες ανάλυσης του DNA που χρησιµοποιούνται για την ανίχνευση µεταλλαγών γονιδίων του ανθρώπου στη µοριακή διάγνωση, στην ιατροδικαστική έρευνα (Κεφάλαιο 17), καθώς και στο Πρόγραµµα του Ανθρώπινου Γονιδιώµατος (Κεφάλαιο 18). Τα γονίδια του ανθρώπου που αναφέρονται στο βιβλίο συνοδεύονται από τον κωδικό τους στη διαδικτυακή βάση δεδοµένων OMIM (Online Mendelian Inheritance in Man), στην οποία είναι καταχωρισµένες οι πιο πρόσφατες πληροφορίες που συσχετίζουν συγκεκριµένα γονίδια του ανθρώπου µε τις αντίστοιχες γενετικές διαταραχές (http://www3.ncbi.nlm.nih.gov/omim/). Χρήση βοηθητικών µέσων για τη διδασκαλία της γενετικής. Στα βοηθητικά µέσα που συνοδεύουν αυτή την έκδοση περιλαµβάνονται διαδραστικές δραστηριότητες που επιτρέπουν στους φοιτητές να αξιολογήσουν τον εαυτό τους όσον αφορά την κατανόηση βασικών εννοιών των κεxvi Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης νουν να διαµορφώνουν και να µελετούν επιστη- µονικά ερωτήµατα µε έναν τρόπο που θα αποδειχθεί χρήσιµος στη µελέτη όχι µόνο της γενετικής αλλά και γενικότερα όλων των επιστηµών. Ο όγκος των πληροφοριών που θα πρέπει να αφο- µοιώσουν αυξάνεται συνεχώς και γι αυτό δε θα πρέπει να αρκούνται στη στείρα αποµνηµόνευση γεγονότων αλλά να µαθαίνουν πώς να αποκτούν τη γνώση. Στη διδασκαλία µου και στην οργάνωση αυτού του βιβλίου δίνω έµφαση στις βασικές αρχές, τις θέτω όµως υπό το εποικοδοµητικό πρίσµα κλασικών και σύγχρονων πειραµάτων. Επο- µένως, παρακολουθώντας την επιστηµονική προσέγγιση, οι φοιτητές µαθαίνουν παράλληλα να αναπτύσσουν την επιστηµονική σκέψη, που οδηγεί στο σχηµατισµό υποθέσεων και πειραµατικών ερωτηµάτων ώστε να παραχθεί νέα γνώση. Κλασικές αρχές. Η κατανόηση της φύσης των γονιδίων έχει θεµελιωθεί στα αποτελέσµατα κλασικών πειραµάτων, ορισµένα από τα οποία οδήγησαν σε βραβεία Nobel. Αυτά τα κλασικά πειράµατα παρουσιάζονται κατάλληλα, έτσι ώστε οι φοιτητές να µπορέσουν να εκτιµήσουν τον τρόπο µε τον οποίο οι ιδέες και τα επιστηµονικά µοντέλα που αναπτύχθηκαν για να ερµηνεύσουν τα φαινόµενα της γενετικής οδήγησαν στις σηµερινές µας γνώσεις. Στα πειράµατα αυτά περιλαµβάνονται: Τα πειράµατα του Mendel για το διαχωρισµό γονιδίων. Τα πειράµατα του Thomas Hunt Morgan για τη γονιδιακή σύνδεση. Τα πειράµατα του Seymour Benzer για τη λεπτή δοµή του γονιδίου. Το πείραµα µετασχηµατισµού του Griffith. Το πείραµα µετασχηµατισµού του Avery και των συνεργατών του. Το πείραµα των Hershley και Chase για το γενετικό υλικό των βακτηριοφάγων. Το πείραµα των Meselson και Stahl για την αντιγραφή του DNA.

17 Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης xvii φαλαίων και ειδικά animation που δίνουν µια δυναµική αναπαράσταση των διαδικασιών των οποίων η οπτική σύλληψη από µια στατική εικόνα είναι δύσκολη. Ασχολήθηκα προσωπικά µε τη δηµιουργία των περισσότερων animation ώστε να διασφαλίσω ότι η εµφάνιση και η ποιότητά τους ανταποκρίνονται σε αυτή του κειµένου. Σε κάθε κεφάλαιο υπάρχουν διαδραστικές δραστηριότητες που αποκαλούνται i ραστηριότητες (iactivities, interactive Activities) και έχουν σχεδιαστεί ώστε να προάγουν την ικανότητα επίλυσης προβληµάτων. Οι δραστηριότητες αυτές βρίσκονται στο CD-ROM του igenetics και βασίζονται σε µελέτες περιπτώσεων που παρουσιάζονται στην αρχή των κεφαλαίων. Ένα παράδειγµα από το Κεφάλαιο 18 είναι η ανάλυση αποτελεσµάτων µικροσυστοιχιών DNA στην περίπτωση καρκίνου του µαστού, προκειµένου να προσδιοριστούν οι διαφορές γονιδιακής έκφρασης και να επιλεχθεί η καταλληλότερη φαρµακευτική θεραπευτική προσέγγιση του καρκίνου. Έχω συνεργαστεί στενά µε τις οµάδες εργασίας που ασχολήθηκαν µε τη δηµιουργία των περισσότερων i ραστηριοτήτων ώστε να συµβάλω στην επίτευξη επιστηµονικής ακρίβειας και υψηλής ποιότητας. Στην αρχή κάθε κεφαλαίου δίνεται µια σύντοµη περιγραφή κάθε i ραστηριότητας και στη συνέχεια, στο κατάλληλο σηµείο, υπάρχει ένα µήνυµα που παροτρύνει τους φοιτητές να την αξιοποιήσουν. Πενήντα εννέα ειδικά animation µε συνοδευτική αφήγηση που περιλαµβάνονται στο CD- ROM του igenetics βοηθούν τους φοιτητές να αποκτήσουν µια οπτική αντίληψη δύσληπτων εννοιών ή πολύπλοκων διαδικασιών, όπως η µείωση, η χαρτογράφηση γονιδίων, η αντιγραφή του DNA, η µετάφραση, η χαρτογράφηση µε ένζυµα περιορισµού και η µοριακή ανάλυση DNA στη διάγνωση γενετικών ασθενειών του ανθρώπου. Όπως και στην περίπτωση των i ραστηριοτήτων, συνεργάστηκα στενά µε το δηµιουργικό τµήµα για το σχεδιασµό των περισσότερων animation. Στη διαδικασία αυτή συνέβαλα επιλέγοντας τα προς ανάπτυξη θέµατα, συνεισφέροντας στην επιµέλεια των µακετών, στην αναλυτική περιγραφή των βηµάτων ενός µηχανισµού ή µιας διαδικασίας προκειµένου να κατανοήσουν το θέµα οι καλλιτέχνες και γενικά προσφέροντας τη συνεργασία µου µέχρι και την ολοκλήρωσή τους. Έχουµε καταβάλει ιδιαίτερη προσπάθεια ώστε τα animation να βασιστούν στις εικόνες του κειµένου και στους ίδιους συµβολισµούς, για να µπορούν οι φοιτητές να δηµιουργούν αντιστοιχίσεις και να διατηρούν την ίδια οπτική γωνία, µεγιστοποιώντας το βαθµό κατανόησης. Τα animation είναι πολύ υψηλής ποιότητας και αποδίδονται σ αυτά λεπτοµέρειες που είναι ασυνήθιστες σε παρόµοια βοηθήµατα. Εύχρηστες παραπο- µπές που αναφέρουν τον τίτλο του animation εµφανίζονται στα σηµεία του κειµένου όπου αναπτύσσεται το αντίστοιχο θέµα. Ακρίβεια. Οι εντατικές προσπάθειες ελέγχου σε συνδυασµό µε τη σχολαστική επιµέλεια του κειµένου και των βοηθητικών µέσων από τρίτους διασφαλίζουν πολύ υψηλό βαθµό ακρίβειας. Επιπλέον, συστήσαµε µια Επιτροπή Επιµελητών Προβληµάτων (Problem Review Board), τα µέλη της οποίας µας παρείχαν σχόλια και προτάσεις ώστε να επιτευχθεί υψηλή ποιότητα στην επιλογή του περιεχοµένου, στην ακρίβεια και στην καταλληλότητα του επιπέδου δυσκολίας των προβληµάτων. Οργάνωση Το βιβλίο ακολουθεί µια κλασική παρουσίαση της ύλης, δίνοντας προτεραιότητα στη «µεντελική» θεώρηση της γενετικής. Παρ όλα αυτά, δίνονται λεπτοµέρειες των µοριακών µηχανισµών όπου

18 xviii Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης είναι απαραίτητο, προκειµένου οι φοιτητές να κατανοήσουν σε µεγαλύτερο βαθµό την ύλη. Μετά το εισαγωγικό κεφάλαιο, µια οµάδα οκτώ κεφαλαίων καλύπτει τις αρχές της µεντελικής γενετικής, του διαχωρισµού γονιδίων και της χαρτογράφησης γονιδίων πριν από την ανάπτυξη της γονιδιακής δοµής και λειτουργίας στο µοριακό επίπεδο. Ωστόσο, τα κεφάλαια µπορούν µε ευκολία να χρησιµοποιηθούν µε οποιαδήποτε σειρά, ανάλογα µε τις ανάγκες των διδασκόντων. Θεµατολογία Οι τέσσερις κύριοι τοµείς της γενετικής (η κλασική γενετική, η µοριακή γενετική, η πληθυσµιακή γενετική και η ποσοτική γενετική) καλύπτονται σε 25 κεφάλαια. Το Κεφάλαιο 1 είναι µια εισαγωγή που σχεδιάστηκε για να συνοψίσει τους κύριους τοµείς της γενετικής, να εξηγήσει τις βασικές έννοιες της γενετικής (τη µοριακή φύση των γονιδίων, τη µεταβίβαση γενετικών πληροφοριών, την έκφραση γονιδίων και τις πηγές της γενετικής ποικιλο- µορφίας), να περιγράψει µε τι ασχολούνται οι γενετιστές και τι περιλαµβάνεται στα πεδία της έρευνάς τους και να παρουσιάσει τις γενετικές βάσεις δεδοµένων και τους γενετικούς χάρτες. Τα Κεφάλαια 2 ως 9 αποτελούν τον κεντρικό «κορµό» της γενετικής και καλύπτουν τις αρχές της ανάλυσης του διαχωρισµού των γονιδίων. Τα Κεφάλαια 2 και 3 αναφέρονται στις βασικές αρχές της γενετικής σε σχέση µε τους νόµους του Mendel. Το Κεφάλαιο 2 εστιάζεται στη συνεισφορά του Mendel στην κατανόηση των αρχών της κληρονοµικότητας και το Κεφάλαιο 3 παρουσιάζει τη µίτωση και τη µείωση στο πλαίσιο των φυτικών και ζωικών βιολογικών κύκλων, τα πειραµατικά δεδοµένα που αποδεικνύουν τη σχέση µεταξύ γονιδίων και χρωµοσωµάτων και τις µεθόδους καθορισµού του φύλου. Η µεντελική γενετική που αφορά τον άνθρωπο παρουσιάζεται στο Κεφάλαιο 2 και επικεντρώνεται στην ανάλυση γενεαλογικών δέντρων και στα αυτοσωµικά χαρακτηριστικά. Στο Κεφάλαιο 3, αυτό το θέµα επεκτείνεται στα φυλοσύνδετα γονίδια. Οι εξαιρέσεις και οι επεκτάσεις της µεντελικής ανάλυσης (όπως η ύπαρξη πολλαπλών αλληλοµόρφων, η τροποποίηση των σχέσεων επικράτησης, οι γονιδιακές αλληλεπιδράσεις και οι τροποποιηµένες µεντελικές αναλογίες, τα απαραίτητα γονίδια και τα θνησιγόνα γονίδια, καθώς και η σχέση µεταξύ γονοτύπου και φαινοτύπου) περιγράφονται στο Κεφάλαιο 4. Στο Κεφάλαιο 5 εξετάζεται, στο επίπεδο των οµάδων ατόµων, η κληρονοµικότητα χαρακτηριστικών που καθορίζονται από πολλά γονίδια ταυτόχρονα. Επίσης, σε αυτό το κεφάλαιο συζητείται η κληρονοµησιµότητα υπό το πρίσµα του γονιδιακού και του περιβαλλοντικού καθορισµού ενός χαρακτηριστικού. Περιλαµβάνονται µάλιστα και συζητήσεις για την εφαρµογή µοριακών τεχνικών σε αυτόν τον τοµέα της γενετικής. Στα Κεφάλαια 6 και 7 παρουσιάζεται η χαρτογράφηση γονιδίων των ευκαρυωτικών οργανισµών. Στο Κεφάλαιο 6 περιγράφεται ο τρόπος µε τον οποίο προσδιορίζονται η διάταξη και η απόσταση µεταξύ των γονιδίων στα ευκαρυωτικά χρωµοσώµατα µε τη βοήθεια πειραµάτων που έχουν σχεδιαστεί για την ποσοτική ανάλυση µειωτικών διασκελισµών. Το Κεφάλαιο 7 εστιάζεται σε πιο εξειδικευµένες αναλύσεις γονιδίων µέσω της ανάλυσης τετράδων, κυρίως σε συστήµατα µυκήτων, του φαινοµένου του ανασυνδυασµού κατά τη µίτωση και της χαρτογράφησης γονιδίων του ανθρώπου. Οι χρωµοσωµικές µεταλλαγές οι µεταβολές της φυσιολογικής δοµής των χρωµοσωµάτων ή του αριθµού των χρωµοσωµάτων συζητούνται στο Κεφάλαιο 8. ίνεται έµφαση στις χρωµοσωµικές µεταλλαγές των ευκαρυωτών και στα σύνδροµα του ανθρώπου που προκύπτουν από µεταλλαγές, όπως οι αλλαγές του αριθµού επαναλαµβανόµενων τριπλετών. Στο Κεφάλαιο 9 αναλύονται οι τρόποι χαρτογράφησης

19 Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης xix γονιδίων σε βακτήρια και βακτηριοφάγους µε βάση τις διαδικασίες της σύζευξης, του µετασχηµατισµού και της µεταγωγής. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται µε την ανάλυση της λεπτής δοµής των γονιδίων των βακτηριοφάγων. Η οµάδα των επόµενων έξι κεφαλαίων αφορά τα γονίδια και τις λειτουργίες τους. Στο Κεφάλαιο 10 αναπτύσσονται η δοµή του DNA και οι λεπτοµέρειες της δοµής και της οργάνωσής του στα προκαρυωτικά και στα ευκαρυωτικά χρωµοσώµατα. Στο Κεφάλαιο 11 παρουσιάζεται η αντιγραφή του DNA σε προκαρυώτες και ευκαρυώτες και ο µοριακός µηχανισµός του ανασυνδυασµού. Στο Κεφάλαιο 12 εξετάζονται µερικές πτυχές της λειτουργίας των γονιδίων, όπως η γονιδιακή ρύθµιση της δοµής και της λειτουργίας πρωτεϊνών και ενζύµων και ο ρόλος των γονιδίων στον καθορισµό και στη ρύθµιση της λειτουργίας των βιοχηµικών µονοπατιών. Επίσης, αρκετά παραδείγµατα γενετικών ασθενειών στον άνθρωπο οι οποίες οφείλονται σε ενζυµικές ανεπάρκειες περιγράφονται προκειµένου να ενισχυθεί η κατανόηση των βασικών εννοιών. Η συζήτηση της γονιδιακής λειτουργίας στο Κεφάλαιο 12 δίνει τη δυνατότητα στους φοιτητές να εµπεδώσουν τη θεµελιώδη σχέση µεταξύ του γονιδίου και του καθορισµού της δοµής και της λειτουργίας πρωτεϊνών και ενζύµων και τους προετοιµάζει για τα επόµενα δύο κεφάλαια, στα οποία συζητείται ο µηχανισµός της γονιδιακής έκφρασης στο µοριακό επίπεδο. Στο Κεφάλαιο 13 συζητείται η µεταγραφή και στο Κεφάλαιο 14 περιγράφονται η δοµή των πρωτεϊνών, η φύση του γενετικού κώδικα και η διαδικασία της µεταγραφής σε προκαρυώτες και ευκαρυώτες. Στη συνέχεια, στο Κεφάλαιο 15 παρουσιάζονται οι τρόποι µε τους οποίους το γενετικό υλικό µπορεί να υφίσταται αλλαγές. Στα θέµατα που αναπτύσσονται περιλαµβάνονται οι διαδικασίες γονιδιακής µεταλλαγής, µερικοί από τους µηχανισµούς που επιδιορθώνουν βλάβες του DNA, ορισµένες από τις διαδικασίες που χρησιµοποιούνται στη σάρωση για συγκεκριµένους τύπους µεταλλαγµάτων, καθώς και οι δοµές και οι µηχανισµοί µετακίνησης µεταθετών γενετικών στοιχείων σε προκαρυώτες και ευκαρυώτες. Η γενετική µηχανική και η γονιδιωµατική ανάλυση περιγράφονται στα επόµενα τρία κεφάλαια. Στο Κεφάλαιο 16 συζητούνται η τεχνολογία ανασυνδυασµένου DNA και άλλες µοριακές τεχνικές, δηλαδή τα απαραίτητα εργαλεία που χρησι- µοποιούνται στους περισσότερους τοµείς της σύγχρονης γενετικής. Περιγράφεται η χρήση της τεχνολογίας του ανασυνδυασµένου DNA για την κλωνοποίηση και την ταυτοποίηση γονιδίων. Στη συνέχεια, στο Κεφάλαιο 17 αναφέρονται οι εφαρµογές της τεχνολογίας του ανασυνδυασµένου DNA στην ανάλυση DNA, RNA και πρωτεϊνών. Οι εφαρµογές αυτές περιλαµβάνουν τους τύπους νουκλεοτιδικών πολυµορφισµών στα γονιδιώµατα, τη διάγνωση ασθενειών στον άνθρωπο, την αποµόνωση γονιδίων του ανθρώπου, την εγκληµατολογία (τυποποίηση DNA), τη γονιδιακή θεραπεία, την ανάπτυξη εµπορικών προϊόντων και τη γενετική µηχανική των φυτών. Στο Κεφάλαιο 18 συζητείται η γονιδιωµατική, δηλαδή η χαρτογράφηση, αλληλούχιση, ανάλυση και σύγκριση ολόκληρων γονιδιωµάτων, µε έµφαση στο Πρόγραµµα του Ανθρώπινου Γονιδιώµατος. Στο κεφάλαιο σκιαγραφούνται οι µέθοδοι για την αλληλούχιση πλήρων γονιδιωµάτων, αναλύονται τα χαρακτηριστικά ορισµένων γονιδιωµάτων που έχουν αλληλουχηθεί και παρουσιάζεται το ερευνητικό πεδίο που αναφέρεται στην κατανόηση των λεπτοµερειών της έκφρασης του συνόλου των γονιδίων τόσο στο επίπεδο του mrna όσο και στο πρωτεϊνικό επίπεδο. Η γονιδιακή ρύθµιση αναλύεται στα επόµενα δύο κεφάλαια. Το Κεφάλαιο 19 εστιάζεται στη ρύθµιση της γονιδιακής έκφρασης των προκαρυωτών. Σε αυτό το κεφάλαιο εισάγεται το οπερόνιο ως µονάδα γονιδιακής ρύθµισης, αναπτύσ-

20 Η επιστήµη της γενετικής είναι πολύπλοκη, γεγονός που καθιστά τη µελέτη της δυνητικά δύσκολη. Για τη διευκόλυνση των φοιτητών και την ενίσχυση της κατανόησης των γενετικών αρχών έχουµε εφαρµόσει στο βιβλίο µια σειρά από ειδικά παιδαγωγικά µέσα: Κάθε κεφάλαιο ξεκινάει µε µια σύντοµη περιγραφή των περιεχοµένων του, όπου διατυπώνονται τα «Κύρια σηµεία». Τα Κύρια σηµεία είναι σύντοµες περιλήψεις που προετοιµάζουν τους φοιτητές για τις βασικές έννοιες που θα συναντήσουν στο κεφάλαιο. Σε κάθε κεφάλαιο υπάρχουν στρατηγικά τοποθετηµένες περιλήψεις, οι «Κεντρικές ιδέες», οι οποίες δίνουν έµφαση στις σηµαντικές ιδέες και στα κρίσιµα σηµεία επιτρέποντας στους φοιτητές να ελέγξουν την πρόοδό τους. ίνεται ο ορισµός των σηµαντικών όρων και εννοιών (εµφανίζονται µε έντονη γραφή) όταν παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κείµενο. Επιπλέον, στο τέλος του βιβλίου έχει συνταχθεί ένα Γλωσσάριο µε τους όρους και τις έννοιες, προκειµένου να καταστεί εύκολη η αναζήτηση της σηµασίας τους. Κάθε κεφάλαιο κλείνει µε µια «Περίληψη», η οποία αποτελεί περαιτέρω ενίσχυση των κύριων σηµείων που έχουν συζητηθεί. Με εξαίρεση το εισαγωγικό κεφάλαιο (Κεφάλαιο 1), όλα τα κεφάλαια τελειώνουν µε µια ενότητα που τιτλοφορείται «Αναλυτικές προσεγγίσεις για την επίλυση προβληµάτων γενετικής». Ο καλύτερος τρόπος διδασκαλίας των αρχών της γενετικής ήταν πάντοτε µέσω µιας προσέγγισης που βασίζεxx Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης σονται µηχανισµοί ρύθµισης της γονιδιακής έκφρασης σε βακτηριακά οπερόνια και η γονιδιακή ρύθµιση σε βακτηριοφάγους. Το Κεφάλαιο 20 αναφέρεται στη ρύθµιση της γονιδιακής έκφρασης σε απλούς και σύνθετους ευκαρυωτικούς οργανισµούς, δίνοντας έµφαση στα µοριακά φαινό- µενα που συνοδεύουν τη γονιδιακή ρύθµιση. Στο Κεφάλαιο 21 συζητείται η γενετική ανάλυση των µοριακών µηχανισµών της ανάπτυξης. Στο κεφάλαιο περιγράφονται οι βασικές αρχές της ανάπτυξης και δίνονται στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η ανάπτυξη είναι αποτέλεσµα διαφορικής γονιδιακής έκφρασης. Ακολουθεί η διασαφήνιση των αρχών της γονιδιακής ρύθµισης µέσα από τη µελέτη καλά χαρακτηρισµένων παραδειγ- µάτων αναπτυξιακών διαδικασιών, όπως ο καθορισµός του φύλου, η αντιστάθµιση γονιδιακής δόσης και η ανάπτυξη του σωµατικού προτύπου της Drosophila. Στη συνέχεια, στο Κεφάλαιο 22 συζητούνται η σχέση του κυτταρικού κύκλου µε τον καρκίνο και οι διάφοροι τύποι γονιδίων που, όταν έχουν υποστεί µεταλλαγή, ενέχονται στην ανάπτυξη του καρκίνου. Στο Κεφάλαιο 23 αναλύονται η οργάνωση και η γενετική των εξωπυρηνικών γονιδιωµάτων των µιτοχονδρίων και χλωροπλαστών και αναπτύσσονται κλασικά πειράµατα που αφορούν τη µελέτη της µη µεντελικής κληρονοµικότητας. Στο Κεφάλαιο 24 παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της πληθυσµιακής γενετικής, οι οποίες επεκτείνουν τη µελέτη της κληρονοµικότητας από το επίπεδο του µεµονωµένου οργανισµού στο επίπεδο ενός πληθυσµού ατόµων. Σε αυτό το κεφάλαιο περιλαµβάνεται µια ολοκληρωµένη συζήτηση του αναπτυσσόµενου πεδίου που αφορά τη διατήρηση των γενετικών πόρων. Στο Κεφάλαιο 25 εξετάζεται η εξέλιξη στο επίπεδο των νουκλεοτιδικών και των αµινοξικών αλληλουχιών. Χρησιµοποιώντας τη θεωρητική βάση της πληθυσµιακής γενετικής, η µοριακή εξέλιξη διατυπώνει δύο ουσιαστικά διαφορετικά ερωτήµατα: πώς εξελίσσονται τα µόρια του DNA και των πρωτεϊνών και ποια είναι η σχέση της εξέλιξης των γονιδίων µε την εξέλιξη των ειδών. Παιδαγωγικά µέσα

21 Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης xxi ται στην επίλυση προβληµάτων. Ωστόσο, οι αρχάριοι φοιτητές συνήθως δε διαθέτουν την απαραίτητη εµπειρία µε τις βασικές έννοιες η οποία θα τους καθιστούσε ικανούς να καταπιαστούν µε τα προβλήµατα µε µεθοδικό τρόπο. Στις Αναλυτικές προσεγγίσεις, τυπικά προβλήµατα γενετικής εξηγούνται λεπτοµερώς βήµα προς βήµα ώστε να βοηθηθούν οι φοιτητές να κατανοήσουν πώς να χειρίζονται ένα πρόβληµα γενετικής εφα ρ - µόζοντας θεµελιώδεις αρχές. Οι περίπου 600 ερωτήσεις και προβλήµατα, που περιλαµβάνονται συνολικά στο βιβλίο, έχουν σχεδιαστεί ώστε να εξασκηθούν οι φοιτητές περαιτέρω στην επίλυση προβλη- µάτων γενετικής. Τα προβλήµατα κάθε κεφαλαίου αντιπροσωπεύουν ένα φάσµα θε- µάτων και βαθµού δυσκολίας. Οι απαντήσεις όσων προβληµάτων επισηµαίνονται µε αστερίσκο δίνονται στο τέλος του βιβλίου, ενώ οι απαντήσεις όλων των ερωτήσεων και προβληµάτων διατίθενται στο ξεχωριστό βοήθηµα Εγχειρίδιο Μελέτης και Οδηγός Λύσεων (Study Guide and Solutions Manual ). Σε µερικά κεφάλαια περιλαµβάνονται πλαίσια που καλύπτουν ειδικά θέµατα τα οποία σχετίζονται µε τη θεµατολογία του κεφαλαίου. Παραδείγµατα θεµάτων τέτοιων πλαι - σίων είναι τα ακόλουθα: Θεµελιώδεις αρχές της θεωρίας πιθανοτήτων (Κεφάλαιο 2), Ορολογία γενετικής (Κεφάλαιο 2), Φυγοκέντριση ισορροπίας σε διαβάθµιση πυκνότητας (Κεφάλαιο 11) και Σήµανση του DNA (Κεφάλαιο 16). Προτεινόµενο υλικό για επιπλέον µελέτη και επιλεγµένες ιστοσελίδες σχετικές µε την ύλη κάθε κεφαλαίου εµφανίζονται στο τέλος του βιβλίου. Έχει δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να συνταχθεί ένα ευρετήριο µε εντυπωσιακή πληρότητα. Ευχαριστίες Η έκδοση ενός επιστηµονικού βιβλίου και όλων των βοηθηµάτων του αποτελεί το προϊόν οµαδικής προσπάθειας. Στάθηκα πολύ τυχερός που συνεργάστηκα µε κάποια εξαιρετικά ταλαντούχα άτοµα σε αυτό το έργο. Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες µου στην Jean Sims Fornango για το συντονισµό παραγωγής της έκδοσης. Ευχαριστώ όλους τους καθηγητές που πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους ως αξιολογητές και επιµελητές της έκδοσης για τη συµβολή τους στη δηµιουργία ενός άρτιου αποτελέσµατος. Τα ονόµατά τους εµφανίζονται στις προηγούµενες σελίδες. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τα ακόλουθα άτο- µα για το ταλέντο τους και την προσπάθειά τους να επεξεργαστούν µε κριτικό τρόπο, αξιοπιστία και αρτιότητα κάποια κεφάλαια του βιβλίου: Dr. Kevin Livingstone (Trinity University) για την επι- µέλεια του Κεφαλαίου 5, «Ποσοτική γενετική», Dr. Kent Holsinger (University of Connecticut) για την επιµέλεια του Κεφαλαίου 24, «Πληθυσµιακή γενετική», και Dr. Dan E. Krane (Wright State University) για την επιµέλεια του Κεφαλαίου 25, «Μοριακή εξέλιξη». Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον Bruce Chase (University of Nebraska, Omaha) για την επεξεργασία των ερωτήσεων στο τέλος των κεφαλαίων, για τη συνεισφορά πολλών νέων προβληµάτων, και για την εξαιρετική του δουλειά στη σύνταξη του Εγχειριδίου Μελέτης και Οδηγού Λύσεων (Study Guide and Solutions Manual ). Ευχαριστώ τους Barbara Littlewood για την πληρότητα του ευρετηρίου, Laura Murray για την καλλιτεχνική επιµέλεια και Ruth Steyn για την επιµέλεια του Γλωσσαρίου. Θα ήθελα να αναγνωρίσω τη βοήθεια αρκετών ταλαντούχων ατόµων τα οποία συνεργάστηκαν µαζί µου στην ανάπτυξη του υλικού που περιέχεται στο CD-ROM: τη Margy Kuntz για την εξαιρετική σταχυολόγηση του υλικού και τη συγ-

22 xxii Πρόλογος Αγγλικής Έκδοσης γραφή των περισσότερων από τις i ραστηριότητες, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί ώστε να ενισχύουν την κριτική σκέψη, τους Dr. Todd Kelson (Ricks College), Dr. Hai Kinal (Springfield College), Dr. Robert Rothman (Rochester Institute of Technology) για τις µακέτες των animation, το Steve McEntee για την καλλιτεχνική δηµιουργία των i ραστηριοτήτων, την καλλιτεχνική άποψη στα animation και την καλλιτεχνική επιµέλεια του κειµένου, τους Kristin Mount, Richard Sheppard και Eric Stickney για τα animation και τον James Costa (Western Carolina University) για τις ερωτήσεις των τεστ στο CD-ROM. Επιπλέον, ευχαριστώ τους Dr. James Caras ( ιευθυντή παραγωγής), Jon Harmon (Υπεύθυνο ύλης και περιεχοµένων) και το υπόλοιπο προσωπικό των Science Technologies για την ανάπτυξη και τη δηµιουργία επιπλέον i ραστηριοτήτων και Animation για το CD-ROM. Εκφράζω την ευγνωµοσύνη µου στο Sir Ronald A. Fisher (F.R.S.) για τη φιλολογική του επιµέλεια, στον Dr. Frank Yates (F.R.S.) και στη Longman Group Ltd. London για την άδεια ανατύπωσης του Πίνακα IV από το βιβλίο τους Statistical Table for Biological, Agricultural and Medical Research (Έκτη έκδοση, 1974). Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Corinne Benson (Επικεφαλής επιµελήτρια έκδοσης) της Benjamin Cummings, καθώς και την Crystal Clifton και το προσωπικό της Progressive Publishing Alternatives για τη διεκπεραίωση της εκτύπωσης του βιβλίου. Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω το προσωπικό της Benjamin Cummings που ασχολήθηκε µε την έκδοση και το µάρκετινγκ και βοήθησε στην πραγµατοποίηση της έκδοσης του igenetics: Μια Μεντελική Προσέγγιση (igenetics: A Mendelian Approach). Συγκεκριµένα, ευχαριστώ τους Jim Smith (Υπεύθυνο εκδοτικού τµήµατος), Frank Ruggirello (Αντιπρόεδρο και διευθυντή σύνταξης), Kay Ueno ( ιευθυντή παραγωγής) και Scott Dustan (Επικεφαλής διευθυντή µάρκετινγκ). Εί- µαι ιδιαίτερα ευγνώµων στη Susan Minarcin (Γενική επιµελήτρια έκδοσης) για την άριστη διαχείριση όλων των πτυχών της παραγωγής του βιβλίου. Η ακούραστη προσπάθειά της συντέλεσε στην υψηλή ποιότητα του βιβλίου. Peter J. Russell

Peter J. Russell Reed College

Peter J. Russell Reed College Π Ρ Ω Τ Η Α Γ ΓΛ Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η - Π Ρ Ω Τ Η Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η igenetics Μια Μεντελική Προσέγγιση Peter J. Russell Reed College Tην Ελληνική Έκδοση προλογίζει ο καθηγητής Μ. Πελεκάνος San Francisco

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ Απαντήσεις Βιολογία Κατεύθυνσης 2011 ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 δ Α3 γ Α4 β Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Σελ. 13 «Το 1928 γίνεται αυτό» Β2 Σελ 101 «βλάβες στους επιδιορθωτικά ένζυµα» (Χωρίς να απαιτείται θα θεωρηθεί σωστό να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή

Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή Bonnie S. Mohnsen, Ph.D. Consultant/C.E.O. Επιμέλεια: ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr

Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr ΜΟΡΙΑΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Αλέξης Ν. Πολύδωρος Αναπλ. Καθηγητής Μοριακής Βελτίωσης Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών ΑΠΘ email: palexios@agro.auth.gr Παρουσιάσεις μαθήματος http://users.auth.gr/~palexios/

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 o ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Το DNA ενός ανθρώπινου κυττάρου αποτελείται από 6 10 9

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001 Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Α1. Από τη διασταύρωση ενός λευκού µ ένα µαύρο ποντικό όλοι οι απόγονοι είναι γκρίζοι. Τα γονίδια που καθορίζουν το χρώµα τους είναι: α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orion.edu.gr ΘΕΜΑ A A1. γ A2. β A3.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o 1 Β 2 3 Γ 4 5 Β. ΘΕΜΑ 2 o ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως στο σχολικό, σελίδα 20: «Κάθε φυσιολογικό µεταφασικό ως προς τη θέση του κεντροµεριδίου» και σελίδα «Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 Παρασκευή, 22 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β. Θέμα Α. Α.1. δ Α.2. γ Α.3. β Α.4. γ Α.5. β Θέμα Β. TETAPTH 4 OYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Β.1. 4 2 1-6 3-5 B.2. α.) ) DNA πολυμεράσες β.) ) πριμόσωμα γ.) ) DNA δεσμάση δ.) ) DNA ελικάσες ε.) ) RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Θέµα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β A4. γ A5. β Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β Β1. Η σειρά των βημάτων που οδηγούν στην κατασκευή καρυοτύπου

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδα Β ).

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση.

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α. Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β 3-2 - 5-1 - 6-4. α-dna πολυμεράση β-πριμόσημα γ- DNA δεσμάση δ- DNA ελικάση ε- RNA πολυμεράση

ΘΕΜΑ Α. Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β 3-2 - 5-1 - 6-4. α-dna πολυμεράση β-πριμόσημα γ- DNA δεσμάση δ- DNA ελικάση ε- RNA πολυμεράση ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) Τετάρτη, 4 Ιουνίου 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Β. Β1. 4-2-1-6-3-5 Β2. α) DNA πολυμεράσες β) πριμόσωμα γ) DNA δεσμάσεις δ) DNA ελικάσες ε) RNA πολυμεράσες Β3. σελ 98:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: / /2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Η ποσότητα του DNA είναι α. διπλάσια στα νευρικά κύτταρα σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2008 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o. ΘΕΜΑ 2 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5)

ÈÅÌÁÔÁ 2008 ÏÅÖÅ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o. ΘΕΜΑ 2 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o Α: 1-, 2-Β, 3-Α, 4-Β, 5-Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β: 1- Λάθος, 2- Σωστή, 3- Λάθος, 4- Σωστή, 5- Λάθος ΘΕΜΑ 2 o ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) ΜΟΝΑ ΕΣ 10 (2Χ5) 1. Καρυότυπος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Το γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2005 1 ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 2 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο A: 1-Α, 2-, 3-Γ, 4-Β, 5-Β ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) Β. 1. Σωστή, 2. Λανθασµένη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ε Ν Δ Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ε Σ Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα γνωρίζετε, από τον Ιούνιο του 2010 ένα νέο «ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ» λειτουργεί και στη Χαλκίδα. Στο Φροντιστήριό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Μαυροματάκης Γιώργος Βιολόγος

Μαυροματάκης Γιώργος Βιολόγος Βιολογία Γ'Λυκείου Κατεύθυνσης Εικονογραφημένη Επανάληψη Μαυροματάκης Γιώργος Βιολόγος (gmavromat@gmail.com) Χανιά 2009-2010 1 Κεφάλαιο 1ο Το γενετικό υλικό 2 3 Με τη βοήθεια της φωτογραφίας που ακολουθεί

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ 1ο Στις ηµιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις ερωτήσεις 1-3, να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Από το Τμήμα Ιατρικής ανακοινώνεται ότι για το ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 στο Τμήμα Ιατρικής κατατάσσονται : Οι πτυχιούχου Πανεπιστημίου, Τ.Ε.Ι. ή ισοτίμων προς αυτά, Α.ΣΠΑΙ.Τ.Ε., της Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παύλος Αντωνίου Με μια ματιά: Εισαγωγή στη Βιολογία Ευθυγράμμιση Ακολουθιών Αναζήτηση ομοίων ακολουθιών από βάσεις δεδομενων Φυλογενετική πρόβλεψη Πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1. In vitro 2. In vivo 3. Αναστολείς μίτωσης 4. Απλοειδές κύτταρο 5. Απλοειδής οργανισμός 6. Αριθμός ή αλληλουχία βάσεων 7. Αυτοσωμικά χρωμοσώματα 8. Βήμα έλικας 9. Γονιδίωμα κυττάρου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 19 Ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης σε βακτήρια και βακτηριοφάγους. Ο καταστολέας του οπερονίου lac προσδεδεμένος στο DNA.

Κεφάλαιο 19 Ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης σε βακτήρια και βακτηριοφάγους. Ο καταστολέας του οπερονίου lac προσδεδεμένος στο DNA. Κεφάλαιο 19 Ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης σε βακτήρια και βακτηριοφάγους Ο καταστολέας του οπερονίου lac προσδεδεμένος στο DNA. 1 -Ρυθμιζόμενα, ιδιοστατικά γονίδια και γονίδια κυτταρικής οικονομίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. ε Α2. στ Α3. ε Α4. β Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. ε Α2. στ Α3. ε Α4. β Α5. δ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. ε Α2. στ Α3. ε Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. Η απάντηση περιλαμβάνεται στις σελ. 90 91 σχολικού βιβλίου από το παράδειγμα της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας πολλές ομοιότητες με την αρχική.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2000 2 Οµάδα σύνταξης Συντονίστρια: ρ. Μουτζούρη-Μανούσου

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Αρχικά οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα βιολογικά μακρομόρια που μεταφέρουν τη γενετική πληροφορία ήταν οι πρωτεΐνες. Ποια ήταν η λογική τους;

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α/ Ποιες οι λειτουργίες του γενετικού υλικού ; (Μονάδες 6) Β/ Που βρίσκεται το γενετικό υλικό στα ευκαρυωτικά και στα προκαρυωτικά ; (Μονάδες 6)

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Κυτταρική διαίρεση: παραγωγή γενετικά πανομοιότυπων θυγατρικών κυττάρων Κυτταρική διαίρεση Μονοκύτταροι οργανισμοί: η διαίρεση του κυττάρου συνεπάγεται αναπαραγωγή ολόκληρου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: ΠΑΣΣΙΑ Α. Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Κάθε μεταφορικό RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα

Εκλογή στη βαθµίδα Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο: «Γενετική» Επανάληψη διαδικασίας. 13 η /6/4/2011

Εκλογή στη βαθµίδα Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο: «Γενετική» Επανάληψη διαδικασίας. 13 η /6/4/2011 Εκλογή στη βαθµίδα Λέκτορα µε γνωστικό αντικείµενο: «Γενετική» Επανάληψη διαδικασίας ΦΕΚ προκήρυξης 370 τ.γ /19/5/09 Γνωστοποίηση στη Γραµµατεία του Τµήµατος Λήξη προθεσµίας υποβολής 19/7/2009 υποψηφιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 Τετάρτη, 22 Μαΐου 2013 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) Ι) ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Οι μαθητές θα πρέπει : Να γνωρίζουν ποιο μόριο είναι ο φορέας της γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Ασκήσεις 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Ασκήσεις 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1. Η ανάλυση δειγμάτων DNA από δύο βακτηριακές καλλιέργειες έδωσε τα εξής αποτελέσματα: στην πρώτη καλλιέργεια βρέθηκε ποσοστό αδενίνης (Α) 28% και στη δεύτερη καλλιέργεια βρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΓΕΙΟΕ ΑΙ ΚΑ ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ γενικής ηαιεείας Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γενικής Παιδείας Β' ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ A Να γράψετε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ. ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ. ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ ΑΡΧΕΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΙΙ (ΜΑΘΗΜΑ 3ο) 1 ΦΟΡΕΙΣ πλασµίδια βακτηρίων βακτηριοφάγοι ιοί συνδυασµός πλασµιδίου βακτηριοφάγου (κοσµίδια) 2 ΦΟΡΕΙΣ Βακτηριοφάγοι Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροφορική Ι. Παντελής Μπάγκος. Παν/µιο Στερεάς Ελλάδας

Βιοπληροφορική Ι. Παντελής Μπάγκος. Παν/µιο Στερεάς Ελλάδας Βιοπληροφορική Ι Παντελής Μπάγκος Παν/µιο Στερεάς Ελλάδας Λαµία 2006 1 Βιοπληροφορική Ι Εισαγωγή: Ορισµός της Βιοπληροφορικής, Υποδιαιρέσεις της Βιοπληροφορικής, Τα είδη των δεδοµένων στη Βιοπληροφορική.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Έκδοση Εγγράφου: 1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Εκπαίδευση & ια Βίου Μάθηση» (ΕΚ. ι.βι.μ) Κενή σελίδα 2 Πίνακας περιεχοµένων 1 Εισαγωγή... 6 1.1 ηµιουργία πρότασης...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΟΜΑΔΑ Λ Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΒΙΟΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τι είναι η βιοπληροφορική; Αποκαλείται ο επιστημονικός κλάδος ο οποίος προέκυψε από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÔÑÉÐÔÕ Ï Í. ÓÌÕÑÍÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÔÑÉÐÔÕ Ï Í. ÓÌÕÑÍÇ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 Ε_3.Βλ3Θ(ε) ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 28 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ÏÑÏÓÇÌÏ ÅËÁÓÓÏÍÁ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Απάντηση στο 1 ο Θέµα 1. α 2. γ 3. δ 4. β 5. β.

ÏÑÏÓÇÌÏ ÅËÁÓÓÏÍÁ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Απάντηση στο 1 ο Θέµα 1. α 2. γ 3. δ 4. β 5. β. 1 Απάντηση στο 1 ο Θέµα 1. α 2. γ 3. δ 4. β 5. β Απάντηση στο 2 ο Θέµα Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Σχολικό σελ. 17 από «Το DNA τον έλεγχο της σύνθεσης των πρωτεϊνών». 2. Α. Τα χρωµοσώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΔΩΔΕΚΑ (12) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που

Διαβάστε περισσότερα

A5. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ B B1. Μονάδες 8 B2. Μονάδες 6 B3. Μονάδες 6 B4. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ Γ Γ1. Μονάδες 18

A5. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ B B1. Μονάδες 8 B2. Μονάδες 6 B3. Μονάδες 6 B4. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ Γ Γ1. Μονάδες 18 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός Ασφαλείας Πάτρα 18-11-2014 Αριθμ. Πρωτ. 54276. Τμήμα Ερευνητικών Προγραμμάτων Μονάδα Διενέργειας Διαγωνισμών &Διαχείρισης Συμβάσεων

Βαθμός Ασφαλείας Πάτρα 18-11-2014 Αριθμ. Πρωτ. 54276. Τμήμα Ερευνητικών Προγραμμάτων Μονάδα Διενέργειας Διαγωνισμών &Διαχείρισης Συμβάσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Τμήμα Ερευνητικών Προγραμμάτων Μονάδα Διενέργειας Διαγωνισμών &Διαχείρισης Συμβάσεων Μεγ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ α) Αφού τα σωµατικά κύτταρα της γάτας έχουν 19 ζεύγη οµολόγων χρωµοσωµάτων, άρα περιέχουν 38 απλοειδή χρωµοσώµατα στην αρχή της Μεσόφασης (G 1 -φάση), πριν

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων

Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων Vasilis Promponas Bioinformatics Research Laboratory Department of Biological Sciences University of Cyprus http://en.wikipedia.org/wiki/image:cyprus_topo.png

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΚΑΙ Η ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΥΣΤΟΙΧΙΑ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ

Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΚΑΙ Η ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΥΣΤΟΙΧΙΑ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΚΑΙ Η ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΥΣΤΟΙΧΙΑ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ DNA μικροσυστοιχίες: βήμα προς βήμα Παραγωγή DNA ανιχνευτών Οι επιστήμονες μπορούν να παράγουν «σπιτικές» μικροσυστοιχίες χρησιμοποιώντας την αλυσιδωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων Λάρισα 05/09/2013 Προκήρυξη Αριθμός Πρωτοκόλλου: 4292/3-7-2013 ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - Τομέας: Ενιαίος Μικροβιολογία (Εργαστήριο)

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα.

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2011 Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. Μιχάλης Αβέρωφ (επιστ. υπεύθυνος) Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Σταδιοδρομία 2014. Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης 30-11-2014. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σταδιοδρομία 2014. Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης 30-11-2014. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου Επάγγελμα: Γενετιστής - Μοριακός Βιολόγος Σταδιοδρομία 2014 Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου 30-11-2014 20 Νοεμβρίου, 2010 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα