Γιάννης Θεοδωράκης, Γαλάτεια Γιώτη, & Νίκος Ζουρµπάνος ΤΕΦΑΑ, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γιάννης Θεοδωράκης, Γαλάτεια Γιώτη, & Νίκος Ζουρµπάνος ΤΕΦΑΑ, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας"

Transcript

1 Επισκόπησης Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµό τόµος 3 (3), ηµοσιεύτηκε: 23 εκεµβρίου 2005 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 3 (3), Released: December 23, ISSN Κάπνισµα και άσκηση, Μέρος 1 ο : Σχέσεις και αλληλεπιδράσεις Γιάννης Θεοδωράκης, Γαλάτεια Γιώτη, & Νίκος Ζουρµπάνος ΤΕΦΑΑ, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Περίληψη Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται δεδοµένα που αφορούν τη σχέση µεταξύ άσκησης και καπνίσµατος, όπως επίσης έρευνες και προγράµµατα παρέµβασης, που ασχολούνται µε τον περιορισµό ή τη διακοπή του καπνίσµατος. Καθώς φαίνεται η ένταξη προγραµµάτων άσκησης µέσα σε προγράµµατα διακοπής του καπνίσµατος είναι πιθανό να ενισχύσουν την προσπάθεια των καπνιστών να περιορίσουν ή να διακόψουν το κάπνισµα. Λέξεις κλειδιά: διακοπή καπνίσµατος, φυσική δραστηριότητα, παρέµβαση Smoking and exercise, Part I: Relationships and Interactions Yannis Theodorakis, Galateia Gioti, & Nikos Zourbanos Department of Physical Education and Sports Sciences, University of Thessaly, Hellas Abstract In this review, information concerning the relationship between exercise and smoking is presented, as well as researches and intervention programs on smoking reduction and cessation. The use of exercise programs as part of the interventions for quitting smoking is possible to prevent people from the smoking habit or it may reinforce their efforts to reduce or quit smoking. Key words: smoking cessation, physical activity, intervention Γενική Εισαγωγή Μελέτες έδειξαν ότι το κάπνισµα θεωρείται υπεύθυνο για τις περισσότερες αιτίες θανάτου (Ford, & DeStefano, 1991; Vaillant, Schnurr, Baron, & Gerber, 1991) και ότι το ποσοστό θανάτου των καπνιστών έχει αυξηθεί σηµαντικά στις περισσότερες από τις µορφές του καρκίνου, οι οποίες έχουν σχέση µε το κάπνισµα (LaVecchia et al., 1991; Akiba & Hirayama, 1990; Giao, Zheng, Giao, & Jin, 1991). Ειδικότερα, όσον αφορά τους ενήλικες, έχει παρατηρηθεί σχέση µεταξύ του καπνίσµατος και του καρκίνου του στο- µάχου (Forman, 1991), του καρκίνου των πνευµόνων (Giao et al., 1991; Koo & Ho, 1990; LaVecchia et al., 1991; Xie, Lesaffre, & Kestaloot, 1991), του καρκίνου του παγκρέατος (MacMahon, 1982), της οστεοπόρωσης (Krall & Dawson-Hughes, 1991; Mazess, & Barden, 1991; Slemenda, Hui, Longcope, & Johnston, 1989), ιεύθυνση επικοινωνίας: Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού , Καρυές, Τρίκαλα e mail: της αρτηριοσκλήρυνσης (McGill, 1990), και της χοληστερίνης (Handa et al., 1990; Misawa, Matsuki, Kasuga, Yokoyama, & Hinohara, 1989). Επιπρόσθετα, το κάπνισµα αναγνωρίζεται παγκοσµίως ως βασικό αίτιο για τη στεφανιαία νόσο. Όσον αφορά τις µικρότερες ηλικίες, έντονο είναι το πρόβληµα του ραγδαίου ρυθµού αύξησης των εφήβων καπνιστών (Roosmalen & McDaniel, 1989). Υπάρχουν έρευνες που αποδεικνύουν την επιρροή για τη χρήση διαφόρων ουσιών όπως είναι το τσιγάρο και το αλκοόλ, που γίνεται από τους συνοµηλίκους, τους φίλους ή τους ενήλικες (Elliott, Huizinga, & Ageton, 1985). Η κατανάλωση του τσιγάρου και του αλκοόλ παρατηρείται περισσότερο µεταξύ των µαθητών λυκείου, που κάνουν χρήση παρανόµων ουσιών (Bailey, 1992) ή έχουν τάσεις αυτοκτονίας (Garrison, McKeown, Valois, & Vincent, 1993). Κατά τους ερευνητές, νεαρά άτοµα που οδηγούν υπό

2 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), την επήρεια αλκοόλ συνήθως καπνίζουν (Copeland, Shope & Waller, 1996). Με βάση τα παραπάνω αποτελεί επιτακτική ανάγκη η δηµιουργία µεθόδων διακοπής καπνίσµατος. Στο διεθνή επιστηµονικό χώρο, η πιο αποτελεσµατική µέθοδος διακοπής καπνίσµατος περιλαµβάνει ένα συνδυασµό συµπεριφοριστικής συµβουλευτικής και χρήση σκευασµάτων αντικατάστασης νικοτίνης, που µπορεί να φτάσει σε ποσοστό έως και 20% αποχής από το κάπνισµα σε διάστηµα ενός έτους (Silagy, Mant, Fowler & Lancaster, 2000). Ωστόσο, παρά το σπουδαίο ρόλο της παραπάνω µεθόδου, χρειάζονται νέοι τρόποι για την αύξηση των ποσοστών αποχής από τη συνήθεια του καπνίσµατος. Έρευνες έχουν δείξει ότι η συνδροµή της άσκηση µπορεί να αποβεί αποτελεσµατική στη διακοπή του καπνίσµατος και γενικότερα στην ενίσχυση των ποσοστών αποχής απ αυτό (Ussher, West, Taylor, & McEwen, 2000). Η παρούσα ανασκόπηση αποτελεί µια πρώτη προσπάθεια συγκέντρωσης ερευνητικών δεδοµένων σχετικά µε το κάπνισµα και την άσκηση. Πιο συγκεκριµένα στην παρούσα ανασκόπηση γίνεται µια σύντοµη περιγραφή των θεωριών που ασχολούνται µε το κάπνισµα, εξετάζονται διάφορες µελέτες που αναφέρονται στο κάπνισµα και την άσκηση καθώς επίσης γίνεται αναφορά σε άλλες συµπεριφορές και µεταβλητές που σχετίζονται µε αυτό. Γίνεται αναφορά στις καρδιαγγειακές παθήσεις, µία από τις µεγαλύτερες επιπτώσεις του καπνίσµατος και προτείνεται η άσκηση ως ένα από τα µέσα θεραπείας και απεξάρτησης από το κάπνισµα. Επίσης παρουσιάζονται διάφορα προγράµµατα παρέµβασης για τη διακοπή του. Τέλος γίνεται µια σύντοµη συζήτηση ορισµένων βασικών σηµείων των προηγούµενων κεφαλαίων και θίγουµε τις επιπτώσεις του καπνίσµατος στην υγεία και γενικότερα στην ποιότητα ζωής. Σχετικές θεωρίες για την ψυχολογία του καπνίσµατος Γιατί τα άτοµα καπνίζουν; Σύµφωνα µε την ανασκόπηση θεωριών των Lujic, Reuter και Netter (2005), οι µηχανισµοί που οδηγούν τα άτοµα στο κάπνισµα είναι οι παρακάτω: Ψυχοκοινωνικά κίνητρα: Οι θεωρίες που υποστηρίζουν την άποψη ότι τα κίνητρα αυτών που καπνίζουν είναι κυρίως ψυχο-κοινωνικά, είναι οι θεωρίες της κοινωνικής ψυχολογίας και της προσωπικότητας. Τα άτοµα καπνίζουν λόγω της επιρροής από κοινωνικούς παράγοντες (φίλοι, γονείς, διαφήµιση, κ.λ.π.) αλλά και λόγω χαρακτηριστικών της προσωπικότητάς τους, π.χ. οι σχιζοθυµικοί είναι πιο επιρρεπείς στο κάπνισµα. Επίσης η έλλειψη αυτοπεποίθησης µπορεί να οδηγήσει στο κάπνισµα λόγω της αίσθησης ανασφάλειας µέσα σ ένα κοινωνικό περιβάλλον το οποίο αναγνωρίζει το κάπνισµα ως κάτι θετικό. Αισθητηριο-κινητικά κίνητρα: Περιγράφονται από θεωρίες της προσωπικότητας και της µάθησης οι οποίες αναφέρονται στις µη φαρµακολογικές αισθήσεις όπως η γεύση ή η οσµή και στην απλή «απόλαυση». Τα άτοµα καπνίζουν γιατί τους αρέσει η κίνηση του καπνίσµατος, η µυρωδιά και η γεύση του τσιγάρου. Αδυναµία άφεση ικανοποίηση: Περιγράφονται κυρίως από νεύρο-χηµικές και νεύρο-βιολογικές θεωρίες εξάρτησης και αφορούν τους µέσους καπνιστές ή αυτούς που καπνίζουν πολύ λίγο. Η ικανοποίηση γενικότερα προκαλείται από ουσίες που εκκρίνει ο οργανισµός κατά τη διάρκεια του καπνίσµατος, όπως ντοπαµίνη, νορεπινεφρίνη, βήτα-ενδορφίνη, οι οποίες προκαλούν αισθήµατα ευεξίας. ιέγερσης: Αναφέρονται από τις θεωρίες της προσωπικότητας, νευρο-χηµικές θεωρίες και τη θεωρίας της ρύθµισης της διέγερσης. Κάποια άτοµα (µε χαρακτηριστικά προσωπικότητας τύπου Α, καταθλιπτικοί σχιζοθυµικοί και εξωστρεφείς) καπνίζουν για να διαχειριστούν τα επίπεδα διέγερσης τους έτσι ώστε να βελτιώσουν την επεξεργασία πληροφοριών και την προσοχή τους. Καταπράϋνσης και ηρεµίας: Αναφέρονται από τις θεωρίες της προσωπικότητας, της ρύθµισης της διέγερσης, της ρύθµισης του συναισθήµατος, τις νευροχηµικές και νευροβιολογικές θεωρίες εξάρτησης. Τα άτοµα καπνίζουν για να µειώσουν την κακή διάθεση, ή την κατάθλιψη µέσα από ουσίες που εκκρίνονται από τη χρήση νικοτίνης (βήτα-ενδορφίνες, σεροτονίνη). Εξάρτησης: Αναφέρονται από τις θεωρίες της προσωπικότητας, τις νευρο-χηµικές και νευροβιολογικές θεωρίες εξάρτησης και ψυχολογικές θεωρίες εξάρτησης. Οι εξαρτηµένοι καπνιστές έχουν περισσότερα χαρακτηριστικά προσωπικότητας σχιζοθυµικών και καταθλιπτικών σε σχέση µε τους µη εξαρτηµένους καπνιστές και εναντιώνονται στα συµπτώµατα διακοπής καπνίζοντας. Τα κίνητρα εξάρτησης δεν επηρεάζονται από εξωτερικούς ή άλλους κοινωνικούς παράγοντες όπως συµβαίνει µε τις παραπάνω οµάδες κινήτρων. Το κάπνισµα από εξάρτηση δε γίνεται µόνο για την αποφυγή αρνητικών συναισθηµάτων, αλλά ο καπνιστής προσπαθεί την ίδια στιγµή να βιώσει και θετικά συναισθήµατα, δηλαδή να επιφέρει µια συναισθηµατική ισορροπία. Αυτοµατισµού: Περιγράφονται από τις θεωρίες της προσωπικότητας και τις νευροβιολογικές θεωρίες εξάρτησης. Η χαµηλή αυτό-αποτελεσµατικότητα αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τη συµπεριφορά και οδηγούν στο αυτό- µατο κάπνισµα. Αυτός ο τρόπος καπνίσµατος γίνεται αυτόµατα και ασυνείδητα, αναφέρεται στους δεινούς καπνιστές και συνήθως συµβαίνει ασυνείδητα. Αυτοί που καπνίζουν µ έναν αυτόµατο τρόπο είναι κυρίως οι εξαρτηµένοι καπνιστές.

3 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), Κληρονοµικότητα: Επίσης, για πολλούς τα γενετικά στοιχεία που κληρονοµούνται µπορούν να δώσουν άλλη µια εξήγηση γιατί τα άτοµα καπνίζουν. Οι Carmelli, Swan, Robinette και Fabsitz (1992) πραγµατοποιώντας µια έρευνα σε 4774 ζευγάρια διδύµων βρήκαν ότι γενετικοί παράγοντες µπορούν να επηρεάσουν µερικώς τη συµπεριφορά ενός ατό- µου σε σχέση µε το κάπνισµα. Τέλος, έρευνες που έγιναν µε πειραµατόζωα δείχνουν ότι υπάρχει διαφορά ανάµεσα στους οργανισµούς σε ό,τι αφορά στους υποδοχείς της νικοτίνης στον εγκέφαλο. Σωµατικό βάρος: Ένας άλλος λόγος, που βασίζεται κυρίως σε κοινωνικά και ψυχολογικά αίτια, είναι και η ανησυχία των ατόµων για το σωµατικό τους βάρος και την εικόνα τους προς τους άλλους. Είναι γενικά αποδεκτό ότι υπάρχει σχέση µεταξύ του καπνίσµατος και του σωµατικού βάρους. Όταν τα άτοµα ξεκινούν το κάπνισµα χάνουν βάρος και το αντίθετο συµβαίνει όταν το κόψουν. Αρκετοί είναι εκείνοι, και κυρίως γυναίκες, που καπνίζουν µε σκοπό να διατηρούν το βάρος τους στα ίδια επίπεδα (Clark et al., 2004; Perkins, Mitchell & Epstein, 1995). Αυτός είναι και ένας σηµαντικός λόγος που πολλοί αρνούνται να κόψουν το τσιγάρο από το φόβο µήπως πάρουν κιλά και χειροτερέψουν τη σωµατική τους εικόνα (King, Matacin, Marcus, Bock, & Tripolone, 2000). Γενικά οι Lujic, Reuter και Netter (2005) συµπεραίνουν ότι σχεδόν όλες οι θεωρίες που περιγράφονται αναφέρουν ότι η νικοτίνη, και οι επιδράσεις της στο κεντρικό νευρικό σύστηµα, έχει τον σηµαντικότερο ρόλο στην διαµόρφωση των διαφόρων κινήτρων. Πιο συγκεκριµένα, η δράση της είναι διπλή, αυξάνει τη διέγερση όταν είναι σε χαµηλές δόσεις και την µειώνει όταν η συγκέντρωσή της στον οργανισµό είναι υψηλή. Ασκεί διεγερτικές επιδράσεις στον φλοιό του εγκεφάλου καθώς επίσης και µειωµένη διέγερση στο σύστηµα εκείνο που είναι υπεύθυνο για τα συναισθήµατα. Επιπλέον, οι επιδράσεις της νικοτίνης στις γνωστικές, συναισθηµατικές και παρακινητικές λειτουργίες επηρεάζονται και από την προσωπικότητα του καθενός έτσι ώστε να δηµιουργούνται διαφορετικές αντιδράσεις. Γενικότερα, φαρµακολογικές έρευνες δείχνουν ότι η νικοτίνη είναι µια πολύ δυνατή ουσία που µπορεί να προκαλέσει εθισµό από µόνη της. Οι συγγραφείς αναφέρονται εκτενώς σε µια σειρά από θεωρίες για το κάπνισµα και τα κίνητρά του και θεωρίες για τους νευροβιολογικούς µηχανισµούς εξάρτησης, όµως καµία απ αυτές δε µπορεί να εξηγήσει ολοκληρωτικά τη δηµιουργία κινήτρων που οδηγούν στο κάπνισµα. Αυτό πιθανότατα δείχνει ότι η ανάπτυξη και διατήρηση µιας τέτοιας συµπεριφοράς είναι αποτέλεσµα πολλών παραγόντων, ψυχολογικών και σωµατικών, που λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα και επιδρούν διαφορετικά σε κάθε άτοµο. Ανασκόπηση ερευνών για τη σχέση του καπνίσµατος µε την άσκηση Υπάρχουν λίγες ενδείξεις ότι τα προγράµµατα άσκησης µπορούν να βοηθήσουν τους καπνιστές να διακόψουν το κάπνισµα για µεγάλο χρονικό διάστηµα απ ότι ένα πρόγραµµα διακοπής καπνίσµατος χωρίς άσκησης. Αν και τελευταία, ολοένα και περισσότερο, η άσκηση προτείνεται σαν µέσο για τη διακοπή του καπνίσµατος από ειδικές κλινικές, η µεθοδολογία µε την οποία έχει διερευνηθεί (µαζί µε άλλους τρόπους διακοπής καπνίσµατος, διάρκεια παρέµβασης) δεν µπορεί να µας βοηθήσει ώστε να καταλήξουµε σε σαφή συµπεράσµατα για την αποτελεσµατικότητά της. Στόχος λοιπόν της επόµενης ενότητας είναι να παρουσιαστούν πειραµατικές έρευνες και µη, που αποσκοπούν στη διερεύνηση της αποτελεσµατικότητας της άσκησης στη διακοπή του καπνίσµατος. Αν και τα αποτελέσµατα των ερευνών αυτών δεν είναι και τόσο ενθαρρυντικά, εντούτοις υπάρχουν ενδείξεις, ότι ο παράγοντας άσκηση µπορεί ακόµη και να διπλασιάσει την πιθανότητα διακοπής του καπνίσµατος. Κάπνισµα και άσκηση Η αρνητική σχέση µεταξύ άσκησης και καπνίσµατος παρατηρήθηκε τόσο σε δείγµα νεαρών ατό- µων όσο και σε δείγµατα ενηλίκων (Marti, Abelin, Minder, & Vader, 1988; Marti, Salonen, Tuomilehto, & Pulska, 1988; Salonen, Slater, Tuomilehto, & Raurama, 1988; Tuomilehto et al., 1987), συµπεραίνοντας, ότι όσο τα άτοµα ασκούνταν τόσο λιγότερο κάπνιζαν. Ωστόσο, µία έρευνα στο Puerto Rico (Garcia-Palmieri, Costas, Cruz-Vidal, Sorlie, & Havlik, 1982), έδειξε ότι δεν υπήρχε σχέση µεταξύ της άσκησης των ατόµων στον ελεύθερο χρόνο και του καπνίσµατος. Παρόµοια αποτελέσµατα παρατηρήθηκαν και από την ανασκόπηση του Godin (1989), ο οποίος κατέληξε στο συµπέρασµα ότι η άσκηση βοηθάει τα άτοµα που καπνίζουν να το ελαττώσουν ή ακόµα και να το κόψουν εντελώς. Αντιθέτως, δυο ανασκοπήσεις των Ussher, Taylor, West, και McEwen (2000) και Ussher, West, Taylor, και McEwen (2005) κατέληξαν στο γενικό συµπέρασµα, ότι δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για την επίδραση της άσκησης στη διακοπή ή ελάττωση του καπνίσµατος. Πιο συγκεκριµένα στην ανασκόπηση του Ussher και των συνεργατών του (2000) αξιολογήθηκαν παρεµβατικές έρευνες που διεξήχθησαν από το 1980 έως και το Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιλογή των ερευνών στην επισκόπηση ήταν η τήρηση συγκεκρι- µένων µεθοδολογικών κριτηρίων (κύρια εξαρτη- µένη µεταβλητή η διακοπή από το κάπνισµα, τυχαία κατανοµή δείγµατος για την οµάδα ελέγχου και πειραµατικές οµάδες και συµµετοχή στις έρευνες ατόµων που ήθελαν να κόψουν το κάπνισµα).

4 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), Στη συνέχεια επιλέχθηκαν 8 µελέτες, που πληρούσαν τα παραπάνω κριτήρια. Τρεις έρευνες έδειξαν στατιστικά σηµαντική διαφορά στην αποχή από το κάπνισµα µεταξύ της πειραµατικής οµάδας που ασκούνταν και της οµάδας ελέγχου (Marcus, Albrecht, Niaura, Abrams, & Thompson, 1991; Marcus et al., 1999; Martin, Kalfas, & Patten, 1997). Επίσης, στην έρευνα του Marcus και των συνεργατών του (1999) η άσκηση έδειξε να έχει θετική επίδραση στην αποχή από το κάπνισµα και µετά από διάστηµα 3 και 12 µηνών αντίστοιχα. Οι υπόλοιπες έρευνες δεν έδειξαν επίδραση της άσκησης στη διακοπή του καπνίσµατος. Σε πιο πρόσφατη ανασκόπηση (Ussher et al., 2005) οι ερευνητές επέλεξαν 11 παρεµβατικές µελέτες για την διερεύνηση της σχέσης µεταξύ της άσκησης και της διακοπής καπνίσµατος. Εκτός από τις προαναφερθείσες παρεµβατικές έρευνες στην ανασκόπηση του Ussher και των συνεργατών του (2000) µόνο µια έρευνα (Marcus et al., 2003), στο σύνολο των ερευνών που ανασκοπήθηκαν από τους Ussher και συνεργάτες (2005), έδειξε στατιστικά υψηλότερες τιµές αποχής από το κάπνισµα για την οµάδα που ασκούνταν από την οµάδα ελέγχου αλλά µόνο στο διάστηµα των 3 µηνών της παρέµβασης και όχι µετά από 12 µήνες ή και στο τέλος της παρέµβασης. Όµως, αρκετές έρευνες έδειξαν τάση για µεγαλύτερη προσπάθεια των ατόµων που έκαναν άσκηση από τα άτοµα που δεν ασκούνταν για ελάττωση του καπνίσµατος (Marcus et al., 1995; Ussher, West, McEwen, Taylor, & Steptoe, 2003; Prapavessis, 2004). Σχετικές έρευνες πάνω στο θέµα περιγράφονται στον πίνακα 1. Μπορούµε να πούµε, πως οι έρευνες που δεν έδειξαν σηµαντική επίδραση της άσκησης στη διακοπή καπνίσµατος είχαν αρκετές µεθοδολογικές απειλές όπως µικρός αριθµός δείγ- µατος, ανεπαρκής χρήση µεθόδων µέτρησης αερόβιας ικανότητας, αδυναµία ελέγχου της έντασης της άσκησης στα άτοµα που ασκούνταν µόνα τους. Αν και οι ενδείξεις είναι λίγες στο να εξάγουµε ασφαλή συµπεράσµατα για τη βοήθεια της άσκησης στη µείωση του καπνίσµατος, µπορεί να συστήσει κανείς την άσκηση ως µέσο για τη µείωση του εθισµού και περιορισµό των γενικότερων ψυχολογικών αρνητικών συµπτωµάτων που παρατηρούνται στην προσπάθεια των καπνιστών να διακόψουν το κάπνισµα (Ussher et al. 2003). Βέβαια η άσκηση δεν ενδείκνυται ως µέσο µείωσης του εθισµού, αλλά ως εναλλακτική τεχνική απασχόλησης, ή απόσπασης της προσοχής από τις τυπικές συνήθειες των καπνιστών, ως διαδικασία συναισθηµατικής κάλυψης µε τη βοήθεια µιας ευχάριστης ενασχόλησης, και γενικότερα ως διαδικασία που εισάγει στον υγιεινό τρόπο ζωής. Γενικότερα τα αποτελέσµατα ερευνών που έχουν ασχοληθεί µε τη σχέση που µπορεί να έχει η ενασχόληση νεαρών ατόµων µε τον αθλητισµό και τη χρήση του τσιγάρου όπως και του αλκοόλ, δεν είναι πάντα ξεκάθαρα. Μεταξύ νεαρών Αφροαµερικανών, εκείνοι που δήλωσαν ότι ασχολούνται µε τα σπορ, παρουσίασαν µεγαλύτερο ποσοστό κατανάλωσης τσιγάρων (D Elio, Mundt, Bush, & Iannoti, 1993). Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτό οφείλεται µάλλον στο ότι τα παιδιά που ασχολούνται µε τον αθλητισµό µπορεί να είναι πιο ώριµα και οι σχέσεις τους µε µεγαλύτερα σε ηλικία άτοµα να τους οδηγούν σε τέτοιες ενέργειες. Μία άλλη έρευνα όµως που έγινε στην Νορβηγία από τους Thοrlindsson, Vilhalmsson, και Valgeirsson (1990), είχε τα αντίθετα αποτελέσµατα καθώς βρέθηκε ότι οι ενήλικοι που έπαιρναν µέρος σε διάφορα σπορ κάπνιζαν λιγότερο και κατανάλωναν λιγότερο αλκοόλ. Σχέσεις του καπνίσµατος µε άλλες συµπεριφορές Γιατί οι άνθρωποι καπνίζουν, ενώ γνωρίζουν τις βλαβερές επιπτώσεις που έχει στην υγεία τους; Γενικά, γιατί οι άνθρωποι εν γνώσει τους συνηθίζουν να κάνουν πράγµατα που µακροχρόνια µπορεί να έχουν επίπτωση στην υγεία τους; Μια από τις ψυχολογικές θεωρήσεις, που µπορεί να εξηγήσει γιατί οι άνθρωποι δεν ασχολούνται µε υγιεινές συνήθειες, είναι ο τρόπος µε τον οποίο αντιλαµβάνονται το χρόνο και τη διάρκεια ζωής τους. Η τάση να ασχολούνται µε το εδώ και το τώρα χωρίς να ενδιαφέρονται για τις µακροχρόνιες συνέπειες των ενεργειών τους (Wohlford, 1966; Carstensen, Isaacowitz, & Charles, 1999; Zimbardo, & Boyd, 1999). Οι πιο ανθυγιεινές συµπεριφορές οι οποίες σχετίζονται µε χρόνιες παθήσεις είναι το κάπνισµα, η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας και η ανθυγιεινή διατροφή (Davis et al., 1994). Όλες αυτές οι συµπεριφορές µπορούν να ταξινοµηθούν σε ένα συγκεκριµένο ανθυγιεινό τρόπο ζωής και να σχετίζονται η µια µε την άλλη. Στην ενότητα αυτή αναφέρονται οι σχέσεις του καπνίσµατος µε άλλες συµπεριφορές. Στην έρευνα των Harding et al. (1996) που έγινε µε τη συµµετοχή µαθητών 14 έως 17 χρόνων, αναφέρεται ότι συχνά τα παιδιά αισθάνονταν την πίεση των φίλων τους να κάνουν κάτι που τα ίδια δεν ήθελαν, συµπεριλαµβανοµένης και της λήψης ναρκωτικών ουσιών. Στην έρευνα αυτή επίσης διαπιστώθηκε έλλειψη ή ανεπαρκής ενηµέρωση των µαθητών για το κάπνισµα και επιπλέον βρέθηκε ότι η κύρια πηγή πληροφοριών και υποστήριξής τους σε σχέση το κάπνισµα και τις επιπτώσεις του ήταν οι οικογένειές τους. Σε άλλη έρευνα (Pesa, 1998) εξετάστηκε η σχέση καπνίσµατος και ανθυγιεινών συµπεριφορών σε εφήβους 10 έως 18 χρόνων. Τα κορίτσια που κάπνιζαν βρέθηκε ότι είχαν επίσης χαµηλή επίδοση στο σχολείο και ανέφεραν ότι τους άρεσε να ρισκάρουν, να εµπλέκονται σε τσακωµούς, να είναι σε αυτοκίνητο που οδηγεί µεθυσµένος οδηγός και ακόµη να µη φορούν ζώνη ασφαλείας. Τα αγόρια που κάπνιζαν επίσης βρέθηκαν να έχουν την τάση

5 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), Πίνακας 1. Σχέση άσκησης και καπνίσµατος. ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΓΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ Blair et al. (1990) N= ενήλικες ανώτερη µόρφωση Όσο πιο πολύ γυµνάζονταν, τόσο πιο λίγο κάπνιζαν Copeland et al. (1996) Ν= 3137 τελειόφοιτοι Λυκείου Η άσκηση ελάττωσε το κάπνισµα στα αγόρια D Ellio et al. (1993) Νεαροί Αφροαµερικανοί που αθλούνται Η άσκηση βοήθησε στην ελάττωση του καπνίσµατος Faulkner & Slattery (1990) Καναδοί έφηβοι ηλικίας χρονών Η άσκηση βοήθησε τα αγόρια να ελαττώσουν το κάπνισµα, όχι όµως τα κορίτσια Hill et al. (1985) Ν= 36 ενήλικους Τα άτοµα που κάπνιζαν δεν ελάττωσαν το κάπνισµα λόγω άσκησης Hill et al. (1993) Ν= 96, 43 γυναίκες, και 53 άντρες µε µέσο όρο ηλικίας τα 59 χρόνια, µε 28 τσιγάρα ηµερησίως Τα άτοµα που κάπνιζαν δεν ελάττωσαν το κάπνισµα λόγω άσκησης Marcus et al. (1991) Άτοµα που ασκούνται και καπνίζουν Τα άτοµα που κάπνιζαν δεν ελάττωσαν το κάπνισµα λόγω άσκησης Marcus et al. (1991) Marcus et al. (1995) Marcus et al. (1999) Marcus et al. (2003) N= 20 υγιείς καπνίστριες, µε 10 ή περισσότερα τσιγάρα ηµερησίως Ν= 20 γυναίκες Ν = 281 γυναίκες, µε 23 τσιγάρα ηµερησίως Ν = 217 γυναίκες, µε 21 τσιγάρα ηµερισίως Άτοµα που ασχολούνταν µε την άσκηση δεν κάπνιζαν τουλάχιστον για περίοδο 1 έτους εν υπήρχαν διαφορές µεταξύ της οµάδας ελέγχου και της πειραµατικής που α- σκούνταν στην ελάττωση του καπνίσµατος Η άσκηση βοήθησε στην ελάττωση του καπνίσµατος τουλάχιστον για περίοδο 12 µηνών. Άτοµα που ασχολούνταν µε την άσκηση δεν κάπνιζαν τουλάχιστον για περίοδο 3 µηνών Marti et al. (1988) Ν= 6592 Ελβετούς ενήλικους Ελάττωση του καπνίσµατος στα άτοµα που ασχολήθηκαν µε την άσκηση. Marti et al. (1988) Ν= 4100 άτοµα που έκαναν τζόγκινγκ Η άσκηση δεν βοήθησε στην ελάττωση του καπνίσµατος Martin et al. (1997) N= 205, 93 γυναίκες και 113 άντρες, µε 27 τσιγάρα η- µερησίως. Η άσκηση βοήθησε στην ελάττωση του καπνίσµατος Prapavessis (2004) N= 142 γυναίκες Όσο πιο πολύ γυµνάζονταν τόσο πιο λίγο κάπνιζαν Russel et al N= 42 γυναίκες, µε 23 τσιγάρα ηµερησίως Τα άτοµα που κάπνιζαν δεν ελάττωσαν το κάπνισµα λόγωάσκησης Salonen et al Ν= Φιλανδοί ενήλικες Αυτοί που δεν ασχολούνται µε τα σπορ κατανάλωσαν περισσότερα τσιγάρα από αυτούς που ασχολούνται Taylor et al. (1988) N= 58 άτοµα που ασκούνται και καπνίζουν Τα άτοµα που κάπνιζαν δεν ελάττωσαν το κάπνισµα λόγω άσκησης Thorlindsson et al. (1990) Νορβηγοί ενήλικοι που ασκούνται Άτοµα που ασκούνται περιόρισαν το κάπνισµα Ussher et al. (2003) N= 309 άτοµα, 188 γυναίκες και 121 άντρες, µε 22 τσιγάρα ηµερησίως Όσο πιο πολύ γυµνάζονταν τόσο πιο λίγο κάπνιζαν

6 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), να ρισκάρουν και η ακαδηµαϊκή τους επίδοση ήταν χαµηλή όπως κι αυτή των κοριτσιών. Η έρευνα επίσης έδειξε ότι παιδιά που µεγαλώνουν χωρίς γονείς, ή ακόµα και µε έναν από τους δυο γονείς, καπνίζουν περισσότερο, έχουν σχέση µε βίαιες συµπεριφορές περισσότερο, έχουν κάνει χρήση ναρκωτικών ουσιών περισσότερο, γυµνάζονται λιγότερο και δεν τρέφονται υγιεινά (Theodorakis, Papaioannou, & Karastogianidou, 2004). Σε έρευνα στον ελληνικό πληθυσµό (Θεοδωράκης & Παπαιωάννου, 2002), σε µαθητές και µαθήτριες γυµνασίων και λυκείων της χώρας ανέδειξε δύο χαρακτηριστικά προφίλ µαθητών. Η πρώτη και πολυπληθέστερη οµάδα από αυτούς υιοθετούν θετικές στάσεις και συµπεριφορές για έναν υγιεινό και αθλητικό τρόπο ζωής και αρνητικές στάσεις και τρόπο ζωής για µη υγιεινές συµπεριφορές. Η δεύτερη και µικρότερη σε µέγεθος οµάδα υιοθετεί αρνητικές στάσεις και συνήθειες για την άσκηση και την υγιεινή διατροφή, ενώ επιλέγει θετικές στάσεις και συµπεριφορές, για τις µη υγιεινές συµπεριφορές (κάπνισµα, ναρκωτικά, βίαιη συµπεριφορά). Η ανάλυση αυτή δείχνει ότι η διαµόρφωση ενός αθλητικού και υγιεινού τρόπου ζωής δεν καθορίζεται από µεµονωµένες συµπεριφορές, στάσεις και συνήθειες, αλλά από ένα ευρύτερο σύνολο ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων που καθορίζουν τη συµπεριφορά των νέων ατόµων. Η συµµετοχή σε φυσικές δραστηριότητες δεν είναι µια µεµονωµένη συµπεριφορά. Επηρεάζεται και επηρεάζει τη διατροφή, το κάπνισµα, τη σχέση µε τα ναρκωτικά και τη συµµετοχή ή µη σε βίαια επεισόδια. Ο αθλητικός τρόπος ζωής επιδρά και σε άλλους τοµείς της καθηµερινής ζωής των µαθητών. Με τον ίδιο τρόπο που επιδρά η άσκηση στη ζωή των νέων ανθρώπων, µπορεί και το κάπνισµα να επηρεάσει τη στάση και τη συµπεριφορά τους ως προς την υιοθέτηση ανθυγιεινών συµπεριφορών. Γενικότερα, τα παιδιά που καπνίζουν αποφεύγουν την άσκηση και την υγιεινή διατροφή, ενώ τείνουν να σχετίζονται άµεσα µε τα παιδιά που στρέφονται προς τα ναρκωτικά, ή τη συµµετοχή σε βίαια επεισόδια. Επιπλέον, ο Shephard (1989) υποστηρίζει ότι η συµµετοχή σε προγράµµατα άσκησης και υγείας, είναι αναµενόµενο να έχει υψηλά ποσοστά συσχέτισης µε άλλες υγιεινές συµπεριφορές. Άσκηση, κάπνισµα και καρδιοπάθεια Οι καρδιοπάθειες είναι ένα συχνό φαινόµενο κυρίως ανάµεσα στους καπνιστές καθώς οι καρδιαγγειακές παθήσεις είναι µία από τις µεγαλύτερες επιπτώσεις του καπνίσµατος. Η άσκηση µπορεί να παίξει έναν πολύ σηµαντικό ρόλο ως ένα από τα µέσα θεραπείας και απεξάρτησης από το κάπνισµα. Μια έρευνα των Rallidis, Hamodraka, Foulidis και Pavlakis (2005) έδειξε ότι ένα µεγάλο ποσοστό καρδιοπαθών (32.5%) εξακολουθεί να καπνίζει και µετά από καρδιακό επεισόδιο. Αυτή η κατηγορία ασθενών χαρακτηρίζεται ως επικίνδυνη από τους ερευνητές γιατί δείχνουν αρνητικές συµπεριφορές σε ό,τι αφορά την υγεία τους, δεν παίρνουν συστηµατικά τα φάρµακά τους, δεν ασκούνται και δεν κάνουν ιδιαίτερη προσπάθεια να κόψουν το κάπνισµα. Αρκετές έρευνες ασχολήθηκαν µε τη χρήση της άσκησης ως µέσο ελάττωσης του καπνίσµατος σε άτοµα µε καρδιοπάθεια. Ο Godin (1989) κάνοντας µία ανασκόπηση 24 ερευνών κατέληξε στο συµπέρασµα ότι η άσκηση βοηθάει άτοµα µε καρδιοπάθειες που καπνίζουν να το ελαττώσουν ή ακόµα και να το κόψουν εντελώς. Με βάση τα παραπάνω, φαίνεται ότι η άσκηση εντάσσεται στους τρόπους περιορισµού ή και διακοπής του καπνίσµατος των καρδιοπαθών. Πιο πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι η άσκηση επιδρά θετικά στην προσπάθεια καρδιοπαθών να περιορίσουν το κάπνισµα. Μια µελέτη των Lisspers et al. (2005) έδειξε ότι ο συνδυασµός άσκησης και αγωγής υγείας πάνω στο κάπνισµα, τη διατροφή και τον έλεγχο του στρες απέφερε χαµηλότερα ποσοστά θνησιµότητας και καρδιακών επεισοδίων σε µια οµάδα 46 ασθενών που συµµετείχαν στην παρεµβατική έρευνα σε σχέση µε µια οµάδα ελέγχου 42 ασθενών. Ενδεικτικό είναι ότι για την πρώτη οµάδα η θνησιµότητα ακόµα και 6,5 χρόνια µετά την παρέµβαση ήταν µόνο 2.2 % (1 στους 46 ασθενείς) ενώ για την οµάδα ελέγχου 14.6% (6 στους 42 ασθενείς). Μακροχρόνια, οι ασθενείς της παρεµβατικής οµάδας υιοθέτησαν πιο υγιείς συµπεριφορές, όπως µείωση ή και διακοπή του καπνίσµατος, καλή διατροφή και συχνή άσκηση. Οι Taylor et al. (2004) σε µια ανασκόπηση 48 παρεµβατικών µελετών, εξετάζοντας την αποτελεσµατικότητα της άσκησης ως µέσο αποκατάστασης καρδιοπαθών, βρήκαν ότι η άσκηση παίζει έναν πολύ σηµαντικό ρόλο στις παρεµβατικές διαδικασίες και στην υγεία των ασθενών. Σε 13 από τις έρευνες αυτές βρέθηκε ότι η άσκηση είχε άµεση σχέση µε τη µείωση του καπνίσµατος σε περίπου 839 ασθενείς που έλαβαν µέρος. Μια έρευνα των Gardner, Killewich, Montgomery και Katzel (2004) έδειξε κάτι διαφορετικό από τις παραπάνω έρευνες. Για 6 µήνες, 39 ασθενείς-καπνιστές και 46 ασθενείς-µη καπνιστές πήραν µέρος σε ένα πρόγραµµα άσκησης το οποίο περιελάµβανε περπάτηµα σε διάδροµο, τρεις φορές την εβδοµάδα. Στο τέλος του προγράµµατος, οι καπνιστές ασθενείς δεν είχαν αλλάξει τις συνήθειές τους, δηλαδή δεν περιόρισαν, ούτε διέκοψαν το κάπνισµα. Αυτό όµως που παρατηρήθηκε ήταν ότι ενώ και οι δύο κατηγορίες ασθενών είχαν βελτίωση της φυσικής τους κατάστασης, οι καπνιστές υπέφεραν περισσότερο από πόνους, η κυκλοφορία του αίµατος δεν ήταν τόσο καλή όσο αυτή των µη καπνιστών και γενικότερα η ποιότητα ζωής τους σε σχέση µε τη φυσική και πνευµατική τους κατάσταση δεν ήταν τόσο καλή

7 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), όσο των µη καπνιστών. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ακόµα και για τους καπνιστές η άσκηση µπορεί να είναι αποτελεσµατική αφού αυτό που τους εµποδίζει να την εφαρµόζουν στην καθηµερινότητά τους είναι περισσότερο η αρνητική αντίληψη για την ικανότητά τους να τα καταφέρουν και το γεγονός ότι πρέπει να κάνουν µεγαλύτερες προσπάθειες από τους µη καπνιστές για να φτάσουν σε ένα επίπεδο καλής φυσικής κατάστασης. Γενικότερα, τα συµπεράσµατα των παραπάνω καθώς και άλλων ερευνών σε καρδιοπαθείς ασθενείς (Burns, Lima & Bradbury, 2002; Brummett et al., 2003) δείχνουν ότι η άσκηση είναι απαραίτητη αφού µπορεί να επηρεάσει θετικά και να ωφελήσει τους ασθενείς που καπνίζουν, είτε βοηθώντας τους να κόψουν το κάπνισµα, είτε βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής τους. Κάπνισµα και τρόποι αντιµετώπισης Είναι γνωστό ότι το συστηµατικό κάπνισµα προκαλεί ισχυρό εθισµό που δύσκολα µπορεί κανείς να τον πολεµήσει. Στην προσπάθεια διακοπής του καπνίσµατος έχουν προταθεί πολλές τεχνικές και ιδέες. υστυχώς καµία δεν φαίνεται αποτελεσµατική, όταν δεν υπάρχει η έντονη θέληση και αποφασιστικότητα του ατόµου να το διακόψει. Σε µια έρευνα οι Forman και Killen (1994), χρησιµοποίησαν µαστίχα νικοτίνης σε ενήλικους καπνιστές οι οποίοι έπαιρναν µέρος σε πρόγραµµα θεραπείας Αντικατάστασης Νικοτίνης και επίσης σε πρόγραµµα προσωπικής-ατοµικής βοήθειας. Τα αποτελέσµατά τους ενίσχυσαν παλαιότερες έρευνες ότι η µαστίχα νικοτίνης βοηθάει στη διακοπή του καπνίσµατος (Blondal, 1989; Lam, Sacks, Sze, & Chalmers, 1987; Ockene et al., 1991; Oster, Huse, Delea, & Colditz, 1986; Tonnesen et al., 1988). Για τη µαστίχα, τα αποτελέσµατά της ήταν παρόµοια σε φανατικούς και µη καπνιστές, µε τους φανατικούς να είναι πιο επιρρεπείς στο να σταµατήσουν το κάπνισµα κατά τα αρχικά στάδιά της. Επίσης η ηλικία και ο αριθµός των τσιγάρων που καταναλώνονταν ήταν σπουδαίοι παράγοντες όσον αφορά τη συνεχή αποχή, µε τους νεαρούς φανατικούς καπνιστές να έχουν τα υψηλότερα ποσοστά. Παρόλο που οι νεαροί καπνιστές εξέφραζαν περισσότερο την επιθυµία να κόψουν το τσιγάρο, ήταν λιγότερο αποτελεσµατικοί στην προσπάθεια να το κόψουν για 24 ώρες από ότι οι φανατικοί (Forman & Killen, 1994). Όπως ισχυρίζονται οι Coambs, Li, και Kozlowski, (1992) η ατοµική-προσωπική βοήθεια, δεν αύξησε την αποτελεσµατικότητα της µαστίχας νικοτίνης και αυτό λόγω της µη σωστής χρήση της από στους φανατικούς καπνιστές. Οι λιγότερο φανατικοί καπνιστές ήταν λιγότερο πρόθυµοι να λάβουν µέρος στην έρευνα. Ένα µεγάλο ποσοστό ατόµων που πήραν µέρος σε τηλεφωνική έρευνα εξέφρασαν την επιθυµία να κόψουν το κάπνισµα ενώ λιγότεροι από τους µισούς κατάφεραν να το κάνουν για 24 ώρες. Πολύ ενδιαφέρον ήταν το γεγονός ότι οι γυναίκες παρουσίασαν µικρότερο ποσοστό επιτυχίας στην προσπάθεια για διακοπή του για 24 ώρες παρόλο που εκδήλωσαν µεγαλύτερο ενδιαφέρον από τους άνδρες στην ιδέα αυτή. Αντιθέτως, είχαν λιγότερες πιθανότητες υποτροπής από ότι οι άνδρες. Τέλος, οι ερευνητές πιστεύουν ότι ένα σηµαντικό σηµείο των κλινικών ερευνών είναι το κατά πόσο τα αποτελέσµατά τους γενικεύονται. Συµπεράσµατα από µελέτες για τη διακοπή του καπνίσµατος µπορεί να είναι περιορισµένα λόγω του ότι οι περισσότερες µελέτες έγιναν µε εθελοντικό πληθυσµό. Οι εθελοντές δεν είναι αντιπροσωπευτικό δείγµα όλων των βαθµίδων των καπνιστών. Παρ όλη την αρνητική δηµοτικότητα και τη µείωση του πληθυσµού που σε γενικά πλαίσια καπνίζει (Gonzales & Edmonson, 1988; Pierce, Fiore, Novotny, Hatziandreu, & Davis, 1989), η αποδοχή της απαγόρευσης του καπνίσµατος σε παγκόσµια πλαίσια, δεν παρουσίασε τα ίδια υψηλά ποσοστά (Gibbs, 1988). Ο Greenberg (1994), σε µία έρευνά του εξέτασε 732 εργάτες στους οποίους δόθηκαν πληροφορίες σχετικά µε χώρους στην δουλειά τους που θα απαγορευόταν το κάπνισµα και τους λόγους που κρίθηκε το µέτρο αυτό αναγκαίο. Αµέσως µετά την πληροφόρηση των ατόµων, δόθηκε στον κάθε εργάτη από ένα ερωτηµατολόγιο µε σκοπό να εξετάσει το ποσοστό αποδοχής αυτού του νέου µέτρου. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι ακόµη και οι φανατικοί καπνιστές κατανόησαν ότι το µέτρο αυτό ήταν αναγκαίο όταν η πληροφόρησή τους είχε περισσότερο κοινωνικό χαρακτήρα. Συµπερασµατικά ο ερευνητής πιστεύει ότι η πληροφόρηση των πολιτών ως αναφορά το κάπνισµα και την απαγόρευσή του σε χώρους της δουλειάς ή και σε άλλα µέρη, µπορεί να φέρει πιο θετικά αποτελέσµατα έτσι ώστε να γίνει πιο εύκολα αποδεκτή µία τέτοια απόφαση. Σχόλια και συζήτηση Οι περισσότερες έρευνες συγκλίνουν στην ευεργετική επίδραση της άσκησης στον περιορισµό του καπνίσµατος. Αν και αρκετοί ασκούµενοι καπνίζουν διαπιστώθηκε ωστόσο ότι όσο ανεβαίνει το ποσοστό άσκησης και το επίπεδο της φυσικής τους κατάστασης, τόσο µειώνεται η κατανάλωση του τσιγάρου. Επιπλέον σηµαντικό θα είναι η ενηµέρωση του κόσµου ως αναφορά το κάπνισµα και τα πολλά προβλήµατα που δηµιουργεί, να είναι πλέον σε καθηµερινή βάση. Και η ενηµέρωση αυτή να µην α- πευθύνεται µόνο προς τους ενήλικες αλλά κυρίως προς τα παιδιά που αποτελούν και ένα αναπόσπαστο και σηµαντικό κοµµάτι της κοινωνίας µας και µία εν δυνάµει οµάδα µελλοντικών καπνιστών. Φαίνεται ότι η υιοθέτηση ενός αθλητικού τρόπου ζωής, βοηθάει σε γενικές γραµµές στον περιορισµό,

8 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), ή στη διακοπή του καπνίσµατος. Αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό και για άτοµα µε προβλήµατα υγείας αλλά και για υγιή άτοµα. Τέλος, ένας δια βίου αθλητικός τρόπος ζωής θα αποτρέψει τα άτοµα από τη συνήθεια του καπνίσµατος. Πρακτικές εφαρµογές και προτάσεις. Προγράµµατα παρέµβασης για περιορισµό του καπνίσµατος Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πολλές προσπάθειες από ειδικούς να αναπτύξουν παρεµβατικά προγράµµατα που θα βοηθήσουν τους καπνιστές να µειώσουν ή και να κόψουν το τσιγάρο χωρίς τη χρήση φαρµάκων, αλλά κυρίως µε την ψυχολογική υποστήριξη ειδικών. Όπως αναφέρουν οι Singleton και Pope (2000), ένας από τους λόγους που τόσο οι έφηβοι όσο και οι ενήλικες καπνίζουν είναι η ανάγκη να καλυφθούν συναισθηµατικά. Οι πιθανότεροι ψυχολογικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη διαδικασία διακοπής του καπνίσµατος είναι η παρακίνηση, η αυτο-αποτελεσµατικότητα, ο περιορισµός του στρες και η υποστήριξη από το κοινωνικό περιβάλλον. Παρεµβατικά προγράµµατα που αναπτύχθηκαν, στοχεύοντας σε αυτούς του παράγοντες, αποδείχτηκαν επιτυχηµένα στο παρελθόν (Orleans, et al., 1991; Zhu et al., 1996). Αλλαγή στάσεων (Johnston, Johnston, Pollard, Kinmonth, & Mant, 2004; Norman, Conner, & Bell, 1999), συµβουλευτική, εκ- µάθηση ψυχολογικών δεξιοτήτων, καθορισµός στόχων (Borelli & Mermelstein, 1994), χρήση ενηµερωτικού υλικού, είναι µερικές απ τις µεθόδους που χρησιµοποιούνται σ αυτά τα προγράµµατα (Zelman, Brandon, Jorenby, & Baker, 1992). Oι Singleton και Pope (2000) υποστηρίζουν ότι οι καπνιστές µπορούν να ωφεληθούν από την βοήθεια ειδικών στην προσπάθειά τους να κόψουν το κάπνισµα, περισσότερο από το να προσπαθούν να το κάνουν µόνοι τους. Παρακινητική συνέντευξη: Μια τεχνική που εφαρµόζεται αρκετά τα τελευταία χρόνια είναι η συµβουλευτική µε βάση τη θεωρία motivational interviewing (Miller & Rollnick, 1991). Πρόκειται για ένα είδος προσωποκεντρικής συµβουλευτικής, µε τη διαφορά ότι είναι πιο καθοδηγητική, και βοηθάει στην αύξηση της παρακίνησης, ενισχύοντας τα κίνητρα του ατόµου για αλλαγή. Με την ενίσχυση της αυτοαποτελεσµατικότητας, την απόλυτη κατανόηση και την καθοδήγηση µέσω διαφόρων παρακινητικών ερωτήσεων, προσπαθεί να δηµιουργήσει στο άτοµο µια αντιληπτή διαφορά ανάµεσα στην ιδεατή και πραγµατική συµπεριφορά του χωρίς όµως ο ερευνητής να πιέζει για αλλαγή, ούτε να έρχεται σε αντίθεση µε το άτοµο. Οι Colby, et al. (1998) χρησιµοποίησαν αυτή την τεχνική σε µια έρευνα µε 40 έφηβους καπνιστές, απ τους οποίους οι 20 αποτέλεσαν την οµάδα ελέγχου που δέχτηκε µια σύντοµη ενηµέρωση γύρω από το κάπνισµα. Οι ερευνητές ακολούθησαν τις βασικές αρχές της παρακινητικής συνέντευξης και επιπλέον προσέφεραν ανατροφοδότηση για την επίδραση του καπνίσµατος σε κάθε έφηβο ξεχωριστά και έδωσαν έµφαση στην ελεύθερη επιλογή και προσωπική ευθύνη του καθενός. Επίσης, οι έφηβοι είδαν και τέσσερις βιντεοσκοπηµένες σκηνές µε συγκεκριµένα θέµατα όπως επιδράσεις του καπνίσµατος στην υγεία, συνέπειες, εξάρτηση, οικονοµικό κόστος. Ύστερα από τρεις µήνες οι συµµετέχοντες επανέλαβαν τη διαδικασία. Αν και οι διαφορές µεταξύ των δύο οµάδων δεν ήταν µεγάλες, βρέθηκε µια στατιστικά σηµαντική επίδραση της παρακινητικής συνέντευξης µε το 72% των εφήβων να δηλώνει ότι έκανε µια σοβαρή προσπάθεια µετά απ αυτό να κόψει το κάπνισµα. Και άλλες έρευνες έδειξαν ότι η τεχνική της παρακινητικής συνέντευξης µπορεί να βοηθήσει τους καπνιστές (Butler et al., 1999; Rollnick, Butler, & Scott, 1997; Rollnick & Heather, 1992). Επιπρόσθετα, οι Dunn, Deroo και Rivara (2001) κάνοντας µια ανασκόπηση 29 ερευνών βρήκαν ότι αυτή η τεχνική έχει θετικά αποτελέσµατα ιδιαίτερα σε πληθυσµούς που πάσχουν από διάφορες εξαρτήσεις, όπως το κάπνισµα. Τηλεφωνική υποστήριξη: Η τηλεφωνική επικοινωνία µε τους καπνιστές είναι ένα άλλο είδος υποστήριξης που έχει χρησιµοποιηθεί. Κατά τη διάρκεια ή και µετά την παρέµβαση, ο ερευνητής επικοινωνεί τηλεφωνικά µε τον καπνιστή παρέχοντας συµβουλευτική υποστήριξη (Zhu et al., 1996) ή συµπληρωµατική πληροφόρηση για το κάπνισµα και τις συνέπειές του (Orleans et al., 1991). Τα πλεονεκτήµατα αυτής της µεθόδου είναι ότι ο καπνιστής µπορεί να δεχτεί βοήθεια στο σπίτι του, στον προσωπικό του χώρο, χωρίς να χρειάζεται να πάει σε µια κλινική ή έναν άλλο χώρο που δεν είναι οικείος. Επίσης, µέσω του τηλεφώνου αποφεύγεται η προσωπική επαφή µε τον ειδικό σύµβουλο, κάτι που πολλές φορές δυσκολεύει τους ανθρώπους να εκδηλώσουν την επιθυµία τους για αλλαγή. Η τηλεφωνική επικοινωνία µπορεί όµως να είναι και δύσκολη αφού δεν δεσµεύει απόλυτα τον καπνιστή και ορισµένες φορές η επικοινωνία είναι αδύνατη (Glasgow, Whitlock, Eakin & Lichtenstein, 2000). Aπό τα αποτελέσµατα των ερευνών, η τηλεφωνική υποστήριξη δείχνει αποτελεσµατική, ωστόσο δεν είναι γνωστή ακόµα η ιδανική χρονική διάρκεια που θα πρέπει να έχει. Χαρακτηριστικά είναι τα αποτελέσµατα της έρευνας των Zhu et al. (1996), όπου σε δείγµα καπνιστών παρατηρήθηκε ότι όσο περισσότερη επικοινωνία υπήρχε µεταξύ των καπνιστών και των συµβούλων, τόσο µεγαλύτερη ήταν η αποτελεσµατικότητα της υποστήριξης. Συγκεκριµένα, τα ποσοστά αποχής 12 µήνες µετά την παρέµβαση ήταν 14.7% γι αυτούς που δέχτηκαν µόνο ενηµέρωση για το πως να κόψουν το κάπνισµα από µόνοι τους, 19.8% γι αυτούς που επικοινώνησαν επιπλέον µία φορά τηλεφωνικά µε τους ειδικούς και

9 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), % γι αυτούς που είχαν έξι τηλεφωνικές συναντήσεις µε τους ειδικούς. Όµως, ο αριθµός των προσπαθειών για διακοπή του καπνίσµατος δεν ήταν σηµαντικά διαφορετικός µεταξύ αυτών που είχαν µία τηλεφωνική επικοινωνία και αυτών που είχαν έξι. Αν και δεν γνωρίζουµε ποια είναι η ιδανική διάρκεια µιας τέτοιας παρέµβασης (ίσως αυτό να εξαρτάται και από τις προσωπικές ανάγκες ή άλλους παράγοντες όπως ηλικία, φύλο, κτλ.), παρεµβατικά προγράµµατα που περιλαµβάνουν τηλεφωνική επικοινωνία και για αρκετό διάστηµα µετά την παρέµβαση, τείνουν να έχουν θετικά αποτελέσµατα (Fiore et al., 2000). Πιο πρόσφατες έρευνες ασχολήθηκαν µε το περιεχόµενο που θα πρέπει να έχουν αυτές οι τηλεφωνικές παρεµβάσεις και το αν θα πρέπει να στηρίζονται στη συµβουλευτική ή την απλή πληροφόρηση για να είναι αποτελεσµατικές. Οι Mermelstein, Hedeker και Wong (2003) βρήκαν σηµαντική επίδραση του φύλου στην αποτελεσµατικότητα του περιεχοµένου των τηλεφωνικών παρεµβάσεων. Άσκηση: Από τις παρεµβατικές µελέτες δε θα µπορούσε να λείπει η άσκηση, η οποία σε συνδυασµό µε συµβουλευτική και γνωστική συµπεριφορά είχε θετική επίδραση στην προσπάθεια για διακοπή του καπνίσµατος. Οι Marcus, et al. (1999) υπέβαλαν 281 γυναίκες ηλικίας ετών σε ένα πρόγραµµα 12 εβδοµάδων που περιλάµβανε εντατική άσκηση και συζητήσεις πάνω σε θέµατα γνωστικής συµπεριφοράς. Το πρόγραµµα θεωρήθηκε επιτυχηµένο και ένα χρόνο µετά το 53% των γυναικών επέστρεψε για να συνεχίσει το πρόγραµµα, δηλαδή πάνω από τις µισές είχαν ακόµη υψηλά κίνητρα για να συνεχίσουν την προσπάθειά τους. Επειδή όµως η εντατική γυ- µναστική δεν είναι αρεστή σε πολλούς καπνιστές, και ιδιαίτερα σε αυτούς που έχουν µεγαλύτερο βάρος οι Marcus et al. (2003) δοκίµασαν το ίδιο εξ ίσου αποτελεσµατικά µε ήπια άσκηση (περπάτηµα) που είναι πιο προσιτή και πιο εύκολη παρέχοντας παρακίνηση µέσω τηλεφώνου σε αυτούς που δυσκολεύονταν να ακολουθήσουν το πρόγραµµα. Χρήσιµες θεωρίες. Παρακάτω παρουσιάζονται ιδέες για αλλαγή στάσεων και συµπεριφορών προς το κάπνισµα µε βάση κυρίαρχες θεωρίες στο χώρο. Οι θεωρίες αυτές είναι η Κοινωνική Γνωστική θεωρία, το µοντέλο των Πιστεύω Υγείας (Health Believe Model), το µοντέλο των Σταδίων Αλλαγής (Transtheoretical Model), και η θεωρία στάσεων της Σχεδιασµένης Συµπεριφοράς. Στα παραδείγµατα προστίθενται ιδέες για τη χρήση της άσκησης ως µέσου που βοηθάει στη διακοπή του καπνίσµατος. Για κάποιον που θέλει να διακόψει το κάπνισµα, µε βάση τη θεωρία της κοινωνικής µάθησης ένα άτο- µο µπορεί να δώσει κυρίως έµφαση σε διαδικασίες αλλαγής του περιβάλλοντος, αλλαγής προσδοκιών, προβολής προτύπων και δέσµευσης (Bandura,1986; Butler, 2002). Αποφεύγονται παρέες, ή χώροι όπου τα άτοµα καπνίζουν. Επίσης, κάποια άτοµα καπνίζουν για να είναι αρεστά στην παρέα. Η προσδοκία αυτή πρέπει να αλλάξει και τα άτοµα να εστιαστούν στην καλή τους υγεία. Να υιοθετούνται θετικά πρότυπα που ακολουθούν υγιεινές συνήθειες, να αποφεύγονται επώνυµα πρότυπα ή τα ΜΜΕ που τους προβάλλουν. Τεχνικές ενίσχυσης της αυτοπεποίθησης, στόχων, δέσµευσης, και αυτοαπαρακολούθησης είναι επίσης χρήσιµες. Σύµφωνα µε το µοντέλο των Πιστεύω Υγείας (Rosenstock, 1974), η διαδικασία παρέµβασης πρέπει να εστιάζεται στο να κατανοήσει το άτοµο την σοβαρότητα του προβλήµατος και την πιθανότητα για ασθένειες, λόγω του καπνίσµατος. Οι ασθένειες από τα κάπνισµα συµβαίνουν σε όλους και δεν είναι θέµα τύχης. Να καταγράφονται τα πιθανά εµπόδια και να γίνεται αναζήτηση των τρόπων να ξεπεραστούν. Να καταγράφονται τα πιθανά οφέλη από υγιεινές συνήθειες όπως η άσκηση και να προβάλλονται. Με βάση το µοντέλο των Σταδίων Αλλαγής από τους Prochaska και DiClemente (1983), τα άτοµα ακολουθούν ορισµένα στάδια στην προσπάθεια διακοπής του καπνίσµατος. Στο πρώτο στάδιο, το άτοµο πρέπει να αρχίσει να σκέφτεται να κόψει το κάπνισµα, µέσα από πληροφορίες για το ρόλο του τσιγάρου στην υγεία. Να κατανοήσει τα πλεονεκτή- µατα από την αποχή. Να κατανοήσει την αξία της υγείας. Στη συνέχεια πρέπει να υιοθετήσει την ιδέα του µη καπνιστή. Καµπάνιες και πληροφορίες µε σαφείς οδηγίες για προγράµµατα, δραστηριότητες που αυξάνουν την αυτοπεποίθηση και καταγραφή των θετικών και των αρνητικών του καπνίσµατος βοηθούν. Όταν γίνει κάποια αλλαγή, το άτοµο µπορεί να υιοθετήσει συνήθειες που βοηθάνε, όπως η άσκηση. Να αξιολογήσει την κατάσταση της υγείας του και να παρακολουθεί τις επιδόσεις και την προσπάθειά του. Να κάνει τη νέα συνήθεια µόνιµη. Να διδαχθεί στρατηγικές τροποποίησης της συµπεριφοράς. Να κάνει την αποχή από το κάπνισµα µόνιµη, και την άσκηση συνήθεια και χόµπι σταθερό. Όταν η συµπεριφορά γίνεται συνήθεια, το άτοµο προσπαθεί να διατηρείται στο επίπεδο αυτό για όλη του τη ζωή. Επαναξιολογεί διαρκώς τους στόχους του και εισάγει ποικιλία εναλλακτικών δραστηριοτήτων στη ζωή του. Τέλος, σύµφωνα µε τη θεωρία της Σχεδιασµένης Συµπεριφοράς (Ajzen, 1988), για την υιοθέτηση της υγιεινής συµπεριφοράς εναντίον του καπνίσµατος, το άτοµο πρέπει να επηρεασθεί, συναισθηµατικά, γνωστικά, να δέχεται σηµαντική βοήθεια από άλλα πρόσωπα, και το άτοµο να πιστεύει ότι τα πράγµατα ελέγχονται από τον ίδιο. Το άτοµο θα πρέπει να κατανοεί το ρόλο του καπνίσµατος στην αύξηση του άγχους, στην άσχηµη εξωτερική εικόνα, στη µειωµένη σωµατική και πνευµατική επίδοση κλπ. Πρέπει

10 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), να αποκτούνται γνώσεις για το θέµα, να τονίζονται τα προβλήµατα από το κάπνισµα. Γιατί πρέπει να µην καπνίζουµε και γιατί πρέπει να γυµναζόµαστε µόνιµα και όχι ευκαιριακά σε όλη µας τη ζωή; Γιατί το κάπνισµα κάνει κακό; Τι συµβαίνει µέσα στον οργανισµό µε την εισπνοή του καπνού; Να δίνονται ερεθίσµατα µέσα από αφίσες αθλητικές, αντικαπνιστικές κλπ. Να γίνεται συζήτηση µε σηµαντικά άλλα πρόσωπα, γονείς, φίλους. Αν καπνίζουν, να κάνουν από κοινού προσπάθεια διακοπής, να µην προσφέρουν τσιγάρο, να ενθαρρύνουν την κοινή προσπάθεια, αν δεν καπνίζουν να είναι πρότυπα. Να εξηγείται στα άτοµα ότι οι πράξεις τους επηρεάζονται από τους ίδιους την πίστη στον εαυτό τους και τις δυνάµεις τους. Να περιορίζονται τα εµπόδια. Να προτείνονται εναλλακτικές δραστηριότητες για να υπάρχει δυνατότητα επιλογής, ιδιαίτερα άσκηση. Προτάσεις για µελλοντικές έρευνες Αν και οι θεωρίες που αναπτύχθηκαν στο άρθρο αυτό, είναι κυρίαρχες και αρκετά εφαρµόσιµες σε ορισµένους τοµείς της ψυχολογίας θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να µελετηθούν και στο κάπνισµα. Τόσο η θεωρία του Bandura (1986) όσο και το µοντέλο των Σταδίων Αλλαγής από τους Prochaska και DiClemente (1983), έχουν χρησιµοποιηθεί επιτυχηµένα σε έρευ νες σε άλλους τοµείς όπως η υγεία και ο αθλητισµός. Παραµένει όµως άγνωστο πως µπορούν να χρησι- µοποιηθούν στην προσπάθεια δηµιουργίας αποδοτικών προγραµµάτων διακοπής του καπνίσµατος και σε συνδυασµό µε την άσκηση ως µέρος αυτών των προγραµµάτων. Επίσης, οι ερευνητές που ασχολήθηκαν µε τη δηµιουργία και την εφαρµογή παρεµβατικών προγραµµάτων δηλώνουν αβέβαιοι για το ποιο µπορεί να είναι το πιο αποτελεσµατικό πρόγραµµα καθώς παραµένουν πολλά ερωτήµατα αναπάντητα όπως ποια είναι η ιδανική χρονική διάρκεια µιας παρέµβασης, αν πρέπει να αναπτύσσονται προγράµµατα σύµφωνα µε τις προσωπικές ανάγκες του ατόµου ή οµαδικά προγράµµατα µε στόχο ένα µαζικότερο αποτέλεσµα και ποια θα πρέπει να είναι η αναλογία ψυχολογικής υποστήριξης και άσκησης. Ειδικά για το τελευταίο οι απόψεις είναι συγκεχυµένες αφού φαίνεται ότι έχει θετικές επιδράσεις στην υγεία και την προσπάθεια αποκοπής από το κάπνισµα, αλλά οι ερευνητικές αδυνα- µίες δεν αφήνουν να προσδιοριστεί το µέγεθος και η χρησιµότητα αυτής της επίδρασης. Εποµένως, περαιτέρω έρευνα στα προγράµµατα αυτά είναι αναγκαία έτσι ώστε να δηµιουργηθούν παρεµβάσεις που θα ανταποκρίνονται σε όλους τους πληθυσµούς, θα έχουν πιο συγκεκριµένα χρονικά όρια και σωστή αναλογία άσκησης και ψυχολογικής υποστήριξης. Σηµασία για την Ποιότητα Ζωής Στόχος της συγκεκριµένης επισκόπησης είναι να προβάλλει την αναγκαιότητα της προσπάθειας όλων, ατόµων ή φορέων, για την µείωση του καπνίσµατος και τη σηµασία της άσκησης, η οποία µπορεί να βοηθήσει σηµαντικά σε µια τέτοια προσπάθεια. Είναι γνωστό πόσο επικίνδυνο είναι το κάπνισµα για την υγεία όλων, αλλά µπορεί να αποφευχθεί µε την κατάλληλη προσπάθεια και τα απαραίτητα κίνητρα. Η διακοπή του καπνίσµατος είναι εφικτή ακόµα και γι αυτούς που πιστεύουν το αντίθετο. Στις έρευνες που παρατέθηκαν εδώ καταφαίνεται η σπουδαιότητα της άσκησης στην προσπάθεια διακοπής του καπνίσµατος, η οποία είτε από µόνης της είτε σε συνδυασµό µε την κατάλληλη ψυχολογική παρέµβαση και υποστήριξη µπορεί να γίνει ένα σηµαντικό εργαλείο καταπολέµησης του καπνίσµατος και συγχρόνως σύµµαχος της υγείας του ανθρώπου. Επίλογος Γενικότερα είναι σηµαντικό να καταλάβουµε πώς µπορεί να επιτευχθεί η διακοπή του καπνίσµατος µε τις λιγότερες ψυχολογικές συνέπειες για τους ανθρώπους. Αυτό µπορεί να γίνει µόνο όταν ο τρόπος που θα επιλέξει να κόψει κάποιος το κάπνισµα θα είναι ιδιαίτερα προσιτός, αν όχι ευχάριστος. Η άσκηση είναι ένα µέσο που µπορεί να προσφέρει ικανοποίηση και θετικά συναισθήµατα γι αυτό θα πρέπει να ενταχθεί στη ζωή όλων αυτών που αποφασίζουν να περάσουν από µια τέτοια διαδικασία. Η άσκηση µπορεί να γίνει τρόπος ζωής αρκεί να περάσει στη συνείδηση των καπνιστών ως κάτι θετικό και εφικτό. Ειδικά σχεδιασµένα παρεµβατικά προγράµµατα µε σωστές διαδικασίες παρότρυνσης, ανάλογες ψυχολογικές τεχνικές παρέµβασης και κατάλληλα προγράµµατα άσκησης αξίζει να σχεδιαστούν και να εφαρµοστούν στην κατεύθυνση διακοπής του καπνίσµατος. Βιβλιογραφία Ajzen, I. (1988). Attitudes, personality and behavior. Milton Keynes, UK: Open University Press. Akiba, S., & Hirayama, T. (1990). Cigarette smoking and cancer mortality risk in Japanese men and women: Results from reanalysis of the six prefecture cohort study data. Environmental Health Perspective, 87, Bailey, S. L. (1992). Adolescents multisubstance use

11 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), patterns: The role of heavy alcohol and cigarette use. American Journal of Public Health, 82, Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. Blair, S., Kohl, H., & Brill, P. (1990). Behavioral adaptation to physical activity. In C. Bouchard, R. Shephard, T. Stephens, J. Sutton, & McPherson (Eds.), Exercise fitness and health: A consensus of current knowledge (pp ). Champaign, IL: Human Kinetics. Blondal, T. (1989). Controlled trial of nicotine polacrilex gum with supportive measures. Archives of Internal Medicine, 149, Borelli, B., & Mermelstein, R. (1994). Goal setting and behaviour change in a smoking cessation program. Cognitive Therapy and Research, 18, Brummett, B. H., Babyak, M. A., Siegler, I. C., Mark, D. B., Williams, R. B., & Barefoot, J. C. (2003). Effects of smoking and sedentary behaviour on the association between depressive symptoms and mortality from coronary heart disease. The American Journal of Cardiology, 92, Burns, P., Lima, E., & Bradbury, A. W. (2002). What constitutes best medical therapy for peripheral arterial disease? European Journal of Vascular and Endovascular Surgery, 24, Butler, C. C., Rollnick, S., Cohen, D., Russel, I., Bachmann, M., & Stott, N. (1999) Motivational consulting versus brief advice for smokers in general practice: a randomized trial. British Journal of General Practice, 49, Butler, J. T. (2002). Principles of health education and health promotion (3 rd edition). Englewood, Colorado: Morton Publishing Company. Carmelli, D., Swan, G.E., Robinette, D., & Fabsitz, R. (1992). Genetic influence on smoking- A study of male twins. The New England Journal of Medicine, 327, Carstensen, L. L., Isaacowitz, D., & Charles, S. T. (1999). Taking time seriously: a theory of socioemotional selectivity. American Psychologist, 54, Clark, M.M., Decker, P.A., Offord, K.P., Patten, C.A., Vickers, K. S., Croghan, I. T., et al. (2004). Weight concerns among male smokers. Addictive Behaviors 29, Coambs, R. B., Li, S., & Kozlowski, L. T. (1992). Age interacts with heaviness of smoking in predicting success in cessation of smoking. American Journal of Epidemiology, 135, Colby, S.M., Monti, P.M., Barentt, N.P., Rohsenow, D. J., Weissman, K., Spirito, A., et al. (1998). Brief motivational interviewing in a hospital setting for adolescent smoking: A preliminary analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 66, Copeland, A. L., Shope, T. J., & Waller, F. P. (1996). Factors in adolescent drinking/driving: Binge drinking, cigarette smoking, and gender. Journal of School Health, 66, D Ellio, M.A., Mundt, D.J., Bush, P.J., & Iannoti, R.J. (1993). Healthful behaviors: Do they protect African - American, urban preadolescents from abusable substance use? American Journal of Health Promotion, 7, Davis, M. A., Neuhaus, J. M., Moritz, D. J., Lein, D., Barklay, J.D., & Murphy, S.P. (1994). Health behaviours and survival among middle-aged and older men and women in the NHANES I epidemiologic follow-up study. Preventive Medicine, 23, Dunn, C., Deroo, L., & Rivara, F. P. (2001). The use of brief interventions adapted from motivational interviewing across behavioural domains: A systematic review. Addiction, 96, Elliot, D.S., Huizinga, D., & Ageton, S.S. (1985). Explaining delinquency and drug use. Beverly Hills, CA: Sage. Faulkner, R.A., & Slattery, C.M. (1990). The relationship of physical activity to alcohol consumption in youth years of age. Canadian Journal of Public Health, 81, Fiore, M.C., Bailey, W.C., Cohen, S.J., Dorfman, S.F., Goldstein, M.G., Gritz, E. R., et al. (2000). Treating tobacco use and dependence clinical practice guideline. Rockville, MD: U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Services. Ford, E., & DeStefano, F. (1991). Risk factors for mortality from all causes and from coronary heart disease among persons with diabetes. Findings from the National Health and Nutrition Examination Survey Epidemiologic follow-up study. American Journal of Epidemiology, 133, Forman, D. (1991). The aetiology of gastric cancer. IARC Science Publication, 105, Forman, S. P., & Killen, J.D. (1994). Who shall quit? Comparison of volunteer and population-based recruitment in two minimal-contact smoking cessation studies. American Journal of Epidemiology, 140, Garcia-Palmieri, M., Costas, R., Cruz-Vidal, M., Sorlie, P., & Havlik, R. (1982). Increased physical activity: A protective factor against heart attacks in Puerto Rico. American Journal of Cardiology, 50, Gardner, A.W., Killewich, L.A., Montgomery, P.S., & Katzel, L. I. (2004). Response to exercise rehabilitation in smoking and nonsmoking patients with intermittent claudication. Journal of Vascular Surgery, 39, Garrison, C.Z., McKeown, R.E., Valois, R.F., & Vincent, M. L. (1993). Aggression, substance use, and suicidal behaviors in high school students. American Journal of Public Health, 83,

12 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), Giao, Y., Zheng, W., Giao, R., & Jin, F. (1991). Tobacco smoking and its effect on health in China. IARC Science Publication, 105, Gibbs, N. (1988). All fired up over smoking. Time, 131, Glasgow, R.E., Whitlock, E.P., Eakin, E.G., & Lichtenstein, E. (2000). A brief smoking cessation intervention for women in low-income planned parenthood clinics. American Journal of Public Health, 90, Godin, G. (1989). The effectiveness of interventions in modifying behavioral risk factors of individuals with coronary heart disease. Journal of Cardiopulmonary Rehabilitation, 9, Gonzales, M., & Edmonson, B. (1988). The smoking class. American Demographics, 27, Greenberg, J. (1994). Using socially fair treatment to promote acceptance of work site smoking ban. Journal of Applied Psychology, 79, Handa, K., Tanaka, H., Shindo, M., Kono, S., Sasaki, J., & Arakawa, K. (1990). Relationship of cigarette smoking to blood pressure and serum lipids. Atherosclerosis, 84, Harding, C.G., Safer, L.A., Kavanagh, J., Bania, R., Carti, H., Linsov, L., & Wisockey, K. (1996). Using live theatre combined with role playing and discussion to examine what at-risk adolescents think about substance abuse, its consequences, and prevention. Adolescence, 31, Hill, J. S. (1985). Effect of a program of aerobic exercise on the smoking behavior of a group of adult volunteers. Canadian Journal of Public Ηealth, 76, Hill, R. D., Rigdon, M., Johnson, S. (1993). Behavioral smoking cessation treatment for older chronic smokers. Behavior Therapy, 24, Θεοδωράκης, Γ., & Παπαϊωάννου Α. (2002). Το προφίλ µαθητών µε βάση υγιεινές και ανθυγιεινές συµπεριφορές: Σχέσεις µε τον αθλητισµό. Ψυχολογία, 9, Johnston, D.W., Johnston, M., Pollard, B., Kinmonth, A.L., & Mant, D. (2004). Motivation is not enough: Prediction of risk behaviour following diagnosis of coronary heart disease from the theory of planned behaviour. Health Psychology, 23, King, T., Matacin, M., Marcus, B., Bock, B., & Tripolone, J. (2000). Body image evaluations in women smokers. Addictive Behaviors, 25, Koo, L., & Ho, J. (1990). World-wide epidemiological patterns of lung cancer in non-smokers. International Journal of Epidemiology, 19, S14-S23. Krall, E., & Dawson - Hughes, B. (1991). Smoking and bone loss among postmenopausal women. Journal of Bone Mineral Research, 6, Lam, W., Sacks, H. S., Sze, P. C., & Chalmers, T. C. (1987). Meta-analysis of randomised controlled trials of nicotine chewing-gum. Lancet, 2, LaVecchia, C., Boyle, P., Franceschi, S., Levi, F., Maisonneure, P., Negri, E., et al. (1991). Smoking and cancer with emphasis on Europe. European Journal of Cancer, 27, Lisspers, J., Sundin, O., Ohman, A., Hofman-Bang, C., Ryden, L., & Nygren, A. (2005). Long-term effects of lifestyle behaviour change in coronary artery disease: Effects on recurrent coronary events after percutaneous coronary intervention. Health Psychology, 24, Lujic, C., Reuter, M., & Netter, P. (2005). Psychobiologica l theories of smoking and smoking motivation. European Psychologist, 10, MacMahon, B. (1982). Risk factors for cancer of the pancreas. Cancer, 50, Marcus, B.H., Albrecht, A.E., King, T.K., Parisi, A.F., Pinto, B. M., Roberts, et al. (1999). The efficacy of exercise as an aid for smoking cessation in women: A randomized controlled trial. Archives of Internal Medicine, 159, Marcus, B. H., Albrecht, A. E., Niaura, R. S., Taylor, E. R., Simkin, L. R, Feder, S. I, (1995). Exercise enhances the maintenance of smoking cessation in women. Addictive Behaviors, 20, Marcus, B., Lewis, B., Hogan, J., King, T., Albrecht, R.N., Bock, B., et al. (2003). The efficacy of moderate intensity physical activity for smoking cessation among women. Abstracts of the Annual Meeting of the Society of Behavioral Medicine, Salt Lake City, Utah, USA. Marcus, B.H., Albrecht, A.E., Niaura, R.S., Abrams, D.B., & Thompson, P. D. (1991). Usefulness of physical exercise for maintaining smoking cessation in women. American Journal of Cardiology, 68, Marti, B., Abelin, T., Minder, C., & Vader, J. (1988). Smoking, alcohol consumption, and endurance capacity: An analysis of 6, year-old conscripts and 4,100 joggers. Preventive Medicine, 17, Marti, B., Salonen, J., Tuomilehto, J., & Pulska, P., (1988). Ten-year trends in physical activity in the eastern Finnish adult population. Relationship to socioeconomic and lifestyle characteristics. Acta Medical Scandinavian, 224, Martin, J.E., Kalfas, K.J., & Patten, C.A. (1997). Prospective evaluation of three smoking interventions in 205 recovering alcoholics: One-year results of project SCRAP-Tobacco. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 65, Mazess, R., & Barden, H. (1991). Bone density in premenopausal women: Effects of age, dietary intake, physical activity, smoking, and birth-control pill. American Journal of Clinical Nutrition, 53,

13 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), McGill, H. (1990). Smoking and the pathogenesis of atherosclerosis. Advance Experimental Medical Biology, 273, Mermelstein, R., Hedeker, D., & Wong, S.C. (2003). Extended telephone counseling: Does content matter? Journal of Consulting and Clinical Psychology, 71, Miller, W. R., & Rollnick, S. (1991). Motivational interviewing: Preparing people to change addictive behaviour. New York: Guilford Press. Misawa, K., Matsuki, H., Kasuga, H., Yokoyama, H., & Hinohara, S. (1989). An epidemiological study of the relationships among HDL - cholesterol, smoking and obesity. Nippon Eiseigaku Zasshi, 44, Norman, P., Conner, M., & Bell, R. (1999). The theory of planned behaviour and smoking cessation. Health Psychology, 18, Ockene, J. K., Kristeller, J., Goldberg, R., Amick, T. L., Pekow, P. S., Hosmer, D., et al. (1991). Increasing the efficacy of physician-delivered smoking interventions: A randomized clinical trial. Journal of General Internal Medicine, 6, 1-8. Orleans, C.T., Schoenbach, V.J., Wagner, E.H., Quade, D., Salmon, M. A., Pearson, D. C., et al. (1991). Self-help quit smoking interventions: Effects of self-help materials, social support instructions and telephone counseling. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 59, Oster, G., Huse, D., Delea, T.E., & Colditz, G.A. (1986). Cost-effectiveness of nicotine gum as an adjunct to physician s advice against cigarette smoking. Journal of the American Medical Association, 256, Perkins, K. A., Mitchell, S. L., & Epstein, L. H. (1995). Physiological and subjective responses to food cues as a function of smoking abstinence and dietary restraint. Physiology and Behavior, 58, Pesa, J. A. (1998). The association between smoking and unhealthy behaviors among a national sample of Mexican-American adolescents. Journal of School Health, 68, Pierce, J. P., Fiore, M.C., Novotny, T. E., Hatziandreu, E. J., & Davis, R. M. (1989). Trends in cigarette smoking in the United States: Projections to the year Journal of the American Medicine Association, 261, Prapavessis, H. (2004). The effect of exercise and nicotine replacement therapy on smoking rates in women. Abstracts of the English International Congress of Behavioural Medicine, Mainz Germany. Prochaska, J. O., & DiClemente C. C. (1983). The stages and processes of self-change in smoking: Towards an investigative model of change. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 51, Rallidis, L. S., Hamodraka, E. S., Foulidis, V. O., & Pavlakis, G. P. (2005). Persistent smokers after myocardial infarction: A group that requires special attention. International Journal of Cardiology, 100, Rollnick, S., & Heather, N. (1992). Negotiating behaviour change in medical settings: The development of brief motivational interviewing. Journal of Mental Health, 1, Rollnick, S., Butler, C. C., & Scott, N. (1997). Helping smokers make decisions: The enhancement of brief intervention for general practice. Patient Education and Counseling, 31, Roosmalen, E. H., & McDaniel, S. A. (1989). Peer group influence as a factor in smoking behavior of adolescents. Adolescence, 26, Rosenstock, I. M. (1974). Historical origins of the health belief model. Health Education Monographs, 2, Salonen, J., Slater, J., Tuomilehto, J., & Raurama, R. (1988). Leisure time and occupational physical activity: Risk of death from ischemic heart disease. American Journal of Epidemiology, 127, Shephard, R. (1989). Exercise and lifestyle change. British Journal of Sports Medicine, 23, Silagy, C., Mant, D., Fowler, G., & Lancaster, T. (2000). Nicotine replacement therapy for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews. The Cochrane Colaboration, 3. Oxford: Update Software. Singleton, M. G., & Pope, M. (2000). A comparison of successful smoking cessation interventions for adults and adolescents. Journal of Counseling and Development, 78, Slemenda, C., Hui, S., Longcope, C., & Johnston, C. (1989). Cigarette smoking, obesity and bone mass. Journal of Bone Mineral Research, 4, Taylor, C. B., Houston-Miller, N., Haskell, W. L., & Debusk, R. F. (1988). Smoking cessation after myocardial infarction: The effects of exercise training. Addictive Behavior, 13, Taylor, R. S., Brown, A., Ebrahim, S., Jolliffe, J., Noorani, H., Rees, K., et al. (2004). Exercise-based rehabilitation for patients with coronary artery disease: Systematic review and meta-analysis of randomised control trials. The American Journal of Medicine, 116, Theodorakis, Y., Papaioannou, A., & Karastogianidou, C. (2004). Relationship between family structure and students health-related attitudes and behaviors. Psychological Reports, 95, Thorlindsson, T., Vilhalmsson, R., & Valgeirsson, G. (1990). Sport participation and perceived health status: A study of adolescents. Social Science and Medicine, 5, Tonnesen, P., Fryd, V., Hansen, M., Helsted, J., Gunnersen, A. B., Forchammer, H., et al. (1988). Two and four MG nicotine chewing gum and group

14 Ι. Θεοδωράκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 3 (2005), counseling in smoking cessation: An open, randomized, controlled trial with a 22-month follow-up. Addictive Behaviors, 13, Tuomilehto, J., Marti, B., Salonen, J., Virtala, E., Lahti, T., & Puska, P. (1987). Leisure-time physical activity is inversely related to risk factors for coronary heart disease in middle-aged Finnish men. European Heart Journal, 8, Ussher, M., Taylor, A., West, R., & McEwen, A. (2000). Does exercise aid smoking cessation? A systematic review. Addiction, 95, Ussher, M., West, R., McEwen, A., Taylor, A., & Septoe, A. (2003). Efficacy of exercise counselling as an aid for smoking cessation: A randomized controlled trial. Addiction, 98, Ussher, M., West, R., Taylor, A., & McEwen, A. (2000). Exercise interventions in smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews. The Cochrane Collaboration, 3. Oxford: Update Software. Ussher, M., West, R., Taylor, A., & McEwen, A. (2005). Exercise interventions for smoking cessation (Review). The Cochrane Library, 1, Vaillant, G., Schnurr, P., Baron, J., & Gerber, P. (1991). A prospective study of the effects of cigarette smoking and alcohol abuse on mortality. Journal of General Internal Medicine, 6, Wohlford, P. (1966). Extension of personal time, affective states, and expectation of personal death. Journal of Personality and Social Psychology, 3, Xie, J., Lesaffre, E., & Kestaloot, H. (1991). The relationship between animal fat intake, cigarette smoking, and lung cancer. Cancer Causes Control, 2, Zelman, D. C., Brandon, T. H., Jorenby, D. E., & Baker, T.B. (1992). Measures of affect and nicotine dependence predict differential response to smoking cessation treatments. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 60, Zhu, S.H., Stretch, V., Balabanis, M., Rosbrook, B., Sadler, G., & Pierce, J. P. (1996). Telephone counseling for smoking cessation: Effects of singlesession and multiple-session interventions. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 64, Zimbardo, P.G., & Boyd, J. N. (1999). Putting time in perspective: Α valid, reliable individual differences metric. Journal of Personality and Social Psychology, 77, Υπεύθυνος έκδοσης: Ελληνική Ακαδηµία Φυσικής Αγωγής, Υπεύθυνος συντακτικής επιτροπής: Γιάννης Θεοδωράκης Μέλη της συντακτικής επιτροπής: Αλµπανίδης Ευάγγελος, Βλαχόπουλος Συµεών, Γούδας Μάριος, έρρη Βασιλική, ιγγελίδης Νίκος, Ζαχοπούλου Έρη, Κιουµουρτζόγλου Ευθύµης, Κουρτέσης Θωµάς, Μουντάκης Κώστας, Παπαϊωάννου Αθανάσιος, Σακελαρίου Κίµων, Τζέτζης Γιώργος, Τσαγγαρίδου Νίκη, Χατζηγεωργιάδης Αντώνης, Χρόνη Στυλιανή. ιαχείριση και επιµέλεια έκδοσης: Ζήση Βασιλική

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ.

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙ ΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙ ΕΙΑΣ Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαρία Χασάνδρα ΤΕΦΑΑ, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαρία Χασάνδρα ΤΕΦΑΑ, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµό τόµος 3 (3), 239-248 ηµοσιεύτηκε: 23 εκεµβρίου 2005 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 3 (3) 239-248 Released: December 23, 2005 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Φυσική αγωγή και προαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα που θα αναπτυχθούν. Θεωρία. Αλληλεπιδράσεις. Θεωρία. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. Θεοδωράκης Γιάννης

Θέματα που θα αναπτυχθούν. Θεωρία. Αλληλεπιδράσεις. Θεωρία. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. Θεοδωράκης Γιάννης Θέματα για συζήτηση. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. 1. Σκεφτείτε μερικές υγιεινές συμπεριφορές, και μερικές ανθυγιεινές. 2. Φέρτε στο μυαλό σας ένα γνωστό σας πρόσωπο που καπνίζει.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Αντικαπνιστική Παρουσίαση

Αντικαπνιστική Παρουσίαση Αντικαπνιστική Παρουσίαση Αntismoking by Health & Life 6 Μύθοι για το Κάπνισμα 1. Ήταν δική μου επιλογή να το ξεκινήσω 2. Μπορώ να το σταματήσω εύκολα 3. Μπορεί να με κάνει δημοφιλή 4. Το κάπνισμα με διατηρεί

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΑΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΩΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» Παρακαλούμε να απαντήσετε ανώνυμα ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1.Καπνίζεις; Αν ναι γιατί; 2. Αν καπνίζεις πότε

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ [1] Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ «ΙΝΔΙΑΝΩΝ ΣΗΜΕΙΑ! ΚΑΠΝΙΣΜΑ;» Παρακαλούμε να απαντήσετε στο παρακάτω ερωτηματολόγιο με ειλικρίνεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 5 Απόδοση Αιτιών & Αυτοαποτελεσµατικότητα στον Αθλητισµό και στη Φυσική Αγωγή Μάριος Γούδας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987)

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987) Θέµατα διάλεξης Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Τι είναι οι στόχοι; Σηµαντικότητα στόχων Αρχές καθορισµού στόχων Πρακτικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 2: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισµα. Αγωγή υγείας στο µάθηµα της φυσικής αγωγής

Κάπνισµα. Αγωγή υγείας στο µάθηµα της φυσικής αγωγής Κάπνισµα. Αγωγή υγείας στο µάθηµα της φυσικής αγωγής Γιάννης Θεοδωράκης ΤΕΦΑΑ Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα συζητηθούν Ποιες είναι οι απαραίτητες γνώσεις που πρέπει να έχουν οι µαθητές σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα προαγωγής και αγωγής υγείας: Κάπνισμα. Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια tpsaltop@med.uoa.gr

Πρόγραμμα προαγωγής και αγωγής υγείας: Κάπνισμα. Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια tpsaltop@med.uoa.gr Πρόγραμμα προαγωγής και αγωγής υγείας: Κάπνισμα Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια tpsaltop@med.uoa.gr 1 Επιδημιολογικά στοιχεία 2 Καπνισματικές συνήθειες ανά χώρα (2012) Ανασκόπηση για

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης9 Βία και στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Επιθετικότητα - έννοια - διαφορά βίας - ς Θεωρίες

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Γιάννης Κυριόπουλος,MD, MSc, MPH, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Μάιος 2011 Περίγραμμα Εισαγωγή Επίδοση πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ και ΙΑΤΡΟΦΗ

ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ και ΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ και ΙΑΤΡΟΦΗ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν: Οι αιτίες που κάνουν ένα πρόγραµµα αγωγής υγείας µε θέµα τη διατροφή αναγκαίο Ποια είναι τα στοιχεία που πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός του προβλήματος

Ορισμός του προβλήματος Πρόγραμμα Θαλής: ΑΣΚΗΣΗ, ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΑΛΚΟΟΛ: ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΙΑΚΟΠΗ ΠΡΟΛΗΨΗ KAI ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ Γ. ΘΕΟ ΩΡΑΚΗΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Συνέδριο Αθλητικής Ψυχολογίας, Αθήνα, 14-16

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Διάλεξη 7η Αναζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι Belloc και Breslow (1972), Belloc (1973) και Breslow και Enstrom (1980) µελέτησαν

Οι Belloc και Breslow (1972), Belloc (1973) και Breslow και Enstrom (1980) µελέτησαν H ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΡΩΣΤΙΑ Γιώργος Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας Τοµέας Κοινωνιολογίας Εθνική Σχολή ηµόσιας Υγείας 1. Τί περιλαµβάνει: Σύµφωνα µε τους Kasl

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Ηθική ανάπτυξη - ορισµοί - ηθική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΤΑΚΑΑΤΑΚΑ Κίνητρο Είναι ο δυναμικός παράγοντας ο οποίος διεγείρει, καθορίζει και κατευθύνει τη συμπεριφορά του ατόμου προς ένα σκοπό. Model of

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους

Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Ορισµοί: Στρες & άγχος Επίδρασή του στην απόδοση Ιδέες για τη διαχείρισης άγχους Συνοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες - Τύποι έρευνας ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. Η λειτουργία της επιστήµης. Η φύση της επιστήµης. Ιεράρχηση επιστηµονικών θέσεων

Βασικές έννοιες - Τύποι έρευνας ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. Η λειτουργία της επιστήµης. Η φύση της επιστήµης. Ιεράρχηση επιστηµονικών θέσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ιάλεξη 2. Βασικές έννοιες - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση ιατρείων διακοπής καπνίσματος Εκπαίδευση Επαγγελματιών Υγείας

Οργάνωση ιατρείων διακοπής καπνίσματος Εκπαίδευση Επαγγελματιών Υγείας Το κάπνισμα πήρε διαστάσεις πανδημίας τον 20 ο αιώνα και αποτελεί την κυριότερη αιτία πρώιμης θνησιμότητας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η εξάρτηση από τον καπνό είναι μία σύνθετη συμπεριφορά που ενέχει τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΓΚΡΕΚΑ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΙΟΠΑΝΟΥ ΝΑΝΤΙΑ ΤΣΟΜΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΓΚΡΕΚΑ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΙΟΠΑΝΟΥ ΝΑΝΤΙΑ ΤΣΟΜΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΓΚΡΕΚΑ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΙΟΠΑΝΟΥ ΝΑΝΤΙΑ ΤΣΟΜΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ Είναι αναµφισβήτητη αλήθεια πια ότι η νικοτίνη(τοτσιγάρο) προκαλείταχύτατα

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή στάσεων και συμπεριφορών μαθητών μαθητριών απέναντι στο κάπνισμα. Ιούνιος 2014. Αποτελέσματα έρευνας

Καταγραφή στάσεων και συμπεριφορών μαθητών μαθητριών απέναντι στο κάπνισμα. Ιούνιος 2014. Αποτελέσματα έρευνας Αποτελέσματα έρευνας Καταγραφή στάσεων και συμπεριφορών μαθητών μαθητριών απέναντι στο κάπνισμα Στο πλαίσιο της Πράξης: «Ενέργειες ενημέρωσης και υποστήριξης για την οργάνωση και υλοποίηση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ. Επιθετικότητα στα σπορ. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ. Επιθετικότητα στα σπορ. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας 26-10-2008 GOAL NEWS Επιθετικότητα στα σπορ Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Goal news 26-01-2009 Keeier, L. A. (2007). The differences in sport aggression, life aggression, and life assertion

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις - Ερωτηµατολόγια & συνεντεύξεις ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. Συγκέντρωση πληροφοριών. Συνέντευξη

Μετρήσεις - Ερωτηµατολόγια & συνεντεύξεις ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. Συγκέντρωση πληροφοριών. Συνέντευξη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ιάλεξη 6. Μετρήσεις - Ερωτηµατολόγια & συνεντεύξεις

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία στον αθλητισµό. Μάριος Γούδας. Χαρακτηριστικά. Θέµα διάλεξης 6. πετυχηµένος ή αποτελεσµατικός προπονητής; ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108)

Ηγεσία στον αθλητισµό. Μάριος Γούδας. Χαρακτηριστικά. Θέµα διάλεξης 6. πετυχηµένος ή αποτελεσµατικός προπονητής; ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 6 Ηγεσία στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ορισµοί ο ρόλος του προπονητή - πετυχηµένος αποτελεσµατικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ Η παχυσαρκία αποτελεί μία ασθένεια η οποία τείνει να εκλάβει διαστάσεις επιδημίας ή κοινωνικής μάστιγας τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία Ομαδα Εργασίας Διακοπής Καπνίσματος και Προαγωγης Υγείας Υποτροπή Ορισμοί συχνότητα Παράγοντες κινδύνου Εργαλεία πρόβλεψης

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας

3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας 3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας Κάπνισμα: η κυρίαρχη αιτία νόσων και θανάτων δυνάμενων να προληφθούν Οι 3 Κορυφαίες Αποδιδόμενες

Διαβάστε περισσότερα