e-περιοδικό Επιστήμης & Τεχνολογίας e-journal of Science & Technology (e-jst)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "e-περιοδικό Επιστήμης & Τεχνολογίας e-journal of Science & Technology (e-jst)"

Transcript

1 ΜΟΡΙΑΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΔΥΟ ΒΗΜΑΤΩΝ (PCR-RFLP) ΓΙΑ ΕΓΚΑΙΡΟ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΚΑΙ ΑΔΡΗ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΥΚΗΤΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ ΕΦΑΡΜΟΣΙΜΗ ΣΕ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Μ. Ε. Καμπούρης 1, Ι. Μανουσόπουλος 1, Γ. Ματσιανίκας 2, Α. Παπανίκου 2, Μ. Μαραγκάκη 2, Σ. Κρητικού 3, Α. Μηλιώνη 3, Σ. Μαντζούκας 1, Α. Βελεγράκη 3 1 Ινστιτούτο Προστασίας Φυτών Πάτρας ΝΕΟ & Αμερικής, Πάτρα Demo S.A. Pharmaceutical Industry 21 ο χμ ΕΟ Αθηνών-Λαμίας, Αθήνα Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μ Ασίας 75-77, Αθήνα Τηλ: Περίληψη Η προσβολή της καλλιέργειας της πατάτας από φυτοπαθογόνους μύκητες μπορεί να επιφέρει σημαντικές οικονομικές απώλειες, με πιθανή παράλληλη κοινωνική διάσταση, σε περίπτωση σοβαρών επιδημιών ή υποβάθμισης του παραγόμενου προϊόντος, ιδίως σε περιοχές όπου παραδοσιακά καλλιεργείται η πατάτα. Η αδυναμία έγκαιρης ταυτοποίησης του παθογόνου συμβάλλει στην αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων για προληπτική αντιμετώπιση ή γενικευμένη καταστολή της ασθένειας που πολλές φορές γίνεται με τη συχνή χρήση πολλαπλών συνδυασμών μυκητοκτόνων. Οι πρακτικές αυτές, εκτός του ότι εγκυμονούν σοβαρότατους κινδύνους για την υγεία του παραγωγού και του καταναλωτή λόγω της χρήσης τοξικών ουσιών για την καταστολή των ασθενειών που επιβαρύνουν τα προϊόντα, εγκυμονούν παράλληλα τεράστιους κινδύνους για το περιβάλλον, λόγω της εισόδου των ουσιών αυτών ή των προϊόντων διάσπασής τους στην τροφική αλυσίδα, αλλά και της δημιουργίας ανθεκτικότητας ευκαιριακών ανθρωποπαθογόνων μυκήτων σε ομάδες μυκητοκτόνων που χρησιμοποιούνται από κοινού για την καταστολή τους. Η ταχεία διαφοροδιάγνωση μπορεί να συμβάλλει στην μείωση των ανωτέρω κινδύνων με σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη, ιδίως στην περίπτωση πρόληψης εισόδου και εξάπλωση νεοαναδυόμενων παθογόνων ή παθογόνων καραντίνας είτε μέσω της καταστολής σημαντικών επιδημιών εν τη γενέσει τους, είτε μέσω της διασφάλισης της εφαρμογής ορθής γεωπονικής πρακτικής, ιδιαίτερα ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου ανταλλαγής πληροφοριών φυτοπροστασίας σε πραγματικό χρόνο. Η διαφοροδιάγνωση, ιδίως στο επίπεδο της διαγνωστικής ρουτίνας, διευκολύνεται όταν λαμβάνονται υπόψη οι τροπισμοί των παθογόνων. Η χρήση της αλυσιδωτής αντίδρασης της πολυμεράσης (PCR) για ενίσχυση αλληλουχιών πολλαπλών αντιγράφων και χαρακτηριστικών για τους μύκητες (εκκινητές ITS-1/ITS4 που στοχεύουν το πολυμορφικότερο τμήμα του μείζονος συμπλέγματος του ριβοσωμικού DNA) επιτρέπει τον διαφορικό εντοπισμό των μυκήτων έναντι άλλων παθογόνων της πατάτας. Η αδρή ταυτοποίηση με βάση το ηλεκτροφορητικό πρότυπο του προϊόντος PCR είναι εφικτή χάρη στον εγγενή πολυμορφισμό των επιλεγμένων αλληλουχιών, ενώ η ταυτοποίηση σε επίπεδο είδους, είναι επιτεύξιμη με βάση το περιοριστικό πρότυπο του προϊόντος αυτού με τις ενδονουκλεάσες MspI ή/και Hae III. Λέξεις-κλειδιά: μοριακή διάγνωση φυτονόσων, μυκητιάσεις πατάτας, ταυτοποίηση με περιορι-στικές πέψεις. Εισαγωγή Διεθνώς, σύμφωνα με την Αμερικανική Φυτοπαθολογική Εταιρεία (APS) έχουν αναγνωριστεί 27 γένη μυκήτων -με την ευρεία έννοια- με ένα ή περισσότερα είδη να 1

2 προκαλούν 29 φυτονόσους στην πατάτα. Εξ αυτών έχουν επιλεγεί οι μυκητιακής αιτιολογίας φυτονόσοι της πατάτας που εμφανίζονται στην Ελλάδα και αποδίδονται σε αυτή την εργασία στον Πίνακα 1 σύμφωνα με την επικρατούσα ορολογία φυτοπαθολογικών όρων. ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Φυτονόσοι με επίπτωση σε ελληνικά καλλιεργητικά πεδία πατάτας και οι ενεχόμενοι φυτοπαθογόνοι μύκητες. Ασθένεια (ελλ.) Disease Παθογόνος μύκητας (Ανάμορφος) Παθογόνος μύκητας (Τελειόμορφος) Φύλο Ανθράκωση/Μελανή Black dot Colletotrichum Glomerella Ασκομύκητας στιγμάτωση coccodes Καστανή κηλίδωση και μελανή βοθρίωση Brown spot and Black pit Alternaria alternatα Ασκομυκητιακός Αλτερναρίωση Early blight Alternaria solani Ασκομυκητιακός Ξηρή σήψη Fusarium dry rot Fusarium oxysporum Ασκομυκητιακός Αδρομυκητίαση (μάρανση) από Φουζάριο (Φουζαρίωση) Fusarium wilt F. solani Gibberella pulicaris Ασκομύκητας Γάγγραινα Gangrene Phoma solanicola, P. exigua Ασκομυκητιακός Σπονγκοσπορίαση Powdery Scab Spongospora Μυξομύκητας subterranean Περονόσπορος Late blight Phytophthora Ωομύκητας infestans Φυτοφθορίαση/Ρόδινη Pink rot Phytophthora spp Ωομύκητας σήψη Ριζοκτονίαση/ μαύρη Rhizoctonia canker Rhizoctonia solani Thanatephorus Βασιδιομύκητας λέπρωση and black scurf cucumeris Αδρομυκητίαση-μάρανση από Βερτισίλιο (βερτισιλίωση) Verticillium wilt Verticillium dahliae, V. albo-atrum Ασκομυκητιακός Καρκίνωση της πατάτας Wart Synchytrium endobioticum Αργυρόχρωη Silver scurf κηλίδωση των κονδύλων ή αργυρά λέπρωση Spondylocladium atrovirens =Helminthosporium solani Χυτριδιομύκητας Ασκομυκητιακός Σκωρίαση Κοινή/ Common Puccinia pittieriana Βασιδιομύκητας Παραμορφωτική /Deforming rust Aecidium cantensis# Υγρή σήψη Leak Pythium spp Ωομύκητας Σκληρωτίαση, Stem rot Sclerotium rolfsii Athelia rolfsii Βασιδιομύκητας σήψη βλαστού Σκληρωτινίαση White mold Sclerotinia Ασκομύκητας sclerotiorum Ιώδης σηψιρριζία Violet root rot Rhizoctonia violaceae Helicobasidium Βασιδιομύκητας purpureum Ανθρακώδης σήψη Charcoal rot Macrophomina phaseolum Ασκομυκητιακός Ωοσπορίαση Skin spot Polyscytalum Ασκομύκητας (Oospora) pustulans Ωίδιο Powdery Mildew Ovulariopsis/Oidium Leveillula taurica/ Erysiphe cichoracearum Ασκομύκητας Σύμφωνα με το και με το $ Δεν ενδημεί στις μεσογειακές περιοχές, σύμφωνα με το # Δεν ενδημεί στην ΕΕ κατά το EL/06/96/ P00 (EN) ΓΠ/γπ. (3),10,

3 Οι μυκητιακές ασθένειες της πατάτας προκαλούν σημαντική θετική και αποθετική ζημιά με πιθανή παράλληλη κοινωνική διάσταση: απώλεια ή υποβάθμιση εσοδείας αλλά και μείωση ζήτησης και αγοραίας αξίας και αύξηση κόστους παραγωγής λόγω μέτρων προληπτικής καταστολής (1). Η ταχεία διαφοροδιάγνωση μπορεί να επιτρέψει την άμεση ταχεία εστιασμένη αντιμετώπιση επιδημιών εν τη γενέσει τους, με αποτέλεσμα την μείωση του κόστους πρόληψης, την υποβάθμιση του προϊόντος (πχ μειωμένη τιμή συμβατικής εσοδείας έναντι ομοειδούς «βιολογικής» όμως καλλιέργειας) εξαιτίας των αδιάκριτων μέτρων πρόληψης και καταστολής με μυκητοκτόνα και της συνεπαγόμενης περιβαλλοντικής επιβάρυνσης που αυτά επιφέρουν. Σε αυτό προστίθεται η παράμετρος της Δημόσιας Υγείας, λόγω δημιουργίας αντοχών σε περιβαλλοντικά είδη μυκήτων που αποτελούν ευκαιριακούς ανθρωποπαθογόνους παράγοντες. Η διαφοροδιάγνωση των ασθενειών, ιδίως στο επίπεδο της διαγνωστικής ρουτίνας, διευκολύνεται όταν λαμβάνονται υπόψη οι τροπισμοί των παθογόνων ιδίως ως προς το είδος αλλά και τα όργανα του φυτού, αν και νεοεμφανιζόμενα παθογόνα μπορούν να ανατρέψουν τις διαγνωστικές συσχετίσεις (2). Περεταίρω σύμπτυξη γίνεται βάσει της παρατηρημένης επίπτωσης των παθογόνων σε ελληνικές καλλιέργειες (πχ το γένος Helicobasidium δεν είναι συνηθισμένο στην Ελλάδα, ενώ η ασθένεια του ωιδίου είναι πολύ συνήθης σε ελληνικές καλλιέργειες τομάτας αλλά όχι πατάτας). Ταυτόχρονα, η παρουσία μυκήτων μπορεί να έχει ουδέτερη ή θετική σημασία για τα φυτά. Ουδέτερη για κοινούς σαπροφυτικούς μύκητες που δεν παρουσιάζουν τροπισμό για το S. tuberosum και θετική για εντομοπαθογόνους μύκητες που πιθανώς να χρησιμοποιηθούν για βιολογική καταπολέμηση των επιβλαβών εντόμων, όπως συμβαίνει σε άλλα καλλιεργούμενα είδη (3). Η πρώτη κατηγορία, λόγω σαπροφυτικής διαβίωσης δεν αναμένεται να προκαλεί σημαντική παρεμβολή στην παρούσα μέθοδο, λόγω της πολύ μικρότερης παρουσίας της σε σύγκριση με τα ταχέως αναπτυσσόμενα, λόγω εξειδίκευσης με τον ξενιστή, φυτοπαθογόνα, αλλά και λόγω απάλειψης ή ελαχιστοποίησης της ως συνέπεια των μεθόδων εξέτασης και επεξεργασίας του του προσκομιζόμενου φυτοπαθολογικού δείγματος Η δεύτερη κατηγορία όμως, που σε πιθανές εφαρμογές θα ψεκάζεται-διασπείρεται σε σημαντικό αριθμό φυτών και θα παράγει σημαντικό σήμα, ίσως να μην μπορεί να απομακρυνθεί με την κατεργασία του δείγματος. Για το λόγο αυτό στον διαφοροδιαγνωστικό κατάλογο περιελήφθησαν και τρείς πολλά υποσχόμενοι εντομοπαθογόνοι ενδόφυτοι ασκομύκητες, και συγκεκριμένα τα είδη Beauveria bassiana, Isaria fumosorosea και Metarhizium robertsii. Σε αυτό το πλαίσιο, πλέον δόκιμη θεωρείται μια προσέγγιση βασισμένη στην ενίσχυση με PCR αλληλουχιών-στόχων χαρακτηριστικών για τους μύκητες, προκειμένου να ταυτοποιηθεί αρχικά η παρουσία μύκητα. Η προσέγγιση αυτή ευνοείται από την ελαχιστοποίηση του εύρους των υπό αναζήτηση παθογόνων λόγω της διαφοροποίησης των σημείων και συμπτωμάτων της φυτονόσου αλλά και των κλιματικών και γεωγραφικών συνθηκών που περιορίζουν σημαντικά το εύρος των πιθανών παθογόνων. μειώνοντας ή και σε μερικές περιπτώσεις μηδενίζοντας σημαντικά το διαγνωστικό πρόβλημα. Στις περιπτώσεις που η εξακρίβωση μυκητιακής αιτιολογίας δημιουργεί απαίτηση διαφοροδιάγνωσης, απαιτείται η δυνατότητα περεταίρω επεξεργασίας του προϊόντος της αντίδρασης ενίσχυσης προκειμένου, μέσω ειδικών διαφορικών προϊόντων, να επιτυγχάνεται διάκριση και αδρή ταυτοποίηση. Η χρήση του προϊόντος της αρχικής PCR έχει θετικό οικονομικό αντίκτυπο καθώς αξιοποιείται ένας έτοιμος και μετά την ηλεκτροφόρηση-πλεονασματικός πόρος που προκύπτει από μια σημαντική επένδυση (έξοδα απομόνωσης γενετικού υλικού και αντίδρασης PCR). Αντίθετα, η λύση της χρήσης ειδικών εκκινητών για επόμενα βήματα διαφοροποίησης, 3

4 με υπόστρωμα το αρχικό εκχύλισμα DΝΑ επιφέρει πολλαπλασιασμό του κόστους ανίχνευσης. Η ανάλυση του προϊόντος ενέχει δύο παραμέτρους: την ενδογενή αναλυτική δυναμική που εμπεριέχει το εξειδικευμένο αποτύπωμα και την τεχνική που θα επιτύχει την υλοποίηση, την δημιουργία δηλαδή του αποτυπώματος. Η διαφοροποίηση στις αλληλουχίες πυρηνικών οξέων εστιάζεται είτε στην σύσταση της αλληλουχίας είτε στο μήκος είτε στον συνδυασμό και των δύο. Για παράδειγμα η διαφορά μήκους, μέσα βέβαια σε συγκεκριμένα πλαίσια, επιτρέπει τον εξειδικευμένο διαχωρισμό κάποιων προϊόντων που αντανακλά το γένος ή είδος του μύκητα από όπου προέρχονται. Ως εκ τούτου μια δυνατότητα διάκρισης ενυπάρχει ήδη στο βήμα της αρχικής PCR, αν το προϊόν ενίσχυσης αναλύεται με ηλεκτροφόρηση, προσέγγιση που φυσικά αποτελεί την απλούστερη, κοινότερη και οικονομικότερη επιλογή. Κατά τα ανωτέρω, ως βασικός στόχος ενίσχυσης επελέγη η περιοχή του μείζονος συμπλέγματος του ριβοσωμικού RNA, καθώς δεν εντοπίζεται σε βακτήρια και ιούς, ενώ είναι κοινή αλλά όχι ίδια σε όλους τους μύκητες, Παράλληλα στην προσέγγιση αυτή συμβάλλει το γεγονός ότι κατά το παρελθόν έχει αποθησαυριστεί σημαντική εμπειρία και τεχνογνωσία που μεταφράζεται και σε κατατεθειμένες αλληλουχίες σε βάσεις δεδομένων ελεύθερης πρόσβασης (αναγκαία για ακριβή καθορισμό κριτηρίων για αξιολόγηση του ηλεκτροφορητικού αποτελέσματος της PCR). Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι το προϊόν ενίσχυσης της περιοχής αυτής με εκκινητές ITS-1/4 (4) χρησιμοποιείται επισήμως και ευρύτατα για αναλυτική μοριακή περιγραφή και ταυτοποίηση μυκήτων (γραμμοκωδικοποίηση/ barcoding), λόγω της αναλογικότητας πολυμορφισμού και φυλογενετικής απόστασης που έχει παρατηρηθεί σε ορισμένες ταξινομικές βαθμίδες (taxa), ενίοτε και ως το επίπεδο του είδους (2). Μέθοδοι Έγινε εξόρυξη αλληλουχιών DNA από την αντίστοιχη βάση δεδομένων του NCBI η οποία ενημερώνεται διαρκώς και τυγχάνει καθολικού κύρους και αποδοχής για τους προς εξέταση μύκητες Από τις ανασυρθείσες αλληλουχίες επελέγησαν αυτές που περιείχαν την πλήρη περιοχή κωδικοποίησης του ριβοσωμικού RNA (18sRNA- ITS1-5,8sRNA -ITS2-28sRNA) υπό την προϋπόθεση ότι διέθεταν και τις πλευρικές συντηρούμενεςαλληλουχίες σε ικανοποιητικό εύρος, ώστε να διακριβώνονται οι θέσεις-στόχοι των εκκινητών ITS-1 ITS-4, και ότι υπήρχε σαφής αναφορά των ορίων λειτουργικής και διαχωριστικής περιοχής, καθώς ο πολυμορφισμός εκτείνεται και στα δύο είδη περιοχών και δεν επιτρέπει την αξιόπιστη διάκρισή τους χωρίς γνώση των λογισμικών εργαλείων του χαρακτηρισμού τους. Η εργασία προέβλεπε σήμανση -με βάση τις πληροφορίες καταθέτη- των διαχωριστικών περιοχών ITS1 και ITS2 και προσδιορισμό του μεγέθους τους με χρήση εργαλείων βιοπληροφορικής. Οι μετρήσεις συγκεντρώθηκαν σε πίνακα (Πίνακας 2) για να επιβεβαιωθεί η δυνατότητα επαρκούς διαχωρισμού και η δημιουργία ικανοποιητικού διαφοροδιαγνωστικού αποτυπώματος των μυκήτων ενδιαφέροντος. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν βρέθηκαν αλληλουχίες επαρκώς εκτενείς για τον επιθυμητό μύκητα. Στις περιπτώσεις αυτές έγιναν αποδεκτές αλληλουχίες με ελλιπή στοιχεία, και τα μεγέθη εκτιμήθηκαν κατά προσέγγιση με βάση τα αντίστοιχα μεγέθη και άλλα χαρακτηριστικά (π.χ ομολογία αλληλουχιών) συγγενών μυκήτων για τους οποίους ήταν διαθέσιμες οι πλήρεις αλληλουχίες (εμφανίζονται με «~» στη στήλη μεγεθών προϊόντος ITS-1/4). Η ανομοιομορφία των διαφόρων ταξινομικών βαθμίδων ως προς τη έκταση και κατανομή της ετερογένειας αποτέλεσε σημαντικό μειονέκτημα που οδήγησε στην (3),10,

5 αναγκαιότητα χρήσης ολόκληρης της περιοχής, για διασφάλιση της μεγιστοποίησης της πιθανότητας διαφοροποίησης των αλληλουχιών, ιδίως ως προς την ομολογία (και δευτερευόντως κατά μήκος), και διευκόλυνση της εξεύρεσης πολυμορφικών στόχων για περιοριστικές πέψεις. Το γεγονός αυτό υποβαθμίζει σημαντικά την διακριτική ισχύ της τεχνικής, καθώς περιορίζεται η δυνατότητα εστίασης σε μια από τις δύο διαχωριστικές περιοχές, οπότε θα ήταν δυνατός ο διαχωρισμός αλληλουχιών που διαφέρουν έστω και κατά ένα ζεύγος βάσεων με χρήση πηκτώματος πολυακρυλαμίδης.. Πράγματι η χρήση ολόκληρης της περιοχής επιβάλλει ανάλυση με πηκτώματα αγαρόζης τα οποία όμως έχουν κυμαινόμενη διακριτική ισχύ μερικών δεκάδων βάσεων (μεταβαλλόμενη ανάλογα με το ολικό μήκος του προϊόντος). Στη συνέχεια, επελέγησαν οι κατάλληλες περιοριστικές αλληλουχίες (restriction sites) στο προϊόν της PCR με κριτήρια, το κόστος των αντίστοιχων περιοριστικών ενζύμων που έπρεπε, κατά τα ανωτέρω, να διατηρείται χαμηλό, και τη διασφάλιση της δημιουργίας ικανοποιητικού διαφοροδιαγνωστικού αποτυπώματος. Ως περιοχές που ικανοποιούν τα ανωτέρω κριτήρια αναγνωρίστηκαν αυτές που αντιστοιχούν στα περιοριστικά ένζυμα AluI, HaeIII, MspI, και οι οποίες εκτός των άλλων είχαν εμφανίσει αποδεκτά επίπεδα πολυμορφισμού σε προηγούμενες μελέτες (5) με περιοχές ITS ανθρωποπαθογόνων μυκήτων. Για τις περιοχές αυτές ελέγχθηκαν ο αριθμός, η κατανομή και η θέση τους στα προϊόντα ενίσχυσης ώστε να είναι δυνατή η ταυτοποίηση σύμφωνα με το ανωτέρω περιγραφόμενο διαφοροδιαγνωστικό μοντέλο. Αποτελέσματα Ο Πίνακας 2 παρουσιάζει αναλυτικά τα αποτελέσματα της διερεύνησης, και μπορεί να χωριστεί σε δύο ιεραρχημένες περιοχές: την περιοχή όπου το μήκος των προϊόντων της αντίδρασης αρκεί για την διαφοροποίηση, και την περιοχή όπου απαιτείται ο συνδυασμός του με περιοριστική πέψη για επιτυχή διαχωρισμό. Η πρώτη περιοχή αναλύεται σαφώς σε 3 συστάδες, με τους ωομύκητες (Ο) να έχουν προϊόν >800 ζευγών βάσεων, τους δύο βασιδιομύκητες (Β) και τον χυτριδιομύκητα (C) 600<>700 και τους ασκομύκητες (Α), που αποτελούν την πλειοψηφία, <600 ζ.β., μαζί με το μυξομύκητα (Μ). Η δεύτερη συστάδα, που είναι και η μικρότερη, επιλύεται άμεσα με πέψη με Msp I αφού το μεγαλύτερο θραύσμα των τριών μυκήτων είναι 370, 540 και 650 ζ.β., αντίστοιχα, μεγέθη που διακρίνονται ευχερώς και διαχωρίζονται ασφαλώς μεταξύ τους σε ηλεκτροφόρηση αγαρόζης με ενδείκτη μοριακών μεγεθών βήματος 100 ζ.β. Στην πρώτη συστάδα η ίδια πέψη διαχωρίζει σαφώς τα δύο είδη Φυτόφθορας μεταξύ τους (η διαφορά μεταξύ 400 και 370 βάσεων είναι σχετικώς ευδιάκριτη, ιδίως επειδή η P. nicotiana έχει και τις δύο ζώνες ενώ η P. infestans μόνο την δεύτερη) ενώ τα δύο είδη Πύθιου παραμένουν άπεπτα. Αυτό θεωρητικά αρκεί για να διαχωρίσει και τα δύο είδη Πύθιου μεταξύ τους αφού τα άπεπτα προϊόντα ενίσχυσης έχουν 920 και 860 ζ.β. Όμως η διαφορά των 60 βάσεων σε σύγκριση με το μήκος τους δεν επιτρέπει διάκριση με βεβαιότητα σε πηκτώματα αγαρόζης. Αντίθετα, η εξαρχής πέψη με HaeIII δίνει άπεπτο προϊόν ενός είδους ενώ τα προϊόντα των άλλων τριών ειδών πέπτονται, έχοντας ευδιάκριτα και χαρακτηριστικά μέγιστα θραύσματα (740, 620 και 450 ζ.β.). Εναλλακτικά, για να μην διαφοροποιείται το πρωτόκολλο με διαζευκτική χρήση ενζύμων και να ακολουθείται τυποποιημένη διαδικασία κατά το δυνατόν, η πέψη με HaeIII μπορεί να επιτελεστεί ως ακόλουθη πέψη (δηλαδή να διεξάγεται επί ηλεκτροφορητικής τεκμηρίωσης απέπτου προϊόντος με MspI) προκειμένου να επιτευχθεί η επιθυμητή διάκριση. 5

6 Η τρίτη συστάδα είναι η πλέον πολυπληθής και δυσχερής. Η-σπάνια- έλλειψη έστω και μίας περιοριστικής θέσης για MspI ταυτοποιεί αρνητικά το Helminthosporium solani, και η επιβεβαίωση με Hae III καθιστά την ταυτοποίηση ασφαλή. Το μείζον θραύσμα των 430 ζ.β. ταυτοποιεί ασφαλώς και το Colletotrichum coccodes. Το F. solani ταυτοποιείται από το ενιαίο, δθζωνικό του πρότυπο, που όμως είναι αρκετά παρόμοιο με αυτό της S. sclerotiorum. Η χρήση HaeIII όπου η δεύτερη έχει μείζον θραύσμα 430 ζ.β. έναντι 240 ζ.β. του F. solani επιλύει πλήρως το θέμα. Ομοίως, το μόλις 240 ζ.β. μείζον θραύσμα του V. dahliae, που μπορεί να μην είναι καν ορατό σε συνήθη ηλεκτροφόρηση αγαρόζης, είναι χαρακτηριστικό ως απώλεια του προϊόντος ενίσχυσης. ΠΙΝΑΚΑΣ 2. Ανάλυση πολυμορφικότητας των αλληλουχιών ITS για 15 παθογόνους μύκητες της πατάτας Μύκητας GenBank Acc # ITS1 ITS2 Taxon ITS- 1/4 Msp I HaeIII Helminthosporium solani KC A , 40 Colletotrichum coccodes JQ A , , 10, 170, 280 Phoma exigua HQ A ~ , 390 ~540 Alternaria solani KC A , 140, , 140, 65 Fusarium solani EU A , , 120,90, 85, 15, 10 Verticillium dahliae AF A , 200, , 150, 30, 25 Sclerotinia sclerotiorum JQ A , , 110 Isaria fumosorosea AF Α# 580 Χ 260, Metarhizium robertsii KC Α# , 100, , 140 Beauveria bassiana KC Α# 565 Χ 345, 120, 85, 55, 20 Sclerotium rolfsii KC B , 540 Rhizoctonia solani KM B , 650 Synchytrium endobioticum KF C , , 30 Spongospora subterranea AF M , 45, 80, , 280, Pythium ultimum JN O ~920 ~ Pythium aphanidermatum KF O ~860 ~ , 240 Phytophthora nicotianae KF O ~ , 370, , 150 Phytophthora infestans AJ O ~ , 225, 280 ~880 Χ: Αδυναμία εντοπισμού θραυσμάτων λόγω μικρού μεγέθους, ~: μέγεθος εκ συναγωγής, κίτρινο φόντο: χαρακτηριστικό θραύσμα ή συνδυασμός θραυσμάτων για την διαφοροποίηση εντός συστάδας. Τα ομοιόχρωμα πρότυπα εμφανίζουν προβλήματα διάκρισης στην τρίτη συστάδα, #: εντομοπαθογόνοι ασκομύκητες. Ωομύκητες (Ο), βασιδιομύκητες (Β), χυτριδιομύκητας (C), ασκομύκητες (Α), μυξομύκητας (Μ). Τέλος, σε αγαρόζη δεν μπορεί να διακριθεί κάποιο από τα A. solani, Phoma exigua και S. subterranea, καθώς τα ήσσονα θραύσματα με MspI είναι μη ανιχνεύσιμα και τα μείζονα ταυτόσημα ή παραπλήσια, πολύ κάτω από τη διακριτική ικανότητα τέτοιων (3),10,

7 πηκτωμάτων. Η εξαρχής πέψη με HaeIII διαφοροποιεί μόνο την A. solani που δίνει μείζον θραύσμα 365 ζ.β., ενώ τα προϊόντα των άλλων δύο - καθόλου συγγενικών- ειδών Phoma exigua και S. subterranea παραμένουν άπεπτα. Μικτές πέψεις ή εξαρχής πέψη με AluI δεν διαχωρίζουν τα δύο είδη, παρά μόνο όταν εμφανίζεται το ήσσον θραύσμα 270 ζ.β., της S. subterranea, που αν ανιχνευθεί σε πήκτωμα αγαρόζης, μπορεί να τα διαφοροποιήσει. Αν και η εμφάνισή του θραύσματος αυτού έχει εξαιρετικά υψηλή θετική διαγνωστική αξία, η μη εμφάνισή του πρέπει να αξιολογείται μόνο σε πηκτώματα υψηλής ποιότητας και παρουσία θετικών και αρνητικών, ποσοτικά σταθμισμένων μαρτύρων από προηγούμενα πειράματα. Από τους εντομοπαθογόνους ασκομύκητες, οι Beauveria bassiana, Isaria fumosorosea πέπτονται με τέτοια πολλαπλότητα από το MspI, που το προϊόν ενίσχυσης εξαφανίζεται χωρίς ορατό στην αγαρόζη προϊόν. Αντίθετα, από το Metarhizium robertsii προκύπτει ένα μάλλον τυπικό μείζον θραύσμα 360 ζ.β., αλλά με HaeIII προκύπτει διαφοροποιό θραύσμα 416 ζ.β. Το επιλεγμένο δείγμα μυκήτων επιλύεται χωρίς χρήση πολυακρυλαμιδίου ή σταθμικού παράγοντα (πλην της γεωγραφικής κατανομής και συχνότητας, που περιόρισε εξ αρχής τα γένη). Σε περίπτωση που ληφθούν υπόψη και μερικά συγγενή είδη των εξετασθέντων μυκήτων, (όπως Alternaria alternatα, Fusarium oxysporum, Verticillium albo-atum), πιθανόν να χρειαστούν σταθμικοί παράγοντες ή έστω περισσότερα είδη ενδονουκλεασών. Συμπεράσματα Το διαγνωστικό πρόβλημα που περιγράφεται, διευκολύνεται θεωρητικά με τη χρήση του σταθμικού παράγοντα του τροπισμού και της ανατομικής εξειδίκευσης του παθογόνου μύκητα, σε συνδυασμό με τα συμπτώματα στο προσβεβλημένο φυτό. Για παράδειγμα η Ωοσπορίαση, ως νόσος αποθήκευσης, δεν παρουσιάζει πιθανότητα σύγχυσης και δεν απαιτεί μεθοδολογία ανίχνευσης βασιζόμενη σε πυρηνικά οξέα για διαφοροδιάγνωση. Παράλληλα, η αναλυτική διαγνωστική προσέγγιση θα μπορούσε να προβλέπει την πλήρη ταυτοποίηση καθ είδος του εμπλεκόμενου μύκητα από δείγμα φυτικού ιστού (6-11), χωρίς στάθμιση, λόγω τροπισμού. Μια τέτοια προσέγγιση αν και επιστημονικώς άρτια είναι από διαφοροδιαγνωστική άποψη υπερβολική. Η πλήρης ταυτοποίηση πολλών, πολύ διαφορετικών μεταξύ τους μυκήτων (έχουν αναφερθεί τουλάχιστον 10 ως ενεχόμενοι σε ελληνικά κρούσματα σύμφωνα με το «www.plantprotection.hu/modulok/gorog/potato» ενώ η μαξιμαλιστική προσέγγιση που ακολουθήθηκε από την ιστοσελίδα scam/2/resource/592 περιλαμβάνει 17) απαιτεί πολυφασική προσέγγιση επειδή ο βαθμός ταξινομικής διαφοροποίησης μεταξύ δύο στελεχών δεν είναι γραμμική συνάρτηση των διαφορών των συγκεκριμένων αλληλουχιών καθενός εξ αυτών (5). Επιπλέον, γραμμικές σχέσεις μεταξύ ταξινομικής διαφοροποίησης και διαφοράς αλληλουχίας εμφανίζονται με διαφορετικές κλίσεις σε διαφορετικές μυκητιακές ταξινομικές βαθμίδες (2): Μπορεί ένα γένος να παρουσιάζει πολύ μικρές διαφοροποιήσεις αλληλουχίας μεταξύ των ειδών του και ένα άλλο γένος, σε φυλογενετική εγγύτητα, να παρουσιάζει εντονότατες διαφορές αλληλουχίας μεταξύ των ειδών του, που να προσεγγίζουν τις αποκλίσεις μεταξύ ανώτερων ταξινομικών βαθμίδων. Ως παράδειγμα τέτοιας ασυνέχειας υποδεικνύονται, στον Πίνακα 2, τα ωομυκητιακά Γένη Phytophthora και Pythium αντίστοιχα. Η μεθοδολογία που στηρίζεται στη χρήση κοινών για όλους τους μύκητες αλληλουχιών ως στόχων ενίσχυσης με PCR για τον εντοπισμό γενικευμένης μυκητιακής παρουσίας 7

8 και τη συνεπακόλουθη ταυτοποίηση της αλληλουχίας με βάση το προϊόν της ενίσχυσης, υπερτερεί σημαντικά σε σχέση με τις συνηθέστερες προσεγγίσεις που αφορούν ειδικές αλληλουχίες-στόχους για κάθε είδος (1). Οι υψηλής εξειδίκευσης, στενού φάσματος αντιδράσεις PCR απαιτούν εκτενές γνωσιολογικό υπόβαθρο και σημαντική επένδυση σε εκκινητές, για χρήση ρουτίνας, ενώ απαιτούν αυξημένο χρόνο διεξαγωγής ολοκληρωμένης εξέτασης προκειμένου να διεξαχθούν σειριακά αντιδράσεις PCR για όλους τους ύποπτους μύκητες. Αυτό, αν ληφθεί υπόψη η πιθανότητα απαίτησης διάκρισης όχι μόνο μεταξύ πιθανά ενεχόμενων μυκήτων, αλλά και έναντι άλλης κατηγορίας παθογόνων, όπως για παράδειγμα βακτηρίων και ιών, δημιουργεί την ανάγκη για σημαντικό αριθμό αντιδράσεων, που αυξάνει το κόστος και το χρόνο κάνοντας πιθανότατα ασύμφορη την προσέγγιση για εφαρμογή σε αποκεντρωμένες μονάδες με λιτό προϋπολογισμό και ελλιπή στελέχωση. Η δυνατότητα διαζευκτικών πολυπλεκτικών προσεγγίσεων (πολλά ειδικά ζεύγη εκκινητών για την εξέταση ενός δείγματος σε μια αντίδραση, όπου αναμένεται τυπικά ένα προϊόν, από τον ενεχόμενο μεταξύ των υπόπτων στόχων) ενώ μειώνει τον αριθμό, το χρόνο και το κόστος τέτοιων αντιδράσεων, απαιτεί σημαντικούς συμβιβασμούς ως προς τη σχεδίαση των εκκινητών ώστε να έχουν πολύ στενό εύρος θερμοκρασιών υβριδισμού, να μην παρουσιάζουν μεταξύ τους παραγωγικές αλληλεπιδράσεις και να είναι περίπου παρόμοιου μεγέθους ώστε να μην ευνοούνται κάποια προϊόντα λόγω μικρότερου μεγέθους. Και φυσικά, πρέπει να διατηρούν την εξειδίκευσή τους τους όχι μόνο ανά καθορισμένα ζεύγη αλλά και ανά ανασυνδυαστικά ζεύγη, να παρουσιάζουν διακριτά προϊόντα ώστε να υπάρχει δυνατότητα διαφοροποίησης, αλλά όχι σε μεγάλο βαθμό, ώστε να μην παρουσιάζονται φαινόμενα ασύμμετρης ενίσχυσης ενός τόπου έναντι άλλου. Ακόμη και αν χρησιμοποιηθούν τεχνικές σήμανσης ανεξάρτητες του μήκους, που ενέχουν σημαντικότατο κόστος σε αναλώσιμα και εξοπλισμό, όλα τα υπόλοιπα προβλήματα παραμένουν και καθιστούν δυσχερείς τις πολυπλεκτικές PCR. Επιπλέον διαφοροποίηση, ως προς την αλληλουχία, μπορεί να επέλθει με αλληλούχηση, με περιοριστικές πέψεις, με επάλληλη PCR και με υβριδισμό σημασμένου ή άλλως ανιχνεύσιμου ιχνηθέτη (probe) κινητής ή ακινητοποιημένης φάσης. Η αλληλούχηση, αν και σε κόστος έχει μειωθεί, απαιτεί είτε αποστολή δειγμάτων είτε προμήθεια ακριβού εξοπλισμού, υποδομής και αναλωσίμων και αντίστοιχα εκπαιδευμένου προσωπικού. Επίσης ενέχει τον κίνδυνο μικροδιαφοροποιήσεων σε μη συντηρημένες περιοχές, που απαιτούν ανάπτυξη ειδικών αλγορίθμων για ασφαλή ερμηνεία των αποτελεσμάτων τόσο στην ερμηνεία της αλληλουχίας πρωτογενώς, δηλαδή στην φάση της τεχνικής αναγνώρισης βάσεως, όσο και στην φάση της ευθυγράμμισης και σύγκρισης αλληλουχιών. Η αλληλούχηση απαιτεί σημαντική εμπειρία από τους χρήστες και μερικές φορές είναι αναγκαία η διαφοροποίηση των κριτηρίων αναγνώρισης των νουκλεοτιδίων με επέμβαση στο λογισμικό των αυτόματων αλληλουχοποιητών, μια διαδικασία όχι μόνο απαιτητική και πολύπλοκη, αλλά και αίτιο τριβών με τις κατασκευάστριες εταιρείες για την απίθανη περίπτωση που μπορεί ένα εργαστήριο να την υλοποιήσει. Τα ίδια μειονεκτήματα και πολύ λιγότερα πλεονεκτήματα απορρέουν από τη χρήση της μεθόδου του διαμορφωτικού πολυμορφισμού μονήρους αλυσίδας (SSCP) που είναι ασταθέστερη και δεν ποσοτικοποιεί ή καθορίζει τις θέσεις όπου εστιάζεται η διαφορά μεταξύ δύο αλληλουχιών. Η μέθοδος είναι εξίσου ευαίσθητη(υπερευαίσθητη) σε ασήμαντες μεταλλάξεις/πολυμορφισμούς μιας αλληλουχίας χωρίς να έχει την ιεραρχικότητα και την εξειδίκευση αναλυτική ισχύ της αλληλούχησης που επιτρέπει χρήση αλγορίθμων σύνταξης δενδρογραμμάτων και λοιπών φυλογενετικών και ταξινομικών απεικονίσεων. (3),10,

9 Επί προσθέτως, καθώς η μέθοδος της επάλληλης PCR περιορίζει ελάχιστα τα μειονεκτήματα της πολυπλεκτικής PCR ενώ είναι κατάλληλη για ακόμη μικρότερο εύρος αλληλουχιών-στόχων δεν θεωρείται από άποψη επιχειρησιακού κινδύνου, κόστους και απόδοσης η ενδεδειγμένη προσέγγιση για την διαφοροδιάγνωση ασθενειών. Η χρήση ιχνηθετών θα μπορούσε να αξιολογηθεί, αν και απαιτεί χρήση ενός ιχνηθέτη ανά είδος, αυξάνοντας έτσι το κόστος, και εξειδικευμένη υποδομή ανάλυσης σήματος, που περιλαμβάνει μεγάλο κόστος υποδομής και αναλωσίμων, εξειδίκευσης προσωπικού (χειρισμός τεχνολογίας σήμανσης, ουδός λόγου σήματος/υποβάθρου, καμπύλη υποβάθμισης σήματος κλπ). Με βάση τα ανωτέρω, μια ελκυστική λύση φαίνεται να αποτελεί η χρήση περιοριστικών πέψεων, που αξιοποιεί τις υπάρχουσες υποδομές και το προϊόν της PCR, και δεν απαιτεί την εκ νέου χρήση κοστοβόρων αναλώσιμων για επανάληψη αντιδράσεων PCR. Επιπλέον, η προσεκτική επιλογή ενζύμου μπορεί να κρατήσει το κόστος χαμηλά και να αποδώσει το επιθυμητό διαφοροδιαγνωστικό αποτέλεσμα. Τέλος, η διακριτική ισχύς μπορεί να αυξηθεί με μικτές πέψεις, ταυτόχρονες ή διαδοχικές ανάλογα με τις απαιτήσεις των ενζύμων σε χημικό περιβάλλον. Η εξέταση των κατατεθειμένων αλληλουχιών έδειξε ότι υπάρχουν, σε μερικές περιπτώσεις, διαφοροποιήσεις στην αλληλουχία-στόχο του εκκινητή ITS-1 (στην λειτουργική περιοχή 18S). Αν και η φύση των περισσοτέρων πολυμορφισμών που παρατηρήθηκαν μπορεί να ερμηνευθεί ως λάθος στον χαρακτηρισμό των βάσεων από τον αυτόματο αλληλουχοποιητή που χρησιμοποιούν οι καταθέτουσες ομάδες (αδύνατο να επιβεβαιωθεί χωρίς τα χρωμογράμματα) και χωρίς συνέπειες για τη πρόσδεση του εκκινητή, η οποιαδήποτε σχετική πειραματική/αναπτυξιακή εφαρμογή επωφελείται από την εγγενή ύπαρξη εναλλακτικής λύσης. Μια τέτοια λύση αποτελεί ο εκκινητής ITS- 5 (12), που προσδένεται ανοδικά σε σχέση με τον ITS-1 ακριβώς προ αυτού και βιβλιογραφικά θεωρείται περισσότερο αξιόπιστος, ενώ τα περιοριστικά πρότυπα μεταβάλλονται μόνο κατά την αύξηση ενός θραύσματος κατά 20 ζ.β. Βιβλιογραφία 1. Tooley PW, Bunyard BA, Carras MM, Hatziloukas E. (1997). «Development of PCR primers from internal transcribed spacer region 2 for detection of Phytophthora species infecting potatoes.» Appl Environ Microbiol 63(4): Balajee SA, Borman AM, Brandt ME, Cano J, Cuenca-Estrella M, Dannaoui E, Guarro J, Haase G, Kibbler CC, Meyer W, O'Donnell K, Petti CA, Rodriguez-Tudela JL, Sutton D, Velegraki A, Wickes BL. (2009) «Sequence-based identification of Aspergillus, Fusarium and Mucorales in the clinical mycology laboratory: Where are we and where should we go from here?» J Clin Microbiol. 47(4): Mantzoukas S, Milonas P, Kontodimas D, Angelopoulos K. (2013). «Interaction between the entomopathogenic bacterium Bacillus thuringiensis subsp. kurstaki and two entomopathogenic fungus in bio-control of Sesamia nonagrioides (Lefebvre) (Lepidoptera: Noctuidae).» Ann Micro 63: White TJ, Bruns T, Lee S. and Taylor J In : Innis MA, Gelfand D H, Sninsky JJ, White TJ. (Eds): "PCR Protocols. A guide to methods and applications". Academic Press Inc., San Diego, Velegraki A, Kambouris M E, Skiniotis G, Savala M, Mitroussia- Ziouva A and Legakis NJ. (1999). "Identification of medically significant fungal genera by Polymerase Chain 9

10 Reaction followed by Restriction Enzyme Analysis". FEMS Immunol. Med. Microbiol. 23: Errampalli D, Saunders J, Cullen D. (2001). «A PCR-based method for detection of potato pathogen, Helminthosporium solani, in silver scurf infected tuber tissue and soils. J Microbiol Methods 44(1): Cullen DW, Toth IK, Boonham N, Walsh K, Barker I, Lees AK. (2007). «Development and Validation of Conventional and Quantitative Polymerase Chain Reaction Assays for the Detection of Storage Rot Potato Pathogens, Phytophthora erythroseptica, Pythium ultimum and Phoma foveata.» J Phytopathol 155(5): Cullen DW, Toth IK, Pitkin Y, Boonham N, Walsh K, Barker I, Lees AK. (2005). «Use of Quantitative Molecular Diagnostic Assays to Investigate Fusarium Dry Rot in Potato Stocks and Soil». J Phytopathol 95(12): Lees AK, Sullivan L, Lynott JS, Cullen DW. (2012). «Development of a quantitative real-time PCR assay for Phytophthora infestans and its applicability to leaf, tuber and soil samples». Plant Pathol 61: Lees AK & Hilton AJ. (2003). «Black dot (Colletotrichum coccodes): an increasingly important disease of potato». Plant Pathol 52: Lees AK, Cullen DW, Sullivan L Nicolson J. (2002 ). «Development of conventional and quantitative real-time PCR assays for the detection and identification of Rhizoctonia solani AG-3 in potato and soil». Plant Pathol 51: Irinyi L, Serena C, Garcia-Hermoso D, Arabatzis M, Desnos-Ollivier M. et al. (2015).«International Society of Human and Animal Mycology (ISHAM)-ITS reference DNA barcoding database the quality controlled standard tool for routine identification of human and animalpathogenic fungi» Med Mycol 53(4): Ευχαριστίες Η ανωτέρω χρηματοδοτήθηκε μερικώς από τα Έργα Popafung (ΚΥΠΕ 3312/90 στον Μ. Ε. Καμπούρη) και Pathaphid (ΚΥΠΕ 3526/177 στον Σ. Μαντζούκα), του Ινστιτούτου Προστασίας Φυτών Πάτρας (Υπεύθυνος Παρακολούθησης Δρ Ι. Μανουσόπουλος) της Πράξης «Εκπόνηση σχεδίων Ερευνητικών & Τεχνολογικών Αναπτυξιακών Έργων Καινοτομίας (ΑγροΕΤΑΚ)» MIS , στο πλαίσιο του ΕΠ «AΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, (ΕΠΑΝΑΔ,ΕΣΠΑ )». με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) και από Εθνικούς πόρους (ΕΣΠΑ ), και υπό τον συντονισμό του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ. (3),10,

11 TWO-STEP MOLECULAR METHODOLOGY (PCR-RFLP) FOR DIFFERENTIAL DETECTION AND BROAD IDENTIFICATION OF AGRICULTURALLY-IMPORTANT FUNGI APPLICABLE IN DECENTRALIZED UNITS OF AGRICULTURAL DEVELOPMENT M E Kambouris 1, J Manousopoulos 1, G Matsianikas 2, A Papanikou 2, M Maragaki 2, S Kritikou 3, A Milioni 3, S Mantzoukas 1, A Velegraki 3 1 Plant Protection Institute of Patras, NEO &Amerikis Ave., Patras GREECE 2 Demo S.A. Pharmaceutical Industry, 21 st km Nat Road Athens-Lamia, Athens GREECE 3 Laboratory of Microbiology, Medical School, National & Kapodistrian University of Athens, Mikras Asias st., Athens GREECE, Tel : Abstract Potato diseases caused by fungal pathogens are agents of massive economic loss sometimes igniting social upheaval not only whenever occurring, by destroying/degrading the production, but also even without occurring, due to the diminishing of the commercial value brought about by precautions and measures taken to forestall fungal growth, such as spraying crops with antifungals compared to biological practices. The prompt differential diagnosis of fungal pathogens by molecular methodologies may allow early diagnosis and response with correct geoponic practices, bringing about significant economic and environmental profit, especially when intercepting quarantine or emerging pathogens. Differential diagnosis may be facilitated in terms of routine performance if pathogen preferences are taken into account. The use of PCR to amplify multi-copy fungal sequences defined by the ITS-1/4 primer pair allows the selective detection of fungi over viruses, nematodes and bacteria while the inherent polymorphism of the target sequence allows a rough classification by the amplicon length and a more detailed one, down to species level, by restriction digestion profiling using the Msp I and the Hae III endonucleases. Keywords: molecular diagnosis of plant disease, potato fungal disease, identification by restriction digestion. 11

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΠΑΤΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 14 η : Πρώτη Επανάληψη (Β Μέρος) Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΦΟΥΜΟΝΙΣΙΝΩΝ ΣΤΟΥΣ ΜΑΥΡΟΥΣ ΑΣΠΕΡΓΙΛΛΟΥΣ Λία Μάρκου Λεμεσός 2016 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΟΡΙΑΚΟΥΣ Έπιλογή με βάση: ΔΕΙΚΤΕΣ Φαινοτυπικοί δείκτες Γενετικοί δείκτες Μοριακοί δείκτες (Πρωτεϊνικοί &

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» Department of Biochemistry

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp.

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp. ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp. Rhizoctonia spp. R. solani τέλεια μορφή Βασιδιομύκητας Thanatephorus cucumeris ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

PCR Εφαρμογές-2. RACE Site directed mutagenesis

PCR Εφαρμογές-2. RACE Site directed mutagenesis PCR Εφαρμογές-2 RACE Site directed mutagenesis Σκοπός της αντίδρασης PCR (Polymerase Chain Reaction) είναι το να φτιάξει ένα μεγάλο αριθμό αντιγράφων. BHMATA 1. ΑΠΟΔΙΑΤΑΞΗ 2. ΥΒΡΙΔΙΣΜΟΣ 3. ΕΠΙΜΗΚΥΝΣΗ Επειδή

Διαβάστε περισσότερα

Από την Ανόσόηλεκτρόφό ρηση στην Ανόσόκαθη λωση και Ανοσοαφαίρεση-Τριχοειδούς Ηλεκτροφόρησης

Από την Ανόσόηλεκτρόφό ρηση στην Ανόσόκαθη λωση και Ανοσοαφαίρεση-Τριχοειδούς Ηλεκτροφόρησης Από την Ανόσόηλεκτρόφό ρηση στην Ανόσόκαθη λωση και Ανοσοαφαίρεση-Τριχοειδούς Ηλεκτροφόρησης (immunosubtraction capillary electrophoresis (IS-CE)) Xρήστος Ντίνας Βιοχημικός-Κλινικός Χημικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Α Χ Λ Α Δ Ι Α Μ Η Λ Ι Α

Α Χ Λ Α Δ Ι Α Μ Η Λ Ι Α Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 7 η : Τήξεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase

Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase Chain Reaction (pcr)- Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης.η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ 1η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ «ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΞΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΛΑΜΙΑ 21 22 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2005 ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 10: Μοριακή Βιολογία και Μικροβιολογία Τροφίμων (1/2), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος Ζ. Πανάγου Πασχαλίτσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης

Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης Κίνητρο έργου Στο πεδίο της αγροτικής έρευνας στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλη ποσότητα δεδομένων (μοριακών, μορφολογικών, αγρονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ MΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ

ΝΕΕΣ MΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΕΕΣ MΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΑΝΤΑΡΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (M.Sc, Ph.D) Επιδημίες μολυσματικών ασθενειών συχνά οφείλονται σε έκθεση σε μία κοινή πηγή ενός αιτιολογικού παράγοντα.

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Εργαστήριο: Μιτοχονδριακό DNA και RFLPs Τριανταφυλλίδης Α Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 10: Μοριακή Βιολογία και Μικροβιολογία Τροφίμων (2/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος Ζ. Πανάγου Πασχαλίτσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR)

ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR) Α. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Σταμάτης Κουσίσης, Δημοσθένης Κίζης, Δήμητρα Χούχουλα Βασική αρχή της Αλυσιδωτής Αντίδρασης της Πολυμεράσης

Διαβάστε περισσότερα

Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης

Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα με την ΠΟΥ το 1/3 περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού είναι μολυσμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Α Χ Λ Α Δ Ι Α Μ Η Λ Ι Α

Α Χ Λ Α Δ Ι Α Μ Η Λ Ι Α Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Ανάλυση Φυτών

Μοριακή Ανάλυση Φυτών Μοριακή Ανάλυση Φυτών Μοριακοί Δείκτες Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Γενετική ποικιλομορφία Είναι η βάση της εξέλιξης Προϋπόθεση προσαρμογής σε νέα περιβάλλοντα Το μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια (MIS 365280)

Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια (MIS 365280) «Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια» Παραδοτέο Π1.1 Έκθεση ερευνητικού έργου Υπεύθυνος φορέας: Πανεπιστήμιο Λάρισα,

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της τεχνολογίας του ανασυνδυασμένου DNA

Εφαρμογές της τεχνολογίας του ανασυνδυασμένου DNA Εφαρμογές της τεχνολογίας του ανασυνδυασμένου DNA Aνάλυση SNP που επηρεάζουν θέσεις περιορισμού, με στύπωμα Southern. Ένα χρωμοσωμικό τμήμα μεγέθους 7 kb φέρει θέσεις BamHI σε κάθε άκρο του. Το αλληλόμορφο

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 15 η ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 15 η ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 15 η ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ & ΕΧΘΡΟΙ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ & ΕΧΘΡΟΙ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ. (Μοριακή Βελτίωση)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ. (Μοριακή Βελτίωση) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (Μοριακή Βελτίωση) 1 Βασίζεται στη χρήση μοριακών δεικτών που είναι συνδεδεμένοι με επιθυμητές χρωμοσωμικές περιοχές. Μοριακοί δείκτες είναι τυχαία επιλεγμένα τμήματα DNA χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA και οι εφαρμογές της...

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA και οι εφαρμογές της... ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA και οι εφαρμογές της... Γενετική Μηχανική o Περιλαμβάνει όλες τις τεχνικές με τις οποίες μπορούμε να επεμβαίνουμε στο γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ. Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ. Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10 LIFE09 ENV/GR/000302 SAGE10 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ & ΝΕΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ειρήνη Βλουτόγλου LIFE09 ENV/GR/000302/SAGE10 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ (FinalReport) Ιούνιος

Διαβάστε περισσότερα

Όμως πώς θα ορίζαμε την έννοια πληροφορία; Πώς την αντιλαμβανόμαστε;

Όμως πώς θα ορίζαμε την έννοια πληροφορία; Πώς την αντιλαμβανόμαστε; 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πληροφορία αποτελεί το βασικό εργαλείο άσκησης της ιατρικής επιστήμης. Η διάγνωση, η θεραπεία, η πρόληψη και η διοίκηση της υγείας βασίζονται στην απόκτηση, διαχείριση και επεξεργασία της

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών κλάση: Deuteromycetes θαλλός: πολυκύτταρο μυκήλιο σαπρόφυτα παράσιτα αναπαραγωγή: κυρίως αγενώς (ατελής μορφή) τέλεια μορφή: Ασκομύκητες (κυρίως), Βασιδιομύκητες τάξη: Tuberculariales

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 9 η : Σήψεις ριζών και στελέχους σιτηρών Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» Η Συμβολή της Μοριακής Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ζεύγη βάσεων ΓΕΝΕΤΙΚΗ 11. ΜΟΡΙΑΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ. Φωσφοδιεστερικός δεσμός

Ζεύγη βάσεων ΓΕΝΕΤΙΚΗ 11. ΜΟΡΙΑΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ. Φωσφοδιεστερικός δεσμός Ζεύγη βάσεων Αδενίνη Θυμίνη Γουανίνη Κυτοσίνη ΓΕΝΕΤΙΚΗ Φωσφοδιεστερικός δεσμός 11. ΜΟΡΙΑΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 1 ΜΟΡΙΑΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ άμεση πρόσβαση στο γενετικό υλικό εφαρμογές στην υγεία, βελτίωση φυτών και ζώων, προστασία

Διαβάστε περισσότερα

EΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της

EΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 12.5.2016 C(2016) 2731 final EΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 12.5.2016 για την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης (ΕΕ) 2015/789 της Επιτροπής σχετικά με μέτρα για

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Μονοφασική S. Typhimurium Δεδομένα Κτηνιατρικού Εργαστηρίου

Μονοφασική S. Typhimurium Δεδομένα Κτηνιατρικού Εργαστηρίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΑΛΚΙΔΑΣ Μονοφασική S. Typhimurium Δεδομένα Κτηνιατρικού Εργαστηρίου Δ. Κατσαρός Salmonella spp.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.1: Ασφάλεια βιολογικών τροφίμων & προστασία καταναλωτών Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

1088 Κ.Δ.Π. 106/97 Ο ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΦΥΤΙΚΟΥ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΝΟΜΟΣ

1088 Κ.Δ.Π. 106/97 Ο ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΦΥΤΙΚΟΥ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΝΟΜΟΣ JC.JC. iiu$. 1111.1) Αρ. 314, 4.4.97 188 Κ.Δ.Π. 16/97 Αριθμός 16 Οι περί Παραγωγής, Εμπορίας και Ελέγχου Πατατόσπορου Κανονισμοί εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο σύμφωνα με τα άρθρα 9Α(2) και 11 των

Διαβάστε περισσότερα

Βιοτεχνολογία Φυτών. Μοριακοί Δείκτες (Εισαγωγή στη Μοριακή Βιολογία)

Βιοτεχνολογία Φυτών. Μοριακοί Δείκτες (Εισαγωγή στη Μοριακή Βιολογία) Βιοτεχνολογία Φυτών ΔΠΘ / Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης ΠΜΣ Αειφορικά Συστήματα Παραγωγής και Περιβάλλον στη Γεωργία Μοριακοί Δείκτες (Εισαγωγή στη Μοριακή Βιολογία) Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Τοξικολογία Τροφίμων. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες

Τοξικολογία Τροφίμων. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Τοξικολογία Τροφίμων Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Αξιολόγηση άρθρου Έννοιες Σημεία Μηχανισμούς Πορεία Ιδιαιτερότητες Ανάλυσης Τροφίμων Ενώσεις που έχουν δυσμενή επίδραση στον άνθρωπο και τα ζώα Ανίχνευση

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης. 4 ο Κεφάλαιο - Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης. 4 ο Κεφάλαιο - Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης 4 ο Κεφάλαιο - Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA Αναπτύχθηκε λόγω της ανακάλυψης: i. Περιοριστικών ενδονουκλεασών ii. Ειδικών φορέων DNA Έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ

ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ Μανδηλαρά Γεωργία Βιολόγος PhD, Επιστημονικός Συνεργάτης Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τμήμα Μικροβιολογίας Υδατογενείς λοιμώξεις: χρήση νερού

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Μικροβιακή Οικολογία. Μοριακή αποτύπωση μικροβιακή κοινότητας Μοριακές μέθοδοι υψηλής απόδοσης και ανάλυσης

Μοριακή Μικροβιακή Οικολογία. Μοριακή αποτύπωση μικροβιακή κοινότητας Μοριακές μέθοδοι υψηλής απόδοσης και ανάλυσης Μοριακή Μικροβιακή Οικολογία Μοριακή αποτύπωση μικροβιακή κοινότητας Μοριακές μέθοδοι υψηλής απόδοσης και ανάλυσης Μοριακές μέθοδοι αποτύπωσης Ενδιάμεσης Ανάλυσης DGGE (Denaturating Gradient Gel Electrophoresis)

Διαβάστε περισσότερα

Polyram 80 WG. Γενικά. Τρόπος δράσης. Συνδυαστικότητα. Όνομα Polyram 80 WG Σκεύασμα Βρέξιμοι κόκκοι Δραστική ουσία 80.0 % β/β Metiram complex

Polyram 80 WG. Γενικά. Τρόπος δράσης. Συνδυαστικότητα. Όνομα Polyram 80 WG Σκεύασμα Βρέξιμοι κόκκοι Δραστική ουσία 80.0 % β/β Metiram complex . Polyram 80 WG Γενικά Όνομα Polyram 80 WG Σκεύασμα Βρέξιμοι κόκκοι Δραστική ουσία 80.0 % β/β Metiram complex Τρόπος δράσης Οργανικό μυκητοκτόνο, με προστατευτική δράση. Προλαβαίνει την ανάπτυξη της ασθένειας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ Η συµβολή της µοριακής ανάλυσης Eλισάβετ Οικονοµάκη Βιολόγος Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο ΠΓΝΑ > ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ (Μη µορφολογικές) Αλυσιδωτή Αντίδραση Πολυµεράσης

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία. Ειδική Φυτοπαθολογία Οπωροκηπευτικών και Φυτών Μεγάλης Καλλιέργειας

Θεωρία. Ειδική Φυτοπαθολογία Οπωροκηπευτικών και Φυτών Μεγάλης Καλλιέργειας Θεωρία Ειδική Φυτοπαθολογία Οπωροκηπευτικών και Φυτών Μεγάλης Καλλιέργειας Pythium - Phytophthora 1 Οι Ωομύκητες έχουν κοινοκύτταρο μυκήλιο με πλούσια διακλάδωση 2 Οι Ωομύκητες έχουν κυτταρίνη αντί για

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός Γεωργία σημαντική παράμετρος οικονομικής προόδου. Κρίσιμα σημεία: Σύγχρονα και αποδοτικά εγγειοβελτιωτικά αρδευτικά έργα Ορθολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ε. ΠΕΤΕΙΝΑΚΗ Aναπληρώτρια Καθηγήτρια Μικροβιολογίας Διευθύντρια Εργαστηρίου Μικροβιολογίας ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ φάση της κλινικής ιατρικής Η μικροβιολογία

Διαβάστε περισσότερα

TreeTOPS. ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα. Teacher s Guide. ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences

TreeTOPS. ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα. Teacher s Guide. ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences TreeTOPS ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα Teacher s Guide ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences 1 Γενικός σκοπός Το συγκεκριμένο παιχνίδι έχει ως στόχο να εισάγει τους

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα Human Papilloma Virus (HPV) στη Κύπρο

Συχνότητα Human Papilloma Virus (HPV) στη Κύπρο E M E D N L C SCIENCES BIOMEDICAL E N T E R Kέντρο Μέντελ για Βιοιατρικές Επιστήμες Συχνότητα Human Papilloma Virus (HPV) στη Κύπρο Βασίλειος Τάνος MD PhD www.mendelcenter.org Picture taken from leaflet

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτρια γνωμοδότησης (*): Kartika Tamara Liotard

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτρια γνωμοδότησης (*): Kartika Tamara Liotard ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 16.9.2010 2010/2114(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

- Ενισχυμένη με latex νεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

- Ενισχυμένη με latex νεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ - Ενισχυμένη με latex νεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΟΡΙΖΟΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ Διαγνωστική ανοσονεφελομετρική latex εξέταση για τον ποσοτικό προσδιορισμό της β-2 Μικροσφαιρίνης (Uβ2M) σε ανθρώπινα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς 1) Με την ενεργειακή διαχείριση: α) εξασφαλίζονται οι αναγκαίες συνθήκες και υπηρεσίες με μικρή υποβάθμιση της

Διαβάστε περισσότερα

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Mοριακών Tεχνικών Real-Time PCR για την Aνίχνευση Eντεροαιμορραγικών Στελεχών E. coli, Campylobacter jejuni και Salmonella spp.

Ανάπτυξη Mοριακών Tεχνικών Real-Time PCR για την Aνίχνευση Eντεροαιμορραγικών Στελεχών E. coli, Campylobacter jejuni και Salmonella spp. Ανάπτυξη Mοριακών Tεχνικών Real-Time PCR για την Aνίχνευση Eντεροαιμορραγικών Στελεχών E. coli, Campylobacter jejuni και Salmonella spp. 5 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας Η εφαρμογή μοριακών

Διαβάστε περισσότερα

-Ανοσονεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

-Ανοσονεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ -Ανοσονεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΟΡΙΖΟΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ Διαγνωστική ανοσονεφελομετρική εξέταση για τον ποσοτικό προσδιορισμό απτοσφαιρίνης ( HPT ) σε ανθρώπινο ορό ή πλάσμα με το σύστημα EasyNeph.

Διαβάστε περισσότερα

Α1.Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν με τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη(23 ΜΟΝΑΔΕΣ)

Α1.Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν με τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη(23 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΝΘΟΚΗΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21-02-2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΜΠΑΣΤΟΥΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΝΑ ΘΕΜΑ Α Α1.Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν με τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Τοπάλογλου Χαράλαμπος Τούλιος Λεωνίδας

Τοπάλογλου Χαράλαμπος Τούλιος Λεωνίδας Τοπάλογλου Χαράλαμπος Τούλιος Λεωνίδας Ινστιτούτο Βιομηχανικών Kτηνοτροφικών Φυτών ΕΛΓΟ Δήμητρα e-mail chartopal@gmail.com Σκοπός της εργασίας είναι η παρουσίαση του υποέργου ΓΕΩΦΥΤΑ της πράξης ΑγροΕΤΑΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ της Χαρίκλειας Βαϊκούση, Γεωπόνου με τίτλο: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείμενο της μελέτης αποτέλεσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. 4o Εργαστήριο Σ.Α.Ε

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. 4o Εργαστήριο Σ.Α.Ε ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα 4o Εργαστήριο Σ.Α.Ε Ενότητα : Μελέτη και Σχεδίαση Σ.Α.Ε Με χρήση του MATLAB Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος FOURLIS Risk Based Audit

Όμιλος FOURLIS Risk Based Audit Όμιλος FOURLIS Risk Based Audit Παράδειγμα Εφαρμογής Οκτώβριος 2005 1. Risk based audit: πώς προέκυψε; 2. Risk assessment project: πώς σχεδιάστηκε; 3. Risk assessment method: ποιά επιλέξαμε; 4. Risk assessment

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική Επιστήμη. Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος

Διοικητική Επιστήμη. Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διοικητική Επιστήμη Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ Φασματοσκοπία Mossbauer ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΑΚΡΙΒΟΣ Τμήμα Χημείας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 11 η : Σήψεις ριζών και στελεχών εκτός σιτηρών Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Μέθοδοι Βελτίωσης

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Μέθοδοι Βελτίωσης Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων 4 Μέθοδοι Βελτίωσης Σύνοψη Η βελτίωση στοχεύει στην αλλαγή της γενετικής σύστασης των φυτών προς όφελος των χαρακτήρων που εμείς επιλέγουμε. Η φαινοτυπική ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη Ενότητα 05: Μεθοδολογία εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων II Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής Κατεύθυνσης

Βιολογία. Θετικής Κατεύθυνσης Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 4ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΈΝΟΥ DNA Γενετική Μηχανική 3 Είναι ο κλάδος της Βιολογίας που περιλαμβάνει τις τεχνικές με τις οποίες ο άνθρωπος επεμβαίνει στο γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών Pythium spp. Phytophthora spp. κλάση: Oomycetes θαλλός: κοινοκύτταρο μυκήλιο με πλούσια διακλάδωση κυτταρικά τοιχώματα με κυτταρίνη αντί για χιτίνη σαπρόφυτα παράσιτα περιβάλλον:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΤΥΠΩΝ ΤΟΥ GLOBODERA ROSTOCHIENSIS ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΥΓΟΡΟΥ Μυριάνθη Παναγιώτου

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ενημερωτικός οδηγός εκπαιδευτικού προγράμματος:

ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ενημερωτικός οδηγός εκπαιδευτικού προγράμματος: ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ενημερωτικός οδηγός εκπαιδευτικού προγράμματος: «Εξειδικευμένο Πρόγραμμα Επιμόρφωσης σε Μοριακές Τεχνικές» 2016-2017 ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ (ΚΔΒΜ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3 Νικόλαος Παπάνας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Εξωτερικό Διαβητολογικό Ιατρείο Εξωτερικό Ιατρείο Διαβητικού Ποδιού Β Παθολογική Κλινική ΔΠΘ 5/22/12 1 5/22/12 2 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Eφη. Πετεινάκη

ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Eφη. Πετεινάκη ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Eφη Πετεινάκη ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΡΟΥΤΙΝΑΣ ΕΝΟΣ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ταυτοποίηση κάποιων βακτηρίων ο έλεγχος ευαισθησίας διάγνωση λοιμώξεων από μικροοργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση Φυτών. Ανάμεικτες ποικιλίες

Βελτίωση Φυτών. Ανάμεικτες ποικιλίες Στόχος: Η παράκαμψη των δυσμενών επιπτώσεων της απόλυτης ομοιομορφίας μιας μονογονοτυπικής ποικιλίας ως προς την: - ανθεκτικότητα σε διάφορες φυλές ενός παθογόνου - προσαρμοστικότητα σε διάφορα περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη μεταβολική μηχανική

Εισαγωγή στη μεταβολική μηχανική Εισαγωγή στη μεταβολική μηχανική Δημοσθένης Σαρηγιάννης 1 Περιεχόμενα μαθήματος 1. Εισαγωγή στη μεταβολική μηχανική 2. Κυτταρικός μεταβολισμός 3. Μοντέλα κυτταρικών αντιδράσεων 4. Ισοζύγια μάζας και ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές PCR και υβριδισμού. Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Βιοπαθολόγος, Λέκτορας ΕΚΠΑ Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών ipapapar@med.uoa.

Αρχές PCR και υβριδισμού. Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Βιοπαθολόγος, Λέκτορας ΕΚΠΑ Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών ipapapar@med.uoa. Αρχές PCR και υβριδισμού Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Βιοπαθολόγος, Λέκτορας ΕΚΠΑ Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών ipapapar@med.uoa.gr Ιστορικά στοιχεία Πρώτη αναφορά in vitro ενζυματικής αντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Δ. Ιακωβίδης Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Νέα διαγνωστικά μέσα για τη λανθάνουσα φυματίωση Η στοχευμένη δοκιμασία δερματικής φυματινοαντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 24 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ Ε. ΠΕΤΕΙΝΑΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ 1 Αρχή 1η: Ανάλυση των πιθανών κινδύνων Αναλυτικός προσδιορισμός των πιθανών κίνδυνων που σχετίζονται με όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας των τροφίμων από την αρχή μέχρι την ολοκλήρωση της-συγκομιδή

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Δημήτρης Παπαχρήστος Εργαστήριο Γεωργικής Εντομολογίας Τμήμα Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο e-mail : d.papachristos@bpi.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 03. ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ & ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗ

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 03. ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ & ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 03. ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ & ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗ 1 ΠΟΣΟΤΙΚΟ ΓΝΩΡΙΣΜΑ ΑΑββΓΓδδεεΖΖ αριθμός φυτών 50 00 150 100 50 0 10 5 184 119 17 87 40 1 5 0-10 10-0 0-30 30-40 40-50 50-60 60-70 70-80 80-90 απόδοση/φ υτό

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή διατριβή. Η επίδραση της τασιενεργής ουσίας Ακεταλδεΰδης στη δημιουργία πυρήνων συμπύκνωσης νεφών (CCN) στην ατμόσφαιρα

Πτυχιακή διατριβή. Η επίδραση της τασιενεργής ουσίας Ακεταλδεΰδης στη δημιουργία πυρήνων συμπύκνωσης νεφών (CCN) στην ατμόσφαιρα ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή Η επίδραση της τασιενεργής ουσίας Ακεταλδεΰδης στη δημιουργία πυρήνων συμπύκνωσης νεφών (CCN)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΟΡΙΑΚΗ ΚΑΙ ΦΑΙΝΟΤΥΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΣ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΚΛΗΡΟΥ ΣΙΤΑΡΙΟΥ ΠΟΥ ΑΠΟΚΤΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme econteplusproject Organic.Edunet ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΧΘΡΩΝ ΣΕ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΕΩΝΕΣ 1. ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Φωτεινή Μάλλη 1, Ειρήνη Γερογιάννη 1 Καλλιόπη Αγγέλου 1, Βίκυ Μολλάκη 2, Φωτεινή Μπαρδάκα 1, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα