ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΥΔΡΟΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΥΔΡΟΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΥΔΡΟΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΥΠΟ Σ. ΑΓΑΤΖΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2004

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. Κεφάλαιο 1. Μέθοδος Εκχύλισης σε Σωρούς Γενικά Ιστορική Ανασκόπηση της Μεθόδου Εκχύλισης σε Σωρούς Περιγραφή της Μεθόδου Εκχύλισης σε Σωρούς Μέθοδοι Εκχύλισης σε Σωρούς Τεχνικές Κατασκευής Σωρών Εκχύλισης Βάσεις Απόθεσης Σωρών Κατασκευή Βάσεων Απόθεσης των Σωρών Υλικά Επίστρωσης Είδη Επιστρώσεων Παράγοντες και Κριτήρια Επιλογής μίας Επίστρωσης Γεωτεχνική Μελέτη των Βάσεων Απόθεσης των Σωρών Υδραυλική Μελέτη της Επίστρωσης Κατασκευή Σωρών Εκχύλισης Μέθοδοι Κατασκευής Σωρών Διαβροχή των Σωρών Εκχύλισης Σχεδιασμός του Κυκλώματος Διακίνησης και Αποθήκευσης Διαλυμάτων Το Κύκλωμα του Επεξεργαζόμενου Διαλύματος Υπολογισμός Εισροών-Εκροών Φυσικού Νερού 41 Βιβλιογραφία Βιοεκχύλιση Εισαγωγή Ιστορική Ανασκόπηση και Προοπτικές Βιολογικά Στοιχεία για τους Αυτότροφους Μικροοργανισμούς Oι θειοβάκιλλοι (Thiobacillus sp) Ο Μεταβολισμός Ανοργάνων Ενώσεων Οξείδωση του Θείου Οξείδωση του Σιδήρου Η Ανάπτυξη του Βακτηριακού Πληθυσμού Βιοχημεία της Εκχύλισης με τη Χρήση Μικροοργανισμών Η Συμβολή της Βιοεκχύλισης στην Αξιοποίηση Δυσκατέργαστων Μεταλλευμάτων Πολυτίμων Μετάλλων Η Συμβολή της Βιοεκχύλισης στην Αξιοποίηση Μεταλλευμάτων Χαλκού Περιγραφή της Μεθόδου Βιοεκχύλισης σε Σωρούς Εξαγωγής με Οργανικό Διαλύτη Ηλεκτρανάκτησης (HBL/SX/EW) Η Συμβολή της Βιοεκχύλισης στην Αξιοποίηση Μεταλλευμάτων Ουρανίου Βιοεκχύλιση Μαγγανιούχων Μεταλλευμάτων 66 1

3 Βιολογική Αναγωγή του Μαγγανίου στη Φύση Μηχανισμοί Αναγωγής του Μαγγανίου Εφαρμογές της Βιοτεχνολογίας στην Αξιοποίηση και Επεξεργασία Ορυκτών Καυσίμων Eισαγωγή Βιολογική Αποθείωση Ορυκτών Καυσίμων 71 Βιβλιογραφία Θεωρία Χημικής Καταβύθισης Γενικά Μηχανισμοί της Χημικής Καταβύθισης Υπερκορεσμός Πυρηνοποίηση Ανάπτυξη των Κρυστάλλων Επίδραση Ξένων Ουσιών κατά την Ανάπτυξη των Κρυστάλλων Γήρανση του Ιζήματος Συσσωμάτωση του Ιζήματος Κινητική Μελέτη της Χημικής Καταβύθισης 106 Βιβλιογραφία Εξαγωγή Μετάλλων με Οργανικούς Διαλύτες Γενικά Εξαγωγή με Οργανικούς Διαλύτες- Μια Βασική Διεργασία Διαχωρισμού Εξαγωγή Μετάλλων με Οργανικούς Διαλύτες Εξαγωγή (extraction) Καθαρισμός της Οργανικής Φάσης (scrubbing) Αναγέννηση της Οργανικής Φάσης (stripping) Συνολικό Κύκλωμα Εξαγωγής (Solvent Extraction) Σύσταση της Οργανικής Φάσης Οργανικός Διαλύτης (εξαγωγέας) Διαλυτικό Μέσο (Αραιωτικό) Τροποποιητής Φάσης Μηχανισμοί Εξαγωγής με Οργανικό Διαλύτη Εξάρτηση της Εξαγωγής από το ph Ισορροπίας Εξάρτηση της Εξαγωγής από το Συντελεστή Κατανομής D Μετάλλου Συστήματα που Βασίζονται στο Σχηματισμό Συμπλόκων με Εναλλαγή Κατιόντων Συστήματα που Βασίζονται στο Σχηματισμό Συμπλόκων με Συνδυασμό Ιόντων Συστήματα που Βασίζονται στο Σχηματισμό Συμπλόκων με Διάλυση Εξαγωγή Μετάλλων σε Συνεχές Κύκλωμα Πολλαπλών Σταδίων 143 2

4 4.6.1 Μαθηματική Ανάλυση του Συστήματος Κατ Αντιρροή Παράδειγμα Εξαγωγής Co 2+ από Διάλυμα Θειικού Νικελίου με τον Οργανικό Διαλύτη Cyanex 272 σε Περισσότερα από Ένα Στάδια Βιομηχανικές Εφαρμογές της Διεργασίας Βιομηχανική Εφαρμογή στην Εξαγωγή και το Διαχωρισμό των Ni-Co Βιομηχανική Εφαρμογή στην Εξαγωγή Cu Διεργασίες Πετρελαιοειδών και Πετροχημικών Φαρμακευτικές Διεργασίες Περιβαλλοντικές Εφαρμογές 165 Βιβλιογραφία Βιορόφηση Βαρέων Μετάλλων από Μικροβιακή Μάζα Χρήση της Βιομάζας Μικροφυκών στην Απομάκρυνση Μετάλλων Εισαγωγή Μηχανισμοί Μικροβιακής Ρόφησης Μετάλλων Συστήματα Ακινητοποιημένου Βιοροφητικού υλικού Αντιδραστήρες Βιορόφησης Μηχανισμοί Εκρόφησης Μετάλλων από τη Βιομάζα Βιομηχανικές Εφαρμογές της Βιορόφησης Εφαρμογές με Χρήση Ζώντων Συστημάτων Εφαρμογές με Χρήση Νεκρών Ακινητοποιημένων Συστημάτων Χρήση Μικροφυκών στη Διεργασία Βιορόφησης Μηχανισμός Δέσμευσης Μετάλλων στα Μικροφύκη Εξάρτηση της Δέσμευσης Μετάλλων από το ph Επίδραση του Είδους Κυττάρων στη Βιορρόφηση Επίδραση της Παρουσίας Ανταγωνιστικών Κατιόντων στη Βιορόφηση Αποτελέσματα Ερευνητικών Εργασιών- Ειδικές Περιπτώσεις Μετάλλων Χρυσός Ουράνιο Χαλκός Yδράργυρος Αλουμίνιο Νικέλιο Kοβάλτιο Χρώμιο Γενικά Συμπεράσματα 184 Βιβλιογραφία 185 Ευχαριστίες 190 3

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ ΣΕ ΣΩΡΟΥΣ 1.1 ΓΕΝΙΚΑ O ι σύγχρονες τεχνολογικές βελτιώσεις στην εκμετάλλευση, τον εμπλουτισμό και τη μεταλλουργία των διαφόρων μεταλλευμάτων έχουν καταστήσει εκμεταλλεύσιμες ασήμαντες, παλαιότερα, εμφανίσεις μεταλλευμάτων και απορρίμματα μεταλλευτικών εκμεταλλεύσεων. Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες των τελευταίων χρόνων είναι η τεχνολογική ανάπτυξη της μεθόδου εκμετάλλευσης κοιτασμάτων με τη χρήση διαλυμάτων εκχύλισης (solution mining) (1,2). Η μέθοδος εκμετάλλευσης κοιτασμάτων με τη χρήση διαλυμάτων είναι ένας ευρύτερος όρος που περιλαμβάνει όλες τις τεχνικές εκχύλισης με τις οποίες πραγματοποιείται απ' ευθείας εξαγωγή του μετάλλου από ένα εξορυγμένο ή μη τμήμα του κοιτάσματος, τροφοδοτώντας ένα κατάλληλο διάλυμα διαμέσου της μάζας του μεταλλεύματος ή του βιομηχανικού oρυκτού. Το διάλυμα αυτό στη συνέχεια συλλέγεται και επεξεργάζεται ώστε ν' ανακτηθούν τα πολύτιμα συστατικά που έχουν περιέλθει σ' αυτό. Τεχνικές εκχύλισης όπως η εκχύλιση σωρών απορριμμάτων εκμετάλλευσης (dump leaching), η εκχύλιση σε σωρούς μεταλλεύματος (heap leaching), η έκπλυση μετώπων μεταλλοφόρων εκμεταλλεύσεων (stope washing) και η επί τόπου εισχώρηση υπό πίεση του διαλύματος εκχύλισης στο κατάλληλα διαμορφωμένο κοίτασμα (in situ leaching) ταιριάζουν απόλυτα στον προηγούμενο ορισμό. Μέχρι σήμερα, η "εξόρυξη" μεταλλευμάτων εκχυλίζοντάς τα έχει μ' επιτυχία εφαρμοστεί σε όλων των ειδών τους εβαπορίτες (trona, brines and salts) και σε χαμηλής περιεκτικότητας μεταλλεύματα χαλκού, ουρανίου, χρυσού και αργύρου. Οι δυνατότητες της μεθόδου, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερες αφού πρακτικά τα περισσότερα μέταλλα μπορούν να εκχυλιστούν απ' ευθείας από τα μεταλλεύματα τους με κατάλληλα αντιδραστήρια. Έτσι, έχουν αρχίσει ν' αναπτύσσονται τεχνικές εκμετάλλευσης χρησιμοποιώντας διαλύματα εκχύλισης, με σκοπό, να εφαρμοστούν βιομηχανικά, στην ανάκτηση μετάλλων όπως του μολύβδου, του ψευδαργύρου, του νικελίου, του μαγγανίου και του αλουμινίου (2). Η μέθοδος της εκχύλισης σε σωρούς μπορεί, με μικρές διαφοροποιήσεις, να εφαρμοστεί (2,3) : Στην αξιοποίηση παλαιών ατάκτων αποθέσεων φτωχών υλικών (dumps) που προέρχονται από την αποκάλυψη πλούσιων κοιτασμάτων ή τη συσσώρευση 4

6 απορριμμάτων λοιπών μεταλλευτικών και μεταλλουργικών εκμεταλλεύσεων ή εργοστασίων εμπλουτισμού. Τόσο η κοκκομετρική σύσταση όσο και η θέση απόθεσης των μαζών αυτών έχουν επιλεγεί με καθαρά οικονομικά κριτήρια και δεν έχει συνήθως προβλεφθεί κάποια μελλοντική αξιοποίησή τους, αφού με παλαιότερες μεθόδους αυτή ήταν αντιοικονομική. Έτσι οι σωροί αυτοί χαρακτηρίζονται ως ανομοιογενείς, τόσο στην ορυκτολογική τους σύσταση όσο και στα φυσικά χαρακτηριστικά τους και οι επιτυγχανόμενες ανακτήσεις των μεταλλικών αξιών με τη μέθοδο της εκχύλισης σε σωρούς είναι μέτριες, πλην όμως οικονομικά συμφέρουσες. Στην αξιοποίηση συστηματικών αποθέσεων μεταλλευμάτων (heaps) που έχουν συσσωρευτεί σε κατάλληλα διαμορφωμένες, στεγανοποιημένες, επίπεδες επιφάνειες (βάσεις) οι οποίες εξασφαλίζουν τη συστηματική και απρόσκοπτη συλλογή των κυοφορούντων διαλυμάτων. Το υλικό, που συνήθως έχει υποστεί προηγουμένως θραύση και ορισμένες φορές, συσσωμάτωση, αποτίθεται προσεκτικά ώστε να παρουσιάζει μία σχετική ομοιομορφία ορυκτολογικών και φυσικών χαρακτηριστικών. Έτσι οι επιτυγχανόμενες ανακτήσεις είναι μεγαλύτερες και το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα σημαντικώς καλύτερο. 1.2 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ ΣΕ ΣΩΡΟΥΣ Η αρχή της μεθόδου της εκχύλισης σε σωρούς για την ανάκτηση μετάλλων από διάφορα φτωχά, κυρίως, μεταλλεύματα είναι γνωστή τουλάχιστον από τον 16ο αιώνα. Η τεχνολογική, όμως, ανάπτυξη της μεθόδου πραγματοποιήθηκε μόλις την τελευταία δεκαπενταετία, όταν η μέθοδος άρχισε να εφαρμόζεται σε φτωχά μεταλλεύματα πολυτίμων μετάλλων στις ΗΠΑ. Οι πρώτες βιβλιογραφικές αναφορές της μεθόδου (2,4,5) αφορούν στην ανακύκλωση διαλυμάτων δια μέσου σωρών χαλκούχων απορριμμάτων στην Ουγγαρία, στα μέσα του δεκάτου έκτου αιώνα, και στην Ισπανία, στις όχθες του Ρίο Τίντο, από το 1752 μέχρι σήμερα. Ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα η μέθοδος είχε εξελιχθεί σημαντικά και ήταν γνωστές τεχνικές, όπως αυτή των εναλλασσόμενων περιόδων εκχύλισης/ανάπαυσης των σωρών (leach/rest periods), προς μεγιστοποίηση της ανάκτησης. Η εφαρμογή της, όμως, είχε περιορισθεί μόνο στα φτωχά χαλκούχα απορρίμματα μεταλλευτικών εκμεταλλεύσεων. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε η εκμετάλλευση και των μεταλλευμάτων ουρανίου, χρησιμοποιώντας διαλύματα σύμφωνα με την προτεινόμενη από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (1955) του Καθηγητή Livingston (4). Το σημαντικότερο όμως εξελικτικό βήμα της μεθόδου ήταν η εφαρμογή της κυάνωσης για την εκμετάλλευση κοιτασμάτων πολυτίμων μετάλλων (χρυσού, αργύρου) (4,6), μετά από πρόταση του USBM των ΗΠΑ το Έτσι, στο τέλος της δεκαετίας του '60, πρώτη η εταιρεία Carlin Gold Mining Company εφάρμοσε σε βιομηχανική κλίμακα τη μέθοδο της εκχύλισης σε σωρούς για την ανάκτηση χρυσού στη βορειοδυτική Νεβάδα. Ακολούθησε η εταιρεία Cortez Gold Mines, στις αρχές του 1970, η οποία επεξεργάστηκε την περίοδο εκείνη περίπου 2Mt μεταλλεύματος. Οι βελτιώσεις που επιτεύχθηκαν, τόσο στις εφαρμοζόμενες τεχνικές (συσσωμάτωση) όσο και στο 5

7 χρησιμοποιούμενο εξοπλισμό στη δεκαετία του 1970, κατέστησαν εφικτή ακόμη και την εκμετάλλευση φτωχών αργιλικών μεταλλευμάτων πολυτίμων μετάλλων. Έτσι, από τη δεκαετία του 1980 άρχισε μία εκρηκτική εξάπλωση της μεθόδου κυρίως στις ΗΠΑ, ενώ σήμερα η μέθοδος συγκαταλέγεται μεταξύ των φθηνότερων και αποδοτικότερων για την ανάκτηση πολυτίμων μετάλλων, ακόμη και για ιδιαίτερα φτωχά και δυσκατέργαστα μεταλλεύματα, τα οποία σε διαφορετικές συνθήκες θα ήταν αδύνατο ν' αξιοποιηθούν. 1.3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ ΣΕ ΣΩΡΟΥΣ Η αρχή της μεθόδου της εκχύλισης σε σωρούς είναι απλή τόσο στη σύλληψη, όσο και στην εφαρμογή (4,7,8) : Κατάλληλο διάλυμα εκχύλισης διαβρέχει ένα σωρό μεταλλεύματος ο οποίος έχει αποτεθεί επάνω σε μία, κατά το δυνατό, υδατοστεγή επιφάνεια ώστε να είναι εφικτή η επανασυλλογή του διηθηθέντος μέσα από το μετάλλευμα διαλύματος, προκειμένου ν' ανακτηθούν το ή τα μέταλλα που έχουν διαλυθεί από την προηγούμενη διαδικασία. Σχήμα 1.1: Απλοποιημένο διάγραμμα μεθόδου εκχύλισης σε σωρούς 6

8 Φωτ. 1.1: Εκχύλιση χρυσού σε σωρούς από την Εταιρεία FMC, Paradise Peak, Nevada, USA. Η απλοποιημένη μορφή που παρουσιάζει μία εγκατάσταση εκχύλισης σε σωρούς δίνεται στο Σχήμα 1.1. Στην Φωτογραφία 1.1 φαίνεται η διεργασία εκχύλισης χρυσού σε σωρούς στη μονάδα παραγωγής στο Paradise Peak. Η εγκατάσταση αποτελείται από: Το σωρό του μεταλλεύματος, ο οποίος κατασκευάζεται με τη βοήθεια μηχανοκίνητου χωματουργικού εξοπλισμού ή αποθετών. Τη βάση απόθεσης του σωρού του μεταλλεύματος (leach pad), η οποία αποτελείται από διάφορα στρώματα κατάλληλων υλικών και εξασφαλίζει μία στεγανή, σταθερή και ασφαλή επιφάνεια έδρασης για το σωρό του μεταλλεύματος Το σύστημα διαβροχής του σωρού (solution application system) με το διάλυμα εκχύλισης. Το σύστημα συλλογής, διακίνησης και αποθήκευσης του κυοφορούντος διαλύματος (solution collection and storage system) Μέθοδοι Εκχύλισης σε Σωρούς Eχουν αναπτυχθεί οι ακόλουθες επιμέρους παραλλαγές της μεθόδου εκχύλισης σε σωρούς (4,9-17) : i) Εκχύλιση σωρών παλαιών απορριμμάτων εκμετάλλευσης. Πρόκειται για την εκχύλιση σε σωρούς παλαιών υλικών που είχαν άτακτα αποτεθεί ή αποθηκευτεί από παλαιότερες μεταλλευτικές ή μεταλλουργικές εκμεταλλεύσεις επειδή ήταν απορρίμματα και 7

9 για τη δεδομένη εποχή εθεωρούντο στείρα. Έτσι, όπως ήδη έχει αναφερθεί, αν η κατάσταση του υποβάθρου είναι ικανοποιητικά στεγανή, τα υλικά αυτά μπορούν ν' αξιοποιηθούν με τη μέθοδο της εκχύλισης σε σωρούς. Η επιτυγχανόμενη όμως ανάκτηση είναι συνήθως μικρή και οι απαιτούμενοι χρόνοι εκχύλισης μεγάλοι γιατί τόσο η κοκκομετρική όσο και χημική σύσταση του υλικού είναι εντόνως ανομοιογενής. Στην Φωτογραφία 1.2 φαίνεται η διεργασία εκχύλισης χρυσού σε σωρούς παλαιών απορριì ì άτων εκμετάλλευσης στη μονάδα παραγωγής στο Newmont της Νεβάδα. Φωτ. 1.2: Εκχύλιση χρυσού σε σωρούς απορριμμάτων από τη εταιρεία FMC, Paradise Peak, Nevada, USA. ii) Εκχύλιση μεταλλεύματος όπως έχει εξορυχτεί από το μεταλλείο (run-of-mine material, ROM). Πρόκειται για την αξιοποίηση μεταλλεύματος που δεν έχει υποστεί καμιά επεξεργασία μετά την εξόρυξη. Το υλικό αυτό στρώνεται σε κάποιο αδιαπέραστο διαμορφωμένο υπόβαθρο ώστε να σχηματίσει σωρούς. Έτσι, όπως και στην προηγούμενη 8

10 περίπτωση, το υλικό παρουσιάζει κοκκομετρική ανομοιογένεια και συνήθως οι απαιτούμενοι χρόνοι εκχύλισης είναι μεγάλοι, ενώ η επιτυγχανόμενη ανάκτηση μέτρια. Η τεχνική όμως αυτή έχει μικρό κόστος και είναι ιδανική σε περιπτώσεις πολύ φτωχών κατά κανόνα μεταλλευμάτων το μέγεθος τεμαχίων των οποίων μπορεί να ελεγχθεί ικανοποιητικά κατά τη διαδικασία εξόρυξης ή για την αξιοποίηση προεξορυγμένων υλικών, η θέση απόθεσης των οποίων δεν είναι ικανοποιητικά στεγανή για να εκχυλισθούν χωρίς μεταφορά σ' άλλη θέση. iii) Εκχύλιση προπαρασκευασμένου μεταλλεύματος. Πρόκειται για την πλέον διαδεδομένη σήμερα εφαρμοζόμενη τεχνική, λόγω των φανερών πλεονεκτημάτων που παρουσιάζει (υψηλή ανάκτηση σε μικρό σχετικά διάστημα με μικρό σχετικά κόστος). Το μετάλλευμα που πρόκειται να εκχυλιστεί προπαρασκευάζεται μηχανικά (θραύση σε προκαθορισμένο μέγεθος και κοκκομετρική σύσταση). Έτσι, οι εγκαταστάσεις συμπληρώνονται, συνήθως, μ' ένα κύκλωμα θραύσης-ταξινόμησης από τo οποίo προκύπτει ένα ομογενοποιημένο υλικό, με ελεγχόμενο ποσοστό λεπτομερούς υλικού. Στη συνέχεια το υλικό αποτίθεται σε σωρούς επάνω σε υδατοστεγή υπόβαθρα (βάσεις) με κατάλληλο σύστημα συλλογής του κυοφορούντος διαλύματος, προκειμένου να εκχυλιστεί. Σκοπός της μηχανικής προπαρασκευής είναι να προκύψει ένα ικανοποιητικά λεπτομερές και κοκκομετρικά ομοιογενές μετάλλευμα ώστε η επαφή του διαλύματος εκχύλισης με τους κόκκους του μεταλλεύματος να είναι καλή, εξασφαλίζοντας συγχρόνως καλή διαπερατότητα και ευστάθεια του σωρού. Σε περιπτώσεις ορισμένων θειούχων μεταλλευμάτων, αλλά και διαφόρων μεταλλευμάτων χαλκού, γίνεται χημική προκατεργασία του υλικού για βελτίωση της ανάκτησης, εφ' όσον το κόστος παραγωγής δεν επιβαρύνεται σημαντικά. iv) Εκχύλιση συσσωματωμένου μεταλλεύματος. Πρόκειται για μία τεχνική που διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια για την εκμετάλλευση λεπτομερών και αργιλικών μεταλλευμάτων πολυτίμων, κυρίως, μετάλλων και αποτελεί εξέλιξη της προηγούμενης τεχνικής. Η ύπαρξη τέτοιων υλικών στη μάζα ενός σωρού προκαλεί γρήγορα μείωση της διαπερατότητας του σωρού, ενώ διευκολύνεται η μηχανική αποσάθρωση των παρειών του σωρού και η μείωση της επιτυγχανόμενης ανάκτησης. Με τον όρο "συσσωμάτωση" εννοείται κάθε προκατεργασία του μεταλλεύματος η οποία είναι ικανή να προκαλέσει είτε προσκόλληση των λεπτομερών υλικών στα χονδρόκκοκα είτε συσφαίρωση του λεπτομερούς υλικού. Γίνεται, λοιπόν, φανερό ότι η συσσωμάτωση δεν είναι απαραίτητο να οδηγεί στη συσφαίρωση για να έχει ευνοϊκή επίδραση. Αρκεί να δημιουργεί απλούς δεσμούς συνοχής μεταξύ του λεπτομερούς και του χονδρομερούς υλικού, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί με μια απλή διαβροχή που θα προηγείται της απόθεσης του μεταλλεύματος. Σε περιπτώσεις που η απλή αυτή διαδικασία δε φέρνει αποτέλεσμα, τότε μπορεί να γίνει προσπάθεια συσφαίρωσης. Η ακολουθούμενη διαδικασία συσφαίρωσης του λεπτομερούς υλικού είναι ανάλογη της εφαρμοζόμενης σε πολλές μεταλλουργικές διεργασίες. Πραγματοποιείται δηλαδή με την προσθήκη νερού και κάποιου συνδετικό υλικού (τσιμέντου, ασβέστη, καολίνη, μπεντονίτη ή άλλου αργιλικού υλικού), το ρόλο του οποίου μπορεί να παίξει και το ίδιο το μετάλλευμα, αν περιέχει ικανοποιητικώς υψηλό ποσοστό αργιλικών υλικών. Στη φάση της συσσωμάτωσης 9

11 ενσωματώνεται, συνήθως, και η χημική προκατεργασία βελτίωσης των χαρακτηριστικών του μεταλλεύματος, προσθέτοντας τα κατάλληλα υλικά. Η εκχύλιση του συσσωματωμένου μεταλλεύματος έδωσε λύση στην εκμετάλλευση πολλών κοιτασμάτων, βελτίωσε την ανάκτηση σε άλλα, διευρύνοντας έτσι το πεδίο εφαρμογής της μεθόδου. Εκτός, όμως, από τα πλεονεκτήματα, η τεχνική αυτή παρουσιάζει και κάποια μειονεκτήματα. Αυτά συνοψίζονται στη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την εμφάνιση καναλιών ροής του διαλύματος και τη μείωση της αναμενόμενης ανάκτησης των μεταλλικών αξιών. Η επίλυση των παραπάνω προβλημάτων εξαρτάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε εργοταξίου και τα περισσότερα έχουν σήμερα αντιμετωπιστεί ικανοποιητικά μ' επέμβαση στον τρόπο απόθεσης των σωρών εκχύλισης Τεχνικές Κατασκευής Σωρών Εκχύλισης Οι εφαρμοζόμενες τεχνικές για την κατασκευή των σωρών εκχύλισης είναι οι ακόλουθες (4,17,18) : i) Σωροί μίας βαθμίδας (στρώσης). Είναι η πρώτη και απλούστερη τεχνική κατασκευής σωρού που εφαρμόστηκε στην πράξη. Το μετάλλευμα, αφού αποτεθεί σε σωρό συγκεκριμένου ύψους, εκχυλίζεται σύμφωνα με μία συγκεκριμένη διαδικασία. Το ύψος των σωρών ποικίλει αναλόγως με τη φύση και την κοκκομετρική σύσταση του μεταλλεύματος καθώς και την αντοχή της βάσης του σωρού. Σε μία τέτοια εγκατάσταση, αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να επιτευχθεί είτε επεκτείνοντας τη συνολική επιφάνεια του σωρού είτε αυξάνοντας τον αριθμό των σωρών. Στην Φωτογραφία 1.3 φαίνεται η διεργασία εκχύλισης χρυσού σε σωρό μίας βαθμίδας σε μονάδα παραγωγής της Εταιρείας Granges Exploration στη Νεβάδα. 10

12 Φωτ. 1.3: Εκχύλιση χρυσού σε σωρό μίας βαθμίδας. Εταιρεία Granges Exploration, Nevada, USA. ii) Σωροί πολλαπλών βαθμίδων (στρώσεων). Πρόκειται για μία τεχνική που άρχισε να εφαρμόζεται εκτεταμένως την τελευταία δεκαετία. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη βελτίωση των υλικών κατασκευής των βάσεων απόθεσης των σωρών, των συστημάτων διαβροχής των σωρών και των τεχνικών απόθεσης του μεταλλεύματος. Κατά την εφαρμογή της τεχνικής αυτής, το ύψος του σωρού δεν είναι σταθερό αλλά μεταβάλλεται, προσθέτοντας ανά τακτά χρονικά διαστήματα νέες βαθμίδες ορισμένου ύψους. Έτσι, αρχικά, στρώνεται μία βαθμίδα μεταλλεύματος επάνω στη βάση, το ύψος της οποίας είναι μικρό και σπάνια ξεπερνά τα 5m, με μέση τιμή τα 2.5-3m. Στη συνέχεια, απλώνεται το σύστημα διαβροχής και ακολουθεί η εκχύλιση του μεταλλεύματος για προκαθορισμένο χρονικό διάστημα. Μετά το πέρας της εκχύλισης και αφού συλλεγεί το σύστημα διαβροχής, αποτίθεται μία νέα στρώση μεταλλεύματος, ίδιου ύψους με την προηγούμενη. Όταν αρχίσει η εκχύλιση της νέας βαθμίδας, το διάλυμα εκχύλισης διηθείται τόσο μέσα από την ανώτερη στρώση όσο και από την κατώτερη, εκχυλίζοντας συγχρόνως και το μετάλλευμα που δεν είχε προλάβει να εκχυλιστεί κατά το πρώτο στάδιο. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρι ο σωρός να φθάσει στο τελικό προκαθορισμένο ύψος. Η εφαρμογή της τεχνικής αυτής προϋποθέτει μετάλλευμα με ικανοποιητικό πορώδες και μεγάλη μηχανική αντοχή τόσο του σωρού του μεταλλεύματος όσο και της βάσης του σωρού. Εφαρμόζεται κυρίως στα μεταλλεύματα χαλκού, το πορώδες των οποίων δίνει μεγάλα περιθώρια αύξησης του ύψους του σωρού (ως 200m) αλλά και σε μεταλλεύματα χρυσού-αργύρου, ιδίως αν τ' αποθέματα του κοιτάσματος είναι μεγάλα. Στην 11

13 Φωτογραφία 1.4 φαίνεται η διεργασία εκχύλισης χρυσού σε σωρούς πολλαπλών βαθμίδων σε μονάδα παραγωγής στο Περού (Comarsa). Φωτ. 1.4: Εκχύλιση χρυσού σε σωρούς πολλαπλών βαθμίδων στο Περού από την Εταιρεία Comarsa Η συγκεκριμένη τεχνική, προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι της προηγούμενης τεχνικής, τα σημαντικότερα των οποίων είναι: Αυξάνεται σημαντικά η παραγωγικότητα της εγκατάστασης, χωρίς να υπάρχει ανάγκη επέκτασης της επιφάνειας της βάσης του σωρού. Μειώνεται ο απαιτούμενος χρόνος εκχύλισης κάθε βαθμίδας μεταλλεύματος, αφού δεν είναι απαραίτητο να επιτευχθεί η βέλτιστη ανάκτηση πριν ξεκινήσει η εκχύλιση της επόμενης βαθμίδας. Η εκχύλιση του δυσκολοεκχύλιστου μέρους του μεταλλεύματος μπορεί να συνεχίζεται συγχρόνως με την εκχύλιση των ανωτέρων βαθμίδων, αφού το διάλυμα εκχύλισης διαβρέχει όλη τη μάζα του σωρού μέχρι να φθάσει στη θέση συλλογής του. Μειώνεται η έκταση των εγκαταστάσεων και το ύψος της αρχικής επένδυσης. Είναι ευκολότερος και καλύτερος ο έλεγχος της εξέλιξης της εκχύλισης σε σχέση με τους υψηλούς σωρούς μίας στρώσης, λόγω του μικρού ύψους που έχει κάθε στρώση και της σταδιακής αύξησης της κλίμακας των έργων. Έτσι, εφ' όσον ο αρχικός σχεδιασμός είναι σωστός, τα λειτουργικά προβλήματα είναι μικρά. Συγχρόνως, οι συνθήκες εκχύλισης είναι ευνοϊκότερες (καλύτερος αερισμός, ισχυρότερο διάλυμα, μεγαλύτερη ποσότητα διαλυμένου οξυγόνου) στο ανώτερο τμήμα του σωρού, το οποίο είναι πολύ πλούσιο σε σχέση με το υπόλοιπο. 12

14 1.3.3 Βάσεις Απόθεσης Σωρών Στη συνέχεια, περιγράφονται οι τεχνικές που έχουν αναπτυχθεί για τις δυνατότητες χρήσης των βάσεων απόθεσης των σωρών (1,4) : i) Μόνιμη βάση μίας χρήσης. Kατά την εφαρμογή της τεχνικής αυτής, η βάση του σωρού κατασκευάζεται κατά το πρώτο στάδιο των έργων. Μετά την απόθεση του μεταλλεύματος, δεν πραγματοποιείται καμία παραπάνω επέκταση και ο σωρός παραμένει μονίμως στη θέση αυτή. ii) Επαναχρησιμοποιούμενη βάση ή βάση πολλαπλών χρήσεων (reusable pad) Η τεχνική της επαναχρησιμοποιούμενης βάσης περιλαμβάνει την κατασκευή μίας σειράς βάσεων μεγάλης αντοχής πάνω στις οποίες το προπαρασκευασμένο μετάλλευμα φορτώνεται, εκχυλίζεται, εκπλύνεται, εξουδετερώνεται (εάν είναι απαραίτητο) και απομακρύνεται για ν' αποτεθεί στη συνέχεια νέο μετάλλευμα, προκειμένου να επεξεργαστεί με τον ίδιο τρόπο (Σχήμα 1.2). Κατά τη φάση του σχεδιασμού μίας βάσης του είδους αυτού, πρέπει να ληφθούν υπ' όψη οι εξής κατασκευαστικές απαιτήσεις: Οι κύκλοι εκχύλισης πρέπει να είναι μικροί, σταθεροί και εύκολα προγραμματιζόμενοι. Γενικά προτιμώνται κύκλοι μικρότεροι των 60 ημερών διότι, διαφορετικά, απαιτούνται μεγαλύτερης έκτασης βάσεις, ώστε να διατηρηθούν οι παραγωγικές αναλογίες. Το μετάλλευμα να παρουσιάζει συνεπή χημική συμπεριφορά και εκχυλισιμότητα. Το υπόβαθρο έδρασης της βάσης να είναι επίπεδο, ενώ δεν είναι απαραίτητο να έχει μεγάλη έκταση. Να διατίθεται κατάλληλος χώρος απόθεσης των απορριμμάτων. Το χρησιμοποιούμενο σύστημα επίστρωσης να είναι ανθεκτικό και υψηλής μηχανικής αντοχής, ώστε να είναι δυνατή η κίνηση του εξοπλισμού φόρτωσης και εκφόρτωσης της βάσης. Το χρησιμοποιούμενο σύστημα επίστρωσης ν' αντέχει σε ποικιλία κλιματολογικών συνθηκών. Να έχει προβλεφθεί η ύπαρξη διπλού συστήματος διακίνησης των υλικών (της απόθεσης σε σωρούς και της εκφόρτωσης της βάσης). 13

15 Σχήμα 1.2: Επαναχρησιμοποιούμενη βάση σωρού Η τεχνική της αναχρησιμοποιούμενης βάσης αποτελεί εξέλιξη της προηγούμενης τεχνικής και είναι κατάλληλη για μεταλλεύματα περιορισμένης ανθεκτικότητας και σταθερών χαρακτηριστικών εκχύλισης. Μπορεί εύκολα να εφαρμοστεί ακόμη και σε μικρές επίπεδες εκτάσεις, ενώ οι απαιτούμενες δεξαμενές διαλυμάτων μπορούν να είναι μικρότερης χωρητικότητας και το απόθεμα ασφαλείας τους από πλημμύρες να μειωθεί. Μειονεκτήματα της τεχνικής είναι η μικρή ευελιξία που παρουσιάζει στις παραγωγικές αλλαγές, η αδυναμία επανεκχύλισης των υπολειπόμενων αξιών στο μετάλλευμα που πρόκειται ν' αποσυρθεί καθώς και η αδυναμία "ωρίμανσης" του μεταλλεύματος στο σωρό επειδή ο χρόνος παραμονής του σ' αυτόν είναι σχετικά περιορισμένος. iii) Επεκτεινόμενη βάση του σωρού μίας χρήσης (permanent extended pad). Πρόκειται για μια τεχνική κατά την εφαρμογή της οποίας οι διαστάσεις της βάσης του σωρού δεν είναι σταθερές αλλά μπορούν να επεκτείνονται συγχρόνως με την εξέλιξη της εκχύλισης στο υπόλοιπο τμήμα του σωρού. Μία γενικευμένη άποψη της επεκτεινόμενης βάσης δίνεται στο Σχήμα 1.3. Η βάση μπορεί να είναι είτε ενιαία είτε να μεσολαβούν αυλάκια συλλογής των διαλυμάτων και να υπάρχει σαφής διαχωρισμός επιμέρους βάσεων. Η τεχνική αυτή, σε συνδυασμό με την τεχνική των σωρών πολλαπλών βαθμίδων, είναι ότι πιο εξελιγμένο έχει να επιδείξει σήμερα η μέθοδος της εκχύλισης σε σωρούς. Μ' αυτόν τον τρόπο οι σωροί επεκτείνονται τόσο σ' επιφάνεια που φθάνει μερικές δεκάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα, όσο και σε ύψος, εξασφαλίζοντας έτσι, τη δυνατότητα κατασκευής εγκαταστάσεων μεγάλης παραγωγικότητας. 14

16 Σχήμα 1.3: Επεκτεινόμενη βάση σωρού Κατά το σχεδιασμό μίας επεκτεινόμενης βάσης πρέπει να ληφθούν υπ' όψη τα εξής: Απαιτείται μεγάλη διαθέσιμη έκταση. Απαιτείται σχετικά επίπεδη τοπογραφία της περιοχής. Γενικά είναι αποδεκτές κλίσεις μικρότερες του 10%, με προτιμητέες αυτές του 5%. Το κλίμα πρέπει να είναι ξηρό. Απαιτούνται μεγαλύτερης χωρητικότητας δεξαμενές ώστε να προβλεφθούν ικανοποιητικά αποθέματα ασφαλείας από πλημμύρες. Η τεχνική αυτή παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι των υπολοίπων: Είναι δυνατή η επεξεργασία διαφόρων τύπων μεταλλευμάτων συγχρόνως, με διαφορετικούς κύκλους εκχύλισης. Απαιτείται σχετικά απλό σύστημα επίστρωσης, λόγω των χαμηλών γενικά φορτίσεων από κίνηση εξοπλισμού και εργασιών επάνω στη βάση. Τόσο το κόστος της επένδυσης της βάσης του σωρού όσο και το αρχικό κόστος εκκίνησης της παραγωγής από τις εγκαταστάσεις είναι χαμηλά. 15

17 1.4 KΑΤΑΣΚΕΥΗ ΒΑΣΕΩΝ ΑΠΟΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΣΩΡΩΝ - ΥΛΙΚΑ ΕΠΙΣΤΡΩΣΗΣ Ω ς "βάση απόθεσης του σωρού" (leach pad) δηλώνεται η σταθερή βάση που υπόκειται του σωρού του μεταλλεύματος. Αποτελείται από αλλεπάλληλα στρώματα κατάλληλα διαμορφωμένων υλικών, όπως εδαφικά υλικά, γεωμεμβράνες κλπ (επίστρωση). Έχει σκοπό να εξασφαλίζει (4,22,23,25) : σταθερή και μη καθιζήσιμη θεμελίωση του σωρού κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του, χαμηλή διαπερατότητα, η οποία επιτυγχάνεται με τη χρήση ειδικών επιστρώσεων, και σταθερή βάση κατασκευής του σωρού φυσική απορροή του μεταλλοφόρου διαλύματος προς τα κανάλια συλλογής και τις δεξαμενές αποθήκευσης Ειδικότερα σε περίπτωση που θα επιλεγεί επίστρωση της βάσης με γεωμεμβράνες, τότε η βάση του σωρού αποτελεί το σταθερό υπόβαθρο θεμελίωσης πάνω στο οποίο θα τοποθετηθεί η επίστρωση. Σε περίπτωση δε, που θα επιλεγεί σύστημα εδαφικής επίστρωσης, τότε η βάση του σωρού είναι, συνήθως, τα ίδια τα εδαφικά αργιλικά στρώματα (4,22). Ο σχεδιασμός και η επιλογή των υλικών επίστρωσης των βάσεων των σωρών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κατασκευαστικά προβλήματα των εργοταξίων στα οποία γίνεται εκχύλιση σε σωρούς. Η λύση του, τις περισσότερες φορές δεν είναι μονοσήμαντη. Eξαρτάται από την κλίμακα των εργασιών, τις διαθέσιμες πρώτες ύλες, το είδος των διακινουμένων υλικών, τις καιρικές συνθήκες, το διαθέσιμο εξοπλισμό και την ιδιαίτερη τεχνική που εφαρμόζεται (4,24). Η βάση απόθεσης του σωρού πρέπει να σχεδιάζεται με το σκεπτικό ότι πρόκειται για ένα σύστημα, το "σύστημα της βάσης απόθεσης του σωρού", το οποίο αποτελείται από τα εξής ανεξάρτητα λειτουργικά μέρη (4,22,25) : Το κατάλληλα διαμορφωμένο υπόβαθρο θεμελίωσης (foundation), με το οποίο εξασφαλίζεται σταθερή θεμελίωση του σωρού του μεταλλεύματος και ικανοποιητική κλίση του εδάφους για την ανεμπόδιστη ελεύθερη ροή των διαλυμάτων. Ένα στρώμα για την προστασία των υπερκείμενων υλικών από μηχανικές, κυρίως, φθορές (bedding layer). Το στρώμα αυτό μπορεί και να μην υπάρχει ανάλογα με τα υλικά που χρησιμοποιούνται. Ένα στρώμα αποστράγγισης (drain layer) και το σύστημα σωληνώσεων ανίχνευσηςσυλλογής διαρροών του κυοφορούντος διαλύματος (seepage ή detection layer), με τα οποία επιτυγχάνεται αποστράγγιση και συλλογή των πιθανών διαρροών του μεταλλοφόρου διαλύματος, ώστε να εξασφαλίζονται μικρότερες κατά το δυνατό απώλειες. Την κύρια επίστρωση της βάσης απόθεσης του σωρού (liners), η οποία αποτελείται από στρώματα διαφόρων υλικών που έχουν ως σκοπό τη στεγανοποίηση της βάσης και την αποφυγή κατά το δυνατό απωλειών του μεταλλοφόρου διαλύματος. 16

18 Την επικάλυψη της επίστρωσης (cover layer), η οποία είναι στρώμα κατάλληλων υλικών με σκοπό την προστασία της επίστρωσης από πάσης φύσεως φθορές και την αποδοτικότερη συλλογή του μεταλλοφόρου διαλύματος Είδη επιστρώσεων Ο αριθμός των συστημάτων επίστρωσης που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως, και πολύ περισσότερο αυτών που έχουν προταθεί, είναι σημαντικά μεγάλος. Η εξήγηση του φαινομένου είναι απλή, αν ληφθεί υπ' όψη ότι τα πλαστικά που αποτελούν την πρώτη ύλη πολλών συνθετικών επιστρώσεων βελτιώνονται συνεχώς, ενώ πολλά είναι και τα εδαφικά υλικά που μπορούν κάθε φορά να χρησιμοποιηθούν. Έτσι, ανάλογα με τις συγκεκριμένες οικονομοτεχνικές ανάγκες κάθε εργοταξίου και τους ισχύοντες νομικούς κανονισμούς, υπάρχει ποικιλία εφαρμόσιμων συνδυασμών. Γενικά, τα υλικά πού μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη στεγανοποίηση των βάσεων των σωρών αλλά και των δεξαμενών αποθήκευσης διαλυμάτων κατατάσσονται στις εξής κατηγορίες (4,22,25-30) : Μπετόν-Άσφαλτος. Ντόπια ή φερτά εδαφικά υλικά. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ταξινομημένα κοκκώδη εδάφη, συμπιεσμένες επιτόπου άργιλοι, χημικά προκατεργασμένα ή φυσικά βελτιωμένα χώματα, ιλυοαργιλώδη υλικά, χαλίκια, γαρμπίλι και λεπτόκοκκοι άμμοι. Συνθετικά Υλικά ή Γεωμεμβράνες. Πρόκειται για ένα γενικό όρο που έχει προταθεί τα τελευταία χρόνια και περιλαμβάνει μία πληθώρα πολυμερών πλαστικών υλικών επίστρωσης, όπως συνθετικές μεμβράνες, πολυμερισμένες μεμβράνες (μεμβράνες από χλωριούχο πολυβινύλιο (PVC) και υψηλής πυκνότητας πολυαιθυλένιο (HDPE)), πλαστικές επιστρώσεις, μεμβράνες επιστρώσεων, αδιαπέρατες μεμβράνες και αδιάβροχα γεωϋφάσματα (imprevious sheets, geotextiles). Τα παραπάνω υλικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διάφορους συνδυασμούς, σε τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται μία επίπεδη, αδιάβροχη και τραχεία επιφάνεια στήριξης του σωρού του μεταλλεύματος. Ανάλογα με τον αριθμό των στρωμάτων που συνιστούν ένα σύστημα επίστρωσης, οι επιστρώσεις διακρίνονται σε (Σχήμα 1.4) (4,22,28,30,31) : i) Απλές επιστρώσεις (single liners): Πρόκειται για επιστρώσεις που αποτελούνται από ένα στρώμα μη περατού ή χαμηλής διαπερατότητας υλικού, όπως φερτό εδαφικό υλικό ή μπετόν ή άσφαλτος ή γεωμεμβράνη. Οι απλές επιστρώσεις τοποθετούνται απ' ευθείας πάνω σ' ένα προετοιμασμένο υπόβαθρο ή υπόστρωμα άμμου. Η αντοχή και η ευστάθεια των απλών εδαφικών επιστρώσεων είναι σχετικά υψηλή και καθορίζεται είτε από το είδος του χρησιμοποιούμενου υλικού είτε από την θεμελίωσή του. Όπου χρησιμοποιείται γεωμεμβράνη και ειδικότερα όπου αυτή τοποθετείται αμέσως μετά από λεπτόκοκκο εδαφικό υπόβαθρο, ο συντελεστής τριβής της διεπιφάνειας μπορεί να' ναι αρκετά χαμηλός και η ευστάθεια του σωρού μειωμένη. Η χρήση, εξ' άλλου, γεωϋφασμάτων, είτε ως 17

19 αποστραγγιστικά είτε ως προστατευτικά υλικά υπερκείμενα ή υποκείμενα της γεωμεμβράνης, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μειωμένους συντελεστές τριβής και ως συνέπεια σε μειωμένες αντοχές της βάσης απόθεσης του σωρού. Σχήμα 1.4: Είδη επιστρώσεων Οι απλές επιστρώσεις χρησιμοποιήθηκαν κυρίως στις αρχικές εφαρμογές της μεθόδου εκχύλισης σε σωρούς. Σ' ορισμένες περιπτώσεις εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα με πολύ, όμως, ποιοτικώς καλύτερα υλικά. Οι απλές επιστρώσεις δεν παρέχουν "μία δεύτερη ασπίδα άμυνας" έναντι των διαρροών. Σε περιπτώσεις, όμως, που μία μόνο βαθμίδα ενός χαμηλού σωρού πρόκειται να τοποθετηθεί επάνω σε μία απλή επίστρωση, αυτή μπορεί να αποδειχθεί ικανοποιητική, ιδίως εάν ο κύκλος της εκχύλισης διαρκεί για μικρό χρονικό διάστημα. Στην Φωτογραφία 1.5 φαίνεται η κατασκευή σωρού εκχύλισης χρυσού απλής επίστρωσης με γεωμεμβράνη της εταιρείας Bema στο Αϊντάχο USA 18

20 Φωτ. 1.5: Κατασκευή σωρού εκχύλισης χρυσού απλής επίστρωσης στο Idaho, USA ii) Διπλές επιστρώσεις (double liners): Πρόκειται για ένα σύστημα επίστρωσης που αποτελείται από ένα συνδυασμό δύο απλών επιστρώσεων χαμηλής διαπερατότητας, με τις οποίες γίνεται προσπάθεια αντιμετώπισης των αιτίων που προκαλούν διαρροή κυοφορούντος διαλύματος προς το περιβάλλον: Της διάχυσης του κυοφορούντος διαλύματος, λόγω της μεταβολής της συγκέντρωσής του κατά το πάχος του στρώματος της επίστρωσης και, της διάχυσης, λόγω διαφοράς πίεσης κατά το πάχος του στρώματος της επίστρωσης. Το ανώτερο στρώμα μίας διπλής επίστρωσης, που αποτελεί και το στρώμα εργασίας, απαλείφει το πρώτο αίτιο διαρροής. Συνίσταται από πολύ χαμηλής διαπερατότητας στεγανοποιητικά υλικά. Το κατώτερο στρώμα απαλείφει το δεύτερο αίτιο διαρροής, λειτουργώντας ως αποσβέστης μικρών διαφορών πιέσεων που τυχόν θα λάβουν χώρα. Γι' αυτό, το κατώτερο στρώμα αποτελείται από εδαφικά υλικά που μπορούν να παραλάβουν κάποιες αυξημένες πιέσεις, χωρίς να παραμορφωθεί το τασικό πεδίο, σημαντικά. Έτσι, ακόμη και αν συμβεί διαρροή στο ανώτερο στρώμα, το διάλυμα δεν μπορεί να διεισδύσει στο δεύτερο τμήμα της επίστρωσης, μ' αποτέλεσμα να μειώνεται η διαφορά συγκέντρωσης κατά πάχος της πρώτης επίστρωσης και να μειώνεται αισθητά και η απώλεια του διαλύματος. Οι διπλές επιστρώσεις παρέχουν, λοιπόν, "μία δεύτερη γραμμή άμυνας" έναντι των διαρροών. Στην Φωτογραφία 1.6 φαίνεται η κατασκευή σωρού εκχύλισης χρυσού διπλής επίστρωσης (εδαφικό υλικό και γεωμεμβράνη) της εταιρείας Pegasus στη Μοντάνα USA Σήμερα, η πιο συνήθης κατασκευή διπλής επίστρωσης περιλαμβάνει μία συνδυασμένη επίστρωση γεωμεμβράνης και εδαφικών υλικών. Σπανιότερα χρησιμοποιείται άσφαλτος ή και αμιγή εδαφικά υλικά. Οι δύο επιστρώσεις μπορεί να' ναι σε επαφή είτε άμεσα είτε να μεσολαβεί ένα σύστημα ανίχνευσης των διαρροών και ένα αποστραγγιστικό στρώμα το 19

21 οποίο είναι δυνατό να χρησιμεύει τόσο ως ανιχνευτής όσο και ως συλλέκτης διαρροών του μεταλλοφόρου διαλύματος. Το αποστραγγιστικό αυτό στρώμα, συνήθως αποτελείται είτε από κάποιο πυκνής ραφής γεωύφασμα, εφόσον υπέρκεινται χαμηλοί γενικά σωροί μεταλλεύματος, είτε από χαλίκια ορισμένου μεγέθους που μεγαλώνουν το συντελεστή τριβής και δίνουν αυξημένη αντοχή στη βάση του σωρού, εφ' όσον υπέρκεινται υψηλοί σωροί. Σε περιπτώσεις που αναμένονται μικρές έως μέτριες τάσεις, είναι δυνατόν, επίσης, να χρησιμοποιηθούν και γεωπλέγματα. Φωτ. 1.6: Κατασκευή σωρού εκχύλισης χρυσού διπλής βαθμίδας στη Montana, USA. Ιδιαίτερα πρέπει να ελέγχεται ο διαμορφούμενος, στις διεπιφάνειες των διαφόρων στρωμάτων, συντελεστής τριβής. Σε επαφές γεωμεμβρανών και γεωϋφασμάτων, ή γεωπλεγμάτων και αργιλικών υλικών μπορεί πολύ εύκολα να προκληθεί σχετική κίνηση των δύο στρωμάτων, λόγω της ύπαρξης μικρών τριβών. Η προσθήκη ενδιάμεσα στρωμάτων "μαξιλαριών" (cushion layers), συνιστάμενων γενικά από χαλίκια και λεπτομερείς άμμους, επιλύει ικανοποιητικά το πρόβλημα. Έτσι, ένα σύστημα μίας διπλής επίστρωσης συνήθως απαρτίζεται από τα εξής στρώματα υλικών, προχωρώντας από κάτω προς τα επάνω: Άμμο ή χαλίκι ή γεούφασμα (πρώτο στρώμα "μαξιλάρι") Εδαφικό υλικό (κυρίως αργιλικά ή χημικά κατεργασμένα εδάφη) Άμμοι, χαλίκια ή γεωπλέγματα ή γεωϋφάσματα με κατάλληλη επίστρωση (δεύτερο στρώμα "μαξιλάρι" και στρώμα αποστράγγισης). Γεωμεμβράνες ή άσφαλτος ή μπετόν. 20

22 iii) Τριπλές επιστρώσεις (triple liners): Πρόκειται για ένα σύστημα επίστρωσης που αποτελείται από ένα συνδυασμό τριών απλών επιστρώσεων χαμηλής διαπερατότητας. Σκοπό έχουν να αντιμετωπίσουν, όσο το δυνατόν καλύτερα, το πρόβλημα των διαρροών, όπως αυτό αναπτύχθηκε στην περίπτωση των διπλών επιστρώσεων. Το κατασκευαστικό κόστος των τριπλών επιστρώσεων είναι υψηλό και γι' αυτό χρησιμοποιούνται μόνο σε περιπτώσεις που πρέπει να ληφθεί πολύ μεγάλη πρόνοια έναντι των διαρροών του κυοφορούντος διαλύματος, για περιβαλλοντικούς ή τεκτονικούς (ύπαρξη ενεργών ρηγμάτων στην περιοχή) λόγους. Αποτελούνται, συνήθως, από ένα στρώμα γεωμεβράνης και δύο αργιλικά στρώματα ή το αντίστροφο. Οι τριπλές επιστρώσεις πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον ένα και καλύτερα δύο αποστραγγιστικά στρώματα. Πρέπει, επιπλέον, να έχει προβλεφθεί η ύπαρξη ενδιάμεσων στρωμάτων "μαξιλαριών" και να έχει μελετηθεί η τιμή του συντελεστή τριβής των διεπιφανειών διότι, οι πολλαπλές διεπιφάνειες καθιστούν την κατασκευή ασταθέστερη. Εφ' όσον η αποστραγγιστική ικανότητα των ενδιαμέσων στρωμάτων αποστράγγισης είναι πολύ καλή, είναι δυνατόν, η κατώτερη επίστρωση να θεωρηθεί ότι έχει μηδενική υδροστατική πίεση. Τέτοιου είδους επιστρώσεις χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις αποθήκευσης τοξικών και ραδιενεργών αποβλήτων Παράγοντες και κριτήρια επιλογής μίας επίστρωσης Η επιλογή μίας συγκεκριμένης επίστρωσης δεν είναι απλή υπόθεση και εξαρτάται από μία σειρά παραγόντων, οι κυριότεροι από τους οποίους είναι οι εξής (4,24) : Η φύση των διακινούμενων διαλυμάτων. Η χημική σύσταση, η οξύτητα, το ιξώδες και η τοξικότητα των διακινούμενων διαλυμάτων επιδρά σημαντικά στην επιλογή των υλικών με τα οποία θα έρθουν σ' επαφή. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η αποφυγή χημικών αντιδράσεων και η εξασφάλιση ότι δε θα συμβούν αλλοιώσεις των υλικών κατά τη λειτουργία. Το είδος επιτελούμενης λειτουργίας. Σε μία εγκατάσταση εκχύλισης σε σωρούς, επίστρωση τοποθετείται, εκτός από τις βάσεις απόθεσης των σωρών, και στις διάφορες δεξαμενές αποθήκευσης των διαλυμάτων. Στις δύο αυτές περιπτώσεις, οι διαφορές στη χρησιμοποιούμενη επίστρωση μπορεί να' ναι σημαντικές, παρά το γεγονός ότι η φύση των διακινούμενων διαλυμάτων είναι η ίδια. Η διαφοροποίηση αυτή οφείλεται στο είδος των εφαρμοζόμενων κάθε φορά τάσεων και καταπονήσεων στην επίστρωση. Στη βάση του σωρού εφαρμόζεται τόσο γενική φόρτιση, λόγω της ύπαρξης του σωρού του μεταλλεύματος, όσο και τοπική έντονη καταπόνηση, λόγω της κίνησης του εξοπλισμού κατά τη φόρτωση. Οι δεξαμενές εκχύλισης, από την άλλη μεριά, υπόκεινται μόνο σε ομοιόμορφες, σχεδόν, καταπονήσεις που προκαλούνται από το περιεχόμενο διάλυμα. Οι συνθήκες λειτουργίας. Η συχνότητα έκθεσης της επίστρωσης σε φόρτιση αλλά και το είδος της φόρτισης επιδρούν σημαντικά στην επιλογή της ποιότητας των υλικών. Η επιλογή είναι εντελώς διαφορετική στην περίπτωση επεκτεινόμενης βάσης σωρού, στην οποία το μετάλλευμα δεν πρόκειται ποτέ να μετακινηθεί από τη θέση απόθεσής του, από την περίπτωση βάσης πολλαπλών χρήσεων, η οποία θα φορτώνεται και θα 21

23 ξεφορτώνεται χρησιμοποιώντας βαρύ εξοπλισμό. Επίσης, ακόμη και εάν πρόκειται για σύστημα επεκτεινόμενης βάσης, η καταπόνηση είναι διαφορετική στην επιφάνεια που καλύπτεται από το σωρό του μεταλλεύματος, απ' αυτή που εφαρμόζεται στις άκρες της βάσης και στα κανάλια συλλογής του διαλύματος (ditches) Γεωτεχνική μελέτη των βάσεων απόθεσης των σωρών Για την εγκατάσταση της βάσης του σωρού πρέπει να επιλεγεί έκταση που έχει αποδεκτή φυσική κλίση και παρέχει ικανοποιητικές συνθήκες θεμελίωσης. Στην περίπτωση αυτή, η διευθέτηση και ο προσανατολισμός των εγκαταστάσεων γίνεται έτσι, ώστε να επιτυγχάνεται η βέλτιστη ανάκτηση του διαλύματος το οποίο με τη βοήθεια της φυσικής κλίσης θα ρέει προς τη δεξαμενή συλλογής του κυοφορούντος διαλύματος. Εάν όμως η διαθέσιμη οικοπεδική έκταση είναι είτε πολύ επίπεδη είτε αρκετά κεκλιμένη, τότε θα πρέπει να διαμορφωθεί γεωτεχνικά με τη βοήθεια εκσκαφών ή επιχωματώσεων. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν τ' αναγκαία χωματουργικά έργα, έχουν αναπτυχθεί διάφορες τεχνικές κατασκευής βάσεων απόθεσης, προσαρμοζόμενων κάθε φορά στις τοπογραφικές ιδιομορφίες της περιοχής (4,22,25,30) : i) Επίπεδη ή ελαφρά κεκλιμένη βάση απόθεση του σωρού (Σχήμα. 1.5). Πρόκειται για την πιο τυπική μορφή βάσης σωρού, η κλίση της οποίας κυμαίνεται μεταξύ 2 και 6ο, έτσι ώστε να διευκολύνεται η ροή και η συλλογή του κυοφορούντος διαλύματος προς τα κανάλια συλλογής. Η γεωμετρία αυτή μπορεί να εφαρμοστεί μ' ευχέρεια σε ομαλές, σχεδόν επίπεδες, περιοχές. Σε κάθε άλλη περίπτωση, απαιτείται μεγάλος όγκος εκσκαφών και διαμορφώσεων του εδάφους. Η πιθανότητα αστοχίας των πρανών του μεταλλεύματος στην περίπτωση αυτή είναι γενικά μικρή: 22

24 Σχήμα. 1.5: Επίπεδη ή ελαφρά κεκλιμένη βάση σωρού ii) Cut and fill pad (Σχήμα. 1.6). Πρόκειται για την πρώτη τεχνική κατασκευής βάσεων απόθεσης σωρών που αναπτύχθηκε για τη λειτουργία εγκαταστάσεων σε κεκλιμένα υπόβαθρα. Κατά την εφαρμογή της τεχνικής αυτής, το υπόβαθρο διαμορφώνεται σε βαθμίδες ορισμένου ύψους και κλίσης πρανούς. Στη συνέχεια, η επιφάνεια της βάσης επεκτείνεται με συστηματικές επιχωματώσεις χρησιμοποιώντας υλικά που, συνήθως, προέρχονται από το πέτρωμα που εξορύχτηκε κατά τη διαμόρφωση των βαθμίδων (εκχώματα) (32). Σχήμα. 1.6: Βάση Cut and fill iii) Valley-fill pad (4,30,33) (Σχήμα. 1.7). Πρόκειται για μια τεχνική κατασκευής βάσεων απόθεσης σωρών που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια και με την οποία καθίσταται δυνατή η λειτουργία εγκαταστάσεων σε πολύ κεκλιμένες περιοχές (30-35%). H τεχνική αυτή τείνει ν' αντικαταστήσει την προηγούμενη, επειδή συνδυάζει μικρότερο κατασκευαστικό κόστος και μεγαλύτερη ασφάλεια από καθιζήσεις και κατολισθήσεις. Η βάση του σωρού αποτελείται από δύο διακεκριμένα τμήματα: - την ισχυρά κεκλιμένη περιοχή της βάσης, στην οποία διατηρείται η φυσική κλίση της περιοχής, και - το φράγμα αντιστήριξης και συλλογής του κυοφορούντος διαλύματος (containment dike) το οποίο διαμορφώνεται κατάλληλα στο κάτω μέρος της βάσης απόθεσης του σωρού. 23

25 Σχήμα 1.7: Βάση valley-fill Η κατασκευή κεκλιμένων βάσεων σωρών παρουσιάζει δύο σημαντικά προβλήματα ευστάθειας: Το πρώτο αφορά στην ευστάθεια των πρανών του σωρού του μεταλλεύματος, η οποία μειώνεται με την αύξηση του ύψους των βαθμίδων. Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίζεται κατασκευάζοντας κλιμακωτές επιφάνειες σωρών, κάθε φορά που παρατηρείται μείωση του συντελεστή ασφαλείας. Το δεύτερο πρόβλημα αφορά στην ευστάθεια του ίδιου του σωρού και στην επαφή του με την επίστρωση. Η ευστάθεια αυτή αυξάνεται κατασκευάζοντας στο κάτω μέρος της βάσης του σωρού, το φράγμα αντιστήριξης, η κλίση του οποίου, πρέπει να' ναι της τάξης του 2.5/1 (bowl shape ore pad), χωρίς να αποκλείονται και κλίσεις ως 3.5/1 οι οποίες, όμως, είναι γενικά προβληματικές, κατά την κατασκευή της επίστρωσης. Eχει διαπιστωθεί ότι, επίπεδης βάσης φράγματα είναι σταθερότερα. iv) Βάση απόθεσης σωρού ποικίλης κλίσης (27,30) (Σχήμα 1.8). Πρόκειται για μία τεχνική που έχει αρχίσει να εφαρμόζεται τα τελευταία, κυρίως, χρόνια με αρκετή επιτυχία σε περιοχές που, όχι μόνο, παρουσιάζουν μεγάλες κλίσεις (ως 20%) αλλά αυτή η κλίση δεν είναι ομοιόμορφη σ' όλη την έκταση. Αποτελεί προσαρμογή της τεχνικής Valley-fill για την κατασκευή βάσεων απόθεσης σε περιοχές κυμαινόμενων κλίσεων. Η κλίση της βάσης δεν είναι ομοιόμορφη αλλά διαφοροποιείται κατά τμήματα, έτσι, ώστε το υψηλότερο σημείο της βάσης να έχει τη μεγαλύτερη κλίση, ενώ προχωρώντας προς τα κάτω η βάση γίνεται σχεδόν επίπεδη (κλίση 2%). Εάν είναι αδύνατη η κατασκευή επίπεδου φράγματος, τότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί κεκλιμένο φράγμα αντιστήριξης. 24

26 Σχήμα 1.8: Βάση ποικίλης κλίσης Υδραυλική μελέτη της επίστρωσης. Η καταλληλότητα ή όχι κάποιας δεδομένης επίστρωσης εξαρτάται από το ύψος των διαρροών του κυοφορούντος διαλύματος. Η προκαταρκτική λοιπόν εκτίμηση του ύψους των αναμενόμενων διαρροών είναι πρωταρχικής σημασίας διότι, από την ελαχιστοποίησή τους εξαρτάται και το είδος της επίστρωσης που θα χρησιμοποιηθεί, άρα και μεγάλο μέρος του κατασκευαστικού κόστους. Για την εκτίμηση του ρυθμού των διαρροών διαμέσου των υλικών επίστρωσης της βάσης χρησιμοποιείται η εξίσωση του Darcy (Σχήμα 1.9), ενώ για την εκτίμηση των διαρροών διαμέσου της επίστρωσης των δεξαμενών, εφαρμόζεται απλά η εξίσωση εύρεσης των ασκούμενων υδροστατικών πιέσεων (4,22,24,26,34). Σχήμα 1.9: Κατανομή υδροστατικής πίεσης μέσα σ' ένα σωρό και επάνω στη επίστρωση της βάσης του σωρού ή της δεξαμενής. 25

27 1.5 KΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΩΡΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Μ ία από τις βασικότερες παραμέτρους επιτυχίας της μεθόδου εκχύλισης σε σωρούς είναι η κατασκευή του σωρού του μεταλλεύματος. Από την ευστάθεια, τη διαπερατότητα, την κοκκομετρική και χημική ομοιογένεια του σωρού εξαρτάται σημαντικά η επιτυγχανόμενη ανάκτηση από το εκχυλιζόμενο μετάλλευμα αλλά και η οικονομικότητα της όλης εγκατάστασης. Δικαίως, λοιπόν, έχει δοθεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη βελτίωση των τεχνικών κατασκευής των σωρών από τα πρώτα χρόνια εφαρμογής της μεθόδου. Οι σωροί του μεταλλεύματος μοιάζουν με κόλουρες πυραμίδες. Το τελικό ύψος τους κυμαίνεται από 2-40 περίπου μέτρα και εξαρτάται από τη διαπερατότητα του μεταλλεύματος, την ιοντική ισχύ του διαλύματος εκχύλισης και το περιεχόμενου οξυγόνο, στην περίπτωση θειούχων μεταλλευμάτων. Η ποσότητα του μεταλλεύματος που μπορεί ν' αποτεθεί σ' ένα σωρό κυμαίνεται (4,8,15,40,44,46,47,48,49,50,51,52) από 5000t για τους πειραματικούς σωρούς μέχρι t για τους σωρούς παραγωγής. Η τεχνική απόθεσης διαφοροποιείται ανάλογα με τη φύση του μεταλλεύματος και διαμορφώνεται ώστε να καλύψει τις ειδικές ανάγκες κάθε εργοταξίου. Έτσι, μόνο γενικοί κανόνες που ακολουθούνται κατά την κατασκευή των σωρών μπορούν να αναφερθούν, οι κυριότεροι των οποίων είναι (4,15,16,53,54,55) : 1) Αποφυγή συμπίεσης και μηχανικής καταπόνησης του αποτιθέμενου μεταλλεύματος. Η συμπίεση και ο θρυμματισμός του μεταλλεύματος κατά την απόθεσή του και την κίνηση του χωματουργικού εξοπλισμού επάνω στον υπό κατασκευή σωρό αποτελεί ένα από τα βασικότερα προβλήματα κατασκευής των σωρών εκχύλισης. Είναι πολυάριθμες οι αναφερόμενες περιπτώσεις σωρών που παρουσιάζουν ελάχιστη ή μηδενική διαπερατότητα. Τέτοιου είδους συμβάντα αποδίδονται, αποκλειστικά, στον ακατάλληλο τρόπο κατασκευής του σωρού που έχει ως αποτέλεσμα μειωμένο και ανομοιόμορφα κατανεμημένο πορώδες. Το γεγονός αυτό προκαλεί επιλεκτική ροή του διαλύματος εκχύλισης διαμέσου οδών ελάχιστης αντίστασης (channelling) ή ακόμη και έμφραξη του σωρού (plugging). 2) Αποφυγή απόθεσης του μεταλλεύματος σε πολλαπλές στρώσεις μικρού πάχους. Η τεχνική κατασκευής σωρών κατά λεπτές διαδοχικές στρώσεις, αρχίζοντας από τη βάση και συνεχίζοντας προς τα επάνω (Σχήμα. 1.10), έχει, πρακτικά, απορριφθεί από τους κατασκευαστές διότι, απαιτεί μεγάλη κίνηση χωματουργικού εξοπλισμού μ' επακόλουθο τα προαναφερθέντα δυσμενή αποτελέσματα (μείωση πορώδους και διαπερατότητας). Αυτά μπορούν να μετριαστούν, σαρώνοντας την επιφάνεια κάθε στρώσης πριν αποτεθεί η επόμενη. 3) Αποφυγή κοκκομετρικής ταξινόμησης του μεταλλεύματος - Ομοιόμορφη κατανομή του λεπτομερούς υλικού. Όπως η διεθνής πρακτική έχει αποδείξει, η εκχύλιση σε σωρούς αργιλικών μεταλλευμάτων και μεταλλευμάτων που περιέχουν μεγάλο ποσοστό ψιλών (ιδίως των κλασμάτων -100 mesh Tyler) είναι πολύ δύσκολη, για τους παρακάτω λόγους: 26

28 i) Το λεπτομερές υλικό έχει την τάση ν' αποτίθεται στα κενά μεσοδιαστήματα των χονδρομερέστερων τεμαχίων, μειώνοντας, έτσι, τον αριθμό και την ποσότητα των κενών και άρα, του πορώδους του σωρού. Μερική αντιμετώπιση του προβλήματος αποτελεί η μείωση του ποσοστού των ψιλών στο μετάλλευμα και η ομοιόμορφη κατανομή τους μέσα στη μάζα του σωρού. Ολοκληρωτική επίλυση επιτυγχάνεται με συσσωμάτωση των ψιλών είτε συσσωμάτωση όλου του μεταλλεύματος όπου αυτή είναι οικονομικώς και τεχνικώς εφικτή. Σχήμα 1.10: Κατασκευή σωρού σε πολλαπλές στρώσεις ii) Κατά την απόθεση του μεταλλεύματος σε σωρούς, υπάρχει τάση κοκκομετρικής ταξινόμησης του υλικού (segregation), μ' αποτέλεσμα το λεπτόκοκκο υλικό να υπόκειται του χονδρομερούς, και ο σωρός να παρουσιάζει την εικόνα του Σχήματος Η προσπάθεια εξομάλυνσης της επιφάνειας του σωρού προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη διαφοροποίηση της καθ' ύψος κοκκομετρικής κατανομής του μεταλλεύματος με συνέπεια ο σωρός να παρουσιάζει ανομοιόμορφη διαπερατότητα στο εσωτερικό του. Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες για ν' αντιμετωπιστεί το πρόβλημα αυτό στην πράξη. Η επικρατέστερη, σήμερα, πρακτική, τουλάχιστον για να μην επιτείνεται το φαινόμενο της κοκκομετρικής ταξινόμησης κατά την κατασκευή του σωρού, είναι η σταδιακή και ελεγχόμενη απόθεση σε συνδυασμό με την αναμόχλευση του μεταλλεύματος μετά την απόθεσή του. 27

29 Σχήμα 1.11: Κοκκομετρική ταξινόμηση του σωρού κατά την απόθεση iii) Το αργιλικό υλικό έχει την τάση να διογκώνεται, κατά τη διαβροχή του, με άμεση συνέπεια τη μείωση έως το μηδενισμό της διαπερατότητας του σωρού από το διάλυμα εκχύλισης. Η ανάπτυξη της τεχνικής συσσωμάτωσης του μεταλλεύματος έδωσε ουσιαστική λύση τόσο στη διόγκωση του αργιλικού υλικού όσο και, γενικότερα, στα προβλήματα που σχετίζονται με το πορώδες του σωρού. Έτσι, σήμερα, η τεχνική της συσσωμάτωσης συγκαταλέγεται μεταξύ των αποδοτικότερων τεχνικών βελτίωσης της διαπερατότητας κάποιου υλικού και ελέγχεται πάντα η δυνατότητα εφαρμογής της, αν το φυσικό πορώδες του μεταλλεύματος είναι μικρό. iv) Κατά τη διαδικασία εκχύλισης το λεπτομερές υλικό έχει την τάση να μετακινείται εύκολα σε περιπτώσεις υψηλής ή διαφορικής ταχύτητας ροής του διαλύματος εκχύλισης (Σχήμα 1.12). Το υλικό αυτό αποτίθεται σε σημεία μείωσης της πίεσης, δηλαδή στα κενά μεσοδιαστήματα μεταξύ των κόκκων, δημιουργώντας σταδιακά κάποιο αδιαπέρατο στρώμα μικρού πάχους. Αποτέλεσμα είναι η σταδιακή διοχέτευση του διαλύματος εκχύλισης μέσω ορισμένων γραμμών ροής (καναλιών) και, τελικά, η έμφραξη του σωρού. Η μείωση της ταχύτητας διαβροχής και η ομοιόμορφη, κατά το δυνατό, κατανομή της ροής στη μάζα του σωρού επιλύουν ικανοποιητικά το πρόβλημα, τις περισσότερες φορές. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες η συσσωμάτωση του μεταλλεύματος είναι απαραίτητη για ολοκληρωτική λύση του προβλήματος. 28

30 Σχήμα 1.12: Κοκκομετρική ταξινόμηση του σωρού κατά τη διαβροχή Μέθοδοι Κατασκευής Σωρών Οι μέθοδοι κατασκευής των σωρών εκχύλισης που χρησιμοποιούνται σήμερα είναι οι ακόλουθες (4,14,16,35,36) : 1) Απόθεση μεταλλεύματος με φορτηγά ή φορτωτές εμπρόσθιας φόρτωσης σ' όλη την έκταση της βάσης του σωρού - Εξομάλυνση της επιφάνειας με χωματουργικά μηχανήματα. Η βασική αρχή κατασκευής αυτού του τύπου σωρών, (Run-of mine dumping and dozing), δίνεται στο Σχήμα Αρχικά διαμορφώνεται μία ράμπα προσπέλασης του ενός άκρου του σωρού, η οποία χρησιμοποιείται από το μηχανοκίνητο χωματουργικό εξοπλισμό. Για την κατασκευή της ράμπας χρησιμοποιείται, συνήθως, κάποιο στείρο εξορυγμένο υλικό που αποτίθεται σε τέτοιο ύψος ώστε να προσεγγίσει το ύψος της πρώτης βαθμίδας 1 του προβλεπόμενου σωρού (συνήθως 3-7m). Ανεβαίνοντας τη ράμπα, τα φορτηγά έχουν τη δυνατότητα οπίσθιας απόθεσης μίας κατακόρυφης στρώσης του σωρού μ' ορισμένο πάχος και κλίση ίση μ' αυτήν του φυσικού πρανούς (Σχήματα 1.13, 1.14). Έτσι, για ν' αποτεθεί μία δεύτερη κατακόρυφη στρώση πρέπει να διαμορφωθεί ένα στενό μονοπάτι, επάνω στο τμήμα του σωρού που έχει αποτεθεί ενωρίτερα, δια μέσου του οποίου θα κινείται ο εξοπλισμός για να φθάσει στο άκρο απόθεσης του μεταλλεύματος. Η απόθεση συνεχίζεται μέχρι να καλυφθεί όλη η προβλεπόμενη επιφάνεια της βάσης μ' ένα στρώμα μεταλλεύματος, προχωρώντας διαδοχικά από το πρώτο εξωτερικό τμήμα προς τα εσωτερικά. Καθώς το μέτωπο απόθεσης προχωρεί η επιφάνεια του σωρού εξομαλύνεται χρησιμοποιώντας έναν προωθητή γαιών. Στη συνέχεια, ακολουθεί η διαδικασία χαλάρωσης του μεταλλεύματος, με τη χρήση μηχανικών αρότρων, η οποία αποσκοπεί στη μείωση της συμπίεσης του μεταλλεύματος λόγω της κίνησης του μηχανοκίνητου εξοπλισμού κατά τη φάση της απόθεσης. Η συμπίεση είναι αναπόφευκτη παρ' όλο που τα φορτηγά κινούνται μόνο επάνω στα ειδικά χαραζόμενα για το σκοπό αυτό μονοπάτια. Το βάθος άρωσης δεν ξεπερνά τα 3m, συνήθως, αφήνοντας το κατώτερο τμήμα της βαθμίδας συμπιεσμένο. Στην Φωτογραφία 1.7 φαίνεται η κατασκευή σωρού εκχύλισης χρυσού με απόθεση μεταλλεύματος με φορτηγά ή 1 Σημειώνεται ότι κατά τη φάση της απόθεσης του σωρού ο όρος "βαθμίδα" δηλώνει τις ανεξάρτητες στρώσεις από τις οποίες αποτελείται ένα τμήμα του σωρού που εκχυλίζεται αυτόνομα και, όχι βαθμίδες που εκχυλίζονται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Είναι αυτονόητο ότι κάθε περιγραφόμενη τεχνική απόθεσης του μεταλλεύματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και όταν γίνεται εκχύλιση σε πολλαπλές βαθμίδες. 29

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ συνθετικά υλικά που χρησιμοποιούνται στις εφαρμογές της γεωτεχνικής μηχανικής και σε συναφείς κατασκευές, σε συνδυασμό συνήθως με κατάλληλα εδαφικά υλικά (γεωϋλικά). σύσταση

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ II ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ βασική απαίτηση η επαρκής γνώση των επιμέρους στοιχείων - πληροφοριών σχετικά με: Φύση τεχνικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Έργα ανάπτυξης προπαρασκευής υπογείων εκμεταλλεύσεων

Έργα ανάπτυξης προπαρασκευής υπογείων εκμεταλλεύσεων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Έργα ανάπτυξης προπαρασκευής υπογείων εκμεταλλεύσεων Ανδρέας Μπενάρδος Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων Μεταλλουργός Ε.Μ.Π. Έργα προσπέλασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής Εξυγίανση εδαφών στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση μέθοδων υπόγειας εκμετάλλευσης

Σύγκριση μέθοδων υπόγειας εκμετάλλευσης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Σύγκριση μέθοδων υπόγειας εκμετάλλευσης Ανδρέας Μπενάρδος Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων Μεταλλουργός Ε.Μ.Π. Μέθοδοι Υπόγειας Εκμετάλλευσης

Διαβάστε περισσότερα

Περατότητα και Διήθηση διαμέσου των εδαφών

Περατότητα και Διήθηση διαμέσου των εδαφών Περατότητα και Διήθηση διαμέσου των εδαφών Costas Sachpazis, (M.Sc., Ph.D.) Διάρκεια = 17 λεπτά 1 Τι είναι Περατότητα των εδαφών? Ένα μέτρο για το πόσο εύκολα ένα ρευστό (π.χ., νερό) μπορεί να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΕΡΓΟ: ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ Χ.Υ.Τ.Α. Π.Σ. ΒΟΛΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ: ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: «ΕΣΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι χωμάτινων φραγμάτων (α) Με διάφραγμα (β) Ομογενή (γ) Ετερογενή ή κατά ζώνες

Τύποι χωμάτινων φραγμάτων (α) Με διάφραγμα (β) Ομογενή (γ) Ετερογενή ή κατά ζώνες Χωμάτινα Φράγματα Κατασκευάζονται με γαιώδη υλικά που διατηρούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους Αντλούν την αντοχή τους από την τοποθέτηση, το συντελεστή εσωτερικής τριβής και τη συνάφειά τους. Παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΥΣΩΡYΧΕΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Μ.Β.Ε.

ΧΡΥΣΩΡYΧΕΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Μ.Β.Ε. ΧΡΥΣΩΡYΧΕΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Μ.Β.Ε. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΑΜΑ, Ν. ΕΒΡΟΥ ΧΡΥΣΩΡYΧΕΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Α.Μ.Β.Ε. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ? ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Υδροαπορρόφηση ονομάζουμε την αποθήκευση μορίων νερού μέσα σε ένα υλικό. Η ικανότητα ενός υλικού να αποθηκεύει νερό καθορίζεται κύρια από τη γεωμετρία των πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλευτικό Έργο Απόθεση Καταλοίπων Επεξεργασίας Βωξίτη Νομός Βοιωτίας, Κεντρική Ελλάδα

Μεταλλευτικό Έργο Απόθεση Καταλοίπων Επεξεργασίας Βωξίτη Νομός Βοιωτίας, Κεντρική Ελλάδα TOMH 7-7 1:1000 Αύλακα αποστράγγισης αναβαθμού Δυτική τάφρος αποστράγγισης Αύλακα αποστράγγισης αναβαθμού Ανοικτή επενδεδυμένη τάφρος, με έγχυτο σκυρόδεμα C16/20 και ένα πλέγμα Τ131, τραπεζοειδούς διατομής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

συστήματα προαπονιτροποίησης είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη νηματοειδών μικροοργανισμών.

συστήματα προαπονιτροποίησης είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη νηματοειδών μικροοργανισμών. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το σύστημα ενεργού ιλύος είναι το πιο διαδεδομένο και αποτελεσματικό σύστημα βιολογικής επεξεργασίας αστικών λυμάτων, όσον αφορά τόσο στην ποιότητα εκροής όσο και στην οικονομία του. Αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5 ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5 Μοντελοποίηση της ροής σε ένα πόρο μεταβλητής γεωμετρίας και σε τρισδιάστατα δίκτυα παρουσία νερού ή οργανικής φάσης Ε.Ε. 5.1. : Μοντελοποίηση της ροής σε ένα πόρο απλής και μεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ - ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΧΩΜΑΤΩΝ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ - ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΧΩΜΑΤΩΝ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ - ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΧΩΜΑΤΩΝ φυσικά γεωλογικά υλικά (γεωλογικοί σχηματισμοί εδάφη & βράχοι) Υλικά κατασκευής τεχνικών έργων 1. γεώδη υλικά (κυρίως εδαφικά) για την κατασκευή επιχωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα

Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα Ανδρέας Μπενάρδος Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων Μεταλλουργός Ε.Μ.Π. Αρχαίες Υπόγειες Εκμεταλλεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Σαμπατακάκης Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

Ν. Σαμπατακάκης Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (1 ο ΜΕΡΟΣ) συνθετικά υλικά που χρησιμοποιούνται στις εφαρμογές της γεωτεχνικής μηχανικής και σε συναφείς κατασκευές, σε συνδυασμό συνήθως με κατάλληλα εδαφικά υλικά (γεωϋλικά).

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ? ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Υδροαπορρόφηση ονομάζουμε την αποθήκευση μορίων νερού μέσα σε ένα υλικό. Η ικανότητα ενός υλικού να αποθηκεύει νερό καθορίζεται κύρια από τη γεωμετρία των πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Ταξινόμηση εδαφών Εδαφομηχανική - Μαραγκός Ν. (2009). Προσθήκες Κίρτας Ε. (2010) σελ. 1.1 ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Η Εδαφομηχανική ασχολείται με τη μελέτη της συμπεριφοράς του εδάφους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 19 Γ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι βασικότερες κατεργασίες με αφαίρεση υλικού και οι εργαλειομηχανές στις οποίες γίνονται οι αντίστοιχες κατεργασίες, είναι : Κατεργασία Τόρνευση Φραιζάρισμα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ ΣΤΙς ΘΕΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ, ΣΤΡΑΤΩΝΙ, ΣΚΟΥΡΙΕΣ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ ΣΤΙς ΘΕΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ, ΣΤΡΑΤΩΝΙ, ΣΚΟΥΡΙΕΣ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ ΣΤΙς ΘΕΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ, ΣΤΡΑΤΩΝΙ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Μέθοδος θαλάμων και στύλων

ΥΠΟΓΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Μέθοδος θαλάμων και στύλων ΥΠΟΓΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ και A. Μπενάρδος Λέκτορας ΕΜΠ Δ. Καλιαμπάκος Καθηγητής ΕΜΠ και - Hunt Midwest (Subtroolis) και - Hunt Midwest (Subtroolis) Εφαρμογής - Η μέθοδος και (rooms and illars) ανήκει στην κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις Υγείας & Ασφάλειας Εργαζοµένων και Περιβαλλοντικές Συνέπειες από την Αντικατάσταση Μονάδας Βαφείου.

Επιπτώσεις Υγείας & Ασφάλειας Εργαζοµένων και Περιβαλλοντικές Συνέπειες από την Αντικατάσταση Μονάδας Βαφείου. Επιπτώσεις Υγείας & Ασφάλειας Εργαζοµένων και Περιβαλλοντικές Συνέπειες από την Αντικατάσταση Μονάδας Βαφείου. Ε. ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ, Γ. ΣΑΡΑΣΙΤΗΣ, Ε. ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ ΒΙΚΤΩΡΙΑ Α.Ε Βιοµηχανία Μεταλλικών Προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Εντός δύο ετών υποβολή πλήρους και άρτιου Επενδυτικού Σχεδίου αξιοποίησης του μεταλλευτικού δυναμικού της περιοχής και με Μεταλλουργία Χρυσού

Εντός δύο ετών υποβολή πλήρους και άρτιου Επενδυτικού Σχεδίου αξιοποίησης του μεταλλευτικού δυναμικού της περιοχής και με Μεταλλουργία Χρυσού ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ 1 1. Η Σύμβαση του 2004 Επαναλειτουργία Μεταλλείου (Μαύρων Πετρών, κάτω από την Στρατονίκη) Εντός δύο ετών υποβολή πλήρους και άρτιου Επενδυτικού Σχεδίου αξιοποίησης του μεταλλευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΣ ΤΟΙΧΟΠΟΙΙΑΣ Τεκμηρίωση Βλαβών περιλαμβάνει : Αποτύπωση φερόντων στοιχείων κατασκευής. Πιθανές επεμβάσεις λόγω της μεγάλης διάρκειας ζωής κτιρίων από τοιχοποιία την καθιστούν δύσκολη. Αναζήτηση αρχικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Στον Τομέα Γεωλογικών Επιστημών η Ορυκτολογία-Πετρολογία που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών (4) Αλλαγές μεταβολές του γεωϋλικού με το χρόνο Αποσάθρωση: αλλοίωση (συνήθως χημική) ορυκτών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ Θεμελίωση είναι η βάση πάνω στην οποία κατασκευάζεται ένα κτίριο ή μία κατασκευή Είναιταβασικότεραμέρητουφέρονταοργανισμούενόςδομικούέργου γιατί μ αυτά επιτυγχάνεται η ασφαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua. ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.gr) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR)

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR) aquabio.gr Αντώνης Χουρδάκης & ΣΙΑ Ε.Ε. a.chourdakis@aquabio.gr Διδώς Σωτηρίου 15, Ηράκλειο, 71305 τηλ.: (+30) 2810 372 899 κιν.: (+30) 697 22 22 981 fax: (+30) 2810 372 901 aquabio SBR ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 09/07/2012 Εισήγηση : ρ. Στυλιανός Παπαδόπουλος Γενικός ιευθυντής INTERGEO Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ.1 Εισαγωγή Αντικείµενο της συµπύκνωσης είναι κατά κύριο λόγο η αποµάκρυνση νερού, µε εξάτµιση, από ένα υδατικό διάλυµα που περιέχει µια ή περισσότερες διαλυµένες ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ. Τσακαλάκης Κώστας, Καθηγητής Ε.Μ.Π., 2010 1

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ. Τσακαλάκης Κώστας, Καθηγητής Ε.Μ.Π., 2010 1 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Ε.Μ.Π., 2010 1 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Ε.Μ.Π., 2010 2 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Ε.Μ.Π., 2010 3 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Ε.Μ.Π., 2010 4 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ε Μ Ε Λ Ι Ω Σ Ε Ι Σ

Θ Ε Μ Ε Λ Ι Ω Σ Ε Ι Σ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών ομικών Έργων Θ Ε Μ Ε Λ Ι Ω Σ Ε Ι Σ Παραδόσεις Θεωρίας ιδάσκων: Κίρτας Εμμανουήλ Σέρρες, Σεπτέμβριος 2010 Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΑΓΜΑ ΑΠΟΣΕΛΕΜΗ ΑΠΟ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΦΡΑΓΜΑ ΑΠΟΣΕΛΕΜΗ ΑΠΟ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΦΡΑΓΜΑ ΑΠΟΣΕΛΕΜΗ ΑΠΟ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ Αξιολόγηση των γεωτεχνικών χαρακτηριστικών των υλικών κατασκευής, της κουρτίνας τσιμεντενέσεων και των μετρήσεων των οργάνων του φράγματος. Λάμπρος Σωμάκος, Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος Η δυναμική της του στο κίνησης Καλίου έδαφος 1. Δείκτες διαθέσιμου καλίου στο έδαφος Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Εναλλάξιμο Κ (mg/100g εδάφους) Συγκέντρωση Κ (me/l εδαφ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 09-03-04-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ 09-03-04-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 09-03-04-00 09 Λιµενικά και Λοιπά Θαλάσσια Έργα 03 Εργασίες Βελτίωσης Πυθµένα 04 Υποθαλάσσια ιάστρωση Γεωπλεγµάτων 00 - Έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μονάδα Ανακύκλωσης Πολυμερών με Επιλεκτική Διάλυση/Ανακαταβύθιση

Πιλοτική Μονάδα Ανακύκλωσης Πολυμερών με Επιλεκτική Διάλυση/Ανακαταβύθιση Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ - Εργαστήριο Θερμοδυναμικής & Φαινομένων Μεταφοράς Πιλοτική Μονάδα Ανακύκλωσης Πολυμερών με Επιλεκτική Διάλυση/Ανακαταβύθιση Γεωργία Παππά,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙ Α ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΗΜΕΡΙ Α ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙ Α ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΩΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΣΤΕΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥΣ H χρήση των γεωσυνθετικών υλικών στην στεγανοποίηση έργων πολιτικού µηχανικού είναι σήµερα απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανές απόξεσης εδαφών

Μηχανές απόξεσης εδαφών ΔΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ 59 Μηχανές απόξεσης εδαφών Η απόξεση εδαφών Σε αρκετά δομικά και χωματουργικά έργα απαιτείται η μετακίνηση μεγάλου όγκου εδάφους έτσι ώστε να είναι δυνατή η πραγματοποίηση άλλων εργασιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.).

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.). ΔΙΕΛΑΣΗ Κατά τη διέλαση (extrusion) το τεμάχιο συμπιέζεται μέσω ενός εμβόλου μέσα σε μεταλλικό θάλαμο, στο άλλο άκρο του οποίου ευρίσκεται κατάλληλα διαμορφωμένη μήτρα, και αναγκάζεται να εξέλθει από το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΑ ΠΡΑΤΗΡΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΑ ΠΡΑΤΗΡΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΑ ΠΡΑΤΗΡΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Α) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ Π.Δ. 118 Στο λίγο χρόνο που έχουμε στη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Γεωργική Υδραυλική Αρδεύσεις Σ. Αλεξανδρής Περιγραφή Μαθήματος Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Χαρακτηριστική Χ ή καμπύλη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κρούσης οπροσδιορισµόςτουσυντελεστήδυσθραυστότητας ενόςυλικού. Η δοκιµή, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Δ. Κουτσονικόλας 1, Σ. Τόπης 3, Σ. Καλδής 2, Γ. Σκόδρας 1,2,3 και Γ.Π. Σακελλαρόπουλος 1,2,3 * 1 Εργαστήριο Γενικής Χημικής Τεχνολογίας, Τμήμα Χημικών Μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΩΝ Το 1844 ο Γάλλος επιστήμονας Dufrenoy χαρακτήρισε το ορυκτό που μελετήθηκε το 1821 απο το Γάλλο χημικός Berthier στο χωριό Les Baux, της Ν. Γαλλίας ως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗ - ΚΑΘΙΖΗΣΕΙΣ

ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗ - ΚΑΘΙΖΗΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9 15780 ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΑΘΗΝΑ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ Διδάσκων: Κωνσταντίνος Λουπασάκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σκοποί και Στόχοι του Έργου. Χρήση Φυσικού Αερίου. Χαρακτηριστικά Σωληνώσεων. Ασφάλεια. Εκτίμηση Κόστους

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σκοποί και Στόχοι του Έργου. Χρήση Φυσικού Αερίου. Χαρακτηριστικά Σωληνώσεων. Ασφάλεια. Εκτίμηση Κόστους ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σκοποί και Στόχοι του Έργου Χρήση Φυσικού Αερίου Χαρακτηριστικά Σωληνώσεων Ασφάλεια Εκτίμηση Κόστους Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Χάρτες Διαδρομή Σωληνώσεων ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ)

Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ) Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ) Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση

Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση Στεγανότητα θέσης φράγµατος. Αξιολόγηση επιτόπου δοκιµών περατότητας Lugeon. Κατασκευή κουρτίνας τσιµεντενέσων. Β.Χρηστάρας Β. Μαρίνος, Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ. Dr. Ing. B. Pickert και Δ. Κανακόπουλος

ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ. Dr. Ing. B. Pickert και Δ. Κανακόπουλος ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Dr. Ing. B. Pickert και Δ. Κανακόπουλος Eggersmann Anlagenbau, Max-Planck-St. 15 33428 Marienfeld, Germany T.: +49 (0)5247 9808 0, F: +49 (0)5247 9808 40,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μπουκοβάλας. Φεβρουάριος 2015. Γ. Δ. Μπουκοβάλας, Καθηγητής Σχολής Πολ. Μηχανικών, Ε.Μ.Π. 3.1

Γιώργος Μπουκοβάλας. Φεβρουάριος 2015. Γ. Δ. Μπουκοβάλας, Καθηγητής Σχολής Πολ. Μηχανικών, Ε.Μ.Π. 3.1 3. Ανάλυση & Σχεδιασμός ΕΥΚΑΜΠΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΗΡΙΞΕΩΝ Γιώργος Μπουκοβάλας Καθηγητής Ε.Μ.Π. Φεβρουάριος 2015 Γ. Δ. Μπουκοβάλας, Καθηγητής Σχολής Πολ. Μηχανικών, Ε.Μ.Π. 3.1 Γ. Δ. Μπουκοβάλας, Καθηγητής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 10. Εφαρμογές Τεχνικής Γεωλογίας Διδάσκων: Μπελόκας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. "Επέκταση Χ.Υ.Τ.Α. Αγαθονησίου (Ν25.00)" 70.000 (µε ΦΠΑ)

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. Επέκταση Χ.Υ.Τ.Α. Αγαθονησίου (Ν25.00) 70.000 (µε ΦΠΑ) ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ "Επέκταση Χ.Υ.Τ.Α. Αγαθονησίου (Ν25.00)" 70.000 (µε ΦΠΑ) Φεβρουάριος 2012 K:\N2500\cons\tefxi\MAPS.doc N2500/5136/B02 ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ Α.Ε. EΡΓΟ: "Επέκταση Χ.Υ.Τ.Α. Αγαθονησίου (Ν25.00)"

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΣΤΕΓΗΣ. www.fakro.gr

ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΣΤΕΓΗΣ. www.fakro.gr ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΣΤΕΓΗΣ 2014 1 H 2 H 2 ΑΝΑΠΝΕΕΙ Η ΣΤΕΓΗ ΣΑΣ? ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΕΣΤΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΜΕΝΗ ΣΤΕΓΗ H 2 H 2 H 2 H 2 ΥΔΑΤΟΣΤΕΓΑΝΟΤΗΤΑ H 2 ΑΤΜΟΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Η εταιρεία FAKR προσφέρει μία μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Υδροφοβικές-Υδροφιλικές ιδιότητες και εφαρµογές (διαφάνειες από τις παραδόσεις)

Υδροφοβικές-Υδροφιλικές ιδιότητες και εφαρµογές (διαφάνειες από τις παραδόσεις) Υδροφοβικές-Υδροφιλικές ιδιότητες και εφαρµογές (διαφάνειες από τις παραδόσεις) Ανασκόπηση υδροφιλικής-υδροφοβικής ιδιότητας Η λιθογραφία είναι µια διαδικασία εκτύπωσης, που βασίζεται στην φυσική εγγενή

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΛΟΤ HD 3S4 ΕΛΟΤ ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 61 Αρχικός έλεγχος 610 Γενικά 610.1 Κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να ελέγχεται μετά την αποπεράτωση της και πριν να τεθεί σε λειτουργία από

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Γεωτεχνική Μηχανική

Εισαγωγή στην Γεωτεχνική Μηχανική Εισαγωγή στην Γεωτεχνική Μηχανική SIVA έδαφος Costas Sachpazis, (M.Sc., Ph.D.) Διάρκεια: 12 Λεπτά 1 Σύνηθες Γεωτεχνικό Έργο Γεω-Εργαστήριο ~ για δοκιμές Ιδιότητες εδάφους Γραφείο Μελετών ~ για σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση

Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση Φύλλο Ιδιοτήτων Προϊόντος Έκδοση: 20/04/2012 Κωδικός: 2012.03.07.080 Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση Περιγραφή Προϊόντος Το είναι πολύ χαμηλού ιξώδους, ελαστική πολυακρυλική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Σαμπατακάκης Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

Ν. Σαμπατακάκης Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ Ε ΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΧΩΜΑΤΩΝ (1 ο ΜΕΡΟΣ) Τεχνική Γεωλογία - Γεωτεχνική Μηχανική 1. Υλικά έδρασης (θεμελίωσης) κατασκευών 2. Υλικά κατασκευής τεχνικών έργων (επιχώματα,φράγματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Ι ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΤΡHΣΗ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΕΣΕΙΣ

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Ι ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΤΡHΣΗ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΕΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

15REQ003445324 2015-12-07

15REQ003445324 2015-12-07 ΝΟΜΟΣ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ Προμήθεια «Ανταλλακτικών Κάδων απορριμμάτων» του Δήμου Καρπενησίου» ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: # 5.000,00# συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.) ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Η παρούσα μελέτη αφορά την «Προμήθεια Ανταλλακτικών

Διαβάστε περισσότερα