ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ι. ΓΑΛΑΜΑΤΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ι. ΓΑΛΑΜΑΤΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ, ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΖΩΟΤΕΧΝΙΑΣ «Η επίδραση της ενσωμάτωσης του αρωματικού φυτού Salvia officinalis L. στο σιτηρέσιο των αυγοπαραγωγών ορνίθων βιολογικής εκτροφής, στις αποδόσεις τους και στην ποιότητα των παραγόμενων αυγών» ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ι. ΓΑΛΑΜΑΤΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ, MSc ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015

2 «Η έγκριση της διδακτορικής διατριβής υπό του Τμήματος Κτηνιατρικής, της Σχολής Επιστημών Υγείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δεν υποδηλοί αποδοχήν των γνωμών του συγγραφέως» (Νόμος 5343/1932, άρθρο 202, παρ. 2) 2

3 ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πασχάλης Φορτομάρης, Αναπληρωτής Καθηγητής, Επιβλέπων Γεώργιος Αρσένος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Μέλος Ευανθία Πετρίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια, Μέλος ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πασχάλης Φορτομάρης, Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Αρσένος, Αναπληρωτής Καθηγητής Ευανθία Πετρίδου, Επίκουρη Kαθηγήτρια Παναγιώτα Φλώρου- Πανέρη, Καθηγήτρια Γεώργιος Βαλεργάκης, Επίκουρος Καθηγητής Διαμάντω Λάζαρη, Επίκουρη Καθηγήτρια Γεώργιος Παπαδόπουλος, Λέκτορας 3

4 4

5 Στον πατέρα μου Γιάννη και τη μητέρα μου Μαρία, για την παντοτινή τους αγάπη στη σύντροφό μου Αντιγόνη, στον Γιάννη μας και την Κερασία μας, με την παντοτινή μου αγάπη 5

6 6

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το βιολογικό σύστημα εκτροφής αυγοπαραγωγών ορνίθων απαντά στις απαιτήσεις του σύγχρονου καταναλωτή καθώς θεωρείται ότι επιδρά θετικά στην ευζωία των πτηνών. Ωστόσο, κρίνεται επιτακτική η ανάγκη ελέγχου των προβλημάτων υγείας των αυγοπαραγωγών ορνίθων καθώς και της ασφάλειας και της ποιότητας των παραγόμενων αυγών. Η παρούσα διατριβή εκπονήθηκε προς αυτή την κατεύθυνση και είχε ως στόχο τη διερεύνηση της επίδρασης της ενσωμάτωσης του αρωματικού φυτού Salvia officinalis L. στο σιτηρέσιο των αυγοπαραγωγών ορνίθων βιολογικής εκτροφής, στις αποδόσεις τους και στην ποιότητα των παραγόμενων αυγών. Η συνεισφορά ορισμένων ανθρώπων για την ολοκλήρωση της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν καθοριστική και θα αποτελούσε σημαντική παράλειψη η μη αναφορά τους στο τελικό πόνημα. Χωρίς να θέλω να θεωρηθεί ότι μεροληπτώ, ξεκινώ τις ευχαριστίες μου προς τον αναπληρωτή καθηγητή και σημερινό Διευθυντή του Εργαστηρίου Ζωοτεχνίας του Τμήματος Κτηνιατρικής του Α.Π.Θ. κ. Πασχάλη Φορτομάρη τόσο για το γεγονός της αποδοχής μου ως υποψήφιου διδάκτορα υπό την επίβλεψή του, όσο και για την πολύ προσεγμένη και γεμάτη διδάγματα καθοδήγηση του όλου εγχειρήματος. Η στερεότυπη ευχαριστία, δυστυχώς δεν είναι δυνατόν να περιγράψει το μέγεθος των συναισθημάτων, που επιθυμώ να εκφράσω προς το πρόσωπό του. Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στον αναπληρωτή καθηγητή κ. Γεώργιο Αρσένο, για την αποδοχή της συμμετοχής του στην τριμελή συμβουλευτική μου επιτροπή, μετά τη συνταξιοδότηση και την αναγκαστική αποχώρηση από αυτήν, της ομότιμης καθηγήτριας του Τμήματος Κτηνιατρικής του Α.Π.Θ. κας Αγγελικής Τσερβένη-Γούση- την οποία επίσης ευχαριστώ. Εκφράζω την εκτίμησή μου στο πρόσωπό του, για την ποιότητα, αλλά και το «δικό του» τρόπο, με τον οποίο με κατηύθυνε στον κόσμο της έρευνας. Την επίκουρη καθηγήτρια κα Ευανθία Πετρίδου, θέλω να ευχαριστήσω ιδιαίτερα, καθώς πίστεψε στη δυναμική της παρούσας έρευνας, σε ένα κρίσιμο σημείο διεξαγωγής της, αντικαθιστώντας την καθηγήτρια κα Ελευθερία Χατζοπούλου- Μπουρτζή - την οποία επίσης ευχαριστώ- μετά τη συνταξιοδότησή της και την αναγκαστική αποχώρηση της από την τριμελή συμβουλευτική μου επιτροπή. Τις θερμές μου ευχαριστίες θα ήθελα να εκφράσω στα μέλη της επταμελούς εξεταστικής μου επιτροπής, στην καθηγήτρια και Διευθύντρια του δεύτερου τομέα του Τμήματος Κτηνιατρικής του Α.Π.Θ. κα Παναγιώτα Φλώρου-Πανέρη, στον 7

8 επίκουρο καθηγητή του Εργαστηρίου Ζωοτεχνίας του Τμήματος Κτηνιατρικής του Α.Π.Θ. κ. Γεώργιο Βαλεργάκη, στην επίκουρη καθηγήτρια της Φαρμακευτικής Σχολής του Α.Π.Θ. κα Διαμάντω Λάζαρη και τέλος στο λέκτορα του Εργαστηρίου Ζωοτεχνίας του Τμήματος Κτηνιατρικής του Α.Π.Θ. κ. Γεώργιο Παπαδόπουλο, που με τις ουσιαστικές παρατηρήσεις τους συνέβαλαν στην αρτιότητα της εμφάνισης του τελικού πονήματος. Ιδιαίτερα οφείλω να ευχαριστήσω τον τελευταίο, για το χρόνο που αφιέρωσε συνεπικουρώντας και καθοδηγώντας με, κατά τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων της διατριβής. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω στον αναπληρωτή καθηγητή του Εργαστηρίου Γαλακτοκομίας του Τμήματος Κτηνιατρικής του Α.Π.Θ. κ. Δημήτριο Φλετούρη, τόσο για τη διάθεση του χώρου και του εξοπλισμού του Εργαστηρίου, για τις μετρήσεις που αφορούσαν στον προσδιορισμό της οξειδωτικής σταθερότητας της λεκίθου, όσο και για την πολύτιμη βοήθειά του κατά τη διεξαγωγή τους. Τον καλό συνάδελφο κ. Βασίλη Ψυχογιό, καθώς και το συνεργάτη του και επίσης συνάδελφο κ. Θόδωρο Πετανείδη, ευχαριστώ από καρδιάς, για τη φιλοξενία στο χώρο του Κτηνιατρικού Κέντρου Θεσσαλονίκης, αλλά και την αρωγή τους κατά τον προσδιορισμό των αιματολογικών και βιοχημικών παραμέτρων του αίματος. Στα στελέχη της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, εκφράζω ευχαριστίες για την άψογη συνεργασία που είχαμε, κατά την καταγραφή και επεξεργασία των μετεωρολογικών δεδομένων της περιοχής των πειραματισμών. Ένα μεγάλο ευχαριστώ οφείλω στον κ. Θωμά Αραμπατζή και την οικογένεια του για τη διεξαγωγή της παρούσας έρευνας, εντός των ειδικών εγκαταστάσεων της δικής τους πιστοποιημένης μονάδας βιολογικής εκτροφής αυγοπαραγωγών ορνίθων. Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους μου στον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό «Δήμητρα», για την- με κάθε τρόπο- υποστήριξη όλης μου της προσπάθειας, καθώς και τη συνεργάτιδα του Εργαστηρίου Ζωοτεχνίας της Κτηνιατρικής Σχολής κα Βανέσσα Φωτιάδου, που «ήταν εκεί» σε κάθε κάλεσμα για βοήθεια. Για το τέλος, άφησα ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους δασκάλους που κάθησα δίπλα τους, από παιδί μέχρι σήμερα, η συμβολή των οποίων στη ζωή μου ήταν καταλυτική. 8

9 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΣΤΙΣ ΑΥΓΟΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΟΡΝΙΘΕΣ Γενικά I. ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Α) Ιστορική αναδρομή Β) Θεσμικό πλαίσιο Γ) Στατιστικά στοιχεία II. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΥΓΩΝ ΣΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ Α) Αυγοπαραγωγή- Πληθυσμός ορνίθων- Συστήματα εκτροφής Β) Καταναλωτές και αυγά βιολογικής εκτροφής Γ) Υγεία και ευζωία των ορνίθων- Ποιότητα αυγών βιολογικής εκτροφής α) Υγεία και ευζωία των ορνίθων β) Ποιότητα των αυγών βιολογικής εκτροφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ Γενικά I. Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ II. ΤΟ ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ (Salvia officinallis L.) ΩΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟ ΦΥΤΟ Α) Κατάταξη- είδη- ονομασίες- μορφολογία Β) Καλλιέργεια Γ) Αιθέριο έλαιο- Δράσεις Δ) Η χρήση του φασκόμηλου στην πτηνοτροφία E) Θεσμικό πλαίσιο κυκλοφορίας της Salvia officinalis L. στην αγορά της Ε.Ε ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α

10 ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ I. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΤΡΟΦΗΣ- ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α) ΠΡΩΤΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ α) Ορνιθώνας β) Υπαίθριος χώρος γ) Καταγραφή συνθηκών εξωτερικού περιβάλλοντος δ) Μέτρα βιοασφάλειας ε) Ζωικό υλικό- ομάδες του πειραματισμού στ) Διατροφή Β) ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ α) Ορνιθώνας β) Υπαίθριος χώρος γ) Καταγραφή συνθηκών εξωτερικού περιβάλλοντος δ) Μέτρα βιοασφάλειας ε) Ζωικό υλικό- ομάδες του πειραματισμού στ) Διατροφή II. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Α) ΠΡΩΤΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ α) Αποδόσεις των ορνίθων Προσδιορισμός σωματικού βάρους Κατανάλωση τροφής Προσδιορισμός αυγοπαραγωγής Προσδιορισμός Δείκτη Μετατρεψιμότητας της τροφής (Δ.Μ.Τ.) Προσδιορισμός Θνησιμότητας β) Δείκτες υγείας των ορνίθων Μικροβιολογικές αναλύσεις i. Ποιοτική δοκιμή για την ανίχνευση Salmonella spp. σε περιεχόμενο τυφλών εντέρων ορνίθων αυγοπαραγωγής ii. Ποιοτική δοκιμή για την ανίχνευση Campylobacter spp. σε περιεχόμενο τυφλών εντέρων ορνίθων αυγοπαραγωγής Αιματολογικές και βιοχημικές παράμετροι του αίματος των ορνίθων γ) Ποιότητα των αυγών Προσδιορισμός βάρους αυγού και επιμέρους συστατικών του

11 2. Ποιότητα του κελύφους του αυγού i. Προσδιορισμός ειδικού βάρους αυγού ii. Προσδιορισμός βάρους κελύφους αυγού iii. Προσδιορισμός πάχους κελύφους αυγού iv. Προσδιορισμός δείκτη σχήματος αυγού v. Προσδιορισμός χρωματισμού κελύφους αυγού Ποιότητα του εσωτερικού του αυγού i. Προσδιορισμός χρωματισμού λεκίθου αυγού ii. Υπολογισμός δείκτη Haugh iii. Προσδιορισμός ph λευκώματος και λεκίθου αυγού Οξειδωτική σταθερότητα της λεκίθου του αυγού μετά από πρόκληση οξείδωσης Προσδιορισμός λιπαρών οξέων στη λέκιθο του αυγού Μικροβιολογικές αναλύσεις αυγού i. Αρίθμηση των Εντεροβακτηριοειδών στο κέλυφος του αυγού ii. Ποιοτική δοκιμή για την ανίχνευση της Salmonella spp. στο αυγό iii. Ποιοτική δοκιμή για την ανίχνευση Campylobacter spp. στο αυγό 112 Β) ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ α) Αποδόσεις των ορνίθων β) Δείκτες υγείας των ορνίθων γ) Ποιότητα των αυγών Προσδιορισμός βάρους αυγού και επιμέρους συστατικών του Ποιότητα του κελύφους του αυγού Ποιότητα του εσωτερικού του αυγού Οξειδωτική σταθερότητα της λεκίθου του αυγού μετά από πρόκληση οξείδωσης Μικροβιολογικές αναλύσεις αυγού III. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β I. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Α) ΠΡΩΤΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ α) Αποδόσεις των ορνίθων β) Δείκτες υγείας των ορνίθων

12 1. Μικροβιολογικές αναλύσεις Αιματολογικές και βιοχημικές παράμετροι του αίματος των ορνίθων γ) Ποιότητα των αυγών Βάρος αυγού και επιμέρους συστατικών του Ποιότητα του κελύφους του αυγού Ποιότητα του εσωτερικού του αυγού Περιεκτικότητα του αυγού σε λίπος και προφίλ των λιπαρών οξέων Οξειδωτική σταθερότητα της λεκίθου του αυγού μετά από πρόκληση οξείδωσης Μικροβιολογικές αναλύσεις αυγού Β) ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ α) Αποδόσεις των ορνίθων β) Δείκτες υγείας των ορνίθων Μικροβιολογικές αναλύσεις Αιματολογικές και βιοχημικές παράμετροι του αίματος των ορνίθων γ) Ποιότητα των αυγών Βάρος αυγού και επιμέρους συστατικών του Ποιότητα του κελύφους του αυγού Ποιότητα του εσωτερικού του αυγού Οξειδωτική σταθερότητα της λεκίθου του αυγού μετά από πρόκληση οξείδωσης Μικροβιολογικές αναλύσεις αυγού ΙΙ. ΣΥΖΗΤΗΣΗ IΙΙ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ- ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β

13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΣΤΙΣ ΑΥΓΟΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΟΡΝΙΘΕΣ Γενικά Η ζωική παραγωγή αποτελεί βασικό τομέα κάθε εθνικής οικονομίας, εξασφαλίζει στον άνθρωπο τρόφιμα υψηλής θρεπτικής και βιολογικής αξίας και παράλληλα συμβάλλει στην ανάπτυξη της υπαίθρου και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Στην Ελλάδα αποτελεί βασική κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα καθώς, εκτός των άλλων, εκτείνεται σε ορεινές, ημιορεινές και μειονεκτικές περιοχές, που είναι δύσκολο να αναπτυχθούν διαφορετικά. Παρ όλα αυτά, η ζωική παραγωγή στη χώρα μας συνεισφέρει μόλις το 29,7% της συνολικής αγροτικής παραγωγής (European Commission, 2014a). Η σχέση μεταξύ φυτικής και ζωικής παραγωγής, ως προς την αξία, παραμένει στο 70/30, στα ίδια ακριβώς επίπεδα με τη δεκαετία του 80, σε αντίθεση με την αντίστοιχη μέση αξία στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.), όπου η σχέση αυτή είναι αρκετά διαφορετική, καθώς ανέρχεται στο 45,0% της συνολικής αγροτικής παραγωγής (European Commission, 2014b). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, αφενός η συνεισφορά της ελληνικής κτηνοτροφίας στην Ε.Ε. των 28 να είναι μικρή (1,6%), αφετέρου το έλλειμμα αυτό να καλύπτεται από αυξημένες εισαγωγές, οι οποίες διαχρονικά αποτελούν περίπου το 30% των εισαγωγών των αγροτικών προϊόντων και τροφίμων και βαρύνουν το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, με περίπου 2 δις ευρώ (Ρεζίτη, 2014). Η αύξηση της παραγωγής προϊόντων ζωικής προέλευσης αποτελεί για πολλούς επιτακτική ανάγκη, καθώς ο πλανήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σοβαρότατη κρίση επάρκειας τροφίμων και δραματικής αύξησης των τιμών τους. Οι σημαντικότεροι παράγοντες της πιθανολογούμενης επερχόμενης κρίσης, συνοψίζονται: στη ραγδαία αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού, ο οποίος αυξάνεται κάθε χρόνο κατά περίπου 80 εκατομμύρια και από 7 δις 13

14 άνθρωποι που είναι σήμερα, αναμένεται να φτάσει τα 9 περίπου δις το 2050 ενώ, η παραγωγή κρέατος, καθώς έχει τριπλασιαστεί σε ολόκληρο τον κόσμο τις τελευταίες 4 δεκαετίες, αναμένεται να αυξηθεί κατά 73%, μέχρι το 2050 (FAO, 2013) στην αλματώδη οικονομική και πληθυσμιακή αύξηση των χωρών του BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότιος Αφρική), που συνοδεύεται από την άνοδο του βιοτικού επιπέδου αυτών των τεράστιων πληθυσμών και συνεπάγεται μεταβολή των διατροφικών τους συνηθειών. Ενδεικτική είναι η πρόβλεψη ότι η κατανάλωση κρέατος στην Κίνα θα αυξηθεί από 218 εκατ. τόνους το , σε 376 εκατ. τόνους το 2030, η οποία αν επιβεβαιωθεί, τότε μόνο η Κίνα θα απορροφά το σύνολο της σημερινής παγκόσμιας παραγωγής ζωοτροφών (Lyons, 2007) στην ακραία κλιματολογική αλλαγή, που οδηγεί σε μείωση της παγκόσμιας παραγωγής, και στην είσοδο του τομέα της ενέργειας, στον ανταγωνισμό, κυρίως των δημητριακών, αλλά και άλλων αγροτικών προϊόντων, με την αύξηση της παραγωγής βιοκαυσίμων και βιοαιθανόλης. Η Marian Dawkins, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, το Φεβρουάριο του 2015, σε ανακοίνωση εργασίας της, σε συνέδριο στην Αυστραλία, τόνισε: «Η ανησυχία για τον επισιτισμό του ολοένα αυξανόμενου ανθρώπινου πληθυσμού, με ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιδράσεων στο περιβάλλον, οδηγεί σε εκκλήσεις, ώστε η αγροτική παραγωγή να γίνει πιο βιώσιμα εντατική και πιο αποδοτική» (Dawkins, 2015). Η πρόκληση της εντατικοποίησης της κτηνοτροφικής παραγωγής, σε συνδυασμό με την ανάγκη για συμπίεση του κόστους παραγωγής οδήγησε στο παρελθόν στη χρήση των αντιβιοτικών για τη διατροφή των παραγωγικών ζώων. Η ικανότητα των αντιβιοτικών να προάγουν την ανάπτυξη των ζώων ανακαλύφθηκε αρκετά πρώιμα. Το 1946 πειράματα έδειξαν ότι μικρές προληπτικές δόσεις αντιβιοτικών στη διατροφή των ζώων, μπορούν να βελτιώσουν την ανάπτυξή τους, καθώς και τη μετατρεψιμότητα της τροφής (Doyle, 2001). Έτσι, υιοθετήθηκε με μεγάλη επιτυχία, η πρακτική της προσθήκης προληπτικών δόσεων αντιβιοτικών στην τροφή των παραγωγικών ζώων και έγινε αναπόσπαστο μέρος των διατροφικών 14

15 στρατηγικών ανάπτυξης, σε όλες σχεδόν τις κτηνοτροφικές μονάδες (Close, 2000), ενώ περίπου το 80% των αντιβιοτικών που πωλούνταν έως τότε στην αγορά, χρησιμοποιούνταν για το ζωικό κεφάλαιο (Cabello, 2006 Levy and Marshall, 2004). Η συνεχώς αυξανόμενη πίεση των καταναλωτών, για ελαχιστοποίηση της χρήσης αντιβιοτικών στη ζωική παραγωγή, η πιθανότητα δημιουργίας ανθεκτικών βακτηρίων σε ορισμένα αντιβιοτικά (Close, 2000) και η προσδοκία για παραγωγή τροφίμων ανώτερης ποιότητας, με τρόπους συμβατούς προς την ευζωία των ζώων και φιλικών προς το περιβάλλον, οδήγησαν σταδιακά στον περιορισμό της χρήσης των αντιβιοτικών στη διατροφή των ζώων και την απόσυρση ορισμένων. Η απαγόρευση των αντιβιοτικών, ως πρόσθετων υλών ζωοτροφών στη διατροφή των ζώων, πραγματοποιείται ήδη από το 1986 στη Σουηδία και από το 1999 στην Ελβετία (Wenk, 2003), ενώ τον Ιούλιο του 1999 η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε τη χρήση πολλών αντιβιοτικών και όρισε ένα σαφέστατο χρονικό περιθώριο για την απομάκρυνση και των εναπομεινάντων στην αγορά. Τελικά, από την 1 η Ιανουαρίου του 2006 τέθηκε σε ισχύ η απαγόρευση της χρήσης των τελευταίων τεσσάρων αντιβιοτικών που, ως πρόσθετες ύλες των ζωοτροφών, χρησιμοποιούνταν ως αυξητικοί παράγοντες των ζώων (Καν.Ε.Ε.1831/2003). Η απαγόρευση αυτή οδήγησε σε αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων, γεγονός που ενεθάρρυνε και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Gopi et al., 2014). Η έρευνα επικεντρώθηκε σε πρόσθετα ζωοτροφών, με ευεργετικά αποτελέσματα, ανάλογα με αυτά των αντιβιοτικών, ως αυξητικών παραγόντων. Σε αυτό το νέο, ιστορικό κύκλο έρευνας, πρόσθετες ύλες που έχουν ερευνηθεί είναι: οξινιστές, ολιγοσακχαρίτες, ένζυμα, αρωματικά φυτά, προβιοτικά/ ζύμες, μη αμυλούχοι πολυσακχαρίτες, πρωτεΐνες και αμινοξέα. Η πτηνοτροφία αποτελεί ίσως το δυναμικότερο κλάδο της ζωικής παραγωγής παγκοσμίως και σίγουρα τον περισσότερο ανεπτυγμένο κλάδο στη χώρα μας. Η ανάγκη της αύξησης της παραγωγικότητας των πτηνών, με τη χρήση εναλλακτικών πρόσθετων υλών διατροφής, οδήγησε σε πλέον στοχευμένη έρευνα. Το πρότυπο που αναπτύχθηκε, για την έρευνα των εναλλακτικών πρόσθετων υλών διατροφής, ήταν η βιολογική πτηνοτροφία, στην οποία προϋπήρχε ένα αυστηρό πλαίσιο προϋποθέσεων, βάσει κανονισμών της Ε.Ε., που απαγόρευε τη χρήση αντιβιοτικών, ακόμα και πριν την εφαρμογή του Καν.Ε.Ε.1831/

16 Έκτοτε, δημιουργήθηκε μια παράλληλη εξέλιξη στην έρευνα για τη βελτιστοποίηση των αποδόσεων των εκτρεφόμενων πτηνών τόσο στις συμβατικού, όσο και στις βιολογικού τύπου εκτροφές. Αυτό το γεγονός είχε θετική επίδραση στην πρόληψη και αντιμετώπιση νοσολογικών καταστάσεων των παραγωγικών πτηνών, με τη χρήση πρόσθετων υλών στις ζωοτροφές, σε αντικατάσταση των αντιβιοτικών. Από όλα τα προαναφερθέντα εναλλακτικά πρόσθετα ζωοτροφών, η προσθήκη αρωματικών φυτών και των εκχυλισμάτων τους στο σιτηρέσιο, αποτελούν μια δυναμική πρόταση, με ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς στη Ελλάδα υπάρχουν περίπου 1600 ενδημικά και αυτοφυή φυτά (ΕΑΦΦΕ, 2013). Ι. ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Α) Ιστορική αναδρομή Ιστορικά, σε παγκόσμιο επίπεδο, η βιολογική γεωργία ως φιλοσοφία, χρονολογείται από το πρώτο τέταρτο του 20 ου αιώνα. Ως «πατέρας» της βιολογικής γεωργίας θεωρείται ο Βρετανός Sir Albert Howard ( ), ο οποίος έχοντας ζήσει πολλά χρόνια στην Ινδία, κατέγραψε το 1940 στη «Γεωργική Διαθήκη» του, τις παρατηρήσεις που αποκόμισε, κατά τη διάρκεια της παρουσίας του εκεί (Λίλτση, 2008). Άλλοι γνωστοί επιστήμονες, που έθεσαν τις βάσεις για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας, ήταν ο Jerome Irving Rodale ( ) στις ΗΠΑ, η Lady Eve Balfour ( ) στο Ηνωμένο Βασίλειο και ο Rudolf Steiner ( ) στην Αυστρία. Η καθιέρωση της βιολογικής παραγωγής σε ολόκληρο τον κόσμο, προκαλεί την ίδρυση της IFOAM, το 1972 στις Βερσαλλίες της Γαλλίας (International Federation of Organic Agriculture Movements). Ακολούθως, για πρώτη φορά η βιολογική παραγωγή περιγράφεται, ως τρόπος γεωργικής εκμετάλλευσης, που περιλαμβάνει φυσικές μεθόδους ενίσχυσης και διατήρησης της γονιμότητας του εδάφους, προστασίας από τις ασθένειες, απόρριψης των συνθετικών λιπασμάτων και των φυτοφαρμάκων και, γενικότερα, της προστασίας των οικοσυστημάτων. Η βιολογική κτηνοτροφία αναπτύχθηκε λόγω της μεταστροφής των καταναλωτών προς τα βιολογικά τρόφιμα, που μπορεί να αποδοθεί στην έξαρση διατροφικών 16

17 κρίσεων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν, οι κρίσεις της σαλμονέλας στα αυγά, το 1987, του Συνδρόμου Σπογγώδους Εγκεφαλοπάθειας στα Βοοειδή, το 1996, αλλά και πιο πρόσφατα, αυτή των διοξινών. Οι κρίσεις αυτές κλόνισαν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα της συμβατικής κτηνοτροφίας και έστρεψαν το ενδιαφέρον τους, σε προϊόντα μη συμβατικά. Η Ελλάδα παρουσιάζει συγκριτικό πλεονέκτημα, σε σχέση με άλλες χώρες, όσον αφορά τη βιολογική κτηνοτροφία, λόγω των ευνοϊκών εδαφοκλιματικών συνθηκών, των πλούσιων φυσικών πόρων των ορεινών και ημιορεινών περιοχών και της παραδοσιακής εφαρμογής της εκτατικής κτηνοτροφίας, η οποία μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε βιολογική. Γι αυτό και η πτηνοτροφία, μαζί με την αιγοπροβατοτροφία, πρωτοστάτησαν στην Ελλάδα στα πρώτα χρόνια παραγωγής βιολογικών κτηνοτροφικών προϊόντων, στις αρχές του 2000 (Λύρας, 2002). Β) Θεσμικό πλαίσιο Η πρώτη θεσμική καθιέρωση και ο ορισμός της βιολογικής παραγωγής στην Ευρώπη, συντελείται με τον Κανονισμό(ΕΟΚ)2092/91, που προέβλεπε απαιτήσεις ελέγχου και επισήμανσης, καθώς και κανόνες για τις εισαγωγές βιολογικών προϊόντων. Με τον παραπάνω κανονισμό, η υποδεικνυόμενη για την ελληνική γλώσσα αναγραφόμενη ένδειξη στη συσκευασία των προϊόντων, τα οποία παράγονται με βιολογικό τρόπο, είναι η λέξη «βιολογικό». Ο όρος «βιολογικό» δεν χαρακτηρίζει το προϊόν, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτό παράγεται. Το επόμενο έτος με τον Κανονισμό(ΕΟΚ)2078/92 θεσπίζεται, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η παροχή οικονομικών ενισχύσεων- από την τότε Ε.Ο.Κ.- προς τους αγρότες, για την εφαρμογή φιλοπεριβαλλοντικών αγροτικών προγραμμάτων, μεταξύ των οποίων και βιολογικών. Στις Η.Π.Α., το Υπουργείο Γεωργίας (USDA), στο πλαίσιο εθνικού προγράμματος βιολογικής παραγωγής, δημοσίευσε το 1990 κανονισμό για τη βιολογική παραγωγή, με αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές, ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή τον Οκτώβριο του 2002 και προσδιόριζε με σαφή τρόπο τι είναι βιολογικό τρόφιμο, καθώς και τους κανόνες που διέπουν την παραγωγή και την επεξεργασία τους (Crandall et al., 2009). Οι κατηγορίες βιολογικών τροφίμων στις Η.Π.Α. είναι τρεις 17

18 και φέρουν στη συσκευασία των προϊόντων τις ακόλουθες ενδείξεις: α) 100% Organic (το σύνολο των συστατικών τους είναι βιολογικά), β) Οrganic (επιτρέπονται μη βιολογικά συστατικά σε ποσοστό μέχρι 5%) και γ) Μade With Οrganic (τουλάχιστον το 70 % του προϊόντος πρέπει να αφορά βιολογικά συστατικά - N.O.P., 2012). Το 1999 ο Καν.ΕΟΚ2092/91 συμπληρώθηκε από τον Κανονισμό(ΕΟΚ)1804/99 για τα κτηνοτροφικά προϊόντα. Η παραγωγή προϊόντων ζωικής προέλευσης ρυθμίζεται από τους ανωτέρω κανονισμούς, με ιδιαίτερη φροντίδα για την ευζωία των ζώων και με τη χρησιμοποίηση βιολογικών ζωοτροφών. Έτσι, σύμφωνα με τους παραπάνω κανονισμούς οι αυγοπαραγωγές όρνιθες, που εκτρέφονται με βιολογικό τρόπο, πρέπει να προέρχονται από βιολογικές εκμεταλλεύσεις, να διατρέφονται αποκλειστικά με πιστοποιημένες βιολογικές ζωοτροφές και να σταβλίζονται σε φόρτιση δαπέδου, όχι ανώτερη των 6 πτηνών/ m 2, ενώ παράλληλα, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε βοσκότοπο (υπαίθριος χώρος που καλύπτεται από βλάστηση, πυκνότητας 4m 2 / όρνιθα), όποτε το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες και, εφόσον είναι δυνατόν, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια του ενός τρίτου της ζωής τους. Για την πρόληψη των πιθανών προβλημάτων υγείας επιτρέπονται οι εμβολιασμοί, ενώ στην περίπτωση εκδήλωσης νοσημάτων, ενθαρρύνεται η χρήση ομοιοπαθητικών φαρμάκων και φυτοθεραπευτικών, αλλά και η- κάτω από προϋποθέσεις- χρήση χημικών φαρμάκων και αντιβιοτικών. Οι απορραμφισμοί των ορνίθων απαγορεύονται. Όσον αφορά τους γενοτύπους των ορνίθων που χρησιμοποιούνται στα συστήματα βιολογικής πτηνοτροφίας, είναι οι ίδιοι με τα άλλα συστήματα παραγωγής (Bestman et al., 2012). Ο Καν.ΕΟΚ2092/91 τροποποιήθηκε 48 φορές σε διάστημα 18 ετών (η τελευταία τροποποίηση έγινε το Μάιο του 2008) και σκοπός αυτών των τροποποιήσεων ήταν η απλοποίηση, η πιο εύκολη εφαρμογή, η λιγότερη γραφειοκρατία, ο εκσυγχρονισμός, ο εξορθολογισμός και η αναβάθμισή του. Εν τέλει καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον Κανονισμό(ΕΚ)834/2007. Ακολούθησε ο Κανονισμός(ΕΚ)889/2008, που θέσπισε λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής του Καν.ΕΚ834/2007. Η εφαρμογή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε από την 1 η Ιανουαρίου του 2009 και ισχύουν μέχρι σήμερα. Στις 24 Μαρτίου 2014, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε πρόταση για την κατάργησή του 18

19 και θέσπιση νέου, η οποία βρίσκεται σε φάση διαβούλευσης (E.E., COM 180, 2014). Στον πίνακα 1 που ακολουθεί δίνονται οι κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν στη βιολογική παραγωγή διαχρονικά. 19

20 Πίνακας 1. Κανονισμοί της Ε.Ε. για τη βιολογική παραγωγή ( ) Έτος Κανονισμός Τίτλος 1991 (ΕΟΚ) (ΕΚ) (ΕΚ) (ΕΚ) (ΕΚ) (ΕΕ) Πρόταση κανονισμού (COM, 180) «Περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής» «Για συμπλήρωση, για τα κτηνοτροφικά προϊόντα, του Κανονισμού(ΕΟΚ)2092/91 περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής» «Σχετικά με την τροποποίηση του παραρτήματος Ι του Κανονισμού (ΕΟΚ)2092/91 του Συμβουλίου περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής» «Για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και την κατάργηση του κανονισμού(εοκ)2092/91» «Σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του Κανονισμού(ΕΚ)αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων όσον αφορά τον βιολογικό τρόπο παραγωγής, την επισήμανση και τον έλεγχο των προϊόντων» «Για την τροποποίηση και διόρθωση του Κανονισμού(ΕΚ) 889/2008 σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του Κανονισμού(ΕΚ)834/2007 του Συμβουλίου για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων όσον αφορά τον βιολογικό τρόπο παραγωγής, την επισήμανση και τον έλεγχο των προϊόντων» «Για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων, την τροποποίηση του Κανονισμού(ΕΕ)XXX/XXX του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(Κανονισμός για τους επίσημους ελέγχους) και την κατάργηση του Κανονισμού(ΕΚ) 834/2007 του Συμβουλίου» Έτος εφαρμογής (Ε.Ε.) Έτος εφαρμογής (Ελλάδα)

21 Οι παραπάνω Κανονισμοί αποτέλεσαν- και αποτελούν- το «θεσμικό κέλυφος» για τη βιολογική παραγωγή, τη μοναδική αγροτική παραγωγή που διέπεται από τόσους και τόσο αυστηρούς κανόνες, οι οποίοι μετά τη θέσπισή τους εφαρμόστηκαν και στην Ελλάδα, με την έκδοση κατά περιόδους εφαρμοστικών Υπουργικών Αποφάσεων (Υ.Α.) ή Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων (Κ.Υ.Α.). Η βιολογική γεωργία στην Ελλάδα ξεκίνησε το 1993, με την εφαρμογή του Καν.ΕΟΚ2092/91 (αντίστοιχα για τη βιολογική κτηνοτροφία, με την έναρξη ισχύος του Καν.ΕΟΚ1804/99), οπότε τα προϊόντα βιολογικής παραγωγής πρέπει να φέρουν συγκεκριμένες ενδείξεις στη συσκευασία, τη διαφήμιση ή τα εμπορικά έγγραφα, σχετικά με το βιολογικό τρόπο παραγωγής τους. Στην ετικέτα της συσκευασίας των βιολογικών προϊόντων θα πρέπει να αναγράφεται η επωνυμία της επιχείρησης που παράγει, συσκευάζει ή εμπορεύεται το προϊόν και ένας συγκεκριμένος κωδικός αναγνώρισης. Επίσης, είναι απαραίτητη η αναφορά στο όνομα (Λογότυπο) του Οργανισμού Πιστοποίησης- ο οποίος θα πρέπει να είναι αναγνωρισμένος από το Υπουργείο Γεωργίας- και φυσικά η ένδειξη «βιολογικό». Τα προϊόντα αυτά, θα πρέπει να πωλούνται σε σφραγισμένες συσκευασίες, απ ευθείας από τον παραγωγό ή τον παρασκευαστή στον τελικό καταναλωτή ή να διατίθενται στο εμπόριο ως προ-συσκευασμένο τρόφιμο. Το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο για τη βιολογική παραγωγή δίνεται συνοπτικά στον πίνακα 2, που ακολουθεί. 21

22 Πίνακας 2. Ελληνικό θεσμικό πλαίσιο για τη βιολογική παραγωγή ( ) Κανονισμός (ΕΟΚ)2092/91 Υπουργική Απόφαση Υ.Α /91 (ΦΕΚ 980 Β) Υ.Α /06 (ΦΕΚ 1927 Β) Υ.Α /07 (ΦΕΚ 1114 Β) Υ.Α /10 (ΦΕΚ 233 Β) Υ.Α.95767/10 (ΦΕΚ 1343 Β) (ΕΚ)834/07 Υ.Α.2289/ /14 ( ΑΔΑ:Β5Ψ6Β- 6ΑΜ) Πηγή: ΥΠ.Α.Α.Τ. (2014) Κοινή Υπουργική Απόφαση ΚΥΑ332221/01 (ΦΕΚ 10B) ΚΥΑ351178/01 (ΦΕΚ 381 B) ΚΥΑ245090/06 (ΦΕΚ 157 Β) ΚΥΑ245100/06 (ΦΕΚ 177 B) ΚΥΑ245243/06 (ΦΕΚ 652 Β) ΚΥΑ295191/09 (ΦΕΚ756Β) Εγκύκλιος Εγκ.970/59453/13 Εγκ.1973/138399/13 Νόμος Ν.2637/98 (ΦΕΚ200Α) Το σύστημα ελέγχου και πιστοποίησης προϊόντων βιολογικής γεωργίας που εγκαταστάθηκε από το 2001 στην Ελλάδα, με τις σχετικές Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις, αποτελείται από τους εξής αρμόδιους φορείς: τη Διεύθυνση Βιολογικής Γεωργίας του Υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας (πρώην Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων) τον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό (ΕΛΓΟ) «Δήμητρα» (ΝΠΙΔ που τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στον οποίο συγχωνεύτηκε ο πρώην Οργανισμός Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων- Ο.Π.Ε.ΓΕ.Π., με διακριτικό τίτλο AGROCERT, που είχε συσταθεί ως ΝΠΙΔ από το 1998) τους 16 εγκεκριμένους Ιδιωτικούς Οργανισμούς Ελέγχου και Πιστοποίησης προϊόντων βιολογικής γεωργίας και τις επιχειρήσεις που παράγουν, παρασκευάζουν και εισάγουν προϊόντα βιολογικής γεωργίας. Το υπάρχον σήμερα θεσμικό πλαίσιο της βιολογικής παραγωγής στη χώρα μας συνίσταται σε δύο αρχές: την εποπτεύουσα αρχή και την επιβλέπουσα αρχή. Η 22

23 εποπτεύουσα αρχή εκπροσωπείται από τη Διεύθυνση Βιολογικής Γεωργίας του Υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και εποπτεύει τους Οργανισμούς Ελέγχου και Πιστοποίησης (Ο.Ε. & Π.), αλλά και την εφαρμογή του Συστήματος Ελέγχου και Πιστοποίησης συνολικά (Οργανισμοί, παραγωγοί, εταιρείες, κλπ). Η επιβλέπουσα αρχή εκπροσωπείται από τον ΕΛΓΟ «Δήμητρα», ο οποίος επιβλέπει τους Οργανισμούς Ελέγχου και Πιστοποίησης, όσον αφορά στη λειτουργία τους, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της δουλειάς τους. Γ) Στατιστικά στοιχεία Η ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής αποτυπώνεται στα στοιχεία, σχετικά με τις βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις στον Κόσμο, στην Ευρώπη και την Ελλάδα. Το 2012, σε παγκόσμιο επίπεδο οι συνολικά βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις ήταν εκτάρια και στην Ε.Ε. των 27 μελών η συνολική έκταση έφτασε τα εκτάρια, καλύπτοντας το 5,60 % του συνόλου της γεωργικής γης (FiBL- IFOAM, 2014). Η Ελλάδα εμφανίζεται να παρακολουθεί αυτή την αύξηση, καθώς από τα μόλις 591 εκτάρια βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων, σε ποσοστό που δεν καταγράφεται σε σχέση με τη γεωργική γη, το 1993, έφτασε στα εκτάρια βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων, σε ποσοστό 5,59% επί του συνόλου της γεωργικής γης το 2012 (FiBL- IFOAM, 2014). Την παραπάνω ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας ακολούθησε και η βιολογική κτηνοτροφία από το 1999 και μετά, αφού στο μεταξύ τέθηκε σε ισχύ ο Καν.ΕΟΚ1804/99 του Συμβουλίου της Ε.Ε., για τα κτηνοτροφικά προϊόντα. Η βιολογική κτηνοτροφία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη βιολογική γεωργία, καθώς οι διατροφικές ανάγκες των ζώων, εκτός από τη βόσκηση καλύπτονται και με βιολογικές ζωοτροφές. Το σύστημα φυτά- ζώα είναι αλληλοεξαρτώμενο και η προστασία του έχει ως απώτερο σκοπό τη βιώσιμη ανάπτυξη. Έτσι, όσον αφορά τα βιολογικά εκτρεφόμενα ζώα στην Ελλάδα, ενώ το 2003 ο αριθμός των βοοειδών ήταν , των προβάτων , των αιγών και των πουλερικών (εκ των οποίων τα ήταν κρεοπαραγωγά ορνίθια και τα αυγοπαραγωγές όρνιθες), το 2012 ο αριθμός των βοοειδών ανήλθε στα , των προβάτων , των αιγών και των πουλερικών (το έτος 2011) 23

24 (εκ των οποίων τα ήταν κρεοπαραγωγά ορνίθια και τα αυγοπαραγωγές όρνιθες). Αναλυτικά ο αριθμός των βιολογικά εκτρεφόμενων ζώων στην Ελλάδα τη δεκαετία δίνεται στον πίνακα 3. Πίνακας 3. Αριθμός βιολογικά εκτρεφόμενων παραγωγικών ζώων τη δεκαετία , στην Ελλάδα Ζωικό είδος Έτος Βοοειδή Πρόβατα Αίγες Χοίροι Πουλερικά (συνολικά) Κρεοπαραγωγά ορνίθια Αυγοπαραγωγές όρνιθες Μέλισσες (αριθ. κυψελών) ΣΥΝΟΛΟ Τα στοιχεία αφορούν στο έτος 2011 Πηγή: ΥΠ.Α.Α.Τ. (2014) Μεγάλη ήταν επίσης και η αύξηση των επιχειρηματιών (παραγωγοί, μεταποιητές, κλπ), που ασχολήθηκαν τη δεκαετία με τη βιολογική παραγωγή στην Ελλάδα. Έτσι, σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠ.Α.Α.Τ. (2014), ενώ το 2003 ο αριθμός των επιχειρηματιών βιολογικών προϊόντων ήταν 6.642, εκ των οποίων οι ήταν παραγωγοί, το 2012 οι επιχειρηματίες βιολογικών προϊόντων ανήλθαν στους , εκ των οποίων οι ήταν παραγωγοί. Αναφορικά με τις βιολογικές εκτροφές αυγοπαραγωγών ορνίθων, σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού «ΔΗΜΗΤΡΑ», αυτές τα έτη 2012 και 2014 ήταν 36 σε όλη την Ελλάδα (ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, προσωπική επικοινωνία). Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με την ηλικιακή κατανομή των παραγωγών γεωργικών εκμεταλλεύσεων, νεότεροι σε ηλικία παραγωγοί, ασχολούνται κυρίως με τη βιολογική παραγωγή, καθώς από το σύνολο των παραγωγών ηλικίας κάτω των 55 ετών, το 61,3% ασχολείται με τη βιολογική παραγωγή και το 44,2% με τη συμβατική (European Commission, 2013). 24

25 II. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΥΓΩΝ ΣΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ Α) Αυγοπαραγωγή- Πληθυσμός ορνίθων- Συστήματα εκτροφής Η παγκόσμια παραγωγή αυγών, παρουσίασε μια αξιοσημείωτη αύξηση (152%) τα τελευταία 30 χρόνια, φτάνοντας από τα 29,3 εκατομμύρια τόνους το 1983, σε περισσότερο από 73,8 εκατομμύρια τόνους το 2013 (FAO, 2014), με την αύξηση αυτή της αυγοπαραγωγής να διαφέρει από περιοχή σε περιοχή. Η Ασία είναι η περιοχή που κυριαρχεί σήμερα στην παγκόσμια παραγωγή αυγών, κατέχοντας το 61% της συνολικής παραγωγής και παρουσιάζοντας αύξηση της αυγοπαραγωγής της, από το 1983, ύψους 388%. Η Κίνα είναι η πρώτη αυγοπαραγωγός χώρα στον κόσμο, με παραγωγή 28,8 εκατομμύρια τόνους. Ακολουθούν οι Η.Π.Α. με παραγωγή που αγγίζει τους 5,6 εκατομμύρια τόνους (FAO, 2014). Η Ε.Ε. των 27, με 7,05 εκατομμύρια τόνους, παρουσίασε μικρή αύξηση της παραγωγής της από το 1983, σε ποσοστό περίπου 4%, ενώ την ίδια χρονιά εξήγαγε 185 χιλιάδες και εισήγαγε επιπλέον 35 χιλιάδες τόνους αυγών και προϊόντων τους. Την περίοδο των τελευταίων 30 χρόνων στην Ελλάδα, από τις περίπου 125 χιλιάδες τόνους αυγών το 1983, η παραγωγή μειώθηκε σε 103 χιλιάδες τόνους το 2013 (FAO, 2014), καταγράφοντας μείωση της τάξης του 17,6%. Στο σχήμα 1 δίνονται οι έξι μεγαλύτερες αυγοπαραγωγές χώρες της Ε.Ε. των 27, σε σχέση με το ποσοστό (%) που λαμβάνουν, επί της συνολικής παραγωγής αυγών, για το έτος

26 Σχήμα 1. Οι έξι μεγαλύτερες αυγοπαραγωγές χώρες της Ε.Ε. των 27 το 2012, σε σχέση με το ποσοστό (%) που λαμβάνουν επί της συνολικής παραγωγής (Πηγή: European Commission, 2013) Σε ό,τι αφορά τον αριθμό των αυγοπαραγωγών ορνίθων, για το έτος 2012 υπολογίζεται ότι περισσότερες από 4,9 δισεκατομμύρια όρνιθες εκτρέφονται στον κόσμο. Περίπου εκατομμύρια εκτρέφονται στην Κίνα, 276 εκατομμύρια εκτρέφονται στις Η.Π.Α., 133 εκατομμύρια εκτρέφονται στην Ινδία και περίπου 115 εκατομμύρια εκτρέφονται στο Μεξικό (FAO, 2014), ενώ πάνω από 340 εκατομμύρια εκτρέφονται στην Ε.Ε. των 27 (CIWF, 2013). Τα σύγχρονα συμβατικά συστήματα εκτροφής, βελτίωσαν την υγεία των πτηνών, αύξησαν την παραγωγικότητά τους και παράλληλα μείωσαν το κόστος παραγωγής (Savory, 2004). Ειδικότερα στις αυγοπαραγωγές όρνιθες όμως, ο σταβλισμός τους σε κλωβοστοιχίες, οδήγησε σε υποβάθμιση της ευζωίας τους (συνωστισμός, εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς, αδυναμία έκφρασης φυσιολογικών συμπεριφορών), απασχολώντας τόσο την επιστημονική κοινότητα, όσο και την κοινή γνώμη (Mollenhorst et al., 2005 LayWel, 2006). Οι ισχυρές πιέσεις που ασκήθηκαν, οδήγησαν στην κατάργηση των συμβατικών κλωβοστοιχιών και την οριστική αντικατάστασή τους, με τις νέες εμπλουτισμένες κλωβοστοιχίες, μέχρι το έτος 2012 (Οδηγία1999/74/ ΕΚ). Ωστόσο, το Σεπτέμβριο του 2014, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε την Ελλάδα, για την εκτροφή «αυγοπαραγωγών ορνίθων» σε «μη διευθετημένα» κλουβιά, καθώς τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να μεριμνούν, ώστε οι 26

27 ιδιοκτήτες πτηνοτροφείων να εφαρμόζουν τα συστήματα εκτροφής που προβλέπει η σχετική Ευρωπαϊκή Οδηγία (Ναυτεμπορική, 2014). Σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι μέθοδοι εκτροφής αυγοπαραγωγών ορνίθων, που εφαρμόζονται και στην Ελλάδα (ΥΠ.Α.Α.Τ., 2013), είναι: 1. Εμπλουτισμένοι κλωβοί (αυγά κλωβοστοιχίας) 2. Εναλλακτικά συστήματα εκτροφής: Δάπεδο με στρωμνή (αυγά στρωμνής ή αυγά αχυρώνα) Ελεύθερης βοσκής (αυγά ελεύθερης βοσκής) 3. Βιολογικής παραγωγής (βιολογικά αυγά) Στον πίνακα 4 καταγράφονται οι ελάχιστες απαιτήσεις στα εναλλακτικά (αχυρώνα, ελεύθερης βοσκής) και στα βιολογικά συστήματα εκτροφής αυγοπαραγωγών ορνίθων. Πίνακας 4. Ελάχιστες απαιτήσεις στα εναλλακτικά (αχυρώνα, ελεύθερης βοσκής) και στα βιολογικά συστήματα εκτροφής αυγοπαραγωγών ορνίθων (Rodenburg et al., 2012) Ωφέλιμη επιφάνεια ανά όρνιθα εντός του πτηνοτροφείου (cm 2 ) Ελεύθερη επιφάνεια ανά όρνιθα στο χώρο άσκησης (m 2 ) Δραστηριότητα στον υπαίθριο χώρο (ώρες/ ημέρα) Σύστημα εκτροφής αυγοπαραγωγών ορνίθων Ελεύθερης Αχυρώνας Βιολογικό βοσκής Μέγεθος σμήνους Χωρίς όριο Χωρίς όριο Μέχρι 3000 όρνιθες Απορράμφωση Ναι Ναι Όχι 27

28 Σε κάθε περίπτωση, οι προδιαγραφές της βιολογικής πτηνοτροφίας είναι αυστηρότερες σε σχέση με αυτές των υπολοίπων συστημάτων αυγοπαραγωγού πτηνοτροφίας, ενώ σύμφωνα με τους Leenstra et al. (2014), τα συστήματα βιολογικής πτηνοτροφίας έχουν υψηλότερο κόστος παραγωγής σε σχέση με τα συστήματα «αχυρώνα» και «ελεύθερης βοσκής». Η βιολογική πτηνοτροφία στην Ε.Ε., από το 2007 έως το 2012, αυξήθηκε κατά 62%, δείχνοντας τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των διαφόρων ειδών ζωικής παραγωγής (μόνο το 2012 αναφέρονται περίπου 32,5 εκατομμύρια βιολογικά εκτρεφόμενων πουλερικών), με την Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο να είναι οι σημαντικότερες χώρες, σε σχέση με την ανάπτυξη της βιολογικής πτηνοτροφίας. Ο αριθμός των αυγοπαραγωγών ορνίθων και το ποσοστό, ανάλογα με το σύστημα εκτροφής τους (ελεύθερη βοσκή, αχυρώνα, βιολογική και κλωβοστοιχίες) στην Ε.Ε. των 27 παρουσιάζονται στον πίνακα 5 (31/12/2011). Στον εν λόγω πίνακα παρατηρείται σημαντική αύξηση των εκτροφών χωρίς κλωβοστοιχίες, λίγα μόλις χρόνια μετά την εφαρμογή της σχετικής οδηγίας της Ε.Ε.. Σύμφωνα με τα στοιχεία του πίνακα 5, από τις 340 περίπου εκατομμύρια αυγοπαραγωγές όρνιθες, το 39,4% εκτρέφονται σε συστήματα εκτροφής χωρίς κλωβοστοιχίες (ελεύθερη βοσκή, αχυρώνας, βιολογική), εκ των οποίων μόνο το 3,3% (11,6 εκατομμύρια όρνιθες περίπου) εκτρέφεται με τη βιολογική μέθοδο, ενώ το μεγάλο μερίδιο αυτών των συστημάτων κατέχει το σύστημα του «αχυρώνα», με 24,5% και ακολουθεί εκείνο της ελεύθερης βοσκής με 11,6% (Πηγή: Compassion in World Farming- CIWF, 2013). Νεότερα στοιχεία για την Ε.Ε. των 27 (H.S.I., 2014) επιβεβαιώνουν την αύξηση όλων των συστημάτων χωρίς κλωβοστοιχίες και το έτος 2013, καθώς η βιολογική εκτροφή αφορά το 3,8%, το σύστημα του «αχυρώνα» το 26,5% και το σύστημα της ελεύθερης βοσκής το 12,2%. 28

29 Πίνακας 5. Αριθμός των αυγοπαραγωγών ορνίθων και ποσοστό ανάλογα με το σύστημα εκτροφής τους (ελεύθερη βοσκή, αχυρώνα, βιολογική και κλωβοστοιχίες) στην Ε.Ε.27 στις 31/12/2011 Κράτος μέλος Αυγοπαραγωγές όρνιθες Βιολογικές αυγοπαραγωγές όρνιθες Βιολογική (%) 29 Ελεύθερη βοσκή (%) Αχυρώνα (%) Όχι κλωβοστοιχίες (%) Κλωβοστοιχίες (%) Ιταλία ,1 0,8 25,8 28,8 71,2 Γαλλία ,1 13,4 3,9 22,3 77,7 Ισπανία ,1 1,9 0,6 2,6 97,4 Γερμανία ,2 14,2 61,8 83,2 16,8 Ην. Βασίλειο ,9 50,0 4,1 57,1 42,9 Ολλανδία ,0 18,0 67, Πολωνία ,2 1,0 11,1 12,3 87,7 Βέλγιο ,4 9,3 32,4 44,1 55,9 Πορτογαλία ,5 1,9 1,0 3,3 96,7 Σουηδία ,5 0,0 53,2 64,8 35,2 Ρουμανία ,6 0,0 18,2 18,8 81,2 Αυστρία ,3 19,6 67,0 95,9 4,1 Ελλάδα ,4 0,7 2, Ουγγαρία ,5 0,3 19,0 19,8 80,2 Δανία ,2 7,4 18, ,7 Φινλανδία ,0 0,0 30,3 33,3 66,7 Τσεχία ,4 0,5 19, Σλοβακία ,3 0,0 13,6 13,9 86,1 Βουλγαρία ,0 3,9 39, Λιθουανία ,1 0,0 4,9 5 11,4 Ιρλανδία ,9 40,8 1, Λετονία ,0 0,3 4,4 4,8 95,2 Σλοβενία ,5 0,9 56, Εσθονία ,8 1,5 2,4 4,7 95,3 Κύπρος ,4 7,6 12,6 21,5 78,5 Μάλτα ,0 0,0 6, Λουξεμβούργο ,3 0,0 88, Ε.Ε. 27 σύνολο ,3 11,6 24,5 39,4 60 Ε.Ε. 27 σύνολο ,8 12,2 26,5 42,5 57,4 1 Έτος 2013, Πηγές: CIWF (2013) και H.S.I. (2014)

30 Το ποσοστό των αυγοπαραγωγών ορνίθων που εκτρέφεται υπό συνθήκες βιολογικής εκτροφής εμφανίζει μεγάλες διακυμάνσεις και μπορεί να κυμαίνεται, από 0% σε χώρες όπως είναι η Βουλγαρία ή η Μάλτα, έως 16,2% που κατέχει η Δανία. Εκτός της Δανίας, υψηλά ποσοστά αυγοπαραγωγών ορνίθων που εκτρέφονται με το βιολογικό σύστημα, παρουσιάζει η Σουηδία με ποσοστό 11,5%, η Αυστρία με ποσοστό 9,3% και η Γερμανία με ποσοστό 7,2%. Στην Ελλάδα το ποσοστό των αυγοπαραγωγών ορνίθων που εκτρέφονται με το βιολογικό σύστημα είναι 2,4%, τετραπλάσιο από το αντίστοιχο της ελεύθερης βοσκής και παραπλήσιο με το σύστημα του αχυρώνα, ενώ οι όρνιθες που εκτρέφονται σε κλωβοστοιχίες παραμένουν σε υψηλότατα ποσοστά (94%), όπως συμβαίνει σε όλες τις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου (Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία). Έτσι, ενώ οι χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου είναι οι μεγάλοι παραγωγοί και εξαγωγείς των υπόλοιπων βιολογικών προϊόντων διατροφής και οι περισσότερες από τις πωλήσεις βιολογικών προϊόντων τους πραγματοποιούνται σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης (Willer and Lernoud, 2014), στα βιολογικά αυγά δεν ισχύει αυτός ο κανόνας, καθώς η μεγαλύτερη παραγωγή τους πραγματοποιείται σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Από τα στοιχεία του Πίνακα 5 προκύπτει μεγάλη διαφοροποίηση στα συστήματα εκτροφής των έξι χωρών με την υψηλότερη αυγοπαραγωγή στην Ε.Ε.. Ενώ από τη μια μεριά στην Ολλανδία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο οι αυγοπαραγωγές όρνιθες εκτρέφονται σε συστήματα εκτροφής χωρίς κλωβοστοιχίες, σε ποσοστό 90%, 83,2% και 57,1% αντίστοιχα, από την άλλη μεριά στην Ισπανία, που είναι η πρώτη αυγοπαραγωγός χώρα στην Ε.Ε. των 27, οι αυγοπαραγωγές όρνιθες εκτρέφονται σε ποσοστό 97,4% σε κλωβοστοιχίες. Στην Ιταλία και τη Γαλλία παρατηρείται μία μέση κατάσταση, με τα συστήματα εκτροφής χωρίς κλωβοστοιχίες, να αφορούν το 28,8% και το 22,3% αντίστοιχα (Σχήμα 2). 30

31 Σχήμα 2. Τα ποσοστά (%) των συστημάτων εκτροφής αυγοπαραγωγών ορνίθων, στις έξι μεγαλύτερες αυγοπαραγωγές χώρες της Ε.Ε. 27 στις 31/12/2011 (Πηγή: CIWF, 2013) Ενδιαφέρον παρουσιάζει το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς είναι από τις χώρες όπου η στροφή των καταναλωτών σε φιλικά προς τα ζώα προϊόντα, έστρεψε την πτηνοτροφία περισσότερο προς το εναλλακτικό σύστημα της ελεύθερης βοσκής, παρά στο βιολογικό. Έτσι, ενώ το ποσοστό των αυγοπαραγωγών ορνίθων που εκτρέφονταν σε συνθήκες ελεύθερης βοσκής ήταν 27,2% για το 2006 και αυξήθηκε στο 50,0% το 2012, το αντίστοιχο ποσοστό των αυγοπαραγωγών ορνίθων που εκτρέφονταν με το βιολογικό σύστημα, από 5,0% το 2006 μειώθηκε στο 2,6% το 2012 (CIWF, 2013). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί, ότι υπάρχει μια τεράστια δυσκολία εύρεσης αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων για τη βιολογική παραγωγή, καθώς οι βάσεις αναζήτησης είναι πολλές (Eurostat, FAO, FiBL-IFOAM, ΥΠ.Π.Α.Π.Ε., ΕΛ.ΣΤΑΤ, Οργανισμοί Πιστοποίησης και Ελέγχου, κλπ.), ενώ τα στοιχεία που αυτές αναφέρουν, σε πολλές περιπτώσεις δεν συμπίπτουν. Η Ε.Ε. και τα κράτη μέλη θα πρέπει άμεσα να αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα. Άλλωστε, τα στατιστικά δεδομένα, ειδικά στον πρωτογενή τομέα, αποτελούν βασικό προαπαιτούμενο ενός αξιόπιστου ερευνητικού έργου. Αν σε αυτό προσθέσουμε και το γεγονός ότι αποτελούν και ένα εκ των βασικότερων κριτηρίων και παραγόντων που λαμβάνουν υπόψη οι πολιτικές οικονομικών ενισχύσεων, η 31

32 ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμη σαφέστερη. Η Ε.Ε. ήδη με τον Κανονισμό(ΕΚ)223/2009 που αφορά στις ευρωπαϊκές στατιστικές συνολικά και όχι μόνο στη βιολογική παραγωγή επιχειρεί να ενισχύσει τη συνεργασία και το συντονισμό, μεταξύ των εθνικών αρχών των κρατών μελών της, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση των ευρωπαϊκών στατιστικών. Πρέπει να τονιστεί ότι από τις πιο «φτωχές» και «δυσπρόσιτες» βάσεις στατιστικών στοιχείων για τα αγροτικά προϊόντα, είναι οι βάσεις του Υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Για παράδειγμα, για τα έτη 2012 και 2013, δεν αναφέρονταν αριθμοί βιολογικά εκτρεφόμενων πτηνών, στους πίνακες στατιστικών βιολογικών προϊόντων φυτικής και ζωικής παραγωγής. Αυτό τεκμηριώνεται και από το γεγονός ότι μόλις στις 19/12/2014, με την απόφαση 2289/ (ΑΔΑ:Β5Ψ6Β-6ΑΜ) του αρμόδιου Υπουργού, το τότε Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχώρησε στην ίδρυση και λειτουργία Ηλεκτρονικής Βάσης Δεδομένων (ΗΒΔ), στην οποία θα εγγράφονται όλες οι επιχειρήσεις και οι παραγωγοί που δραστηριοποιούνται στα βιολογικά προϊόντα. Β) Καταναλωτές και αυγά βιολογικής εκτροφής Τα φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα βιολογικά, κατακτούν ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο καταναλωτών στην Ε.Ε.. Η στροφή αυτή του καταναλωτικού κοινού προκύπτει για το 2012 και από τα στοιχεία της ετήσιας μέτρησης των τάσεων των Ευρωπαίων πολιτών, απέναντι στην αγορά των «πράσινων προϊόντων», σύμφωνα με την οποία το 80% (το 54% αρκετές φορές και το 26% συχνά), των ευρωπαίων καταναλωτών (Ε.Ε. των 27 και Κροατία) αγοράζουν προϊόντα φιλικά προς το περιβάλλον. Για την Ελλάδα το ποσοστό αυτό ανέρχεται επίσης στο 80% (το 49% αρκετές φορές και το 31% συχνά), ενώ στην Αυστρία, τη Γερμανία, τη Σουηδία και τη Δανία το ποσοστό ανέρχεται σε 93%, 90%, 89% και 85% αντίστοιχα (Eurobarometer, 2012). Ο λόγος αυτής της τάσης είναι η αυξανόμενη ανησυχία των καταναλωτών, για το περιβάλλον και την υγεία, καθώς και το ενδιαφέρον τους για τη σχέση μεταξύ της διατροφής, της ποιότητας ζωής και του περιβάλλοντος (Mesias et al., 2011). 32

33 Ειδικά για τα βιολογικά προϊόντα, η τάση αυτή στην Ε.Ε. αποτυπώνεται και στην αύξηση της αγοράς τους, από 10,2 δισεκατομμύρια ευρώ το 2004, σε 20,9 δις ευρώ το 2012, με τη Γερμανία να κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο (6,6 δις ευρώ) μεταξύ των κρατών μελών (Willer and Schaack, 2015), ενώ η ετήσια κατανάλωση σε ευρώ, ανά άτομο, για την αγορά αποκλειστικά βιολογικών προϊόντων, την ίδια χρονιά, ήταν 127 ευρώ/ άτομο, 86 ευρώ/ άτομο, 95 ευρώ/ άτομο και 159 ευρώ/ άτομο για την Αυστρία, τη Γερμανία, τη Σουηδία και τη Δανία, αντίστοιχα. Σημειώνεται ότι τη μεγαλύτερη ετήσια κατανάλωση ανά άτομο σε ευρώ, για την αγορά αποκλειστικά βιολογικών προϊόντων, στην ευρωπαϊκή ήπειρο έχει η Ελβετία, με 189 ευρώ/ άτομο, ενώ η Ελλάδα έχει μόλις 5,3 ευρώ/ άτομο (FiBL- IFOAM, 2014). Η τάση αυτή της αγοράς εμφανίζεται και στη Βόρεια Αμερική, η οποία, με 24,1 δις ευρώ το 2012, αποτελεί την πρώτη αγορά βιολογικών προϊόντων στον κόσμο και μαζί με την Ευρώπη, κατέχουν το 90% της παγκόσμιας αγοράς βιολογικών προϊόντων (FiBL- IFOAM, 2014). Σύμφωνα με τους Crandall et al. (2009), στοιχεία από την παγκόσμια αγορά τροφίμων δείχνουν ότι υπάρχουν σημαντικές ευκαιρίες για τα βιολογικά πτηνοτροφικά προϊόντα. Όπως αναφέρουν σε μελέτη τους οι Willer and Schaack (2015), κατά τη σύγκριση των μεριδίων που κατέχουν διάφορα βιολογικά προϊόντα εντός της συνολικής αγοράς των βιολογικών προϊόντων στην Ευρώπη, ένα από τα success story σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες είναι τα βιολογικά αυγά, καθώς φτάνουν να κατέχουν υψηλά μερίδια αγοράς, τα οποία στην Ελβετία για το 2013 ήταν 21,6%, ενώ για χώρες εντός της Ε.Ε. που υπάρχουν διαθέσιμα προϊόντα, τα ποσοστά παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα 6. 33

34 Πίνακας 6. Ποσοστό μεριδίου των βιολογικών αυγών στη συνολική αγορά βιολογικών προϊόντων για επιλεγμένες χώρες της Ε.Ε το 2013 (Πηγή: FiBL & IFOAM, 2015) Χώρα Αυστρία Βέλγιο Φινλανδία Γαλλία Γερμανία Ολλανδία Νορβηγία Μερίδιο βιολογικών αυγών 18.3% 9.9% 12% 20.6 % 13.9% 12.7% 5.7% Σε άλλες ηπείρους εκτός Ευρώπης, όπως η Αυστραλία, η αγορά βιολογικών αυγών παρουσιάζει αντίστοιχη δυναμική, κατέχοντας (μαζί με το κρέας) το 4% της συνολικής αγοράς των βιολογικών προϊόντων (1,2 δις ευρώ), με ετήσιο ρυθμό αύξησης 12% από το 2011 στο 2012 και 14% από το 2013 στο 2014 (Australian Organic Market Report, 2014). Μελέτη των Fortomaris and Goussi (2011) πάνω στις αντιλήψεις των καταναλωτών, σε σχέση με την ποιότητα των αυγών, αναφέρει πως από τις διάφορες κατηγορίες αυγών- που προέρχονται από ειδικού τύπου εκτροφέςιδιαίτερο είναι το ενδιαφέρον που παρουσιάζεται για τα αυγά ελεύθερης βοσκής και τα βιολογικά. Πέρα από την Ευρώπη και σε άλλες χώρες του κόσμου, όπως είναι ο Καναδάς, αναφέρεται ότι οι καταναλωτές που είναι ευαισθητοποιημένοι πάνω στην ευζωία των ορνίθων, είναι διατεθειμένοι να αγοράσουν αυγά ελεύθερης βοσκής, ανεξάρτητα από την τιμή πώλησής τους (Goddard et al., 2007). Σε άλλη έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στην Ισπανία, σχετικά με τις πεποιθήσεις των καταναλωτών και την προσέγγιση τους στις διάφορες κατηγορίες αυγών, οι Mesias et al. (2011), συμπέραναν πως η τιμή είναι ο κύριος παράγοντας που καθορίζει τις προτιμήσεις των καταναλωτών, ακολουθεί η διατροφή και το είδος εκτροφής των ορνίθων και μόνο συγκεκριμένες ομάδες καταναλωτών είναι διατεθειμένες να ξοδέψουν περισσότερο για αυγά από εναλλακτικές μεθόδους εκτροφής. Η προοπτική ανάπτυξης των αυγών τόσο από βιολογικές εκτροφές, όσο και από τις ειδικού τύπου εκτροφές, προκύπτει και από την αντίδραση της αγοράς, στις προσεγγίσεις του καταναλωτικού κοινού, σε σχέση με την ποιότητα των αυγών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μεγάλη εταιρεία παρασκευής κέικ, βραβεύτηκε το 2011 από το CIWF, γιατί χρησιμοποιεί αποκλειστικά αυγά ελεύθερης βοσκής, ενώ πολλά σούπερ μάρκετ στην Αυστρία και το Βέλγιο έχουν σταματήσει την πώληση 34

35 αυγών από κλωβοστοιχίες. Οι δύο μεγαλύτερες αλυσίδες σούπερ-μάρκετ στην Αυστραλία (Woolworths και Coles) αποσύρουν από τα ράφια τους, όλα τα αυγά συμβατικών κλωβοστοιχιών από το 2018, ενώ μεγάλη πολυεθνική στο χώρο της εστίασης (McDonalds) έχει ήδη ανακοινώσει, ότι από το τέλος του 2017, όλα τα προϊόντα της θα παρασκευάζονται με αυγά 100% ειδικών εκτροφών (Drake, 2015). Τέλος, άλλη πολυεθνική στο χώρο της παραγωγής τροφίμων (Nestlé), ανακοίνωσε ότι όλοι οι συνεργαζόμενοι μαζί της παραγωγοί αυγών, στρέφονται προς την κατεύθυνση πλήρους εξάλειψης των κλωβοστοιχιών (Drake, 2015). Ωστόσο, τα βιολογικά προϊόντα δεν έχουν καταστήσει σαφή τη διάκρισή τους από το σύνολο των «πράσινων προϊόντων», ως ένα άλλο διαφορετικό και πιο ελκυστικό υποσύνολο και η όποια υπεραξία τους ουσιαστικά δεν αναδεικνύεται- ή και απορροφάται- από την αχανή αγορά των λεγόμενων ποιοτικών προϊόντων. Οι Hughner et al. (2007), εντοπίζουν σύγχυση στους λόγους των επιλογών των καταναλωτών, είτε επιλέγουν βιολογικά προϊόντα είτε όχι, παρόλο που η τότε Ε.Ο.Κ. θεσπίζοντας τον Καν.ΕΟΚ2092/91, στόχευε μεταξύ άλλων στο να αποφευχθεί αυτή η σύγχυση και να επικρατήσει στους καταναλωτές μια «κοινή γλώσσα» για τις αρχές και τα προϊόντα της βιολογικής παραγωγής, στην αλυσίδα παραγωγής τροφίμων ζωικής προέλευσης (Kijlstra and Eijck, 2006). Το 2011, η Farm Animal Welfare Committee (FAWC), επίσημος σύμβουλος του κράτους για ζητήματα ευζωίας των εκτρεφόμενων ζώων στο Ηνωμένο Βασίλειο, ανέφερε ότι πολλοί καταναλωτές, αν και είχαν ως κίνητρο για την αγορά των προϊόντων τους την καλή ευζωία των ζώων, τελικά τους απογοήτευε το γεγονός της σύγχυσης, που τους προκαλούσε η πληθώρα των πληροφοριών, γύρω από τα προϊόντα που ήθελαν να αγοράσουν (Drake, 2015). Ειδικά στα βιολογικά παραγόμενα αυγά, το πρόβλημα αυτό είναι ακόμη εντονότερο, καθώς τα εν λόγω προϊόντα, εκτός του ότι συμπεριλαμβάνονται στο γενικό κατάλογο των ποιοτικών προϊόντων, που παράγονται με «φυσικό τρόπο εκτροφής», συχνά προσκρούουν και στη σύγχυση που μπορεί να προκαλέσει ο μεγάλος αριθμός των διαφορετικών τύπων των αυγών όπως π.χ., τα αυγά που προέρχονται από ειδικού τύπου εκτροφές (ελεύθερης βοσκής- Fortomaris and Goussi, 2011) ή ακόμη και αυτών που συμπεριλαμβάνονται στα «λειτουργικά τρόφιμα» (αυγά ω-3). 35

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Στις ερωτήσεις που σημειώνονται με αστερίσκο πρέπει να δοθεί οπωσδήποτε απάντηση. 1. ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΣΑΣ 1.1 Είστε εγκατεστημένος/η στην παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η αλήθεια για το γάλα

Η αλήθεια για το γάλα Η αλήθεια για το γάλα Υφιστάµενο πλαίσιο Σύµφωνα µε το υφιστάµενο πλαίσιο στην Ελλάδα υπάρχει γάλα χαµηλής παστερίωσης διάρκειας µέχρι 5 ηµερών, που µπορεί να ονοµάζεται και «φρέσκο» και γάλα υψηλής παστερίωσης-

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3)

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3) Μονάδα : Χιλιάδες Αυστρία 1978 661.30 2,040.10 8.40 162.40 84.00 3,188.00 208.40 1,139.30 315.70 1979 594.60 2,244.60 8.70 172.50 87.20 3,343.90 179.10 1,090.50 323.60 1980 37.30 2,301.90 9.00 183.70 91.00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας;

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ. ΠΗΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ : ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ & ΕΠΙΒΛΕΨΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. (ΟΠΕΓΕΠ)- ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ L 48/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 21.2.2013 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 19ης Φεβρουαρίου 2013 για την εφαρμογή συντονισμένου προγράμματος με σκοπό να διαγνωστεί η συχνότητα δόλιων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ

ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΓΑΛΟΥΠΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές

Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές 2 o Διεθνές Συνέδριο για την Ποιότητα και την Εμπορία των Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Κρήτης 25 27 Σεπτεμβρίου 2008 Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές Δημήτρης Ζιώγας Διεύθυνση Πιστοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Ύπαιθρο (διαθέσιμοι χώροι εκ περιτροπής ανά κεφαλή) αριθ. ζώων ανά m 2. (καθαρό εμβαδό διαθέσιμο για τα ζώα) εκατοστά

Ύπαιθρο (διαθέσιμοι χώροι εκ περιτροπής ανά κεφαλή) αριθ. ζώων ανά m 2. (καθαρό εμβαδό διαθέσιμο για τα ζώα) εκατοστά ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ / ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: Εκτροφή πτηνών Α. Προέλευση των πτηνών 1. Καταγωγή των πτηνών βιολογικής εκτροφής: Πρέπει να επιλέγονται φυλές πτηνών λαμβάνοντας υπόψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ B ΤΡΙΜΗΝΟ 2012

ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ B ΤΡΙΜΗΝΟ 2012 ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ B ΤΡΙΜΗΝΟ 20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 20 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή...3 2. Εξέλιξη ευρυζωνικών γραμμών...4 3. Πορεία σύγκλισης με τη υπόλοιπη Ευρώπη...4 4. Ανάλυση με βάση τον τύπο

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 23 Ιανουαρίου 2013 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ» ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ Γεωπόνος Msc ιευθύντρια Πιστοποίησης ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ Από το 1950 (ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ) και µετά η γεωργική παραγωγή έχει εντατικοποιηθεί εστιάζοντας το ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ»

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Ημερ. Έναρξης: π.χ. 50202 Ημερ. Λήξης: π.χ. 602 Σύνολο ωρών: 50 Χώρος Υλοποίησης Προγράμματος Κατάρτισης:

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 9 Ιανουαρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί

Διαβάστε περισσότερα

Αφίξεις µη κατοίκων κατά µέσο µεταφοράς:

Αφίξεις µη κατοίκων κατά µέσο µεταφοράς: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Ιουνίου 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Eπιστροφή στη γεωργία του παρελθόντος Οι διατροφικές κρίσεις και οι ανησυχίες που προκάλεσαν στους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίµων, οδήγησαν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Ο ρ ι σ μ ο ί Οι βιολογικοί καλλιεργητές βασίζονται σε φυσικές μεθόδους: αμειψισπορά, αγρανάπαυση, ζωικά λιπάσματα (κοπριά)

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική γεωργία. απολογισμός δεκαετίας. Nεότεροι και καταρτισμένοι οι Ευρωπαίοι βιοκαλλιεργητές, διπλάσιες οι καλλιεργούμενες εκτάσεις

Βιολογική γεωργία. απολογισμός δεκαετίας. Nεότεροι και καταρτισμένοι οι Ευρωπαίοι βιοκαλλιεργητές, διπλάσιες οι καλλιεργούμενες εκτάσεις Βιολογική γεωργία απολογισμός δεκαετίας Nεότεροι και καταρτισμένοι οι Ευρωπαίοι βιοκαλλιεργητές, διπλάσιες οι καλλιεργούμενες εκτάσεις ΜΟΝΙΜΟΙ ΒΟΣΚΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΧΟΡΤΟΝΟΜΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΑΥΣΤΡΙΑ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία Βασικά µεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία Βασικά µεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ ιοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΛΤΑ Πηγή: Ευρυδίκη (2011a, 2012) ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Ποσοστό φοιτητών που πληρώνουν δίδακτρα για φοίτηση στον 2 o κύκλο σπουδών 13,8% Κανένας δεν πληρώνει ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 31,0% Όλοι πληρώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών

Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ΠΕ Ανατολικής Αττικής Εισηγήτρια: Ειρήνη Τσάλου Κτηνίατρος Τα τελευταία χρόνια απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης

Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Αγροτική Επιχειρηματικότητα, «Αυτό το χωράφι είναι η Επιχείρησή σου» Ναύπλιο, 15-10-2013 Ραυτόπουλος Δημήτρης Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ Στέλλα Χρυσαλίδου, Βιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork Δρ. Κων/νος Μπαρμπέρης Προϊστάμενος Δ/νσης Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

«Η προστιθέμενη αξία των βιολογικών προϊόντων» Βασιλική Ρούση Γεωπόνος Φυτικής Παραγωγής Υπεύθυνη Πιστοποίησης Συστημάτων, Διεθνών & Ιδιωτικών Προτύπων Ινστιτούτου Ελέγχου Βιολογικών Προϊόντων, ΒΙΟ ΕΛΛΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

L 307/62 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7.11.2012

L 307/62 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7.11.2012 L 307/62 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7.11.2012 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (EE) αριθ. 1020/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 6ης Νοεμβρίου 2012 σχετικά με την έγκριση σχεδίου κατανομής, στα κράτη μέλη, των

Διαβάστε περισσότερα

BIO, 2011. Αθήνα, 30 Δεκεμβρίου 2011

BIO, 2011. Αθήνα, 30 Δεκεμβρίου 2011 BIO, 2011 Η Βιολογική Γεωργία στην Ελλάδα, την 31 Δεκεμβρίου 2010 Αθήνα, 30 Δεκεμβρίου 2011 ENGENE AE, ΜΟΡΙΑΚΟ & ΧΗΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ Αλικαρνασσού 31 & Ελ. Βενιζέλου 127, 14231 Νέα Ιωνία, Αττική

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+

Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+ Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+ Αθήνα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 5 Δεκεμβρίου 2014 Αθανάσιος Καυκαλίδης Υπεύθυνος για τη Διεθνή Κινητικότητα & τις Κεντρικές Δράσεις ΕRASMUS + Τομέας Ανώτατης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Δελτίο Τύπου ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Παγκόσμια Έρευνα του Boston Consulting Group για λογαριασμό της Ciett αποκαλύπτει πώς οι παλαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. Η υπερβολική συγκέντρωση της εντατικής κτηνοτροφίας σε ορισμένες περιοχές, σε συνδυασμό με την αύξηση του μεγέθους των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013 Ατυχήματα στην Ελλάδα Σε 3.828 ανήλθε το 2013 ο αριθμός των ατυχημάτων από αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια έκθεση για την πορεία του Εξωτερικού Εµπορίου Ε.Ε Ευρωζώνης - Ελλάδας 2004-2008

Ετήσια έκθεση για την πορεία του Εξωτερικού Εµπορίου Ε.Ε Ευρωζώνης - Ελλάδας 2004-2008 Ετήσια έκθεση για την πορεία του Εξωτερικού Εµπορίου Ε.Ε Ευρωζώνης - Ελλάδας 2004-2008 Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος (ΣΕΒΕ) Επεξεργασία: Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών & Σπουδών Επιστηµονικός Υπεύθυνος:

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΚΧΟΛΜΗΣ Box 55565, 102 04 Stockholm, Sweden Tηλ. (+46-8) 545 660 16, 17, Tέλεφαξ (+46-8) 667 32 93 Email: sweden.oey@greekembassy.se

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές Ηλίας Ντεμιάν Περιβαλλοντολόγος Ερευνητής ΙΟΒΕ Δομή παρουσίασης 1. Αποτύπωση της αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Επισιτιστική Κρίση

Παγκόσμια Επισιτιστική Κρίση Παγκόσμια Επισιτιστική Κρίση Τ Tο πρόβλημα της διατροφής του ανθρώπου σε παγκόσμιο επίπεδο είναι ιδιαίτερα οξύ και καθημερινά οξύνεται περισσότερο, εξαιτίας του ρυθμού αύξησης του πληθυσμού της γης τον

Διαβάστε περισσότερα

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo.

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo. Η μπύρα στην αγορά της Γαλλίας ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η μπύρα στην Γαλλία δεν είναι τόσο δημοφιλής όσο είναι ο οίνος. Το συγκεκριμένο ποτό δεν έχει την παράδοση και την φήμη που έχει σε άλλες ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΙ ΙΚΩΝ ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΕΚΤΡΟΦΩΝ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΙ ΙΚΩΝ ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΕΚΤΡΟΦΩΝ Οργανισµός Πιστοποίησης & Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων - Ο.Π.Ε.ΓΕ.Π. - ΝΠΙ Ιθάκης 45-47, 112 51 Αθήνα Τηλ.:8231 277, Fax: 8231 438, e-mail : agrocert@otenet.gr, website: www.agrocert.gr ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές

Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές Δρ Τζουραμάνη Ειρήνη Ινστιτούτο Γεωργοοικονομικών & Κοινωνιολογικών Ερευνών Τέρμα Αλκμάνος, 115 28 Αθήνα tzouramani@agreri.gr Η Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου Ιανουάριος - Απρίλιος Καταναλωτική δαπάνη εισερχόμενου τουρισμού σε έξι Μεσογειακές χώρες, με επιμέρους στοιχεία για την Ελλάδα Αύγουστος 2 Αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ

Πτυχιακή Εργασία. Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ Πτυχιακή Εργασία Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ Σπουδαστής: Καραλάγας Γεώργιος Εισηγητής: Ντάνος Αναστάσιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τ.Ε.Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Έγγραφο συνόδου 11.2.2015 B8-0000/2015 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία της ερώτησης για προφορική απάντηση B8-000/2015 σύμφωνα με το άρθρο 128, παράγραφος 5, του

Διαβάστε περισσότερα

Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ. Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα

Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ. Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα Ηνωμένο Βασίλειο Γαλλία Πορτογαλία Πολωνία Δημοκρατία της Τσεχίας Γερμανία Εσθονία Λετονία Λιθουανία Σλοβακία

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ *

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * Διαπιστώσεις Διαπίστωση Ι: Ο όγκος και η αξία των εξαγωγών ελληνικών ελιών στην Ιαπωνία -αν και σε αυξητική πορεία την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

στον κόσμο Τρως, φοράς και χρησιμοποιείς Γεωγραφία! Παγκοσμιοποίηση

στον κόσμο Τρως, φοράς και χρησιμοποιείς Γεωγραφία! Παγκοσμιοποίηση στον κόσμο Τρως, φοράς και χρησιμοποιείς Γεωγραφία! Παγκοσμιοποίηση Είναι η κίνηση ανθρώπων, προϊόντων, ιδεών και κεφαλαίων μεταξύ διαφόρων κρατών της γης. Προωθείται από το παγκόσμιο εμπόριο και ενισχύεται

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Ε. Καλδής, Καθηγητής & Προϊστάμενος, Τμήμα Οινολογίας και Τεχνολογίας Ποτών, ΤΕΙ Αθήνας

Παναγιώτης Ε. Καλδής, Καθηγητής & Προϊστάμενος, Τμήμα Οινολογίας και Τεχνολογίας Ποτών, ΤΕΙ Αθήνας «Καινοτόμοι Τρόποι Προώθησης Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων» Εισήγηση στη Διημερίδα: «Καινοτόμος Επιχειρηματικότητα. Στόχος και Διέξοδος στη Κρίση» Συνεδριακό Κέντρο του ΤΕΙ Αθήνας, 16 Μαρτίου 2012 Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ Άρθρο 1 Αντικείμενο Ο παρών Κανονισμός αναφέρεται στη χρήση σημάτων τα οποία χορηγεί η a Cert A.E. σε επιχειρήσεις για την επισήμανση και τη διαφήμιση των πιστοποιημένων προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 4 της κατ εξουσιοδότηση πράξης (ΧΧΧ/2014).

Άρθρο 4 της κατ εξουσιοδότηση πράξης (ΧΧΧ/2014). 8.2 Περιγραφή του Μέτρου 8.2.0 3. Συστήματα ποιότητας γεωργικών προϊόντων και τροφίμων 8.2.1. Νομική βάση [Μέγιστη έκταση:875 χαρακτήρες = περ. 1/4 σελίδες υποχρεωτικό πεδίο επιτρέπεται η Άρθρο 16 και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ....3 ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 1. Ακαθάριστος κύκλος εργασιών....4 2. Λειτουργικό Κέρδος....7 3. Άποψη για την οικονομική κρίση... 10 4. Τα περισσότερο σημαντικά επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ: ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΑΒΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ!!!! FOODEX 2015: JEDDAH, 17 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ

ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ: ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΑΒΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ!!!! FOODEX 2015: JEDDAH, 17 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ: ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΑΒΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ!!!! FOODEX 2015: JEDDAH, 17 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗ Η mediaplanet, η εταιρία που αναπτύσει το productsgreek.com,

Διαβάστε περισσότερα

«1. Τι είναι τα ΜΗΣΥΦΑ

«1. Τι είναι τα ΜΗΣΥΦΑ «1. Τι είναι τα ΜΗΣΥΦΑ Μη Συνταγογραφούµενα Φάρµακα είναι τα φάρµακα που θεωρούνται κατάλληλα για χρήση από το ευρύ κοινό χωρίς να απαιτείται για τη χρήση τους ιατρική συνταγή και που δεν αποζηµιώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία. της Ελλάδος

Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία. της Ελλάδος Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία της Ελλάδος Το κείµενο αυτό προέρχεται από έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το Μάιο του 2012 µε τίτλο: Agricultural Policy Perspectives, Member States factsheets

Διαβάστε περισσότερα

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Αθανάσιος Θεοχαρόπουλος Γεωπόνος M.Sc., Διδάκτωρ Αγροτικής Οικονομίας Α.Π.Θ. Υπεύθυνος Τομέα Αγροτικής Πολιτικής ΔΗΜΑΡ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης

Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης Ζήσης Βρύζας Λέκτορας, Εργαστήριο Γεωργικής Φαρμακολογίας & Οικοτοξικολογίας, Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης 17 Ιανουαρίου 2013, ΑΘΗΝΑ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ιστορικό στρατηγικής μείωσης της χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας

Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας ΖΗΣΕ ΤΗΝ ΕΜΠΕIΡΙΑ EXPERT Το πιο σημαντικό περιουσιακό στοιχείο της Expert είναι το όνομά της. Παρέχει στους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ. µε τη χρήση ενός παγκοσµίως αναγνωρίσιµου σήµατος Ποιότητας, για πραγµατική Προστιθέµενη Αξία

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ. µε τη χρήση ενός παγκοσµίως αναγνωρίσιµου σήµατος Ποιότητας, για πραγµατική Προστιθέµενη Αξία ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ µε τη χρήση ενός παγκοσµίως αναγνωρίσιµου σήµατος Ποιότητας, για πραγµατική Προστιθέµενη Αξία Η TUV HELLAS παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις στον αγροδιατροφικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13 Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13 Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας; Σταύρος Ιωαννίδης Ιωάννης Γιωτόπουλος Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Health at a Glance: Europe 2010

Health at a Glance: Europe 2010 Health at a Glance: Europe 2010 Summary in Greek Περίληψη στα ελληνικά HEALTH AT GLANCE: EUROPE 2010 ISBN 978-92-64-090309 OECD 2010 1 Περίληψη Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιτύχει σημαντική πρόοδο όσον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΟΙ Σ.Α.Δ.Φ. ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Η αναγκαιότητα για την εναρμόνιση της άμεσης φορολογίας των επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

«Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων»

«Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων» «Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων» Δρ.Ελένη Μαλισσιόβα Κτηνίατρος, MSc, MSc, PhD Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Θεσσαλίας malissiova@teilar.gr «Τοπικά» παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠANEΠΙΣΤΗMIO ΘEΣΣΑΛΟNIKHΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ TOMEAΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ. Κ. Ζαρίφης (208θ, ΠκΦ, τηλ: 2310997893, e mail: gzarifis@edlit.auth.gr) Π 1810

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 1. Ο παρών Κανονισμός συμπληρώνει τον Κανονισμό Πιστοποίησης της QMSCERT και αφορά τις επιχειρήσεις ζωικής παραγωγής και τις μελισσοκομικές επιχειρήσεις. 2. Οι Επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Protecure Endosan Protecure και Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Τα νέα ϖροβιοτικά, Protecure και Endosan, ϖεριέχουν καλλιέργειες µικροοργανισµών γαλακτικού οξέος, είναι φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της καινοτομίας για μικρές επιχειρήσεις. Αθήνα, Μάιος 2015

Η σημασία της καινοτομίας για μικρές επιχειρήσεις. Αθήνα, Μάιος 2015 Η σημασία της καινοτομίας για μικρές επιχειρήσεις Αθήνα, Μάιος 2015 ΜΜΕ Σύνολο επιχειρήσεων (2011): 728.282 κατά μέσο όρο μικρότερες απ ότι απ ότι σε μεγάλες χώρες Μέγεθος εταιρειών μικρό: Ελλάδα / ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ 1. Τυποποίηση και Συσκευασία Η τυποποίηση, σε συνδυασμό με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site: http://www.agora.mfa.

Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site: http://www.agora.mfa. ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΗΝ ΒΑΡΣΟΒΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008

Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008 Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008 Δρ. Δημήτριος Π. Πετρόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Γεωργικής Οικονομίας ΤΕΙ Καλαμάτας d.petro@teikal.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μέλος του Οµίλου ΝΗΡΕΑ

Μέλος του Οµίλου ΝΗΡΕΑ Μέλος του Οµίλου ΝΗΡΕΑ εσµευόµαστε να σας παρέχουµε =>προϊόντα παγκοσµίου φήµης και υψηλής απόδοσης και =>υπηρεσίες υψηλού επιπέδου µε στόχο =>τη βελτιστοποίηση της απόδοσης στις µονάδες σας και =>τη δηµιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στο Βελιγράδι Simina 15 Beograd 11000 Tel. +381 11 3222338-3231577 Fax +381 11 3249215 Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Ιούνιος 2015 GREENPEACE / FRED DOTT Η παραγωγή μήλων και φρούτων εν γένει στην Ευρώπη είναι ένας από τους τομείς της ευρωπαϊκής γεωργίας με την εντατικότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΟΣΤΟΥΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΕΚΤΡΟΦΩΝ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΟΣΤΟΥΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΕΚΤΡΟΦΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΟΣΤΟΥΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΕΚΤΡΟΦΩΝ Α. Επιχειρήσεις/ Εκμεταλλεύσεις Παραγωγής Κρέατος Πουλερικών 1. Πτηνοτροφεία εκτροφής πουλερικών για την παραγωγή κρέατος πουλερικών

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα