Η Ταυτότητα της Ανάγνωσης: Διακειµενικές σχέσεις στη Λέσχη του Τσίρκα Μαρία Αθανασοπούλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Ταυτότητα της Ανάγνωσης: Διακειµενικές σχέσεις στη Λέσχη του Τσίρκα Μαρία Αθανασοπούλου"

Transcript

1 Η Ταυτότητα της Ανάγνωσης: Διακειµενικές σχέσεις στη Λέσχη του Τσίρκα Μαρία Αθανασοπούλου H παρουσία και η λειτουργία των λογοτεχνικών αναφορών στη µυθιστορηµατική Τριλογία του Στρατή Tσίρκα Aκυβέρνητες Πολιτείες (H Λέσχη [1960], Aριάγνη [1962], H Nυχτερίδα [1965]), αποτελεί το θέµα που επιθυµώ να επαναφέρω στο προσκήνιο εδώ. Σχόλια πάνω στον τρόπο που εγγράφεται το ειρωνικό ιστοριογραφικό παράδειγµα στην Τριλογία µέσω Kαβάφη, παρατηρήσεις σχετικά µε τη σηµασία της παράθεσης στίχων από το σεφερικό «Στράτη Θαλασσινό στη Nεκρή Θάλασσα» και τον «Tελευταίο Σταθµό» (Hµ. Kατ. B' [1944]) στις προµετωπίδες της Λέσχης και της Nυχτερίδας, προσεγγίσεις πάνω στην παρουσία στίχων από την Έρηµη Xώρα [1922] του Έλιοτ στο κεφ. xi της Λέσχης - έχουν γίνει. 1 Eν τούτοις, η ορατή τάση του Tσίρκα να διαστίζει συστηµατικά το κείµενό του µε αναφορές σε κλασικά κείµενα της Mεγάλης Λογοτεχνίας της Δύσης µάλιστα εξελίσσοντάς τες από τόµο σε τόµο, παρακολουθώντας την εξέλιξη των δραµατικών καταστάσεων -, δεν έχει προκαλέσει καθ' εαυτή το ενδιαφέρον. Tούτο δεν είναι παράδοξο, αν σκεφτεί κανείς ότι ο Tσίρκας στα Hµερολόγια της Τριλογίας 2 επισηµαίνει, αρνητικά ( ), τη «φιλολογίτιδά» του, και ακόµα εφόσον κριτικές που αποτέλεσαν σταθµό για τη µεταγενέστερη πρόσληψη της, όπως εκείνη του Pαυτόπουλου στην Eπιθεώρηση Tέχνης του '61, υπογραµµίζουν το «διανοητικό µετατέλειο» της γραφής του, το ότι «το δυνατό ταλέντο» του εµφανίζεται «πολύ κληρονόµος» [ ] «του ευρωπαϊκού πνεύµατος» (µε αρνητική χροιά). 3 Για να το πούµε µε τα επικριτικά λόγια του Aυγέρη, ο Tσίρκας καταδικάζεται γιατί ακολουθεί µια «διακοσµητική ποιητική», γιατί «καταφεύγει [ ] σε φιλολογικές διαχύσεις και κάπου κάπου αναφέρει ένδοξα ονόµατα πνευµατικών ανθρώπων» - όπως είχε κάνει παλιότερα, σηµειώνει ο Aυγέρης, ο Nτάρρελ στην Aιγυπτιακή Tετραλογία του ( ). 4 Η ιστορικά αρνητική πρόσληψη του «εγκεφαλισµού» (η έκφραση του Pαυτόπουλου) του Tσίρκα 1 Για τη σχέση Tσίρκα - Kαβάφη, βλ. N. Xαραλαµπίδου, «H ειρωνεία στις Aκυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Tσίρκα», Διαβάζω 171 (1987), σσ Για τη σχέση Tσίρκα - Σεφέρη: M. Iατρού, «Στράτης Θαλασσινός και Στρατής Tσίρκας», Διαβάζω 142 (1986), σσ Για τη χρήση του ελιοτικού και σεφερικού διακειµένου στη Λέσχη, ως σχόλιο στην εµπειρία της 'απο-εδαφικοποίησης' που επιφέρει η εξορία, βλ. Γ. Παπαθεοδώρου, Oι Φωνές των Άλλων, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήµιο Aθηνών, 2001, κεφ Bλ. Στρατής Tσίρκας, Tα Hµερολόγια της Τριλογίας Aκυβέρνητες Πολιτείες, Kέδρος, Aθήνα 2004, σ Τώρα: Xρ. Προκοπάκη (επιµ.), Oι Aκυβέρνητες Πολιτείες και η Kριτική ( ), Kέδρος, Aθήνα 1980, σσ : Bλ. Mάρκου Aυγέρη, «Mερικά Προβλήµατα Iδεολογίας και Tέχνης», Eλληνική Aριστερά, 7 Φεβρουαρίου 1964, σσ , τώρα: Oι Aκυβέρνητες Πολιτείες και η Kριτική, σσ

2 στις Aκυβέρνητες Πολιτείες είχε, µε άλλα λόγια, επιδράσει ανασταλτικά σε µια συνολικότερη συζήτηση της διακειµενικότητας στο έργο, 5 έως - τουλάχιστον - τη δεύτερη, σχολιασµένη έκδοση των Aκυβέρνητων Πολιτειών που πραγµατοποίησε ο Kέδρος το 2005, µε φιλολογική επιµέλεια, σηµειώσεις, σχόλια της Χρύσας Προκοπάκη έκδοση που διευκολύνει τον εντοπισµό των δυσεύρετων, όσο και των προφανών, λογοτεχνικών αναφορών στο έργο, απενοχοποιώντας το ζήτηµα των επιδράσεων στο βιβλίο. 6 Σπουδαία ώθηση στο ζήτηµα έδωσε και το πρόσφατο έργο του Πεχλιβάνου, που φωτίζει τη διαχείρηση του ζητήµατος της διακειµενικότητας στις «Ακυβέρνητες Πολιτείες» - όµως µάλλον από τη σκοπιά της γενετικής κριτικής, δηλαδή της κατάδειξης της διαδικασίας συµπαραγωγής του µυθοπλαστικού έργου στη διατοµή της σχέσης «ευνοούµενου συγγραφέα» / «προνοµιακού αναγνώστηκριτικού», και λιγότερο από τη σκοπιά της αισθητικά ενήµερης πρόσληψης του τελικού κειµένου στη διαδοχή των οριζόντων που δηµιουργεί το µεταβαλλόµενο φανταστικό µουσείο λογοτεχνίας της εκάστοτε ερµηνευτικής κοινότητας κι εποχής. 7 Για τις ανάγκες της ανακοίνωσης, εστιάζω εδώ στη λειτουργία των λογοτεχνικών αναφορών στον πρώτο τόµο της τριλογίας, τη Λέσχη, δίνοντας έµφαση στις λιγότερο συζητηµένες από αυτές, ειδικά δε στις αναφορές στο νατουραλιστικό µυθιστόρηµα του 19ου αιώνα και στη γενεαλογία του. Θέλω να υποδείξω τον «αναγνώστη-µες-τοκείµενο», που το συστηµατικό αυτό πλέγµα αναφορών δηµιουργεί. Tο σκεπτικό που υπαγορεύει τη συγκεκριµένη παραθεµατική τεχνική (επιβάλλεται ενδογενώς από τη µοντερνιστική υφή του έργου, ή προκύπτει από τη διαγραφή του Tσίρκα από το K.K. Aιγύπτου, 8 κι από την ανάγκη µιας εξ' υστέρου απολογίας;), και την εκτίµηση αν το 5 Για το ζήτηµα της διακειµενικότητας, βλ.: M. Worton - J. Still (επιµ.), Intertextuality: Theories & Practices, Manchester University Press, Mάντσεστερ - N. Yόρκη, H «διακειµενικότητα» διακρίνεται σε λανθάνουσα (η ενεργοποίησή της επαφίεται στον αναγνώστη) και προβεβληµένη (την οποία υπογραµµίζει µε επαρκή τεκµήρια µέσα στο κείµενό του, ο συγγραφέας). 6 Σπουδαία η προσφορά της Προκοπάκη, όµως δεν εξαντλεί το θέµα, καθώς υποµνηµατίζει χωρίς ερµηνευτικό σχολιασµό, ενώ κάποτε ο εντοπισµός αναφορών καίριων δεν επιτυγχάνεται. Ενδεικτική η απουσία σχολιασµού του 'καδραρίσµατος' της Mερτάκη στο πρότυπο του «Πορτραίτου της Mαντάµ Pεκαµιέ» [1800] του David στην Aριάγνη (A 88), σχόλιο απαραίτητο για να ενεργοποιηθεί η συµµετρία προς το αντίστοιχο πορτραίτο της Έµµης στη Λέσχη (Λ 35) που (εδώ: σχολιασµένα) 'καδράρεται' στο πρότυπο του έργου «H Kυρία Mανέ στον Kαναπέ» [1874] του Manet. Γενικά, είναι σηµαντικό να αναλογισθούµε γιατί οι γυναίκες στην Τριλογία αναπαρίστανται µες από αναφορές σε πίνακες: πρβλ. A182. Tο θέµα αποτελεί, πάντως, αντικείµενο χωριστής µελέτης. Tο ίδιο ισχύει για τις ακουστικές αναφορές, µε προεξάρχουσα εκείνη στο Mαγεµένο Aυλό (1791) του Mozart (Λ 20). 7 Μίλτος Πεχλιβάνος, Από τη Λέσχη στις Ακυβέρνητες Πολιτείες: Η στίξη της ανάγνωσης, Πόλις, Αθήνα Για τη διαγραφή, βλ. Προκοπάκη, «H κριτική της αριστεράς και η Τριλογία», στο: Oι Aκυβέρνητες Πολιτείες και η Kριτική, σ. 11. Ακόµα: Γ. Παπαθεοδώρου, «Mυθοπλασία, Mνήµη και Iστορία στις Aκυβέρνητες Πολιτείες», Mνήµων 24 (2002), σσ : 277. Πεχλιβάνος, ό.π., σ. 158 κ.ε. 2

3 πλέγµα που κατασκευάζεται έτσι είναι πλέγµα αναγνωρισιµότητας, «προσοικείωσης» του αναγνώστη, ή πλέγµα «ανοικείωσης», εντοπίζω υπαινικτικά στο τέλος της ανακοίνωσης. Tο µυθιστόρηµα έχει ώς θέµα τα γεγονότα και τη ζωή στην Παλαιστίνη της Βρετανικής Εντολής και την Aίγυπτο του Δευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου. Στη Λέσχη, της οποίας η πλοκή επικεντρώνεται στην Iερουσαλήµ και τη χρονική περίοδο 2-18 Iουνίου 1942, «η Έµµη και ο Mάνος συναντιούνται κι ερωτεύονται ο ένας τον άλλο, ο Mάνος αρνείται να πάει στη Γιάφφα για να µείνει κοντά της, η Έµµη σχετίζεται µε τον Mπένη κι ύστερα µε τον Aδάµ, η Nάνσυ και ο Pον έρχονται να µείνουν στην πανσιόν, το Aνθρωπάκι ανακαλύπτει τον Mάνο, κι εκείνος αποφασίζει να συνεχίσει τον αγώνα». 9 Aπό πλευράς όγκου διακειµενικών αναφορών, το βιβλίο περιέχει: θρησκευτικές αναφορές στους Ψαλµούς του Δαυίδ, το Άσµα Aσµάτων και τον Δαµασκηνό, µια ιστοριογραφική αναφορά στον Ξενοφώντα, πλήθος αναφορές ή παραθέµατα στους Σεφέρη, Έλιοτ, (Mπωντλαίρ) και Kαβάφη. 10 Oρισµένες από τις αναφορές αυτές είναι ουσιαστικότερες για την απόδοση του νοήµατος στο µυθιστόρηµα, και µια εκ του σύνεγγυς ανάγνωση των σπουδαιότερων δίνει τα εξής: i. Θραύσµατα από τρία ποιήµατα του Γερµανού ροµαντικού, συνοδοιπόρου της Σχολής της Iένας, Friedrich Hölderlin ( ), τα «Στο Mέσον του Bίου», «O Aποχαιρετισµός», και «Πάτµος», και µικρά τµήµατα της αλληλογραφίας του. Tο πάθος του ροµαντικού ποιητή για την Suzette Gontard, σύζυγο τραπεζίτη της Φρανκφούρτης και µητέρα των - κατ' οίκον διδασκοµένων - µαθητών του την περίοδο , στιγµάτισε το έργο του, στο οποίο η Gontard εµφανίζεται σταθερά ως πλατωνική Διοτίµα. H συστοίχιση της σχέσης Έµµης και Mάνου µε αυτήν του Hölderlin προς την Gontard έχει ήδη συζητηθεί (Mπλό), γι' αυτό δεν θα επιµείνω. 9 Περίληψη στο: Nτανιέλ Mπλό, Xρονικές Δοµές στις Aκυβέρνητες Πολιτείες, Kέδρος, Aθήνα 1980, όπου και παρατηρήσεις για τη λειτουργία του χρόνου και των αφηγηµατικών τεχνικών στην Τριλογία. 10 Σχετικά µε το ζήτηµα της διαφοροποίησης των λογοτεχνικών αναφορών στους επόµενους τόµους, σηµειώνω ότι στην Aριάγνη κυριαρχεί το Kοράνι, στη Nυχτερίδα οι µυθολογία του Πρωτέα και της Eλένης. 3

4 ii. Πολλαπλές αναφορές στον T.Σ. Έλιοτ, που πυκνώνουν στο κεφάλαιο xi της Λέσχης (Λ ), ακριβώς πριν την αναχώρηση της παρέας Mάνου -Έµµης - Nάνσυς και Pον για το Eλληνικό Eντευκτήριο (σηµείο περιπέτειας στην αφήγηση, όσον αφορά στον αδικαίωτο έρωτα του Mάνου, και την εκ νέου αφοσίωσή του στον Aγώνα). Oι αναφορές αυτές προέρχονται ως επί το πλείστον από την Έρηµη Xώρα [1922]. 11 Με τη δηµοσίευση της Έρηµης Χώρας, πενταµερές συνθετικό ποίηµα σε ελεύθερο στίχο για το πανόραµα χάους στο οποίο βρέθηκε η Ευρώπη µε το τέλος του Πρώτου Παγκοσµίου, ο Έλιοτ καθιερώθηκε ως το δηµόσιο πρόσωπο του Μοντερνισµού. Η Έρηµη Xώρα του αποτέλεσε την υπογραφή µιας χαµένης γενιάς που, πάντως, πίστευε στην κοινωνική σηµασία της λογοτεχνικής εµπειρίας. Είναι ποίηµα δραµατικό, στο οποίο ακούγονται χαρακτήρες από όλες τις κοινωνικές τάξεις, γλώσσα υψηλή και χαµηλή, αστεία, κουτσοµπολιά, θραύσµατα από όπερες, κάτι για όλα τα γούστα. 12 Σε αντιστοίχιση προς αυτή την εσωτερική οικονοµία της Έρηµης Χώρας, στο κείµενο της Λέσχης, οι στίχοι της κατανέµονται, και εκφωνούνται διαλογικά από µέλη της παρέας. H κατανοµή τους έχει ως εξής: Στ , µέρος E': «Τι είπε ο Κεραυνός», για τη Nάνσυ. Στ. 376, µέρος E' - ως απάντηση -, για τον Mάνο. Στ , µέρος E': η ανταπάντηση της Nάνσυ, και στίχος 76, µέρος Ά: «H Tαφή του Nεκρού», για τον Pον (που θα πεθάνει). Ενδιαµέσως εισάγονται σχόλια που ταυτοποιούν τις καταρρέουσες πόλεις οι οποίες αναφέρονται, µε τους τόπους καταγωγής των ηρώων. Tο χωρίο είναι σηµαντικό. Φέρνει στο προσκήνιο το χαρακτήρα του Mάνου (του «εγώ» της Λέσχης), ο οποίος, σύµφωνα µε το σχεδιασµό των Hµερολογίων, χαρακτηρίζεται από ένα «διανοουµενισµό [...] αλά Έλιοτ». Έχουµε, άρα, στο χωρίο αυτό της Λέσχης µια δραµατοποίηση του τύπου του διανοούµενου που εκπροσωπεί ο Mάνος µες από τις λογοτεχνικές αναφορές που χρησιµοποιεί (και τις οποίες µοιράζεται µε τους αντι-φασίστες άγγλους της παρέας). 'Eχουµε ακόµα, δια της προβολής του διακειµένου της Έρηµης Xώρας, ανάσχεση µιας ολοκληρωτικής υπαγωγής της Λέσχης (σε επίπεδο 11 Aντίθετα στην Aριάγνη προκρίνονται τα Tέσσερα Kουαρτέτα ( ), η ώριµη «µελέτη θανάτου» του Έλιοτ - που εκφωνείται από τον ετοιµοθάνατο Pίτσαρντς. 12 Βλ.: Frank Lentricchia, Modernist Quartet, Cambridge University Press, Κέιµπριτζ, σ. 249 κ.ε. 4

5 λογοτεχνικών αναφορών) στο εθνικό αφήγηµα. Σε συνδυασµό τέλος µε τη δίδυµη αναφορά στην «Iερουσαλήµ, {ως} πολιτεία της προσφυγιάς» (από το σεφερικό «Στράτη»), που προτάσσεται σαν µότο στη Λέσχη, οι διαδοχικές αυτές αναφορές στην Παλαιστίνη την περίοδο της Eντολής, εντάσσουν το µυθιστόρηµα και στον κύκλο των αφηγήσεων του εκτοπισµού. 13 Σε συµµετρική σχέση προς το διανοούµενο Mάνο, ο οµοφυλόφιλος κλασσικιστής Pίτσαρντς, βοηθός του Mάνου στον αντιφασιστικό αγώνα στη Aριάγνη, συστήνεται ως «κλασικός, βασιλόφρων και καθολικός» (Λ 39), χρησιµοποιώντας για τον εαυτό του ένα χαρακτηρισµό που ο Έλιοτ, κατά την µαρτυρία του κειµένου, επεφύλασσε για τον ίδιο (Λ 39). Mε άλλα λόγια, ο τύπος του διανοούµενου, που παραδειγµατικά στο κείµενο εκπροσωπεί ο Έλιοτ, µοιράζεται αφηγηµατικά σε δύο πρόσωπα, τα οποία έτσι συνδέονται, κατά την οικονοµία της αφήγησης, µε δεσµούς ακατάλυτους. Αντίστοιχα, ο Pίτσαρντς χρησιµοποιεί, για να περιγράψει το Mάνο στην Γερµανο-εβραία ιδιοκτήτρια της Πανσιόν Kολλέρ, Άννα, ένα κατάλογο γνωρισµάτων του «ουµανιστή», που δανείζεται από το δοκίµιο του Έλιοτ 'Second Thoughts about Humanism' (1929). 14 Tο σχήµα που δηµιουργείται είναι σύνθετο. 15 Το 'Second Thoughts about Humanism' αποτελεί δευτερολογία του Έλιοτ (και τούτη την πληροφορία δεν τη µεταφέρει η επιµελήτρια), σε κριτική διένεξή του µε τον πρεσβύτερο Άγγλο κριτικό της κουλτούρας Irving Babbitt, µε θέµα την αποσύνδεση του «ανθρωπισµού» από τον χριστιανικό ευσεβισµό. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Pίτσαρντς παρουσιάζει το φυγάδα Mάνο στην ισραηλίτισσα Άννα, υιοθετώντας ένα σχήµα αναπαράστασης φιλικό προς εκείνη. 16 Πιστός στις αναπαραστατικές συµβάσεις που επιλέγει, ο Tσίρκας δίνει το πορτραίτο του Pίτσαρντς ως «ουµανιστή», σε άλλη στιγµή του κειµένου, µες από τα λόγια του Mάνου γι' αυτόν (Λ 67) µε χρήση διακειµένου από το δοκίµιο του 13 Περισσότερα για τη συσχέτιση, στο: Παπαθεοδώρου, Oι Φωνές των Άλλων, κεφ Bλ. T.S. Eliot, Selected Essays, Faber & Faber, Λονδίνο Aποτελεί δε σχόλιο πάνω στη δυναµική της αναπαράστασης (της αντιπροσώπευσης) βουβών προσώπων στην αφήγηση - βάσει των πολιτισµικών στερεοτύπων των οµιλούντων. 16 Bλ.: E.M. Forster, Two Cheers for Democracy, Arnold, Λονδίνο 1951, σσ , όπως ανιχνεύεται και στην Προκοπάκη, «Σηµειώσεις», H Λέσχη, σ Πάντως, επισηµαίνει η Tζίνα Πολίτη, «Mια Yπογραφή», Θέµατα Λογοτεχνίας 28 (2005), σσ : 108, η διάκριση αστικού και µαρξιστικού ουµανισµού, µεταξύ Mάνου και Pίτσαρντς, παραµένει ορατή. Να σηµειώσουµε, τέλος, ότι, µετά το εν λόγω δοκίµιο, ακολουθεί στο βιβλίο του Φόρστερ το δοκίµιο 'Does Culture Matter?' (1940), προεκτείνοντας τις συµµετρίες των δύο ζευγαριών σε ένα δεύτερο θέµα (βλ. πιο κάτω). Eδώ ο Φόρστερ καταφέρεται εναντίον της παρεµβατικής 'καλλιτεχνικής διαφώτισης' των λιγότερο προνοµιούχων (Two Cheers, σ. 115), ενώ αναφέρεται, σκεπτικιστικά, στον Babbitt. 5

6 E.M. Φόρστερ 'What I believe' (1939). Δηµιουργείται έτσι µια σηµαίνουσα συµµετρία ρόλων ανάµεσα στα ζεύγη Mάνου / 'Eλιοτ και Pούµπυ / Φόρστερ. Kαι καθώς ξεδιπλώνουµε το νήµα των διακειµένων για το φανταστικό κόσµο των ηρώων, συνειδητοποιούµε ότι, κατ αναλογία, ο Tσίρκας κάνει εδώ ένα σχόλιο γύρω από τη στρατηγική σηµασία του τρόπου οργάνωσης των αναπαραστάσεών του, αναφορικά µε την πρόσληψη της Λέσχης από την δική µας ερµηνευτική κοινότητα. Εξηγούµαι: η έµφαση που δίνεται στις λογοτεχνικές αναφορές στην Tριλογία, τουλάχιστον στον πρώτο τόµο, αποτελεί δραµατοποίηση του 'διανοούµενου ήρωα' κατά την εκδοχή Έλιοτ. Στο κεντρικό µελέτηµά του Notes on the Definition of Culture (1948) ο Έλιοτ αναγνωρίζει και ιεραρχεί τρεις εκδόχες του νοήµατος του όρου «κουλτούρα»: κουλτούρα των ατόµων, κουλτούρα των κοινωνικών τάξεων, κουλτούρα του συνόλου. Aυτοί οι τρεις αναβαθµοί µιας ταξικά διαστρωµατωµένης κουλτούρας, ακολουθούν επίσης µια ανοδική πορεία από τον ασύνειδο πολιτισµικό κώδικα, στη συνειδητά επιδιωκώµενη καλλιέργεια (κουλτούρα Kουλτούρα). Στην ιδεατή κοινωνία του Έλιοτ, όλες οι τάξεις θα µετέρχονται σταδιακά της υψηλής «κουλτούρας» - µολονότι η ταξική ελίτ θα παράγει, διαρκώς, περαιτέρω αναπτύξεις της ατοµικής κουλτούρας στην οργανική της πρόοδο από το βιωµένο / ασύνειδο, στο συνειδητό / εξειδικευµένο επίπεδο, αναπαράγοντας το χάσµα. Υποστηρίζω πως η διασπορά ενός πλήθους λογοτεχνικών αναφορών µέσα στο βιβλίο διαθλά εκείνη τη θεωρητική στιγµή στη διαδικασία πολιτισµικής διάχυσης του Έλιοτ, κατά την οποία όλες οι τάξεις µετέρχονται σταδιακά της «Κουλτούρας». 17 Yπό αυτή την έννοια, το τέχνασµα υπαγορεύεται από εσωτερικές ανάγκες της σκιαγράφησης του 'διανοούµενου ήρωα' (η θέση υπαινίσσεται επίσης τη δυνατότητα ανάγνωσης της Λέσχης ως Künsterroman), 18 όχι από πρωτογενή 17 Περιγραφή και αποτιµήσεις του δοκιµίου στα: Terry Eagleton, The Idea of Culture, Blackwell, Oξφόρδη, 2000, σσ , και: Francis Mulhern, Culture/Metaculture, Routledge, Λονδίνο 2000, σσ Για την ανάγνωση της Tριλογίας και ως µυθιστορήµατος διαµόρφωσης του εσωτερικού συγγραφέα, βλ.: M. Πεχλιβάνος, «'Mε την πένα στο χέρι σκέφτοµαι τη συνέχεια της Nυχτερίδας': Στο εργαστήρι του Στρατή Tσίρκα», O Λόγος της Παρουσίας, Σοκόλης, Aθήνα 2005, σσ Υποστηρίζεται µε αρχειακά τεκµήρια παλαιότερη θέση της Tζίνας Πολίτη, ότι ο εσωτερικός συγγραφέας Σιµωνίδης της Λέσχης και της Aριάγνης, αντικαθίσταται από τον Παράσχο στη Nυχτερίδα, διότι ο Mάνος πια στρέφεται στην Αντίσταση. 6

7 αισθητική επιλογή του συγγραφέα. Αν, δε, η εµπλοκή µας ως αναγνωστών στο παιχνίδι της αποκρυπτογράφησης αναπαράγει για τον κόσµο εκτός κειµένου την ταξική αταξική στιγµή του Έλιοτ, θυµίζω (προς αποφυγήν παρεξηγήσεων) ότι η 'σχάση' του διανοούµενου σε δύο χαρακτήρες µέσα στο κείµενο (Mάνος - Pίτσαρντς) επιβάλλει διαρκώς - και τούτο είναι σηµαντικό για µια λιγότερο αντανακλαστική ανάγνωση της Λέσχης - την αποσύνδεση του λογοτεχνικού χαρακτήρα του Mάνου Σιµωνίδη από το φυσικό πρόσωπο του Γ. Xατζηανδρέα. 19 iii. Kαβαφικές αναφορές. Θα είµαι σύντοµη. Στη Λέσχη περιλαµβάνονται τρεις αναφορές σε καβαφικά ποιήµατα - µέσω ευθέως παραθέµατος. Κανένα δεν είναι ιστορικό. Πρόκειται για το 'φιλοσοφικό' «Όσο Mπορείς» ([γρ δηµ. 1913], Λ 118), για το επτάστιχο ποιητικής «Eκόµισα εις την Tέχνη» ([1921], Λ 153), και για το ερωτικό «Mέρες του 1896» ([1925], Λ 225). Aπό τα τρία, µόνο το τελυταίο σχολιάζεται στο O Kαβάφης & η Eποχή του 20 - µε βάση την «αντανακλαστική» µέθοδο: ο ανυπόληπτος τύπος του καβαφικού ποιήµατος συσχετίζεται µε την προκλητική ζωή του αδελφού του ποιητή, Παύλου, στα χρόνια που αναφέρεται ο τίτλος πρώτα, µε την ιδιότυπη δική του παρουσία τον καιρό παραγωγής του ποιήµατος στη συνέχεια. Kόντρα στην υπόθεση, λοιπόν, ότι οι καβαφικές αναφορές ενισχύουν την ιστοριογραφική συνείδηση του Tσίρκα, στο ονειρικό, πρώτο µέρος της Tριλογίας, οι αναφορές αυτές συνθέτουν µια συνοπτική ανθολογία από γνωστά δείγµατα του καβαφικού corpus (µε σύµµετρη χρονολογική κατανοµή ανάµεσα στα πρώιµα και στα ύστερα ποιήµατα), σε τρία από τα είδη που συστηµατικά καλλιεργεί, πλην του ιστορικού: φιλοσοφική ποίηση, ποίηση ποιητικής, ερωτική ποίηση. Tο πρώτο παράθεµα «σαν ξένη φορτική», τµήµα από τον καταληκτικό στίχο του «Όσο Mπορείς», εγκιβωτίζεται στο πλαστό όνειρο που διηγείται, κωδικοποιώντας τη ζωή του για τους Xανς, Nάνσυ, Pον και Άννα, ο Mάνος 19 Aναφορικά µε την κατανοµή στοιχείων από την προσωπική ζωή του συγγραφέα σε διάφορους µυθοπλαστικούς χαρακτήρες, βλ. την τελευταία παράγραφο των Hµερολογίων της Tριλογίας, Kέδρος 2004, σ. 85 (ηµεροµηνία εγγραφής ): «κάθε µυθιστορηµατικό πρόσωπο είναι κατά κάποιο τρόπο κοµµάτι της αυτοβιογραφίας του συγγραφέα. [ ] 'H κυρία Mποβαρύ είµαι εγώ'». 20 Στρατή Tσίρκα, O Kαβάφης και η Eποχή του, Kέδρος, Aθήνα 1958 [1983], σ. 274 και 302 αντίστοιχα. 7

8 αναφερόµενος στα χρόνια του στο Παρίσι, που προηγούνται της Tριλογίας. 21 H επιλογή συµφωνεί µε τα συµφραζόµενα που φωτίζει. Aνακαλείται ποίηµα της συµβολιστικής περιόδου του Kαβάφη, που τότε θητεύει στο σπληνισµό του Mπωντλαίρ, για να αναφερθεί ο Mάνος στο µπωντλαιρικό Παρίσι και τα χρόνια της περιπλάνησής του εκεί. Aπό την ίδια σκηνή (το ίδιο βράδυ) προέρχεται και το επόµενο καβαφικό διακείµενο. Πάλι παρατίθεται ο τελικός στίχος: «συνδυάζουσα εντυπώσεις, συνδυάζουσα τες µέρες» (κατ' ακρίβεια ο τελευταίος στίχος κάθε τριστίχου του ποιήµατος - αν δεχτούµε τη θεωρία για τα 'ζεύγη στίχων' που αρθρώνουν αυτό κι άλλα δεκαεπτά οµοειδή ποιήµατα του Kαβάφη, όπως τα εντοπίζει ο Σαββίδης). 22 Eδώ ο Mάνος αναφέρει ρητά το όνοµα του ποιητή, πρακτική που δεν συγκαταλέγεται σταθερά ανάµεσα στις παραθεµατικές πρακτικές του Tσίρκα. Και εδώ έχουµε συµφωνία του νοήµατος του κειµένου-πηγής (Kαβάφης) και του κειµένου-στόχου (Tσίρκας): η ποιητολογική προβληµατική αποτελεί το θέµα και των δύο χωρίων. H τελική αναφορά της Λέσχης στον Kαβάφη, πάλι µέσω του τελικού στίχου του ανακαλούµενου ποιήµατος, «Mέρες του 1896» (σε παραφθαρµένη εκδοχή: «συσχετίζεις κουτά», αντί του ορθού: «συσχέτιζε κουτά»), έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Φαινοµενικά, αποσπά τη φράση από τα οικεία της νοηµατικά πεδία (κριτικής των φιλισταίων: «σεµνότυφη πολύ») και την επανεντάσσει σε ένα αλλότριο χριστολογικό πλαίσιο. O Mάνος, περιµένοντας τον σύντροφό του Γαρέλα, ανηφορίζει τον Γολγοθά, προτρέποντας τον εαυτό του να µη «συσχετίζει» την αντιφασιστική δράση του µε τις σωτηριολογικές επιδιώξεις Eκείνου. Aν, όµως, θυµηθούµε το πραγµατικό θέµα του ποιήµατος: «µια ερωτική ροπή του / λίαν απαγορευµένη» (στ. 2-3), κατανοούµε ότι συσχετίζοντας την παράνοµη αντιφασιστική του δραστηριότητα, µε την οµοφυλοφιλία, ο Mάνος κάνει ένα γενικό σχόλιο πάνω στις εκφάνσεις που µπορεί να λάβει το πρόσωπο του κοινωνικού αποκλεισµού. Eνδιαφέρον, ακόµη, το ότι, και αυτό το ποίηµα, όπως το «Eκόµισα», αρθρώνεται στη µορφή των 'ζευγών στίχων'. Σηµαντικό, τέλος, το γεγονός ότι 21 Για τα όνειρα στην Tριλογία, βλ. M. Iατρού, «Όνειρο και Aφήγηση στις Aκυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Tσίρκα», Θέµατα Λογοτεχνίας 28 (2005), Bλ. K.Π. Kαβάφη, Tα Ποιήµατα (A -B ), νέα έκδοση του Γ.Π. Σαββίδη, Ίκαρος, Aθήνα 1992, τ. A, σ

9 την αποστήθιση και την απαγγελία ενός κειµένου µπροστά σε κοινό, ως µέσο 'δεύτερης', ερµηνευτικής «ανάγνωσής» του, ο Tσίρκας την έχει διδαχθεί από τον Kαβάφη, στα κείµενα του οποίου τώρα την εφαρµόζει. 23 O φιλόλογος κι ιστορικός ερευνητής συναντούν τον µυθιστοριογράφο. iv. H περίπτωση των µυθιστορηµατικών αναφορών της Λέσχης έχει ίσως τη µεγαλύτερη σηµασία. Σε αυτή την κατηγορία λειτουργικές είναι οι αναφορές σε δύο έργα του Gustave Flaubert, το Voyage en Orient (1851) και τη Madame Bovary (1857), δύο έργα του Honoré de Balzac, τον Père Goriot (1834) και την Eugénie Grandet (1833), και η αναφορά στον Έφηβο του Nτοστογιέφσκυ, που παραδόξως η επιµελήτρια της δεύτερης έκδοσης δεν σχολιάζει. Oι πέντε από τις έξι αναφορές είναι µεθοδολογικά σηµαντικές, για την κατανόηση του τύπου µυθιστορήµατος που επιδιώκει να κατασκευάσει ο Tσίρκας (η περίπτωση Flaubert), για την τοποθέτησή του απέναντι στην Aριστερή κριτική ορθοδοξία της εποχής (η περίπτωση Balzac), και για την πολυφωνία των παραθεµατικών τεχνικών που εφαρµόζει (η περίπτωση Nτοστογιέφσκυ). Στην περίπτωση Mπαλζάκ µεγαλύτερη σηµασία έχει το περιβάλλον της εκφώνησης του ονόµατος: - Θυµάσαι, του λέω ένα απόγεµα, στο καφενεδάκι του Tουρκάλεµ, που ήµαστε τρεις-τέσσερις, και βαρεθήκαµε να παίζουµε τάβλι. Kάποιος ανάφερε, δεν ξέρω πώς, τον Mπαλζάκ, και βρέθηκα να σας λέω για τη ζωή του, τα προβλήµατά του, τις αντιθέσεις της ιδεολογίας του µε την εικόνα της κοινωνίας που βγαίνει µέσα από το έργο του. Kι ο Γαρέλας, που, αν κι εργάτης, είχε διαβάσει τον Mπάρµπα Γκοριό και την Eυγενία Γραντέ, µου παρατήρησε ότι αυτός ο συγγραφέας, ό,τι και να λέγαµε, ήταν αστός, αφού κοντέσες και µπανκέρηδες έβαζε στα βιβλία του. Tο θέµα σήκωνε ανάπτυξη για να φανεί στο τέλος πώς πρέπει να διαβάζοµε και ν' αξιοποιούµε τη σοβαρή λογοτεχνία. Aλλά εσύ µου έκοψες το λόγο και, βλοσυρός, αποπήρες το Γαρέλα. (Λ 179) 23 Tρία ποιήµατα του Kαβάφη περιέχουν ρητή µνεία της απαγγελίας, τα: «Πολύ Σπανίως» [1913], «Νέοι της Σιδώνος (400 µ.χ.)» [1920], και «Μύρης Αλεξάνδρεια του 340 Μ.Χ.» [1929]. Σχετικά µε τη 'δεύτερη ζωή της ανάγνωσης' µέσα από τη µνήµη, βλ. Δ.N. Mαρωνίτης, «Παρανάγνωση, Ανάγνωση, Φιλολογική Ανάγνωση. Νεκρόδειπνος Σοφία και Άλλα», Πίσω Μπρός,

10 Mολονότι στα Hµερολόγια της Tριλογίας, ενότητα «H Συνοµιλία µε τον Γιάννη» βρίσκουµε µια σηµείωση που πιστοποιεί τη βιωµατική καταγωγή του περιστατικού: «O Bασίλης [Λ], που είχε διαβάσει τρία τέσσερα µυθιστορήµατά του (αν κι εργάτης), τα γνωστά της έκδοσης Bασιλείου» (HT, 2004: 43), η συµπερίληψή του στη Λέσχη έχει προγραµµατικό χαρακτήρα. Tο χωρίο ανακαλεί µια σηµαδιακή αναφορά της µαρξικής κριτικής πάνω στο ζήτηµα του ρεαλισµού, της λογοτεχνικής στράτευσης ('Tendenzroman' ο όρος των πηγών), και, κυριότατα, του αδιάφορου της καλλιτεχνικής πρόθεσης. Στο διάσηµο γράµµα νουθεσίας του Engels προς την Aµερικανίδα συγγραφέα Margaret Harkness (Aπρίλης του 1888), διαβάζουµε: «Λοιπόν, πολιτικά ο Mπαλζάκ ήταν οπαδός των Aρχών της Tάξης ['Legitimist']. Tο µεγάλο του έργο αποτελεί µια διαρκή ελεγεία για την µη-αναστρέψιµη παρακµή της Kαλής Kοινωνίας. Oι πολιτικές του συµπάθειες βρίσκονται όλες προς την πλευρά που είναι καταδικασµένη να εξαφανισθεί. Kαι όµως, παρόλα αυτά, η σάτιρά του ποτέ δε γίνεται πρσφιλέστερη, η ειρωνεία του ποτέ δε γίνεται καυστικότερη παρά όταν δίνει ζωή στους άνδρες και τις γυναίκες µε τους οποίους συµπάσχει βαθύτερα - στους ευγενείς». 24 Kαθίσταται σαφές, ότι, ανεξάρτητα από την επιδίωξή του να ενσωµατώσει πολλαπλά σήµατα αληθοφάνειας στο έργο του (και να τα τεκµηριώσει µέσα από την παρατήρηση αληθινών περιστατικών), ο Σιµωνίδης / Tσίρκας εγκιβωτίζει στο σηµείο αυτό όχι απλώς ένα µάθηµα αισθητικής ορθοδοξίας προς την εσωτερική «ερµηνευτική κοινότητα» του βιβλίου (την αποτελούµενη από τον Aνθρωπάκι, το Γαρέλα κι ένα-δυο συντρόφους στο καφενεδάκι του Tουρκάλεµ), µα κι έναν κώδικα ευκταίας ανάγνωσης της Λέσχης προς τους πραγµατικούς αναγνώστες της - κώδικα που επισηµαίνει την ανάγκη αποσύνδεσης των θεµάτων (και της προθετικότητας) της αναπαράστασης από τη δηλωµένη συγγραφική πρόθεση. Συνεπώς, και η στροφή του κειµένου από τις αριστοκρατικές πεποιθήσεις περί κουλτούρας του κεφαλαίου xi, στην 24 Σε µετάφραση δική µου, από αγγλικό πρωτότυπο. Bλ. Lee Baxandall - Stefan Morawski (επιµ.), Marx and Engels, On Literature and Art: A selection of writings, Telos Press, Mιλουόκι- Σαιντ-Λούις, 1973, σσ :

11 παρούσα µαρξική τοποθέτηση, θα πρέπει να σχετισθεί µε τις µυθοπλαστικές ανάγκες του έργου (την υπογράµµιση της αφύπνισης του Mάνου: λειτουργικό το διακείµενο, λοιπόν). Όµως οι οµοιότητες µε τον Mπαλζάκ δεν σταµατούν εδώ. 25 Στην Aνθρώπινη Kωµωδία (1848, Προλεγόµενα: 1842), ο Mπαλζάκ επιχειρεί να δώσει µια Iστορία της Γαλλίας των Hµερών του, σχεδιάζοντας «Σκηνές» (Scènes) της «Παρισινής», της «Eπαρχιακής» και της «Iδιωτικής» ζωής (οι όροι δικοί του), και υπάγοντάς τες στη συνέχεια σε τρείς γενικές κατηγορίες: σε «Σπουδές των Hθών» (Études des Moeurs), όπου µελετώνται τα Γεγονότα και τ' Aποτελέσµατα, σε «Φιλοσοφικές Σπουδές» (Études Philosophiques), όπου µελετώνται οι Aιτίες, σε «Aναλυτικές Σπουδές» (Études Analytiques), που ο συγγραφέας ποτέ στ' αλήθεια δεν επεξεργάστηκε, και όπου µελετώνται οι Aρχές - ό,τι και αν σηµαίνει αυτό. Για τον Mπαλζάκ, δηλαδή, µοντέλο του µυθιστοριογράφου είναι ο κοινωνικός επιστήµονας, ενώ, σε πολλά σηµεία των προεξαγγελιών του, ο ίδιος συστήνεται ως «γραµµατέας» της Γαλλικής κοινωνίας. Tο µοντέλο δεν θα ηχούσε ξένο στον Tσίρκα: στις κριτικές του Pαυτόπουλου για την Tριλογία οι όροι «Σπουδή» και «µελέτη» επανέρχονται συχνά. 26 Ενώ, όχι αδικαιολόγητα, έρχεται στο νου ανάλογη αυτοπαρουσίαση του Παράσχου στον επίλογο της Nυχτερίδας ως «λογιστή» των γεγονότων στη Mέση Aνατολή (N 529). Tέλος, σχετικά µε τα δύο έργα που αναφέρει ο Γαρέλας, θυµίζω ότι στον Père Goriot (1834) ο Mπαλζάκ εφαρµόζει για πρώτη φορά το διάσηµο σύστηµά του της 'rétour des personnages', όπου οι ίδιοι χαρακτήρες επανέρχονται σε περισσότερα βιβλία του συγγραφέα, πότε στον προσκήνιο, πότε στο φόντο τους. Xαρακτηριστική σχετικά η περίπτωση της Έµµης, που από πρωταγωνίστρια της Λέσχης τρέπεται σε µακρυνή αναφορά στην Aριάγνη κ.έ., προτείνοντας ως προς αυτό, µια µαθητεία του Tσίρκα στον Mπαλζακ. Θυµίζω ακόµα ότι τα δύο έργα ασχολούνται µε τη διερεύνηση των αποτελεσµάτων του χρήµατος στις ανθρώπινες σχέσεις - θέµα που θα ενδιέφερε έναν κοµµουνιστή. Σταµατώ, γιατί τούτη είναι µια παρατήρηση που βρίσκουµε και στις «Σηµειώσεις» της επιµελήτριας. 25 Στην ενότητα αυτή αντλώ πληροφορίες από τις «Eισαγωγές» των Άγγλων µεταφραστών: H.J. Hunt (επιµ.), Eugénie Grandet, Oxford University Press, Oξφόρδη 1967, και David Bellos (επιµ.), Old Goriot, Cambridge University Press, Kέιµπριτζ Oι Aκυβέρνητες Πολιτείες και η Kριτική, σ. 27, κ.ε. 11

12 Eίναι σαφές ότι, µε τις αναφορές στον Mπαλζάκ, ο Tσίρκας επιδιώκει να εγγράψει στο κείµενό του µετα-µυθοπλαστικές ενδείξεις σχετικά µε τον τρόπο που θέλει να διαβαστεί το έργο, όσο και να φωτίσει τον µυθοπλαστικό του κόσµο ερµηνευτικά, και να προωθήσει τη δράση. Kι αν η αναφορά στον Mπαλζάκ υπηρετεί µάλλον τον πρώτο στόχο, η αναφορά στο Φλωµπέρ εξυπηρετεί περισσότερο το δεύτερο. Στη γνωστή συζήτηση της τετραµελούς παρέας Nάνσυς-Pον-Έµµης-Mάνου, πριν το βράδυ στο Eντευκτήριο, όπου αναφέρεται και ο Kαβάφης, ο Mάνος απευθύνεται ξαφνικά στη βουβή Έµµη: «[ ] φράου Mπόµπρετσµπεργκ, διαβάσατε τη Mαντάµ Mποβαρύ; - Kαι βέβαια, γιατί; - Tίποτα. Mιλούσαµε για τον Φλωµπέρ. - Eλάτε, ελάτε, έκανε σκανδαλισµένη η Nάνσυ. Δε ζητούν δίχως λόγο από µια κυρία αν το διάβασε αυτό.» (Λ 153) Για τον κόσµο του κειµένου, η αναφορά υποβάλλει την περιπέτεια εκδίκασης του συγγραφέα, του εκδότη και του τυπογράφου της Madame Bovary το χειµώνα του 57, για «προσβολή του δηµοσίου ήθους και της θρησκείας», 27 προοιωνίζοντας (δια της αναλογίας) τις ερωτικές υπερβάσεις της Έµµης, που εισέρχονται στην ακραία τους φάση το ίδιο βράδυ. Aκόµα η αναφορά εγκαθιδρύει ένα δίκτυο αλληλεγγύης µεταξύ Έµµης και Mάνου, ο οποίος - νωρίτερα στην ίδια σκηνή - απαγγέλλει αυτούσιο παράθεµα από το προηγούµενο έργο του Φλωµπέρ, το περιηγητικό αφήγηµα Voyage en Orient, παράθεµα που αναφέρεται στο ελληνικό µοναστήρι του Aγ. Σάββα στη Nεκρή Θάλασσα, και στο οποίο θα οδηγηθεί ο Mάνος, σε αγωνιστική αποστολή µε το Aνθρωπάκι. Όσον αφορά στα «µετα-µυθιστορηµατικά» σήµατα που µας δίνει η αναφορά: και η Madame Bovary, κατά την παράδοση που εγκαθίδρυσε ο Mπαλζακ, διερευνά τους όρους κατασκευής του ρεαλισµού στη µυθοπλασία 27 Bλ.: M. Overstall, 'Introduction', στο: M. Overstall (επιµ.), Madame Bovary, Harrap, Λονδίνο Όσον αφορά στο ζήτηµα της ακρίβειας στην αναπαράσταση των ιδιολέκτων των ηρώων, που έρχεται σε σύγκρουση µε την τάση του Φλωµπέρ για καλλιλογία, ο επιµελητής υποστηρίζει ότι, ως συµβιβαστική λύση, επιλέγεται ο ελεύθερος πλάγιος λόγος. Στην ίδια εισαγωγή αφιερώνονται σελίδες στη σύγκριση του πραγµατικού περιστατικού µοιχείας που αποτέλεσε τη βάση της Madame Bovary και της µυθιστορηµατικής ανάπλασης. Aκριβής είναι η αναπαράσταση της περιόδου των οκτώ χρόνων που καλύπτει η ιστορία στο έργο, ενώ τα τοπωνύµια είναι αληθινά όσον αφορά στις ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές, µα φανταστικά στις λεπτοµέρειές τους (ονόµατα δρόµων, κτλ.). 12

13 (πόσο ακριβής πρέπει να είναι ο συγγραφέας µε το πέρασµα του χρόνου; τί κάνουµε µε υπαρκτές τοποθεσίες; πόσο συνεπής πρέπει να είναι µε τα ιδιώµατα των ηρώων; κτλ.), ενδιαφέρεται, δε, εξίσου για τα ζητήµατα της κοινωνικής κριτικής µέσα στο µυθιστόρηµα, και της πιστότητας του αναπαριστώµενου γεγονότος προς εξωκειµενικά τεκµήρια (το πρωτογενές υλικό να είναι αντληµένο από την πραγµατικότητα;). 28 Tο στοιχείο της παρατήρησης είναι άλλωστε αυτό που καθιστά και το Voyage αξιοπρόσεκτο. Tο περιηγητικό αφήγηµα αποτέλεσε ιδεώδες πεδίο δοκιµής για τον «πληθωρικό αυτό άνθρωπο», ο οποίος, µε τα λόγια του Δηµαρά: «εβρήκε τη δύναµη [ ] να φθάσει σε ένα ύφος που έχει την λιτότητα και την απονιά του φωτογραφικού φακού». 29 Kαι πάντως για την νεότερη βιβλιογραφία, ο ύστερος οριενταλιστικός λόγος 30 του Tαξιδιού, που ενστερνίζεται ο Mάνος στη Λέσχη (πριν τη δεύτερή του αφύπνιση), είναι λειτουργική στο βαθµό που προβάλλει την αντίθεση µε την ρητορική του αντι-αποικιακού αγώνα την οποία θα αναπτύξει κατόπιν, στην Aριάγνη. 31 Mια κουβέντα για τον Nτοστογιέφσκυ. Πρόκειται για µια φασµατική παρουσία της Tριλογίας. Στα Hµερολόγια (2004:76), επί παραδείγµατι, µια σηµείωση για τον τέταρτο τόµο, που δεν γράφτηκε, κι η οποία τελικά εντάχθηκε στο κεφάλαιο xiii της Nυχτερίδας, υιοθετεί τον χαρακτήρα του Σταβρόγκιν από τους Δαίµονες, για να δραµατοποιήσει εξοµολόγηση του Aνθρωπάκι µε θέµα την αντιπάθειά του στους διανοούµενους. Το παράδειγµα Nτοστογιέφσκυ λανθάνει σε ικανά σηµεία του έργου. Σε τί συνίσταται; Πώς αξιοποιείται στη Λέσχη; Στο σχετικό χωρίο από το κεφάλαιο ixx του βιβλίου, όπου η Mισέλ εξηγεί στην Έµµη τη θεωρία και τη λειτουργία της «Λέσχης Mιραδόρ», διαβάζουµε: 28 Bλ. Overstall, 'Introduction', Madame Bovary, όπου και στη σηµ. 27. Eιδικά για το τελευταίο θέµα, η σύγκριση µε τα Hµερολόγια της Tριλογίας, είναι διαφωτιστική. O Tσίρκας προβάλλει τα στοιχεία που είναι αυθεντικά, ακόµα και για τους ελάσσονες χαρακτήρες. Bλ. το βιογραφικό του τριτεύοντα ήρωα «Aλέξανδρου Aρχαίου» της Aριάγνης, όπως τίθεται υπ' όψιν του συγγραφέα, από τον ήρωα (2004: 72-75). Eνδεικτικότατη και η συλλογή στοιχείων για το κίνηµα του Aπρίλη του '44, που απόκειται στον φάκελλο IV.A 2β του Aρχείου Tσίρκα στο E.Λ.I.A. - βάση της συγγραφής της Nυχτερίδας. 29 Bλ. Γουσταύος Φλωµπέρ, Tο Tαξίδι στην Eλλάδα (Δεκέµβριος Φεβρουάριος 1851), πρόλογος K.Θ. Δηµαρά, µτφρ. Παύλου Zάννα, Oλκός, Aθήνα 1989, - ειδικά τις παρατηρήσεις στις σσ Για τη σχέση του Tαξιδιού µε το µόρφωµα του Aνατολισµού, βλ. Edward Said, Orientalism: Western Conceptions of the Orient, Penguin, Λονδίνο 1991 (1978), σ. 181 κ.α. 31 Bλ. Παπαθεοδώρου, Oι Φωνές των Άλλων, κεφ

14 - Mε συγχωρείτε, Mισέλ. Ποιά ήταν επιτέλους η θεωρία του; - A, εδώ χρειάζεται κοµµάτι προσοχή. Iδού η Aγία Πόλη, ο αφαλός της γης, µε τους κατοίκους της - µια επιτοµή της ανθρωπότητας και των παθών της, χωρισµένη σε έθνη, χωρισµένη σε φυλές, χωρισµένη σε θρησκεύµατα, χωρισµένη σε δόγµατα και δοξασίες, χωρισµένη σε τάξεις και σε κάστες, χωρισµένη σε συνοικίες, σε φύλα, σε γένη, σε ηλικίες. Ένα φριχτά κοµµατιασµένο µπακλαβαδωτό. Kι εµείς εδώ πάνω, «λόγω θέσεως», η «Aντίληψη» της Άγιας Πόλης και των πέριξ, η Intelligence, καταλαβαίνετε τ' αγγλικά. Kάτι περίπου σαν µικροί παντογνώστες θεοί. E, λοιπόν, όχι! - κατά το λοχία Oυίντερ, εννοείται. Aλλά, µια στιγµή. Έχετε διαβάσει τον Έφηβο του Δοστογιέφσκι; 'Oχι; Mήτε κι εγώ. Πάντως δεν είναι απαραίτητο γιατί ο Oυίντερ την κοσµοθεωρία του την άντλησε από µια µόνο φράση του µυθιστορήµατος, και τα µέλη της Λέσχης την αποστήθισαν υποχρεωτικά: «Tα πλάσµατα αυτά που δεν αντιστέκονται είναι πάντα τα ίδια: ξέρουν πως η άβυσσος είναι µπροστά τους κι ωστόσο τρέχουν να πέσουνε µέσα της.» (Λ 306). Aφήνοντας ασχολίαστη την ταξινόµηση των υποπεριπτώσεων ανθρώπων που υποτροπιάζουν η οποία ακολουθεί, ταξινόµηση που οφείλει στον Mπαλζάκ, σηµειώνω τις παραβατικές φιλολογικές πρακτικές µε τις οποίες ο ενδοκειµενικός θεωρητικός της «Λέσχης» κι η παρέα του αντιµετωπίζουν το δοστογιεφσκικό κείµενο: την αποστήθιση ως δεύτερη 'ανάγνωση', την αναγωγή της σηµαντικής φράσης, έξω από τα συµφραζόµενά της, σε γνωµικό, την µη- ανάγνωση ως νόµιµη σχέση µε ένα έργο («Έχετε διαβάσει τον Έφηβο του Δοστογιέφσκι; 'Oχι; Mήτε κι εγώ. Πάντως δεν είναι απαραίτητο») - παραβατικότητα που αντανακλά το γενικότερο χαρακτήρα των φορέων της. Tο περιεχόµενο του Έφηβου ενισχύει τούτη την υπόθεση. Στο έργο δραµατοποιούνται όλες οι µορφές κοινωνικού χάους (φτωχογειτονιές, εγκλήµατα, αλκοολισµός, πορνεία, εκβιασµός, πλαστογραφία, τυχερά παιχνίδια, αυτοκτονία), σε συνδυασµό µε αρκετές εκδοχές ψυχικού χάους (σαδισµός, µαζοχισµός, σύγχυση, διχασµός). Θέµα του βιβλίου η διάλυση της Pωσίας στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, και το ενδιαφέρον του ότι ο συγγραφέας επέλεξε να παρουσιάσει το θέµα µε εξίσου χαοτικό τρόπο: φαινοµενικώς άσχετα µεταξύ τους, µυστήρια µικρά επεισόδια, στοιχειοθετούν 14

15 την ατµόσφαιρα του έργου, µεταθέτοντας διαρκώς τις εξηγήσεις γι' αργότερα. 32 Στο «µετα-κειµενικό» επίπεδο, ο Tσίρκας µας οδηγεί να λειτουργήσουµε συσχετίζοντας: την πρότυπη εκδοχή του χάους της Aγίας Πετρούπολης µε τη δική του απόδοση της Άγιας Πόλης, Iερουσαλήµ του 42-43, και αποσυσχετίζοντας: την καννιβαλιστική σχέση της οµάδας της «Λέσχης» προς το κείµενο του Eφήβου από την ευκταία ανταπόκριση προς το κείµενο της Λέσχης της ουσιαστικής ερµηνευτικής κοινότητας του βιβλίου, των πραγµατικών αναγνώστων της. Δεν είναι χωρίς σηµασία, τέλος, ότι η συγκεκριµένη αναφορά αντιστρέφει τη συνήθη σχέση πραγµατικότητας και µυθοπλασίας: εδώ η µυθοπλασία φαίνεται να έχει υπαγορεύσει την ζωή. Συµπεράσµατα: H Λέσχη από τις Aκυβέρνητες Πολιτείες είναι το έργο στο οποίο κατατίθενται οι ποιητολογικές αρχές του Tσίρκα, όσον αφορά στο παρεξηγηµένο θέµα των διακειµενικών αναφορών, αρχές τις οποίες θα τροποποιήσει στη συνέχεια (µε βάση τις πολιτικές περιπέτειες στις οποίες τον ενέπλεξε το έργο). Oι αναφορές αυτές επιτελούν δύο λειτουργίες στο κείµενο: σε πρώτο επίπεδο, προωθούν την εξέλιξη του µύθου φωτίζοντας τα πρόσωπα. Σε δεύτερο επίπεδο, προτείνουν ένα τρόπο ανάγνωσης του έργου (ο «υποδηλούµενος αναγνώστης») στην εξωκειµενική, ιστορική ερµηνευτική κοινότητα του βιβλίου. O τρόπος µε τον οποίο προτείνει ο Tσίρκας να ενταχθεί το κείµενό του σε κάποια συµφραζόµενα ακολουθεί δύο παραδόσεις: πρώτον, τη γραµµατολογική παράδοση (Έλιοτ, Pίτσαρντς, Σεφέρη, και οριακά: Jauss), που υποστηρίζει ότι ο ορίζοντας προσδοκιών µας, διαµορφώνεται από την ανάγνωση προηγούµενων, περισσότερο ή λιγότερο «κανονικών», λογοτεχνικών έργων, και δεύτερον την ψυχολογική παράδοση (η γραµµή Iser, αν επιτρέπεται ο αναχρονισµός), που υποστηρίζει ότι η προθετικότητα του αναγνώστη διαµορφώνεται από τα δικά του ατοµικά χαρακτηριστικά (το φύλο, την ηλικία, την τάξη). Για το λόγο αυτό, οι λογοτεχνικές αναφορές της Λέσχης, ως επί το πλείστον, εγκιβωτίζονται σε δραµατοποιηµένες σκηνές ανάγνωσης (συλλογικής συνήθως) από την πρώτη ερµηνευτική κοινότητα των ηρώων. Θα µπορούσαµε, µάλιστα, να υποστηρίξουµε ότι υφίσταται κι ένας πρωτόλειος καταµερισµός εργασίας σχετικά µε το θέµα της ανάγνωσης, κατά 32 Αντλώ πληροφορίες από τον Malcolm Jones, 'A Raw Youth: A novel of disorder', στο: Dostoyevsky: The Novel of Disorder, Paul Elek, Λονδίνο 1976, σσ

16 φύλο και πολιτική ταυτότητα, µέσα στο βιβλίο: η Έµµη, η Άννα και οι άλλες γυναικείες παρουσίες αποτελούν φορείς του ψυχοδυναµικού παραδείγµατος ανάγνωσης (ή παρανάγνωσης) του αναφερόµενου έργου. Ο Mάνος, ο Pίτσαρντς, ο Pον, ο Γαρέλας, αποτελούν φορείς της γραµµατολογικά ενήµερης (κι, ενδεχοµένως, περισσότερο ορθής) ανάγνωσης. Πάντως, δεν θα πρέπει να ξεχνάµε ότι όλα τούτα υπακούουν στις µυθοπλαστικές ανάγκες του έργου, στη σκιαγράφηση του χαρακτήρα του διανοούµενου ήρωα, κι ότι - ως προς αυτό - θα πρέπει να διαβάζονται λιγότερο ως κατευθείαν αντανακλάσεις της φωνής του συγγραφέα, και περισσότερο ως αναλογικά µοντέλα για να σκεφτούµε αυτή τη σχέση. 16

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49)

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) ΠΟΙΗΣΗ 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006. 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ. ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) Α) Γενικά Στοιχεία

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006. 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ. ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) Α) Γενικά Στοιχεία Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006 Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) (συµπληρώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130)

Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

Οι πολλαπλές µεταφράσεις στο Ανθολόγιο Αρχαϊκής Λυρικής Ποίησης Β Ενιαίου Λυκείου: ιδακτική πρόταση. Μίµνερµος απόσπ. υπ αριθ.

Οι πολλαπλές µεταφράσεις στο Ανθολόγιο Αρχαϊκής Λυρικής Ποίησης Β Ενιαίου Λυκείου: ιδακτική πρόταση. Μίµνερµος απόσπ. υπ αριθ. Οι πολλαπλές µεταφράσεις στο Ανθολόγιο Αρχαϊκής Λυρικής Ποίησης Β Ενιαίου Λυκείου: ιδακτική πρόταση. Μίµνερµος απόσπ. υπ αριθ. 11 (D2, 2W) 1 Ελένη Γκαστή, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Περίληψη Αυτή η διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU 1 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κωνσταντίνου Π. Καβάφη: «Ό αρείος» 1.Εισαγωγικά στο ποίηµα 2.Τα πρόσωπα του έργου 3. Ο τίτλος του ποιήµατος 4. Ενότητες Ερµηνευτικά 5. Επίπεδα του ποιήµατος- Αφηγηµατικές τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες.

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες. ιοµαδικές Σχέσεις. Το παράδειγµα της ελάχιστης οµάδας. Και µόνο η γνώση ότι το άτοµο ανήκει σε µια οµάδα είναι ικανό να επηρεάσει τη συµπεριφορά του προς αυτήν. Η Θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας. Τα άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (Μάθηµα Γενικής Παιδείας) ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνη Οµάδας ρ. Κοκκινάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων.

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων. ειγµατοληψία Καθώς δεν είναι εφικτό να παίρνουµε δεδοµένα από ολόκληρο τον πληθυσµό που µας ενδιαφέρει, διαλέγουµε µια µικρότερη οµάδα που θεωρούµε ότι είναι αντιπροσωπευτική ολόκληρου του πληθυσµού. Τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Γ. Καρυωτάκη: «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 264-266)

Κ. Γ. Καρυωτάκη: «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 264-266) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κ. Γ. Καρυωτάκη: «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 264-266) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΒΟΥΛΗΙ ΜΑΝΤΙΘΕΩΙ ΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΩΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑ. Προοίµιο

ΕΝ ΒΟΥΛΗΙ ΜΑΝΤΙΘΕΩΙ ΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΩΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑ. Προοίµιο ΕΝ ΒΟΥΛΗΙ ΜΑΝΤΙΘΕΩΙ ΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΩΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑ Προοίµιο 1 3 1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις 1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. χάριν εἶχον: Ποια εντύπωση επιθυµεί να δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15)

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα