Η Ταυτότητα της Ανάγνωσης: Διακειµενικές σχέσεις στη Λέσχη του Τσίρκα Μαρία Αθανασοπούλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Ταυτότητα της Ανάγνωσης: Διακειµενικές σχέσεις στη Λέσχη του Τσίρκα Μαρία Αθανασοπούλου"

Transcript

1 Η Ταυτότητα της Ανάγνωσης: Διακειµενικές σχέσεις στη Λέσχη του Τσίρκα Μαρία Αθανασοπούλου H παρουσία και η λειτουργία των λογοτεχνικών αναφορών στη µυθιστορηµατική Τριλογία του Στρατή Tσίρκα Aκυβέρνητες Πολιτείες (H Λέσχη [1960], Aριάγνη [1962], H Nυχτερίδα [1965]), αποτελεί το θέµα που επιθυµώ να επαναφέρω στο προσκήνιο εδώ. Σχόλια πάνω στον τρόπο που εγγράφεται το ειρωνικό ιστοριογραφικό παράδειγµα στην Τριλογία µέσω Kαβάφη, παρατηρήσεις σχετικά µε τη σηµασία της παράθεσης στίχων από το σεφερικό «Στράτη Θαλασσινό στη Nεκρή Θάλασσα» και τον «Tελευταίο Σταθµό» (Hµ. Kατ. B' [1944]) στις προµετωπίδες της Λέσχης και της Nυχτερίδας, προσεγγίσεις πάνω στην παρουσία στίχων από την Έρηµη Xώρα [1922] του Έλιοτ στο κεφ. xi της Λέσχης - έχουν γίνει. 1 Eν τούτοις, η ορατή τάση του Tσίρκα να διαστίζει συστηµατικά το κείµενό του µε αναφορές σε κλασικά κείµενα της Mεγάλης Λογοτεχνίας της Δύσης µάλιστα εξελίσσοντάς τες από τόµο σε τόµο, παρακολουθώντας την εξέλιξη των δραµατικών καταστάσεων -, δεν έχει προκαλέσει καθ' εαυτή το ενδιαφέρον. Tούτο δεν είναι παράδοξο, αν σκεφτεί κανείς ότι ο Tσίρκας στα Hµερολόγια της Τριλογίας 2 επισηµαίνει, αρνητικά ( ), τη «φιλολογίτιδά» του, και ακόµα εφόσον κριτικές που αποτέλεσαν σταθµό για τη µεταγενέστερη πρόσληψη της, όπως εκείνη του Pαυτόπουλου στην Eπιθεώρηση Tέχνης του '61, υπογραµµίζουν το «διανοητικό µετατέλειο» της γραφής του, το ότι «το δυνατό ταλέντο» του εµφανίζεται «πολύ κληρονόµος» [ ] «του ευρωπαϊκού πνεύµατος» (µε αρνητική χροιά). 3 Για να το πούµε µε τα επικριτικά λόγια του Aυγέρη, ο Tσίρκας καταδικάζεται γιατί ακολουθεί µια «διακοσµητική ποιητική», γιατί «καταφεύγει [ ] σε φιλολογικές διαχύσεις και κάπου κάπου αναφέρει ένδοξα ονόµατα πνευµατικών ανθρώπων» - όπως είχε κάνει παλιότερα, σηµειώνει ο Aυγέρης, ο Nτάρρελ στην Aιγυπτιακή Tετραλογία του ( ). 4 Η ιστορικά αρνητική πρόσληψη του «εγκεφαλισµού» (η έκφραση του Pαυτόπουλου) του Tσίρκα 1 Για τη σχέση Tσίρκα - Kαβάφη, βλ. N. Xαραλαµπίδου, «H ειρωνεία στις Aκυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Tσίρκα», Διαβάζω 171 (1987), σσ Για τη σχέση Tσίρκα - Σεφέρη: M. Iατρού, «Στράτης Θαλασσινός και Στρατής Tσίρκας», Διαβάζω 142 (1986), σσ Για τη χρήση του ελιοτικού και σεφερικού διακειµένου στη Λέσχη, ως σχόλιο στην εµπειρία της 'απο-εδαφικοποίησης' που επιφέρει η εξορία, βλ. Γ. Παπαθεοδώρου, Oι Φωνές των Άλλων, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήµιο Aθηνών, 2001, κεφ Bλ. Στρατής Tσίρκας, Tα Hµερολόγια της Τριλογίας Aκυβέρνητες Πολιτείες, Kέδρος, Aθήνα 2004, σ Τώρα: Xρ. Προκοπάκη (επιµ.), Oι Aκυβέρνητες Πολιτείες και η Kριτική ( ), Kέδρος, Aθήνα 1980, σσ : Bλ. Mάρκου Aυγέρη, «Mερικά Προβλήµατα Iδεολογίας και Tέχνης», Eλληνική Aριστερά, 7 Φεβρουαρίου 1964, σσ , τώρα: Oι Aκυβέρνητες Πολιτείες και η Kριτική, σσ

2 στις Aκυβέρνητες Πολιτείες είχε, µε άλλα λόγια, επιδράσει ανασταλτικά σε µια συνολικότερη συζήτηση της διακειµενικότητας στο έργο, 5 έως - τουλάχιστον - τη δεύτερη, σχολιασµένη έκδοση των Aκυβέρνητων Πολιτειών που πραγµατοποίησε ο Kέδρος το 2005, µε φιλολογική επιµέλεια, σηµειώσεις, σχόλια της Χρύσας Προκοπάκη έκδοση που διευκολύνει τον εντοπισµό των δυσεύρετων, όσο και των προφανών, λογοτεχνικών αναφορών στο έργο, απενοχοποιώντας το ζήτηµα των επιδράσεων στο βιβλίο. 6 Σπουδαία ώθηση στο ζήτηµα έδωσε και το πρόσφατο έργο του Πεχλιβάνου, που φωτίζει τη διαχείρηση του ζητήµατος της διακειµενικότητας στις «Ακυβέρνητες Πολιτείες» - όµως µάλλον από τη σκοπιά της γενετικής κριτικής, δηλαδή της κατάδειξης της διαδικασίας συµπαραγωγής του µυθοπλαστικού έργου στη διατοµή της σχέσης «ευνοούµενου συγγραφέα» / «προνοµιακού αναγνώστηκριτικού», και λιγότερο από τη σκοπιά της αισθητικά ενήµερης πρόσληψης του τελικού κειµένου στη διαδοχή των οριζόντων που δηµιουργεί το µεταβαλλόµενο φανταστικό µουσείο λογοτεχνίας της εκάστοτε ερµηνευτικής κοινότητας κι εποχής. 7 Για τις ανάγκες της ανακοίνωσης, εστιάζω εδώ στη λειτουργία των λογοτεχνικών αναφορών στον πρώτο τόµο της τριλογίας, τη Λέσχη, δίνοντας έµφαση στις λιγότερο συζητηµένες από αυτές, ειδικά δε στις αναφορές στο νατουραλιστικό µυθιστόρηµα του 19ου αιώνα και στη γενεαλογία του. Θέλω να υποδείξω τον «αναγνώστη-µες-τοκείµενο», που το συστηµατικό αυτό πλέγµα αναφορών δηµιουργεί. Tο σκεπτικό που υπαγορεύει τη συγκεκριµένη παραθεµατική τεχνική (επιβάλλεται ενδογενώς από τη µοντερνιστική υφή του έργου, ή προκύπτει από τη διαγραφή του Tσίρκα από το K.K. Aιγύπτου, 8 κι από την ανάγκη µιας εξ' υστέρου απολογίας;), και την εκτίµηση αν το 5 Για το ζήτηµα της διακειµενικότητας, βλ.: M. Worton - J. Still (επιµ.), Intertextuality: Theories & Practices, Manchester University Press, Mάντσεστερ - N. Yόρκη, H «διακειµενικότητα» διακρίνεται σε λανθάνουσα (η ενεργοποίησή της επαφίεται στον αναγνώστη) και προβεβληµένη (την οποία υπογραµµίζει µε επαρκή τεκµήρια µέσα στο κείµενό του, ο συγγραφέας). 6 Σπουδαία η προσφορά της Προκοπάκη, όµως δεν εξαντλεί το θέµα, καθώς υποµνηµατίζει χωρίς ερµηνευτικό σχολιασµό, ενώ κάποτε ο εντοπισµός αναφορών καίριων δεν επιτυγχάνεται. Ενδεικτική η απουσία σχολιασµού του 'καδραρίσµατος' της Mερτάκη στο πρότυπο του «Πορτραίτου της Mαντάµ Pεκαµιέ» [1800] του David στην Aριάγνη (A 88), σχόλιο απαραίτητο για να ενεργοποιηθεί η συµµετρία προς το αντίστοιχο πορτραίτο της Έµµης στη Λέσχη (Λ 35) που (εδώ: σχολιασµένα) 'καδράρεται' στο πρότυπο του έργου «H Kυρία Mανέ στον Kαναπέ» [1874] του Manet. Γενικά, είναι σηµαντικό να αναλογισθούµε γιατί οι γυναίκες στην Τριλογία αναπαρίστανται µες από αναφορές σε πίνακες: πρβλ. A182. Tο θέµα αποτελεί, πάντως, αντικείµενο χωριστής µελέτης. Tο ίδιο ισχύει για τις ακουστικές αναφορές, µε προεξάρχουσα εκείνη στο Mαγεµένο Aυλό (1791) του Mozart (Λ 20). 7 Μίλτος Πεχλιβάνος, Από τη Λέσχη στις Ακυβέρνητες Πολιτείες: Η στίξη της ανάγνωσης, Πόλις, Αθήνα Για τη διαγραφή, βλ. Προκοπάκη, «H κριτική της αριστεράς και η Τριλογία», στο: Oι Aκυβέρνητες Πολιτείες και η Kριτική, σ. 11. Ακόµα: Γ. Παπαθεοδώρου, «Mυθοπλασία, Mνήµη και Iστορία στις Aκυβέρνητες Πολιτείες», Mνήµων 24 (2002), σσ : 277. Πεχλιβάνος, ό.π., σ. 158 κ.ε. 2

3 πλέγµα που κατασκευάζεται έτσι είναι πλέγµα αναγνωρισιµότητας, «προσοικείωσης» του αναγνώστη, ή πλέγµα «ανοικείωσης», εντοπίζω υπαινικτικά στο τέλος της ανακοίνωσης. Tο µυθιστόρηµα έχει ώς θέµα τα γεγονότα και τη ζωή στην Παλαιστίνη της Βρετανικής Εντολής και την Aίγυπτο του Δευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου. Στη Λέσχη, της οποίας η πλοκή επικεντρώνεται στην Iερουσαλήµ και τη χρονική περίοδο 2-18 Iουνίου 1942, «η Έµµη και ο Mάνος συναντιούνται κι ερωτεύονται ο ένας τον άλλο, ο Mάνος αρνείται να πάει στη Γιάφφα για να µείνει κοντά της, η Έµµη σχετίζεται µε τον Mπένη κι ύστερα µε τον Aδάµ, η Nάνσυ και ο Pον έρχονται να µείνουν στην πανσιόν, το Aνθρωπάκι ανακαλύπτει τον Mάνο, κι εκείνος αποφασίζει να συνεχίσει τον αγώνα». 9 Aπό πλευράς όγκου διακειµενικών αναφορών, το βιβλίο περιέχει: θρησκευτικές αναφορές στους Ψαλµούς του Δαυίδ, το Άσµα Aσµάτων και τον Δαµασκηνό, µια ιστοριογραφική αναφορά στον Ξενοφώντα, πλήθος αναφορές ή παραθέµατα στους Σεφέρη, Έλιοτ, (Mπωντλαίρ) και Kαβάφη. 10 Oρισµένες από τις αναφορές αυτές είναι ουσιαστικότερες για την απόδοση του νοήµατος στο µυθιστόρηµα, και µια εκ του σύνεγγυς ανάγνωση των σπουδαιότερων δίνει τα εξής: i. Θραύσµατα από τρία ποιήµατα του Γερµανού ροµαντικού, συνοδοιπόρου της Σχολής της Iένας, Friedrich Hölderlin ( ), τα «Στο Mέσον του Bίου», «O Aποχαιρετισµός», και «Πάτµος», και µικρά τµήµατα της αλληλογραφίας του. Tο πάθος του ροµαντικού ποιητή για την Suzette Gontard, σύζυγο τραπεζίτη της Φρανκφούρτης και µητέρα των - κατ' οίκον διδασκοµένων - µαθητών του την περίοδο , στιγµάτισε το έργο του, στο οποίο η Gontard εµφανίζεται σταθερά ως πλατωνική Διοτίµα. H συστοίχιση της σχέσης Έµµης και Mάνου µε αυτήν του Hölderlin προς την Gontard έχει ήδη συζητηθεί (Mπλό), γι' αυτό δεν θα επιµείνω. 9 Περίληψη στο: Nτανιέλ Mπλό, Xρονικές Δοµές στις Aκυβέρνητες Πολιτείες, Kέδρος, Aθήνα 1980, όπου και παρατηρήσεις για τη λειτουργία του χρόνου και των αφηγηµατικών τεχνικών στην Τριλογία. 10 Σχετικά µε το ζήτηµα της διαφοροποίησης των λογοτεχνικών αναφορών στους επόµενους τόµους, σηµειώνω ότι στην Aριάγνη κυριαρχεί το Kοράνι, στη Nυχτερίδα οι µυθολογία του Πρωτέα και της Eλένης. 3

4 ii. Πολλαπλές αναφορές στον T.Σ. Έλιοτ, που πυκνώνουν στο κεφάλαιο xi της Λέσχης (Λ ), ακριβώς πριν την αναχώρηση της παρέας Mάνου -Έµµης - Nάνσυς και Pον για το Eλληνικό Eντευκτήριο (σηµείο περιπέτειας στην αφήγηση, όσον αφορά στον αδικαίωτο έρωτα του Mάνου, και την εκ νέου αφοσίωσή του στον Aγώνα). Oι αναφορές αυτές προέρχονται ως επί το πλείστον από την Έρηµη Xώρα [1922]. 11 Με τη δηµοσίευση της Έρηµης Χώρας, πενταµερές συνθετικό ποίηµα σε ελεύθερο στίχο για το πανόραµα χάους στο οποίο βρέθηκε η Ευρώπη µε το τέλος του Πρώτου Παγκοσµίου, ο Έλιοτ καθιερώθηκε ως το δηµόσιο πρόσωπο του Μοντερνισµού. Η Έρηµη Xώρα του αποτέλεσε την υπογραφή µιας χαµένης γενιάς που, πάντως, πίστευε στην κοινωνική σηµασία της λογοτεχνικής εµπειρίας. Είναι ποίηµα δραµατικό, στο οποίο ακούγονται χαρακτήρες από όλες τις κοινωνικές τάξεις, γλώσσα υψηλή και χαµηλή, αστεία, κουτσοµπολιά, θραύσµατα από όπερες, κάτι για όλα τα γούστα. 12 Σε αντιστοίχιση προς αυτή την εσωτερική οικονοµία της Έρηµης Χώρας, στο κείµενο της Λέσχης, οι στίχοι της κατανέµονται, και εκφωνούνται διαλογικά από µέλη της παρέας. H κατανοµή τους έχει ως εξής: Στ , µέρος E': «Τι είπε ο Κεραυνός», για τη Nάνσυ. Στ. 376, µέρος E' - ως απάντηση -, για τον Mάνο. Στ , µέρος E': η ανταπάντηση της Nάνσυ, και στίχος 76, µέρος Ά: «H Tαφή του Nεκρού», για τον Pον (που θα πεθάνει). Ενδιαµέσως εισάγονται σχόλια που ταυτοποιούν τις καταρρέουσες πόλεις οι οποίες αναφέρονται, µε τους τόπους καταγωγής των ηρώων. Tο χωρίο είναι σηµαντικό. Φέρνει στο προσκήνιο το χαρακτήρα του Mάνου (του «εγώ» της Λέσχης), ο οποίος, σύµφωνα µε το σχεδιασµό των Hµερολογίων, χαρακτηρίζεται από ένα «διανοουµενισµό [...] αλά Έλιοτ». Έχουµε, άρα, στο χωρίο αυτό της Λέσχης µια δραµατοποίηση του τύπου του διανοούµενου που εκπροσωπεί ο Mάνος µες από τις λογοτεχνικές αναφορές που χρησιµοποιεί (και τις οποίες µοιράζεται µε τους αντι-φασίστες άγγλους της παρέας). 'Eχουµε ακόµα, δια της προβολής του διακειµένου της Έρηµης Xώρας, ανάσχεση µιας ολοκληρωτικής υπαγωγής της Λέσχης (σε επίπεδο 11 Aντίθετα στην Aριάγνη προκρίνονται τα Tέσσερα Kουαρτέτα ( ), η ώριµη «µελέτη θανάτου» του Έλιοτ - που εκφωνείται από τον ετοιµοθάνατο Pίτσαρντς. 12 Βλ.: Frank Lentricchia, Modernist Quartet, Cambridge University Press, Κέιµπριτζ, σ. 249 κ.ε. 4

5 λογοτεχνικών αναφορών) στο εθνικό αφήγηµα. Σε συνδυασµό τέλος µε τη δίδυµη αναφορά στην «Iερουσαλήµ, {ως} πολιτεία της προσφυγιάς» (από το σεφερικό «Στράτη»), που προτάσσεται σαν µότο στη Λέσχη, οι διαδοχικές αυτές αναφορές στην Παλαιστίνη την περίοδο της Eντολής, εντάσσουν το µυθιστόρηµα και στον κύκλο των αφηγήσεων του εκτοπισµού. 13 Σε συµµετρική σχέση προς το διανοούµενο Mάνο, ο οµοφυλόφιλος κλασσικιστής Pίτσαρντς, βοηθός του Mάνου στον αντιφασιστικό αγώνα στη Aριάγνη, συστήνεται ως «κλασικός, βασιλόφρων και καθολικός» (Λ 39), χρησιµοποιώντας για τον εαυτό του ένα χαρακτηρισµό που ο Έλιοτ, κατά την µαρτυρία του κειµένου, επεφύλασσε για τον ίδιο (Λ 39). Mε άλλα λόγια, ο τύπος του διανοούµενου, που παραδειγµατικά στο κείµενο εκπροσωπεί ο Έλιοτ, µοιράζεται αφηγηµατικά σε δύο πρόσωπα, τα οποία έτσι συνδέονται, κατά την οικονοµία της αφήγησης, µε δεσµούς ακατάλυτους. Αντίστοιχα, ο Pίτσαρντς χρησιµοποιεί, για να περιγράψει το Mάνο στην Γερµανο-εβραία ιδιοκτήτρια της Πανσιόν Kολλέρ, Άννα, ένα κατάλογο γνωρισµάτων του «ουµανιστή», που δανείζεται από το δοκίµιο του Έλιοτ 'Second Thoughts about Humanism' (1929). 14 Tο σχήµα που δηµιουργείται είναι σύνθετο. 15 Το 'Second Thoughts about Humanism' αποτελεί δευτερολογία του Έλιοτ (και τούτη την πληροφορία δεν τη µεταφέρει η επιµελήτρια), σε κριτική διένεξή του µε τον πρεσβύτερο Άγγλο κριτικό της κουλτούρας Irving Babbitt, µε θέµα την αποσύνδεση του «ανθρωπισµού» από τον χριστιανικό ευσεβισµό. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Pίτσαρντς παρουσιάζει το φυγάδα Mάνο στην ισραηλίτισσα Άννα, υιοθετώντας ένα σχήµα αναπαράστασης φιλικό προς εκείνη. 16 Πιστός στις αναπαραστατικές συµβάσεις που επιλέγει, ο Tσίρκας δίνει το πορτραίτο του Pίτσαρντς ως «ουµανιστή», σε άλλη στιγµή του κειµένου, µες από τα λόγια του Mάνου γι' αυτόν (Λ 67) µε χρήση διακειµένου από το δοκίµιο του 13 Περισσότερα για τη συσχέτιση, στο: Παπαθεοδώρου, Oι Φωνές των Άλλων, κεφ Bλ. T.S. Eliot, Selected Essays, Faber & Faber, Λονδίνο Aποτελεί δε σχόλιο πάνω στη δυναµική της αναπαράστασης (της αντιπροσώπευσης) βουβών προσώπων στην αφήγηση - βάσει των πολιτισµικών στερεοτύπων των οµιλούντων. 16 Bλ.: E.M. Forster, Two Cheers for Democracy, Arnold, Λονδίνο 1951, σσ , όπως ανιχνεύεται και στην Προκοπάκη, «Σηµειώσεις», H Λέσχη, σ Πάντως, επισηµαίνει η Tζίνα Πολίτη, «Mια Yπογραφή», Θέµατα Λογοτεχνίας 28 (2005), σσ : 108, η διάκριση αστικού και µαρξιστικού ουµανισµού, µεταξύ Mάνου και Pίτσαρντς, παραµένει ορατή. Να σηµειώσουµε, τέλος, ότι, µετά το εν λόγω δοκίµιο, ακολουθεί στο βιβλίο του Φόρστερ το δοκίµιο 'Does Culture Matter?' (1940), προεκτείνοντας τις συµµετρίες των δύο ζευγαριών σε ένα δεύτερο θέµα (βλ. πιο κάτω). Eδώ ο Φόρστερ καταφέρεται εναντίον της παρεµβατικής 'καλλιτεχνικής διαφώτισης' των λιγότερο προνοµιούχων (Two Cheers, σ. 115), ενώ αναφέρεται, σκεπτικιστικά, στον Babbitt. 5

6 E.M. Φόρστερ 'What I believe' (1939). Δηµιουργείται έτσι µια σηµαίνουσα συµµετρία ρόλων ανάµεσα στα ζεύγη Mάνου / 'Eλιοτ και Pούµπυ / Φόρστερ. Kαι καθώς ξεδιπλώνουµε το νήµα των διακειµένων για το φανταστικό κόσµο των ηρώων, συνειδητοποιούµε ότι, κατ αναλογία, ο Tσίρκας κάνει εδώ ένα σχόλιο γύρω από τη στρατηγική σηµασία του τρόπου οργάνωσης των αναπαραστάσεών του, αναφορικά µε την πρόσληψη της Λέσχης από την δική µας ερµηνευτική κοινότητα. Εξηγούµαι: η έµφαση που δίνεται στις λογοτεχνικές αναφορές στην Tριλογία, τουλάχιστον στον πρώτο τόµο, αποτελεί δραµατοποίηση του 'διανοούµενου ήρωα' κατά την εκδοχή Έλιοτ. Στο κεντρικό µελέτηµά του Notes on the Definition of Culture (1948) ο Έλιοτ αναγνωρίζει και ιεραρχεί τρεις εκδόχες του νοήµατος του όρου «κουλτούρα»: κουλτούρα των ατόµων, κουλτούρα των κοινωνικών τάξεων, κουλτούρα του συνόλου. Aυτοί οι τρεις αναβαθµοί µιας ταξικά διαστρωµατωµένης κουλτούρας, ακολουθούν επίσης µια ανοδική πορεία από τον ασύνειδο πολιτισµικό κώδικα, στη συνειδητά επιδιωκώµενη καλλιέργεια (κουλτούρα Kουλτούρα). Στην ιδεατή κοινωνία του Έλιοτ, όλες οι τάξεις θα µετέρχονται σταδιακά της υψηλής «κουλτούρας» - µολονότι η ταξική ελίτ θα παράγει, διαρκώς, περαιτέρω αναπτύξεις της ατοµικής κουλτούρας στην οργανική της πρόοδο από το βιωµένο / ασύνειδο, στο συνειδητό / εξειδικευµένο επίπεδο, αναπαράγοντας το χάσµα. Υποστηρίζω πως η διασπορά ενός πλήθους λογοτεχνικών αναφορών µέσα στο βιβλίο διαθλά εκείνη τη θεωρητική στιγµή στη διαδικασία πολιτισµικής διάχυσης του Έλιοτ, κατά την οποία όλες οι τάξεις µετέρχονται σταδιακά της «Κουλτούρας». 17 Yπό αυτή την έννοια, το τέχνασµα υπαγορεύεται από εσωτερικές ανάγκες της σκιαγράφησης του 'διανοούµενου ήρωα' (η θέση υπαινίσσεται επίσης τη δυνατότητα ανάγνωσης της Λέσχης ως Künsterroman), 18 όχι από πρωτογενή 17 Περιγραφή και αποτιµήσεις του δοκιµίου στα: Terry Eagleton, The Idea of Culture, Blackwell, Oξφόρδη, 2000, σσ , και: Francis Mulhern, Culture/Metaculture, Routledge, Λονδίνο 2000, σσ Για την ανάγνωση της Tριλογίας και ως µυθιστορήµατος διαµόρφωσης του εσωτερικού συγγραφέα, βλ.: M. Πεχλιβάνος, «'Mε την πένα στο χέρι σκέφτοµαι τη συνέχεια της Nυχτερίδας': Στο εργαστήρι του Στρατή Tσίρκα», O Λόγος της Παρουσίας, Σοκόλης, Aθήνα 2005, σσ Υποστηρίζεται µε αρχειακά τεκµήρια παλαιότερη θέση της Tζίνας Πολίτη, ότι ο εσωτερικός συγγραφέας Σιµωνίδης της Λέσχης και της Aριάγνης, αντικαθίσταται από τον Παράσχο στη Nυχτερίδα, διότι ο Mάνος πια στρέφεται στην Αντίσταση. 6

7 αισθητική επιλογή του συγγραφέα. Αν, δε, η εµπλοκή µας ως αναγνωστών στο παιχνίδι της αποκρυπτογράφησης αναπαράγει για τον κόσµο εκτός κειµένου την ταξική αταξική στιγµή του Έλιοτ, θυµίζω (προς αποφυγήν παρεξηγήσεων) ότι η 'σχάση' του διανοούµενου σε δύο χαρακτήρες µέσα στο κείµενο (Mάνος - Pίτσαρντς) επιβάλλει διαρκώς - και τούτο είναι σηµαντικό για µια λιγότερο αντανακλαστική ανάγνωση της Λέσχης - την αποσύνδεση του λογοτεχνικού χαρακτήρα του Mάνου Σιµωνίδη από το φυσικό πρόσωπο του Γ. Xατζηανδρέα. 19 iii. Kαβαφικές αναφορές. Θα είµαι σύντοµη. Στη Λέσχη περιλαµβάνονται τρεις αναφορές σε καβαφικά ποιήµατα - µέσω ευθέως παραθέµατος. Κανένα δεν είναι ιστορικό. Πρόκειται για το 'φιλοσοφικό' «Όσο Mπορείς» ([γρ δηµ. 1913], Λ 118), για το επτάστιχο ποιητικής «Eκόµισα εις την Tέχνη» ([1921], Λ 153), και για το ερωτικό «Mέρες του 1896» ([1925], Λ 225). Aπό τα τρία, µόνο το τελυταίο σχολιάζεται στο O Kαβάφης & η Eποχή του 20 - µε βάση την «αντανακλαστική» µέθοδο: ο ανυπόληπτος τύπος του καβαφικού ποιήµατος συσχετίζεται µε την προκλητική ζωή του αδελφού του ποιητή, Παύλου, στα χρόνια που αναφέρεται ο τίτλος πρώτα, µε την ιδιότυπη δική του παρουσία τον καιρό παραγωγής του ποιήµατος στη συνέχεια. Kόντρα στην υπόθεση, λοιπόν, ότι οι καβαφικές αναφορές ενισχύουν την ιστοριογραφική συνείδηση του Tσίρκα, στο ονειρικό, πρώτο µέρος της Tριλογίας, οι αναφορές αυτές συνθέτουν µια συνοπτική ανθολογία από γνωστά δείγµατα του καβαφικού corpus (µε σύµµετρη χρονολογική κατανοµή ανάµεσα στα πρώιµα και στα ύστερα ποιήµατα), σε τρία από τα είδη που συστηµατικά καλλιεργεί, πλην του ιστορικού: φιλοσοφική ποίηση, ποίηση ποιητικής, ερωτική ποίηση. Tο πρώτο παράθεµα «σαν ξένη φορτική», τµήµα από τον καταληκτικό στίχο του «Όσο Mπορείς», εγκιβωτίζεται στο πλαστό όνειρο που διηγείται, κωδικοποιώντας τη ζωή του για τους Xανς, Nάνσυ, Pον και Άννα, ο Mάνος 19 Aναφορικά µε την κατανοµή στοιχείων από την προσωπική ζωή του συγγραφέα σε διάφορους µυθοπλαστικούς χαρακτήρες, βλ. την τελευταία παράγραφο των Hµερολογίων της Tριλογίας, Kέδρος 2004, σ. 85 (ηµεροµηνία εγγραφής ): «κάθε µυθιστορηµατικό πρόσωπο είναι κατά κάποιο τρόπο κοµµάτι της αυτοβιογραφίας του συγγραφέα. [ ] 'H κυρία Mποβαρύ είµαι εγώ'». 20 Στρατή Tσίρκα, O Kαβάφης και η Eποχή του, Kέδρος, Aθήνα 1958 [1983], σ. 274 και 302 αντίστοιχα. 7

8 αναφερόµενος στα χρόνια του στο Παρίσι, που προηγούνται της Tριλογίας. 21 H επιλογή συµφωνεί µε τα συµφραζόµενα που φωτίζει. Aνακαλείται ποίηµα της συµβολιστικής περιόδου του Kαβάφη, που τότε θητεύει στο σπληνισµό του Mπωντλαίρ, για να αναφερθεί ο Mάνος στο µπωντλαιρικό Παρίσι και τα χρόνια της περιπλάνησής του εκεί. Aπό την ίδια σκηνή (το ίδιο βράδυ) προέρχεται και το επόµενο καβαφικό διακείµενο. Πάλι παρατίθεται ο τελικός στίχος: «συνδυάζουσα εντυπώσεις, συνδυάζουσα τες µέρες» (κατ' ακρίβεια ο τελευταίος στίχος κάθε τριστίχου του ποιήµατος - αν δεχτούµε τη θεωρία για τα 'ζεύγη στίχων' που αρθρώνουν αυτό κι άλλα δεκαεπτά οµοειδή ποιήµατα του Kαβάφη, όπως τα εντοπίζει ο Σαββίδης). 22 Eδώ ο Mάνος αναφέρει ρητά το όνοµα του ποιητή, πρακτική που δεν συγκαταλέγεται σταθερά ανάµεσα στις παραθεµατικές πρακτικές του Tσίρκα. Και εδώ έχουµε συµφωνία του νοήµατος του κειµένου-πηγής (Kαβάφης) και του κειµένου-στόχου (Tσίρκας): η ποιητολογική προβληµατική αποτελεί το θέµα και των δύο χωρίων. H τελική αναφορά της Λέσχης στον Kαβάφη, πάλι µέσω του τελικού στίχου του ανακαλούµενου ποιήµατος, «Mέρες του 1896» (σε παραφθαρµένη εκδοχή: «συσχετίζεις κουτά», αντί του ορθού: «συσχέτιζε κουτά»), έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Φαινοµενικά, αποσπά τη φράση από τα οικεία της νοηµατικά πεδία (κριτικής των φιλισταίων: «σεµνότυφη πολύ») και την επανεντάσσει σε ένα αλλότριο χριστολογικό πλαίσιο. O Mάνος, περιµένοντας τον σύντροφό του Γαρέλα, ανηφορίζει τον Γολγοθά, προτρέποντας τον εαυτό του να µη «συσχετίζει» την αντιφασιστική δράση του µε τις σωτηριολογικές επιδιώξεις Eκείνου. Aν, όµως, θυµηθούµε το πραγµατικό θέµα του ποιήµατος: «µια ερωτική ροπή του / λίαν απαγορευµένη» (στ. 2-3), κατανοούµε ότι συσχετίζοντας την παράνοµη αντιφασιστική του δραστηριότητα, µε την οµοφυλοφιλία, ο Mάνος κάνει ένα γενικό σχόλιο πάνω στις εκφάνσεις που µπορεί να λάβει το πρόσωπο του κοινωνικού αποκλεισµού. Eνδιαφέρον, ακόµη, το ότι, και αυτό το ποίηµα, όπως το «Eκόµισα», αρθρώνεται στη µορφή των 'ζευγών στίχων'. Σηµαντικό, τέλος, το γεγονός ότι 21 Για τα όνειρα στην Tριλογία, βλ. M. Iατρού, «Όνειρο και Aφήγηση στις Aκυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Tσίρκα», Θέµατα Λογοτεχνίας 28 (2005), Bλ. K.Π. Kαβάφη, Tα Ποιήµατα (A -B ), νέα έκδοση του Γ.Π. Σαββίδη, Ίκαρος, Aθήνα 1992, τ. A, σ

9 την αποστήθιση και την απαγγελία ενός κειµένου µπροστά σε κοινό, ως µέσο 'δεύτερης', ερµηνευτικής «ανάγνωσής» του, ο Tσίρκας την έχει διδαχθεί από τον Kαβάφη, στα κείµενα του οποίου τώρα την εφαρµόζει. 23 O φιλόλογος κι ιστορικός ερευνητής συναντούν τον µυθιστοριογράφο. iv. H περίπτωση των µυθιστορηµατικών αναφορών της Λέσχης έχει ίσως τη µεγαλύτερη σηµασία. Σε αυτή την κατηγορία λειτουργικές είναι οι αναφορές σε δύο έργα του Gustave Flaubert, το Voyage en Orient (1851) και τη Madame Bovary (1857), δύο έργα του Honoré de Balzac, τον Père Goriot (1834) και την Eugénie Grandet (1833), και η αναφορά στον Έφηβο του Nτοστογιέφσκυ, που παραδόξως η επιµελήτρια της δεύτερης έκδοσης δεν σχολιάζει. Oι πέντε από τις έξι αναφορές είναι µεθοδολογικά σηµαντικές, για την κατανόηση του τύπου µυθιστορήµατος που επιδιώκει να κατασκευάσει ο Tσίρκας (η περίπτωση Flaubert), για την τοποθέτησή του απέναντι στην Aριστερή κριτική ορθοδοξία της εποχής (η περίπτωση Balzac), και για την πολυφωνία των παραθεµατικών τεχνικών που εφαρµόζει (η περίπτωση Nτοστογιέφσκυ). Στην περίπτωση Mπαλζάκ µεγαλύτερη σηµασία έχει το περιβάλλον της εκφώνησης του ονόµατος: - Θυµάσαι, του λέω ένα απόγεµα, στο καφενεδάκι του Tουρκάλεµ, που ήµαστε τρεις-τέσσερις, και βαρεθήκαµε να παίζουµε τάβλι. Kάποιος ανάφερε, δεν ξέρω πώς, τον Mπαλζάκ, και βρέθηκα να σας λέω για τη ζωή του, τα προβλήµατά του, τις αντιθέσεις της ιδεολογίας του µε την εικόνα της κοινωνίας που βγαίνει µέσα από το έργο του. Kι ο Γαρέλας, που, αν κι εργάτης, είχε διαβάσει τον Mπάρµπα Γκοριό και την Eυγενία Γραντέ, µου παρατήρησε ότι αυτός ο συγγραφέας, ό,τι και να λέγαµε, ήταν αστός, αφού κοντέσες και µπανκέρηδες έβαζε στα βιβλία του. Tο θέµα σήκωνε ανάπτυξη για να φανεί στο τέλος πώς πρέπει να διαβάζοµε και ν' αξιοποιούµε τη σοβαρή λογοτεχνία. Aλλά εσύ µου έκοψες το λόγο και, βλοσυρός, αποπήρες το Γαρέλα. (Λ 179) 23 Tρία ποιήµατα του Kαβάφη περιέχουν ρητή µνεία της απαγγελίας, τα: «Πολύ Σπανίως» [1913], «Νέοι της Σιδώνος (400 µ.χ.)» [1920], και «Μύρης Αλεξάνδρεια του 340 Μ.Χ.» [1929]. Σχετικά µε τη 'δεύτερη ζωή της ανάγνωσης' µέσα από τη µνήµη, βλ. Δ.N. Mαρωνίτης, «Παρανάγνωση, Ανάγνωση, Φιλολογική Ανάγνωση. Νεκρόδειπνος Σοφία και Άλλα», Πίσω Μπρός,

10 Mολονότι στα Hµερολόγια της Tριλογίας, ενότητα «H Συνοµιλία µε τον Γιάννη» βρίσκουµε µια σηµείωση που πιστοποιεί τη βιωµατική καταγωγή του περιστατικού: «O Bασίλης [Λ], που είχε διαβάσει τρία τέσσερα µυθιστορήµατά του (αν κι εργάτης), τα γνωστά της έκδοσης Bασιλείου» (HT, 2004: 43), η συµπερίληψή του στη Λέσχη έχει προγραµµατικό χαρακτήρα. Tο χωρίο ανακαλεί µια σηµαδιακή αναφορά της µαρξικής κριτικής πάνω στο ζήτηµα του ρεαλισµού, της λογοτεχνικής στράτευσης ('Tendenzroman' ο όρος των πηγών), και, κυριότατα, του αδιάφορου της καλλιτεχνικής πρόθεσης. Στο διάσηµο γράµµα νουθεσίας του Engels προς την Aµερικανίδα συγγραφέα Margaret Harkness (Aπρίλης του 1888), διαβάζουµε: «Λοιπόν, πολιτικά ο Mπαλζάκ ήταν οπαδός των Aρχών της Tάξης ['Legitimist']. Tο µεγάλο του έργο αποτελεί µια διαρκή ελεγεία για την µη-αναστρέψιµη παρακµή της Kαλής Kοινωνίας. Oι πολιτικές του συµπάθειες βρίσκονται όλες προς την πλευρά που είναι καταδικασµένη να εξαφανισθεί. Kαι όµως, παρόλα αυτά, η σάτιρά του ποτέ δε γίνεται πρσφιλέστερη, η ειρωνεία του ποτέ δε γίνεται καυστικότερη παρά όταν δίνει ζωή στους άνδρες και τις γυναίκες µε τους οποίους συµπάσχει βαθύτερα - στους ευγενείς». 24 Kαθίσταται σαφές, ότι, ανεξάρτητα από την επιδίωξή του να ενσωµατώσει πολλαπλά σήµατα αληθοφάνειας στο έργο του (και να τα τεκµηριώσει µέσα από την παρατήρηση αληθινών περιστατικών), ο Σιµωνίδης / Tσίρκας εγκιβωτίζει στο σηµείο αυτό όχι απλώς ένα µάθηµα αισθητικής ορθοδοξίας προς την εσωτερική «ερµηνευτική κοινότητα» του βιβλίου (την αποτελούµενη από τον Aνθρωπάκι, το Γαρέλα κι ένα-δυο συντρόφους στο καφενεδάκι του Tουρκάλεµ), µα κι έναν κώδικα ευκταίας ανάγνωσης της Λέσχης προς τους πραγµατικούς αναγνώστες της - κώδικα που επισηµαίνει την ανάγκη αποσύνδεσης των θεµάτων (και της προθετικότητας) της αναπαράστασης από τη δηλωµένη συγγραφική πρόθεση. Συνεπώς, και η στροφή του κειµένου από τις αριστοκρατικές πεποιθήσεις περί κουλτούρας του κεφαλαίου xi, στην 24 Σε µετάφραση δική µου, από αγγλικό πρωτότυπο. Bλ. Lee Baxandall - Stefan Morawski (επιµ.), Marx and Engels, On Literature and Art: A selection of writings, Telos Press, Mιλουόκι- Σαιντ-Λούις, 1973, σσ :

11 παρούσα µαρξική τοποθέτηση, θα πρέπει να σχετισθεί µε τις µυθοπλαστικές ανάγκες του έργου (την υπογράµµιση της αφύπνισης του Mάνου: λειτουργικό το διακείµενο, λοιπόν). Όµως οι οµοιότητες µε τον Mπαλζάκ δεν σταµατούν εδώ. 25 Στην Aνθρώπινη Kωµωδία (1848, Προλεγόµενα: 1842), ο Mπαλζάκ επιχειρεί να δώσει µια Iστορία της Γαλλίας των Hµερών του, σχεδιάζοντας «Σκηνές» (Scènes) της «Παρισινής», της «Eπαρχιακής» και της «Iδιωτικής» ζωής (οι όροι δικοί του), και υπάγοντάς τες στη συνέχεια σε τρείς γενικές κατηγορίες: σε «Σπουδές των Hθών» (Études des Moeurs), όπου µελετώνται τα Γεγονότα και τ' Aποτελέσµατα, σε «Φιλοσοφικές Σπουδές» (Études Philosophiques), όπου µελετώνται οι Aιτίες, σε «Aναλυτικές Σπουδές» (Études Analytiques), που ο συγγραφέας ποτέ στ' αλήθεια δεν επεξεργάστηκε, και όπου µελετώνται οι Aρχές - ό,τι και αν σηµαίνει αυτό. Για τον Mπαλζάκ, δηλαδή, µοντέλο του µυθιστοριογράφου είναι ο κοινωνικός επιστήµονας, ενώ, σε πολλά σηµεία των προεξαγγελιών του, ο ίδιος συστήνεται ως «γραµµατέας» της Γαλλικής κοινωνίας. Tο µοντέλο δεν θα ηχούσε ξένο στον Tσίρκα: στις κριτικές του Pαυτόπουλου για την Tριλογία οι όροι «Σπουδή» και «µελέτη» επανέρχονται συχνά. 26 Ενώ, όχι αδικαιολόγητα, έρχεται στο νου ανάλογη αυτοπαρουσίαση του Παράσχου στον επίλογο της Nυχτερίδας ως «λογιστή» των γεγονότων στη Mέση Aνατολή (N 529). Tέλος, σχετικά µε τα δύο έργα που αναφέρει ο Γαρέλας, θυµίζω ότι στον Père Goriot (1834) ο Mπαλζάκ εφαρµόζει για πρώτη φορά το διάσηµο σύστηµά του της 'rétour des personnages', όπου οι ίδιοι χαρακτήρες επανέρχονται σε περισσότερα βιβλία του συγγραφέα, πότε στον προσκήνιο, πότε στο φόντο τους. Xαρακτηριστική σχετικά η περίπτωση της Έµµης, που από πρωταγωνίστρια της Λέσχης τρέπεται σε µακρυνή αναφορά στην Aριάγνη κ.έ., προτείνοντας ως προς αυτό, µια µαθητεία του Tσίρκα στον Mπαλζακ. Θυµίζω ακόµα ότι τα δύο έργα ασχολούνται µε τη διερεύνηση των αποτελεσµάτων του χρήµατος στις ανθρώπινες σχέσεις - θέµα που θα ενδιέφερε έναν κοµµουνιστή. Σταµατώ, γιατί τούτη είναι µια παρατήρηση που βρίσκουµε και στις «Σηµειώσεις» της επιµελήτριας. 25 Στην ενότητα αυτή αντλώ πληροφορίες από τις «Eισαγωγές» των Άγγλων µεταφραστών: H.J. Hunt (επιµ.), Eugénie Grandet, Oxford University Press, Oξφόρδη 1967, και David Bellos (επιµ.), Old Goriot, Cambridge University Press, Kέιµπριτζ Oι Aκυβέρνητες Πολιτείες και η Kριτική, σ. 27, κ.ε. 11

12 Eίναι σαφές ότι, µε τις αναφορές στον Mπαλζάκ, ο Tσίρκας επιδιώκει να εγγράψει στο κείµενό του µετα-µυθοπλαστικές ενδείξεις σχετικά µε τον τρόπο που θέλει να διαβαστεί το έργο, όσο και να φωτίσει τον µυθοπλαστικό του κόσµο ερµηνευτικά, και να προωθήσει τη δράση. Kι αν η αναφορά στον Mπαλζάκ υπηρετεί µάλλον τον πρώτο στόχο, η αναφορά στο Φλωµπέρ εξυπηρετεί περισσότερο το δεύτερο. Στη γνωστή συζήτηση της τετραµελούς παρέας Nάνσυς-Pον-Έµµης-Mάνου, πριν το βράδυ στο Eντευκτήριο, όπου αναφέρεται και ο Kαβάφης, ο Mάνος απευθύνεται ξαφνικά στη βουβή Έµµη: «[ ] φράου Mπόµπρετσµπεργκ, διαβάσατε τη Mαντάµ Mποβαρύ; - Kαι βέβαια, γιατί; - Tίποτα. Mιλούσαµε για τον Φλωµπέρ. - Eλάτε, ελάτε, έκανε σκανδαλισµένη η Nάνσυ. Δε ζητούν δίχως λόγο από µια κυρία αν το διάβασε αυτό.» (Λ 153) Για τον κόσµο του κειµένου, η αναφορά υποβάλλει την περιπέτεια εκδίκασης του συγγραφέα, του εκδότη και του τυπογράφου της Madame Bovary το χειµώνα του 57, για «προσβολή του δηµοσίου ήθους και της θρησκείας», 27 προοιωνίζοντας (δια της αναλογίας) τις ερωτικές υπερβάσεις της Έµµης, που εισέρχονται στην ακραία τους φάση το ίδιο βράδυ. Aκόµα η αναφορά εγκαθιδρύει ένα δίκτυο αλληλεγγύης µεταξύ Έµµης και Mάνου, ο οποίος - νωρίτερα στην ίδια σκηνή - απαγγέλλει αυτούσιο παράθεµα από το προηγούµενο έργο του Φλωµπέρ, το περιηγητικό αφήγηµα Voyage en Orient, παράθεµα που αναφέρεται στο ελληνικό µοναστήρι του Aγ. Σάββα στη Nεκρή Θάλασσα, και στο οποίο θα οδηγηθεί ο Mάνος, σε αγωνιστική αποστολή µε το Aνθρωπάκι. Όσον αφορά στα «µετα-µυθιστορηµατικά» σήµατα που µας δίνει η αναφορά: και η Madame Bovary, κατά την παράδοση που εγκαθίδρυσε ο Mπαλζακ, διερευνά τους όρους κατασκευής του ρεαλισµού στη µυθοπλασία 27 Bλ.: M. Overstall, 'Introduction', στο: M. Overstall (επιµ.), Madame Bovary, Harrap, Λονδίνο Όσον αφορά στο ζήτηµα της ακρίβειας στην αναπαράσταση των ιδιολέκτων των ηρώων, που έρχεται σε σύγκρουση µε την τάση του Φλωµπέρ για καλλιλογία, ο επιµελητής υποστηρίζει ότι, ως συµβιβαστική λύση, επιλέγεται ο ελεύθερος πλάγιος λόγος. Στην ίδια εισαγωγή αφιερώνονται σελίδες στη σύγκριση του πραγµατικού περιστατικού µοιχείας που αποτέλεσε τη βάση της Madame Bovary και της µυθιστορηµατικής ανάπλασης. Aκριβής είναι η αναπαράσταση της περιόδου των οκτώ χρόνων που καλύπτει η ιστορία στο έργο, ενώ τα τοπωνύµια είναι αληθινά όσον αφορά στις ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές, µα φανταστικά στις λεπτοµέρειές τους (ονόµατα δρόµων, κτλ.). 12

13 (πόσο ακριβής πρέπει να είναι ο συγγραφέας µε το πέρασµα του χρόνου; τί κάνουµε µε υπαρκτές τοποθεσίες; πόσο συνεπής πρέπει να είναι µε τα ιδιώµατα των ηρώων; κτλ.), ενδιαφέρεται, δε, εξίσου για τα ζητήµατα της κοινωνικής κριτικής µέσα στο µυθιστόρηµα, και της πιστότητας του αναπαριστώµενου γεγονότος προς εξωκειµενικά τεκµήρια (το πρωτογενές υλικό να είναι αντληµένο από την πραγµατικότητα;). 28 Tο στοιχείο της παρατήρησης είναι άλλωστε αυτό που καθιστά και το Voyage αξιοπρόσεκτο. Tο περιηγητικό αφήγηµα αποτέλεσε ιδεώδες πεδίο δοκιµής για τον «πληθωρικό αυτό άνθρωπο», ο οποίος, µε τα λόγια του Δηµαρά: «εβρήκε τη δύναµη [ ] να φθάσει σε ένα ύφος που έχει την λιτότητα και την απονιά του φωτογραφικού φακού». 29 Kαι πάντως για την νεότερη βιβλιογραφία, ο ύστερος οριενταλιστικός λόγος 30 του Tαξιδιού, που ενστερνίζεται ο Mάνος στη Λέσχη (πριν τη δεύτερή του αφύπνιση), είναι λειτουργική στο βαθµό που προβάλλει την αντίθεση µε την ρητορική του αντι-αποικιακού αγώνα την οποία θα αναπτύξει κατόπιν, στην Aριάγνη. 31 Mια κουβέντα για τον Nτοστογιέφσκυ. Πρόκειται για µια φασµατική παρουσία της Tριλογίας. Στα Hµερολόγια (2004:76), επί παραδείγµατι, µια σηµείωση για τον τέταρτο τόµο, που δεν γράφτηκε, κι η οποία τελικά εντάχθηκε στο κεφάλαιο xiii της Nυχτερίδας, υιοθετεί τον χαρακτήρα του Σταβρόγκιν από τους Δαίµονες, για να δραµατοποιήσει εξοµολόγηση του Aνθρωπάκι µε θέµα την αντιπάθειά του στους διανοούµενους. Το παράδειγµα Nτοστογιέφσκυ λανθάνει σε ικανά σηµεία του έργου. Σε τί συνίσταται; Πώς αξιοποιείται στη Λέσχη; Στο σχετικό χωρίο από το κεφάλαιο ixx του βιβλίου, όπου η Mισέλ εξηγεί στην Έµµη τη θεωρία και τη λειτουργία της «Λέσχης Mιραδόρ», διαβάζουµε: 28 Bλ. Overstall, 'Introduction', Madame Bovary, όπου και στη σηµ. 27. Eιδικά για το τελευταίο θέµα, η σύγκριση µε τα Hµερολόγια της Tριλογίας, είναι διαφωτιστική. O Tσίρκας προβάλλει τα στοιχεία που είναι αυθεντικά, ακόµα και για τους ελάσσονες χαρακτήρες. Bλ. το βιογραφικό του τριτεύοντα ήρωα «Aλέξανδρου Aρχαίου» της Aριάγνης, όπως τίθεται υπ' όψιν του συγγραφέα, από τον ήρωα (2004: 72-75). Eνδεικτικότατη και η συλλογή στοιχείων για το κίνηµα του Aπρίλη του '44, που απόκειται στον φάκελλο IV.A 2β του Aρχείου Tσίρκα στο E.Λ.I.A. - βάση της συγγραφής της Nυχτερίδας. 29 Bλ. Γουσταύος Φλωµπέρ, Tο Tαξίδι στην Eλλάδα (Δεκέµβριος Φεβρουάριος 1851), πρόλογος K.Θ. Δηµαρά, µτφρ. Παύλου Zάννα, Oλκός, Aθήνα 1989, - ειδικά τις παρατηρήσεις στις σσ Για τη σχέση του Tαξιδιού µε το µόρφωµα του Aνατολισµού, βλ. Edward Said, Orientalism: Western Conceptions of the Orient, Penguin, Λονδίνο 1991 (1978), σ. 181 κ.α. 31 Bλ. Παπαθεοδώρου, Oι Φωνές των Άλλων, κεφ

14 - Mε συγχωρείτε, Mισέλ. Ποιά ήταν επιτέλους η θεωρία του; - A, εδώ χρειάζεται κοµµάτι προσοχή. Iδού η Aγία Πόλη, ο αφαλός της γης, µε τους κατοίκους της - µια επιτοµή της ανθρωπότητας και των παθών της, χωρισµένη σε έθνη, χωρισµένη σε φυλές, χωρισµένη σε θρησκεύµατα, χωρισµένη σε δόγµατα και δοξασίες, χωρισµένη σε τάξεις και σε κάστες, χωρισµένη σε συνοικίες, σε φύλα, σε γένη, σε ηλικίες. Ένα φριχτά κοµµατιασµένο µπακλαβαδωτό. Kι εµείς εδώ πάνω, «λόγω θέσεως», η «Aντίληψη» της Άγιας Πόλης και των πέριξ, η Intelligence, καταλαβαίνετε τ' αγγλικά. Kάτι περίπου σαν µικροί παντογνώστες θεοί. E, λοιπόν, όχι! - κατά το λοχία Oυίντερ, εννοείται. Aλλά, µια στιγµή. Έχετε διαβάσει τον Έφηβο του Δοστογιέφσκι; 'Oχι; Mήτε κι εγώ. Πάντως δεν είναι απαραίτητο γιατί ο Oυίντερ την κοσµοθεωρία του την άντλησε από µια µόνο φράση του µυθιστορήµατος, και τα µέλη της Λέσχης την αποστήθισαν υποχρεωτικά: «Tα πλάσµατα αυτά που δεν αντιστέκονται είναι πάντα τα ίδια: ξέρουν πως η άβυσσος είναι µπροστά τους κι ωστόσο τρέχουν να πέσουνε µέσα της.» (Λ 306). Aφήνοντας ασχολίαστη την ταξινόµηση των υποπεριπτώσεων ανθρώπων που υποτροπιάζουν η οποία ακολουθεί, ταξινόµηση που οφείλει στον Mπαλζάκ, σηµειώνω τις παραβατικές φιλολογικές πρακτικές µε τις οποίες ο ενδοκειµενικός θεωρητικός της «Λέσχης» κι η παρέα του αντιµετωπίζουν το δοστογιεφσκικό κείµενο: την αποστήθιση ως δεύτερη 'ανάγνωση', την αναγωγή της σηµαντικής φράσης, έξω από τα συµφραζόµενά της, σε γνωµικό, την µη- ανάγνωση ως νόµιµη σχέση µε ένα έργο («Έχετε διαβάσει τον Έφηβο του Δοστογιέφσκι; 'Oχι; Mήτε κι εγώ. Πάντως δεν είναι απαραίτητο») - παραβατικότητα που αντανακλά το γενικότερο χαρακτήρα των φορέων της. Tο περιεχόµενο του Έφηβου ενισχύει τούτη την υπόθεση. Στο έργο δραµατοποιούνται όλες οι µορφές κοινωνικού χάους (φτωχογειτονιές, εγκλήµατα, αλκοολισµός, πορνεία, εκβιασµός, πλαστογραφία, τυχερά παιχνίδια, αυτοκτονία), σε συνδυασµό µε αρκετές εκδοχές ψυχικού χάους (σαδισµός, µαζοχισµός, σύγχυση, διχασµός). Θέµα του βιβλίου η διάλυση της Pωσίας στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, και το ενδιαφέρον του ότι ο συγγραφέας επέλεξε να παρουσιάσει το θέµα µε εξίσου χαοτικό τρόπο: φαινοµενικώς άσχετα µεταξύ τους, µυστήρια µικρά επεισόδια, στοιχειοθετούν 14

15 την ατµόσφαιρα του έργου, µεταθέτοντας διαρκώς τις εξηγήσεις γι' αργότερα. 32 Στο «µετα-κειµενικό» επίπεδο, ο Tσίρκας µας οδηγεί να λειτουργήσουµε συσχετίζοντας: την πρότυπη εκδοχή του χάους της Aγίας Πετρούπολης µε τη δική του απόδοση της Άγιας Πόλης, Iερουσαλήµ του 42-43, και αποσυσχετίζοντας: την καννιβαλιστική σχέση της οµάδας της «Λέσχης» προς το κείµενο του Eφήβου από την ευκταία ανταπόκριση προς το κείµενο της Λέσχης της ουσιαστικής ερµηνευτικής κοινότητας του βιβλίου, των πραγµατικών αναγνώστων της. Δεν είναι χωρίς σηµασία, τέλος, ότι η συγκεκριµένη αναφορά αντιστρέφει τη συνήθη σχέση πραγµατικότητας και µυθοπλασίας: εδώ η µυθοπλασία φαίνεται να έχει υπαγορεύσει την ζωή. Συµπεράσµατα: H Λέσχη από τις Aκυβέρνητες Πολιτείες είναι το έργο στο οποίο κατατίθενται οι ποιητολογικές αρχές του Tσίρκα, όσον αφορά στο παρεξηγηµένο θέµα των διακειµενικών αναφορών, αρχές τις οποίες θα τροποποιήσει στη συνέχεια (µε βάση τις πολιτικές περιπέτειες στις οποίες τον ενέπλεξε το έργο). Oι αναφορές αυτές επιτελούν δύο λειτουργίες στο κείµενο: σε πρώτο επίπεδο, προωθούν την εξέλιξη του µύθου φωτίζοντας τα πρόσωπα. Σε δεύτερο επίπεδο, προτείνουν ένα τρόπο ανάγνωσης του έργου (ο «υποδηλούµενος αναγνώστης») στην εξωκειµενική, ιστορική ερµηνευτική κοινότητα του βιβλίου. O τρόπος µε τον οποίο προτείνει ο Tσίρκας να ενταχθεί το κείµενό του σε κάποια συµφραζόµενα ακολουθεί δύο παραδόσεις: πρώτον, τη γραµµατολογική παράδοση (Έλιοτ, Pίτσαρντς, Σεφέρη, και οριακά: Jauss), που υποστηρίζει ότι ο ορίζοντας προσδοκιών µας, διαµορφώνεται από την ανάγνωση προηγούµενων, περισσότερο ή λιγότερο «κανονικών», λογοτεχνικών έργων, και δεύτερον την ψυχολογική παράδοση (η γραµµή Iser, αν επιτρέπεται ο αναχρονισµός), που υποστηρίζει ότι η προθετικότητα του αναγνώστη διαµορφώνεται από τα δικά του ατοµικά χαρακτηριστικά (το φύλο, την ηλικία, την τάξη). Για το λόγο αυτό, οι λογοτεχνικές αναφορές της Λέσχης, ως επί το πλείστον, εγκιβωτίζονται σε δραµατοποιηµένες σκηνές ανάγνωσης (συλλογικής συνήθως) από την πρώτη ερµηνευτική κοινότητα των ηρώων. Θα µπορούσαµε, µάλιστα, να υποστηρίξουµε ότι υφίσταται κι ένας πρωτόλειος καταµερισµός εργασίας σχετικά µε το θέµα της ανάγνωσης, κατά 32 Αντλώ πληροφορίες από τον Malcolm Jones, 'A Raw Youth: A novel of disorder', στο: Dostoyevsky: The Novel of Disorder, Paul Elek, Λονδίνο 1976, σσ

16 φύλο και πολιτική ταυτότητα, µέσα στο βιβλίο: η Έµµη, η Άννα και οι άλλες γυναικείες παρουσίες αποτελούν φορείς του ψυχοδυναµικού παραδείγµατος ανάγνωσης (ή παρανάγνωσης) του αναφερόµενου έργου. Ο Mάνος, ο Pίτσαρντς, ο Pον, ο Γαρέλας, αποτελούν φορείς της γραµµατολογικά ενήµερης (κι, ενδεχοµένως, περισσότερο ορθής) ανάγνωσης. Πάντως, δεν θα πρέπει να ξεχνάµε ότι όλα τούτα υπακούουν στις µυθοπλαστικές ανάγκες του έργου, στη σκιαγράφηση του χαρακτήρα του διανοούµενου ήρωα, κι ότι - ως προς αυτό - θα πρέπει να διαβάζονται λιγότερο ως κατευθείαν αντανακλάσεις της φωνής του συγγραφέα, και περισσότερο ως αναλογικά µοντέλα για να σκεφτούµε αυτή τη σχέση. 16

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130)

Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU 1 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κωνσταντίνου Π. Καβάφη: «Ό αρείος» 1.Εισαγωγικά στο ποίηµα 2.Τα πρόσωπα του έργου 3. Ο τίτλος του ποιήµατος 4. Ενότητες Ερµηνευτικά 5. Επίπεδα του ποιήµατος- Αφηγηµατικές τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Οι πολλαπλές µεταφράσεις στο Ανθολόγιο Αρχαϊκής Λυρικής Ποίησης Β Ενιαίου Λυκείου: ιδακτική πρόταση. Μίµνερµος απόσπ. υπ αριθ.

Οι πολλαπλές µεταφράσεις στο Ανθολόγιο Αρχαϊκής Λυρικής Ποίησης Β Ενιαίου Λυκείου: ιδακτική πρόταση. Μίµνερµος απόσπ. υπ αριθ. Οι πολλαπλές µεταφράσεις στο Ανθολόγιο Αρχαϊκής Λυρικής Ποίησης Β Ενιαίου Λυκείου: ιδακτική πρόταση. Μίµνερµος απόσπ. υπ αριθ. 11 (D2, 2W) 1 Ελένη Γκαστή, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Περίληψη Αυτή η διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Έκδοση Εγγράφου: 1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Εκπαίδευση & ια Βίου Μάθηση» (ΕΚ. ι.βι.μ) Κενή σελίδα 2 Πίνακας περιεχοµένων 1 Εισαγωγή... 6 1.1 ηµιουργία πρότασης...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ - ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΦΑΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ - ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ MASTERCLASS-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ, ΝΕΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ COMICS, με θεματικό αντικείμενο που αφορά στην Δικτύωση και Νησιωτικότητα. Ημερομηνία: 25-27 ΜΑΙΟΥ 2015, www.etal-sa.gr.- www.nissonart.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους.

ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους. ΗΓΕΣΙΑ Η φύση της ηγεσίας ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους. Βοηθάει την οµάδα να εντοπίσει «που πηγαίνει» και προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνου Καβάφη:

Κωνσταντίνου Καβάφη: 1 Κωνσταντίνου Καβάφη: Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ 595 μ.χ. «Το γήρασμα του σώματος και της μορφής μου είναι πληγή από φρικτό μαχαίρι. Δεν έχω εγκαρτέρησι καμιά. Εις σε προστρέχω

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

αριάγνη Στρατής Τσίρκας Π Ρ Ο Τ Σ Η Δ Ι Λ Ι Γ Λυκείου Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε.

αριάγνη Στρατής Τσίρκας Π Ρ Ο Τ Σ Η Δ Ι Λ Ι Γ Λυκείου Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε. αριάγνη Π Ρ Ο Τ Α Σ Η Δ Ι Δ Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Γ Λυκείου Στρατής Τσίρκας Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε. Στόχοι: Να μελετηθούν: Οι ανθρώπινες σχέσεις ανάμεσα σε ξένους και ντόπιους. Οι προσωπογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ. EACEA 46/2014 - Έργα λογοτεχνικής μετάφρασης Εφαρμογή των σχεδίων του υποπρογράμματος «Πολιτισμός»: έργα λογοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Ο συγγραφέας προβληµατίζεται σχετικά µε τον τρόπο λειτουργίας της διαφήµισης εστιάζοντας στους κινδύνους που αυτή επιφέρει. Οι διαφηµίσεις, αποτέλεσµα της βιοµηχανοποίησης,

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Γράφοντας με την κάμερα μια διασκεδαστική πρόταση για τους μαθητές της Β Λυκείου Σε ένα λογοτεχνικό και σε ένα κινηματογραφικό έργο συναντάμε παραπλήσια μερικές φορές και ίδια στοιχεία. Προαπαιτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων.

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων. Ιστοριογραφία (περιγραφικός ορισµός): Επιστήµη γεγονότα : χρονολογική σειρά χρονική περίοδος κριτικός έλεγχος των πηγών ανάλυση αιτίων και συνθηκών Ιστορική αναδροµή Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα.

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Σκαρίµπας: Χορός συρτός (Νεοελληνική Λογοτεχνία Κατευθύνσεων, σσ. 74-75)

Γιάννης Σκαρίµπας: Χορός συρτός (Νεοελληνική Λογοτεχνία Κατευθύνσεων, σσ. 74-75) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Σκαρίµπας: Χορός συρτός (Νεοελληνική Λογοτεχνία Κατευθύνσεων, σσ. 74-75) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

1η Ηµερίδα Ενηµέρωσης για τη δράση Ελληνικά Ακαδηµαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράµµατα και Βοηθήµατα

1η Ηµερίδα Ενηµέρωσης για τη δράση Ελληνικά Ακαδηµαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράµµατα και Βοηθήµατα 1η Ηµερίδα Ενηµέρωσης για τη δράση Ελληνικά Ακαδηµαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράµµατα και Βοηθήµατα Οριζόντια Δράση Σύνδεσµος Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εθνικό Δίκτυο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ν ήβω φ ν Ε ω ουλή τ Β

ν ήβω φ ν Ε ω ουλή τ Β Βουλή των Εφήβων H «Bουλή των Eφήβων» είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που διοργανώθηκε για πρώτη φορά από τη Bουλή των Ελλήνων το σχολικό έτος 1995-1996 και από τότε λειτουργεί σε ετήσια βάση, με τη

Διαβάστε περισσότερα